open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ৱাংখেই ফি

**ৱাংখেই ফি** () ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যত বগা কপাহৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত একপ্ৰকাৰৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ। সামগ্ৰীৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি (পঞ্জীয়ন আৰু সুৰক্ষা) আইন, ১৯৯৯ অনুসৰি ইয়াক মণিপুৰৰ পৰা ভৌগোলিক স্বীকৃতি প্ৰাপ্ত হস্তশিল্প হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। ৱাংখেই ফি একপ্ৰকাৰৰ স্বচ্ছ বস্ত্ৰ। কাপোৰখনৰ গোটেই গাত পাৰম্পৰিক নক্সা আৰু ডিজাইন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিবাহ অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য উৎসৱত বাবে মণিপুৰৰ মহিলাসকলে ইয়াক পৰিধান কৰে।

## ইতিহাস
ৱাংখেই ফি মূলতঃ মণিপুৰৰ ৰাজপৰিয়ালে ব্যৱহাৰৰ বাবে মছলিন কাপোৰত তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। শিপিনীসকলক তেতিয়া প্ৰাসাদৰ ওচৰৰ ৱাংখেই কলনীত ৰখা হৈছিল কিন্তু এতিয়া মণিপুৰৰ বহুঠাইত তৈয়াৰ কৰা হয়।

## বিৱৰণ
ৱাংখেই ফি অতি সূক্ষ্ম বগা কপাহৰ সূতাৰ সৈতে ঘনকৈ বোৱা গাঁথনিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এই কাপোৰবিধ "সম্পূৰ্ণৰূপে স্বচ্ছ।" ইয়াৰ কিছুমান পৰম্পৰাগত ডিজাইন বা শৈলী আছে। ইয়াৰ ডিজাইনবোৰ খেইৰোইথেক, থাংজিংটাংখাই, কাবোকচাইবা আৰু আন কেইবাটাও নামৰ আছে। ইয়াৰ দুয়োটা দীঘৰ সীমাত মইৰাং ফিৰ ডিজাইন আছে। ৱাংখেই ফি বিলাসবহুল কাপোৰ বুলি জনা জাত। ই বিবাহ অনুষ্ঠান আৰু উৎসৱৰ সময়ত মহিলাসকলে ব্যৱহাৰ কৰা এক জনপ্ৰিয় পোছাক।

সূতা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত আঁহ "লেচিং" (কপাহৰ বল) আৰু "কাব্ৰাং"ৰ (নুনি গছৰ লেটা) পৰা আহৰণ কৰা হয়। ইয়াক স্থানীয়ভাৱে "সন্তক" (বৈজ্ঞানিক নাম:*Urtica sp.*) বুলি জনা জাত গছৰ প্ৰজাতিৰ বাকলিৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। স্থানীয় আঁহসমূহ সূতালৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত উদ্ভিদ, বাকলি, পাত আৰু ফুলৰ নিষ্কাশন ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাকৃতিক ৰং কৰা হয়। ৰং কৰা সূতাখিনি চাউলৰ মাৰত জুবুৰীয়াই পিছত বাঁহৰ লাঠিৰ সহায়ত প্ৰসাৰিত কৰা হয়। কাপোৰত সূক্ষ্ম প্ৰকাৰৰ কপাহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বয়ন প্ৰক্ৰিয়াত শ্বাটলৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি দুটা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত থাকে: ফ্লাই শ্বাটল তাঁত আৰু থ্ৰো শ্বাটল তাঁত। প্ৰথম প্ৰকাৰত ইয়াক এটা টুকুৰাত সম্পূৰ্ণ কাপোৰ হিচাপে তৈয়াৰ কৰা হয়। দ্বিতীয় পদ্ধতিত, কাপোৰটো দুটা টুকুৰাত তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত ইয়াক সম্পূৰ্ণ কাপোৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ চিলাই কৰি যোগ দিয়া হয়। অতিৰিক্ত ডিজাইনসমূহ হাতেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। কাপোৰখন "ৰন্ধযুক্ত, বায়ু চলাচল কৰিব পৰা আঁৰ-পাৰ দেখিব পৰা আৰু পাতল।" ইয়াক চাদৰ আৰু শাৰী, আৰু ছোৱালীৰ বাবে স্কাৰ্ট আৰু স্কুলৰ ইউনিফৰ্মৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মহিলাসকলৰ বাবে ই একপ্ৰকাৰৰ বিলাসী সামগ্ৰীৰ।

ৱাংখেই ফিয়ে ভৌগোলিক স্বীকৃতি লাভ কৰাৰ পিছত শিপিনীসকলে তৈয়াৰ কৰা সামগ্ৰীৰ মানদণ্ড নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে এটা পৰিদৰ্শন সংস্থা গঠন কৰা হৈছে।

## ভৌগোলিক স্বীকৃতি
বাণিজ্য সম্পৰ্কীয় বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধিকাৰ (ট্ৰিপছ) চুক্তিৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি অধীনত সুৰক্ষাৰ বাবে ইয়াক পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। ইয়াক ভাৰত চৰকাৰৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি আইন, ১৯৯৯ৰ অধীনত ৱাংখেই ফি হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ শ্ৰেণী – ২৫ - কাপোৰ নিয়ন্ত্ৰক জেনেৰেল অফ পেটেণ্ট ডিজাইন আৰু ট্ৰেডমাৰ্কৰ দ্বাৰা ১৯ ডিচেম্বৰ ২০১১ তাৰিখৰ আবেদন নম্বৰ ৩৭২, আৰু মইৰাং ফি (জিআই নং ৩৭৩) আৰু শাফি লানফিৰ (জিআই নং ৩৭১) বাবে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল। এই তিনিওটা মণিপুৰৰ মহিলাসকলে বোৱা পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ। মণিপুৰ চৰকাৰে পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ বৈঠকৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি জিআই পঞ্জীয়নৰ তাৰিখৰ পৰা ছয় মাহৰ ভিতৰত ৱাংখেই ফীৰ ক্ষেত্ৰত ৫,০০০ শিপিনীয়ে পঞ্জীয়ন কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছিল।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:হস্তশিল্প
শ্ৰেণী:বয়ন শিল্প
শ্ৰেণী:মণিপুৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি
বিনীতা বৰুৱা

**ড° বিনীতা বৰুৱা** (১৯৬১-২০২১) অসমৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ তথা ভাষাবিজ্ঞানৰ গৱেষিকা আছিল। তেওঁ কটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ অধ্যাপিকা আছিল।
## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* ড॰ বিনীতা বৰুৱা

শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
স্বয়ম্বৰ

**স্বয়ম্বৰ** () প্ৰাচীন ভাৰতত কইনাই দৰা বাছনি কৰাৰ এক বিবাহৰ পদ্ধতি আৰু ৰীতি আছিল। বিবাহযোগ্য বয়সৰ যুৱতীৰ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ উপস্থিতিত নিজৰ স্বামী বাছনি কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ৰজাসকলে সাধাৰণতে স্থানীয় আৰু বাহিৰৰ দেশলৈ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰি বাতৰিটো প্ৰচাৰ কৰিছিল। নিৰ্ধাৰিত স্থান, তাৰিখ, সময়ত দেশ বিদেশৰ পৰা উপযুক্ত বিবাহ প্ৰাৰ্থি (পুৰুষসকল) আহি উপস্থিত হৈছিল। বিবাহযোগ্য যুৱতীয়ে তাৰ মাজত তেওঁৰ পছন্দৰ মানুহজন বাছনি কৰি মালা পিন্ধিছিল আৰু লগে লগে এটা বিবাহ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। স্বয়ম্বৰ দীৰ্ঘ দিন ধৰি হিন্দু বিবাহত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

## স্বয়ম্বৰৰ পৌৰাণিক উদাহৰণ
### সীতা
হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণত মিথিলা ৰাজ্যৰ ৰজা জনকে ঘোষণা কৰে যে শিৱৰ ধনু (হৰধনু) যিয়ে উঠাব আৰু ভাঙিব পাৰিব তেওঁকেই তেওঁৰ পুত্ৰী সীতাই বৰমাল্য পিন্ধাব। অযোধ্যাৰ ৰাজকুমাৰ ৰামে সফলতাৰে হৰধনু ভাঙে আৰু সীতাৰ সৈতে বিৱাহপাশত আৱদ্ধ হয়।
### কুন্তী
হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতৰ মতে ৰজা কুন্তীভুজে তেওঁৰ তুলি লোৱা কন্যা কুন্তীৰ বাবে এটা স্বয়ম্বৰৰ আয়োজন কৰে। আৰ্য অঞ্চলৰ বহুতো ৰজা আৰু ৰাজকুমাৰে তেওঁৰ স্বয়ম্বৰত উপস্থিত আছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত আছিল হস্তিনাপুৰৰ ৰজা পাণ্ডু। কুন্তীয়ে পাণ্ডুক তেওঁৰ স্বামী হিচাপে বাছনি কৰিছিল।
### দ্ৰৌপদী
মহাভাৰতত পাঞ্চলৰ ৰজা দ্ৰৌপদৰ কন্যা দ্ৰৌপদীৰ স্বয়ম্বৰত প্ৰত্যাশীসকলক ধনু আৰু তীৰেৰে মাছৰ চকুত বিন্ধিব কোৱা হৈছিল। মাছটো তেলেৰে ভৰ্তি পাত্ৰত ৰখা ঘূৰ্ণনকাৰী চকাৰ ওপৰত কেৱল এটা ছবি আছিল। বিবাহযোগ্য মাত্ৰ তিনিজন পুৰুষে এইটো কৰিব পাৰিছিল। তেওঁলোক আছিল অঙ্গৰ ৰজা কৰ্ণ, হস্তিনাপুৰৰ ৰাজকুমাৰ অৰ্জুন, যি পাণ্ডৱৰ ভিতৰত তৃতীয় আছিল, আৰু দ্বাপৰ যুগৰ ৰাজকুমাৰ কৃষ্ণ। কৃষ্ণই দ্ৰোপদীক বিয়া কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰা নাছিল, কেৱল অৰ্জুনৰ সফলতাহে নিশ্চিত কৰিবলৈ অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। যদিও কৰ্ণ যোগ্য আৰু সক্ষম আছিল, তথাপিও দ্ৰোপদীয়ে তেওঁক অস্বীকাৰ কৰি কৈছিল যে ৰথী হিচাপে তেওঁ নিচ, সেয়েহে তেওঁ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰিবলৈ অযোগ্য, আৰু সেয়েহে দ্ৰৌপদীয়ে অৰ্জুনক বাছনি কৰি বিয়াত বহিছিল। যদিও দ্ৰৌপদীয়ে স্বয়ম্বৰত অৰ্জুনক বাছনি কৰিছিল,অৱশেষত পাঁচজন পাণ্ডৱক বিয়া কৰিব লাগিয়া হৈছিল।
### দময়ন্তী
মহাভাৰতৰ আন এটা বিখ্যাত স্বয়ম্বৰ আছিল দময়ন্তীৰ স্বয়ম্বৰ। বহুতো ৰজা আৰু ৰাজকুমাৰৰ মাজত দময়ন্তীয়ে ৰজা নলক বাছনি কৰিছিল আৰু বিয়া কৰিছিল।

## আধুনিক যুগৰ স্বয়ম্বৰ
ছত্তীছগঢ় ৰাজ্যৰ এখন পিছপৰা গাঁৱত প্ৰায় ১৫,০০০ লোকৰ সমাবেশত দৰিদ্ৰতাত প্ৰভাৱিত জনজাতীয় ছোৱালীয়ে আধুনিক যুগৰ প্ৰথম 'স্বয়ম্বৰ' অনুষ্ঠানত দৰা বাছনি কৰি বিবাহ কৰিছিল। গাওঁখনত একত্ৰিত হোৱা হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ দীঘলীয়া অপেক্ষা প্ৰায় ৰাতি ১০ বজাত শেষ হৈছিল যেতিয়া এজন জনজাতীয় যুৱক ঘানাৰামে সফলতাৰে এটা প্ৰশ্নৰ (শৰীৰটো পাঁচটা উপাদান - পৃথিৱী, পানী, বায়ু, স্থান, জুই)উত্তৰ দিছিল। যুৱক ঘানাৰামে বিখ্যাত হিন্দু ধৰ্মীয় স্তোত্ৰৰ সঠিক অৰ্থ বাছনি কৰিছিল আৰু লগে লগে কইনাৰ পিতৃয়ে কৈছিল: "যুৱকজন মোৰ ছোৱালীৰ বাবে নিখুঁত প্ৰাৰ্থী কিয়নো তেওঁ সঠিকভাৱে প্ৰশ্নটোৰ উত্তৰ দিছে যিটো পাঁচটা উপ-প্ৰশ্নৰ মিশ্ৰণ।" হাতচাপৰি আৰু ধৰ্মীয় জপৰ মাজত, কইনাৰ পোছাক পিন্ধি চকীত বহি থকা ছোৱালীজনীয়ে থিয় হৈ ঘানাৰামৰ কাষলৈ গৈছিল আৰু তেওঁক মালা পিন্ধিছিল।

বিশাখাপট্টনমৰ অনুবন্ধ ফাউণ্ডেচনে নামৰ বেচৰকাৰী সংগঠনে ২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ৫০ বছৰৰ ওপৰৰ ২০০তকৈও অধিক বিবাহযোগ্য প্ৰাৰ্থীৰ বাবে এক স্বয়ম্বৰ সভাৰ আয়োজন কৰিছিল। ২০০২ চনৰ পৰা এই বেচৰকাৰী সংগঠনটোৱে দেশৰ বিভিন্ন চহৰত এতিয়ালৈকে ৫৬খন স্বয়ম্বৰ সভাত ১৫৪টা বিবাহৰ আয়োজন কৰিছে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বিবাহ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
নৌটংকী

**নৌটংকী** () দক্ষিণ এছিয়াৰ, বিশেষকৈ উত্তৰ ভাৰতৰ এক জনপ্ৰিয় লোকনাট্য শৈলী। বলীউদী চলচ্চিত্ৰ আগমনৰ পূৰ্বে নৌটংকীয়ে আছিল উত্তৰ ভাৰতৰ গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া জীৱনৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় বিনোদন মাধ্যম। নৌটংকীৰ চহকী সংগীত আৰু হাস্যৰসপ্ৰধান, বিনোদনমূলক কাহিনীৰ সংযোজনাই গ্ৰাম্য জনজীৱনৰ কল্পনাক আলোড়িত কৰিব পৰাকৈ গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। আনকি দূৰদৰ্শন আৰু ডিভিডিৰ ব্যাপক সম্প্ৰসাৰণৰ পিছতো শ্ৰেষ্ঠ নৌটংকী দলবোৰৰ অনুষ্ঠানত দহ হাজাৰ-পোন্ধৰ হাজাৰ দৰ্শক সমবেত হোৱা দেখা যায়। উত্তৰ ভাৰতৰ গীতিধৰ্মী লোকনাট্য পৰম্পৰা-'সংগীত', 'ভগত' আৰু 'স্বাগ' পৰাই নৌটংকীৰ উদ্ভৱ হৈছে। 'সংগীত ৰাণী নৌটংকী কা' নামৰ এখন 'সংগীত' ইমানে জনপ্ৰিয় হৈছিল যে এনেধৰণৰ লোক্যনাট্য শৈলীটোক মানুহে 'নৌটংকী' বুলিবলৈ ল’লে। নৌটংকীৰ আন এটা নাম যাত্ৰা।
## পৰিবেশন

নৌটংকী এটা জনপ্ৰিয় নাট্যশৈলী, য’ত ৰোমাণ্টিক কাহিনী, পৌৰাণিক কথা বা স্থানীয় বীৰগাথাৰ আদিৰ পৰা নৌটংকীৰ নাটকৰ কাহিনী আহৰণ কৰা হয়। ই জনজীৱনক সৰল বিনোদন দিয়া গীত, নৃত্য আৰু নাটকৰ সমাহাৰ। ইয়াত এক বৃহৎ সংখ্যক ৰাইজ জড়িত হৈ থাকে। কি নাটক পৰিবেশিত হ’ব, সেয়া সাধাৰণতে ৰাইজেই নিৰ্ধাৰণ কৰে। দৰ্শকৰ দাবীত কেতিয়াবা একোটা গীত বা নাটকীয় দৃশ্যাংশৰ পুনৰাবৃত্তিও হয়।

নৌটংকীৰ পৰিবেশন সাধাৰণতে গাঁৱৰ বা গাঁৱৰ ওচৰৰে এখন মুকলি ঠাইত অনুষ্ঠিত হয়, য’ত কেইশ বা কেইহাজাৰ মান দৰ্শক গোট খোৱাৰ সুবিধা থাকে। প্ৰায়ে ৰাজহুৱা পথাৰ বা স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ খেলপথাৰতে ঠাই বাছনি কৰা হয়। নৌটংকীৰ মঞ্চখন কাঠ-বাঁহেৰে ওখকৈ সাজে আৰু এই কাঠ-বাঁহ সাধাৰণতে স্থানীয় ৰাইজেই যোগান ধৰে। আজিৰ পৰা কেই দশকমান আগলৈকে ভাৰতৰ গাঁওবোৰত বিদ্যুতৰ যোগান নাছিল। গতিকে তাত কেৰাচিনেৰে জ্বলোৱা পেট্ৰ’মাস্কেৰে পোহৰৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত নৌটংকী সাধাৰণতে নিশা পলমকৈ, প্ৰায়ে দহমান বজাত আৰম্ভ হৈছিল আৰু সূৰ্যোদয় নোহোৱালৈকে চলি আছিল। তাত কোনো বিৰতিৰ ব্যৱস্থা নাছিল।

## কাহিনী
নৌটংকীৰ কাহিনী সাধাৰণে ধৰ্মমূলক পৌৰাণিক কথা বা লোককথাৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে, 'সত্য হৰিশ্চন্দ্ৰ' বা 'ভক্ত মোৰাধ্বজ' নাটকৰ কাহিনী পৌৰাণিক কথাৰ পৰা লোৱাৰ বিপৰীতে 'ইন্দল হৰণ' আৰু 'পুৰণমল' নাটকৰ কাহিনী লোককথা আধাৰিত। কুৰি শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্দ্ধত ব্ৰিটিছ শাসক বা জমিদাৰসকলৰ প্ৰতি যি যি ক্ষোভ আছিল, তাৰ প্ৰতিফলন 'চুলতানা ডাকু', 'জালিৱানৱালাবাগ', 'অমৰ সিং ৰাঠোৰ' আদি নাটকৰ মাজেদি হৈছে। শেহতীয়া দশকবোৰত এজন প্ৰখ্যাত নৌটংকী গুৰু পণ্ডিত ৰামদয়াল শৰ্মা আৰু ড. দেবেন্দ্ৰ শৰ্মাই বহু কেইখন নতুন নৌটংকী লিখি উলিয়াইছে। এই নতুন নাটকবোৰত স্বাস্থ্য, এইড্‌ছ, মহিলা সবলীকৰণ, যৌতুক, প্ৰব্ৰজন, পৰিয়াল পৰিকল্পনা আদি বিষয়ক সমসাময়িক সামাজিক বাৰ্তা দিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলাইছে। নাটকবোৰো চমু কৰি দুঘণ্টামানৰ ভিতৰত সামৰা হৈছে। কেইখনমান জনপ্ৰিয় নৌটংকী হ’ল- 'পাক-মোহব্বত', 'চুলতানা ডাকু', 'ইন্দল হৰণ', 'অমৰ সিং ৰাঠোৰ', 'ভক্ত পুৰণমল', 'হৰিশ্চন্দ্ৰ তাৰমতী'। কেইখনমান সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী পণ্ডিত ৰামদয়াল শৰ্মা ৰচিত সমসাময়িক জনপ্ৰিয় নাটক- 'মিচন সুহানী', 'সুবহ কা ভুলা', 'বেহকানী ঔৰ মুস্কানী' আৰু 'বেটী কা ব্যাহ'।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* ইউটিউৱত চুলতানা ডাকুৰ কিছু অংশ
* 'নৌটংকী এক পৰিচয়'

শ্ৰেণী:পৰিবেশ্য কলা
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
বঙালী থিয়েটাৰ

**বঙালী থিয়েটাৰ** () মানে হ’ল- সাধাৰণতে বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ পশ্চিমবঙ্গত বঙালী ভাষাত পৰিবেশন কৰা থিয়েটাৰ। ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত, ঊনৈশ শতিকাৰ প্ৰথমৰ ফালে ব্যক্তিগত বিনোদন হিচাপে বঙালী থিয়েটাৰৰ উৎপত্তি হৈছিল। স্বাধীনতাৰ প্ৰাক কালত বঙালী থিয়েটাৰবোৰে ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অপচন্দৰ বিষয়সমূহ প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পিছত পশ্চিমবঙ্গৰ বামপন্থী আন্দোলনবোৰে সামাজিক সচেতনা বঢ়োৱাৰ বাবে থিয়েটাৰক সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছে।

## প্ৰকাৰভেদ
পশ্চিমবঙ্গৰ থিয়েটাৰক সাধাৰণতে কলকাতা ভিত্তিক থিয়েটাৰ আৰু গ্ৰামীন থিয়েটাৰ- এই দুই ভাগত ভাগ কৰা যায়। বঙালীভাষী অঞ্চলৰ বাহিৰত *বঙালী থিয়েটাৰ* শব্দই মূলতঃ কলকাতা ভিত্তিক থিয়েটাৰকহে বুজায়; যিহেতু গ্ৰামীণ থিয়েটাৰ সিমান বিখ্যাত নহয়। দুয়ো ধৰণৰ থিয়েটাৰত কিন্তু শৈলী আৰু বিষয়-বস্তু একেই। কিন্তু কলকাতা ভিত্তিক থিয়েটাৰবোৰৰ বাজেট অধিক হয় আৰু স্বাভাৱিকতে তাত নামী-দামী অভিনয় শিল্পী জড়িত থাকে।

ইয়াৰ বাহিৰেও বঙালী লোকনাট্য দলবোৰও আছে। এই লোকনাট্য দলবোৰৰ নাটকত পশ্চিমবঙ্গ আৰু বাংলাদেশৰ উপভাষাবোৰৰ বহুল ব্যৱহাৰ হয়। পশ্চিমবঙ্গ আৰু বাংলাদেশৰ গ্ৰামাঞ্চলত বাণিজ্যিকভাবে চলোৱা যাত্ৰা নামৰ আৰু এবিধ বঙালী থিয়েটাৰ আছে। যাত্ৰাৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে- উচ্চগ্ৰামৰ অভিনয় আৰু পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ। বৰ্তমানে যাত্ৰাৰ আধুনিকীকৰণ কৰা হৈছে। বহুতো জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰৰ শিল্পীয়ে যাত্ৰাত অংশ লয়।

## ইতিহাস
১৭৯৫ চনত কলকাতাৰ এজৰা ষ্ট্ৰীটত আৰু তেতিয়াৰ ডোমতলাত ৰুচ ব্যক্তি লেবডফ-এ ‘বেঙ্গলী থিয়েটাৰ’ নামৰে এখন নাট্যমঞ্চ স্থাপন কৰি ‘কাল্পনিক সংবদনল’ নামৰ এখন বঙালী অনুবাদ নাটক মঞ্চস্থ কৰে। ইয়াৰ আগত কলকাতাত ইংৰাজসকলৰ দুখন নাট্যমঞ্চ আছিল, য’ত কেবল ইংৰাজী নাটকৰহে অভিনয় হৈছিল। বেঙ্গলী থিয়েটাৰৰ শেষ নাটক মঞ্চস্থ হৈছিল ১৭৯৬ চনৰ ২১মাৰ্চত। এই থিয়েটাৰত সপ্তাহত মাথোঁ দুটা দৰ্শনী হৈছিল। উল্লেখনীয় লেফদফৰ থিয়েটাৰত এছীয় ভাষাত প্ৰথম প্ৰচেনিয়াম মঞ্চশৈলীৰ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।

লেবডফৰ সাফল্যত উৎসাহিত হৈ ঊনৈশ শতিকাত বঙালীসকলে কলকাতাত বহু কেইখন নাট্যমঞ্চ স্থাপন কৰিছিল, যেনে ‘হিন্দু থিয়েটাৰ’ (১৮৩১), ‘ওৰিয়েণ্টেল থিয়েটাৰ’ (১৯৫৩), ‘জোড়াসাঁকো নাট্যশালা’ (১৮৫৪), ‘বিদ্যোৎসাহিনী মঞ্চ’ (১৮৫৪) ইত্যাদি। ঊনৈশ শতিকাৰ শেষভাগত ঢাকাতো ‘পূৰ্ববঙ্গ ৰঙ্গভূমি’ (১৮৬৫), ‘ক্ৰাউন থিয়েটাৰ মঞ্চ’ (১৮৯০-৯২ৰ ভিতৰত), ‘ডায়মণ্ড জুবিলী থিয়েটাৰ’ (১৮৯৭) আদি কেইবাটাও নাট্যমঞ্চ স্থাপিত হয়। এই সময়ত মুঞ্চিগঞ্জ চহৰত ‘জগদ্ধাত্ৰী নাট্যমঞ্চ’ নামেৰে এখন মঞ্চ নিৰ্মিত হয়, যি এতিয়াও আছে। কুৰি শতিকাৰ প্ৰথম দুই দশকত ঢাকাৰ বাহিৰতো খুলনাত ‘খুলনা থিয়েটাৰ’ (১৯০৫), টাঙ্গাইলত ‘কৰোনেচন ড্ৰামাটিক ক্লাব’ (১৯১১) আদি বহু কেইখন মঞ্চ নিৰ্মিত হয়। এই সময়ত বঙ্গৰ বহুকেইজন জমিদাৰেও কিছুমান নাট্যমঞ্চ স্থাপন কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘ

**ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘ** (, ****) ভাৰতৰ থিয়েটাৰ শিল্পীসকলৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংস্থা। ব্ৰিটিছৰ শাসন কালত ১৯৪৩ চনত গণনাট্য সংঘ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বিষয়-বস্তুৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰত গুৰুত্ব দিছিল। সংস্থাটোৰ উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় জণগণৰ মাজত সাংস্কৃতিক সচেতনতা বঢ়োৱা।

## সূত্ৰপাত

গণনাট্য সংঘৰ বাঙ্গালোৰ গোট স্থাপন হৈছিল ১৯৪১ চনত। শিল্পীসকলো যাতে ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ অংশীদাৰ হ’ব পাৰে, সেই উদ্দেশ্য আগত ৰাখি সৰ্ব ভাৰতীয় পৰ্যায়ত ১৯৪৩ চনৰ ২৫ মে’ত বোম্বেৰ মাৰোৱাৰী স্কুলত অনুষ্ঠিত হোৱা থিয়েটাৰ শিল্পীসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অভিবৰ্তনত ভাৰতীয় গণনাট্য সংঘ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। প্ৰকৃতাৰ্থত ১৯৩৬ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰগতিশীল লেখকসকলৰ অভিবৰ্তনত ইয়াৰ অঙ্কুৰণ হৈছিল। ১৯৪০ চনত কলকাতাত যুব সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান স্থাপিত হৈছিল আৰু ১৯৪১ চনত বাঙ্গালোৰত অনিল দে চিলভাৰ দ্বাৰা গণনাট্যসংঘ প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক সদস্যসকলৰ মাজত বিভিন্ন প্ৰগতিশীল সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী আৰু থিয়েটাৰ গোটৰ সদস্য তথা অন্যান্য প্ৰগতিশীল সাংস্কৃতিক কৰ্মী আছিল। গণনাট্য বা পিপ'লছ থিয়েটাৰ নামটো প্ৰসিদ্ধ বিজ্ঞানী হোমি জাহাঙ্গীৰ ভাবাৰ পৰামৰ্শ মতে দিয়া হৈছিল আৰু এই ক্ষেত্ৰত ভাবাই ৰোমেইন ৰোলেণ্ডৰ কিতাপখনৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।

ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক কাৰ্য-কলাপৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল বঙ্গ সাংকৃতিক গোষ্ঠীৰ বিনয় ৰায়ৰ বাটৰ নাট। ৰায়ে বাটৰ নাটৰ যোগে ১৯৪২ চনৰ বঙ্গৰ মানৱ-সৃষ্ট দুৰ্ভিক্ষৰ বিষয়ে অৱগত কৰিব বিচাৰিছিল। তেওঁলোকে পৰিবেশন কৰা এটা কোৰাচ ‘ভুখা হ্যায় বেঙ্গল’ ৰচনা কৰিছিল বাল্মিক জৌনপুৰীয়ে। সাংস্কৃতিক গোষ্ঠীটোত আছিল- যাদুকৰ প্ৰেম ধাৱান, ঢোলবাদক দশৰথ লাল, কণ্ঠশিল্পী ৰেবা ৰায় আৰু অভিনেত্ৰী উষা দত্ত। এওঁলোকৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ আগ্ৰা সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী তথা অন্যান্য বহুকেইটা গোষ্ঠী সৃষ্টি হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই স্থানীয় গোটবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত সংগঠিত কৰিবলৈ গণনাট্য গঠন কৰা হৈছিল।

আদৰ্শগত ভাবে এই গোটবোৰ বাম আন্দোলন আৰু সেই সময়ৰ ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ সাধাৰণ সম্পাদক পি.চি. যোশী প্ৰগতিশীল লেখক সংস্থাৰ সাধাৰণ সম্পাদক চাজ্জাদ জাহিৰৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।

## প্ৰাৰম্ভিক সদস্য
গণনাট্য সংঘৰ আৰম্ভণি পৰ্যায়ৰ কিছু সদস্য হ’ল- পৃথ্বিৰাজ কাপুৰ, খাজা আহমেদ আব্বাছ, বিনয় ভট্টাচাৰ্য, বলৰাজ সাহনী, ঋত্বিক ঘটক, উৎপল দত্ত, এচ. তেৰা সিং চান, জগদীশ ফৰিয়াদী, খলিল ফৰিয়াদী, ৰাজেন্দ্ৰ ৰঘুবংশী, চফদৰ মীৰ, হাচান প্ৰেমানী, অমিয় বসু, সুধীন দাশগুপ্ত আদি। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ, বঙ্গৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু ইয়াৰ ফলত হোৱা মৃত্যু, ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে সমগ্ৰ ভাৰত জুৰি গঢ়ি উঠা ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন আদিৰ পৃষ্ঠভূমিত এইসকল ১৯৪২ চনত গোট খাইছিল। ১৯৪৩ চনত বোম্বেত হোৱা অভিবৰ্তনত এনেহেন সংকটপূৰ্ণ সময়ক থিয়েটাৰৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰা আৰু ৰাইজক নিজৰ অধিকাৰ আৰু দায়িত্বৰ বিষয়ে সচেতন কৰাৰ বিষয়ে এই গোটটোৱে তেওঁলোকৰ ধাৰণা আৰু উদ্দেশ্য উপস্থাপন কৰিছিল। এই অভিবৰ্তনৰ পিছতে ভাৰত জুৰি গণনাট্য সংঘৰ কমিটি গঠন হৈছিল। গণনাট্য

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান
নীলমণি দেৱী

**নীলমণি দেৱী** (, জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৮) এগৰাকী ভাৰতীয় মৃৎ শিল্পী। মণিপুৰৰ পাৰম্পৰিক মৃৎ শিল্পক পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে জনাজাত। তেওঁ এগৰাকী গুৰু কুমাৰ। তেওঁৰ সৃষ্টিসমূহ দুখন তথ্যচিত্ৰত মূল বিষয় হিচাপে প্ৰসিদ্ধ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মণি কৌলৰ 'মিত্তি ঔৰ মানৱ' আৰু অৰিবাম শ্যাম শৰ্মাৰ 'নীলমণি: মাষ্টাৰ পটাৰ অফ মণিপুৰ'ত স্থান লাভ কৰিছে। টিভি ধাৰাবাহিক 'মহাভাৰত'ৰ এটা খণ্ডত তেওঁৰ শিল্প প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। ভাৰত চৰকাৰে মৃৎশিল্প কলাত তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে ২০০৭ চনত দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী প্ৰদান কৰে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৩৮ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ৰাজ্য মণিপুৰৰ থৌবাল জিলাৰ থংজাও কিথেল লেইকাইত নীলমণি দেৱীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ খাৰাইবাম দেৱসিং সিং আৰু মাতৃ খাৰাইবাম ওংবি চানাজাওবি। তেওঁৰ মাকৰ পৰা মৃৎশিল্প নিৰ্মাণৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। শৈশৱকালতে তেওঁ পিতৃ-মাতৃ হেৰুৱাইছিল কিন্তু খাদী আৰু গ্ৰামোদ্যোগ মণ্ডলৰ সহায়ত বিহাৰৰ সোমথাল পৰগণাত অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু ১৯৬০ চনত তেওঁৰ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।

## কৰ্মজীৱন
মণিপুৰ চৰকাৰৰ উদ্যোগ সঞ্চালকালয়ত প্ৰদৰ্শক হিচাপে তেওঁৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু চাকৰি এৰি ১৯৬৬ চনত তেওঁ মৃৎশিল্প প্ৰশিক্ষণ আৰু উৎপাদন কেন্দ্ৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহিছিল। তাত তেওঁ স্থানীয় মহিলাসকলক মৃৎশিল্প নিৰ্মাণত প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু তেওঁলোকক জীৱিকা উপাৰ্জন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি জনা যায়।

দেৱীয়ে তেওঁৰ শিল্পৰ জৰিয়তে ভাৰত আৰু বিদেশৰ বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমণ কৰিছে। তেওঁ ভাৰতীয় প্ৰতিনিধি দলৰ সদস্য আছিল আৰু ভাৰত উৎসৱৰ অংশ হিচাপে চুইডেনৰ ইথন'গ্ৰাফী সংগ্ৰহালয়ত পাঁচগৰাকী ভাৰতীয় শিল্পীৰ প্ৰদৰ্শনীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ জাপানৰ কেইবাটাও স্থান যেনে কোবেৰ আদিবাসীৰ কলাৰ হাইগো প্ৰেফেক্টুৰাল সংগ্ৰহালয়, টকিঅ'ৰ ধপাত আৰু নিমখ সংগ্ৰহালয়, শিৰাইন আৰু য়ামানাচিৰ টৌজেন সংগ্ৰহালয়, ইতিহাস আৰু লোককাহিনীৰ চাইতামা প্ৰেফেক্টুৰাল সংগ্ৰহালয় আৰু টোকামাচি আৰু নিগাটাৰ ভাৰতীয় আদিবাসী কলাৰ মিথিলা সংগ্ৰহালয় আদিতো অংশগ্ৰহণ কৰিছে আৰু নিজৰ শিল্প প্ৰদশৰ্ন কৰিছে। ১৯৮৬ চনত প্ৰখ্যাত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা মণি কৌলে দেৱীৰ ওপৰত এখন তথ্যচিত্ৰ ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ইয়াৰ নাম আছিল 'মিত্তি ঔৰ মানৱ' আছিল। অৰিবাম শ্যাম শৰ্মাই ২০০৩ চনত তেওঁৰ অপ্ৰদৰ্শিত ছবি 'নীলমণি: মাষ্টাৰ পটাৰ অফ মণিপুৰ' দূৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ভাৰতীয় টিভি শৃংখলা 'মহাভাৰত'ৰ এটা খণ্ড আৰু ফৰাচী টেলিভিছনৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত মহাভাৰত টিভি শৃংখলাৰ প্ৰথম তিনিটা খণ্ডত তেওঁৰ মৃৎশিল্প সৃষ্টি প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ কামৰ বিৱৰণ ভাৰতীয় হস্তশিল্প আৰু হস্ততাঁত ৰপ্তানি নিগমৰ দ্বাৰা ১৯৯৮ চনত প্ৰকাশিত 'আদাৰ মাষ্টাৰছ: ফাইভ কোনটেম্পৰী ফক এণ্ড ট্ৰেইবেল আৰ্টিষ্টছ অফ ইণ্ডিয়া' গ্ৰন্থত নথিভুক্ত কৰা হৈছে। বৰ্তমান এই গ্ৰন্থখন গোৱা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে এক নিৰ্ধাৰিত পাঠ।

## বঁটা আৰু সন্মান
নীলমণি দেৱীয়ে ১৯৮৬ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা সন্মানৰ প্ৰমাণপত্ৰৰ সৈতে শিল্প গুৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল। একে বছৰে তেওঁ মধ্য প্ৰদেশ চৰকাৰৰ পৰা তুলসী সন্মান বঁটা লাভ কৰে। ২০০৫-২০০৬ চনত তেওঁ চুইডেন ভ্ৰমণৰ সময়ত সমাজ কল্যাণ সেৱা বঁটা আৰু লায়ন্স ক্লাব ইণ্টাৰনেচনেলৰ পৰা কৰ্মযোগী বঁটা লাভ কৰে। ভাৰত চৰকাৰে ২০০৭ চনত তেওঁক দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী প্ৰদান কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মণিপুৰৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী
খুৰ্জা মৃৎশিল্প

**খুৰ্জা মৃৎশিল্প** () ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ বুলন্দশ্বাহৰ জিলাৰ খুৰ্জাত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় মৃৎশিল্প। বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধিকাৰ (ট্ৰিপছ) চুক্তিৰ বাণিজ্য সম্পৰ্কীয় দিশৰ ওপৰত চুক্তিৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতিৰ অধীনত খুৰ্জা মৃৎশিল্পক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াক পেটেণ্ট ডিজাইন আৰু ট্ৰেডমাৰ্কৰ নিয়ন্ত্ৰক জেনেৰেলৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰা পঞ্জীয়নৰ সৈতে ভাৰত চৰকাৰৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি আইন ১৯৯৯ অনুসৰি "খুৰ্জা মৃৎশিল্প" হিচাপে ১৭৮ নং আইটেমত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।

## ইতিহাস
খুৰ্জাৰ মৃৎশিল্পৰ উৎপত্তি সৈতে দুটা পৃথক কাহিনীৰ জড়িত আছে। প্ৰথম কিংবদন্তি অনুসৰি আফগান ৰজা টাইমুৰ লুং ৫০০ বছৰ আগতে খুৰ্জা অঞ্চলত প্ৰচাৰৰ সময়ত মিচৰীয় আৰু চিৰিয়াৰ কুমাৰ আৰু মৃৎশিল্পীৰ দলৰ সৈতে গৈছিল। দ্বিতীয় কিংবদন্তি অনুসৰি মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত কুমাৰ আৰু মৃৎশিল্পীসকলক এই অঞ্চললৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। আনহাতে আন এক সংস্কৰণ অনুসৰি খুৰ্জাত মৃৎশিল্পৰ পৰম্পৰা অনুসৰি কোনো ঐতিহাসিক ঘটনা নাই।

অৱশ্যে, "মৃৎশিল্প নিৰ্মাণ সংস্কৃতি আৰু ভাৰতীয় সভ্যতা"ৰ লেখকে উল্লেখ কৰিছিল যে "বুলন্দশ্বাহৰ খুৰ্জা হৈছে ভাৰতৰ চিকমিকাই থকা মৃৎশিল্পৰ আটাইতকৈ পুৰণি কেন্দ্ৰ। " লগতে উল্লেখ কৰা হৈছে, "এই কুমাৰসকলে প্ৰায়ে নিজকে মুলতানী কুমাৰ বুলি কয়। তেওঁলোকৰ উৎপত্তি মুলতান বুলি গণ্য কৰা হয়। "

আধুনিক সময়ত মৃৎশিল্পৰ নিৰ্মাণ ১৯৪০ৰ দশকত বিকাশ লাভ কৰিছিল আৰু উত্তৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে ১৯৪২ চনত এটা মৃৎশিল্পৰ কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল। পিছত মানদণ্ডৰ অভাৱৰ বাবে ১৯৪৬-৪৭ চনত কাৰখানাটো বন্ধ কৰা হৈছিল। ১৯৫২ চনত কাৰখানাটো মৃৎশিল্প উন্নয়ন কেন্দ্ৰ হিচাপে সলনি কৰা হয়। ১৯৪২ চনৰ পৰা এতিয়ালৈকে মৃৎশিল্প নিৰ্মাণৰ উন্নতিৰ বাবে বিভিন্ন অভিনেতাৰ দ্বাৰা কিছুমান গ্ৰহণ, পৰিৱৰ্তন, উদ্যোগ লোৱা হৈছে। ইয়াৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খুৰ্জা মৃৎশিল্পৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা বৃদ্ধি পাইছে আৰু লগতে বিদেশলৈ ৰপ্তানি কৰা হৈছে।

## উৎপাদন
চৰকাৰী তথ্যমতে বৰ্তমান প্ৰায় ১৫,০০০ লোক আনুষ্ঠানিক কৰ্মচাৰী হিচাপে এই শিল্পৰ লগত জড়িত। আনহাতে প্ৰায় ২৫,০০০ লোক অনানুষ্ঠানিক কৰ্মচাৰী হিচাপে ইয়াৰ লগত জড়িত। তেওঁলোকে ৫০০ ইউনিট আৰু প্ৰায় ৪০০টা কাৰখানাত প্ৰত্যক্ষভাবে নিয়োজিত হৈ আছে। তেওঁলোকে পাকঘৰৰ সামগ্ৰী, কলাসামগ্ৰী, বৈদ্যুতিক সামগ্ৰী, চেনিটাৰী সামগ্ৰী, টাইল, ঘৰুৱা সামগ্ৰী আদিৰ দৰে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে।

খুৰ্জা মৃৎশিল্পৰ ভাৰত আৰু বিদেশত বজাৰ আছে। ইয়াৰ প্ৰায় ২৩টা ৰপ্তানিমুখী একক আছে। প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে উৎপাদনে ১৯৯৯-২০০০ চনত প্ৰায় ২,৫০০ নিযুত ভাৰতীয় টকা মূল্যৰ সামগ্ৰী বেছি লাভ কৰিছে। ইয়াৰে ভিতৰত ১৪৮.২ নিযুত ভাৰতীয় টকাৰ ৰপ্তানি কৰা হৈছিল।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* খুৰ্জা মৃৎশিল্পৰ বিষয়ে অধিক তথ্য 

শ্ৰেণী:হস্তশিল্প
শ্ৰেণী:মৃৎ শিল্প
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি
দীপা মেহতা

**দীপা মেহতা** (; জন্ম: ১ জানুৱাৰী ১৯৫০) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ ছবি পৰিচালক। বৰ্তমান কানাডাৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰা দীপা মেহতা এগৰাকী চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু প্ৰযোজকো। তেখেতে সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে 'উপাদান ত্ৰয়ী' বা ''ৰ নিৰ্মাণৰ বাবে। চলচ্চিত্ৰৰ এই ত্ৰয়ীত আছে 'ফায়াৰ' (১৯৯৬), 'আৰ্থ' (১৯৯৮) আৰু 'ৱাটাৰ' (২০০৫)। 'আৰ্থ' নামৰ ছবিখনক অস্কাৰ বঁটাৰ শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ ছবিৰ শিতানত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবৰ বাবে ভাৰতৰ পৰা অফিচিয়েল এণ্ট্ৰী হিচাপে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। আনহাতে ২০০৫ চনত নিৰ্মিত 'ৱাটাৰ'ক প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল কানাডাৰ ফালৰ পৰা। কানাডাৰ পৰা প্ৰেৰণ কৰা এইখন আছিল তৃতীয়খন অ-ফৰাচী কানাডীয় ছবি। ১৯৯৬ চনত দীপা মেহতাই স্বামী তথা প্ৰযোজক ডেভিড হেমিল্টনৰ লগ লাগি 'হেমিল্টন-মেহতা প্ৰডাকচন' প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০০৩ চনত 'বলিউড/হলিউড' ছবিৰ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে দীপা মেহতাই জিনি বঁটা লাভ কৰে। ২০১২ চনৰ মে' মাহত দীপা মেহতাই জীৱনজোৰা কলাত্মক স্বীকৃতি স্বৰূপে কানাডাৰ পৰিৱেশ্য কলা শাখাৰ সৰ্বাধিক সন্মানীয় বঁটা 'গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ এৱাৰ্ড' বঁটা লাভ কৰে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
দীপা মেহতাৰ জন্ম হৈছিল পঞ্জাবৰ অমৃতসৰত। অৱশ্যে শৈশৱৰ অৱস্থাতেই তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো নতুন দিল্লীলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু পিতৃয়ে ছবি বিতৰক হিচাপে কাম কৰে। আনহাতে দীপা মেহতাই হিমালয়ৰ পাদভূমিত থকা দেৰাডুনৰ ৱেলহেম গাৰ্লছ হাইস্কুল নামৰ বৰ্ডিং স্কুলখনত অধ্যয়ন কৰে। দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত লেডী শ্ৰী ৰাম কলেজ ফ'ৰ ৱমেনৰ পৰা দীপা মেহতাই পৰৱৰ্তী সময়ত দৰ্শনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

## কৰ্মজীৱন
স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰি উঠি দীপা মেহতাই এটা প্ৰযোজনা গোষ্ঠীৰ লগত সংযুক্ত হয়। এই কোম্পানীটোৱে ভাৰত চৰকাৰৰ বাবে তথ্যচিত্ৰ আৰু শিক্ষামূলক ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। দীপা মেহতাই শিশু কন্যাৰ কৰ্মজীৱনক আধাৰ হিচাপে লৈ প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। সেইখিনি সময়তে তেখেতে এগৰাকী কানাডীয়ান তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা প'ল ছল্টজমেনক লগ পায় আৰু তেখেতৰ লগতে বিবাহ-পাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৭৩ চনত স্বামীৰ সৈতে দীপা মেহতা টৰণ্টোলৈ যায়।

১৯৯১ চনত দীপা মেহতাই প্ৰথমখন কাহিনী-চিত্ৰৰ পৰিচালনা কৰে। ছবিখনৰ নাম আছিল 'Sam & Me' আৰু অভিনয়ত আছিল ওম পুৰী। ছবিখনৰ বাজেট আছিল ১১ মিলিয়ন ডলাৰ। কানাডাত মহিলাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হোৱা ছবিৰ ভিতৰত দীপা মেহতাৰ এই ছবিখনেই আছিল সৰ্বাধিক বাজেটৰ।

দীপা মেহতা সমধিক পৰিচিত হৈছে তেখেতৰ উপাদান-ত্ৰয়ীৰ বাবে। তেখেতে ১৯৯৬ চনত নিৰ্মাণ কৰে 'ফায়াৰ' নামৰ ছবিখন। তাৰ ঠিক দুবছৰৰ পিছত নিৰ্মিত হয় 'আৰ্থ' আৰু ২০০৫ চনত নিৰ্মিত হয় 'ৱাটাৰ'। তিনিওখন ছবিৰ বাবে দীপা মেহতা সমালোচকৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হয়। ছবিসমূহত ভাৰতৰ বহু উচ্চশ্ৰেণীৰ তাৰকাই অভিনয় কৰে। তাৰে ভিতৰত আমিৰ খান, সীমা বিশ্বাস, শাবানা আজমী, খুলভূষণ খাৰবান্দা, জন আব্ৰাহম অন্যতম। আটাইকেইখন ছবিৰ বাবে সংগীত সজাইছিল এ আৰ ৰহমানে।

ছলমান ৰুশ্বডিৰ বিশ্ববিখ্যাত গ্ৰন্থ 'মিডনাইটছ ছিলড্ৰেন'ৰ চিনেমাৰ ৰূপান্তৰণৰ কাৰ্যত দীপা মেহতাই এগৰাকী চিত্ৰনাট্যকাৰ হিচাপে সহযোগিতা আগবঢ়াইছিল। ভাৰতীয় আমেৰিকান অভিনেতা সত্য ভাবাই ছবিখনৰ ছালীম ছিনাইৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰিছিল। আনহাতে বাকীবোৰ চৰিত্ৰত শ্ৰীয়া চৰণ, সীমা বিশ্বাস, শাবানা আজমী, অনুপম খেৰ, সিদ্ধাৰ্থ নাৰায়ণ, ৰাহুল বসু, চোহা আলী খান, শ্বাহানা গোস্বামী আৰু দৰ্শিল ছাফাৰীয়ে অভিনয় কৰে। ২০১২ চনৰ ৯ ছেপ্টেম্বৰত ছবিখনে টৰণ্টো আন্তৰ্জাতিক ছবি মহোৎসৱত মুক্তি লাভ কৰে আৰু কানাডীয়ান স্ক্ৰীন এৱাৰ্ডছৰ আঠটা ভিন্ন শিতানৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে। তাৰে মাজত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ শিতানটোও আছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা
কংগো দেশৰ ৰন্ধনশৈলী

কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ দেশৰ ৰন্ধনশৈলীৰ পৰা এই দেশৰ আদিবাসীসকল কোনটো গোটৰ সেইটো আভাশ ল’ব পাৰি। এই দেশৰ সৰ্বসাধাৰণ আহাৰ কাচাভা, ফুফু, ভাত, প্লেনটেন (ডাঙৰ কাচকল) আৰু আলু এওঁলোকৰ প্ৰধান খাদ্য আৰু এইবিলাক অন্য পদাৰ্থৰ লগতো খোৱা হয়।

## কংগোবাসীসকলৰ সৰ্বসাধাৰণ আহাৰ
এই দেশৰ ২% তকৈয়ো কম অঞ্চলত খেতি-বাতি কৰা হয়। প্ৰায়বোৰ খেতি বাতি খেতিয়কসকলৰ নিজৰ। কংগো দেশত বিভিন্ন ধৰণৰ ফচল উৎপাদন হয়। এইবোৰৰ ভিতৰত গোম-ধান, ধান, শিমলু আলু, ৰঙা আলু, কাঠ আলু, কচু, কাচকল, বিলাহী, ৰঙালাও আৰু কেইবা বিধৰো মাহ আৰু বাদাম। এই সকলোবোৰ শষ্য আৰু শাক-পাচলী গোটেই দেশখনতে আহাৰ হিচাবে গ্ৰহণ কৰা হয়। কিন্তু তাৰে বিভিন্ন ৰাজ্যৰ নিজাকৈ কিছু বিভিন্ন আহাৰো আছে। ৰপ্তানী কৰা দ্ৰব্যসমূহৰ ভিতৰত কফি আৰু তাল তেল প্ৰধান। বনৰীয়া তৃণ, ফল, কাঠফুলা, মৌ-জোল আৰু অন্যান্য খাদ্যবোৰ হৈছে বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ মাংস আৰু মাছ ইত্যাদি বিলাকো চিকাৰ কৰি গুতাই আহাৰ ৰান্ধোতে ব্যৱহাৰ কৰে। সাধাৰণতে স্থানীয় লোকসকলে বজাৰত বা পথৰ কাষত এই শষ্য বা শাক-পাচলী বিক্ৰী কৰে। চলি থকা যুদ্ধৰ আৰু পথ ব্যৱস্থাৰ দূৰ্গতিৰ বাবে ঘৰচীয়া প্ৰাণীৰ প্ৰজনন আৰু বৃহৎ পৰিমাণে কৰা কৃষিৰ ওপৰত বহুতো বাধা আহি পৰিছে।

কংগোলীজ্ আহাৰত শাক-পাছলি আৰু মাংসৰ জোলৰ লগত বহু পৰিমাণে শৰ্কৰা থাকে। শৰ্কৰা বোৰ সাধাৰণতে কাছাভা আলুৰ পিতিকা আৰু গোম-ধানৰ পৰা পায়, যাক ফুফু বা উগালি বুলি কোৱা হয়। খোৱাৰ সময়ত ফুফুৰ পিতিকাতো এটা সৰু গল্ফবলৰ সমান কৰি এবিধ জ্বলা মছলাদাৰ জোলত দুবুৱাই খোৱা হয় আৰু সেই বলটোত বুঢ়া আঙুলিটোৱে এটা সৰু ভাজ দিয়ে যাতে জোলখিনি অলপ পৰিমাণে বলটোৰ লগত উঠাই খাব পাৰি। ফাৰমেণ্টেড বা গেলোৱা কাচাভা আতাৰ পৰা বনোৱা এবিধ ৰুটি (ব্ৰেড), কোৱাংগা সমগ্ৰ দেশতে বাণিজ্যিকভাৱে উৎপাদন কৰা হয়। লিটুমা এবিধ সকলোৰে বৰ প্ৰিয় খাদ্য। ইয়াক ডাঙৰ কাচকলৰ পিতিকাৰ পৰা সৰু সৰু বল বনাই ভাপত দি ৰন্ধা হয়।

## কংগোবাসী সকলৰ প্ৰধান খাদ্য সমূহ
১) মোৱাম্বা- এবিধ বাদামগুটিৰ পিঠাগুড়িৰে ৰন্ধা আঞ্জা।
২) চিকৱা বা কূৱাঙ্গা - কাচাভাৰ পিঠাগুড়ীৰ পৰা বনাই কলৰ পাতত থোৱা হয়। এইবিধ পদাৰ্থ প্ৰায়ে বগা ৰঙৰ হলেও কেতিয়াবা দেশৰ বিভিন্ন ঠাইত ক'লা ৰঙৰো দেখা যায়।
৩) ফুফু-হৈছে এবিধ লিকটীয়া কাছাভা আতাৰ পৰা ৰন্ধা পদাৰ্থ । এইবিধ  কংগোবাসী সকলৰ অন্য দেশৰ ভাত আৰু আলুৰ দৰেই প্ৰধান খাদ্য ।
৪) ল'ছ য়া না মাডিচু-ভাত আৰু মাহ বা ৰাজমাহ ।
৫) চম্বে বা পন্দু- কাছাভা পাত উতলাই, খুন্দি ৰন্ধা এবিধ খাদ্য় ।
৬) নদাকালা-সৰু শুকান মাছ ।
৭) ক'ছা ক'ছা- কংগো নদীৰ মিছা মাছ ।
৮) পিলি পিলি- ভুত জলকীয়াৰ দৰে এবিধ জলকীয়া পতাত বা খুন্দনা এটাত খুন্দি তেলত আচাৰৰ দৰে বহুদিনলৈ ভাল হৈ থকাকৈ থয় । এই পদাৰ্থবিধ প্ৰায়ে সকলোধৰনৰ আহাৰৰ লগত পৰিবেশন কৰা হয় । কেতিয়াবা শুকান জলকীয়াৰ গুড়ি হিছাবে ফল-মূলৰ ওপৰত দিয়ো খোৱা হয় । 
৯) ল'ছ য়া বৌলাইয়ে- বিলাহী টেঙাৰ ভাত
১০) নতাম্বা- ছাগলীৰ মাংস
১১) মিপাণঝি- জন্তুৰ শৈলশিৰা
১২) কোৱাংগা-পইতা বা পুৰনা কাচাভা আতাৰ পৰা বনোৱা ব্ৰেড

## চিত্ৰ বিথিকা

Mangoes from DRC, these are available all year round.jpg|আম, বাৰমাহে পোৱা যায়
African red devil peppers.jpg|পিৰি পিৰি জলকীয়া


## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:খাদ্য
শ্ৰেণী:কংগো গণৰাজ্য
শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী
গুজৰাটী থিয়েটাৰ

**গুজৰাটী থিয়েটাৰে** () গুজৰাটী অথবা ইয়াৰ উপভাষাসমূহত নাট মঞ্চস্থ কৰা থিয়েটাৰক বুজায়। গুজাৰাটী থিয়েটাৰ সাধাৰণতে গুজৰাট আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুম্বাই, আহমেদাবাদ, বৰোদা, সুৰাত আদি চহৰত তথা গুজাৰাটী লোকৰ বসতি থকা, বিশেষকৈ উত্তৰ আমেৰিকা আদিত প্ৰদৰ্শিত হয়। ১৮৫৩ চনত তেতিয়াৰ বোম্বেত 'পাৰ্চী নাটক মণ্ডলী'ৰ দ্বাৰা মঞ্চস্থ হোৱা 'ছোহৰাম ৰুস্তম' নাটকখনেই গুজৰাটী থিয়েটাৰৰ আৰম্ভণি বুলি থাৱৰ কৰা হয়।

## ইতিহাস

গুজৰাট অঞ্চলত লোকনাট্য ভৱাইৰ এক দীঘলীয়া পৰম্পৰা আছে, যিটো চতুৰ্দশ শতিকাত উদ্ভৱ হৈছিল। ষোল শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, গোৱা আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত ধৰ্মপ্ৰচাৰৰ কামত জড়িত পৰ্তুগীজ মিছনাৰীসকলে মহাৰাষ্ট্ৰৰ লোক পৰম্পৰা 'তামাচা'ৰ শৈলীত যিয়ে যীচু খ্ৰীষ্টৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ' য়েচু মাশিহা কা তামাচা' পৰিৱেশন কৰিছিল। গুজৰাটৰ ৰাজসভা আৰু মন্দিৰত সংস্কৃত নাটক প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, কিন্তু ই সাধাৰণ জনগণৰ স্থানীয় নাট্য পৰম্পৰাক প্ৰভাৱিত কৰিব পৰা নাছিল। ব্ৰিটিছ ৰাজৰ সময়ত, ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলে বিদেশী অপেৰা আৰু থিয়েটাৰ গোটক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। ইয়াৰ ফলত স্থানীয় পাৰ্চীসকল তেওঁলোকৰ নিজা ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল; যি মূলতঃ গুজৰাটী ভাষাত পৰিবেশিত হৈছিল। গুজৰাটী ভাষাত ১৮৫০ চনত প্ৰথম নাটক প্ৰকাশিত হৈছিল; এৰিষ্টফেনৰ গ্ৰীক কমেডীৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ দলপত ৰামে লিখা নাটকখনৰ নাম আছিল 'লক্ষ্মী নাটক'।

১৮৫০ৰ দশকৰ আগভাগত বোম্বেৰ এলফিনষ্টোন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে এটা নাট্যসংঘ স্থাপন কৰি শ্বেইক্সপীয়েৰৰ নাটসমূহ মঞ্চস্থ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। গুজৰাটী থিয়েটাৰৰ প্ৰথম নাট্যদল 'পাৰ্চী নাটক মণ্ডলী'। ফ্ৰেমজী গুস্তাদজী দালালে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই নাট্যদলটোৱে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ২৯ অক্টোবৰ ১৮৫৩ত ১০ম শতিকাৰ পাৰ্চী মহাকাব্য চাহনামাৰ আধাৰত ফেৰদোচী ৰচিত পাৰ্চী-গুজৰাটী নাটক 'ছোহৰাব ৰুস্তম' বোম্বেৰ গ্ৰেণ্ড ৰোড খিয়েটাৰত মঞ্চস্থ কৰে আৰু গুজৰাটী থিয়েটাৰৰ এইটো আৰম্ভণি বুলি থাৱৰ কৰা হয়। এই নাট্যদলটোকে একেটা স্থানত 'ধানজী ঘৰক' নামৰ প্ৰহসন এখনো মঞ্চস্থ কৰে। আৰম্ভণিৰ দিনবোৰত গুজৰাটী থিয়েটাৰে পাৰ্চী থিয়েটাৰৰ বিনোদনমূলক শৈলী আৰু বিষয় অনুসৰণ কৰিছিল। নাটকবোৰৰ ভাষাও আছিল গুজৰাটী, উৰ্দু আৰু ইংৰাজী মিহলি। ভৱাইত কোনো মঞ্চ ব্যৱহাৰ নকৰাৰ বিপৰীতে গুজৰাটী থিয়েটাৰত ওখ মঞ্চৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল। তাৰপিছত পৃষ্ঠভূমিৰ সংযোজন হ’ল আৰু ক্ৰমাৎ ই গৈ ইউৰোপীয় প্ৰচেনিয়াম থিয়েটাৰৰ ৰূপ ল’লে। সেই সময়ৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ভৱাইত নিহিত থকা অশালীন উপাদান তথা পাৰ্চী থিয়েটাৰৰ ভুল গুজৰাটী ভাষাশৈলী আঁতৰ কৰিবলৈ দলপত ৰামে এটা নাট্যদল তৈয়াৰ কৰিছিল।

ক্ৰমাগত ভাবে গুজৰাটী নাটকৰ ৰচনা আৰু পৰিবেশন বাঢ়ি আহিল আৰু অৱশেষত পাৰ্চী থিয়েটাৰ আৰু ভৱাইৰ পৰম্পৰাৰ পৰা আঁতৰি আহি অন্যান্য ভাৰতীয় আৰু পশ্চিমীয় নাটৰ উপাদাসমূহ গ্ৰহণ কৰি ১৮৭৮ চনত মোৰবি নামৰ ঠাইত মূলজী আৰু ৱাঘজী ওঝাই 'আৰ্য সুবোধ নাটক মণ্ডলী' নামৰ দল নাট্যদল এটা গঠন কৰে। তেওঁলোকৰ প্ৰথম প্ৰযোজনা 'ভাৰঠাৰি' নাটকখন গুজৰাট আৰু সৌৰাষ্ট্ৰ অঞ্চলত বহু বছৰ ধৰি মঞ্চস্থ হয়। ১৮৮০ৰ দশকলৈ দাহ্যভাই ঢোলাশাজী অভিনীত 'দেশী নাটক সমাজ'কে ধৰি সাতটা নাট্যদল গঠিত হয়। 'গুজৰাটী নাটক মণ্ডলী' (১৮৭৮-৮৯) আৰু 'মুম্বাই গুজৰাটী নাটক মণ্ডলী' (১৮৮৯-১৯৪৮) বাটকটীয়া নাটক কোম্পানীবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম।

## তথ্য উৎস

## গ্ৰন্থপঞ্জী
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## বাহ্যিক সংযোগ
* মুম্বাই থিয়েটাৰত গুজৰাটী নাটক

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:গুজৰাট
পূৰ্ণিমা অৰবিন্দ পকৱাসা

**পূৰ্ণিমা অৰবিন্দ পকৱাসা** (, ৫ অক্টোবৰ ১৯১৩ – ২৫ এপ্ৰিল ২০১৬) এগৰাকী ভাৰতীয় সমাজ কৰ্মী, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী তথা নৃত্যশিল্পী। জনপ্ৰিয়ভাৱে তেওঁক 'দিদি অফ ডং' বুলি জনা যায়। ২০০৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক দেশৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ সন্মান পদ্মভূষণ প্ৰদান কৰে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯১৩ চনৰ ৫ অক্টোবৰ তাৰিখে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত সৌৰাষ্ট্ৰৰ লিম্‌ডি ৰাজ্যৰ ওচৰৰ ৰণপুৰত পূৰ্ণিমা পাকভাসাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ মণিপুৰী নৃত্যশিল্পী আৰু শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠশিল্পী আছিল।

## ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক জীৱন
পূৰ্ণিমা পাকভাসায়ে ৰণপুৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মহাত্মা গান্ধীক লগ পাইছিল। তেতিয়া তেওঁ আঠ বছৰ বয়সীয়া আছিল। তেওঁ লিম্‌ডিত ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৮ বছৰ বয়সত তেওঁ দাণ্ডী যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। নিমখ আইন ভংগ কৰা এই যাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। কাৰাগাৰত থকা সময়ত তেওঁ কস্তুৰবা গান্ধীৰ লগত একেলগে আছিল। পাকভাসায়ে তেওঁক ইংৰাজী পঢ়িবলৈ আৰু লিখিবলৈ শিকাইছিল। মহাত্মা গান্ধীয়ে এই কাৰ্যৰ প্ৰশংসা কৰিছিল আৰু শিক্ষাৰ পথত অব্যাহত ৰাখিবলৈ তেওঁৰ আশীৰ্বাদ দিছিল।

তেওঁ ১৯৩৮ চনত হৰিপুৰাত অনুষ্ঠিত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ ৫১তম অধিৱেশনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

১৯৫৪ চনত তেওঁ বোম্বেত (বৰ্তমান মুম্বাই) মহিলাসকলৰ সাংস্কৃতিক, শাৰীৰিক আৰু আধ্যাত্মিক শিক্ষাৰ বাবে এক প্ৰতিষ্ঠান শক্তিদল আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ২৫ বছৰ ধৰি নাচিকৰ ভোসলা সামৰিক বিদ্যালয়ৰ নেতৃত্ব দিছিল। পিছত ১৯৭৪ চনত তেওঁ ৰিতমভাৰা বিশ্ব বিদ্যাপীঠ স্থাপন কৰে আৰু ইযাক এখন আৱাসিক বিদ্যালয় হিচাপে গঢ়ি তোলে। তেওঁ চাপুতৰাত এখন মহাবিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। বিদ্যালয়খনে মুখ্যতঃ ডং জনজাতীয় ছোৱালীসকলক বাবে উছৰ্গিত আছিল। তেওঁ ২০১৩ চনৰ অক্টোবৰত ১০০ বছৰীয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিল তাৰিখে চুৰাটত ১০২ বছৰ বয়সত তেওঁ মৃত্যুবৰণ কৰে। তেওঁৰ শেষকৃত্য তেওঁৰ সন্তানৰ দ্বাৰা চাপুতৰাত সম্পন্ন কৰা হৈছিল।

## বঁটা আৰু সন্মান
২০০৪ চনত তেওঁক সমাজলৈ তেওঁৰ সেৱাৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে দেশৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ সন্মান পদ্মভূষণ প্ৰদান কৰে। তেওঁক ২০১৩ চনত সন্তকবা বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।

## ব্যক্তিগত জীৱন
তেওঁ অৰবিন্দ পাকৱভাসাৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। তেওঁৰ শহুৰ মংগল দাস পাকভাসা এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম পাঁচ গৰাকী ৰাজ্যপালৰ অন্যতম আছিল। দম্পতীহালৰ দুগৰাকী কন্যা আৰতি আৰু সোণাল মানসিং আৰু এজন পুত্ৰ অনুজ। সোণাল মানসিং এগৰাকী বিখ্যাত ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* পূৰ্ণিমা অৰবিন্দ পাকভাসা 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নৃত্যশিল্পী
শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী
সঞ্জনা কাপুৰ

**সঞ্জনা কাপুৰ** (; জন্ম: ২৭ নৱেম্বৰ ১৯৬৭) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় থিয়েটাৰ কৰ্মী আৰু প্ৰাক্তন অভিনেত্ৰী। তেখেতে ভাৰতীয় প্ৰসিদ্ধ অভিনেতা শশী কাপুৰৰ জীয়ৰী। আনহাতে মাতৃ হৈছ জেনিফাৰ কাপুৰ। ১৯৯৩ চনৰ পৰা ২০১২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে তেখেতে পৃথ্বী থিয়েটাৰ পৰিচালনা কৰিছিল।

## জীৱনী

সঞ্জনা কাপুৰৰ জন্ম হৈছিল ভাৰতৰ বিখ্যাত কাপুৰ পৰিয়ালত। তেখেতৰ ককাদেউতাক (পিতৃৰ পিতৃ) আছিল পৃথ্বীৰাজ কাপুৰ আৰু খুড়ায়েক আছিল ৰাজ কাপুৰ আৰু শাম্মী কাপুৰ। সঞ্জনাৰ ভ্ৰাতৃ কুনাল কাপুৰ আৰু কৰণ কাপুৰেও কিছুসংখ্যক ছবিত অভিনয় কৰিছে। আনহাতে সঞ্জনাৰ মাকৰ পিতৃ-মাতৃ (ককা-আইতা) জিঅ'ফ্ৰি কেণ্ডাল আৰু লৌৰা কেণ্ডালো অভিনয়ৰ লগতে জড়িত আছিল। তেওঁলোকেও থিয়েটাৰ দলটোৰ সৈতে ভাৰত আৰু এছিয়া ভ্ৰমণ কৰিছিল। ছেইক্সপিয়েৰ আৰু জৰ্জ বাৰ্নাড শ্ব'ৰ নাটক তেওঁলোকে পৰিৱেশন কৰিছিল। মুম্বাইত থকা বোম্বাই ইণ্টাৰনেশ্যনেল স্কুলত সঞ্জনাই শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।

১৯৮১ চনত মুক্তি লাভ কৰা ছবি '36 Chowringhee Lane' আছিল সঞ্জনা কাপুৰে অভিনয় কৰা প্ৰথমখন বোলছবি। ছবিখনৰ প্ৰযোজক আছিল তেখেতৰ দেউতাক। ছবিখনৰ এটি শীৰ্ষ চৰিত্ৰত জেনিফাৰ কেণ্ডালেও অভিনয় কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে 'উৎসৱ' (১৯৮৪)ত অভিনয় কৰে। এইখন ছবিও তেখেতৰ পিতৃয়ে প্ৰযোজনা কৰিছিল। ১৯৮৯ চনৰ ছবি 'হিৰো হীৰালাল'ত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে সঞ্জনা কাপুৰে জীৱনৰ প্ৰথমটো শীৰ্ষ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ছবিখনে বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত মীৰা নায়াৰৰ বহুল সমাদৃত ছবি 'ছালাম বোম্বে' (১৯৮৮) ত সঞ্জনাই অভিনয় কৰে। তাৰ পিছৰপৰা তেখেতে ছবিত অভিনয় কৰিবলৈ বাদ দিয়ে আৰু নবৈৰ দশকত থিয়েটাৰত মনোনিৱেশ কৰে। ১৯৯১ চনত তেখেতে আকিৰা কুৰুশ্বাৱাৰ থিয়েটাৰী প্ৰযোজনা 'ৰশ্বোমন'ত এগৰাকী জাপানী পত্নীৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰে। এ. কে. বীৰৰ 'অৰণ্যক' (১৯৯৪)-ত সঞ্জনাই অভিনয় কৰিছিল।

প্ৰায় চাৰ তিনিবছৰৰ বাবে সঞ্জনা কাপুৰে 'আমূল ইণ্ডিয়া শ্ব’' নামৰ অনুষ্ঠানটোৰ পৰিৱেশক হিচাপে টেলিভিছনৰ জগতত কাম কৰে।

২০১১ চনলৈকে মুম্বাইৰ জুহুত থকা পৃথ্বী থিয়েটাৰ তেখেতে পৰিচালনা কৰি থাকে। তেওঁলোকে শিশুৰ বাবে একাধিক কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰিছিল।

২০১১ চনত তেখেতে পৃথ্বী থিয়েটাৰ ত্যাগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ২০১২ চনত তেখেতে 'জুনুন থিয়েটাৰ'ৰ জন্ম দিয়ে। কলাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল এইটো বিশেষ অনুষ্ঠানে ভ্ৰমণকাৰী দলৰ লগত কাম কৰিব আৰু ভাৰতত থকা সৰু-সুৰা ঠাইত নাটক পৰিৱেশন কৰিব।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
ভৱাই

**ভৱাই** () হ’ল পশ্চিম ভাৰতৰ গুজৰাটৰ এবিধ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য। ইয়াক বেশ বা স্বং নামেৰেও জনা যায়।

## বুৎপত্তি
ভৱাই শব্দ সংস্কৃত ভাষাৰ ভৱৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ প্ৰকাশ বা আবেগ। ই হিন্দু দেৱী দুৰ্গাৰ সৈতেও জড়িত। ভৱ মানে মহাবিশ্ব আৰু আই মানে মাতৃ। সেইবাবে ইয়াক মহাবিশ্বৰ মাতৃ দুৰ্গাৰ প্ৰতি উৎসৰ্গীকৃত এক শিল্পৰূপেও বিবেচনা কৰা হয়। ভবাই *বেশ* বা *স্বং* নামেও পৰিচিত, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ সাজ-সজ্জা।

## ইতিহাস
৪ৰ্থ শতাব্দীত ভৱাইৰ উদ্ভৱ হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ঐতিহ্যগতভাৱে অসৈত ঠাকুৰক ভৱাইৰ উদ্ভাৱক ৰূপে কৃতিত্ব দিয়া হয়।

### লোককথা
চতুৰ্দশ শতাব্দীত উঞ্জৰ প্ৰমুখ হেমা পেটেলৰ কন্যা গঙ্গাক এজন মুছলমান চুবেদাৰে অপহৰণ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ পুৰোহিত অসৈত ঠাকুৰে হেমা পেটেলৰ কন্যাক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ চুবেদাৰৰ ওচৰলৈ যায় আৰু গঙ্গাক তেওঁৰে জীয়েক বুলি পৰিচয় দিয়ে। এই কথাৰ সত্যতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ অসৈত ঠাকুৰক গঙ্গাৰ সৈতে একেলগে খাবলৈ দিয়ে। ব্ৰাহ্মণসকলে সাধাৰণতে তেওঁলোকতকৈ নিম্নবৰ্ণৰ লোকৰ সৈতে একেলগে ভোজন নকৰে। কিন্তু যদিও গঙ্গা পেটেল সম্প্ৰদায়ৰ ছোৱালী, তেওঁক বচোৱাৰ স্বাৰ্থত অসৈত ঠাকুৰে একেলগে ভোজন কৰে। উভতি অহাৰ পিছত ঠাকুৰক অন্যান্য ব্ৰাহ্মণসকলে সমাজচ্যুত কৰে। তেতিয়াই তেওঁ জীৱন-ধাৰণৰ উদ্দেশ্যে নাটক পৰিবেশন কৰা আৰম্ভ কৰিলে, যি এক নিৰ্দিষ্ট শৈলীত বিকশিক হৈছিল। কৃতজ্ঞতাৰ চিন স্বৰূপে হেমা পেটেলেও তেওঁ এটুকুৰা মাটি আৰু আৰ্থিক সাহায্য আগবঢ়ায় আৰু এনেকৈয়ে গ্ৰামাঞ্চলত ভৱাইৰ শিল্পীসকলৰ অভিনয়ৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ সূচনা হোৱা বুলি গণ্য কৰা হয়।

অসৈত ঠাকুৰে প্ৰায় ৩৬০খন নাটক বা বেশ লিখিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। কিন্তু এতিয়ালৈকে মাত্ৰ ৬০খনহে তেওঁৰ নামত পোৱা গৈছে। তেওঁৰ এখন নাটক সেয়া ১৩৬০ খ্ৰীষ্টাব্দ ৰচনা কৰা বুলি উল্লেখ কৰিছে।

## বিষয়-বস্তু
ভৱাইত নাপিত, চুৰি-কটাৰী ধৰাওঁতা, ডকাইত, খাৰু বিক্ৰেতা, চোৰ, দৰ্জি, ফকিৰ আৰু সাধুসহ সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহকে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। এখন বেশ আছে, য’ত এগৰাকী বনিয়া নাৰী আৰু এজন মুছলমান থানেদাৰৰ মাজত ব্যৰ্থ প্ৰেমৰ কাহিনী চিত্ৰিত কৰা হৈছে। জাচমা ওড়ান নামৰ বেশ বা নাটকখনৰ শেষত এজন মুছলমান ফকিৰ উপস্থিত হয়, যাক ৰাইজে জাচমাক পুনৰ্জীৱিত কৰিবলৈ অনুৰোধ জনায়।

যি কোনো ভৱাইতে কৌতুকৰসে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে, আনকি পৌৰাণিক চৰিত্ৰবোৰৰ ক্ষেত্ৰতো ই প্ৰযোজ্য। এই বৈশিষ্ট্যবোৰৰ বাবেই ভৱাইক ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত শিল্পকলাবোৰৰ ভিতৰত অনন্য কৰি তুলিছে।

ভৱাই দলৰ প্ৰধানজনক নায়ক বোলা হয়। তেওঁ প্ৰথমে অভিনয় ক্ষেত্ৰখন চিহ্নিত কৰে আৰু জোঁৰ বা মাটিক চাকিত কুমকুম লগায়, যিটো দেৱী অম্বাৰ প্ৰতীক। তাৰপিছত দেৱীৰ প্ৰশংসাত প্ৰাৰ্থনা সঙ্গীত গায়। কাহী এখনেৰে মুখ ঢাকি এজন অভিনেতাই প্ৰবেশ কৰে; তেওঁ গণেশৰ প্ৰতীক। পৰৱৰ্তী সময়ত ক্ৰমে কালী আৰু ব্ৰাহ্মণে প্ৰবেশ কৰে। নাটক অন্ত নোহোৱালৈকে নায়ক মঞ্চত উপৱিস্ত থাকে। তেওঁ ভাষ্য আৰু হস্ত-সঞ্চালনেৰে নাটকখন পৰিচালনা কৰে। ইয়াক প্ৰচুৰ গীত আছে। মহিলা চৰিত্ৰবোৰো পুৰুষে ৰূপায়ণ কৰে।

ভৱাইৰ ভাষা হিন্দী, উৰ্দু আৰু মাৰোৱাৰীৰ সংমিশ্ৰণ। ঊনবিংশ শতাব্দীত প্ৰথম বেশ প্ৰকাশিত হয়। অনুশীলন আৰু মৌখিক পৰম্পৰাৰে পূৰ্বপুৰুষৰ ভৱাই চলি আহিছে। ভৱাই ৰাজস্থানত ভৱাই নৃত্য হিচাপে প্ৰচলিত হৈ আহিছে।

## গেলাৰী

Bhavai_Gujrat_(1).jpg|
Bhavai_Gujrat_(3).jpg|ভৱাইৰ দৃশ্য
Bhavai_Gujrat_(4).jpg|


## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*ভৱাই বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:গুজৰাট
বিমলাক্কা

**অৰুণোদয় বিমলা** (; জন্ম: ১৯৬৪)-ৰ জনপ্ৰিয় নাম হৈছে 'বিমলাক্কা' (। তেখেত তেলুগু ভাষাৰ এগৰাকী বেলাদ গায়িকা আৰু সক্ৰিয় সমাজকৰ্মী। তেখেতৰ গোটটোক 'অৰুণদয়া সংস্কৃতিকা সমখ্যা' (ACF) বুলি কোৱা হয়। তেলঙ্গানা ৰাজ্য গঠন কৰাৰ সময়ত তেখেতে যুটীয়া কাৰ্যবাহী সমিতি এখনৰ নেতৃত্ব দিছিল।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
নালগোণ্ডা জিলাৰ আলেৰ গাঁৱত বিমলাক্কাৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃ-মাতৃ আছিল বান্দ্ৰু নৰসিময়া আৰু নৰছামা। বান্দ্ৰু নৰসিময়াই তেলঙ্গানা বিদ্ৰোহৰ সময়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহী হিচাপে চিহ্নিত হৈছিল। বিমলাক্কা কূৰ্মা সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত। ঘৰৰ পাঁচোটি সন্তানৰ ভিতৰত তেখেতে আছিল কনিষ্ঠ। ভংগীৰৰ পৰা তেখেতে স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।

## জীৱন
পিতৃৰ বিদ্ৰোহাত্মক চেতনাৰ দ্বাৰা বিমালাক্কা যথেষ্ট পৰিমাণে প্ৰভাৱান্বিত হৈছিল। ৰাম সাট্টায়াৰ দ্বাৰা উৎসাহ লাভ কৰি তেখেতে কম বয়সতেই গীত পৰিৱেশন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰাম সাট্টায়াও আছিল এগৰাকী সমাজকৰ্মী।

১৯৯৫ চনৰ পৰাই টেলেংগান ৰাজ্য-গঠনৰ হকে বিমালাক্কাই যুঁজ কৰি আহিছে। বৰ্তমান তেখেতে টেলেংগানৰ বিভিন্ন জিলাসমূহ পৰিভ্ৰমণ কৰিছে আৰু ঠায়ে-ঠায়ে লোকসংগীতৰ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে। সেইসমূহৰ ভিতৰত তেলঙ্গানা ধুম-ধাম আৰু বাথুকামা উৎসৱো অন্তৰ্ভুক্ত।

বিমালাক্কাইকুৰা দেৱেন্দৰৰ লগত বৈবাহিক জীৱন আৰম্ভ কৰে। দেৱেন্দৰ আছিল জনশক্তি (চিপিআইম) দলৰ নেতা। আনহাতে বিমলাক্কা হৈছে অৰুণোদয় সাংস্কৃতিক সংঘৰ সভাপতি। যিটো সংঘই টেলেংগান ৰাজ্য গঠন হোৱাত শক্তিশালী ভূমিকা পালন কৰে। তেওঁলোকে ঠায়ে ঠায়ে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে। এইসমূহ অনুষ্ঠানৰ সমন্বয়ক আছিল সংঘৰ উপ-সভাপতি মোহন বৈৰাগী।

নতুন ৰাজ্য হিচাপে তেলঙ্গানাক গঠন কৰাৰ আন্দোলনত জড়িত হৈ বিমালাক্কাই কেইবাটাও গোচৰৰ সমুখীন হৈছিল। মোহন বৈৰাগী, সন্তোষ, ভেংকট, মল্লু আৰু অন্যসকলৰলগত তেখেতে চাৰিটা মাহ কাৰাগাৰত কটাইছিল। বৰ্তমান তেখেত তেলঙ্গানা সংযুক্ত ফ্ৰণ্টৰ অধ্যক্ষ হিচাপে 'সামাজিকা তেলঙ্গানা'ৰ হকে কাম কৰি আছে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ
শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী
কল্পনা সৰোজ

**কল্পনা সৰোজ** (, জন্ম-১৯৬১) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় মহিলা উদ্যোগী আৰু টেড-এক্সৰ বক্তা৷ ভাৰতৰ মুম্বাইস্থিত প্ৰতিষ্ঠান *কামানী টিউবছ*ৰ তেখেতে অধ্যক্ষ আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া ৷

প্ৰকৃত *শ্লামডগ মিলিয়নেৰ* হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰা কল্পনা সৰোজে কামানী টিউবছক এটা দুৰ্দশাগ্ৰস্ত আৰ্থিক অৱস্থাৰ পৰা তুলি ধৰে আৰু নিজৰ সবল নেতৃত্বৰে কোম্পানীক পুনৰ লাভজনক গতি প্ৰদান কৰে ৷ 
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
কল্পনা সৰোজৰ জন্ম হছিল ১৯৬১ চনত, ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ ৰূপেড়খা গাঁৱত৷ তেখেতৰ পৰিয়ালটো মাৰাঠী বৌদ্ধধৰ্মীয় আছিল ৷ পৰিয়ালটোত তিনিগৰাকী কন্যা আৰু দুটি ল'ৰা সন্তান আছিল৷ কল্পনা আছিল জ্যেষ্ঠ৷ তেখেতৰ পিতৃয়ে আকোলাৰ ৰেপাটখেড় গাঁৱত এগৰাকী পুলিচ কনিষ্টবল হিচাপে কাম কৰিছিল ৷ বাৰ বছৰ বয়সতে কল্পনা সৰোজৰ বিবাহ সম্পন্ন হৈছিল আৰু তেখেত স্বামীৰ সৈতে মুম্বাইৰ বস্তি এলেকাত থাকিবলৈ লয় ৷ তেখেত স্বামীৰ পৰিয়ালৰ পৰা শাৰীৰিক নিৰ্যাতনৰ সম্মুখীন হয়৷ অৱশেষত পিতৃয়ে তেখেতক সেই সংকটপূৰ্ণ কালৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে আৰু গাঁৱত থকা স্বগৃহলৈ লৈ আহে ৷ গাঁৱৰ মানুহে তেখেতেক এঘৰীয়া কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয় ৷ এনে এক অমানৱীয় সিদ্ধান্ত সহিব নোৱাৰি কল্পনা সৰোজে আত্মহত্যাৰ প্ৰয়াস কৰে ৷ ১৬ বছৰ বয়সত তেখেত মুম্বাইত থকা নিজৰ খুড়াকৰ ঘৰলৈ থাকিবলৈ আহে৷ নিজৰ পৰিয়ালটোক ভৰণ-পোষণৰ বাবে তেখেতে এটা কাপোৰ কাৰখানাত কাম কৰে  পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে চৰকাৰৰ পৰা লোণ লয় আৰু চিলাইৰ ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰে ৷ পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে এখন ফাৰ্নিচাৰৰ ষ্ট'ৰ আৰম্ভ কৰে ৷ 
## ব্যৱসায়িক জীৱন
কল্পনা সৰোজে কেএছ ফিল্ম প্ৰডাকছন নামৰ এটা প্ৰযোজনা গোষ্ঠী আৰম্ভ কৰে আৰু প্ৰথম ছবিখন প্ৰযোজনা কৰে ৷ এইখন ছবি ইংৰাজী, তেলেগু আৰু হিন্দী ভাষালৈও ডাবিং কৰা হয় ৷ *Khairalnji Movie* নামৰ ছবিখন দিলীপ হাছকে, জ্যোতি ৰেড্ডী আৰু মনন গোৰেয়ে কল্পনা সৰোজৰ বেনাৰত প্ৰযোজনা কৰে ৷

কল্পনা সৰোজে ৰিয়েল ইষ্টেটৰ এটা সফল ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰে ৷ নিজৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু উদ্যোগিক নীতিৰ বাবে তেখেতে বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰে ৷ ২০০১ চনত যেতিয়া কামানী টিউবছ নামৰ কোম্পানীটোৰ অৱস্থা দেউলীয়া পৰ্যায়ৰ হৈছিলগৈ, তেতিয়া তেখেত কোম্পানীটোৰ পৰিষদীয় সভাৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছিল ৷ তেখেতে কোম্পানীটোৰ গুৰি ধৰে আৰু পুনৰ লাভৰ দিশলৈ লৈ আহে ৷

কল্পনা সৰোজৰ নিজা অনুমান অনুযায়ী, তেখেতে মুঠ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ হৈছে প্ৰায় ১১২ মিলিয়ন ডলাৰ ৷
## ব্যক্তিগত জীৱন
কল্পনা সৰোজ এগৰাকী বৌদ্ধ ধৰ্মী লোক ৷ তেখেত ডা০ বি আৰ আম্বেদকাৰৰ শিক্ষাৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত ৷ ১৯৮০ চনত তেখেতে ২২ বছৰ বয়সত সমীৰ সৰোজক পুনৰ বিয়া কৰায়; যাৰ লগত তেখেতৰ এটি পুত্ৰ সন্তান আৰু কন্যা সন্তান হয় ৷ ১৯৮৯ চনত সমীৰ সৰোজৰ মৃত্যু হয় আৰু কল্পনা সৰোজে তেখেতৰ ষ্টীল আলমাৰী ব্যৱসায়টো উত্তৰাধিকাৰীসূত্ৰে লাভ কৰে ৷ বৰ্তমান তেখেতৰ যুগ্ম-জীৱনৰ সংগী হৈছে শুভাকৰণ ৷ 
## বঁটা আৰু সন্মান
* ব্যৱসায় আৰু উদ্যোগৰ বাবে ২০১৩ চনত কল্পনা সৰোজক পদ্মশ্ৰী বঁটা প্ৰদান কৰা হয় ৷

* ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক ভাৰতীয় মহিলা বেংকৰ এগৰাকী পৰিষদীয় সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে ৷ এইটো বেংক বিশেষকৈ মহিলাসকলৰ বাবে ৷ 

* ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান, বাংগালোৰৰ পৰিষদীয় অধ্যক্ষ হিচাপেও তেখেত কৰ্মৰত ৷
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী
থাবল চোংবা

**থাবল চোংবা** () ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যৰ পাৰম্পৰিক নৃত্য। থাবাল চোংগবাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'জোন পোহৰৰ তলত নৃত্য'। পুৰুষ আৰু মহিলাসকলৰ লগত এক বৃত্তত ৰৈ, হাত ধৰা-ধৰিকৈ এই নৃত্য কৰা হয়। থাবাল চোংগবা বসন্ত ঋতুত পাঁচদিন জুৰি উদযাপন কৰা মণিপুৰৰ লোকউৎসৱ য়াওচাংৰ লগত জড়িত। মেইতেই কেলেণ্ডাৰৰ ‘লমটা’ মাহৰ (ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ) পূৰ্ণিমাৰ দিনাৰপৰা আৰম্ভ হোৱা যাওচাং উৎসৱৰ সমান্তৰালকৈ থাবাল চোংগবা অনুষ্ঠিত হয়।

## নামৰ উৎপত্তি
মেইতেই ভাষাত 'থাবাল' মানে 'জোনৰ পোহৰ' আৰু 'চোংগবা' মানে 'নৃত্য'। অৰ্থাৎ থাবাল চোংগবা মানে 'জোনৰ পোহৰত কৰা নৃত্য'। সাধাৰণতে মেইতেই দিনপঞ্জীৰ 'লমটা' মাহৰ পূৰ্ণিমা তিথিৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা য়াওচাং উৎসৱত এই নৃত্য কৰা হয়। এই সময়ত আকাশ ফৰকাল থাকে আৰু জোনৰ পোহৰত ওৰে নিশা নৃত্য কৰাৰ পৰম্পৰাৰ পৰা এই নৃত্যৰ নাম থাবাল চোংগবা হৈছে বুলি গণ্য কৰা হয়।

## য়াওশং

মণিপুৰৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱ বুলি বিবেচনা কৰা হয়। ফাঁকুৱাৰ দৰে মণিপুৰৰ হিন্দু লোকসকলৰ বাবে ই এক ৰঙৰ উৎসৱ। বসন্ত ঋতুত পাঁচদিন এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। বিভিন্ন ৰীতি-নীতিৰ লগতে এই উৎসৱত ভোজভাত তথা গীত-মাতৰ উপৰিও খেল ধেমালীৰ যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়া দেখা যায়। এই উৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে থাবাল চোংগবা নৃত্য। স্থানীয় পৰ্যায়ৰ পৰা আঞ্চলিক পৰ্যায়লৈকে অনুষ্ঠিত থাবাল মাজ নিশালৈকে অনুষ্ঠিত হয়।

## বৰ্ণনা
পৰম্পৰাগতভাৱে ৰক্ষণশীল কাংলিচা বা মেইতেই অভিভাৱকে তেওঁলোকৰ ছোৱালীসকলক তেওঁলোকৰ সন্মতি অবিহনে বাহিৰলৈ যাবলৈ আৰু যুৱকসকলক লগ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া নহৈছিল। থাবল চোংগবায়ে ছোৱালীসকলক ল'ৰাৰ সৈতে লগ পোৱা আৰু কথা পাতিবলৈ একমাত্ৰ সুযোগ প্ৰদান কৰিছিল। আগৰ সময়ত এই নৃত্যটো লোকগীতৰ সৈতে জোনৰ পোহৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। সংগীতৰ সৈতে অন্যান্য বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে ছন্দবদ্ধভাবে পাৰম্পৰিক মণিপুৰী ঢোল বজোৱা হয়। এই নৃত্য য়াওচাং উৎসৱৰ গোটেই পাঁচ দিনত প্ৰতিটো স্থানত কৰা হয়। পাহাৰৰ ফাঁকেৰে চন্দ্ৰ উদয় হোৱাৰ লগে লগে বাঁহী, ঢোল আৰু তাল বজাবলৈ আৰম্ভ কৰা হয়। বৃত্তত থকা ল'ৰা আৰু ছোৱালীসকলে ইজনে সিজনৰ হাতত সংগীতৰ ছন্দ ধীৰ আৰু দ্ৰুত, উচ্চ আৰু নিম্ন, ওপৰ আৰু তললৈ পদ চালনা কৰি নৃত্য কৰে। যদি অংশগ্ৰহণকাৰী সকলৰ সংখ্যা অতি বেছি হয় তেন্তে তেওঁলোকে দুই বা তিনিটা শাৰী গঠন কৰিব পাৰে যাতে সকলোৱে আৰু যিকোনো লোকে নৃত্যত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।

## সাজ-পাৰ
থাবাল চোংগবাত নাৰী-পুৰুষ উভয়ে পাৰম্পৰিক মণিপুৰী সাজ-পাৰ পিন্ধে। অৱশ্যে বৰ্তমান আধুনিক সাজ-পাৰ পৰিধান কৰাও দেখা যায়।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
শ্ৰেণী:মণিপুৰ
মংগল সূত্ৰ

**মংগল সূত্ৰ** () হিন্দু সংস্কৃতিত বিশেষকৈ ভাৰতীয় উপমহাদেশত প্ৰচলিত বিবাহিত মহিলাসকলে ডিঙিত পৰিধান কৰা পৱিত্ৰ অলংকাৰ। হিন্দু ৰীতি-নীতিৰে কৰোৱা বিবাহত দৰায়ে কইনাক মংগল সূত্ৰ পৰিধান কৰায়। বিবাহিত সধৱা তিৰোতায়ে গোটেই জীৱন মংগল সূত্ৰ পৰিধান কৰে। মংগল সূত্ৰ পিন্ধোৱাৰ ৰীতি প্ৰাচীন গ্ৰন্থ মনুস্মৃতিত 'মাংগল্যধাৰণ' হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মংগল সূত্ৰ আৰু সেন্দূৰ বিবাহিত হিন্দু মহিলাৰ পৰিচয় বাহক।

## নামৰ উৎপত্তি
সংস্কৃত ভাষাৰ শব্দ 'মংগল' মানে হৈছে কল্যাণ বা শুভ আৰু 'সূত্ৰ' মানে হৈছে সূতা। মংগল সূত্ৰৰ প্ৰচলন খ্ৰীষ্টীয় ৬ষ্ঠ শতিকা পৰা আৰম্ভ হৈছে বুলি অনুমান কৰা হয়। আন পুৰুষ আৰু অশুভ আত্মাৰ পৰা সুৰক্ষাৰ বাবে কইনাৰ ডিঙিৰ চাৰিওফালে এডাল হালধীয়া সূতা বান্ধি দিয়া হৈছিল।

## বৰ্ণনা
মংগল সূত্ৰৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'এডাল শুভ সূতা'। ইয়াক মহিলা সকলে ডিঙিত পৰিধান কৰে। পাৰম্পৰিক মংগল সূত্ৰ সাধাৰণতে হালধিৰে প্ৰস্তুত কৰা হালধীয়া সূতাৰ পৰা ক'লা মণিৰে সৈতে এডাল হাৰ। কেতিয়াবা আঞ্চলিক তাৰতম্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মংগল সূত্ৰত সোণ, বগা বা ৰঙা মণি যোগ কৰা হয়। ই মহিলাসকলে পিন্ধা বিবাহৰ প্ৰতীক। মংগল সূত্ৰ মূল দুটা অংশ থাকে মণিৰে সৈতে হাৰ আৰু হাৰৰ মাজত ওলমি থকা এটা দোল। মংগল সূত্ৰৰ ক'লা মণি অপায়-অমংগল, অশুভ শক্তি দূৰ কৰাৰ প্ৰতীক। আনহাতে হালধিৰ বা সোণৰ হালধীয়া ৰং শুভ আৰু আনন্দৰ প্ৰতীক।

ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহত স্থানীয় ভাবে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ মংগল সূত্ৰ দেখা যায় যদিও সাধাৰণতে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আৰু জনজাতীয় অধ্যুষিত অঞ্চলত ইয়াৰ প্ৰচলন কম। ভাৰতৰ লগতে নেপাল আৰু শ্ৰীলংকাত ইয়াৰ প্ৰচলন আছে। প্ৰবাসী ভাৰতীয় সকলে বৰ্তমান ইয়াক বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশলৈ প্ৰসাৰিত কৰিছে। আধুনিক শৈলী আৰু ফেশ্বনৰ প্ৰভাৱত ইয়াৰ পাৰম্পৰিক ডিজাইনৰ কিছু পৰিমাণে সাল-সলনি ঘটিছে। দক্ষিণ ভাৰতৰ খ্ৰীষ্টান সকলেও মংগল সূত্ৰ পৰিধান কৰা দেখা যায়।

## তাৎপৰ্য
মংগল সূত্ৰৰ তাৎপৰ্য আদি শংকৰে তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ 'সৌন্দৰ্য লাহৰী'ত বৰ্ণনা কৰিছে। হিন্দু পৰম্পৰা অনুসৰি মংগল সূত্ৰ স্বামীৰ দীৰ্ঘ জীৱনৰ বাবে পিন্ধা হয়। ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি আৰু সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ অনুসৰি বিবাহিত মহিলাসকলে গোটেই জীৱন মংগল সূত্ৰ পিন্ধিব লাগে বিশ্বাস কৰা হয় যে এই অনুশীলনে তেওঁৰ স্বামীৰ মংগল বৃদ্ধি কৰে। ই সধৱা তিৰোতাৰ প্ৰতীক। মংগল সূত্ৰৰ লগত ঠাইভেদে বিভিন্ন ৰীতি নীতি জড়িত হৈ আছে।

## চিত্ৰ বিথিকা

File:Mangalsutra.png|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ পাৰম্পৰিক 'ঠালী' নামৰ মংগল সূত্ৰ
File:Nasrani Syrian Christian Minnu.jpg| কেৰালাৰ চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টান সকলে পৰিধান কৰা ২১ মণিযুক্ত ঠালী বা মংগল সূত্ৰ
File:Amman thali.jpg|দেৱী মংগল সূত্ৰ
File:Mangalsutra (Thaali).JPG|খ্ৰীষ্টান মংগল সূত্ৰ


## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
শ্ৰেণী:অলংকাৰ
শ্ৰেণী:বিবাহ
কালৰাত্ৰি

​
**কালৰাত্ৰি** হৈছে নৱদুৰ্গাৰ অন্যতম তথা দেৱী দুৰ্গাৰ সপ্তম ৰূপ। দেৱী দুৰ্গা বিষয়ক প্ৰাচীনতম সাহিত্য মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণৰ দুৰ্গা সপ্তসতী অধ্যায়ত (৮১-৯৩) কালৰাত্ৰিৰ প্ৰথমবাৰৰ বাবে উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁক দেৱীৰ কালী, চামুণ্ডা আদি সংহাৰী ৰূপসমূহৰ অন্যতম হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালী আৰু কালৰাত্ৰিক ভিন্ন হিচাপে গণ্য কৰা হয় যদিও কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত দুয়োকে একেগৰাকী দেৱী হিচাপেও অভিহিত কৰা হয়।

## পৌৰাণিক সাহিত্যত উল্লেখ
### মহাভাৰত
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩১৩৭-৩০৬৭-ৰ সময়ছোৱাত ৰচিত হিন্দু ধৰ্মৰ মহাকাব্য মহাভাৰতৰ সৌপ্তিকা পৰ্বত দেৱী কালৰাত্ৰিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই আখ্যানমতে পাণ্ডৱ আৰু কৌৰৱসকলৰ যুদ্ধত দ্ৰোণাচাৰ্যক চল কৰি বধ কৰা হয়। তেওঁৰ পুত্ৰ অশ্বত্থামাই ইয়াৰ পোতক তুলিবৰ বাবে যুদ্ধৰ নীতি ভংগ কৰি কুৰু শিবিৰত নিদ্ৰিত হৈ থকা বিজয়ী পাণ্ডৱসকল বুলি ভুল কৰি তেওঁলোকৰ পুত্ৰ পাঁ‌চোজনৰ শিৰশ্ছেদ কৰে। এই হত্যাকাণ্ডৰ ঠাইতে এডোখৰ ৰক্তবৰ্ণৰ বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি ৰঙা পৰা চকুৰে খড়্গহস্ত বিকট ৰূপত কালৰাত্ৰিৰ আৱিৰ্ভাৱ হয়। কালৰাত্ৰিৰ এই বৰ্ণনাই যুদ্ধৰ বীভিষিকাময় নগ্ন স্বৰূপটোকে মূৰ্তমান ৰূপত প্ৰতিফলিত কৰে বুলি কোৱা হয়।

### মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ
দুৰ্গা সপ্তসতীৰ প্ৰথম অধ্যায়ৰ ৭৫ সংখ্যক শ্লোকত সকলো পুৰাণতে বৰ্ণিত কালৰাত্ৰিৰ সংহাৰী ৰূপৰ উল্লেখ পোৱা যায়।

### স্কন্দ পুৰাণ
স্কন্দ পুৰাণৰ আখ্যান অনুসৰি মহাদেৱে পাৰ্বতীক দুৰ্গমাসুৰক বধ কৰি দেৱতাসকলক পৰিত্ৰাণ দিবলৈ অনুৰোধ কৰে। এই কথাত সন্মৰি জনাই পাৰ্বতীয়ে এই কাৰ্যৰ বাবে কালৰাত্ৰিক প্ৰেৰণ কৰে। https://books.google.com/books?id=_lMxdlpC7g0C&pg=PT261&lpg=PT261&dq=skanda+purana+kalaratri&source=bl&ots=WqdAK509xl&sig=gm3JvzwS1iN3AauKAWUInFoVx1M&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi48Ymgm4vMAhXJzRQKHRUjD04Q6AEIKDAC#v=onepage&q=skanda%20purana%20kalaratri&f=false

### দেৱী ভাগৱত পুৰাণ
দেৱী পাৰ্বতীৰ দেহৰ পৰা দেৱী অম্বিকা (কৌশিকি বা চণ্ডিকা) নিৰ্গত হোৱাৰ পিছত পাৰ্বতীৰ দেহ ক'লা মেঘৰ দৰে কৃষ্ণবৰ্ণ হৈ পৰে। সেয়ে পাৰ্বতীয়ে কালিকা আৰু কালৰাত্ৰি নাম পায়। তেওঁক দ্বিভূজা ৰূপত এখন হাতেৰে খড়্গ আৰু আনহাতে লাওখোলাৰ পাত্ৰ ধাৰণ কৰা অৱস্থাত বৰ্ণনা কৰা হয়। তেওঁ অসুৰৰাজ শুম্ভৰ নিধন কৰে।

### বৰাহ পুৰাণ
বৰাহ পুৰাণত দেৱী কালৰাত্ৰিক বুজাবলৈ ৰৌদ্ৰী নামটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ৯০-৯৬ সংখ্যক অধ্যায়ত ৰৌদ্ৰী অৰ্থাৎ কালৰাত্ৰিয়ে ৰূৰু নামৰ অসুৰ বধ কৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। 

### বিষ্ণুধৰ্মোত্তৰ পুৰাণ

বিষ্ণুপুৰাণৰ পৰিশিষ্ট হিচাপে পৰিগণিত বিষ্ণুধৰ্মোত্তৰ পুৰাণৰ তৃতীয় খণ্ডৰ ৪৮ সংখ্যক অধ্যায়ত কালৰাত্ৰিৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াত তেওঁক মৃত্যুৰ দেৱতা যমৰ সহধৰ্মিণী দুমূৰ্ধনা হিচাপে বৰ্ণোৱা হৈছে। 

লক্ষ্মী সহস্ৰনামা স্ত্ৰোতম আৰু ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণৰ ললিতা সহস্ৰনামা স্ত্ৰোতমতো দেৱী কালৰাত্ৰিৰ উল্লেখ আছে।

## মন্দিৰ
বাৰাণসী, বিহাৰৰ নয়াগাঁ‌ও, মিৰ্জাপুৰ, পঞ্জাৱৰ পাটিয়ালা আৰু চংৰুৰত দেৱী কালৰাত্ৰিৰ মন্দিৰ আছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
শ্ৰেণী:দুৰ্গা পূজা
চিএছএছ

**কাচকেডিং ষ্টাইল চীটচ্** () হৈছে এক ষ্টাইল চীটচ্ লেংগুৱেজ, যাক এইচ টি এম এলৰ দৰে মাৰ্কআপ লেংগুৱেজত লিখিত ডকুমেণ্টসমূহক কেনেধৰণে উপস্থাপন কৰিব সেইয়া বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইচ টি এম এল আৰু জাভাস্ক্ৰীপ্টৰ লগতে চিএছএছ হ’ল ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেবৰ ভিত্তিক এক প্ৰযুক্তি।

চি এছ এছক এনেধৰণে তৈয়াৰ কৰিছে, যাতে ৱেবৰ মূল বিষয়বস্তুৰ পৰা বিন্যাস, ৰং, ফণ্ট ইত্যাদি পৃথকভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি। এই পৃথককৰণে ৱেব ডেভলপাৰক বহুতো সুবিধা প্ৰদান কৰি আহিছে। কাৰণ বহুতো ৱেবপেজৰ বিন্যাস, ৰং ইত্যাদি পৃথক `.css` ফাইলৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰি। ইয়ে জটিলতা কমাই দিয়ে লগতে ইয়াত একেটা বিষয়ক পুনৰাবৃত্তি কৰিবলগীয়া নহয়৷

চি এছ এছ ব্যৱহাৰ কৰি একেখন মাৰ্কআপ পেজক বিভিন্ন ডিভাইচ আৰু ব্ৰাউজাৰত বিভিন্নভাৱে উপস্থাপন কৰিব পাৰি।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ষ্টাইল চীটচ্ লেংগুৱেজ