open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
উণ্ডৱল্লী গুহা

thumb|right|200px|উণ্ডৱল্লী গুহা
**উণ্ডৱল্লী গুহা**  হৈছে ভাৰতৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ৰাজ্যৰ গুণ্টুৰ জিলাত অৱস্থিত একক ভাৰতীয় শিল কাটি স্থাপত্য। বিজয়াৱাড়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে এই গুহাসমূহ অৱস্থিত। ই কেন্দ্ৰীয়ভাৱে সংৰক্ষিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মৃতিসৌধসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

## ইতিহাস
মূলতঃ উদয়াগিৰি আৰু খাণ্ডগিৰি গুহাৰ স্থাপত্যৰ সৈতে মিল থকা জৈনসকলৰ বাসস্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। পাছলৈ এই গুহাবোৰ বৌদ্ধ সন্ন্যাসীৰ স্থানত পৰিণত হয় আৰু শেষত হিন্দু মন্দিৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। উণ্ডৱল্লী গুহাবোৰ গুপ্ত শৈলীৰ শিলত কাটি লোৱা স্থাপত্যত খোদিত কৰা হৈছে, যিটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ-৫ম শতিকাৰ। গুহাবোৰে ধৰ্মীয় প্ৰভাৱৰ সংগম প্ৰদৰ্শন কৰে, যিয়ে অঞ্চলটোৰ বৈচিত্ৰময় আধ্যাত্মিক ইতিহাসক প্ৰতিফলিত কৰে। উল্লেখযোগ্য যে খ্ৰীষ্টীয় ৪২০–৬২০ চনলৈকে শাসন কৰা বিষ্ণুকুন্দিন ৰজাসকলে জটিল ভাস্কৰ্য্য আৰু স্থাপত্যৰ উপাদান এৰি এই গুহাসমূহৰ বিকাশত অৰিহণা যোগাইছিল।

## কালক্ৰম
এই গুহাবোৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থৰ পৰা ৫ম শতিকাত পাহাৰৰ ঢালত কঠিন বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিলৰ পৰা খোদিত কৰা হৈছিল।
কেইবাটাও গুহা আছে আৰু আটাইতকৈ পৰিচিত আটাইতকৈ ডাঙৰটোৰ তিনিটা মহল আছে য’ত দ্বিতীয় মহলাৰ ভিতৰত গ্ৰেনাইটৰ এটা ব্লকৰ পৰা ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৰা বিষ্ণুৰ বিশাল পুনৰ সৃষ্টি কৰা মূৰ্তি এটা হেলান ভংগীমাত আছে।
অনুমান কৰা হৈছে যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪-৫ শতিকাৰ কোনোবা এটা সময়ত বিষ্ণুকুণ্ডিন ৰজাৰ ৰাজত্বকালত এই গুহাবোৰ ভাস্কৰ্য্য নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মূল গুহাটো গুপ্ত স্থাপত্যৰ অন্যতম প্ৰাচীন উদাহৰণ, মূলতঃ বেলেগ শিলৰ পাহাৰত খোদিত কৰা আদিম শিল কাটি মঠৰ কোষ। প্ৰথম অৱস্থাত গুহাবোৰক জৈনসকলৰ বাসস্থান হিচাপে আকৃতি দিয়া হৈছিল আৰু প্ৰথম মহলাৰ বাসস্থানটোৱে এতিয়াও জৈন শৈলী ধৰি ৰাখিছে; বিহাৰত জৈন মঠ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে আৰু ইয়াত তীৰ্থংকৰ ভাস্কৰ্য্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। গুহাৰ এই প্ৰথম স্তৰটো এটা খোদিত বিহাৰ আৰু ইয়াত বৌদ্ধ শিল্পকৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। প্ৰাচীন কালত এই স্থানে ভিক্ষু মঠ কমপ্লেক্স হিচাপে কাম কৰিছিল।  গুহাবোৰৰ বেৰত নিপুণ শিল্পীৰ খোদিত ভাস্কৰ্য্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।

গুহাবোৰৰ চাৰিওফালে সেউজীয়া গ্ৰাম্য অঞ্চল। কৃষ্ণা নদীৰ ওপৰেৰে চাই থকা গুহাটোৰ ওপৰৰ ওখ পাহাৰৰ পৰা শিল কটা স্থাপত্যৰ বহুতো সুন্দৰ নমুনা দেখা যায়। এই গুহাসমূহ মংগলাগিৰি তাদেপল্লে পৌৰ নিগমৰ অংশ।

## স্থাপত্য
ই এটা আকৰ্ষণীয় চাৰিমহলীয়া শিল কাটি মন্দিৰ যাৰ পূবমুখী মুখাৱয়ব ২৯ মিটাৰ দীঘল, ১৬ মিটাৰ বহল। প্ৰতিটো মহলাৰ গভীৰতাৰ তাৰতম্য দেখা যায়। তলৰ মহলাটো এটা অসমাপ্ত নিম্ন খুঁটাযুক্ত হল, য’ত ৮টা খুঁটা আৰু মুখমণ্ডলত ৭টা দুৱাৰৰ খোলা আছে। প্ৰথম মহলাত পিছফালে ত্ৰিগুণ মন্দিৰ আছে, প্ৰত্যেকৰে সন্মুখত স্তম্ভযুক্ত হল, মূলতঃ ত্ৰিত্ব (শিৱ, বিষ্ণু আৰু ব্ৰহ্ম)ৰ বাবে উৎসৰ্গিত।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী
ধ্যান বুদ্ধ মূৰ্তি

**ধ্যান বুদ্ধ** ভাৰতৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ অমৰাৱতীত অৱস্থিত ধ্যান ভংগীমাত বহি থকা গৌতম বুদ্ধৰ প্ৰতিমূৰ্তি।  ২০১৫ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই মূৰ্তিটো ১২৫ ফুট (৩৮ মিটাৰ) ওখ আৰু ই কৃষ্ণ নদীৰ পাৰৰ ৪.৫ একৰ ঠাই সামৰি লৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনৰ পৰা ২০০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে এই অঞ্চলত ফুলি উঠা অমৰাৱতী স্কুল অৱ আৰ্টৰ ভাস্কৰ্য্যৰ আধুনিক প্ৰতিলিপিৰে সজাই তোলা হৈছে।

## ইতিহাস

অমৰাৱতী আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া ধৰণিকোটাৰ লিপিবদ্ধ ইতিহাস খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকালৈকে শাসন কৰা সতবাহনসকলৰ ৰাজধানী আছিল অমৰাৱতী। বৌদ্ধ আৰু হিন্দু ধৰ্ম উভয় ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবে সতবাহনসকল উল্লেখযোগ্য আছিল। অমৰাৱতীৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক স্মৃতিসৌধ হৈছে ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত আৰু পুৰণি সংগ্ৰহালয় নামেৰে জনাজাত ছাইট মিউজিয়াম আছে মহাচৈত্য।

ধ্যান বুদ্ধ প্ৰকল্পৰ কল্পনা ২০০২ চনত আৰ মল্লিকাৰ্জুন ৰাৱে কৰিছিল, যি তেতিয়া অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ গুণ্টুৰ জিলাৰ সমাজ কল্যাণ বিভাগৰ উপ-সঞ্চালক আছিল। প্ৰায় ২০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২০০ খ্ৰীষ্টাব্দত এই অঞ্চলত ফুলি উঠা অমৰাৱতী স্কুল অৱ আৰ্টৰ মহিমাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ইয়াক পুনৰ সৃষ্টি কৰিব বিচাৰিছিল। গুণ্টুৰ জিলা প্ৰশাসনে এই প্ৰকল্পৰ বাবে ৪.৫ একৰ মাটি প্ৰদান কৰে আৰু ২০০৩–০৪ চনত নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয়। এই প্ৰকল্পৰ বাবে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ৰাজ্য চৰকাৰ, গুণ্টুৰ জিলা প্ৰশাসন, দালাই লামা, পৰ্যটন বিভাগ, কলাচক্ৰৰ আয়োজক নৰবুলিংকাই, লগতে মল্লিকাৰ্জুনা ৰাৱে কৰা শুভেচ্ছা কাৰ্ড আৰু চিত্ৰ বিক্ৰীৰ পৰাও ধন আগবঢ়াইছিল। ২০০৭ চনত পৰ্যটন বিভাগে এই প্ৰকল্পৰ দায়িত্ব লয়।২০১৫ চনত নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়।

## অৱস্থান আৰু গঠন

১২৫ ফুট (৩৮ মিটাৰ) উচ্চতাৰ ধ্যান বুদ্ধৰ মূৰ্তিটো অমৰাৱতীত অৱস্থিত।  ই কৃষ্ণা নদীৰ পাৰত থকা ৪.৫ একৰ (১.৮ হেক্টৰ) ভূমিত পদুম আকৃতিৰ মঞ্চত আঠটা খুঁটা থকা পদুমৰ চালিত থিয় হৈ আছে।

## গাঁথনি আৰু তাৎপৰ্য্য

২০০৩ চনত এই মূৰ্তিটোৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয় আৰু ২০১৫ চনত সম্পূৰ্ণ হয়।  এই মূৰ্তিটো বৃহৎ পদুম পেণ্ডেলৰ ওপৰত থিয় হৈ আছে যাৰ আঠটা স্তম্ভ আছে যিয়ে বুদ্ধৰ মোক্ষ লাভৰ বাবে উন্নত অষ্টভঁৰা পথৰ প্ৰতীক। এই অঞ্চলটোক চাৰিটা মণ্ডলত বিভক্ত কৰা হৈছে য'ত উচ্চ সত্যসমূহ চিত্ৰিত কৰা হৈছে আৰু জীৱনৰ পৰ্যায়সমূহৰ বাবে পাঁচটা আয়াকা স্তম্ভ। ২০১৮ চনত জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হ’ব বুলি কোৱা মূৰ্তিটোৰ সন্মুখত থকা থিম পাৰ্কখন এপিটিডিচিয়ে সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ ওলাইছে।

প্ৰতিমূৰ্তিটোৰ তলৰ ভিত্তিত তিনিটা স্তৰৰ সংগ্ৰহালয় আছে, য’ত বৌদ্ধ তাৎপৰ্য্যপূৰ্ণ দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা অমৰাৱতী শিল্পৰ ভাস্কৰ্য্য, অমৰাৱতী মহাচৈত্য স্তুপৰ মূল ৰিলিফৰ অধিকাংশ আধুনিক কপি যিবোৰ বৰ্তমান ভাৰত আৰু বিশ্বৰ সংগ্ৰহালয়ত আছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী
সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি

**সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি**  যাক ড° বি আৰ আম্বেদকাৰ স্মাৰক  বুলিও জনা যায়, ভাৰতৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ ৰাজ্যৰ বিজয়াৱাড়াত অৱস্থিত ২০৬ ফুট উচ্চতাৰ প্ৰতিমূৰ্তি। ভাৰতীয় বহু গণিতজ্ঞ, ৰাষ্ট্ৰনেতা, সমাজ সংস্কাৰক তথা ভাৰতীয় সংবিধানৰ জনক বি আৰ আম্বেদকাৰৰ নামত উচৰ্গা কৰা স্মৃতিসৌধ। এই মূৰ্তিটো ১২৫ ফুট (৩৮ মিটাৰ) ওখ আৰু ৮১ ফুট (২৫ মিটাৰ) ওখ ভিত্তি বিল্ডিঙৰ ওপৰত থিয় হৈ আছে, যাৰ ফলত ইয়াৰ মুঠ উচ্চতা ২০৬ ফুট (৬৩ মিটাৰ) হৈছে। ই ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ মূৰ্তি।
## ইতিহাস

বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে ক্ৰুছেডাৰ আছিল আৰু ভাৰতৰ নাগৰিকসকলৰ বাবে সামাজিক আৰু মৌলিক আইনী অধিকাৰ আৰু সমতা নিশ্চিত কৰা ভাৰতৰ সংবিধানৰ মুখ্য স্থপতি আছিল। এজন বেৰিষ্টাৰ, অৰ্থনীতিবিদ, ৰাজনীতিবিদ আৰু সংস্কাৰক, স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথমজন আইন আৰু ন্যায় মন্ত্ৰী। তেওঁক সাধাৰণতে ‘চেম্পিয়ন অৱ দ্য আনটাচেবলছ’ বুলি জনা গৈছিল।

অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে আম্বেদকাৰৰ ১২৫ সংখ্যক জন্ম জয়ন্তী অৰ্থাৎ ১৪ এপ্ৰিল, ২০১৬ৰ স্মৃতিত ২০৬ ফুট উচ্চতাৰ আম্বেদকাৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ২০১৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেলেংগানাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী কে চন্দ্ৰশেখৰ ৰাওৱে হায়দৰাবাদ চহৰত ২০৬ ফুট ওখ আম্বেদকাৰৰ প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপনৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।

অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ নতুন ৰাজধানী অমৰাৱতীৰ ইনাভোলু গাঁৱত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এন চন্দ্ৰবাবু নাইডুৱে ২০১৭ চনত আম্বেদকাৰৰ ১২৬ সংখ্যক জন্ম জয়ন্তীত আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। এই প্ৰকল্পত ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰ আৰু তেওঁৰ ২০৬ ফুট ওখ প্ৰতিমূৰ্তিৰ এক ভৱিষ্যৎ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। পিছলৈ ২০১৯ চনত ৱাই.এছ.জগন মোহন ৰেড্ডীৰ প্ৰাক্তন চৰকাৰে "ড° বি.আৰ. স্মৃতিসৌধ" প্ৰকল্পটো এৰি দিয়ে আৰুবিজয়াৱাড়া চহৰত এটা নতুন প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত।

২০২০ চনৰ ৯ জুলাইত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ বিজয়াৱাড়াৰ মাজমজিয়াত থকা স্বৰাজ ময়দানত ড° বাবাছাহেব আম্বেদকাৰৰ ২০৬ ফুট ওখ প্ৰতিমূৰ্তিৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে প্ৰাক্তন অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ৱাই এছ জগান মোহন ৰেড্ডীয়ে। 
অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ চৰকাৰে ‘পি ডব্লিউ ডি ময়দান’ নামেৰে পৰিচিত খেলপথাৰখনৰ নাম সলনি কৰি ‘ড. বি আৰ আম্বেদকাৰ স্বৰাজ্য ময়দান'।
২০২৪ চনৰ ১৯ ​​জানুৱাৰীত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী ৱাই এছ জগন মোহন ৰেড্ডীয়ে সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি উন্মোচন কৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:কীৰ্তিস্তম্ভ আৰু স্মাৰক
শ্ৰেণী:ভাৰত
ৰীতিকা বজিৰাণী

**ৰীতিকা জিনা বজীৰাণী** (৯ আগষ্ট ১৯৬২ – ১৬ জুলাই ২০০৩) এগৰাকী ভাৰতীয়-মূলৰ আমেৰিকান অভিবাসী কবি আৰু শিক্ষয়িত্ৰী আছিল।

## জীৱন
বজীৰাণীয়ে ১৯৬২ চনত ভাৰতৰ পাটিয়ালাত জন্ম গ্ৰহণ কৰে। ১৯৬৮ চনত আমেৰিকালৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁ ছবছৰীয়া আছিল। তেওঁৰ পিতৃ সুন্দৰ বজীৰাণীজন এগৰাকী শল্যচিকিৎসক আছিল আৰু ইলিনয় বিশ্ববিদ্যালয়ত স্নাতকোত্তৰ শিক্ষা লাভ কৰিছিল। পিছত তেওঁ হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দন্ত চিকিৎসা অনুষদৰ সহকাৰী ডীন হৈছিল। 

ৰীতিকাই চিলভাৰ স্প্ৰিং, মাৰিলেণ্ডৰ স্প্ৰিংব্ৰুক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা উত্তীৰ্ণ হৈ ৱেলেছলী কলেজত উচ্চ শিক্ষা লাভ কৰে আৰু ১৯৮৪ চনত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াত থাকোঁতে তেওঁ থমাছ জে ৱাটছন ফেল’শ্বিপ লাভ কৰিছিল আৰু এই বৃত্তিৰ সহায়ত ভাৰত, থাইলেণ্ড, জাপান, আৰু চীন ভ্ৰমণ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ ভাৰ্জিনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ Hoyns Fellow হিচাপে এম.এফ.এ. লাভ কৰে।

বজীৰাণীয়ে ট্ৰেণ্টন, নিউ জাৰ্চিত নিজৰ পুত্ৰ জেহানৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁৰ স্বামী আছিল ইউচেফ কমুনিয়াকা। তাত থাকোঁতে তেওঁ The College of New Jersey-ত অতিথি শিক্ষকে ৰূপে সৃজনশীল লেখা পাঠ কৰিছিল।

মৃত্যুৰ সময়ত বজীৰাণী College of William & Mary-ৰ Writer-in-Residence আছিল আৰু এম’ৰি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইংৰাজী বিভাগত যোগদান কৰিব লগা আছিল।

২০০৩ চনৰ ১৬ জুলাই তাৰিখে, তেওঁ চেভী চেচ, মাৰিলেণ্ডস্থিত ঔপন্যাসিক হাৱাৰ্ড নৰ্মান আৰু তেওঁৰ পত্নী কবি জেইন চোৰৰ ঘৰত হাউছ-চিটিং কৰি আছিল। তাত বজীৰাণীয়ে নিজৰ দু-বছৰীয়া পুত্ৰ জেহানক ছুৰিৰে একাধিকবাৰ আঘাত কৰে আৰু পিছত নিজেও আত্মহত্যা কৰে।

## সাহিত্যিক কৰ্ম
বজীৰাণী দুটা কবিতাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰিছিল, সেয়া হ'ল: *হোৱাইট এলিফেণ্টচ* (1995 Barnard New Women Poets Prize) আৰু *ৱাৰ্ল্ড হোটেল* (কপাৰ কেনিয়ন প্ৰেছ, ২০০২)। দ্বিতীয়খন গ্ৰন্থই ২০০৩ চনৰ Anisfield-Wolf Book Award লাভ কৰিছিল। 

তেওঁ *শ্বেনাণ্ডোহ*ৰ উপদেষ্টা সম্পাদিকা, *Callaloo*ৰ পুস্তক সমালোচক সম্পাদিকা আৰু দক্ষিণ এছীয় সাহিত্য সাময়িকী *Catamaran*ৰ জ্যেষ্ঠ কবিতা সম্পাদিকা আছিল। তেওঁ উৰ্দু ভাষাৰ কবিতাও অনুবাদ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ কেইবাটাও কবিতা ইটালিয়ান ভাষালৈ অনূদিত হৈছিল।

তেওঁৰ ‘‘Mouth-Organs and Drums’’ নামৰ কবিতাটো *Poets Against the War* (Nation Books, 2003) সংকলনত প্ৰকাশিত হৈছে।

তেওঁৰ শেষ গ্ৰন্থখন হ'ল লেচলি মেকগ্ৰাথ আৰু ৰবি শংকৰৰদ্বাৰা সম্পাদিত *ৰাধা ছেচ*, যিখন ২০০৯ চনত Drunken Boat Media-এ প্ৰকাশ কৰে।

## বঁটা
* ২০০৩ — এনিছফিল্ড-উলফ বুক এৱাৰ্ড
* ১৯৯৫ — বাৰ্নাৰ্ড মহিলা কবি বঁটা
তেওঁ ডিস্কভাৰী/দ্য নেচন বঁটা, পুছকাৰ্ট বঁটা, পয়েটছ এণ্ড ৰাইটাৰ্ছ এক্সচেঞ্জ প্ৰগ্ৰেম বঁটা, ব্ৰেড ল'ফ আৰু চেৱানী লেখক সন্মিলনৰপৰা ফেল'শ্বিপ, গ্লেনা লুচেই/প্ৰেৰি শ্বুনাৰ বঁটা লাভ কৰিছিল, "দ্য আৰ্ট অৱ ব্ৰেথিং" নামৰ ৰচনাখনৰ বাবে যিটো হাউ উই লাইভ আৱাৰ যোগা (বিকন ২০০১) নামৰ গল্পকলাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ২০০০ চনৰ দ্য বেষ্ট আমেৰিকান পয়েট্ৰিতো তেওঁৰ এটা কবিতা প্ৰকাশ পাইছিল। 

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* ''Washington Post''ৰ আৰম্ভণি সংবাদ
* ''Washington Post''ৰ অন্য এটা বিস্তাৰিত প্ৰবন্ধ
* ''Born''  — ড্ৰাঙ্কেন বোটত প্ৰকাশিত কবিতা
* ChickenBones জাৰ্ণেলত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ আৰু কবিতা 
* Mouth-Organs and Drums
* “For our Sisterhood” — উমা পৰমেশ্বৰণৰ কবিতা
* ''Three Poems''
* Daughter-Mother-Maya-Seeta

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান
শ্ৰেণী:আমেৰিকান লেখক
শ্ৰেণী:লেখিকা
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি
হিন্দু ধৰ্মত প্ৰাৰ্থনা

**প্ৰাৰ্থনা** হিন্দু ধৰ্মৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ। হিন্দু ধৰ্মত পূজাৰ সময়ত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু ই হৈছে ভক্তিৰ প্ৰকাশ। হিন্দু ধৰ্মত মন্ত্ৰৰ জপ সৰ্বাধিক প্ৰচলিত পূজাৰ ধৰণ। বেদ হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ মূল গ্ৰন্থ (মন্ত্ৰ আৰু গীতৰ সমষ্টি)। স্তুতি হৈছে ধৰ্মীয় সাহিত্য সৃষ্টিৰ বাবে সৃষ্টি কৰা ছন্দময় শব্দৰ গাঁথা, কিন্তু ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "প্ৰশংসা"।

হিন্দু ভক্তিমূলক ভক্তি পৰম্পৰাত জপ নামেৰে জনাজাত পুনৰাবৃত্তিমূলক প্ৰাৰ্থনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। প্ৰাৰ্থনা দেৱ-দেৱীৰ ব্যক্তিগত ৰূপ, যেনে বিষ্ণুৰ অৱতাৰ, বিশেষকৈ ৰাম আৰু কৃষ্ণ, শিৱ, বা শিৱৰ পুত্ৰ যেনে কাৰ্তিক আৰু গণেশ, লগতে মহাদেৱী, পৰম দেৱী, আৰু তেওঁৰ ৰূপ, যেনে লক্ষ্মী বা কালী আদিক কেন্দ্ৰ কৰি প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।

মানৱ উচ্চতম সত্যৰ আকাংক্ষা, হিন্দু ধৰ্মৰ অন্তৰ্নিহিত একতাবাদ, শেষত এক ব্ৰহ্মৰ সৈতে জড়িত, আচাৰ-ব্যৱহাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ আগতেই আৰম্ভ হৈছিল, বিভিন্ন প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে বিভিন্ন দেৱতাক আমন্ত্ৰণ কৰাৰ আগতে। গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ সকলো বৈদিক অনুষ্ঠানৰ অংশ আছিল আৰু আজিও সমগ্ৰ ভাৰত আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য দেশৰ হিন্দু মন্দিৰত ইয়াৰ সাৰমৰ্মৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছে।

## ভক্তি যোগ

**ভক্তি যোগ** (সংস্কৃত: भक्ति योग), যাক **ভক্তি মাৰ্গ** (भक्ति मार्ग) বুলিও কোৱা হয় (আক্ষৰিক অৰ্থত ‘‘ভক্তি’’-ৰ পথ), হিন্দুধৰ্মৰ এটা আধ্যাত্মিক পথ বা আধ্যাত্মিক সাধনা, যি কোনো ব্যক্তিগত দেৱতাৰ প্ৰতি প্ৰেমমূলক ভক্তিত কেন্দ্ৰিত। ই হিন্দুধৰ্মৰ মোক্ষ লাভৰ বাবে দিয়া তিনিটা শাস্ত্ৰীয় যোগ পথৰ অন্যতম; আন দুটা হৈছে জ্ঞান যোগ আৰু কৰ্ম যোগ।

## মন্ত্ৰ
### গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ

**গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ** এটি‍ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্ত্ৰ। প্ৰচলিত বিশ্বাস অনুসৰি, গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ বেদৰ আন আন মন্ত্ৰৰ দৰেই "অপৌৰষেয়" (অৰ্থাৎ কোনো মানুহৰ দ্বাৰা ৰচিত নহয়) আৰু বৈদিক হিন্দুসকলে ব্ৰহ্মৰ্ষিৰ ওচৰত প্ৰকাশ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে (গায়ত্ৰী মন্ত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰহ্মৰ্ষি হ'ল বিশ্বমিত্ৰ)। এই মন্ত্ৰ বৈদিক সংস্কৃত ভাষাত ৰচিত। ই ঋগ্বেদৰ এক সূক্ত (মণ্ডল ৩। ৬২। ১০)। গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ গায়ত্ৰী ছন্দত ৰচিত।  হিন্দু ধৰ্মত গায়ত্ৰী মন্ত্ৰ আৰু এই মন্ত্ৰত উল্লেখ কৰা দেৱতাক অভিন্ন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেয়েহে এই মন্ত্ৰৰ দেৱীৰ নামো গায়ত্ৰী। গায়ত্ৰী মন্ত্ৰৰে‍ কেৱল পূজাই কৰা নহয়, গায়ত্ৰী মন্ত্ৰকো পূজা কৰা হয়। 

গায়ত্ৰী মন্ত্ৰৰে হিন্দু দেৱতা সৱি‍ত্ৰক আৱাহন কৰা হয়। সেয়েহে গায়ত্ৰী মন্ত্ৰৰ আন এটা নাম হৈছে “সাৱি‍ত্ৰী মন্ত্ৰ”।  সাৱি‍ত্ৰীৰ বিভিন্ন ব্যাখ্যা অনুসৰি এই মন্ত্ৰটি‍ সূৰ্য্য পূজা, যোগ, তন্ত্ৰ বা শাক্তধৰ্মৰ সৈতে যুক্ত হৈছে‍।

### ভোজন মন্ত্ৰ

**ভোজন মন্ত্ৰ** হ'ল ভোজন কৰাৰ পূৰ্বে গোৱা এটা মন্ত্ৰ। ই প্ৰাচীন ভাৰতীয় পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰচলিত। ভোজন মন্ত্ৰ কেৱল ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ অংশ নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ দ্বাৰা মানসিক একাগ্ৰতা, কৃতজ্ঞতা আৰু সুস্থ জীৱনশৈলী প্ৰচাৰিত হয়। আধুনিক সময়তো বহু গৃহ, মন্দিৰ, আৰু ধাৰ্মিক অনুষ্ঠানত ভোজনৰ আগতে এই মন্ত্ৰ পাঠ কৰা হয়।

### আৰু চাওক

*ওঁ
*হৰি ঔম
*ভজন
*শ্ৰী ৰামচন্দ্ৰ কৃপালু
*হৰ হৰ মহাদেৱ
*ওঁ নমঃ শিৱায়
*জপ
*ব্ৰহ্মমুহূৰ্ত
*যোগাসন

## দৃষ্টিভংগী
মহাত্মা গান্ধীয়ে উল্লেখ কৰিছে যে: 

## তথ্যসূত্ৰ

## গ্ৰন্থতালিকা

* 
* 
* 

শ্ৰেণী:হিন্দু প্ৰাৰ্থনা আৰু ধ্যান
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
শ্ৰেণী:মন্ত্ৰ
শ্ৰেণী:হিন্দু মন্ত্ৰ
অঞ্জুম হাছান

**অঞ্জুম হাছান ()** এগৰাকী ভাৰতীয় ঔপন্যাসিক, গল্পকাৰ, কবি, সম্পাদক। অঞ্জুম হাছান এজন ভাৰতীয় ঔপন্যাসিক, চুটিগল্প লেখক, কবি, আৰু গ্ৰন্থ সম্পাদক।  মেঘালয়ৰ শ্বিলঙত জন্মগ্ৰহণ কৰা তেখেতে বৰ্তমান ভাৰতৰ কৰ্ণাটকৰ বাংগালুৰুত বাস কৰে।  তেওঁৰ ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত আছে ২০০৬ চনত সাহিত্য অকাডেমী বঁটা লাভ কৰা কবিতা সংকলন "ষ্ট্ৰীট অন দ্য হিল"।
## প্ৰাথমিক জীৱন
১৯৭২ চনত মেঘালয়ৰ শ্বিলঙত হাছানৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰত কয় যে তেওঁৰ লালন-পালন মধ্যবিত্তীয় - "অৱৰোধিত, আৰামদায়ক কিন্তু অতিৰিক্ত সুবিধাপ্ৰাপ্ত নহয়।" শ্বিলঙৰ নৰ্থ-ইষ্টাৰ্ণ হিল ইউনিভাৰ্চিটিৰপৰা দৰ্শনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

## কৰ্মজীৱন

অঞ্জুম হাছানৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আছিল ২০০৬ চনত সাহিত্য অকাডেমীয়ে প্ৰকাশ কৰা ষ্ট্ৰীট অন দ্য হিল নামৰ কবিতা সংকলন।

তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস লুনেটিক ইন মাই হেড (জুবান-পেংগুইন, ২০০৭) ২০০৭ চনৰ ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটাৰ বাবে চৰ্টলিষ্ট কৰা হয়। ১৯৯০ চনৰ আৰম্ভণিতে শ্বিলঙত পৰিৱেশিত এই ছবিখনে ইয়াৰ তিনিটা মূল চৰিত্ৰৰ কাহিনীক একেলগে তুলি ধৰিছে আৰু সিদ্ধাৰ্থ দেৱে ইয়াক "ভূতীয়া আৰু গীতিময়" বুলি অভিহিত কৰিছে।

তেওঁৰ দ্বিতীয়খন উপন্যাস নেটি, নেটি (ৰোলী বুকছ, ২০০৯) ২০০৮ চনৰ মান এছিয়ান লিটাৰেৰী প্ৰাইজৰ বাবে লংলিষ্টত স্থান লাভ কৰাৰ লগতে ২০১০ চনত দ্য হিন্দু বেষ্ট ফিকচন এৱাৰ্ডৰ বাবে চৰ্টলিষ্ট কৰা হৈছিল। উপন্যাসখনক "নতুন ভাৰতৰ সাহসী, অস্বাভাৱিকভাৱে মুক্ত—আৰু অভাৱনীয়ভাৱে হেৰুৱা—মধ্যবিত্তীয় যুৱক-যুৱতীসকলৰ এক সহানুভূতিশীল প্ৰতিকৃতি" আগবঢ়োৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।

তেওঁৰ চুটিগল্প সংকলন কঠিন আনন্দ (পেংগুইন/ভাইকিং ২০১২) দ্য হিন্দু সাহিত্য বঁটা আৰু ক্ৰছৱৰ্ড বুক বঁটাৰ বাবে চৰ্টলিষ্ট কৰা হৈছিল। লুনেটিক ইন মাই হেড, নেটি, নেটি (বিগ গাৰ্ল নাও হিচাপে), আৰু ডিফিকল্ট প্লেজাৰছ এই সকলোবোৰ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ব্ৰাছ মাংকি বুকছৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত।

তেওঁৰ তৃতীয়খন উপন্যাস দ্য কচমোপলিটান্স ২০১৫ চনত পেংগুইন বুকছ ইণ্ডিয়া আৰু ২০১৬ চনত ব্ৰিঅ' বুকছ অষ্ট্ৰেলিয়াই প্ৰকাশ কৰে। ইয়াক "সেই বিৰল বস্তুটো: ধাৰণাসমূহৰ উপন্যাস" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।

২০১৮ চনত তেওঁ এখন চুটিগল্প সংকলন প্ৰকাশ কৰে, এ ডে ইন দ্য লাইফ প্ৰকাশ পায়। ই ২০১৯ চনৰ ভেলী অৱ ৱৰ্ডছ বঁটা লাভ কৰে। ২০২২ চনত হাছানৰ শেহতীয়া উপন্যাস হিষ্ট্ৰীৰ এঞ্জেল ব্লুমছবেৰী ইণ্ডিয়াই প্ৰকাশৰ বাবে অধিগ্ৰহণ কৰে। উপন্যাসখনে মুম্বাই সাহিত্য লাইভ! ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত বছৰৰ কল্পকাহিনী পুথিৰ বাবে সাহিত্য বঁটা আৰু বছৰৰ ফিচিচি বুক – ইংৰাজীত কল্পকাহিনী, ২০২৪।

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:লেখিকা
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ ব্যক্তি
বিভাৱতী বসু

**বিভাৱতী বসু ()** (জন্ম, প্ৰায় ১৮৯৬ – মৃত্যু, ১৯৫৪) ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এগৰাকী গান্ধীবাদী সমাজকৰ্মী আৰু বিপ্লৱী আছিল। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী নেতা আৰু বেৰিষ্টাৰ শৰত চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ স্বামী আৰু ভায়েক সুভাষ চন্দ্ৰ বসু উভয়ৰে জাতীয়তাবাদী কাৰ্যকলাপ আৰু ৰাজনৈতিক কামত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। 
## প্ৰাথমিক জীৱন আৰু বিবাহ

১৮৯৬ চনত কলিকতা (বৰ্তমান কলকাতা)ত উত্তৰ কলিকতাৰ এটা সুপৰিচিত পৰিয়ালৰ অক্ষয় কুমাৰ দে বিশ্বাস আৰু সুবালা দেৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বিবাৱতী দেৰ। ১৯০৯ চনত তেৰ বছৰ বয়সত বিবাৱতীয়ে তেতিয়াৰ উদীয়মান বেৰিষ্টাৰ আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনৰ বিশিষ্ট ব্যক্তি শৰৎ চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।  যদিও তেওঁৰ কোনো আনুষ্ঠানিক শিক্ষা নাছিল, তথাপি তেওঁ বাংলা পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰিছিল আৰু পিছলৈ শৰতৰ লগত ইংৰাজী শিকিছিল।  তেওঁলোকে একেলগে কলিকতাৰ ১ উডবাৰ্ন পাৰ্কত থকা বসু পৰিয়ালৰ ঘৰটো নিৰ্মাণ কৰে, যিটো স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক আলোচনা আৰু কাৰ্যকলাপৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। 
## স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ভূমিকা
বিভাবতী বসুৱে বৃহৎ যৌথ পৰিয়ালৰ ঘৰখন পৰিচালনা কৰিছিল, আৰু শৰৎ চন্দ্ৰ আৰু সুভাষ চন্দ্ৰ বসুক তেওঁলোকৰ কঠিন ৰাজনৈতিক জীৱনৰ সময়ছোৱাত স্থিতিশীলতা আৰু সহায় আগবঢ়াইছিল। ১৯৩০ চনত কাৰাগাৰত বন্দী হোৱা আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত (১৯৪১–১৯৪৫) গৃহবন্দী কৰাকে ধৰি ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই শৰৎ বসুক বাৰে বাৰে গ্ৰেপ্তাৰ কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল। স্বামীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া অনুপস্থিতিৰ সময়ছোৱাত পৰিয়ালৰ সম্পদ পৰিচালনা আৰু সন্তানক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত সাহস আৰু শক্তিৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত আছিল। 

তেওঁৰ ভায়েক সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। ১৯৪১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নেতাজী পলায়নৰ পূৰ্বে গৃহবন্দী হৈ থকা উডবাৰ্ন পাৰ্কৰ পৰিয়ালৰ ঘৰখনেই আছিল, বিৱাবাতীৰ পুত্ৰ ছিছিৰ কুমাৰ বসুকে ধৰি পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সহায়ত ঘৰৰ ভিতৰৰপৰাই পৰিকল্পনা কৰা এই অনুষ্ঠান।

## পৰিয়াল
 

বিভাবতী আৰু শৰৎ চন্দ্ৰ বসুৰ আঠটা সন্তান আছিল আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱালৈকে জীয়াই আছিল:

* অশোকে নাথ বসু (১৯১৫–১৯৯৪) - ৰাসায়নিক অভিযন্তা
* অমিয়া নাথ বসু (১৯১৫–১৯৯৬) - বেৰিষ্টাৰ, সংসদৰ সদস্য। 
* ছিছিৰ কুমাৰ বসু (১৯২০–২০০০) - শিশু চিকিৎসক, বিধানসভাৰ সদস্য, নেতাজী গৱেষণা ব্যুৰোৰ প্ৰতিষ্থাপক সঞ্চালক 
* সুব্ৰত বসু (১৯৩২–২০১৬) - বৈদ্যুতিক অভিযন্তা, সংসদৰ সদস্য 
* মীৰা ৰয় (জন্ম ১৯১১/১২)
* গীতা বিশ্বাস (জন্ম বসু)
* ৰোমা ৰে চৌধুৰী (জন্ম বসু)
* চিত্ৰ ঘোষ (১৯৩০–২০২১) - ৰাজনীতি বিজ্ঞানী, অধ্যাপক 
* শান্তি বসু (সৰুতে মৃত্যু)

## পিছৰ জীৱন আৰু উত্তৰাধিকাৰ

ভাৰতৰ স্বাধীনতা আৰু ১৯৫০ চনত শৰত চন্দ্ৰ বসুৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ পোনপটীয়াকৈ ৰাজনীতিৰ লগত জড়িত হৈ পৰে। তেওঁ ইউনাইটেড লেফ্ট ফ্ৰণ্টৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে খালী হোৱা দক্ষিণ কলিকতা বিধানসভাৰ আসনখনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল আৰু জয়ী হৈছিল। ১৯৫৭ চনত তেওঁৰ পুত্ৰ ছিছিৰ কুমাৰ বসুৱে পৰিয়ালৰ ঘৰত স্থাপন কৰা নেতাজী গৱেষণা ব্যুৰোৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু কাৰ্যকলাপকো তেওঁ সমৰ্থন কৰিছিল।  দীৰ্ঘদিনীয়া অসুস্থতাৰ অন্তত ১৯৫৪ চনৰ ২৬ জুনত কলকাতাৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত বসুৰ মৃত্যু হয়। 

শৰৎ চন্দ্ৰ বসু আৰু সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৱে বিভাবতীলৈ লিখা চিঠিসমূহ কেইবাটাও প্ৰকাশনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।  ২০০৯ চনত তেওঁৰ কন্যা চিত্ৰ ঘোষে মাকৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ নাম 'মোৰ হৃদয়ৰ মাতৃ: বিভাবতী বসুৰ কাহিনী' ( Mother of My Heart: the Story of Bivabati Bose)।  

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
অহিংসাৰ মূৰ্তি

**অহিংসাৰ মূৰ্তি**  ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ নাছিকৰ মংগী-টুংগীত অৱস্থিত। ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ ওখ জৈন মূৰ্তি। এই মূৰ্তিটোত প্ৰথম জৈন তীৰ্থংকৰ ঋষভানাথৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। এই মূৰ্তিটোৰ উচ্চতা ১০৮ ফুট (৩৩ মিটাৰ) – পেডেষ্টেলকে ধৰি ১২১ ফুট (৩৭ মিটাৰ)। জৈনসকলে পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা মংগী-টুংগী পাহাৰৰ পৰা এই প্ৰতিমূৰ্তিটো খোদিত কৰা হৈছে।

জৈন নন (আৰ্যকা) জ্ঞানমতীৰ অনুপ্ৰেৰণাত, আৰু আৰয়িকা চন্দনামতিৰ নিৰ্দেশনাত এই প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই প্ৰকল্পৰ অধ্যক্ষতা আৰু পৰিচালনা কৰে ৰবীন্দ্ৰ কীৰ্তিয়ে। ২০০২ চনত  মুখ্য সচিব পান্নালালজী পাপদীৱাল আৰু মুখ্য অভিযন্তা চি আৰ পাটিল,  আৰু দিল্লীৰ কাৰ্যবাহী অধ্যক্ষ অনিল জৈনৰ নিৰ্দেশনাত এই প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয়। ২০১৬ চনৰ ২৪ জানুৱাৰী (তিথি-মাঘ কৃষ্ণ একম)ত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়। মূলচান্দ ৰামচন্দ নাহাটা ফাৰ্মে এই মূৰ্তিটোৰ ভাস্কৰ্য্য শিল্পকৰ্ম কৰিছিল।

## ইতিহাস
এই প্ৰতিমূৰ্তি নিৰ্মাণৰ প্ৰেৰণা ১৯৯৬ চনত জৈন সাধ্বী জ্ঞানমতীয়ে দিছিল। ২০০২ চনত শিলা পূজন (আধাৰশিলা স্থাপন অনুষ্ঠান) অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ বাবে ১০,০০০ তকৈ অধিক ট্ৰাক ভৰ্তি শিলৰ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

মহাৰাষ্ট্ৰৰ জৈন সম্প্ৰদায়ৰ বাবে চাৰিটা সিদ্ধ ক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত মাংগী টুংগী পাহাৰ অন্যতম। এই পাহাৰসমূহ জৈনসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থযাত্ৰা, বিশেষকৈ মাৰাঠী জৈন আৰু গুজৰাটী জৈনসকলৰ স্থানীয় লোকসকলৰ বাবে। পাহাৰবোৰৰ শৃংগ আৰু পাহাৰত কেইবাটাও জৈন মন্দিৰ আছে।

## মূৰ্তি
এটা শিলৰ পৰা খোদিত কৰা ঋষভানাথৰ প্ৰতিমুৰ্তিটোৰ উচ্চতা ১০৮ ফুট (৩৩ মিটাৰ) (পেডেষ্টেলকে ধৰি ১২১ ফুট (৩৭ মিটাৰ)), ইয়াৰ আয়তন ১৮৪০ বৰ্গফুট আৰু ওজন ৮৭১২ টন।
ইয়াক বিশ্বৰ আটাইতকৈ ওখ জৈন মূৰ্তি বুলি কোৱা হয়।  ই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৪,৩৪৩ ফুট (১,৩২৪ মিটাৰ) উচ্চতাত অৱস্থিত,
বাগলান তালুকাৰ মাংগি-টুংগী পাহাৰৰ ওচৰত।
গিনিজ বুক অৱ ৱৰ্ল্ড ৰেকৰ্ডছৰ বিষয়াসকলে ২০১৬ চনত মাংগী টুংগী ভ্ৰমণ কৰি ১০৮ ফুট উচ্চতাৰ ঋষভদেৱ প্ৰতিমূৰ্তিৰ অভিযন্তা চি আৰ পাটিলক বিশ্বৰ সৰ্বোচ্চ জৈন মূৰ্তিৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰমাণ পত্ৰ প্ৰদান কৰে।
## পৰিসৰ
মন্ত্ৰী পংকজা মুণ্ডেৰ নেতৃত্বত গ্ৰাম্য উন্নয়ন বিভাগে ১০০ একৰ মাটিত বিস্তৃত মন্দিৰৰ অসামৰিক কামৰ বাবে প্ৰাৰম্ভিক ১৮.৫ কোটি ₹ (২.২ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) অনুমোদন জনায়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:কীৰ্তিস্তম্ভ আৰু স্মাৰক
ভাৰতত ঘেঁহু উৎপাদন

ভাৰতৰ আটাইতকৈ বেছি **[[ঘেঁহু]] উৎপাদন** হয় ইণ্ডো-গংগা সমভূমিৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত। ভাৰত হৈছে বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহৎ ঘেঁহু উৎপাদক দেশ। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে ভাৰতৰ ঘেঁহু উৎপাদনত প্ৰভাৱ পেলাইছে। ভাৰতে ঘেঁহু ৰপ্তানি নিষিদ্ধ কৰিছে। 

## ভূগোল

ভাৰতৰ অধিকাংশ ঘেঁহু ইণ্ডো-গংগা সমভূমিৰ উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলত উৎপাদিত হয়। উত্তৰ প্ৰদেশ, পাঞ্জাব, হাৰিয়ানা আৰু মধ্য প্ৰদেশ হৈছে ভাৰতৰ মুখ্য ঘেঁহু উৎপাদক ৰাজ্যসমূহ।

## উৎপাদন
পঞ্জাবে ভাৰতৰ মুঠ ঘেঁহুৰ ১৮% উৎপাদন কৰে, যাৰ ফলত পঞ্জাবক “ভাৰতৰ খাদ্য ভাণ্ডাৰ” নামেৰে জনা যায়। সেউজী বিপ্লৱৰ পিছত পঞ্জাবৰ ঘেঁহু উৎপাদন তিনি গুণ বৃদ্ধি পাইছে। ১৪ নৱেম্বৰ ২০২৫ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত ৬.৬২ মিলিয়ন হেক্টৰ মাটিত ঘেঁহু খেতি কৰা হয়। ২০২৫লৈকে ভাৰত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহৎ ঘেঁহু উৎপাদক দেশ।

আন্তৰ্জাতিক জাৰ্ণেল অফ মলিকিউলাৰ ছায়েন্সেছ‍ৰ এটা অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে উষ্ণতাৰ বৃদ্ধি (জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফল) ঘেঁহুৰ দানাৰ উৎপাদন আৰু গুণমান দুয়ো হ্ৰাস কৰে, কাৰণ ইয়াত উদ্ভিদৰ স্বাভাৱিক জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়াবোৰ ব্যাহত হয়। খেতি আৰু কৃষক কল্যাণ বিভাগৰ এটি প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, প্ৰতি ১ ডিগ্ৰী ছেলচিয়াছ তাপমাত্ৰা বৃদ্ধিৰ বাবে ঘেঁহু উৎপাদন ৪–৫ মিলিয়ন টন হ্ৰাস পায়। ২০২৫ৰপৰা শীতকালীন খেতি আৰম্ভ হ'বলৈ পলম হোৱাত ঘেঁহুৰ দুবাৰকৈ শেষ বৃদ্ধিপৰ্যায় ভাৰতৰ প্ৰথম উষ্ণতাৰ সৈতে মিল খায়। এই অধিতাপত ঘেঁহুৰ ফুল আগতেই ফুটি যায়, শস্য আগতেই পাকে, যাৰ ফলত উৎপাদন কমে।

## পঞ্জাবত ঘেঁহু উৎপাদন
সততে “ভাৰতৰ শস্য ভঁৰাল” বুলি উল্লেখ কৰা পঞ্জাৱ ৰাজ্যই ভাৰতৰ মুঠ ঘেঁহু উৎপাদনৰ ১৮% আৰু কেন্দ্ৰীয় পুলত ৩৯% অৰিহণা যোগায়। শস্যৰ একক কৃষি, ইনপুটসমূহৰ ৰাজসাহায্যযুক্ত প্ৰৱেশ (পানী নিষ্কাশনৰ বাবে শক্তি, সাৰ, কীটনাশক) আৰু সাৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধিৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ পঞ্জাৱত ছয় দশক ধৰি চলি থকা তীব্ৰ ঘেঁহুৰ খেতিৰ ফলত ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ অত্যধিক হ্ৰাস, মাটিৰ গুণাগুণ আৰু উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস, জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ক্ষতি আৰু ভয়াৱহ পৰিৱেশৰ বিকৃত পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে প্ৰদূষণৰ ফলত মানৱ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰে। সেউজ বিপ্লৱৰ পিছৰ ঘেঁহুৰ উৎপাদনশীলতা প্ৰায় ৪.৯ টন প্ৰতি হেক্টৰত তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে আৰু ৰাজ্যখনত সাৰ, কীটনাশক, কীটনাশক আৰু পানীৰ ব্যৱহাৰ অতি উচ্চ।

## নীতি
ৰাছিয়া–ইউক্ৰেইন যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত ভাৰতত ঘেঁহু ৰপ্তানি নিষিদ্ধ কৰে। ৰপ্তানি নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল অভাৱ, মূল্যবৃদ্ধি আৰু অধিক তাপপ্ৰৱাহৰ ফলত খেতি নষ্ট হোৱাৰ কাৰণে। দেশীয় বাণিজ্য মহানিৰ্দেশালয়ে পিছলৈ স্পষ্ট কৰে যে মানবিক সহায় ৰূপে ঘেঁহু ৰপ্তানি কেছ-বাই-কেছ ভিত্তিত অনুমোদিত। 

২০২৪ চনৰ ১ জানুৱাৰীত ভাৰতে নিজৰ সংৰক্ষণ পৰা ১৮.৪ মিলিয়ন টন ঘেঁহুৰ সহায়ে ৮১০ মিলিয়ন লোকক বিনামূলীয়াকৈ ঘেঁহু বিতৰণ কৰাৰ নীতি গ্ৰহণ কৰে। ২০২২ চনত ভাৰতে অভ্যন্তৰীণ উৎপাদন পৰা ১৮.৮ মিলিয়ন টন ঘেঁহু কিনিছিল, যি আগবছৰৰ তুলনাত ৫৩% কম আছিল। ভাৰতৰ কৃষকসকলৰপৰা সংগৃহীত ঘেঁহুৰ ৮০% নষ্ট হৈছিল। ভাৰতত ঘেঁহুত ৪০% আমদানি শুল্ক কাৰ্যকৰী কৰিছে।

## তথ্যসূত্ৰ


শ্ৰেণী:ভাৰত
শ্ৰেণী:কৃষি
শ্ৰেণী:শস্য
সুখদেৱ থাপাৰ

**সুখদেৱ থাপাৰ ()** (১৯০৭ চনৰ ১৫ মে' – ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চ) ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ বাবে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়া এজন ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী। হিন্দুস্তান ছ'চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ'চিয়েচনৰ সদস্য হিচাপে ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত শিৱৰাম ৰাজগুৰু আৰু ভগত সিঙৰ সৈতে ফাঁচি দিয়া হয়। 
 

## সুখদেৱ থাপাৰৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯০৭ চনৰ ১৫ মে'ত ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ সময়ত পঞ্জাৱৰ পুৰণি লুধিয়ানাৰ নাউঘৰা অঞ্চলত ৰামলাল থাপাৰ আৰু ৰালী দেৱীৰ ঘৰত সুখদেৱ থাপাৰৰ জন্ম হয়।

তেওঁ পাঞ্জাবী খাত্ৰী সম্প্ৰদায়ৰ আছিল আৰু পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক ককাক লালা অচিন্ত্ৰামে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল।

## বিপ্লৱী কাৰ্যকলাপ

### হিন্দুস্তান ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ’চিয়েচন
সুখদেৱ থাপাৰ হিন্দুস্তান ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকান এছ’চিয়েশ্যন আৰু নজোৱান ভাৰত সভাৰ সদস্য আছিল। তেওঁ পঞ্জাৱ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলতো বিপ্লৱী আন্দোলন আৰম্ভ কৰে।  তেওঁ এইচ এছ আৰ এৰ পঞ্জাব ইউনিটৰ মুৰব্বী আছিল আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। 

১৯২৯ চনত কাৰাগাৰত অনশন কৰাকে ধৰি কেইবাটাও বিপ্লৱী অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল সুখদেৱে। লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰ গোচৰত (১৯২৯–১৯৩০) আক্ৰমণৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত।  ১৯২৮ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত জ্যেষ্ঠ নেতা লালা লাজপত ৰায়ৰ ভয়ানক মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ ভগত সিং আৰু শিৱৰাম ৰাজগুৰুৱে সহকাৰী আৰক্ষী অধীক্ষক জন পি চণ্ডাৰছৰ হত্যাকাণ্ডৰ ভূমিকাৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। 

### লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰৰ গোচৰ

১৯২৯ চনৰ লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰ গোচৰৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে "ক্ৰাউন বনাম সুখদেৱ আৰু অন্যান্য" শীৰ্ষক আছিল সুখদেৱ প্ৰধান সন্দেহযুক্ত। এই গোচৰৰ প্ৰথম তথ্য প্ৰতিৱেদন (এফ আই আৰ), জ্যেষ্ঠ আৰক্ষী অধীক্ষক হেমিল্টন হাৰ্ডিঙে বিশেষ দণ্ডাধীশ আৰ. ১৯২৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহত পণ্ডিতে সুখদেৱক এক নম্বৰ অভিযুক্ত হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছিল। তেওঁক থাপাৰ খাত্ৰী ৰাম লালৰ পুত্ৰ স্বামী ওৰফে কিষাণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। ১৯২৯ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় বিধানসভা হলত হোৱা বোমা বিস্ফোৰণৰ পিছত সুখদেৱ আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি দোষী সাব্যস্ত কৰা হয় আৰু মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।

১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত থাপাৰ, ভগত সিং আৰু শিৱৰাম ৰাজগুৰুক লাহোৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত ফাঁচি দিয়া হয়।  ছাটলেজ নদীৰ পাৰত গোপনে তেওঁলোকৰ মৃতদেহ দাহ কৰা হয়। 
 

### ফাঁচিৰ প্ৰতিক্ৰিয়া
বিশেষকৈ কৰাচীত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনৰদিনা এই মৃত্যুদণ্ডৰ বিষয়ে বাতৰিত অতিশয় প্ৰচাৰিত হৈছিল।  "নিউয়ৰ্ক টাইমছ"তো প্ৰকাশ পাইছিল। 

ৰক্ষণশীলসকলে ফাঁচিৰ মাত্ৰ কেইসপ্তাহমান আগতে স্বাক্ষৰিত গান্ধী-আৰউইন চুক্তিক ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ কৰ্তৃত্ব দুৰ্বল বুলি গণ্য কৰিছিল। ব্ৰিটিছ আৰক্ষী বিষয়াক হত্যা কৰাৰ অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত হোৱা তিনিজন লোকৰ মৃত্যুদণ্ড যদি ব্ৰিটিছ চৰকাৰ বা ভাৰতৰ ভাইচৰয়ে হ্ৰাস কৰিলেহেঁতেন তেন্তে সংসদত ইতিমধ্যে দুৰ্বল হৈ পৰা ব্ৰিটিছ চৰকাৰক সমালোচনা কৰাৰ সুযোগ কনজাৰ্ভেটিভসকলক আৰু অধিক সুযোগ দিলেহেঁতেন। 
 

## উত্তৰাধিকাৰী

ভগত সিং আৰু ৰাজগুৰুৰ সৈতে সুখদেৱক দাহ কৰা হুছেইনীৱালাত ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বহীদ স্মৃতিসৌধ। তেওঁৰ স্মৃতিত ২৩ মাৰ্চত শ্বহীদ দিৱস পালন কৰা হয়। স্মৃতিসৌধত তেওঁক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱা হয়।

দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এখন মহাবিদ্যালয় শ্বহীদ সুখদেৱ কলেজ অৱ বিজনেছ ষ্টাডিজৰ নাম সুখদেৱৰ স্মৃতিত ৰখা হৈছিল। ১৯৮৭ চনৰ আগষ্ট মাহত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।

সুখদেৱৰ জন্মস্থান লুধিয়ানাত অমৰ শ্বহীদ সুখদেৱ থাপাৰ আন্তঃৰাজ্যিক বাছ টাৰ্মিনেলৰ মূল বাছ ষ্টেণ্ড। 

## তথ্যৰ উৎস

## অধিক পঢ়ক
* 
*

শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:বিপ্লৱী
শ্ৰেণী:পঞ্জাব, ভাৰতৰ ব্যক্তি
ডিস্কিট মঠ

thumb|right|400px|ডিস্কিট মঠ

**ডিস্কিট মঠ**,  যাক **ডেস্কিট গোম্পা** বা **ডিস্কিট গোম্পা** বুলিও কোৱা হয়, লাডাখৰ লেহ জিলাৰ নুব্ৰা উপত্যকাৰ ডিস্কিটৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু বৃহত্তম বৌদ্ধ মঠ (গোম্পা)।  লেহৰ পৰা ১১৫ কিলোমিটাৰ উত্তৰে।

ই তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ গেলুগপা (হালধীয়া টুপী) পন্থাৰ অন্তৰ্গত আৰু ১৪ শতিকাত গেলুগপাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ছং খাপাৰ শিষ্য চাংজেম চেৰাব জাংপোৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।  ই থিক্সে গোম্পাৰ এটা উপ-গোম্পা।

লাচুং মন্দিৰ আৰু হুণ্ডুৰ মঠও ইয়াৰ ওচৰতে আছে, যিটো মূল পথৰ পৰা আঁতৰত থকা এখন দলঙৰ তলত অৱস্থিত।

মঠটোৰ প্ৰাৰ্থনা ভৱনত চো ৰিনপোচে (মুকুট পিন্ধা বুদ্ধ)ৰ প্ৰতিমূৰ্তি, এটা বিশাল ঢোল আৰু কেইবাখনো উগ্ৰ ৰক্ষক দেৱতাৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছে। মঠটোৰ এটা উচ্চ কুপোলাত তিব্বতৰ তাছিলহুনপো মঠৰ এটা ফ্ৰেস্কো চিত্ৰিত কৰা হৈছে।

মঠ প্ৰশাসনে এখন বিদ্যালয় চলায়, "তিব্বত সমৰ্থন গোট" নামেৰে জনাজাত এটা বেচৰকাৰী সংস্থাৰ সহায়ত। বিদ্যালয়খনত কম্পিউটাৰৰ সুবিধা আছে আৰু অঞ্চলটোৰ তিব্বতী শিশুসকলক ইংৰাজী ভাষাত বিজ্ঞান বিষয়সমূহ শিকোৱা হয়।

ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মঠ অঞ্চলত ডছমোচে বা "স্কেপগট উৎসৱ" নামৰ এটা জনপ্ৰিয় উৎসৱ পালন কৰা হয়। ইয়াত বেছিভাগেই নুব্ৰা উপত্যকাৰ গাঁৱৰ লোকে অংশগ্ৰহণ কৰে, কিয়নো এই সময়ছোৱাত প্ৰচণ্ড বৰফ পৰে বাবে লেহৰ অন্যান্য অঞ্চললৈ যোৱাটো কঠিন হৈ পৰে।

## ইতিহাস

চতুৰ্দশ শতিকাত চাংজেম চেৰাব জাংপোৱে ডিস্কিট মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। তেতিয়া লাডাখত ৰজা গ্ৰেগছ-পা-'বুম-ল্ডে (১৪০০–১৪৪০) আৰু তেওঁৰ ভাতৃয়ে শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে নিগ-মা-গ্ৰাগছ-পা নামৰ স্থানীয় শাসকৰ অধীনত থকা নুব্ৰা উপত্যকা দখল কৰাৰ বিফল চেষ্টা কৰিছিল। স্থানীয় শাসকে ডিস্কিটত মঠটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰু মঠটোত গেলুগপা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ছং খাপাৰ মূৰ্তিটোক দেৱতা হিচাপে গঢ়ি তোলাত গেলুগপা অৰ্ডাৰৰ এজন অধিবক্তাক সহায় কৰিছিল। আনকি পশ্চিম তিব্বতকো নিয়ন্ত্ৰণ কৰা ৰজা ব্লগ্ৰছ-চোগ-ইডানৰ (১৪৪০–১৪৭০) শাসনকালত পাঞ্চেন লা-বটছুনে - জন্মসূত্ৰে নুব্ৰা উপত্যকাৰ বাসিন্দা - তিব্বতত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু পিছলৈ তাছিলহুনপো মঠৰ প্ৰতিষ্ঠাপকৰ ৰিজেণ্ট হৈছিল আৰু অৱশেষত জীৱনৰ শেষ পৰ্যায়ত নুব্ৰালৈ উভতি আহে। তেওঁৰ অৱশিষ্ট চৰছাত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ১৫০০ চনত লাডাখত ব্ৰা-শিছ-ৰনাম-ৰগ্যালে শাসন কৰে, যিয়ে নুব্ৰা আৰু লেহৰ ওচৰত মধ্য এছিয়াৰ আক্ৰমণকাৰী মিৰ্জা হাইদৰৰ সৈতে যুঁজি অৱশেষত পিছৰজনক পৰাস্ত কৰে আৰু এইদৰে নুব্ৰাক লাডাখ ৰজাৰ শাসনৰ অধীনলৈ আনে। তেতিয়াও স্থানীয় মুখীয়ালসকলে ডিস্কিট আৰু ভাৰতত ক্ষমতা প্ৰদান কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ পিছত ছিয়া মুছলমানসকলে নুব্ৰাত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত শ্বে-ডবাং-ৰনাম-ৰ্গিয়ালে ডিস্কিট মঠৰ নিয়ন্ত্ৰণ থিক্সে মঠৰ ৰিনপোচেক দিছিল আৰু এই ব্যৱস্থা আজিও অব্যাহত আছে। তেতিয়াৰ পৰাই ডিস্কিটক থিক্সেৰ উপ-গোম্পা বুলি গণ্য কৰা হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বৌদ্ধ মন্দিৰ
চম্পূ ৰামায়ণ

**চম্পূ ৰামায়ণ** হৈছে ৰজা ভোজৰ দ্বাৰা ৰচিত সংস্কৃত ভাষাৰ এখন কাব্যিক ৰামায়ণ, য'ত ‘‘চম্পূ’’ শৈলী অনুসৰি গদ্য আৰু পদ্যৰ সমন্বয়ে সাজি উঠিছিল। এই শৈলীসমূহৰ উল্লেখ প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত বিশেষ স্থান দখল কৰি আছে।

## ৰচনাকাৰ আৰু সংকলন
চম্পূ ৰামায়ণৰ ৰচক আছিল পুৰণি ভাৰতৰ প্ৰসিদ্ধ ৰজা **ভোজ**, যি একাদশ শতিকাত মালৱাৰৰ শাসক আছিল। তেওঁ এই গ্ৰন্থখন ‘‘বালকাণ্ড’’ৰপৰা আৰম্ভ কৰি ‘‘কিষ্কিন্ধা কাণ্ড’’ পৰ্যন্ত সংকলন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।

ভোজৰ মৃত্যু বা কাৰ্য অসমাপ্ত থকাৰ ফলত, কাব্যখিনিৰ বাকী অংশ অন্য দুজন কবিয়ে  সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। প্ৰথমে, বিদ্বান পণ্ডিত লক্ষ্মণ সূৰিয়ে ‘‘যুদ্ধকাণ্ড’’ পৰ্যন্ত অংশ সংকলন কৰিছিল। লক্ষ্মণ সূৰিক লক্ষ্মণ ভট্ট বুলিও জনা যায়। পাছত, ‘‘উত্তৰকাণ্ড’’ সম্পূৰ্ণ কৰে কবি ভেঙ্কটৰাজে।

ইয়াৰ ফলৰূপে চম্পূ ৰামায়ণ একক লেখকৰ গ্ৰন্থ নহয়, বৰঞ্চ একাধিক পণ্ডিতৰ যুগ্ম অৱদানৰ ফলাফল।

### ৰজা ভোজ

**ভোজ** মৃত্যুৰ আগলৈকে, ১০১০ চনৰ পৰা ১০৫৫ চনলৈ মালৱাৰ পৰমৰা ৰজা আছিল। তেওঁ ধৰা (বৰ্তমান ধৰ)ৰ পৰা শাসন কৰিছিল, আৰু নিজৰ ৰাজ্য বৃদ্ধিৰ প্ৰয়াসত প্ৰায় সকলো ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল, বিভিন্ন মাত্ৰাত সফলতা লাভ কৰিছিল। শিখৰত উপনীত হোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ সাম্ৰাজ্য উত্তৰে চিত্তৰৰ পৰা দক্ষিণে ওপৰৰ কোংকনলৈকে, আৰু পশ্চিমে সাবৰমতী নদীৰ পৰা পূবে বিদিশালৈকে বিস্তৃত আছিল।

পণ্ডিতসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবেই ভোজ ভাৰতীয় ইতিহাসৰ অন্যতম প্ৰখ্যাত ৰজা হিচাপে পৰিগণিত হয়। মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ কেইবাটাও কিংবদন্তিত এজন সৎ পণ্ডিত-ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ চাৰিওফালে গোট খোৱা কিংবদন্তিৰ শৰীৰ সম্ৰাট বিক্ৰমাদিত্যৰ সৈতে তুলনাযোগ্য৷

কলা, সাহিত্য, বিজ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে ভোজ বেছিকৈ পৰিচিত।

## চম্পূ শৈলী
‘‘চম্পূ’’ শৈলী হৈছে গদ্য আৰু পদ্য, এই দুয়োকে একেলগে মিশ্ৰণ কৰি সৃষ্ট সাহিত্যিক ধাৰা। চম্পূ ৰামায়ণত কাহিনীৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে গদ্যশৈলীত, আনহাতে আৱেগিক অংশ, বীৰগাথা, স্তোত্ৰ ইত্যাদি পদ্যশৈলীত লিখা হৈছে। এই শৈলীটোৱে গ্ৰন্থটোক সহজপাঠ্য আৰু কাব্যিক দৃষ্টিৰে সমৃদ্ধ কৰি তুলিছে।

## বিষয়-বস্তু
চম্পূ ৰামায়ণ মূল ‘‘বাল্মীকি ৰামায়ণ’’ৰ কাহিনী ৰূপান্তৰ আৰু সংক্ষেপিত ৰূপ। 
ইয়াত বালকাণ্ড, অযোধ্যা, অৰণ্য, সুন্দৰ আৰু কিষ্কিন্ধা কাণ্ডৰ বিভিন্ন অধ্যায় কাব্যিক ৰূপে সন্নিৱিষ্ট। যুদ্ধকাণ্ড আৰু উত্তৰকাণ্ড পৰৱৰ্তী কবিসকলৰদ্বাৰা গঠিত আৰু সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। 

ইয়াৰ ভাষা মধুৰ, ছন্দময় আৰু সাহিত্যিক সৌন্দৰ্যেৰে পৰিপূৰ্ণ হওয়াত ই কাব্যসাহিত্যত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে। 

## উপলব্ধ সংস্কৰণ
চম্পূ ৰামায়ণৰ আধুনিক বহু সংস্কৰণ উপলব্ধ। উল্লেখযোগ্য সংস্কৰণসমূহৰ ভিতৰত চৌখাম্ভা সংস্কৃত সংস্থানৰ সংস্কৰণ অন্যতম।

এছাৰ্ভ (Archive.org) তো বিভিন্ন পুৰণি সংস্কৰণৰ ডিজিটেল কপি সংৰক্ষিত আছে।

## সাংস্কৃতিক মূল্য
চম্পূ ৰামায়ণ সংস্কৃত সাহিত্যত “চম্পূ-কাব্য” শৈলীৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। ই ৰামায়ণৰ মূল কাহিনী সহজ বোধগম্য শৈলীত উপস্থাপন কৰাৰ উপৰি, পদ্যশৈলীৰ মাধ্যমে সাহিত্যিক সৌন্দৰ্য আৰু অলংকাৰ দুয়ো সংৰক্ষণ কৰিছে।

## আৰু চাওক
*চম্পু কাব্য

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* চম্পূ ৰামায়ণ — ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভ

শ্ৰেণী:ৰামায়ণ
শ্ৰেণী:গ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:ৰজা ভোজ ৰচিত গ্ৰন্থ
ভোজ

**ভোজ** মৃত্যুৰ আগলৈকে, ১০১০ চনৰ পৰা ১০৫৫ চনলৈ মালৱা পৰমৰা ৰজা আছিল। তেওঁ ধৰা (বৰ্তমান ধৰ)ৰ পৰা শাসন কৰিছিল, আৰু নিজৰ ৰাজ্য বৃদ্ধিৰ প্ৰয়াসত প্ৰায় সকলো ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল, বিভিন্ন মাত্ৰাত সফলতা লাভ কৰিছিল। শিখৰত উপনীত হোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ সাম্ৰাজ্য উত্তৰে চিত্তৰৰ পৰা দক্ষিণে ওপৰৰ কোংকনলৈকে, আৰু পশ্চিমে সবৰমতী নদীৰ পৰা পূবে বিদিশালৈকে বিস্তৃত আছিল।

পণ্ডিতসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবেই ভোজ ভাৰতীয় ইতিহাসৰ অন্যতম প্ৰখ্যাত ৰজা হিচাপে পৰিগণিত হয়। মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ কেইবাটাও কিংবদন্তিত এজন সৎ পণ্ডিত-ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ চাৰিওফালে গোট খোৱা কিংবদন্তিৰ শৰীৰ সম্ৰাট বিক্ৰমাদিত্যৰ সৈতে তুলনাযোগ্য৷

কলা, সাহিত্য, বিজ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে ভোজ বেছিকৈ পৰিচিত।

প্ৰায় একাদশ শতিকাত মধ্য ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ মধ্যপ্ৰদেশ অঞ্চলত পৰমৰা বংশত শাসন কৰা ৰজা ভোজ কেৱল এজন শাসকেই নহয়, তেওঁ আছিল অতি খ্যাতিসম্পন্ন পণ্ডিত। তেওঁৰ ৰাজত্বকালক প্ৰায়ে হিন্দু ৰাজত্বৰ অধীনত কলা আৰু বিজ্ঞানৰ বাবে সোণালী যুগ বুলি গণ্য কৰা হয়। ভোজ এজন প্ৰচুৰ লেখক আৰু চিন্তাবিদ আছিল আৰু তেওঁৰ ৰচনাসমূহে কবিতা আৰু নাটকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চিকিৎসা আৰু স্থাপত্যলৈকে বিভিন্ন বিষয় সামৰি লৈছে।

## গ্ৰন্থসমূহ
*ভূজাবালা-ভীম (Bhujabalabhīma): জ্যোতিষ গ্ৰন্থ।
*চম্পূ ৰামায়ণ বা ভোজ-চাম্পু (Campūrāmāyaṇa): গদ্য আৰু কবিতাৰ মিশ্ৰণেৰে ৰামায়ণৰ পুনৰাবৃত্তি, যি চম্পূ ধাৰাটোৰ বৈশিষ্ট্য। প্ৰথম পাঁচটা কাণ্ড ভোজৰ দ্বাৰা ৰচিত। ষষ্ঠ আৰু সপ্তম অধ্যায় ক্ৰমে লক্ষ্মণ আৰু ভেংকটধ্বৰীণে সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। 
*চাৰুচাৰ্য (Cārucārya), ব্যক্তিগত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ গ্ৰন্থ।
*গোবিন্দ-বিলাস: কবিতা
*নামমালিকা: অভিধানবিজ্ঞানৰ ওপৰত এখন সংকলিত গ্ৰন্থ। 
*ৰাজ-মৰ্তণ্ড (Rājamārtanḍa) বা পতঞ্জলি-যোগসূত্ৰ-ভাষ্য, পতঞ্জলিৰ যোগসূত্ৰৰ এটা প্ৰধান টীকা; বিভিন্ন ধৰণৰ ধ্যান-ধাৰণাৰ ব্যাখ্যা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
*ৰাজা-মৃগংকা-কৰণ (Rājamrigankaraṅa): বিশেষকৈ অক্সিজেনৰ পৰা ধাতু নিষ্কাশন আৰু বিভিন্ন ঔষধ উৎপাদনৰ বিষয়ে ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থ। 
*চৌখম্ভা: সংস্কৃত ধাৰাবাহিক, বাৰাণসীৰ দ্বাৰা ৰাজমাৰ্তণ্ডৰ সৈতে প্ৰকাশিত (২০১১)। হিন্দী অনুবাদৰ সৈতে সংস্কৃত সংস্কৰণ ড° শ্ৰী কৃষ্ণ 'জুগ্নু', অধ্যাপক ভনৱৰ শৰ্মাৰ। 
*সমৰংগন-সূত্ৰধৰা (Samarāṇgaṇasutradhāra): স্থাপত্য আৰু প্ৰতিমূৰ্তিৰ ওপৰত এখন গ্ৰন্থ। ইয়াত অট্টালিকা, দুৰ্গ, মন্দিৰ, দেৱতাৰ মূৰ্তি আৰু তথাকথিত উৰণীয়া মেচিন বা গ্লাইডাৰকে ধৰি যান্ত্ৰিক যন্ত্ৰনিৰ্মাণৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছে।
*সৰস্বতী-কান্তভাৰনা (Sarasvatīkaṇṭhabharaṇa): কাব্য আৰু অলংকাৰিক ৰচনাৰ বাবে সংস্কৃত ব্যাকৰণৰ গ্ৰন্থ। ইয়াৰ অধিকাংশই আন লেখকৰ ৰচনাৰ সংকলন। এই গ্ৰন্থত তেওঁ আগবঢ়োৱা কিছুমান কাব্যিক উদাহৰণ আজিও সংস্কৃত কবিতাৰ সৰ্বোচ্চ ক্ৰীম হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হয়। 
*শলিহোত্ৰ (Śālihotra): ঘোঁৰা, ইয়াৰ ৰোগ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিকাৰৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থ। 
*শৃংগাৰ-প্ৰকাশ (Śṛṅgāraprakaśa): কাব্য আৰু নাট্য বিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থ।
*শৃংগাৰ-মঞ্জৰী-কথা (Śṛṅgāramanjarīkathā): কবিতা।
*তত্ত্ব-প্ৰকাশ (Tattvaprākaśa): শৈৱ দৰ্শনৰ গ্ৰন্থ। ইয়াত সিদ্ধান্ত তন্ত্ৰসমূহৰ বিস্তৃত সাহিত্যৰ সংশ্লেষণ পোৱা যায়। 
*বিদ্বজ্জন-বল্লাভা: জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থ। 
*ব্যাৱহাৰ-মঞ্জৰী (Vyavahāramanjarī): ধৰ্মশাস্ত্ৰ বা হিন্দু আইন সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থ
*যুক্তিকল্পতৰু: ৰাষ্ট্ৰশিল্প, ৰাজনীতি, নগৰ-নিৰ্মাণ, ৰত্ন-পৰীক্ষা, কিতাপৰ বৈশিষ্ট্য, জাহাজ নিৰ্মাণ আদিকে ধৰি কেইবাটাও বিষয়ৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থ।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্য
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:ৰজা ভোজ ৰচিত গ্ৰন্থ
নামমালিকা (ভোজ ৰচিত)

**নামমালিকা** (সংস্কৃত: नाम मालिका, Nāmamālikā) হৈছে একাদশ শতিকাৰ বিখ্যাত পণ্ডিত-ৰজা ভোজৰ নামত কৃত এক সংস্কৃত গ্ৰন্থ, যি মূলতঃ ‘‘নামৰ তালিকা’’ বা ‘‘শব্দমালা’’ ৰূপে পৰিগণিত। ভোজে ভাৰতীয় সাহিত্য, প্ৰাকৃত-সংস্কৃত পাণ্ডিত্য, শিল্পসৃষ্টি আৰু দাৰ্শনিক জ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য স্থান অধিকাৰ কৰিছে।

নামমালিকা মূলতঃ ‘‘নাম’’ তথা শব্দসমূহৰ সংকলন, য’ত বিভিন্ন দেৱতা, দাৰ্শনিক ধাৰণা, নৈতিক গুণ, বস্তু, বা সংস্কৃত–পৰিসৰৰ সাংস্কৃতিক উপাদানসমূহৰ নাম একত্ৰিত কৰি মালাৰ দৰে সাজি থোৱা হৈছে। এই বৈশিষ্ট্যৰ কাৰণে গ্ৰন্থটো সংস্কৃত ভাষাত অধ্যয়ন কৰা শিক্ষাৰ্থী, পণ্ডিত, আৰু ঐতিহ্যবাহী ভাৰতীয় জ্ঞান–পদ্ধতি অন্বেষণকাৰীৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

## অৰ্থ
‘‘নামমালিকা’’ শব্দটো দুটা উপাংশৰ সমষ্টি— 
* ‘‘নাম’’ (नाम) = নাম / শব্দ 
* ‘‘মালিকা’’ (मालिका) = মালা, শৃংখল বা তালিকা 
সেয়ে ‘‘নামমালিকা’’ৰ অৰ্থ ‘‘নামৰ শৃংখল’’ বা ‘‘শব্দমালা’’।

## লেখক

**ভোজ** মৃত্যুৰ আগলৈকে, ১০১০ চনৰ পৰা ১০৫৫ চনলৈ মালৱাৰ পৰমৰা ৰজা আছিল। তেওঁ ধৰা (বৰ্তমান ধৰ)ৰ পৰা শাসন কৰিছিল, আৰু নিজৰ ৰাজ্য বৃদ্ধিৰ প্ৰয়াসত প্ৰায় সকলো ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল, বিভিন্ন মাত্ৰাত সফলতা লাভ কৰিছিল। শিখৰত উপনীত হোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ সাম্ৰাজ্য উত্তৰে চিত্তৰৰ পৰা দক্ষিণে ওপৰৰ কোংকনলৈকে, আৰু পশ্চিমে সাবৰমতী নদীৰ পৰা পূবে বিদিশালৈকে বিস্তৃত আছিল।

পণ্ডিতসকলৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ বাবেই ভোজ ভাৰতীয় ইতিহাসৰ অন্যতম প্ৰখ্যাত ৰজা হিচাপে পৰিগণিত হয়। মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ কেইবাটাও কিংবদন্তিত এজন সৎ পণ্ডিত-ৰজা হিচাপে উল্লেখ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ চাৰিওফালে গোট খোৱা কিংবদন্তিৰ শৰীৰ সম্ৰাট বিক্ৰমাদিত্যৰ সৈতে তুলনাযোগ্য৷

কলা, সাহিত্য, বিজ্ঞানৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে ভোজ বেছিকৈ পৰিচিত।

প্ৰথাগত সাহিত্যিক পৰম্পৰা অনুসৰি নামমালিকা ৰচনাৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয় পণ্ডিত-ৰজা **ভোজ**ক, যি ধৰ, মালৱা, মহাকাল–অঞ্চলৰ বিশিষ্ট সাংস্কৃতিক অধিপতি আছিল। তেওঁ বহু পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ গ্ৰন্থ (যেনে ‘‘সৰাস্বতকণ্ঠাভৰণ’’, ‘‘চম্পূ ৰামায়ণ’’, ‘‘শৃংগাৰপ্ৰকাশ’’)ৰ ৰচক বা অনুবাদক হিচাপে পৰিচিত।

## বিষয়-বস্তু
নামমালিকা একধৰণৰ নামসংগ্ৰহ গ্ৰন্থ, য’ত বিভিন্ন শব্দ, প্ৰতিশব্দ, বিশেষ সাংস্কৃতিক দেৱতা–নাম, বৈদিক–পৌৰাণিক শব্দধাৰা, আৰু শিক্ষামূলক সংকলন 
প্ৰণালীগতভাৱে উল্লেখ কৰা হয়। ই ভাষাতত্ত্ব, সাহিত্য আৰু ধৰ্মীয়–দাৰ্শনিক ক্ষেত্ৰসমূহত বিশেষ মূল্যৱান সম্পদ হিচাপে গণ্য।

## তাৎপৰ্য্য
নামমালিকাৰ মূল্য — 
* প্ৰাচীন ভাৰতীয় শব্দভাণ্ডাৰ সংৰক্ষণ, 
* সাংস্কৃতিক–ধৰ্মীয় তথ্যসমূহ একত্ৰিতকৰণ, 
* সংস্কৃত শিক্ষাৰ প্ৰাথমিক সহায়ক বই হিচাপে ব্যৱহাৰ, 
* আৰু নামসংগ্ৰহ ধাৰাৰ সাহিত্যিক পৰম্পৰাৰ সাক্ষ্য প্ৰদান। 
ই সামগ্ৰিকভাৱে ভাৰতীয় জ্ঞান-ব্যৱস্থাৰ (Indian Knowledge Systems) অন্তৰ্গত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰ হিচাপে মন্থন কৰা হয়।

## সংস্কৰণ
নামমালিকাৰ বহু পুৰণি পাণ্ডুলিপি ভাৰতীয় বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানত সংৰক্ষিত। 
আধুনিক সমালোচনাত্মক সংস্কৰণসমূহ প্ৰকাশ কৰিছে— 
* একনাথ দত্তত্ৰেয় কুলকাৰ্ণী 
* বাসুদেৱ দামোদৰ গোখলে

ইয়াৰ কিছুমান সংস্কৰণ ডিজিটেল ৰূপেও Archive.org আদি স্থলত উপলব্ধ।

## আৰু চাওক
* চম্পূ ৰামায়ণ

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সংস্কৃত গ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:ৰজা ভোজ ৰচিত গ্ৰন্থ
দ্ৰাস

**দ্ৰাস**   বানান, স্থানীয়ভাৱে হিমাবছ, হেম্বাবছ বা হুমাছ বুলিও জনা যায়, ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখৰ কাৰ্গিল জিলাৰ এখন চহৰ আৰু পাহাৰীয়া ষ্টেচন। জোজি লা পাছ আৰু কাৰ্গিল চহৰৰ মাজৰ ১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত অৱস্থিত। উচ্চ উচ্চতাৰ ট্ৰেকিং পথ আৰু পৰ্যটনস্থলীৰ বাবে ই পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ আৰু ইয়াক প্ৰায়ে "লাডাখৰ গেটৱে" বুলি কোৱা হয়।   চহৰখনৰ নামটোৰ চৰকাৰী বানান হৈছে "দ্ৰাছ"।

## ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
পৰম্পৰাগতভাৱে দ্ৰাসক হেম-বাবছ বুলি জনা যায়, যাৰ অৰ্থ হৈছে "বৰফৰ দেশ"; "হেম" শব্দটোৰ অৰ্থ হ'ল বৰফ। শীতকালত দ্ৰাসৰ গড় উষ্ণতা −২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ।

## ভূগোল

দ্ৰাসক প্ৰায়ে "লাডাখৰ গেটৱে" বুলি কোৱা হয়। ই ১০,৮০০ ফুট (৩,৩০০ মিটাৰ) উচ্চতাত থিয় হৈ আছে। একে নামৰ উপত্যকাৰ মাজভাগত দ্ৰাস অৱস্থিত। শ্ৰীনগৰৰ পৰা দ্ৰাস ১৪০ কিলোমিটাৰ আৰু সোণামাৰ্গৰ পৰা ৬৩ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত। শ্ৰীনগৰৰ পৰা লেহলৈ যোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথত দ্ৰাসৰ পৰা ৫৮ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত কাৰ্গিল চহৰ।
## ইতিহাস

ৰাজকীয় ৰাজ্য জম্মু-কাশ্মীৰত (১৮৪৬–১৯৪৭) দ্ৰাস লাডাখ ৱাজাৰতৰ কাৰ্গিল তহচিলৰ অংশ আছিল।

১৯৪৭-৪৮ চনত পাকিস্তানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত পাকিস্তানৰ লগত যোগ দিয়া শক্তিশালী গিলগিট স্কাউটসকলে ১৯৪৮ চনৰ ১০ মে’ত কাৰ্গিল অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেতিয়ালৈকে কাশ্মীৰ ৰক্ষাৰ দায়িত্বত থকা ভাৰতীয় সেনাই শক্তিবৰ্ধক বাহিনী পঠিয়াইছিল। কিন্তু তেওঁলোকে সময়মতে দ্ৰাছৰ ওচৰ পাব নোৱাৰিলে আৰু ১৯৪৮ চনৰ ৬ জুনত দ্ৰাছ গিলগিটিছৰ হাতত পৰে। কাৰ্গিল আৰু স্কাৰডুও চুটি ক্ৰমত পৰে।
১৯৪৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ভাৰতীয় সেনাই টেংকৰ সহায়ত অপাৰেচন বাইছন আৰম্ভ কৰি দ্ৰাস আৰু কাৰ্গিল পুনৰ দখল কৰে। কিন্তু স্কাৰডু পাকিস্তানৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিল।
১৯৪৯ চনৰ যুদ্ধবিৰতি ৰেখাডাল দ্ৰাসৰ পৰা ১২ কিলোমিটাৰ উত্তৰে ৫৩৫৩ নং পইণ্টৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।

১৯৭২ চনৰ ছিমলা চুক্তিত যুদ্ধবিৰতি ৰেখাৰ নাম সলনি কৰি নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখা ৰখা হয়, য’ত ভাৰত আৰু পাকিস্তানে নিজৰ উল্লেখিত স্থিতিৰ প্ৰতি কোনো ক্ষতি নকৰাকৈ এই ৰেখাক সন্মান কৰিবলৈ সন্মত হয়।

কিন্তু ১৯৯৯ চনৰ প্ৰথম মাহকেইটাত মুজাহিদীনৰ বেশ পিন্ধি পাকিস্তানী সৈন্যই অঞ্চলটোত অনুপ্ৰৱেশ কৰি দ্ৰাস আৰু ঘাইপথৰ ওপৰেৰে চাই থকা শৃংগসমূহ বিশেষকৈ দ্ৰাসৰ পৰা ৪ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা টোলোলিং আৰু দ্ৰাসৰ পৰা ৮ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা টাইগাৰ হিল নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। তেওঁলোকে দ্ৰাস আৰু ঘাইপথত আৰ্টিলাৰী গুলীচালনা কৰি কাৰ্গিল যুদ্ধৰ সূচনা কৰে। ১৯৯৯ চনৰ জুলাই মাহৰ ভিতৰত ভাৰতীয় সেনাই টোললিং আৰু টাইগাৰ হিল শৃংগ মুকলি কৰি দিয়ে।

## সংস্কৃতি
দ্ৰাসৰ বহু বাসিন্দাই যৱৰ দৰে প্ৰাথমিক শস্যৰ খেতি কৰে। স্থানীয় লোকসকলে গৰু আৰু পনিৰ দৰে পশুধনও পালন কৰে।

মানুহৰ খাদ্যত থকা সাধাৰণ খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত আলু, যৱ, মেৰ পোৱালি, মাটন আৰু চাহৰ দৰে পানীয় আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
Polo খেল দ্ৰাসত অতি জনপ্ৰিয় খেল।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰত
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী
শ্ৰেণী:লাডাখ
শিৱৰাম ৰাজগুৰু

**শিৱৰাম ৰাজগুৰু ()** ভাৰতৰ বৃটিছ বিৰোধী স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এজন বিপ্লৱী আছিল । ভগত সিং, সুখদেৱ ৰাজগুৰু (ভগত সিং, শিৱৰাম ৰাজগুৰু, আৰু সুখদেৱ থাপাৰ) আছিল তিনিজন বিশিষ্ট ভাৰতীয় বিপ্লৱী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী যিসকলক ১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত ব্ৰিটিছে লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰ গোচৰত ভূমিকা লোৱাৰ বাবে ফাঁচী দিছিল। 

লালা লাজপত ৰায়ৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধৰ কাৰ্য্যত ব্ৰিটিছ আৰক্ষী বিষয়া জন চণ্ডাৰছৰ হত্যাকাণ্ডৰ লগত জড়িত থকাৰ বাবেই তেওঁলোকক ফাঁচী দিয়া হৈছিল।  তেওঁলোকৰ শ্বহীদ দিৱস অৰ্থাৎ ২৩ মাৰ্চ ভাৰতত শ্বহীদ দিৱস (শ্বহীদ দিৱস) হিচাপে পালন কৰি দেশৰ স্বাধীনতাৰ বাবে তেওঁলোকৰ ত্যাগক সন্মান জনাইছে। 

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
শিৱৰাম হৰি ৰাজগুৰুৰ জন্ম হৈছিল ভাদ্ৰপদ মাহৰ অন্ধকাৰ পষেকৰ তেৰ দিনা ১৯০৮ চনৰ লগত মিল থকা ভাদ্ৰপদ মাহৰ সংভাত ১৯৬৫ (বিক্ৰমী)ত পুনে জিলাৰ খেদা গাঁৱৰ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত। ছয় বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ অতি কম বয়সতে বাৰাণসীলৈ আহি সংস্কৃত অধ্যয়ন আৰু শিকিবলৈ আহে। তেওঁ কেৱল হিন্দু শাস্ত্ৰ আৰু বেদ অধ্যয়ন কৰাই নহয়, লঘু সিদ্ধান্ত কৌমুদীৰ দৰে জটিল গ্ৰন্থও অতি কম বয়সতে মুখস্থ কৰিছিল। তেওঁ ব্যায়ামৰ প্ৰতি অতি আকৰ্ষিত আৰু ছাত্ৰপতি শিৱাজীৰ গেৰিলা যুদ্ধ শৈলীৰ অতিশয় প্ৰশংসক আছিল।

## তিনিটা ঘটনা।
### লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰৰ গোচৰ
 

লাহোৰ ষড়যন্ত্ৰ গোচৰত এই তিনিজনক বিচাৰ আৰু মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।
### চণ্ডাৰছৰ হত্যাকাণ্ড
তেওঁলোক তিনিও ৯১৯২৮ চনত লালা লাজপত ৰায়ৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ ব্ৰিটিছ আৰক্ষী বিষয়া জন চণ্ডাৰছক গুলীয়াই হত্যা কৰা ঘটনাত জড়িত আছিল। 

## ২৩ মাৰ্চ শ্বহীদ দিৱস
১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত লাহোৰত ভগত সিং, সুখদেৱ থাপাৰ আৰু শিৱৰাম ৰাজগুৰুৰ মৃত্যুৰ বাৰ্ষিকীক শ্বহীদ দিৱস হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। 

## হুছেইনীৱালা ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বহীদ স্মৃতিসৌধ

পঞ্জাৱৰ হুছেইনীৱালা গাঁৱত অৱস্থিত ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী ভগত সিং, সুখদেৱ থাপাৰ, আৰু শিৱৰাম ৰাজগুৰুলৈ হুছেইনীৱালা ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বহীদ স্মৃতিসৌধৰ এক শক্তিশালী শ্ৰদ্ধাঞ্জলি।

১৯৩১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পিছত ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই তিনিওজন বিপ্লৱীক গোপনে আৰু অনাড়ম্বৰভাৱে দাহ কৰা ঠাইখনক চিহ্নিত কৰি চুটলেজ নদীৰ পাৰত থিয় হৈ আছে এই স্মৃতিসৌধ। 

## চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন
*২০০২:"২৩ মাৰ্চ ১৯৩১: শ্বহীদ";  আৰু "দ্য লিজেণ্ড অৱ ভগত সিং" – য’ত সিং ক্ৰমে সোণু ছুদ, ববি দেওল আৰু অজয় ​​দেৱগনে অভিনয় কৰিছিল। 

## তথ্যৰ উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
ৌ

শ্ৰেণী:বিপ্লৱী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
সুৰু উপত্যকা

thumb|
**সুৰু উপত্যকা**  হৈছে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখৰ কাৰ্গিল জিলাৰ এখন উপত্যকা। ইয়াৰ পানী সিন্ধু নদীৰ উপনৈ সুৰু নদীৰ দ্বাৰা নিষ্কাশন কৰা হয়। এই উপত্যকাৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য চহৰখন হৈছে ছাংকু।

এই উপত্যকাত ঘোঁৰা, য়াক আদি জীৱ-জন্তু পোৱা যায়। শীতকালত সুৰু উপত্যকাত প্ৰচণ্ড বৰফ আৰু হিমস্খলন হয়। লাডাখৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ তুলনাত সুৰু উপত্যকাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ অতি কম।

## ইতিহাস
ঐতিহাসিকভাৱে সুৰু উপত্যকা কাৰ্টছেৰ পৰা শাসন কৰা হৈছিল, যিটো ছাংকুৰ ওচৰৰ শাখা উপত্যকাৰ এটা দুৰ্গ। এটা শিলালিপিত ইয়াৰ শাসকৰ নাম ট্ৰাই-গ্যাল বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তিব্বতবিদ এ এইচ ফ্ৰেংকৰ মতে দশম শতিকাত মেৰুল ৰাজ্য (আধুনিক লাডাখত) গঠন হোৱাৰ আগতেই ত্ৰি-গিয়াল বংশৰ অস্তিত্ব থাকিব পাৰে।
অৱশ্যে লাডাখ বুৰঞ্জীত ইয়াৰ কোনো উল্লেখ নাই। যেতিয়া লাচেন পালগিগনৰ অধীনত মাৰিউল ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ পৰিসৰ জোজি লা পাছলৈকে গৈছিল।

কাৰ্টছেৰ ৰাজত্বই আপাত দৃষ্টিত সমগ্ৰ পশ্চিম লাডাখক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল, পূবে মূলবেখ আৰু ৱানলাৰ পৰা পশ্চিমে দ্ৰাসলৈকে, যদিও সময়ৰ লগে লগে ভূখণ্ডৰ পৰিসৰ ভিন্ন হ’লহেঁতেন। ত্ৰি-গ্যালসকল বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী আছিল আৰু প্ৰাচীন কালত কাশ্মীৰৰ পৰা এই ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকে কাৰ্টছেৰ ওচৰত এটা বিশাল মৈত্ৰেয় শিলৰ খোদিত কামৰ দায়িত্ব দিছিল, আৰু আন কিছুমান মুলবেক আৰু সম্ভৱতঃ আপতিত।

চতুৰ্দশ শতিকাত কাশ্মীৰৰ ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণৰ প্ৰভাৱ পশ্চিম লাডাখৰ ওপৰত পৰিছিল। চুলতান চিকন্দৰৰ (ৰাজ্য ১৩৯৪–১৪১৬) ৰাজত্বকালত বাল্টিস্তান আক্ৰমণ কৰা হয়, আৰু তাত ইছলামৰ প্ৰভাৱ বিয়পি পৰে। জৈন-উল-আবিদিনে (ৰাজ্য ১৪১৮–১৪৭০) লাডাখ, গুগে আৰু পুৰাং (পশ্চিম তিব্বতত) আক্ৰমণ কৰি কৰ সংগ্ৰহ কৰে। কাৰ্টছেৰ ত্ৰি-গিয়াল তেওঁৰ অধীনস্থ হৈ আক্ৰমণত সহায় কৰা বুলি কোৱা হয়।

## পৰ্যটন
যথেষ্ট সম্ভাৱনা থকাৰ পিছতো উপত্যকাটোত পৰ্যটন কাৰ্য্যকলাপ অতি সীমিত আৰু বেছিভাগ দৰ্শকে পদুম আৰু জান্সকাৰলৈ লৰালৰিকৈ যায়। দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সুবিধা কম যদিও লাডাখ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল পৰ্যটনৰ কেইবাখনো গাঁৱত মৌলিক পৰ্যটন বাংলো আছে। আৰু ৰংডুমত এটা গ্ৰীষ্মকালীন টেণ্ট-কেম্প আছে। টেংগোলে গাঁওখন নুন কুনৰ ওপৰলৈ পৰ্বতাৰোহণ অভিযানৰ বাবে এটা সম্ভাৱ্য আৰম্ভণিৰ বিন্দু।

## টোকা

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:লাডাখ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী
সুৰু নদী

**সুৰু নদী**  ভাৰতৰ লাডাখৰ কাৰ্গিল জিলাৰ মাজেৰে বহুলাংশে বৈ গৈ পাকিস্তানৰ গিলগীত-বাল্টিস্তানলৈ বৈ যোৱা সিন্ধু নদীৰ উপনৈ। সুৰু উপত্যকা কাৰ্গিল তহচিলৰ সৈতে সমবিস্তৃত, ইয়াৰ পাৰত কাৰ্গিল চহৰ অৱস্থিত। এই নদীখনে গিলগিট-বাল্টিস্তানৰ খাৰমাং জিলাত প্ৰৱেশ কৰে, কিছু সময় পাৰ হৈ মাৰোলৰ ওচৰৰ সিন্ধুৰ সৈতে মিলিত হয়।

## ভূগোল

সুৰু নদী ১৮৫ কিলোমিটাৰ (১১৫ মাইল) দীঘল নদী, যি ড্ৰাং ড্ৰুং হিমবাহৰ ওচৰৰ পেনচি লা পাছত অৱস্থিত পাঞ্জেলা হিমবাহৰ পৰা উৎপত্তি হয়। ড্ৰাং ড্ৰুং হিমবাহৰ পৰাও ষ্ট’ড নদীৰ জন্ম হয় যিখন সুৰুৰ পৰা বিপৰীত দিশত তললৈ বৈ যায়। চুৰু নদীৰ উৎস কাৰ্গিল চহৰৰ পৰা ১৪২ কিলোমিটাৰ (৮৮ মাইল) দক্ষিণে, আৰু জান্সকাৰৰ পৰা ৭৯ কিলোমিটাৰ (৪৯ মাইল) উত্তৰত অৱস্থিত। জম্মু-কাশ্মীৰৰ ৰাজধানী শ্ৰীনগৰ পশ্চিমে ৩৩১ কিলোমিটাৰ (২০৬ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত।
সুৰু নদীয়ে জান্সকাৰ ৰেঞ্জৰ পশ্চিম আৰু উত্তৰ সীমা গঠন কৰে। এই নদীখনে ইয়াৰ উৎসৰ পৰা পশ্চিম দিশলৈ, কাৰ্গিল-জানাস্কাৰ পথৰ কাষেৰে বৈ গৈ সুৰু উপত্যকা গঠন কৰে, যিখন নুন কুন পৰ্বতৰ গৰ্ভৰে আগুৰি আছে। ই সুৰু উপত্যকাৰ জান্সকাৰ ৰেঞ্জৰ নুন কুন পৰ্বতমালাৰ পানী নিষ্কাশন কৰে, আৰু ইয়াৰ লগত গুলমাটাংগোৰ চৰণীয়া পথাৰত এটা উপনৈ "চিলিং নালা" যোগ হয়। এই ধাৰাটো পাৰ্কাচিক হিমবাহৰ পৰা উৎপত্তি হয়।
তাৰ পিছত সুৰু নদীখন গভীৰ আৰু সংকীৰ্ণ গৰ্জৰ মাজেৰে উত্তৰ দিশলৈ বৈ কাৰ্গিল চহৰলৈ যায় আৰু তাৰ পৰাই ইয়াক একে নামৰ হিমবাহৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা বটকুল নদীৰ দ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়।  শ্বিংগো নদীৰ দ্বাৰা পানী যোগান ধৰা দ্ৰাছ নদী কাৰ্গিল চহৰৰ পৰা ৭ কিলোমিটাৰ (৪.৩ মাইল) উত্তৰে হৰদাছ (খৰাল বুলিও কোৱা হয়)ত সুৰু নদীৰ সৈতে মিলি যায়।
তাৰ পিছত ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ ৪৩ নং পোষ্ট আৰু ৪৪ নং পোষ্টৰ মাজেৰে দ্ৰাস আৰু সুৰু নদীৰ একত্ৰীকৰণ বিন্দুৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ (৩.১ মাইল) আগুৱাই পাকিস্তানী প্ৰশাসনিক কাশ্মীৰত প্ৰৱেশ কৰে আৰু মাৰলৰ ওচৰৰ সিন্ধু নদীৰ সৈতে একত্ৰিত হয়।

নদীখনৰ অধিকাংশ অংশ কাৰ্গিল জিলাৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত বৈ যায়। ই টংগুল, সুৰু, গ্ৰাণ্টুং, গোমা আৰু হৰদাস চহৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাৰ্গিল চহৰখন সুৰু নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ, আৰু লগতে লেহৰ পিছত লাডাখ অঞ্চলৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম চহৰ। কাৰ্গিল আৰু স্কাৰডুক সংযোগ কৰি সুৰু নদীৰ কাষেৰে প্ৰাচীন ৰেচম পথৰ এটা শাখা চলিছিল। নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখাৰ বাবে এতিয়া পথটো বন্ধ হৈ পৰিছে।

সুৰু নদীত ৰাফটিংৰ বিস্তৃত সম্ভাৱনা আছে আৰু গ্ৰীষ্মকালত ইয়াৰ অনুশীলন কৰা হয়। সুৰু উপত্যকা হৈছে ৰাফটিং ভ্ৰমণৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু, আৰু ই নুন কুন পৰ্বতমালালৈ পৰ্বতাৰোহণ অভিযানৰ বাবেও ভিত্তি প্ৰদান কৰে।

শুকান জলবায়ুৰ বাবে লাডাখৰ কৃষি দুৰ্লভ, আৰু নদী উপত্যকাত সীমাবদ্ধ। সুৰু নদীৰ জলাশয়ৰ দ্বাৰা গঠিত সুৰু উপত্যকাত সুৰু নদীৰ খালৰ মাজেৰে জলসিঞ্চন লাভ কৰা হয়। উপত্যকাত উৎপাদিত প্ৰধান শস্যসমূহৰ ভিতৰত যৱ, ঘেঁহু, টাৰ্নিপ আৰু সৰিয়হ আদি উল্লেখযোগ্য।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:নদী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী
শ্ৰেণী:লাডাখ
ফতেহপুৰ ছিক্ৰী

**ফতেহপুৰ ছিক্ৰী**  ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ আগ্ৰা জিলাৰ এখন চহৰ। আগ্ৰাৰ জিলা সদৰৰ পৰা ৩৫.৭ কিলোমিটাৰ (২২.২ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত। ফতেহপুৰ ছিক্ৰি ১৫৭১ চনত সম্ৰাট আকবৰে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৫৭১ চনৰ পৰা ১৫৮৫ চনলৈকে এই ভূমিকা পালন কৰিছিল, যেতিয়া পঞ্জাৱত চলোৱা অভিযানৰ বাবে আকবৰে ইয়াক পৰিত্যাগ কৰিছিল আৰু পিছলৈ ১৬১০ চনত ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল।

পূৰ্বতে এই স্থান দখল কৰা ছিক্ৰি নামৰ গাঁওখনৰ পৰাই এই চহৰৰ নামটো উদ্ভৱ হৈছে। ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI)ৰ খনন কাৰ্য্যত দেখা গৈছে যে আকবৰে ৰাজধানী ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আগতে এই স্থানত  আৱাস, মন্দিৰ আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা গৈছে। খ্ৰীষ্টীয় ৭ম শতিকাৰ পৰা ১৬ শতিকালৈকে এই অঞ্চলত সকাৰৱাৰ বংশৰ বসতি আৰু শাসন আছিল আৰু খানৱা যুদ্ধ (১৫২৭)লৈকে ই তেওঁলোকৰ দুৰ্গ হিচাপে কাম কৰিছিল।

এই স্থানত পূৰ্বতে শ্বেইখ চেলিম চিষ্টিৰ খানকাহ আছিল। আকবৰৰ পুত্ৰ জাহাংগীৰৰ জন্ম হৈছিল ছিক্ৰি গাঁৱত ১৫৬৯ চনত তেওঁৰ প্ৰিয় পত্নী মৰিয়াম-উজ-জামানীৰ ঘৰত, আৰু, সেই বছৰতে আকবৰে জন্মৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা শ্বেখজনৰ স্মৃতিত এটা ধৰ্মীয় চৌহদ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। জাহাংগীৰৰ দ্বিতীয় জন্মদিনৰ পিছত তেওঁ ইয়াত এখন দেৱালযুক্ত নগৰ আৰু ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ১৫৭৩ চনত আকবৰৰ বিজয়ী গুজৰাট অভিযানৰ পিছত এই চহৰখন ফতেহপুৰ ছিক্ৰী, "বিজয় নগৰ" নামেৰে জনাজাত হয়।

১৮০৩ চনত আগ্ৰা দখল কৰাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ইয়াত এটা প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে আৰু ১৮৫০ চনলৈকে তেনেকৈয়ে থাকে।১৮১৫ চনত হেষ্টিংছৰ মাৰ্কুৱেছে ছিক্ৰিত কীৰ্তিচিহ্ন মেৰামতিৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।

মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে ইয়াৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু ইয়াৰ অসাধাৰণ স্থাপত্যৰ বাবে ফতেহপুৰ ছিক্ৰীক ১৯৮৬ চনত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়।

## ইতিহাস
প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে পেইণ্টেড গ্ৰে ৱেৰ যুগৰ পৰাই এই অঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ কথা সূচায়। ইতিহাসবিদ চৈয়দ আলী নাদীম ৰেজাৱীৰ মতে, ছুংগা শাসনৰ অধীনত আৰু তাৰ পিছত সাকাৰৱাৰ বংশৰ অধীনত এই অঞ্চলটো গঢ়ি উঠে, যিসকলে ৭ম শতিকাৰ পৰা ১৬ শতিকালৈকে এই অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সময়ত খানৱা যুদ্ধ (১৫২৭)লৈকে এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।.
পিছলৈ এই অঞ্চলটো দিল্লী চুলতানতাৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে আৰু এই ঠাইত কেইবাটাও মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিবোৰৰ আকাৰ খালজী বংশৰ সময়ছোৱাত বৃদ্ধি পায়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ