মাৰ্কোছ সৈন্য

**মেৰাইন কমাণ্ডো**, সংক্ষেপে MARCOS আৰু আনুষ্ঠানিকভাবে মেৰিন কমাণ্ডো ফোৰ্স(MCF) বোলা হয়, এক ভাৰতীয় নৌবাহিনীৰ বিশেষ বাহিনী। ভাৰতীয় নৌবাহিনীৰ মতে, MARCOS-ৰ মূল নাম আছিল ভাৰতীয় মেৰাইন স্পেচিয়েল ফোৰ্স, যি পিছলৈ মেৰাইন কমাণ্ডো বাহিনীলৈ পৰিৱৰ্তন হয় যাতে ভাৰতীয় নৌ-বাহিনীৰ মতে "ব্যক্তিত্বৰ এটি উপাদান" দিয়া হয়। ইয়াৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ 'MARCOS' পিছত সৃষ্টি হৈছিল।

MARCOS১৯৮৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। MARCOSএ সকলো ধৰণৰ পৰিৱেশত কাম কৰিবলৈ সক্ষম; সাগৰ, আকাশ আৰু স্থল। এই বাহিনীটো ধীৰে ধীৰে পেছাদাৰিত্বৰ বাবে আৰু অধিক অভিজ্ঞতা আৰু আন্তৰ্জাতিক খ্যাতি অৰ্জন কৰিছে। MARCOS নিয়মিতভাবে জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ ঝিলাম নদী আৰু ৬৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (16,000 একৰ)নিৰ্মল পানীৰ হ্ৰদৰ মাজেৰে বিশেষৰূপৰ সামুদ্ৰিক অভিযান পৰিচালনা কৰে আৰু এই অঞ্চলত বিদ্ৰোহ বিৰোধী অভিযান পৰিচালনা কৰে। কিছুমান মাৰ্কোছ ইউনিট ত্ৰি-সেৱা সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ বিশেষ অপাৰেশন বিভাগৰ এটি অংশ।

## ইতিহাস
 
১৯৫৫ চনত ভাৰতীয় সেনাই ব্ৰিটিছৰ বিশেষ নৌকা সেৱাৰ সহায়ত কোচিনত *ডাইভিং* স্কুল স্থাপন কৰি যুদ্ধ ডুবাৰুসকলক বিস্ফোৰক নিষ্কাশন, ক্লিয়াৰেন্স, আৰু সালভেজ ডাইভিং আদি দক্ষতা শিকোৱা আৰম্ভ কৰে। ১৯৭১ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তান যুদ্ধৰ সময়ত ডুবাৰু সৈন্যসকলে নিজৰ আকাংক্ষিত ফলাফল লাভ কৰাত ব্যৰ্থ হয়, কাৰণ তেওঁলোকক বিধ্বংসী অভিযানৰ বাবে পৰ্যাপ্ত প্ৰশিক্ষণ দিয়া হোৱা নাছিল।

যুদ্ধ ডুবাৰু সৈন্যসকলে বাংলাদেশৰ পৰা অহা বিদ্ৰোহীসকলক পানীৰ তলতে ধ্বংস কৰি পেলোৱাৰ মৌলিক প্ৰশিক্ষণো শিকাইছিল, যিসকলক তাৰ পিছত যুদ্ধৰ সময়ত মিছনলৈ পঠিওৱা হৈছিল যদিও পাকিস্তানৰ সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ কোনো বিশেষ ক্ষতি কৰা নাছিল। ভাৰতীয় নৌসেনাই ভাৰতীয় সেনাক কক্সবজাৰত থকা পাকিস্তানী সামৰিক ঘাটিৰ বিৰুদ্ধে অৱতৰণ অভিযানত সহায় কৰিছিল। যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ পিছত সেনাবাহিনীৰ ইউনিটসমূহক প্ৰায়ে উভচৰ অনুশীলনত নিয়োগ কৰা হৈছিল। ১৯৮৩ চনত ৩৪০ নং সেনা স্বতন্ত্ৰ ব্ৰিগেড নামৰ ভাৰতীয় সেনা দলটোক উভচৰ আক্ৰমণকাৰী ইউনিটলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু পিছৰ বছৰবোৰত ধাৰাবাহিকভাৱে যৌথ বিমান-উভচৰ অনুশীলন চলোৱা হয়।

১৯৮৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ভাৰতীয় নৌসেনাই এটা বিশেষ বাহিনীৰ ইউনিট গঠনৰ পৰিকল্পনা আৰম্ভ কৰে যিয়ে সামুদ্ৰিক পৰিৱেশত অভিযান চলাব পাৰিব, গোপনীয়তাৰে চলাব পাৰিব আৰু সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অভিযান চলাব পাৰিব। ১৯৫৫ চনত সৃষ্টি হোৱা ডাইভিং ইউনিটৰ তিনিজন স্বেচ্ছাসেৱী বিষয়াক নিৰ্বাচিত কৰি ক’ৰ’নাড’ত আমেৰিকাৰ নৌসেনাৰ ছিলৰ(SEAL) সৈতে প্ৰশিক্ষণ পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰিবলৈ দিয়া হয়। পিছত তেওঁলোকে বিশেষ নৌকা সেৱাৰ সৈতে প্ৰশিক্ষণ বিনিময়ত নামি পৰে। ১৯৮৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক বিশেষ বাহিনীয়ে(IMSF) আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতি লাভ কৰে আৰু এই তিনিওজন বিষয়াই ইয়াৰ প্ৰথম সদস্য। ১৯৯১ চনত আই এম এছ এফৰ নাম সলনি কৰি ‘মেৰাইন কমাণ্ডো ফৰ্চ’ ৰখা হয়।
​
## কাৰ্যকলাপ আৰু অপাৰেচন
মাৰ্কোছে সকলো ধৰণৰ ভূখণ্ডত অভিযান চলাবলৈ সক্ষম যদিও সামুদ্ৰিক অভিযানত তেওঁলোক বিশেষজ্ঞ। এই বাহিনীটোৱে বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ বিশেষ বাহিনীৰ সৈতে অসংখ্য যৌথ অনুশীলন হাতত লৈছে। ২০১২ চনলৈকে মাৰ্কোছত প্ৰায় ২০০০জন কৰ্মী আছিল যদিও সঠিক সংখ্যা গোপনীয় হৈ আছে। মাৰ্কোছে গ্ৰহণ কৰা কাৰ্যকলাপসমূহ সাধাৰণতে গোপনীয় হৈয়েই থাকে; কিছুমান সকলোৱে জনা অপাৰেচন হ'ল:

## দায়িত্ব

 
বিশেষ বাহিনী হিচাপে মাৰ্কোছৰ কৌশলপূৰ্ণ অভিযান চলোৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ। মাৰ্কো অভিযান সাধাৰণতে নৌসেনাৰ সহযোগত কৰা হয় যদিও মাৰ্কো অন্যান্য ক্ষেত্ৰতো নিয়োজিত হয়। সময়ৰ লগে লগে মাৰ্কোছৰ দায়িত্বভাৰ বৃদ্ধি ঘটিছে। মাৰ্কোছৰ কিছুমান কৰ্তব্যৰ ভিতৰত আছে:-

*উভচৰ কাৰ্য-কলাপত সহায় আগবঢ়োৱা। 
*বিশেষ চোৰাংচোৱাগিৰি আৰু উভচৰ গোপন অভিযান। 
*বিবদমান ভূখণ্ডৰ ভিতৰত গোপন অভিযান, ডাইভিং অভিযান আৰু বিশেষ অভিযান। 
*প্ৰত্যক্ষ কাৰ্য। 
*পণবন্দী উদ্ধাৰ অভিযান। 
*সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অভিযান। 
*অসমতাপূৰ্ণ যুদ্ধ। 
*বিদেশী অভ্যন্তৰীণ প্ৰতিৰক্ষা

তদুপৰি, মাৰ্কোছে ভাৰতীয় বায়ুসেনাক *বায়ু শত্ৰু প্ৰতিৰক্ষা দমন* (SEAD) অভিযানতো সহায় কৰিব পাৰে।

## ঘাটি
বৰ্তমান এমচিএফে(MCF) মুম্বাই, বিশাখাপট্টনম, গোৱা, কোচি আৰু প'ৰ্ট ব্লেয়াৰৰ নৌসেনাৰ ঘাটিৰ বাহিৰত কাম কৰে। বৰ্তমানৰ নৌসেনাৰ বিশেষ যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ আৰু কৌশলী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰটো ন ন সুবিধাৰে গোৱাৰ পূৰ্বৰ নৌসেনা একাডেমীত স্থাপন কৰিবলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।

মুম্বাইত অৱস্থিত আই এন এছ অভিমন্যু আছিল মাৰ্কোছ গঠন হোৱা প্ৰথম ঘাটি। মহাভাৰত মহাকাব্যৰ এটা চৰিত্ৰ অভিমন্যুৰ নামেৰে ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। এই ঘাটিটো পশ্চিম নৌসেনাৰ কমাণ্ডৰ অংশ আছিল। ১৯৭৪ চনত ইয়াক প্ৰথমে সৃষ্টি কৰা হৈছিল আৰু ১৯৮০ চনৰ ১ মে'ত ইয়াক আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ১৯৮৭ চনত ভাৰতীয় সামুদ্ৰিক বিশেষ বাহিনী (IMSF) তাত অৱস্থিত আছিল। ২০১৬ চনৰ ১২ জুলাইত বিশাখাপট্টনমৰ ওচৰত নৌসেনা ঘাটি “আই এন এছ কৰ্ণ’’ক ইউনিটটোৰ গেৰিছন আৰু স্থায়ী ঘাটি হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।
## নিৰ্বাচন আৰু প্ৰশিক্ষণ
মাৰ্কোছৰ সকলো কৰ্মী ভাৰতীয় নৌসেনাৰ পৰা নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰাৰ্থীৰ ২০ বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁলোকক কঠোৰ বাছনি প্ৰক্ৰিয়া আৰু প্ৰশিক্ষণৰ মাজেৰে নিৰ্বাচন কৰা হয়। নিৰ্বাচনৰ মানদণ্ড অত্যন্ত উচ্চ। প্ৰশিক্ষণ এক অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া। আমেৰিকা আৰু ব্ৰিটিছ বিশেষ বাহিনীয়ে প্ৰাৰম্ভিক প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল, যিটো এতিয়া নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱাসকলৰ বাবে চাৰে-সাতৰ পৰা আঠ মাহৰ পাঠ্যক্ৰমৰে গঠিত। এই প্ৰশিক্ষণ ৰেজিমেণ্টত বিমানবন্দৰ অভিযান, যুদ্ধ ডুবাৰু পাঠ্যক্ৰম, সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী, অপহৰণ বিৰোধী, পাইৰেচি বিৰোধী অভিযান, প্ৰত্যক্ষ কাৰ্য্য, অনুপ্ৰৱেশ আৰু প্ৰৱেশৰ কৌশল, বিশেষ চোৰাংচোৱাগিৰি আৰু অগতানুগতিক যুদ্ধ আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। বেছিভাগ প্ৰশিক্ষণ আই এন এছ অভিমন্যুত অনুষ্ঠিত হয়, যিটো মাৰ্কোছৰ ঘৰুৱা নিজা ঘাটি। 

সকলো মাৰ্কোছ কৰ্মী *ফ্ৰীফল* যোগ্যতাসম্পন্ন (HALO/HAHO)। দুই-একে কচমছ চিই-২এফ/এক্স১০০ দুজনীয়া চাবমেৰিন চলাবলৈও যোগ্যতা অৰ্জন কৰে। মাৰ্কোছে ভাৰতীয় সেনাৰ বিশেষ বাহিনীৰ বিষয়াসকলৰ সৈতে ভাৰতীয় বিশেষ বাহিনী প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয়, নাহান আৰু সেনাৰ অন্যান্য বিদ্যালয়ত পেৰা এছ এফক অগতানুগতিক যুদ্ধৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। ইয়াৰ ভিতৰত কৰ্ণাটকৰ বেলগাঁৱত *জুনিয়ৰ লিডাৰ্ছ কমাণ্ডো ট্ৰেইনিং কেম্প*, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ টাৱাঙত উচ্চ শিখৰৰ পৰ্বত যুদ্ধৰ বাবে *পৰ্বত ঘাটক স্কুল*, ৰাজস্থানৰ *মৰুভূমি যুদ্ধ বিদ্যালয়*, কাশ্মীৰৰ সোণামৰ্গত থকা *হাই এলটিটুড ৱাৰফেয়াৰ স্কুল* (HAWS), আৰু মিজোৰামৰ ভাইৰেংটেত থকা *বিদ্ৰোহ বিৰোধিতা আৰু জংগল যুদ্ধ বিদ্যালয়* (CIJWS) প্ৰশিক্ষণ লয়। এই বিদ্যালয়সমূহত নিয়মিতভাৱে আন দেশৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীকো অন্তৰ্ভুক্তি প্ৰদান কৰা হয়। তাৰ পিছত মাৰ্কোছক নৌসেনাৰ ভিতৰৰ সংস্থাসমূহত প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। 
​
প্ৰাক-প্ৰশিক্ষণ বাছনি প্ৰক্ৰিয়া দুটা ভাগত গঠিত। মাৰ্কোছত যোগদান কৰিব বিচৰা ভাৰতীয় নৌসেনাৰ জোৱানসকলে তিনিদিনীয়া শাৰীৰিক ফিটনেছ আৰু যোগ্যতা পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’ব লাগে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ ভিতৰত ৮০% আবেদনকাৰীক স্ক্ৰীন আউট কৰা হয়। 'hells week' নামেৰে জনাজাত আৰু এটা পৰীক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া আমেৰিকাৰ নৌসেনাৰ *ছিল* নিৰ্বাচন আৰু প্ৰশিক্ষণৰ সমপৰ্যায়ৰ, য’ত শাৰীৰিক কণ্ডিচনিং প্ৰশিক্ষণৰ সময় (৭ সপ্তাহ) হয়। এই প্ৰশিক্ষণত থাকে উচ্চ মাত্ৰাৰ শাৰীৰিক ব্যায়াম আৰু নিদ্ৰাৰ নিয়ন্ত্ৰণ। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছতহে প্ৰকৃত প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়।
 নামভৰ্তি কৰা প্ৰাৰ্থীৰ প্ৰায় ৮০-৮৫% স্বেচ্ছাসেৱকে মাৰ্কোছ হিচাপে সম্পূৰ্ণৰূপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব নোৱাৰে।
 
মাৰ্কোছ প্ৰশিক্ষণৰ মুঠ সময়সীমা সাতৰ পৰা আঠ মাহ। নিযুক্তিপ্ৰাপ্তসকলে বিদ্ৰোহ বিৰোধী আৰু সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অভিযানত নামি ক্ষেত্ৰ অভিযানৰ জৰিয়তে যুদ্ধৰ প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰে আৰু যিকোনো ধৰণৰ পৰিৱেশত পণবন্দী উদ্ধাৰ, নগৰীয়া যুদ্ধ আৰু পাইৰেচিৰ দৰে পৰিস্থিতিত কাম কৰিবলৈ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। আটাইতকৈ বেছি কঠোৰ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী হ'ল "death crawl"—২৫ কিলোগ্ৰাম (৫৫ পাউণ্ড) গধুৰ ভৰ্তি মোনা উৰুত লৈ ওখ বোকাৰ ঢিপৰ মাজেৰে ৮০০ মিটাৰ(২,৬০০ ফুট) দৈৰ্ঘ্যৰ পথ অতিক্ৰম আৰু ২.৫ কিলোমিটাৰ (১.৬ মাইল) বাধাপ্ৰাপ্ত পথ যোৱাৰ পিছত বেছিভাগ সৈনিকেই বিফল হয়। ইয়াৰ পিছত যেতিয়া প্ৰশিক্ষাৰ্থীজন ক্লান্ত আৰু টোপনিয়ে হেঁচি ধৰে, তেতিয়া তেওঁ ২৫ ফুট দূৰৈত এটা লক্ষ্য গুলীয়াব লাগে, য’ত তাৰ কাষতে এজন সংগী থিয় হৈ থাকিব লাগিব মাৰ্কোছক কটাৰী, ক্ৰছব’, স্নাইপাৰ ৰাইফল, হেণ্ডগান, এছাল্ট ৰাইফল, চাবমেচিনগান আৰু খালী হাতকে ধৰি প্ৰতিটো ধৰণৰ অস্ত্ৰ আৰু যন্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। পাকৈত ডুবাৰু হোৱাৰ বাবে এওঁলোকে পানীৰ তলতে সাঁতুৰি প্ৰতিপক্ষৰ পাৰত উপনীত হ’ব লাগে। 

আন আন প্ৰশিক্ষণবোৰৰ ভিতৰত আছে,

*মুক্ত আৰু বন্ধ চাৰ্কিট ডাইভিং
*উন্নত অস্ত্ৰ দক্ষতা, ধ্বংস কৰা, সহনশীল প্ৰশিক্ষণ আৰু যুদ্ধ কলাকে ধৰি মৌলিক কমাণ্ডো দক্ষতা। 
*বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰশিক্ষণ
*চোৰাংচোৱা প্ৰশিক্ষণ
*ডুবন্ত জাহাজৰ পৰিচালনা 
*অফশ্ব’ৰ কাৰ্য্যকলাপ
*সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অভিযান
*ছাবমেৰিনৰ পৰা চলোৱা অভিযান
*স্কাইডাইভিং
*বিভিন্ন বিশেষ দক্ষতা যেনে ভাষা প্ৰশিক্ষণ, সন্নিৱিষ্ট পদ্ধতি ইত্যাদি। 
*বিস্ফোৰক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নিষ্কাশন কৌশল। 
তদুপৰি, সম্পূৰ্ণ যুদ্ধ বোজা লৈ মুকলি পানীত পেৰাচুট চলাবলৈও প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। ২০১৩ চনত মাৰ্কোছে এটা ডাঙৰ duck-drop ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰে যিটো *ইলিউশ্বিন ইল-৭৬* বিমানত লগোৱা হয়। প্ৰতিটো ব্যৱস্থাত দুখন নাওত ৩২জন কমাণ্ডো, তেওঁলোকৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু নাওৰ বাবে ইন্ধন ৰখাব পাৰি। বিমানৰ পৰা পেৰা-ড্ৰপ কৰাৰ পিছত কমাণ্ডোসকলে দহ মিনিটৰ ভিতৰত ইনফ্লেটেবল মটৰচালিত নাও একত্ৰিত কৰিব পাৰে আৰু দ্ৰুতভাৱে বিপদত পৰা জাহাজসমূহৰ ওচৰ পাব পাৰে। এনে উদ্ধাৰ অভিযানত নিয়োগ কৰা কমাণ্ডোসকলে এঘণ্টাৰ ভিতৰতে উদ্ধাৰ কাৰ্য কৰিব পাৰে। মাৰ্কোছে স্থল যুদ্ধৰ বাবেও প্ৰস্তুতি চলাইছে আৰু সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ সময়ত দ্ৰুত সঁহাৰি নিশ্চিত কৰিবলৈ *অফশ্ব'ৰ ইনষ্টলেচনৰ থ্ৰীডি ভাৰ্চুৱেল মডেল*ৰ ওপৰত অনুশীলন আৰম্ভ কৰিছে। ২৬/১১ আক্ৰমণৰ দৰে আক্ৰমণৰ বাবে ভালদৰে প্ৰস্তুত হ’বলৈ কম্পিউটাৰৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এই কাৰ্যসূচীত মেৰাইন কমাণ্ডোসকলে নিয়মীয়াকৈ প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে।

মাৰ্কোছ প্ৰশিক্ষণৰ গড় ড্ৰপ-আউটৰ হাৰ ৮০%তকৈ অধিক। মুম্বাইৰ আই এন এছ অভিমন্যুত [13] অপাৰেচনেল কোম্পানীটোৰ নিজা সংযুক্ত প্ৰশিক্ষণৰ সুবিধা আছে, [13]যি পিছলৈ নৌসেনাৰ বিশেষ যুদ্ধ কৌশলী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে। কম্বেট ডাইভিং প্ৰশিক্ষণৰ বাবে কমাণ্ডোসকলক কোচিৰ নেভাল ডাইভিং স্কুললৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। নৌসেনাৰ বিশেষ যুদ্ধ কৌশলী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰটো কেৰালাৰ পূৰ্বৰ নৌসেনা একাডেমীৰ সুবিধাৰ বাবে স্থানান্তৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে, য’ত জংঘল যুদ্ধ আৰু বিদ্ৰোহ বিৰোধী অভিযানত গুৰুত্ব দিয়া হ’ব। মিজোৰামত ভাৰতীয় সেনাৰ চিআইজেডব্লিউএছৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ হ’ব এই নতুন সুবিধা।

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:নৌসেনা
শ্ৰেণী:সেনাবাহিনী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সেনা