চৌষষ্ঠি কলা

কলাৰ অৰ্থ সংস্কৃতত ‘পাৰফৰ্মিং আৰ্ট’, অৰ্থাৎ পৰিৱেশ্য কলা। হিন্দু শাস্ত্ৰত শিৱক কলাৰ গুৰু হিচাপে গণ্য কৰা হয়। *ললিত সহস্ৰানাম*ত দেৱীক ৬৪টা সূক্ষ্ম কলাৰ মূৰ্তি হিচাপে আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছে। কিছুমান পৰম্পৰাত এই **চৌষষ্ঠি কলা**ৰ সৈতে দেৱী সৰস্বতীকো জড়িত কৰা হৈছে, আৰু সেয়েহে তেওঁক কলনিধি বা চৌষঠ কলাময়ী (৬৪টা কলাৰ অধিকাৰী) বুলি কোৱা হয়। 
## ৬৪ কলা
কলাৰ ৬৪টা কৌশল আয়ত্তক *চতুষষ্ঠি কলা* বুলি জনা যায়। এই কলাসমূহৰ আলোচনা কামসূত্ৰত পোৱা যায়, যিটো বাৎসায়ন ঋষিৰ সৃষ্ট বুলি কোৱা হয়। ৬৪টা পৰম্পৰাগত কলাৰ সাধাৰণতে উল্লেখ কৰা তালিকা তলত দিয়া হ’ল:

#গীত বিদ্যা– গান গোৱা
#বাদ্য বিদ্যা – বাদ্যযন্ত্ৰত বজোৱা
#নৃত্য বিদ্যা – নৃত্য
#নাট্য বিদ্যা – নাট্য পৰিৱেশন
#আলেখ্য বিদ্যা – চিত্ৰকলা
#বিশেষিকা-চ্ছেদ্য বিদ্যা – ৰঙেৰে শৰীৰৰ সজ্জা
#তণ্ডুল-কুসুম-বলিবিকাৰ – ধান আৰু ফুলৰপৰা প্ৰসাদ প্ৰস্তুত কৰা
#পুষ্পস্তৰণ – বিছনাৰ বাবে ফুলৰ ব্যৱস্থা কৰা
#দন্ত-বসনাংগ-ৰাগ – সুগন্ধি আৰু পৰিষ্কাৰক সামগ্ৰী প্ৰয়োগ কৰা
#মণি-ভূমিকা-কৰ্ম – মণিৰ সজ্জা আৰু শিল্প
#শ্যায়-ৰচনা – শয্যাৰ ব্যৱস্থা কৰা
#উদক-বাদ্য – পানীৰে সংগীত নিৰ্মাণ কৰা
#উদক-ঘাতা – পানীৰে খেলা বা ছিটিকি পৰা
#চিত্ৰ-যোগ – ৰং মিহলাই প্ৰয়োগ কৰা
#মাল্য-গ্ৰথান-বিকল্প – মালা তৈয়াৰ কৰা
# শিখৰপীড়-যোজনা – মূৰৰ পোছাক বা পাগুৰি স্থাপন কৰা
#নেপথ্যযোগ – সাজ-পোছাক আৰু আভৰণ সজ্জা
#কৰ্ণপাত্ৰ-ভংগ – কাণৰ ট্ৰেগছ সজোৱা
#সুগন্ধ-যুক্তি – সুগন্ধিৰ প্ৰয়োগ
#ভূষণ-যোজনা – অলংকাৰ প্ৰয়োগ কৰা
#ঐন্দ্ৰ-জাল – হাতৰ জগলিং বা কৌশল
#কৌকুমাৰ – ৰহস্যময় কলাৰ জ্ঞান
#হস্ত-লাঘৱ – হাতৰ নিপুণতা বা হাতৰ কৌশল
#চিত্ৰ-শাক-পুপ-ভাক্ষ্য-বিকাৰ-ক্ৰিয়া – সজ্জা আৰু সুস্বাদু ব্যঞ্জন প্ৰস্তুত কৰা
#পানক-ৰস-ৰাগসৱ-যোজনা – পানীয় প্ৰস্তুত কৰা
#সূচি-বায়-কৰ্ম – বেজীৰ কাম আৰু বয়ন
#সূত্ৰ-কৃদা – সূতাৰে খেলা
#বীণা-ডামৰুক-বাদ্য – বীণা আৰু সৰু ঢোল বজোৱা
#প্ৰহেলিকা – সাঁথৰ তৈয়াৰ কৰা আৰু সমাধান কৰা
#দুৰ্ভাচক-যোগ – জটিল বাক্য বা ৰহস্য সমাধান কৰা
#পুস্তক-বাচন – কিতাপৰ আবৃত্তি
#নাটিকা-খ্যায়িক-দৰ্শন – গল্প বা নাটকৰ অভিনয়
#কাব্য-সমস্য- পূৰণ – কাব্য পদ্য সম্পূৰ্ণ কৰা
#পট্টিকা-বেত্ৰ-বাণ-বিকল্প – অস্ত্ৰ আৰু ঢাল তৈয়াৰ কৰা
#তৰকু-কৰ্ম – স্পিণ্ডিলৰদ্বাৰা ঘূৰোৱা
#তক্ষণ – কাঠমিস্ত্ৰী
#বাস্তু-বিদ্যা – স্থাপত্য
#ৰৌপ্য-ৰত্ন-পৰীক্ষ – ৰূপ আৰু ৰত্নৰ পৰীক্ষণ
#ধাতু-বাদ – ধাতুবিজ্ঞান
#মণি-ৰাগ-জ্ঞান – মণি-ৰঙৰ জ্ঞান
#আকাৰ-জ্ঞান – খনিজ বিজ্ঞান
#বৃক্ষয়ুৰ্বেদ-যোগ – বনৌষধি আৰু নিৰাময়
#মেষ-কুক্কুটা-লাৱক-যুদ্ধ-বিধি – পশু যুদ্ধৰ জ্ঞান
#শুক-সাৰিকা-প্ৰলাপান – কপৌ আৰু মীনা চৰাইক কথা ক’বলৈ প্ৰশিক্ষণ দিয়া
#উত্তদান – ব্যক্তিগত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু মালিচ
#কেশ-মাৰ্জন-কৌশল – চুলিৰ যত্ন আৰু সজ্জা-কৌশল
#অক্ষৰ-মুষ্টিক-কথান – হাতৰ ইংগিতেৰে যোগাযোগ
#ধৰণ-মাত্ৰিকা – সুৰক্ষামূলক তাবিজ ব্যৱহাৰ কৰা
#দেশভাষা-জ্ঞান – আঞ্চলিক উপভাষাৰ জ্ঞান
#নিৰ্মতি-জ্ঞান – শংকা আৰু ভৱিষ্যদ্বাণীৰ জ্ঞান
#যন্ত্ৰ-মাত্ৰিকা – যান্ত্ৰিকতা আৰু মেচিন ক্ৰাফটিং
#ম্লেচ্চিত-কুটাৰক-বিকল্প – বিদেশী যুক্তি বুজি পোৱা আৰু তাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা
#সংবাচ্য – কথোপকথন আৰু বাক্য
#মানসী কাব্য-ক্ৰিয়া – কবিতাৰ মানসিক ৰচনা
#ক্ৰিয়া-বিকল্প – প্ৰতিকাৰ আৰু চিকিৎসাৰ ডিজাইন কৰা
#কলিতক-যোগ – মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা
#অভিধান-কোষ-চন্দ-জ্ঞান – অভিধান আৰু গদ্যৰ জ্ঞান। 
#বস্ত্ৰ-গোপন – কাপোৰ লুকুৱাই ৰখা
#দ্যুত-বিশেষ – জুৱা খেলত আয়ত্ত
#আকৰ্ষ-কৃড় – পাশা বা চুম্বকেৰে খেলা
#বালক-কৃদনাক – খেলনা তৈয়াৰ কৰা
#বৈনায়িকী বিদ্যা – অনুশাসন শিকোৱা
#বৈজয়িকী বিদ্যা – সামৰিক কৌশল বা বিজয় অৰ্জন কৰা
#বৈতালিকি বিদ্যা – সংগীতেৰে কাৰোবাক জগাই তোলা

## ব্যাখ্যাবোৰ
কিছুমান গুপ্ত ব্যাখ্যাই ৬৪টা কলাক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান বা আধ্যাত্মিক ধাৰণাসমূহৰ সৈতে জড়িত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, সংখ্যাবোৰ প্ৰতীকীভাৱে ওঁ, গ্ৰহ বা দবাৰ (৬৪ বৰ্গ)ৰ সৈতে আৰু পৌৰাণিকভাৱে কল্কি বা ৬৪টা জ্যোতিৰ্লিংগৰ সৈতে জড়িত। এই সংযোগ ধ্ৰুপদী উৎসত পোৱা নাযায় যদিও পিছৰ ৰহস্যবাদী বা তান্ত্ৰিক ব্যাখ্যাত দেখা যায়।
## External links
*http://www.pudhucherry.com/pages/kalai.html 
*http://www.chennaiiq.com/general_knowledge/tamil/aaya_kalaigal_64_art.asp 
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:কলা