মাডুৰাই চুংগুডি

**মাডুৰাই ছুংগুডি** হৈছে ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ মাদুৰাইৰ এটা ডিজাইন, যিটো পৰম্পৰাগতভাৱে টাই আৰু ডাই (প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰি) পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি উৎপাদিত এক একচেটিয়া বস্ত্ৰ সামগ্ৰী, যিসকলে সপ্তদশ শতিকাত ৰজা থিৰুমালাই নাইকাৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত মাদুৰাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা সৌৰাষ্ট্ৰীয়সকলে।  কাপোৰৰ পৰম্পৰাগত জনপ্ৰিয় ব্যৱহাৰ হৈছে শাৰী হিচাপে; এই কাপোৰখন এতিয়া চাৰ্ট, চালৱাৰ, চাদৰ, হেণ্ডবেগ, বিছনা চাদৰ আৰু আঠুৱাৰ কেচ বনাবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। জি আই পঞ্জীয়ন আইন অনুসৰি এই সামগ্ৰীটোক সুৰক্ষা দিয়া হৈছে।  **মাদুৰাই ছুঙ্গুডি** হৈছে ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ মাদুৰাইত প্ৰস্তুৰং কৰা এক ডিজাইন, যি হৈছে 17 শতিকাত ৰজা থিৰুমালাই নাইকাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত মাদুৰৈলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা সৌৰাষ্ট্ৰীয়সকলৰদ্বাৰা প্ৰাকৃতিক ৰং প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰি পৰম্পৰাগতভাৱে টাই আৰু ডাই ব্যৱহাৰৰদ্বাৰা উৎপাদিত এক অনন্য বস্ত্ৰ সামগ্ৰী। কাপোৰখনৰ পৰম্পৰাগত জনপ্ৰিয় ব্যৱহাৰ হৈছে শাৰী হিচাপে, কাপোৰটো এতিয়া চাৰ্ট, ছালৱাৰ, শ্বল, হেণ্ডবেগ, বিছনাৰ চাদৰ আৰু গাৰুৰ বাকচ প্ৰস্তুত কৰিবলৈও ব্যৱহাৰৰ কৰা হয়। সামগ্ৰীটোক জি. আই. পঞ্জীয়ন আইনৰ অধীনত সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছে। 

শেহতীয়া বছৰবোৰত অন্যান্য বস্ত্ৰ কাপোৰৰপৰা হোৱা কঠোৰ প্ৰতিযোগিতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বজাৰৰ চাহিদা পূৰণ কৰিবলৈ এই কাপোৰ, সাধাৰণতে জনাজাত "ছুংগুডি" ব্লক প্ৰিণ্টিং, মোম প্ৰিণ্টিং আৰু স্ক্ৰীণ প্ৰিণ্টিঙৰ আধুনিক ডিজাইন আৰু কৌশলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়।

## ভৌগোলিক সংকেত
মাদুৰাই চহৰত উৎপাদিত কুটিৰ উদ্যোগৰ সামগ্ৰী মাদুৰাই ছুংগুডীক ভাৰত চৰকাৰৰ ভৌগোলিক তথ্য (Registration & Protection) Act (GI Act) 1999ৰ অধীনত সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াক পেটেণ্ট ডিজাইন আৰু ট্ৰেডমাৰ্কৰ নিয়ন্ত্ৰক প্ৰধানে "মাদুৰাই ছুংগুডি" নামেৰে পঞ্জীয়ন কৰিছিল আৰু জি আই এপ্লিকেচন নম্বৰ ২১, ক্লাছ ২৪ - বস্ত্ৰ আৰু বস্ত্ৰ সামগ্ৰী আৰু ক্লাছ ২৫ – শাৰী আৰু ৰুমালকে ধৰি কাপোৰৰ অধীনত লিপিবদ্ধ কৰিছিল, বস্ত্ৰ সামগ্ৰী হিচাপে। ২০০৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত জি আই টেগ অনুমোদন কৰা হয়।

## অৱস্থান
ছুংগুডি তামিলনাডুৰ মাদুৰাই চহৰ ভাইগাই নদী পাৰত অৱস্থিত।

## ইতিহাস
অষ্টম শতিকাৰপৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত সৌৰাষ্ট্ৰ অঞ্চল (বৰ্তমানৰ গুজৰাট)ৰপৰা সৌৰাষ্ট্ৰীয়সকলে সঘনাই মুছলমানৰ আক্ৰমণৰ বাবে দক্ষিণ ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই বণিকসকলে চোলা, পাণ্ড্য, বিজয়নগৰ, নায়ক আৰু থাঞ্জাভুৰ মাৰাঠা ৰজাৰ আমন্ত্ৰণত সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰততে ব্যাৱসায়িক ৰেচম বোৱা শাল স্থাপন কৰে আৰু গুপ্ত বংশৰ সময়ৰ পাছত ৰেচম ৰাজপৰিয়ালৰ সাজ-পোছাক হৈ পৰাৰ বাবে প্ৰাচীন দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ পৰিয়াললৈ ৰেচমৰ কাপোৰ আৰু হীৰাৰ ব্যৱসায়ত জড়িত হৈ পৰে। তেওঁলোকৰ কিছুমানে মাদুৰাইত বসতি স্থাপন কৰিছিল, য’ত নায়ক বংশৰ স্থানীয় ৰজাই তেওঁলোকক আদৰণি জনাইছিল। ইয়াত তেওঁলোকক "পাটনুলকাৰাৰ" (ৰেচমৰ সূতাৰ মানুহ) নামেৰে জনাজাত হ'ল। স্থানীয় ৰজাসকলক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ মাদুৰাইৰ সৌৰাষ্ট্ৰীয়সকলে কাপোৰ বোৱা আৰু ৰেচম বস্ত্ৰৰ ব্যৱসায়ত বিশেষজ্ঞ কাৰিকৰ কৰিবলৈ ল’লে, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় পৰিস্থিতিত ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযোগী কপাহী কাপোৰৰ এটা উপহাৰৰ বস্তু সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ইয়াক "মাদুৰাই চুংগুডি" বুলি অভিহিত কৰিছিল।

সৌৰাষ্ট্ৰ, 'সাংগুডি' শব্দটো সংস্কৃত শব্দ "সুন্নম" ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত যাৰ অৰ্থ হৈছে "গোলাকাৰ", যি কাপোৰত ছপা বৃত্তাকাৰ বিন্দুবোৰক এক বিশিষ্ট আৰু বিশেষ কৰ্ম হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

কাপোৰৰ বিন্দুযুক্ত ডিজাইনবোৰ আকাশৰ তৰাৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱাৰ বিপৰীতে ইয়াৰ গাঁঠিৰ আৰ্হিটো হৈছে গাঁঠিৰ এটা প্ৰতিলিপি যাৰদ্বাৰাই মহিলাসকলে চুলি বান্ধে।

## সামগ্ৰীৰ সবিশেষ
এই কাপোৰ তৈয়াৰ কৰাৰ প্ৰাথমিক সামগ্ৰী হৈছে মিহি নকৰা কপাহী কাপোৰ বা শাৰী য 'ত ৱাৰ্প আৰু ৱেফ্ট ক্ৰমে 80 আৰু 100-ৰ কম্বেড/কাৰ্ডেড সূতাৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত এই কাপোৰক টাই এণ্ড ডাই প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীন কৰা হয়। কাপোৰটো প্ৰথমে ব্লিচ কৰা হয় আৰু মোটিফৰ সৈতে ছপা কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত ইয়াক "*পুট্টা*" বা "*বান্ধনী*" কাম বুলি কোৱা গাঁঠি বান্ধি দিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীন। ৬ গজতকৈ অধিক কাপোৰত পুট্টাৰ সংখ্যা ২০,০০০ তকৈ অধিক পুট্টা বা নট হয় যিবোৰ একেখিনি ব্যৱধানত থাকে আৰু এটা সূতাৰে চিলাই কৰা হয়। "আঁচল" (চাদৰ বা কাপোৰৰ শাৰীৰ ওলোমাই ৰখা অংশটো) চীনাবাদাম তেল আৰু ক্ষাৰকীয় মাটিৰ দ্ৰৱণত শোধন কৰাৰ পৰৱৰ্তী প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত ৰখাৰ আগতে ইয়াক দৃঢ়ভাৱে বান্ধি বৈসাদৃশ্য ৰঙত তৈয়াৰ কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত, ৰঙত ডুবাই থোৱা কাপোৰখন কেইবাবাৰো ভৰিৰে ভালদৰে খচকি কৰা হয় আৰু ২-৩ দিনৰ বাবে ভিজা অৱস্থাত ৰখা হয়। তাৰ পিছত ইয়াক উলিয়াই বৈগাই নদীৰ পানীত ধুই পেলোৱা হয় (এই নদীৰ পানীয়ে কাপোৰটোক এক বিশেষ চমক দিয়ে আৰু তাৰ পিছত শুকুৱাই দিয়া হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াটো এসপ্তাহৰ পিছত পুনৰাবৃত্তি কৰা হয়। কাপোৰ ধোৱা আৰু শুকোৱাৰ পিছত, কাপোৰটোক এলিজাৰিন ৰঙা আৰু কাচা পাতৰ দ্ৰৱেৰে এটা ভাটত ৰং দিয়া হয়। ৰং কৰাৰ পাছত কাপোৰখন বাষ্পত উতলাই শুকুৱাই দিয়া হয়।

ছুংগুডি শাড়ীৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ "ল যে ৰঙা ৰঙৰ সৈতে কাপোৰৰ কাপোৰৰ শাৰীৰ সৈতে সৃষ্টি কৰা গাঁঠিবোৰে কাপোৰৰ গাঁঠি থকা অংশত ৰং প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়ে যেতিয়া ই ভাটত ৰং কৰা প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীন হয়। ৰং কৰা প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছত, সূতা আৰু গাঁঠিৰ অংশবোৰ আঁতৰাই গাঁঠিবোৰ মুকলি কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ৰং কৰা প্ৰক্ৰিয়াত বিভিন্ন ৰং পাবলৈ পাচলিৰ ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে, আধুনিক ৰং কৰা প্ৰক্ৰিয়াত ৰঙা, নীল আৰু অন্যান্য ৰঙৰ প্ৰভাৱ প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ কৃত্ৰিম ৰাসায়নিক ৰং (এলিজাৰিন ৰঙা, নেফথল আৰু নীলৰ দৰে এনিলিন) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

পৰম্পৰাগত সুন্দগুড়ী শাৰী এখন তৈয়াৰ কৰিবলৈ 10ৰপৰা 15 দিন সময় লাগে, য 'ত ৰং কৰা প্ৰক্ৰিয়াটো আউটছ' ৰ্চ কৰাৰ সময়ত মহিলাসকলে বান্ধি দিয়া প্ৰক্ৰৰ সৈতে জড়িত থাকে। এই শাৰীটো কিছুমান সম্প্ৰদায়ৰ মহিলাৰ বিবাহৰ সময়ত পিন্ধা এক পৰম্পৰাগত পোছাক।

এই কুটিৰ উদ্যোগক উৎসাহিত কৰিবলৈ তামিলনাডু চৰকাৰে 1১৯৫৯ চনৰপৰা এই কাপোৰৰ বিক্ৰীক বিক্ৰী কৰ আৰোপৰপৰাই ৰেহাই দিছে। ইয়াৰ অনন্য ডিজাইন আৰু গুণগত মানৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ইয়াক ৰপ্তানিও কৰা হয়।

## তথ্যসূত্ৰসমূহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ হস্তশিল্প