ৰত্না ইন্দ্ৰেশ্বৰী

**ৰত্না ইন্দ্ৰেশ্বৰী** (ইংৰাজী: Ratna Indraswari; জন্ম: ২৪ এপ্ৰিল ১৯৪৯ – ২৮ মাৰ্চ ২০১১), যাৰ উপনাম আছিল ***কুইন অৱ দ্য বিজ***, এগৰাকী ইণ্ডোনেছিয়ান কবি, লেখিকা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী আছিল। ১০ বছৰ বয়সৰপৰাই পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত হোৱা ৰত্নাই তেওঁৰ জীৱনকালত ৪০০ৰো অধিক চুটিগল্প আৰু উপন্যাস ৰচনা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত পাৰিপাৰ্শ্বিক সজাগতামূলক *লেমাহ তাঞ্জুং* (২০০৩) ৰ দৰে সামাজিক তথা সমালোচনামূলক সৃষ্টিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইণ্ডোনেছিয়াৰ নাৰীবাদী আৰু গণতান্ত্ৰিক আন্দোলনৰো তেওঁ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি আছিল। 

তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে ঘাইকৈ চুটিগল্পৰ জৰিয়তে মহিলা চৰিত্ৰ, তেওঁলোকৰ যাত্ৰা আৰু ক্ষমতাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে। তেওঁৰ সাহিত্যক মৌখিক সাহিত্য বুলি বৰ্ণনা কৰা হয় কাৰণ তেওঁ নিজৰ সকলো ৰচনা মুখৰ মাতেৰে নিৰ্দেশ দি লিখাইছিল।

## জীৱনী

### জন্ম আৰু শৈশৱ
ৰত্না ইন্দ্ৰেশ্বৰীৰ জন্ম ১৯৪৯ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত মালাঙত হৈছিল। তেওঁ পৰিয়ালৰ ছয়জন সন্তানৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কনিষ্ঠ আছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ সালেহ ইব্ৰাহিম আৰু সিতি বিদাসৰী বিণ্টি আৰিফিন দুয়োজনেই মিনাংকাবাউ জনগোষ্ঠীৰ আছিল। মালাঙত বাস কৰিলেও সেই ঠাইখন মিনাংকাবাউ জনবসতিপূৰ্ণ নাছিল। পিতৃ সালেহ ইব্ৰাহিমে তেওঁক পঢ়া-শুনাৰ বাবে উৎসাহিত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বাবে বহুতো কিতাপৰ যোগান ধৰিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে সৰুৰেপৰাই তেওঁ সাহিত্যৰ সৈতে পৰিচিত হৈছিল। ১০ বছৰ বয়সত দীৰ্ঘদিনীয়া জ্বৰ আৰু ৰিকেট সম্পৰ্কীয় অসুস্থতাৰ বাবে তেওঁ টেট্ৰাপ্লেজিয়া ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত হয়।

মালাঙৰ খ্ৰীষ্টিয়ান প্ৰাথমিক বিদ্যালয়, জুনিয়ৰ হাইস্কুল আৰু হাইস্কুলত পঢ়াৰ পিছত তেওঁ ব্ৰাউইজায়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ব্যৱসায় প্ৰশাসন অনুষদত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিছিল যদিও অতি সোনকালেই সেয়া ত্যাগ কৰে।

### সাহিত্যিক জীৱন আৰু দায়বদ্ধতা
১৯৭৪ চনত তেওঁ এগৰাকী সহায়কৰ সহায়ত লিখা-মেলা আৰম্ভ কৰে যিয়ে ৰত্নাই নিৰ্দেশ দিয়া কথাখিনি লিখি লৈছিল; এইদৰেই তেওঁ নিজৰ ৰচনাসমূহ সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। লিখিবলৈ নিৰ্দেশনা দিবলগীয়া হোৱা বাবে তেওঁ নিজৰ কামক "মৌখিক সাহিত্য" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। এগৰাকী অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ লেখিকা হিচাপে তেওঁ ১৯৭৪ চনৰপৰা প্ৰকাশ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু মৃত্যুৰ আগমুহূৰ্তলৈকে তেওঁ লিখা-মেলা অব্যাহত ৰাখিছিল। তেওঁ বেছিভাগেই চুটিগল্প ৰচনা কৰিছিল যদিও উপন্যাস আৰু কবিতাও লিখিছিল। অনুমান কৰা হয় যে ইন্দ্ৰেশ্বৰীয়ে অতি কমেও ৪০০টা বিভিন্ন সাহিত্যিক কৃতি সৃষ্টি কৰিছিল।

কলাত্মক আৰু সাহিত্যিক কাৰ্যকলাপৰ সমান্তৰালভাৱে তেওঁ ১৯৭০ আৰু ১৯৮০ৰ দশকত ইণ্ডোনেছিয়াৰ বিভিন্ন সংগঠনত যোগদান কৰি মানৱ অধিকাৰ আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। ১৯৮০ চনত তেওঁক বিকলাংগসকলৰ বাবে কাম কৰা ভক্তি নুৰানি এছ’চিয়েচনৰ সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০০০ চনত তেওঁ কেন 'পায়ুং' এছ’চিয়েচনৰ গৱেষণা আৰু উন্নয়নৰ মুৰব্বী হয়। তেওঁৰ সক্ৰিয়তাই তেওঁক বিদেশলৈও লৈ গৈছিল। নাৰীবাদী আৰু মহিলাৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় সভাবোৰত (যেনে উইমেনছ কংগ্ৰেছ) অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল। তেওঁ কেইবাটাও বঁটাও লাভ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত 'ফেমিনা' আলোচনীয়ে আগবঢ়োৱা এটা বঁটাও আছিল।

গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ বাবে ইণ্ডোনেছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই তেওঁৰ ওপৰত নজৰ ৰাখিছিল; ১৯৯৮ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ দাঙ্গাৰ সময়ত লুকুাই থকা ব্যক্তিক বিচাৰি ইণ্ডোনেছিয়াৰ চোৰাংচোৱা সংস্থাই তেওঁৰ ঘৰত তালাচী চলাইছিল, অৱশ্যে তেওঁলোকে একো পোৱা নাছিল।

কেতিয়াবা তেওঁক "ৰাটু লেবাহ" বুলিও মতা হৈছিল, যাৰ অৰ্থ হৈছে "মৌ-মাখিৰ ৰাণী।"  ২০০৩ চনত তেওঁ *লেমাহ তাঞ্জুং* প্ৰকাশ কৰে, য’ত ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰিৱেশ ধ্বংস কৰা এক দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত ৰিয়েল এষ্টেট প্ৰকল্পৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। কিতাপখন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে তেওঁ নিজৰ শাৰীৰিক সীমাবদ্ধতা থকা সত্ত্বেও সেই প্ৰকল্পৰ বিৰুদ্ধে হোৱা প্ৰতিবাদত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

তেওঁৰ শেষৰখন উপন্যাস *১৯৯৮*, যিখন তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে সম্পূৰ্ণ হৈছিল যদিও মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰকাশ পাইছিল; ইয়াত ১৯৯৮ চনৰ দাঙ্গাৰ কথা পুনৰ উত্থাপন কৰা হৈছে। ২০১১ চনৰ ২৮ মাৰ্চত ষ্ট্ৰোকৰ জটিলতাৰ বাবে ইন্দ্ৰেশ্বৰীৰ মৃত্যু হয়।

## উত্তৰাধিকাৰ
২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে ইণ্ডোনেছিয়াৰ কিছুমান বিদ্যালয়ত এই লেখিকাৰ ৰচনা পঢ়ুওৱা হৈছিল।

## বিশ্লেষণ
ৰত্নাৰ নাৰীবাদী দায়বদ্ধতা তেওঁৰ সাহিত্যত প্ৰতিফলিত হয়, য’ত তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ ভাৰ্জিনিয়া উল্ফৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে নাৰীৰ অৱস্থাৰ সমস্যাসমূহক আলোকপাত কৰাৰ লগতে সেইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ উপায়ো পৰামৰ্শ দিবলৈ সক্ষম বুলি গণ্য কৰা হয়।

তেওঁৰ ৰচনাসমূহত নাৰীৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বিষয়টোও গৱেষকসকলৰ বাবে এক অধ্যয়নৰ বিষয়।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়ান নাৰীবাদী
শ্ৰেণী:ঔপন্যাসিক
শ্ৰেণী:গল্পকাৰ
শ্ৰেণী:লেখিকা