পিত্ত পাথৰ

**পিত্ত পাথৰ** () পিত্তথলীৰ ভিতৰত নিঃসৰণ হোৱা পিত্তৰ উপাদানৰ পৰা গঠিত কঠিন খণ্ড। কলেলিথিয়াছিছ শব্দটোৱে পিত্তৰ পাথৰৰ উপস্থিতি বা পিত্তৰ পাথৰৰ ফলত হোৱা যিকোনো ৰোগক বুজাব পাৰে, আৰু কলেড’ক’লিথিয়াচিছে পিত্তনলীৰ ভিতৰত প্ৰব্ৰজিত পিত্তপাথৰৰ উপস্থিতিক বুজায়। 

পিত্তত পাথৰ হোৱা বেছিভাগ লোকেই (প্ৰায় ৮০%) লক্ষণবিহীন। কিন্তু যেতিয়া পিত্তৰ পাথৰে পিত্তনলীত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে আৰু তীব্ৰ কলেষ্টেছিছৰ সৃষ্টি কৰে, তেতিয়া প্ৰায়ে প্ৰতিফলিত মসৃণ পেশীৰ স্পাম হয়, যাৰ ফলত পেটৰ সোঁ ওপৰৰ অংশত তীব্ৰ ক্ৰেম্পৰ দৰে অভ্যন্তৰীণ বিষ হয় যাক পিত্তৰ কলিক (বা "পিত্তথলীৰ আক্ৰমণ") বুলি জনা যায়। প্ৰতি বছৰে পিত্তৰ পাথৰ হোৱা ১–৪% লোকৰ ক্ষেত্ৰত এনে হয়। পিত্তৰ পাথৰৰ পৰা হোৱা জটিলতাসমূহৰ ভিতৰত পিত্তথলীৰ প্ৰদাহ (কলেচিষ্টাইটিছ), অগ্নাশয়ৰ প্ৰদাহ (পেনক্ৰিয়াটাইটিছ), বাধাপ্ৰাপ্ত জণ্ডিচ আৰু পিত্তনলীৰ সংক্ৰমণ (কলেঞ্জাইটিছ) আদি হ’ব পাৰে। এই জটিলতাসমূহৰ লক্ষণসমূহ হ’ল পাঁচ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময়ৰ বিষ, জ্বৰ, ছাল হালধীয়া হোৱা, বমি, গাঢ় ৰঙৰ প্ৰস্ৰাৱ আৰু শেঁতা মল।

পিত্তৰ পাথৰৰ বিপদজনক কাৰকসমূহ হ’ল জন্ম নিয়ন্ত্ৰণৰ বড়ি, গৰ্ভাৱস্থা, পৰিয়ালত পিত্তৰ পাথৰৰ ইতিহাস, মেদবহুলতা, ডায়েবেটিছ, যকৃতৰ ৰোগ বা দ্ৰুত ওজন হ্ৰাস। পিত্ত পাথৰ গঠন কৰা পিত্তৰ উপাদানসমূহৰ ভিতৰত কলেষ্টেৰল, পিত্তৰ লৱণ আৰু বিলিৰুবিন আদি অন্তৰ্ভুক্ত। মূলতঃ কলেষ্টেৰলৰ পৰা গঠিত পিত্তপাথৰক কলেষ্টেৰল ষ্টোন আৰু প্ৰধানকৈ বিলিৰুবিনৰ পৰা গঠিত পিত্তপাথৰক পিগমেণ্ট ষ্টোন বুলি কোৱা হয়। লক্ষণৰ ভিত্তিত পিত্তৰ পাথৰ হোৱাৰ সন্দেহ হ’ব পাৰে। তাৰ পিছত সাধাৰণতে আল্ট্ৰাছাউণ্ডৰ দ্বাৰা ৰোগ নিৰ্ণয় নিশ্চিত কৰা হয়। তেজৰ পৰীক্ষা ব্যৱহাৰ কৰি জটিলতা ধৰা পৰিব পাৰে।

ব্যায়াম আৰু স্বাস্থ্যসন্মত খাদ্যৰ দ্বাৰা সুস্থ ওজন বজাই ৰাখিলে পিত্তৰ পাথৰৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস পাব পাৰে। যদি কোনো লক্ষণ দেখা নাযায়, তেন্তে সাধাৰণতে চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন নহয়। যিসকলৰ পিত্তথলীৰ আক্ৰমণ হৈছে, তেওঁলোকৰ পিত্তথলী আঁতৰাবলৈ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰাটো সাধাৰণতে বাঞ্ছনীয়। ইয়াক কেইবাটাও সৰু ছিদ্ৰৰ দ্বাৰা বা এটা ডাঙৰ ছিদ্ৰৰ দ্বাৰা, সাধাৰণতে সাধাৰণ এনাস্থেচিয়াৰ অধীনত কৰিব পাৰি। বিৰল ক্ষেত্ৰত যেতিয়া অস্ত্ৰোপচাৰ সম্ভৱ নহয়, তেতিয়া ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি পাথৰবোৰ দ্ৰৱীভূত কৰিব পাৰি বা লিথ’ট্ৰিপ্সিৰ সহায়ত পাথৰবোৰ ভাঙিব পাৰি।

উন্নত দেশত ১০–১৫% প্ৰাপ্তবয়স্ক লোকে পিত্তৰ পাথৰ অনুভৱ কৰে। ২০১৩ চনত প্ৰায় ১০৪ মিলিয়ন লোকৰ (১.৬% লোক) পিত্তথলী আৰু পিত্তৰ লগত জড়িত ৰোগ সংঘটিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ১০৬,০০০ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। পিত্তৰ পাথৰ পুৰুষতকৈ মহিলাৰ মাজত বেছি আৰু ৪০ বছৰ বয়সৰ পিছত বেছিকৈ দেখা দিয়ে। পিত্তৰ পাথৰ আনতকৈ কিছুমান জনগোষ্ঠীৰ মাজত বেছিকৈ দেখা যায়। উদাহৰণ স্বৰূপে, আমেৰিকাৰ ৪৮% থলুৱা লোকে পিত্তৰ পাথৰ অনুভৱ কৰে, আনহাতে আফ্ৰিকাৰ বহু ঠাইত পিত্তৰ পাথৰৰ হাৰ ৩% পৰ্যন্ত কম। পিত্তথলী আঁতৰাই দিলে সাধাৰণতে ফলাফল ইতিবাচক হয়।
## সংজ্ঞা
পিত্তৰ পাথৰ ৰোগ বুলিলে এনে অৱস্থাক বুজোৱা হয় য’ত পিত্তথলী বা সাধাৰণ পিত্তনলীত পিত্তৰ পাথৰ হয়। পিত্তথলীত পাথৰৰ উপস্থিতিক কলেলিথিয়াছিছ বুলি কোৱা হয়, যিটো গ্ৰীক ভাষাৰ পৰা কলে- (χολή, 'পিত্ত') + লিথ- (λίθος, 'পাথৰ') + -ইয়াছিছ (ἴασις, 'প্ৰক্ৰিয়া')ৰ পৰা উৎপন্ন হৈছে। সাধাৰণ পিত্তনলীত পিত্তৰ পাথৰৰ উপস্থিতিক কলেড’ক’লিথিয়াছিছ বুলি কোৱা হয়, গ্ৰীক ভাষাৰ পৰা কলেড’চ’- (χοληδόχος, 'পিত্তযুক্ত', ক’ল- + ড’চ’-, 'ডাক্টৰ') + লিথ- + -ইয়াচিছৰ পৰা। কলেড’ক’লিথিয়াছিছ সঘনাই পিত্তনলীত বাধাৰ সৈতে জড়িত, যাৰ ফলত ক’লেঞ্জাইটিছ হ’ব পাৰে, গ্ৰীক ভাষাৰ পৰা: chol- + ang- (ἄγγος, ‘পাত্ৰ’) + -itis (-ῖτις, ‘প্ৰদাহ’), পিত্তনলীৰ গুৰুতৰ সংক্ৰমণ। ভেটাৰৰ এম্পুলাৰ ভিতৰৰ পিত্তপাথৰে অগ্নাশয়ৰ বহিঃস্ৰাৱী ব্যৱস্থাত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু ফলত পেনক্ৰিয়াটাইটিছ হ'ব পাৰে।
## লক্ষণ

আকাৰ বা সংখ্যা যিয়েই নহওক কিয়, ৬০–৮০% ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত পিত্তৰ পাথৰ লক্ষণবিহীন হয়। এই "নিৰৱ পাথৰ"বোৰৰ চিকিৎসাৰ প্ৰয়োজন নহয় আৰু গঠন হোৱাৰ বছৰ বছৰ পিছতো লক্ষণবিহীন হৈ থাকিব পাৰে।
### পিত্তৰ বিষ
পিত্তৰ বিষ, যাক লক্ষণযুক্ত কলেলিথিয়াছিছ বুলিও কোৱা হয়, ৰোগীয়ে "পিত্তৰ পাথৰৰ আক্ৰমণ" বুলি গণ্য কৰে। এই আক্ৰমণবোৰ তেতিয়া হয় যেতিয়া পিত্তৰ পাথৰে চিষ্টিক নলী বা চিষ্টিক নলীৰ খোলাটো বন্ধ কৰি দিয়ে, যাৰ ফলত পিত্তথলী সংকুচিত হোৱাৰ লগে লগে ভিতৰৰ চাপ বৃদ্ধি পায়, যাৰ ফলত বিষ হয়। ৰোগীয়ে সাধাৰণতে পেটৰ সোঁ ফালে ওপৰৰ অংশত বা এপিগেষ্ট্ৰিক অংশত (পেটৰ ওপৰৰ, কেন্দ্ৰীয় অংশ) হঠাতে তীব্ৰ বিষ অনুভৱ কৰে। এই বিষ সাধাৰণতে আৰম্ভ হোৱাৰ প্ৰায় ১ ঘণ্টাৰ পিছত তীব্ৰতৰ হয় আৰু সাধাৰণতে ৫ ঘণ্টাৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণৰূপে কমি যায়। কেতিয়াবা, বিষটো সোঁ কান্ধলৈ প্ৰেৰণ কৰা হ’ব পাৰে; ইয়াক "কলিনৰ চিন" বুলি কোৱা হয়। ৰোগীয়ে বমি আৰু বমিও অনুভৱ কৰিব পাৰে। এই আক্ৰমণবোৰ প্ৰায়ে চৰ্বিযুক্ত আহাৰ খোৱাৰ পিছত বা ৰাতি হয়। মন কৰিবলগীয়া যে এ এছ টি, এ এল টি, ক্ষাৰকীয় ফছফেটেজ, প্ৰত্যক্ষ বিলিৰুবিন, এমাইলেজ, লাইপেজ আৰু শ্বেত ৰক্তকণিকাৰ সংখ্যাৰ পৰীক্ষাগাৰৰ অধ্যয়ন স্বাভাৱিক।
### তীব্ৰ কলেচিষ্টাইটিছ
তীব্ৰ কলেচিষ্টাইটিছ বা পিত্তথলীৰ প্ৰদাহ ৯০–৯৫% ক্ষেত্ৰত পিত্ত পাথৰৰ ফলত হয়। ই পিত্তৰ বিষৰ দৰেই দেখা দিয়ে: পেটৰ সোঁফালৰ ওপৰৰ ফালে বা এপিগেষ্ট্ৰিক অংশত হঠাতে তীব্ৰ বিষ আৰম্ভ হয়। কিন্তু এই বিষ পিত্তপাথৰৰ আক্ৰমণতকৈ বেলেগ, কাৰণ ই ৬ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় থাকে আৰু সাধাৰণ আক্ৰমণৰ দৰে কমি নাযায়। তদুপৰি, ৰোগীয়ে জ্বৰ, ভোক কমা, ওকালি আৰু বমি আদিও অনুভৱ কৰে। শাৰীৰিক পৰীক্ষাত ৰোগীৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি, টেকিকাৰ্ডিয়া (প্ৰতি মিনিটত ১০০ স্পন্দনতকৈ বেছি দ্ৰুত হৃদস্পন্দন), পেটৰ সোঁফালৰ ওপৰৰ চতুৰ্থ অংশত (RUQ) কোমলতা, মাৰ্ফিৰ চিন আদি ধনাত্মক হ’ব পাৰে। তীব্ৰ কলেচিষ্টাইটিছৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট মাৰ্ফিৰ চিন হ'ল আৰ ইউ কিউত গভীৰ চাপ প্ৰয়োগ পৰীক্ষাগাৰৰ অধ্যয়নত সাধাৰণতে শ্বেত ৰক্তকণিকাৰ সংখ্যা মধ্যমীয়া বৃদ্ধি পোৱা দেখা যায় আৰু স্বাভাৱিকৰ পৰা সামান্য বৃদ্ধি পোৱা এ এছ টি, এ এল টি, ক্ষাৰকীয় ফছফেটেজ আৰু প্ৰত্যক্ষ বিলিৰুবিন দেখা যায়।

### কলেড’ক’লিথিয়াছিছ
কলেড’ক’লিথিয়াছিছ বুলিলে সাধাৰণ পিত্তনলীত বাধা দিয়া পিত্তৰ পাথৰক বুজোৱা হয়। ৰোগীয়ে সাধাৰণতে পেটৰ সোঁফালে ওপৰৰ চতুৰ্থ অংশৰ বিষ, কঁকালৰ বিষ, জণ্ডিচ (বা ছাল হালধীয়া হোৱা), ভোক কমি যোৱা, ওকালি, বমি আৰু জ্বৰ অনুভৱ কৰে। কিন্তু পিত্তৰ পাথৰৰ দৰেই কলেড’ক’লিথিয়াছিছও লক্ষণবিহীন হ’ব পাৰে। যদি ৰোগীৰ লক্ষণ দেখা যায়, তেন্তে শাৰীৰিক পৰীক্ষা তীব্ৰ কলেচিষ্টাইটিছৰ দৰেই হয়। পৰীক্ষাগাৰৰ অধ্যয়নত প্ৰত্যক্ষ (সংযুক্ত) বিলিৰুবিন, গামা-গ্লুটামাইল ট্ৰেন্সপেপটিডেজ (GGT), আৰু ক্ষাৰকীয় ফছফেটেজ বৃদ্ধি পোৱা দেখা গৈছে। AST আৰু ALT উচ্চ বা স্বাভাৱিক হ’ব পাৰে।

### এচেণ্ডিং কলেঞ্জাইটিছ
এচেণ্ডিং কলেঞ্জাইটিছ হৈছে কলেড’ক’লিথিয়াছিছৰ এক জটিলতা। যেতিয়া পিত্ত পাথৰে সাধাৰণ পিত্তনলীত বাধা দিয়ে, তেতিয়া পিত্ত বৃক্ষৰ প্ৰদাহ আৰু সংক্ৰমণ হ'ব পাৰে। ৰোগীসকলৰ প্ৰায় ২/৩জন ৰোগীয়ে ক্লাছিক চাৰ্কট ট্ৰাইয়াডৰ সৈতে উপস্থিত হয়: জণ্ডিচ, জ্বৰ বা ঠাণ্ডা, আৰু সোঁ ওপৰৰ চতুৰ্থ অংশৰ বিষ লৈ। ই চেপ্টিক শ্বকলৈ আগবাঢ়িব পাৰে, যিটো ৰেইনল্ডৰ পেণ্টাড (চাৰকটৰ ট্ৰাইয়াড প্লাছ হাইপ'টেনচন আৰু পৰিৱৰ্তিত মানসিক অৱস্থা) হিচাপে উপস্থিত হয়। পৰীক্ষাগাৰৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে শ্বেত ৰক্তকণিকাৰ সংখ্যা, প্ৰত্যক্ষ বিলিৰুবিন, ক্ষাৰকীয় ফছফেটেজ, এ এছ টি আৰু এ এল টি বৃদ্ধি পায়।

### পিত্ত পাথৰ (পিত্তৰ) পেনক্ৰিয়াটাইটিছ
পেনক্ৰিয়াটাইটিছ হ’ল অগ্নাশয়ৰ প্ৰদাহ। পিত্তৰ পাথৰ পিত্ত বৃক্ষৰ তললৈ পিছলি গৈ পেনক্ৰিয়াচৰ নলীত বা ভেটাৰৰ এম্পুলাত আবদ্ধ হৈ পৰিলে পিত্তৰ পাথৰ পেনক্ৰিয়াটাইটিছ হয়। গলষ্টোন পেনক্ৰিয়াটাইটিছ তীব্ৰ পেনক্ৰিয়াটাইটিছৰ দৰেই দেখা দিয়ে: হঠাতে এপিগেষ্ট্ৰিক বিষ আৰম্ভ হয় যি পিঠিৰ ফালে গতি কৰে, ভোক কমি যায়, ওকালি আৰু বমি হয়। পৰীক্ষাগাৰৰ অধ্যয়নত লাইপেজ, এমাইলেজ আৰু শ্বেত ৰক্তকণিকাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি হোৱা দেখা যাব।
### পিত্তৰ পাথৰ ইলিয়াছ
ডাঙৰ পিত্ত পাথৰ পিত্তথলীৰ বেৰৰ মাজেৰে আৰু ওচৰৰ ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰলৈ পাৰ হৈ যোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। তাৰ পিছত এই ডাঙৰ পাথৰটোৱে ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰৰ মাজেৰে গৈ পাথৰটো চলাচল কৰিবলৈ অতি সংকীৰ্ণ নহয়, যাৰ ফলত ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি হয়। এই বাধা প্ৰায়ে পূৰ্বৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ স্থানত বা ইলিঅ’চেকেল ভালভত (অন্ত্ৰৰ সেই অংশ য’ত ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰই বৃহদান্ত্ৰৰ সৈতে মিলিত হয়) দেখা দিয়ে।
ৰোগীয়ে শৌচ বা গেছ পাছ কৰিব নোৱাৰা, ওকালি, বমি আৰু পেটৰ তীব্ৰ বিষৰ লক্ষণ দেখা দিয়ে।

### কৰ্কট
কাচিৎহে পিত্তথলীৰ কেন্সাৰ দীৰ্ঘদিনীয়া পিত্তপাথৰৰ পৰিৱেশত এক জটিলতা হিচাপে দেখা দিব পাৰে।
## বিপদজনক কাৰক
মহিলাৰ বাবে (বিশেষকৈ ৰজোনিবৃত্তিৰ আগতে) আৰু ৪০ বছৰৰ ওচৰ বা তাৰ ওপৰৰ লোকৰ বাবে পিত্তৰ পাথৰৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়; এই অৱস্থা অন্য জাতিতকৈ ইউৰোপীয় বা আমেৰিকান খিলঞ্জীয়া বংশৰ লোকৰ মাজত অধিক প্ৰচলিত। মেলাটনিনৰ অভাৱে পিত্তথলীৰ পাথৰ হোৱাত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাব পাৰে, কিয়নো মেলাটনিনে পিত্তথলীৰ পৰা কলেষ্টেৰল নিঃসৰণত বাধা দিয়ে, কলেষ্টেৰলৰ পিত্তলৈ ৰূপান্তৰ বৃদ্ধি কৰে আৰু ই এণ্টিঅক্সিডেণ্ট, যিয়ে পিত্তথলীৰ অক্সিডেটিভ চাপ হ্ৰাস কৰিবলৈ সক্ষম। গিলবাৰ্ট চিনড্ৰমৰ সৈতে পিত্তৰ পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পোৱাৰ সম্পৰ্ক আছে। গৱেষকসকলে বিশ্বাস কৰে যে, বংশগতভাৱে পোৱা শৰীৰৰ ৰসায়ন বিজ্ঞান, শৰীৰৰ ওজন, পিত্তথলীৰ গতিশীলতা (চলন), আৰু কম কেলৰিযুক্ত খাদ্য আদি বহুতো কাৰকৰ সংমিশ্ৰণত পিত্তৰ পাথৰ হ’ব পাৰে। এনে বিপদজনক কাৰকৰ অনুপস্থিতিয়ে অৱশ্যে পিত্ত পাথৰ গঠনত বাধা নিদিয়ে। 

পিত্ত পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰিব পৰা পুষ্টিকৰ কাৰকসমূহৰ ভিতৰত কোষ্ঠকাঠিন্য; প্ৰতিদিনে কম খাদ্য খোৱা; ফ’লেট, মেগনেছিয়াম, কেলচিয়াম আৰু ভিটামিন চিৰ পুষ্টিকৰ উপাদান কমকৈ গ্ৰহণ কৰা; কম তৰল পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰ; আৰু অন্ততঃ পুৰুষৰ বাবে কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ অধিক গ্ৰহণ, অধিক গ্লাইচেমিক লোড আৰু উচ্চ গ্লাইচেমিক সূচকাংক খাদ্য। মদ আৰু গোটা দানাযুক্ত ৰুটিয়ে পিত্তৰ পাথৰৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰিব পাৰে।

দ্ৰুত ওজন কমিলে পিত্তত পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়। ওজন কমাব পৰা ঔষধ অৰলিষ্টেটে পিত্তত পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে বুলি জনা যায়।

চিলিয়াক ৰোগৰ ফলত হোৱা কলেচিষ্টোকিনিনৰ অভাৱে পিত্ত পাথৰ গঠনৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে, বিশেষকৈ যেতিয়া চিলিয়াক ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাত পলম হয়।

উন্নয়নশীল দেশসমূহত ৰঞ্জক পদাৰ্থৰ পিত্তপাথৰ বেছিকৈ দেখা যায়। ৰঞ্জক পদাৰ্থৰ পাথৰৰ বিপদজনক কাৰকসমূহ হ’ল হেমোলাইটিক এনিমিয়া (যেনে চিকেল-চেল ৰোগ আৰু বংশগত স্ফেৰ’চাইট’ছিছৰ পৰা), চিৰ’চিছ আৰু পিত্তনলীৰ সংক্ৰমণ।
ইৰিথ্ৰ’পয়েটিক প্ৰ’ট’প’ৰফাইৰিয়া (EPP) ৰোগীৰ পিত্তত পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ উপৰিও প্ৰ’টন পাম্প ইনহিবিটাৰৰ দীৰ্ঘদিনীয়া ব্যৱহাৰে পিত্তথলীৰ কাৰ্য্যক্ষমতা হ্ৰাস কৰা দেখা গৈছে, যাৰ ফলত পিত্তথলী গঠন হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

কলেষ্টেৰল পৰিৱৰ্তনকাৰী ঔষধে পিত্তপাথৰ গঠনত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ষ্টেটিনে কলেষ্টেৰল সংশ্লেষণত বাধা দিয়ে আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰে পিত্তৰ পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা হ্ৰাস কৰিব পাৰে বুলি প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। আঁহযুক্ত পদাৰ্থই পিত্তত কলেষ্টেৰলৰ ঘনত্ব বৃদ্ধি কৰে আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পিত্তত পাথৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা হৈছে। পিত্ত এচিডৰ অ-শোষণো বিপদজনক হ’ব পাৰে।

## পেথ’ফিজিঅ’লজি
পিত্তত অত্যধিক কলেষ্টেৰল থাকে আৰু পিত্তৰ লৱণ পৰ্যাপ্ত নহ’লে কলেষ্টেৰল পিত্ত পাথৰ হয়। কলেষ্টেৰলৰ অধিক ঘনত্বৰ উপৰিও পিত্ত পাথৰ সৃষ্টি কৰাত আন দুটা কাৰক গুৰুত্বপূৰ্ণ। প্ৰথমটো হ’ল, পিত্তথলী কিমান সঘনাই আৰু কিমান ভালদৰে সংকুচিত হয়; পিত্তথলী অসম্পূৰ্ণ আৰু কমেইহে খালী হ’লে পিত্ত অতিমাত্ৰা ঘনীভূত হ’ব পাৰে আৰু পিত্তথলী গঠনত অৰিহণা যোগাব পাৰে।
চিষ্টিক নলীৰ জটিল আভ্যন্তৰীণ জ্যামিতিৰ বাবে পিত্তথলীৰ পৰা পিত্তৰ প্ৰবাহৰ প্ৰতি অধিক প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ বাবে ইয়াৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। দ্বিতীয়টো কাৰক হ’ল, যকৃত আৰু পিত্তত এনে প্ৰ’টিনৰ উপস্থিতি যিয়ে হয় কলেষ্টেৰলৰ স্ফটিকীয়কৰণক পিত্তৰ পাথৰলৈ প্ৰসাৰিত কৰে বা বাধা দিয়ে। ইয়াৰ উপৰিও গৰ্ভাৱস্থা বা হৰম’ন চিকিৎসাৰ ফলত ইষ্ট্ৰজেন হৰম’নৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি বা হৰম’ন গৰ্ভনিৰোধৰ সংযুক্ত (ইষ্ট্ৰজেন যুক্ত) ৰূপৰ ব্যৱহাৰে পিত্তত কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে আৰু পিত্তথলীৰ গতিশীলতাও হ্ৰাস কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত পিত্তৰ পাথৰ গঠন হয়।
### গঠন

পিত্ত পাথৰৰ গঠন বয়স, খাদ্য আৰু জনগোষ্ঠীয় বৈশিষ্ট্যৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হয়। ইয়াৰ গঠনৰ ভিত্তিত পিত্ত পাথৰক তলত দিয়া প্ৰকাৰত ভাগ কৰিব পাৰি: কলেষ্টেৰল পাথৰ, ৰঞ্জক পাথৰ আৰু মিশ্ৰিত পাথৰ। এটা আদৰ্শ শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱস্থা এতিয়াও সংজ্ঞায়িত কৰা হোৱা নাই।
### কলেষ্টেৰলৰ পাথৰ
কলেষ্টেৰলৰ পাথৰ পাতল হালধীয়াৰ পৰা গাঢ় সেউজীয়া বা বাদামী বা ঢেলা বগা আৰু ডিম্বাকৃতিৰ, সাধাৰণতে অকলশৰীয়া, ২ৰ পৰা ৩ চে.মি.ৰ ভিতৰত দীঘল, প্ৰত্যেকৰে প্ৰায়ে এটা সৰু, গাঢ়, কেন্দ্ৰীয় দাগ থাকে। তেনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত হ’বলৈ হ’লে ইহঁতৰ ওজন অনুসৰি কমেও ৮০% কলেষ্টেৰল (বা জাপানী শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱস্থা অনুসৰি ৭০%) হ’ব লাগিব। ৩৫%ৰ পৰা ৯০% পাথৰ কলেষ্টেৰলৰ পাথৰ।

### ৰঞ্জক পদাৰ্থৰ পাথৰ
বিলিৰুবিন ("ৰঞ্জক পদাৰ্থ", "গাঢ় ৰং") পাথৰ সৰু, গাঢ় (সততে ক’লা দেখা যায়), আৰু সাধাৰণতে অসংখ্য। ইহঁত প্ৰধানকৈ বিলিৰুবিন (অদ্ৰৱণীয় বিলিৰুবিন ৰঞ্জক পদাৰ্থ পলিমাৰ) আৰু পিত্তত পোৱা কেলচিয়াম (কেলচিয়াম ফছফেট) লৱণৰ দ্বাৰা গঠিত। ইয়াত ২০%তকৈ কম কলেষ্টেৰল (বা জাপানী শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱস্থা অনুসৰি ৩০%) থাকে। ২%ৰ পৰা ৩০% পাথৰ বিলিৰুবিন পাথৰ।
### মিশ্ৰিত পাথৰ
মিশ্ৰিত পাথৰত (বাদামী ৰঙৰ ৰঞ্জক পাথৰ) সাধাৰণতে ২০–৮০% কলেষ্টেৰল (বা জাপানী শ্ৰেণীবিভাজন ব্যৱস্থা অনুসৰি ৩০–৭০%) থাকে। আন আন সাধাৰণ উপাদানসমূহ হ’ল কেলচিয়াম কাৰ্বনেট, পালমিটেট ফছফেট, বিলিৰুবিন আৰু অন্যান্য পিত্ত ৰঞ্জক পদাৰ্থ (কেলচিয়াম বিলিৰুবিনেট, কেলচিয়াম পালমিটেট আৰু কেলচিয়াম ষ্টেয়াৰেট)। কেলচিয়ামৰ পৰিমাণৰ বাবে ইহঁত প্ৰায়ে ৰেডিঅ’গ্ৰাফিকভাৱে দেখা যায়। সাধাৰণতে পিত্তনলীৰ সংক্ৰমণৰ ফলত গৌণভাৱে এইবোৰৰ সৃষ্টি হয় যাৰ ফলত β-গ্লুকুৰ’নাইডেজ (আঘাতপ্ৰাপ্ত হেপাটোচাইট আৰু বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা) নিৰ্গত হয় যিয়ে বিলিৰুবিন গ্লুকুৰ’নাইডক হাইড্ৰ’লাইজ কৰে আৰু পিত্তত অসংযোজিত বিলিৰুবিনৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে। ৪%ৰ পৰা ২০% শিল মিহলি হয়।

পিত্তৰ পাথৰৰ আকাৰ আৰু আকৃতি বালিৰ দানা এটাৰ দৰে সৰুৰ পৰা গলফ বলৰ দৰে ডাঙৰলৈকে ভিন্ন হ'ব পাৰে। পিত্তথলীত এটা ডাঙৰ পাথৰ বা বহুতো সৰু পাথৰ থাকিব পাৰে। ছ্যুডোলিথ, কেতিয়াবা এলবুমিন বুলিও কোৱা হয়, ই হৈছে ডাঠ নিঃসৰণ যিবোৰ পিত্তথলীৰ ভিতৰত অকলে বা সম্পূৰ্ণ গঠিত পিত্তপাথৰৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ থাকিব পাৰে।

File:Gallstones.JPG|খোলা পিত্তথলীত সৰু সৰু কলেষ্টেৰল পিত্তৰ পাথৰ দেখা গৈছে
File:Gallstone µCT.jpg|পিত্তপাথৰৰ এক্স-ৰে মাইক্ৰ’ট’ম’গ্ৰাফ
File:Gallstones.jpg|ডাঙৰ হালধীয়া ৰঙৰ পাথৰৰ বেছিভাগেই কলেষ্টেৰল, আনহাতে সেউজীয়াৰ পৰা বাদামী ৰঙৰ পাথৰবোৰ বেছিভাগেই পিত্তৰ ৰঙেৰে গঠিত
File:Gallenstein FRONT.OGG|পিত্ত পাথৰৰ চিটি স্কেন ছবি
File:Big Gallstone.JPG|ডাঙৰ পিত্ত পাথৰ
File:Human gallstones 2015 G1.jpg|অসংখ্য সৰু সৰু পিত্তৰ পাথৰ মূলতঃ কলেষ্টেৰলৰ দ্বাৰা গঠিত

## নিদান
সাধাৰণতে পেটৰ আল্ট্ৰাছাউণ্ডৰ দ্বাৰা ৰোগ নিৰ্ণয় নিশ্চিত কৰা হয়। ব্যৱহৃত আন ইমেজিং কৌশলসমূহ হ’ল ই আৰ চি পি আৰু এম আৰ চি পি। তেজৰ পৰীক্ষাত পিত্তৰ পাথৰৰ জটিলতা ধৰা পৰিব পাৰে।

পেটৰ আল্ট্ৰাছাউণ্ডত ডুব যোৱা পিত্ত পাথৰত সাধাৰণতে পশ্চাৎ শব্দৰ ছাঁ থাকে। ভাসমান পিত্ত পাথৰত এডিন’মাই’মেট’ছিছ নামৰ ক্লিনিকেল অৱস্থাত ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰতিধ্বনি দেখা যায়। আন এটা চিন হ’ল ৱাল-ইকো-শ্বেড' (WES) ট্ৰাইয়াড (বা ডাবল-আৰ্ক শ্বেড') যিটো পিত্তপাথৰৰ বৈশিষ্ট্যও।

পিত্তথলীৰ আক্ৰমণৰ সময়ত শাৰীৰিক পৰীক্ষাত পজিটিভ মাৰ্ফিৰ চিন এটা সাধাৰণ তথ্য।


File:Gallstones.PNG|১.৯ চে.মি.ৰ পিত্তথলী এটা পিত্তথলীৰ ডিঙিত আঘাত কৰি আল্ট্ৰাছাউণ্ডত দেখাৰ দৰে কলেচিষ্টাইটিছৰ সৃষ্টি কৰে। পিত্তথলীৰ বেৰ ৪ মিলিমিটাৰ ঘন দেখা গৈছে।
File:Ultrasonography of sludge and gallstones, annotated.jpg|পিত্তৰ ৰস আৰু পিত্তৰ পাথৰ। পিত্তথলীৰ বেৰ সীমাৰেখাৰে ঘন হোৱা দেখা যায়।
File:StonesXray.PNG|সাধাৰণ এক্স-ৰে’ত দেখা পিত্ত পাথৰ 
File:LargeGstoneMark.png|চি টি স্কেনত দেখা ডাঙৰ পিত্ত পাথৰ 
File:UOTW 8 - Ultrasound of the Week 1.webm|আল্ট্ৰাছাউণ্ডত এটা স্বাভাৱিক পিত্তথলী আৰু আন্ত্ৰিক পেৰিষ্টালচিছৰ সৈতে পাথৰৰ ভুৱা ৰূপ সৃষ্টি কৰে


## প্ৰতিৰোধ
পৰ্যাপ্ত ব্যায়াম কৰি সুস্থ ওজন বজাই ৰখা আৰু অধিক আঁহযুক্ত স্বাস্থ্যকৰ খাদ্য খালে পিত্ত পাথৰ গঠন ৰোধ কৰাত সহায়ক হ’ব পাৰে।

উৰ্ছ’ডিঅক্সিক’লিক এচিডে (UDCA) ওজন হ্ৰাস কৰাৰ সময়ত পিত্তৰ পাথৰ গঠন ৰোধ কৰা যেন লাগে। ওজন হ্ৰাসৰ সময়ত উচ্চ চৰ্বিযুক্ত খাদ্যইও পিত্তৰ পাথৰ প্ৰতিৰোধ কৰা যেন লাগে।
## চিকিৎসা
### লিথ’ট্ৰিপ্সি
এক্সট্ৰাকৰ্প’ৰিয়েল শ্বক ৱেভ লিথ’ট্ৰিপ্সি হৈছে পিত্তৰ পাথৰ পৰিচালনাৰ এক অনাক্ৰমণীয় পদ্ধতি যিয়ে ইয়াক বিভাজিত কৰিবলৈ উচ্চ শক্তিৰ শব্দ তৰংগ ব্যৱহাৰ কৰে যিটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৮৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। এক্সট্ৰাকৰ্প’ৰিয়েল শ্বক ৱেভ লিথ’ট্ৰিপ্সিৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়াসমূহৰ ভিতৰত পিত্তৰ পেনক্ৰিয়াটাইটিছ আৰু লিভাৰ হেমাট’মা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এই শব্দটো গ্ৰীক শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘শিল ভাঙি যোৱা (বা গুড়ি কৰা)’: litho- + τρίψω, tripso)।

### অস্ত্ৰোপচাৰ
কলেচিষ্টেক্টমী (পিত্তথলী আঁতৰোৱা) কৰিলে কলেলিথিয়াছিছৰ পুনৰাবৃত্তি নাইকিয়া হোৱাৰ সম্ভাৱনা ৯৯%। পিত্তথলীৰ অভাৱৰ কোনো নেতিবাচক পৰিণতি বেছিভাগ মানুহৰে নহয়, অৱশ্যে ১০ৰ পৰা ১৫% লোকৰ পষ্টকলেচিষ্টেক্টমী চিনড্ৰম হয়, যিয়ে বমি, বদহজম, ডায়েৰিয়া আৰু পেটৰ বিষৰ এপিচ’ডৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

কলেচিষ্টেক্টমীৰ বাবে দুটা অস্ত্ৰোপচাৰৰ বিকল্প আছে:

*সোঁফালৰ তলৰ কামিহাড়ৰ তলত পেটৰ ছিদ্ৰ (লেপাৰ’টমী)ৰ জৰিয়তে মুকলি কলেচিষ্টেক্টমী কৰা হয়। আৰোগ্য লাভৰ বাবে সাধাৰণতে ৩-৫ দিন চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হোৱাৰ প্ৰয়োজন হয়, মুক্তিৰ এসপ্তাহৰ পিছত স্বাভাৱিক খাদ্যলৈ আৰু মুক্তিৰ কেইবা সপ্তাহৰ পিছত স্বাভাৱিক কাৰ্য্যকলাপলৈ ঘূৰি আহে।

*১৯৮০ চনত প্ৰৱৰ্তিত লেপাৰ’স্কপিক কলেচিষ্টেক্টমী কেমেৰা আৰু যন্ত্ৰৰ বাবে তিনিৰ পৰা চাৰিটা সৰু পাংচাৰ ফুটাৰ জৰিয়তে কৰা হয়। অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ যত্নত সাধাৰণতে একেদিনাই মুকলি কৰি দিয়া বা এৰাতি চিকিৎসালয়ত থকা, তাৰ পিছত কেইদিনমান ঘৰতে জিৰণি লোৱা আৰু বিষৰ ঔষধ দিয়া হয়। পিত্তথলীৰ ছিদ্ৰ হোৱাটো অস্বাভাৱিক নহয়—এইটো ১০%ৰ পৰা ৪০%ৰ ভিতৰত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। উদ্ধাৰ নোহোৱা পিত্তপাথৰ ছিটিকি পৰাৰ পৰিমাণ ৬%ৰ পৰা ৩০% বুলি কোৱা হৈছে, কিন্তু উদ্ধাৰ নোহোৱা পিত্তপাথৰ ফলত জটিলতা হোৱাটো খুব কমেইহে দেখা যায় (০.০৮%–০.৩%)।

পিত্তপাথৰৰ সৈতে সাধাৰণ পিত্তনলীৰ বাধা কেতিয়াবা এণ্ড’স্কপিক ৰেট্ৰ’গ্ৰেড ক’লেঞ্জিঅ’পেনক্ৰিয়াট’গ্ৰাফী (ERCP)ৰ পিছত এণ্ড’স্ক’পিক ৰেট্ৰ’গ্ৰেড স্ফিংক্টেৰ’টমী (ERS)ৰ দ্বাৰা উপশম পাব পাৰি।

অস্ত্ৰোপচাৰে কেতিয়াবা বিপদ কঢ়িয়াই আনে আৰু কিছুমান লোকে পিছতো লক্ষণ (বিষকে ধৰি) অনুভৱ কৰি থাকে; যাৰ কাৰণ এতিয়াও স্পষ্ট নহয়। উপৰঞ্চি বিকল্প হ’ল অস্ত্ৰোপচাৰৰ আগতে ‘চাওক আৰু অপেক্ষা কৰক’ কৌশল গ্ৰহণ কৰি লক্ষণসমূহ সমাধান হয় নেকি চাব লাগে। এটা অধ্যয়নত অজটিল পিত্তপাথৰৰ বাবে ২টা পদ্ধতি তুলনা কৰা হৈছিল আৰু ১৮ মাহৰ পিছত দুয়োটা পদ্ধতি একে মাত্ৰাৰ বিষৰ সৈতে জড়িত আছিল। চাওক আৰু অপেক্ষা কৰক পদ্ধতিটোও কম খৰচী আছিল (প্ৰতিজন ৰোগীৰ বাবে ১০০০ পাউণ্ডতকৈ অধিক কম)।

## মেডিকেল
পিত্ত পাথৰ দ্ৰৱীভূত কৰাৰ চিকিৎসাত উৰ্ছ’ডিঅক্সিক'লিক এচিড (UDCA) আৰু চেনোডিঅক্সিক’লিক এচিড (CDCA) ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ২০১৩ চনৰ এটা মেটা-বিশ্লেষণে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে UDCA বা খাদ্যত অধিক চৰ্বিৰ পৰিমাণে ওজন হ্ৰাসৰ সময়ত পিত্তৰ পাথৰ গঠন হোৱাত বাধা দিয়া যেন লাগে। সৰু কলেষ্টেৰল পাথৰৰ চিকিৎসাৰ বাবে, আৰু অস্ত্ৰোপচাৰ সম্ভৱ নহয় বা অবাঞ্চিত হ’লে ডাঙৰ কলেষ্টেৰল পিত্তৰ পাথৰৰ চিকিৎসাৰ বাবে মৌখিক পিত্ত এচিডৰ দ্বাৰা চিকিৎসা চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। চিডিচিএ চিকিৎসাৰ ফলত ডায়েৰিয়া, মৃদু উলটিব পৰা যকৃতৰ আঘাত আৰু প্লাজমাৰ কলেষ্টেৰলৰ মাত্ৰা সামান্য বৃদ্ধি হ’ব পাৰে। বছৰ বছৰ ধৰি ইউডিচিএ গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হ'ব পাৰে।

## বিকল্প চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়
পিত্তৰ পাথৰ মাংসৰ বাবে কসাই কৰা জীৱ-জন্তুৰ মূল্যৱান উপজাত হ’ব পাৰে কাৰণ ইয়াক কিছুমান সংস্কৃতিৰ পৰম্পৰাগত চিকিৎসাত বিশেষকৈ পৰম্পৰাগত চীনা চিকিৎসাত এন্টিপাইৰেটিক আৰু এন্টিড’ট হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আটাইতকৈ বেছি মূল্যৱান পিত্তৰ পাথৰবোৰ পুৰণি দুগ্ধজাত গৰুৰ পৰা পোৱা যায়, যাক চীনা ভাষাত কেলকুলাছ বভিছ বা নিউ-হুয়াং (গৰু-ম’হৰ হালধীয়া বস্তু) বুলি কোৱা হয়। কিছুমান পশুশালাত শ্ৰমিকসকলক পিত্তপাথৰ চুৰিৰ ক্ষেত্ৰত সযতনে পৰীক্ষা কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:ৰোগ
শ্ৰেণী:শৰীৰতত্ত্ব
শ্ৰেণী:মানৱ বিজ্ঞান