কালীয়ুট্টু

**কালীয়ুট্টু** (ইংৰাজী: Kaliyoottu), যাক **কালী নাটকম** (অৰ্থাৎ কালীৰ খেল) বুলিও জনা যায়, ভাৰতৰ দক্ষিণ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু কোল্লাম জিলাত জনপ্ৰিয় এক ধৰ্মীয় পৰিৱেশ্য কলা। ই ভদ্ৰকালী আৰু অসুৰ দাৰিকাৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ সৈতে জড়িত এক লোককলা। কোৱা হয় যে কায়মকুলামৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত জয়ী হোৱা ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজা মাৰ্তাণ্ডৱৰ্মাই তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ শৰ্কৰাদেৱী মন্দিৰত কালীয়ুট্টুৰ আৰম্ভণি কৰিছিল। 

## আলোকপাত
কালীয়ুট্টুক 'পৰণতে' বুলিও জনা যায়। ই এবিধ লোককলা যি মূলতঃ কেৰালাৰ তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু কোল্লাম জিলাত জনপ্ৰিয়। ইয়াত থকা কালী মন্দিৰসমূহক 'মুডিপুৰা' বুলি জনা যায়। মুডিপূৰা নামৰ অৰ্থ হ'ল যি ঠাইত ভদ্ৰকালীৰ কেশ (মালয়ালম ভাষাত 'মুডি' মানে চুলি আৰু 'পুৰা' মানে ঘৰ) ৰখা হয়। কালীয়ুট্টু অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰধান মন্দিৰসমূহ হ'ল তিৰুৱনন্তপুৰমৰ ওচৰৰ ভেল্লায়ানি দেৱী মন্দিৰ আৰু চিৰায়িনকীজুৰ ওচৰৰ শৰ্কৰাদেৱী মন্দিৰ। এই ঠাইবোৰত কালীয়ুট্টুৰ স্থানীয় ভিন্নতা দেখা পোৱা যায়। ভেল্লায়ানি মন্দিৰৰ কালীয়ুট্টু উৎসৱ দক্ষিণ ভাৰতৰ আটাইতকৈ দীৰ্ঘদিনীয়া উৎসৱ। এই উৎসৱ ৭০ দিন ধৰি চলে আৰু প্ৰতি তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে অনুষ্ঠিত হয়।

মুডিপুৰাৰ পূজাৰীসকলক 'ভাথি' বুলি কোৱা হয় আৰু কালীয়ুট্টুত তেওঁলোকে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ভদ্ৰকালীৰ সাজ পিন্ধি ভাথিয়ে 'কালমকাৱল' অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে, যিটো মূল কালীয়ুট্টু ধৰ্মীয় নীতি-নিয়মৰ আগতে সম্পন্ন কৰা হয়। 'কালমকাৱল' আৰু 'অনিয়াৰা কেট্টাল' (সাজ-পাৰ পিন্ধা)ৰ পিছত ধৰ্মীয় নাটকখন মঞ্চস্থ কৰা হয়। 

কালীয়ুট্টুৰ ধৰ্মীয় গীত 'ভদ্ৰকালীথট্টম' ৪৮ দিন ধৰি গাব লাগে, কিন্তু উৎসৱৰ দিনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ পৰিৱৰ্তন হ'ব পাৰে। মন্দিৰৰ ভিতৰত মূল দেৱতাৰ বিপৰীতে থকা পেণ্ডেলত বহি এই গীত গোৱা হয়। ইয়াত ব্যৱহৃত প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰবিধ হ'ল 'কুজিথালাম', যাক 'চিংকী' বুলিও জনা যায়।

এই ধৰ্মীয় কলাবিধত নাটকীয় আৰু ধৰ্মীয় উপাদানসমূহৰ এক সুন্দৰ সমন্বয় ঘটে, যিয়ে সমগ্ৰ গাঁওখনকে এক প্ৰদৰ্শনস্থলীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।

## ইতিহাস
কোৱা হয় যে ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰজা মাৰ্তাণ্ডৱৰ্মা আৰু তেওঁৰ সহায়ক ৰামায়ণে কায়মকুলাম ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাস্ত হৈ উভতি অহাৰ পথত শৰ্কৰাদেৱী মন্দিৰৰ সন্মুখৰ বেদীত জিৰণি লৈছিল। তেওঁ যুদ্ধত জয়লাভৰ বাবে দেৱীৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল আৰু শপত খাইছিল যে যদি তেওঁ বিজয়ী হয় তেন্তে মন্দিৰৰ সন্মুখত কালীয়ুট্টু পৰিৱেশন কৰিব। কোৱা হয় যে পৰৱৰ্তী যুদ্ধত মাৰ্তাণ্ডৱৰ্মা মহাৰজা বিজয়ী হয় আৰু শৰ্কৰা মন্দিৰত কালীয়ুট্টুৰ আৰম্ভণি কৰে। আন এক জনশ্ৰুতি অনুসৰি, মাৰ্তাণ্ডৱৰ্মাৰ মাতৃ উমায়াম্মা ৰাণীয়ে পোন্নাৰা পৰিয়ালক এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কৰ্তৃত্ব প্ৰদান কৰিছিল। ১৭৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথমটো কালীয়ুট্টু অনুষ্ঠিত হৈছিল।

অৱশ্যে আন এটা মত অনুসৰি, কালীয়ুট্টু এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা আছিল আৰু ৰজা মাৰ্তাণ্ডৱৰ্মাই বিলুপ্ত হৈ যোৱা এই প্ৰাচীন ৰীতিটোহে পুনৰ আৰম্ভ কৰিছিল। 

## ধৰ্মীয় নীতি-নিয়ম

ৰাজকীয় শাসনকালত ৰাজপ্ৰাসাদত পূজা-অৰ্চনা কৰা থিৱাৰা লোকসকলে মালয়ালম মাহ 'কুম্ভ'ৰ (ফেব্ৰুৱাৰী/মাৰ্চ) তৃতীয় বা শেষ শুকুৰবাৰে শৰ্কৰাদেৱী মন্দিৰলৈ আহি পোন্নাৰা পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠ সদস্যজনক এক জাননী (নিৰ্দেশ পত্ৰ) দিছিল। বৰ্তমান এই জাননী মুখ্য পূজাৰী বা মেলশান্তিৰ নেতৃত্বত প্ৰদান কৰা হয়।

কালীয়ুট্টুৰ জাননী লিখাৰ পিছত ৯ দিন ধৰি বিভিন্ন সামাজিক প্ৰথাক উপহাস কৰি নাটক মঞ্চস্থ কৰা হয়। প্ৰতিদিনে সময় বৃদ্ধি কৰি নৱম দিনা অৰ্থাৎ শেষৰদিনাৰ পুৱতি নিশালৈকে এই অনুষ্ঠানসমূহ চলি থাকে। প্ৰথমে 'ভাথি'সকলে 'উচাবলী' নামৰ এটা অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰে। উচাবলীৰ সময়ত দাৰিকাই পঠোৱা এজন সৈন্যই যজ্ঞস্থলীত বিঘিনি ঘটায় আৰু তাৰ পিছত সৈন্যজনক কালীৰ বৰ্ষাৰে হত্যা কৰা হয়। মৃত সৈন্যজনক এখন কঠত মেৰিয়াই লৈ যোৱা হয়। ইয়াৰ লগতে উচাবলী অনুষ্ঠানৰ সমাপ্তি ঘটে। নিশা ১২:৩০ বজাৰপৰা ৩:৩০ বজাৰ ভিতৰত এই অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰা হয়, যাক 'ভদ্ৰকালীয়ামা' বুলি জনা যায়।

মন্দিৰৰ দক্ষিণ দিশত 'তুল্লালপুৰা' নামৰ এক এলেকাৰ ওচৰত 'কাভালমাদাম' নামৰ এখন পেণ্ডেল নিৰ্মাণ কৰা হয়। কিছুমান মন্দিৰত এই পেণ্ডেলখনক 'পল্লিকামাদাম' বুলিও জনা যায়। প্ৰথম দিনা মন্দিৰত নিয়মিত পূজাৰ পিছত দেৱীক এটা চাকিৰ ৰূপত মূল মন্দিৰৰপৰা কাভালমাদামলৈ আহ্বান কৰা হয়। দেৱীৰ মূৰ্তিটোৰ দুয়োকাষে ৰজাৰ এজন প্ৰতিনিধি আৰু 'এট্টুভেটিল পিল্লামাৰ'ৰ এজন প্ৰতিনিধিয়ে স্থান গ্ৰহণ কৰে। ৰজা আৰু পিল্লাইমাৰসকল বহাৰ পিছত ধৰ্মীয় ৰীতিৰ প্ৰথম অংশ 'ভেল্লাট্টম' আৰম্ভ হয়। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, ভেল্লাট্টম হ'ল ভগৱান শিৱৰ ভূত-প্ৰেতবোৰে দেৱীৰ বিজয় কামনা কৰি কৰা এক নৃত্য।

তৃতীয় দিনা 'নাৰদ' চৰিত্ৰটোৱে আখৰাত প্ৰৱেশ কৰে। নাৰদৰ কথা-বতৰাৰপৰা বুজা যায় যে তেওঁ শিৱৰ নিৰ্দেশত স্থানীয় খবৰ আৰু পৰ পৰিদৰ্শনৰ বাবে আহিছে। লোকনাটকৰ দৰেই ইয়াতো প্ৰশ্নোত্তৰ পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়।

চতুৰ্থ দিনা অঞ্চলটোৰ ৰক্ষক 'কাভালুট নায়াৰ'ৰ প্ৰৱেশ ঘটে। কিংবদন্তি অনুসৰি ভগৱান শিৱই পৰিদৰ্শনৰ বাবে 'নন্দিকেশ্বৰ'ক কালীয়ুট্টু অঞ্চললৈ পঠিয়াইছিল। এজন দেশপ্ৰেমী হিচাপে কাভালুট নায়াৰে কিছুমান সামাজিক সমালোচনা কৰে। তেওঁ সেই সময়ৰ নায়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত থকা বহুবিবাহ প্ৰথাক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে। পঞ্চম দিনা ব্ৰাহ্মণ্যবাদেৰে পৰিপূৰ্ণ ওলামবল্লী আৰু উগ্ৰামবল্লী নামৰ চৰিত্ৰ দুটাৰ আগমন ঘটে।

ষষ্ঠ দিনা 'নানায়াৰ' আৰু 'কান্তৰ' নামেৰে জনাজাত কানীয়াৰ আৰু কুৰুপ চৰিত্ৰৰ আগমন ঘটে। তেওঁলোকক শিৱৰ নিৰ্দেশত অহা ঐশ্বৰিক ঋষি বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু তেওঁলোকৰ কাম হ'ল স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। সপ্তমদিনাৰ অনুষ্ঠানটো হ'ল 'পুলায়াৰ পুৰাপ্পাড'। ইয়াত আঠটা চৰিত্ৰ থাকে— সাতজন পুলায়াৰ আৰু এজন প্ৰভু। পাণিকাৰ জাতিৰ লোকসকলে এই চৰিত্ৰসমূহত অভিনয় কৰে। পুলায়াৰ পুৰাপ্পাডৰ আঁৰৰ কাহিনীটো হ'ল— ভদ্ৰকালীয়ে কেনেকৈ পুলায়া মহিলাৰ ছদ্মবেশ ধৰি উইলৱমংগলম স্বামীয়াৰৰ ভয়ত হাবিৰপৰা পলাই যাওঁতে পুলায়াৰসকলৰ সৈতে ধেমালি কৰিছিল, তাৰ স্মৃতি ৰক্ষা কৰা। এয়া শৰ্কৰাদেৱীক প্ৰতিষ্ঠা কৰা উইলৱমংগলম স্বামীয়াৰৰ সোঁৱৰণত কৰা এক অনুষ্ঠান। এই দিনটোতে কালীয়ুট্টুৰ গুৰু কোণ্টিপাণিকাৰাচনৰ চৰিত্ৰটোৰো অভিনয় কৰা হয়। অষ্টম দিনা ভদ্ৰকালী আৰু দুৰ্গাই দাৰিকাৰ সন্ধানত ওলাই যায়। ভদ্ৰকালীয়ে উত্তৰ দিশলৈ আৰু দুৰ্গাই দক্ষিণ দিশলৈ যাত্ৰা কৰে। বিশেষ সাজ-পাৰ পিন্ধা ভদ্ৰকালী আৰু দুৰ্গাক প্ৰতিটো ঘৰত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে উলহ-মালহেৰে আৰু চাকি জ্বলাই আদৰণি জনায়। কিন্তু দাৰিকাক বিচাৰি নাপাই দেৱীসকল ঘূৰি আহে।

কালীয়ুট্টুৰ মূল অংশ অৰ্থাৎ দাৰিকা বধ নৱম দিনা বিয়লি ৫ বজাত আৰম্ভ হয়। এই অনুষ্ঠানটোক 'পৰণতে' বুলি কোৱা হয়। দাৰিকাৰ সৈতে হোৱা আকাশী যুদ্ধ বা উৰণীয়া যুদ্ধৰপৰাই এই নামটো আহিব পাৰে (মালয়ালম ভাষাত 'পাৰাক্কাল' মানে উৰা)। আকাশত যুদ্ধৰ পিছত 'নিলাথিল পোৰু' অৰ্থাৎ ভূমিত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়। এই দৃশ্যই এক ভয়ংকৰ যুদ্ধৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে। সাতখন যুদ্ধৰ অন্তত কালীয়ে দাৰিকাক বধ কৰে আৰু প্ৰতীকিভাৱে দাৰিকাৰ মূৰটো কাটি পেলায়। কলৰ থোক কাটি প্ৰতীকিভাৱে দাৰিকা বধ সম্পন্ন কৰা হয়।

শেষত 'আৰাট্টু' (পৱিত্ৰ স্নান) সম্পন্ন হোৱাৰ পিছত দেৱী মূল মন্দিৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ লগে লগে এই ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সমাপ্তি ঘটে।

## তথ্যসূত্ৰ
 

## বাহ্যিক সংযোগ
* শৰ্কৰাদেৱী মন্দিৰৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:নাটক