নাৰী জাগৰণ

**নাৰী জাগৰণ** হ'ল মূলতঃ কৃষ্ণাংগ নাৰীবাদীসকলৰ নেতৃত্বত চলা এক নাৰীবাদী আন্দোলন। এই ধাৰণাটোৰ উৎপত্তি হৈছিল ১৯৮৩ চনত আফ্ৰিকান-আমেৰিকান লেখিকা এলিছ ৱাকাৰৰ ইন চাৰ্চ অৱ আৱাৰ মাদাৰ্ছ গাৰ্ডেনছ নামৰ কিতাপখনৰ পৰা। ৱাকাৰে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৭৯ চনত প্ৰকাশিত "কমিং এপাৰ্ট" নামৰ এটা চুটিগল্পত "নাৰীবাদী" শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰাথমিকভাবে এই শব্দটো কৃষ্ণাঙ্গ নাৰীসকলৰ অভিজ্ঞতা আৰু দৃষ্টিভঙ্গিক ডাঙি ধৰিবলৈ ব্যৱহৃত হ'লেও পিছলৈ এয়া বিস্তৃত হৈ বিভিন্ন সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰসংগত আলোচিত হৈ থাকে। ৱাকাৰে "নাৰীবাদ"ক এনে এক ধাৰণা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছে যিয়ে কৃষ্ণাংগ নাৰীৰ সাহস, আত্মবিশ্বাস আৰু স্থিতিস্থাপকতাৰ লগতে আন মহিলাৰ প্ৰতি প্ৰেম, আত্মপ্ৰেম আৰু সকলো মানৱতাৰ প্ৰতি প্ৰেমৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। ৱাকাৰৰ এই প্ৰচেষ্টাই নাৰীবাদক বহল কৰি তুলিছিল আৰু আফ্ৰিকানা নাৰীবাদ আৰু নাৰীবাদী ধৰ্মতত্ত্ব বা আধ্যাত্মিকতাৰ দৰে নতুন ধাৰণা গঢ়ি তুলিছিল।

## মতবাদ
ৱ’মেনিষ্ট মতবাদ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ হ’লেও ইয়াৰ মূলত এইটো ধাৰণা আছে যে প্ৰধানধাৰাৰ নাৰীবাদ হৈছে শ্বেতাংগ নাৰীবাদীসকলৰ নেতৃত্বত চলা এক আন্দোলন, যিয়ে প্ৰায়েই শ্বেতাংগ নাৰীবাদীসকলৰ লক্ষ্য সাধন কৰে আৰু বহু সময়ত কৃষ্ণাংগ মহিলাসকলৰ প্ৰয়োজনৰ প্ৰতি উদাসীন বা প্ৰতিবিৰোধী হৈ পৰে। নাৰীবাদই স্বাভাৱিকভাৱে শ্বেতাংগ মহিলাসকলক বৰ্ণবাদমুক্ত নকৰে, যেতিয়া ৱ’মেনিজম বৰ্ণবাদবিৰোধিতাক ইয়াৰ কেন্দ্ৰস্থলে ৰাখে। মহিলাসকলৰ ক্ষমতায়ন আৰু কৃষ্ণাংগ সাংস্কৃতিক মূল্যবোধৰ সন্মান দুয়োটাই কৃষ্ণাংগ মহিলাসকলৰ অস্তিত্বৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই দৃষ্টিভঙ্গীত, "নাৰী" আৰু "নাৰীত্ব"ৰ সংজ্ঞা পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰি ইয়াক প্ৰাসংগিকভাৱে ব্যাখ্যা কৰিব লাগিব। 

যেতিয়া তৃতীয় তৰঙ্গ নাৰীবাদ এই উদ্বেগবোৰক ভাগ-বতৰা কৰে, ছেদবিন্দুতা শব্দটো অধিক সাম্প্ৰতিক ৰূপত সৃষ্টি হ’লেও, এই দুয়োটা ধাৰণাই ইয়াৰ নিজ নিজ তাত্ত্বিক কাঠামোত ছেদবিন্দুতাৰ মূল্যায়নৰ ক্ষেত্ৰত পৃথক। ৱ’মেনিজম এইটো সমৰ্থন কৰে যে, মহিলাৰ সংস্কৃতি, যিয়ে ইয়াত ছেদবিন্দুৰ মূলবিন্দু হিচাপে দেখা পায়, সেইটো তেওঁৰ পৰিচয়ৰ এটা উপাদান নহয়, বৰং ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ নিজৰ পৰিচয় উপলব্ধি কৰে। সেয়ে, এজনী মহিলাৰ কৃষ্ণাংগ পৰিচয় তেওঁৰ নাৰীবাদৰ উপাদান নহয়; বৰং, তেওঁ নিজৰ ৱ’মেনিষ্ট পৰিচয়ক কৃষ্ণাংগ দৃষ্টিভঙ্গিৰে উপলব্ধি কৰে।

ৱ’মেনিষ্ট মতবাদ মূলত নাৰীবাদী আন্দোলনৰ কৃষ্ণাংগ মহিলাসকলৰ প্ৰতি উদাসীনতাৰ অনুভূতিৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল। আমেৰিকাত প্ৰথম তৰঙ্গ নাৰীবাদৰ সময়ছোৱাত মহিলা ভোটাধিকাৰৰ আন্দোলনত কৃষ্ণাংগ মহিলাসকলৰ স্থান নগণ্য আছিল, কিয়নো শ্বেতাংগ মহিলাসকলৰ তুলনাত তেওঁলোকক "নাৰী" হিচাপে গণ্য কৰা নহ’ল। 

দ্বিতীয় তৰঙ্গ নাৰীবাদই অধিক সন্মিলনসুলভ হৈ উঠিল যদিও, শ্বেতাংগ নাৰীবাদীসকলে ইয়াক "বৰ্ণঅন্ধতা" ৰূপে দৰ্শাই, লৈকে বৰ্ণসম্পৰ্কীয় বিষয়বস্তুসমূহক উপেক্ষা কৰি লিংগ কেন্দ্ৰীক বিষয়সমূহত মনোযোগ কেন্দ্ৰিত কৰিলে। এই বিভাজন মেটাব নোৱাৰাৰ ফলত শ্বেতাংগ আৰু কৃষ্ণাংগ নাৰীবাদীসকলৰ মাজত এক কাৰ্যকৰী আন্তঃজাতিক আন্দোলন গঢ়ি তুলিব পৰা নাছিল। এই দ্বন্দ্বৰ ফলত এক তৃতীয় তৰঙ্গ নাৰীবাদৰ বিকাশ ঘটে, যিয়ে ছেদবিন্দুতা আৰু ৱ’মেনিজমক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।

কৃষ্ণাংগ মহিলাসকলক প্ৰধানধাৰাৰ নাৰীবাদৰ পৰা বাদ দিয়াৰ ফলত ৱ’মেনিজমৰ দুটা দৃষ্টিভঙ্গীৰ সৃষ্টি হৈছে। কিছুমান ৱ’মেনিষ্টৰ বিশ্বাস যে, কৃষ্ণাংগ মহিলাসকলৰ অভিজ্ঞতাক নাৰীবাদীসকলে একে মূল্য দিয়াটো সম্ভৱ নহয়, যিহেতু নাৰীবাদৰ ইতিহাসত কিছুমান নাৰীবাদীয়ে কৃষ্ণাংগ পৰিচয়ক সমানভাৱে স্বীকাৰ নকৰে। সেইবাবে, কিছুমান ৱ’মেনিষ্টৰ মতে, ৱ’মেনিজম নাৰীবাদৰ এক প্ৰসাৰিত ৰূপ নহয়; বৰং, ইয়াক এক স্বতন্ত্ৰ তাত্ত্বিক কাঠামো হিচাপে গণ্য কৰা উচিত। এইটো কৃষ্ণাংগ নাৰীবাদীসকলৰ পৰা পৃথক, যিয়ে একাডেমিক আৰু আন্দোলনমূলক দুয়ো ক্ষেত্ৰতে নিজৰ স্থান গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।

যদিও, সকলো ৱ’মেনিষ্টে ৱ’মেনিজমক নাৰীবাদৰ পৰা পৃথক বুলি গণ্য নকৰে। ৱ’মেনিজমৰ আটাইতকৈ প্ৰাৰম্ভিক সংজ্ঞাত Alice Walker-এ কৈছিল, "ৱ’মেনিজম নাৰীবাদৰ সৈতে সেইদৰে সম্পৰ্কিত যেনেদৰে বগা ৰঙৰ লগত হালধীয়া ৰঙৰ সম্পৰ্ক আছে।"  এই সংজ্ঞাৰ অধীনত, দুয়োটা তত্ত্ব আপেক্ষিকভাৱে ওতোপ্ৰোতোভাৱে জড়িত, য’ত ৱ’মেনিজম হৈছে সেই বিস্তৃত ছাঁ যাৰ অধীনত নাৰীবাদ পৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নাৰী
শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ