open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
এ টি এম

**এ টি এম**ইংৰাজীত সম্পূৰ্ণ নাম *automated teller machine* ,সংক্ষেপে এ টি এম (ATM) বুলি কোৱা আৰু লিখা হয়। এ টি এম হ'ল বেংক বা কোনো বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানে কম্পিউটাৰ-দূৰসংযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে কোনো কৰ্মচাৰী নোহোৱাকৈ ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকক ধন পৰিশোধ কৰাৰ এটা পদ্ধতি তথা যন্ত্ৰ। এ টি এমে সম্প্ৰতি সমগ্ৰ বেংকিং ব্যৱস্থাটোতে বৈপ্লৱিক পৰিবৰ্তন আনিছে। সঠিক হিচাপত টকা আগবঢ়াই দিব পৰা যান্ত্ৰিক পদ্ধতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল লুথাৰ জৰ্জ ছিমজিয়ানে। ১৯৩৯ চনত ছিটি বেংক অৱ নিউয়ৰ্কে নিউয়ৰ্কত এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। কিন্তু গ্ৰাহকে গ্ৰহণ নকৰাৰ বাবে ছমাহৰ পাছত সেই পদ্ধতি উঠাই দিবলগীয়া হয়। 
 
২৫ বছৰ মানৰ পাছত ডিলাৰু নামৰ এজন প্ৰযুক্তিবিদে প্ৰথম ইলেকট্ৰনিক এ টি এমটো সাজি উলিয়ায়। ১৯৬৭ চনৰ ২৭ জুনত বাৰ্কলেছ বেংকে উত্তৰ লণ্ডনত আকৌ ইলেকট্ৰনিক এ টি এম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ব্ৰিটিছ অভিনেতা ৰেগ ভাৰ্নিয়ে প্ৰথম এ টি এম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। 

প্ৰথমতে এ টি এমত এবাৰেই ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা 'টোকেন' বা ভাউচাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত কাৰ্ডত 'পাৰ্ছনেল আইডেণ্টিফিকেশ্যন নাম্বাৰ' ব্যৱহাৰ কৰি ব্ৰিটিছ অভিযন্তা জেমছ গুডফেলোৱে এই ব্যৱস্থাটোক আৰু এখোজ আগবঢ়াই দিলে। ইয়াৰ ফলত নিৰাপদভাৱে একেখন এ টি এম কাৰ্ডকে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা হ'ল।

## এ টি এমৰ ব্যৱহাৰ
এই ব্যৱস্থাত প্ৰতিজন গ্ৰাহকক প্লাষ্টিকেৰে নিৰ্মিত এখন বিশেষ ধৰণৰ এ টি এম কাৰ্ড দিয়া হয়। কাৰ্ডখনৰ এটা চুম্বকীয় ষ্ট্ৰিপত এখন চিপ থাকে। তাত প্ৰতিজন গ্ৰাহকৰ বাবে একোটা নম্বৰ (PIN: Personal Identification Number) আৰু আন নিৰাপত্তা সম্পৰ্কীয় তথ্য কিছুমান লিখা থাকে। 

## লগতে পঢ়ক
* Brain, Marshall *Marshall Brain's More How Stuff Works*, John Wiley and Sons Ltd, New York, October 2002, ISBN 0-7645-6711-X
* Donley, Richard *Everything has its price*, Fireside Books /Simon & Schuster, New Jersey, March 1995, ISBN 0-671-89559-1
* Guile, Bruce R., Quinn, James Brian *Managing Innovation Cases from the Services Industries*, National Academy Press, Washington (D.C.), January 1988, ISBN 0-309-03926-6
* Hillier, David *Money Transmission and the Payments Market*, Financial World Publishing, Kent UK, January 2002, ISBN 0-85297-643-7
* IESNA Committee *Lighting for Automatic Teller Machines*, Illuminating Engineering Society of North America, January 1997, ISBN 0-87995-122-2
* Ikenson, Ben *Patents: Ingenious Inventions How They Work and How They Came to Be*, Gina Black Dog & Leventhal Publishers, Inc., April 2004, ISBN 1-57912-367-8
* Mcall, Susan *Resolution of Banking Disputes*, Sweet & Maxwell, Ltd., December 1990, ISBN 0-85121-644-7
* Peterson, Kirk *Automated Teller Machine as a National Bank under the Federal Law*, William S. Hein & Co., Inc., August 1987, ISBN 0-89941-587-3
* 
* Zotti, Ed *Triumph of the Straight Dope*, Random House, February 1999, ISBN 0-345-42008-X
* ''The Fraudsters - How Con Artists Steal Your Money'' (ISBN 978-1-903582-82-4)by Eamon Dillon, published September 2008 by Merlin Publishing

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

* Popular ATM Scams to look out for 
* Britain celebrates 40 years of the ATM
* ''The Money Machines'': An account of U.S. ATM history; By Ellen Florian, Fortune.com
* 
* World Map and Chart of Automated Teller Machines per 100,000 Adults by Lebanese-economy-forum, World Bank data

শ্ৰেণী:প্ৰযুক্তি
শ্ৰেণী:যন্ত্ৰ
শ্ৰেণী:বেংকিং
ছেইণ্ট পিটাৰ্ছ বেছিলিকা

**ছেণ্ট পিটাৰছ বেছিলিকা** () হ'ল ভেটিকান চিটিৰ আটাইতকৈ প্ৰখ্যাত গিৰ্জা। ৰোম মহানগৰীৰ ভিতৰতে ভেটিকান হ'ল এখন ক্ষুদ্ৰ স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ। ৰোমান কেথলিকসকলৰ প্ৰধান ধৰ্মগুৰু পোপে ইয়াত বাস কৰে আৰু তেৱেঁই ভেটিকানৰ প্ৰশাসনৰো মুৰবী।

এই গিৰ্জাৰ স্থানত আগতে আন এটা গিৰ্জা আছিল আৰু জনশ্ৰুতিমতে প্ৰথম পোপ ছেণ্ট পিটাৰছৰ (মৃত্যু ৬৭ খ্ৰিষ্টাব্দ) সমাধিৰ স্থান তাতেই আছিল। ১৫০৬ চনত পোপ দ্বিতীয় জুলিয়াছে ছেণ্ট পিটাৰছ বেছিলিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰে আৰু ১৬১৫ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। 

## নিৰ্মাণ শৈলী
পবিত্ৰ 'ক্ৰুছ'ৰ আকৃতিত ইয়াৰ ডিজাইন কৰা হৈছে। তাৰ ওপৰত এটা ডাঙৰ গম্বুজ আছে। প্ৰথম নিৰ্মাণৰ পাছৰ পৰ্যায়তো নানা সময়ত স্থপতিবিদ, ভাস্কৰ, চিত্ৰ শিল্পীসকলৰ নতুন নতুন কামৰ জৰিয়তে ই বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছেহি। ইটালীৰ প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰকৰ ৰাফেলে এই গিৰ্জাৰ অন্তৰ্ভাগৰ অলংকৰণৰ ভালেখিনি কাম কৰিছিল। গিৰ্জাটোৰ ভিতৰৰ অংশও সুন্দৰ সুন্দৰ চিত্ৰ আৰু ভাস্কৰ্যকৃতিৰে সুশোভিত কৰা হৈছে। 

ইয়াতে আছে ইটালীৰ চিত্ৰশিল্পী মাইকেলেঞ্জেল'ৰ প্ৰসিদ্ধ শিল্পকৰ্ম 'পিয়েটা'। বিশ্বৰ বৃহত্তম গিৰ্জা ছেণ্ট পিটাৰছ বেছিলিকাৰ দৈঘ্য ২১৮.৭ মিটাৰ (৭১৭ ফুট ৬ইঞ্চি)। উচ্চতা ১৩৬.৫৭ মিটাৰ (৪৪৮.১ ফুট )। গিৰ্জাটোৰ মাটিকালি ২৩,০০০ বৰ্গমিটাৰ (২,৪৭,৫৭২ বৰ্গ ফুট)। 

## বৈশিষ্ট্য
উল্লেখযোগ্য যে মাজত খুটা নোহোৱাকৈ নিৰ্মাণ কৰা ছেণ্ট পিটাৰছ বেচিলিকা বিশ্বৰ এনেধৰণৰ প্ৰথম সৌধ। দ্বিতীয় হৈছে কৰ্ণাটকৰ গোল গম্বুজ। গিৰ্জাটোৰ চৌহদত একেলগে দুই লাখ লোক সমবেত হ'ব পাৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

* Vaticanstate.va ‒  Official website with images and information about the Basilica 
* Vatican.va ‒  Official website with contact details
* St Peter's Basilica.org - Unofficial website on the architecture of the basilica, with images and extracts of texts gathered from different books.
* Google Maps: Vatican ‒  Satellite image of the Basilica
* Vatican City, Piazza San Pietro  ‒  VR panorama with map and compass effect by Tolomeus
* Vatican City, Piazza San Pietro  ‒  QTVR panorama hi-res (15 Mb) by Tolomeus

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
শ্ৰেণী:গীৰ্জাঘৰ
নটৰ-ডেমৰ কেথেড্ৰেল

**নটৰ-ডামৰ কেথেড্ৰেল** () ফ্ৰান্সৰ ৰাজধানী পেৰিছত অৱস্থিত৷ স্থাপত্য শৈলীৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন বুলি ধৰা হয়৷ ১৯৯১ চনত *ইউনেস্ক*ৱে ইয়াক বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে৷ এই কেথেড্ৰেল পেৰিছৰ দ্ৰষ্টব্য স্থানবোৰৰ অন্যতম৷ 

## অৱস্থিতি
এখন মনোৰম ঠাইত এই কেথেড্ৰেলটো অৱস্থিত৷ পেৰিছৰ ছিন(Seine) নদী এই ঠাইতে দুটা ধাৰাত বিভক্ত হৈছে৷ জলধাৰা দুটা কিছুদূৰ গৈ পুনৰ একক নদীৰূপে বৈ গৈছে৷ দুই জলধাৰাৰ মাজতে সৃষ্টি হৈছে এটা নদীদ্বীপ৷ এই দ্বীপটোৰ ওপৰতে নটৰ-ডাম কেথেড্ৰেল দণ্ডায়মান৷ 

## নিৰ্মাণ
*মৰিছ দা ছালি* নামৰ বিছপ এজনে ১১৬৩ চনত কেথেড্ৰেলটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে৷ প্ৰায় ১৮৭ বছৰৰ পাছত ১৩৫০ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়৷ কেথেড্ৰেলটোৰ দীঘ প্ৰায় ৪৫০ ফুট আৰু প্ৰস্থ ১৭৫ ফুট৷ সমুখত মুকলি বিস্তীৰ্ণ চোতালেৰে আবৃত নটৰ-ডাম কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখৰ ভাগটো আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয়৷ এই অংশটো তিনিটা সমান্তৰাল ভাগত বিভক্ত৷ একেবাৰে তলৰপৰা পৰস্পৰ তিনিখন দুৱাৰ৷ মাজৰ দুৱাৰখন আটাইতকৈ ডাঙৰ৷ ইয়াৰ ঠিক মাজতে আছে যিছুখ্ৰিষ্টৰ মূৰ্তি৷ কাষৰ দুৱাৰ দুখন আকাৰত কিছু সৰু৷ তিনিওখন দুৱাৰৰ ওপৰতে বিভিন্ন নক্সা সম্বলিত তিনিখন আটক ধুনীয়া খিৰিকি আছে৷ গথিক আৰ্হিৰ দুটা সুউচ্চ স্তম্ভই কেথেড্ৰেলটোক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিছে৷ কেথেড্ৰেলটোৰ ছাদৰ মাজৰপৰা ওপৰলৈ ক্ৰমশ: চিয়াঁ হৈ যোৱা গগনচুম্বী এটা চূড়া আছে৷

## তথ্য সংগ্ৰহ

*জ্ঞানাঞ্জন* (১৬ - ৩১ মে' ২০১২) *প্ৰান্তিক* খণ্ড ৩১শ বছৰ (১২শ সংখ্যা ) ২২

## বাহ্যিক সংযোগ

* Official site of Notre Dame de Paris 
* List of Facts about the Notre Dame Cathedral in Paris 
* Notre-Dame de Paris's Singers 
* Official site of Music at Notre-Dame de Paris 
* Panoramic view 
* Further information on the Organ with specifications of the Grandes Orgues and the Orgue de Choeur 

শ্ৰেণী:গীৰ্জাঘৰ
শ্ৰেণী:ফ্ৰান্স
শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
যলযলা জাযীৰা

**যলযলা জাযীৰা** পাকিস্তানৰ বেলুচিস্তান প্ৰদেশৰ সাগৰ তীৰত থকা এটা সৰু দ্বীপ। এই দ্বীপটো ২০১৩ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত পাকিস্তানত সংঘটিত ভূমিকম্পৰ পিছত সৃষ্টি হয়। 

## গঠন
যলযলা জাযীৰা আগ্নেয়গিৰিৰ গেদীয় বোকা(ইংৰাজী:mud volcano)ৰ পৰা গঠিত হৈছে বুলি ভবা হৈছে। এই দ্বীপটো পাকিস্তানৰ বেলুচিস্তান প্ৰদেশৰ গাডাৰৰ তীৰৱৰ্তী আৰৱ সাগৰত অৱস্থিত। এই দ্বীপটো ২০১৩ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত পাকিস্তানত সংঘটিত ৭.৭ ৰিখটাৰ স্কেল প্ৰাৱল্যৰ ভূমিকম্পৰ ফলস্বৰূপে পানীৰ তলৰ পৰা ওলাই আহে। এই দ্বীপসদৃশ অঞ্চলটো অৱশ্যে অস্থায়ী গঠনো হ'ব পাৰে, যিটো বেছি দিন বৰ্তি থকাৰ সম্ভাৱনা কম। 

পাকিস্তানৰ National Institute of Oceanography-ৰ আলি ৰছিদ তাব্ৰিজৰ ভাষ্য অনুসৰি এই দ্বীপটো সাগৰ পৃষ্ঠত মিথেন গেছৰ নিৰ্গমণৰ ফলস্বৰূপে ওপৰলৈ উঠি আহিছে। ড॰ তাব্ৰিজে কোৱা মতে “Such islands have appeared in the past...and this new island will also not stay there for long”

## অৱস্থান
এই দ্বীপটো পাকিস্থানৰ সাগৰৰ তীৰৱৰ্তী অঞ্চলৰ পৰা দৃশ্যমান। ইয়াক যলযলা জাযীৰা নাম দিয়া হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে, "কম্পন দ্বীপ"। এই দ্বীপটো সাগৰৰ পাৰৰ পৰা ৩৫০ ফুট(১১০ মিটাৰ)ৰ পৰা ১ মাইল(১.৬ কিল'মিটাৰ) দূৰত্বত গঠিত হৈছে। ইয়াৰ উচ্চতা ১০-৪০ ফুট (৬-১২ মিটাৰ) আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ১০০ ফুট(৩০ মিটাৰ)। অৱশ্যে এই সংখ্যাসমূহ এতিয়াও বিজ্ঞানসন্মত ভাৱে প্ৰত্যাপন কৰা হোৱা নাই। 

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* "New Island Pakistan" . Today News Gazette. Retrieved 25 September 2013.

শ্ৰেণী:সাগৰীয় দ্বীপ
শ্ৰেণী:পাকিস্তান
লংলিট বিভ্ৰান্তি পথ

**লংলিট বিভ্ৰান্তি পথ** () হ'ল পৃথিৱীৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল বিভ্ৰান্তি পথ। গ্ৰীচত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১২০০ তে সজা এনে বিভ্ৰান্তি পথৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে।

## বিভ্ৰান্তি পথৰ উদেশ্য
বিভ্ৰান্তি পথ বা "লেবিৰিন্থ" বোৰ হ'ল মূলতঃ আমোদ-প্ৰমোদৰ বাবে সজা, এঠাইৰপৰা আন এঠাইলৈ থকা অজস্ৰ পথ। আচল পথ মাত্ৰ এটা বা দুটাহে,বাকীবোৰ প্ৰকৃত পথৰ দৰে লাগিলেও কিছু দূৰত গৈ বন্ধ হৈ গৈছে বা আন ঠাইতহে ওলাইছেগৈ।

## বিভ্ৰান্তি পথৰ নিৰ্মাণশৈলী
১৬,০০০ মান জোপোহা গছেৰে এই পথবোৰ পৃথক কৰা হৈছে। ইংলেণ্ডৰ *উইল্টছায়াৰ*ৰ লংলিট হাউছত এই পথটোৰ ডিজাইন কৰিছিল *গ্ৰেগ ব্ৰাইটে*। ১৯৭৮ চনত এই পথটো জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হয়। প্ৰথমে ই ১১৬ মিটাৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু ৫৭ মিটাৰ প্ৰস্থৰ এটা আয়তীয় ক্ষেত্ৰ আগুৰি আছিল আৰু ইয়াৰ পথবোৰৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য আছিল ২.৭ কিলোমিটাৰ। ইয়াত ছখন কাঠৰ দলং আছিল। এতিয়া অৱশ্যে এই বিভ্ৰান্তি পথৰ এলেকাটো আৰু অলপ বহলোৱা হৈছে। বিভ্ৰান্তি পথটো দুটা ভাগত বিভক্ত। গড় হিচাপে ডেৰ ঘণ্টামান সময়ত এটা মূৰৰপৰা আনটো মূৰত ওলাবগৈ পাৰি। অৱশ্যে তাৰ মাজতে পথ ভুল কৰাৰ সম্ভাৱনাও যথেষ্ট।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্য
শ্ৰেণী:পথ
অমৃতসৰৰ স্বৰ্ণমন্দিৰ

পঞ্জাবৰ সু্প্ৰাচীন নগৰ অমৃতসৰত আছে শিখসকলৰ মুখ্য গুৰুদ্বাৰ আৰু তীৰ্থ **স্বৰ্ণমন্দিৰ**৷ স্বৰ্ণমন্দিৰ ভাৰতৰ বৃহত্তম গুৰুদ্বাৰ৷ স্বৰ্ণ মন্দিৰতে আছে শিখ ধৰ্মৰ মূল ধৰ্মগ্ৰন্থ হাতে লিখা গ্ৰন্থ চাহিব৷ শিখসকলে গ্ৰন্থখন দেৱ জ্ঞান কৰে৷ স্বৰ্ণ মন্দিৰত পূজাৰ কোনো প্ৰথা নাই৷ *গ্ৰন্থ চাহিব*ৰ অখণ্ড পাঠ চলে মাথোঁ৷ এই মন্দিৰৰ কাষতে আছে স্বৰ্ণ গম্বুজ বিশিষ্ট পাঁচ মহলীয়া আকাল তখত (Akal Takht),অৰ্থাৎ চিৰকালৰ দেৱতাৰ ভৱন৷ ইয়াতে ৰাতি *গ্ৰন্থ চাহিব* সুৰক্ষিত অৱস্থাত ৰখা হয়৷ তদুপৰি ইয়াত আছে শিখ ধৰ্মগুৰুসকলে ব্যৱহাৰ কৰা বিভিন্ন অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ৷ 

## স্বৰ্ণমন্দিৰৰ নিৰ্মাণ কাহিনী
১৫৭৭ চনত চতুৰ্থ শিখ গুৰু ৰাম দাসে অমৃতসৰ নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি জনা যায়৷ মোগল সম্ৰাট আকবৰে ৰাম দাসক এটা পুখুৰীসহ এডোখৰ মাটি দান কৰিছিল৷ ৰাম দাসে এই পুখুৰীকে 'অমৃতসৰ' (অৰ্থাৎ অমৃতৰ সৰোবৰ) নাম দি তাক এটা প্ৰকাণ্ড সৰোবৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে৷ এই সৰোবৰৰ নাম অনুসৰিয়েই নগৰখনৰ নামো অমৃতসৰ হয়৷ এই সৰোবৰৰ মাজতে ৰাম দাসৰ পুত্ৰ পঞ্চম শিখ গুৰু অৰ্জুনদেৱে ১৬০১ চনত হিন্দু আৰু মুছলমান স্থাপত্যৰ সমন্বয়ত এটা মন্দিৰ নিৰ্মান কৰে, নাম যাৰ হৰিমন্দিৰ৷ এই মন্দিৰৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰিছিল লাহোৰৰ পৰা অহা মুছলমান *সন্ত হজৰত মিঞা মিৰে*৷ ১৬০৪ চনত অৰ্জুনদেৱে সংকলিত কৰা শিখসকলৰ ধৰ্মগ্ৰন্থ হাতে লিখা ***গ্ৰন্থ চাহিব*** হৰিমন্দিৰত স্থাপন কৰা হয়৷ এনেদৰে ক্ৰমান্বয়ে অমৃতসৰ আৰু হৰিমন্দিৰ শিখসকলৰ পবিত্ৰ তীৰ্থৰূপে গঢ়ি উঠে৷ ১৭৬১ চনত আফগান আক্ৰমনকাৰী *আহম্মদ শ্বাহ দুৰানি* ৰ আক্ৰমণত এই মন্দিৰটো ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়৷ ১৭৬৪ চনত মন্দিৰটো পুনৰ নিৰ্মাণ হয়৷ ১৮৩০ চনত *মহাৰাজ ৰণজিৎ সিঙে*মাৰ্বলেৰে মন্দিৰটো তিনিমহলীয়াকৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াৰ তামৰ গম্বুজ আৰু চালখন ৪০০ কিল'গ্ৰাম সোনৰ পাটেৰে মেৰিয়াই দিয়ে৷ তেতিয়াৰে পৰা এই মন্দিৰটো স্বৰ্ণমন্দিৰ হিচাপে জনাজাত হয়৷ *দৰবাৰ চাহিব* নামেৰেও মন্দিৰটো প্ৰসিদ্ধ৷ 

## মন্দিৰৰ নিৰ্মাণ শৈলী
অমৃতসৰসৰোবৰটোৰপৰা মন্দিৰলৈ ৬০ মিটাৰ (১৯৬ ফুট ) দীঘল মাৰ্বলেৰে বন্ধোৱা পথ এটা আছে৷ ইয়াৰ প্ৰবেশ পথত খোদিত কৰা হৈছে গুৰুমুখী ভাষাত লিখা *গ্ৰন্থ চাহিব*ৰ উদ্ধৃতি৷ মন্দিৰৰ কাচখচিত বেৰবোৰ হিন্দু আৰু মুছলমান স্থাপত্যশৈলীৰ সোণ আৰু ৰং-বিৰঙৰ ফুলেৰে অলংকৃত৷ স্বৰ্ণ মন্দিৰৰ চাৰিওফালে চাৰিখন দুৱাৰ৷ ইয়াৰ অৰ্থ, এই মন্দিৰ সকলো জাতি আৰু সম্প্ৰদায়ৰ বাবে মুকলি৷ মন্দিৰটোৰ সমীপতে থকা এখন বাগিচাত আছে ৫০ মিটাৰ ওখ আঠকোণ বিশিষ্ট মন্দিৰ অটল চাহিব গুৰুদ্বাৰ৷
১৯৮৪ চনৰ ৬ জানুৱাৰিত শিখ উগ্ৰপন্থীৰ সন্ধানত ভাৰতীয় সেনাই চলোৱা "অপাৰেশ্যন ব্লু ষ্টাৰ" অভিযানত মন্দিৰটোৰ যথেষ্ট ক্ষতি হয়৷    

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় স্থান
শ্ৰেণী:গুৰুদ্বাৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য আংশিক তালিকা
ৰবীন বৰ

**ৰবীন বৰ** () অসমৰ গুৱাহাটীৰ এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী। ২০০৮ চনত ৰবীন বৰে 'জি টিভি' ৰ 'চাব্বাছ ইণ্ডিয়া' শীৰ্ষক অনুষ্ঠানটোত অংশ লৈ এক মিনিটত ৫০খন ছবি আঁকি এক অভিলেখ স্থাপন কৰে। এওঁ আনকি সোঁহাত, বাঁওহাত, ভৰি আৰু মুখেৰে দুৰন্ত গতিত ছবি আঁকিব পাৰে। তেওঁ একেলগে একে সময়তে দুয়োখন হাত আৰু ভৰিৰে তিনিখন বেলেগ বেলেগ ছবি আঁকিব পাৰে। দুয়োটা চকুত কাপোৰ বান্ধি প'ট্ৰেৰ্ইট আঁকে। তদুপৰি তুলিকা ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কেৱল আঙুলিৰ তিনি বা পাঁচ মিনিটত তৈলচিত্ৰ অংকন কৰে। কেনভাছ স্পৰ্শ নকৰাকৈ ৰঙীন পাউডাৰ, ফাকুগুৰি মুখেৰে ফুৱাই কেনভাছত এবষ্ট্ৰেক্ট আৰ্ট সৃষ্টি কৰে।

## মিৰাক'লাছ ড্ৰয়িং শ্ব
ৰবীন বৰে তেওঁৰ কেইজনমান ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু সহযোগী শিল্পীৰে অসম আৰু অন্যান্য ৰাজ্যৰ মঞ্চত চিত্ৰশিল্পৰ অনুষ্ঠান পৰিবেশন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানৰ নামকৰণ কৰা হৈছে 'মিৰাক'লাছ ড্ৰয়িং শ্ব'। এনে অনুষ্ঠানত তেওঁ ঘণ্টাত ১০০ ৰ পৰা ১২০খন চিত্ৰ অংকন কৰি দেখুৱাইছিল।

## অন্যান্য দক্ষতা
ৰবীন বৰে কলম-পেঞ্চিল কাগজৰপৰা এবাৰো নোতোলাকৈ একেপাকতে একোখন ছবি আঁকিব পাৰে। এটা চাউল বা দাইলত আঁকিব পাৰে এখন সম্পূৰ্ণ ছবি। তিনি মিনিটত পানী ৰঙৰ চিত্ৰ অংকন আন এটা উল্লেখনীয় দিশ। লগতে যিকোনো ব্যক্তিয়ে কৰি দিয়া অৰ্থহীন আঁক-বাক তেওঁ অৰ্থপূৰ্ণ চিত্ৰলৈ পৰিবৰ্তন কৰিব পাৰে। তদুপৰি অসমীয়া, হিন্দী, বঙালীৰ যিকোনো এটা কবিতাৰ পংক্তি শুনি তাৰ লগত মিলাই অৰ্থৱহভাৱে তেওঁ এঘণ্টা পৰ্যন্ত কবিতা গাই যাব পাৰে।

বৰ্তমান অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত তেওঁৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ আছে। তেওঁ চিত্ৰৰ বাদেও ক্ৰাফট মাটি, ছিমেণ্ট আদিৰ ভাস্কৰ্য কৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:অসমৰ চিত্ৰশিল্পী
চেলুলাৰ জে'ল

**চেলুলাৰ জে'ল** () ভাৰতৰ আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ৰাজধানী পৰ্ট ব্লেয়াৰত অৱস্থিত এখন প্ৰসিদ্ধ জে'ল। ইয়াৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয় ১৮৯৬ চনত৷ ৷ প্ৰায় ৬০০ বন্দীক ছেলুলাৰ জে'ল নিৰ্মাণৰ কামত লগোৱা হৈছিল আৰু ১৯০৬ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল৷ এই কাৰাগাৰ নিৰ্মাণত খৰচ পৰিছিল ৫,১৭,৩৫২ টকা৷ ১৯৭৯ চনত ছেলুলাৰ জে'লক ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰকৰূপে (National Memorial) ঘোষণা কৰা হয়৷ ছেলুলাৰ জে'লক **কলীয়া পানী** বুলিও কয়৷ 

## গঠন প্ৰণালী
মূল আন্দামানৰ উত্তৰ-পূব অংশৰ সমুদ্ৰ তীৰত নিৰ্মিত বৃহৎ আৰু ঐতিহাসিক চেলুলাৰ জে'লৰ নামটো ইয়াৰ গঠনশৈলীৰপৰা আহিছে৷ ইয়াত প্ৰত্যেকটো কুঠৰী, অৰ্থাৎ চে'ল (Cell) অকলশৰীয়াকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল৷ ইয়াত কোনো সমূহীয়া কোঠা (Dormitory) নাছিল৷ আৰম্ভনিতে ইয়াত থকা কুঠৰীৰ সংখ্যা ৬৯৮ টা আছিল৷ বৰ্তমান এই সংখ্যা কমি ২৯৬ টা হৈছেগৈ৷ খিৰিকিবিহীন আৰু মাত্ৰ তিনি মিটাৰ উচ্চতাৰ এই সংকীৰ্ণ কুঠৰী বা ছেলত বন্দীসকলৰ ওপৰত জে'ল কৰ্তৃপক্ষই অকথ্য অত্যাচাৰ চলাইছিল৷ তিনিমহলীয়া এই চেলুলাৰ জে'লৰ দ্বিতীয় মহলাৰ বেৰত ১৩ খন ফলকত তেনে ৩৩৬ জন ছহিদৰ নাম খোদিত হৈ আছে৷

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী
শ্ৰেণী:স্থাপত্য
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য আংশিক তালিকা
গ্লুক'জ

**গ্লুক'জ** () হ'ল জীৱৰ এবিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্ৰব্য। ই এবিধ ক্ষুদ্ৰ অণু (micro molecule)। এই ক্ষুদ্ৰ অণুসমূহ ঘনীভূত হৈ এটাৰ লগত আনটো লগ লাগি বৃহৎ অণু অৰ্থাৎ জটিল শৰ্কৰা (complex carbohydrate) ৰ সৃষ্টি কৰে। এই গ্লুক'জ অণুসমূহ সেউজীয়া উদ্ভিদত সংশ্লেষণ হয় আৰু বেছিভাগ জীৱৰ বাবে এইবোৰ খাদ্য অণু(food molecule) হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। গ্লুক'জ অণুবোৰে জীৱদেহত বিভিন্নধৰণৰ কাৰ্য কৰে।
thumb|upright|right|গ্লুক’জ টেবলেট

## জীৱদেহত গ্লুক'জৰ প্ৰয়োজনীয়তা
*গ্লুক'জৰ অনুপস্থিতিত মস্তিষ্কৰ কোষসমূহে কাম কৰিব নোৱাৰে।
*গ্লুক'জ অণুৰ শৃংখলে চেলুল'জ গঠন কৰে যি উদ্ভিদদেহৰ মুখ্য উপাদান।
*গ্লুক'জ হ'ল সালোক সংশ্লেষণৰ উপজাত দ্ৰৱ্য। গ্লুক'জ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত যথাক্ৰমে শ্বেতসাৰ আৰু গ্লাইক'জেনলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।
*গ্লক'জ হ'ল কোষৰ প্ৰধান শ্বসন বস্তু,যি জাৰিত হৈ শক্তি উৎপন্ন কৰে।
*দেহৰ স্বাভাৱিক কাৰ্য চলি থাকিবৰ বাবে তেজত গ্লুক'জৰ নিয়মিত পৰিমাণ বজাই ৰখাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:জৈৱ যৌগ
ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ)

**ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ)** () হৈছে ১৯৬৭ চনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ পৰা আতঁৰি গৈ ইন্দিৰা গান্ধীৰ নেতৃত্বত গঠন হোৱা এটা দল। ১৯৬৭ চনত যেতিয়া সন্মিলিত বিৰোধী দলসমূহে **সংযুক্ত বিধায়ক দল**ৰ (Samyukt Vidhayak Dal) বেনাৰত হিন্দী বলয়ৰ ৰাজ্যসমূহৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিজৰ হাতলৈ নিবলৈ সক্ষম হৈছিল, ইন্দিৰা গান্ধীয়ে তেতিয়া এই দল গঠন কৰিছিল। জৱাহৰলাল নেহৰুৰ দুহিতা ইন্দিৰা গান্ধী সেইসময়ত তেওঁৰ দলৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ নেতৃত্বৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সম্মুখীন হৈছিল। আৰম্ভণিতে এই দলটোক কংগ্ৰেছ (আৰ) হিচাপে জনা হৈছিল, আৰু পিছলৈ ই **নৱ কংগ্ৰেছ** (New Congress) হিচাপে জনাজাত হৈ পৰিছিল। ইংৰাজী 'R' আখৰটোৱে 'Requisition' বুজাইছিল। 

যেতিয়া ইন্দিৰা গান্ধীয়ে দেশৰ ক্ষমতা নিজৰ হাতলৈ নিবলৈ সক্ষম হ'ল তেতিয়া তেওঁৰ নেতৃত্বৰ কংগ্ৰেছৰ অংশটোক ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে প্ৰকৃত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। স্মৰ্তব্য যে, প্ৰকৃততে ইন্দিৰা গান্ধীৰ নেতৃত্বত গঠন হোৱা গোটটো মূল দল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ পৰা ভাগি আতঁৰি যোৱা অংশহে আছিল। 

## লগতে চাওক
*ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ বিভাজিত দলসমূহ
## টোকা

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল
ভাল পাব নাজানিলো

**ভাল পাব নাজানিলো** () হৈছে ২০১৩ চনৰ ২০ চেপ্টেম্বৰত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ৷ ঋতুৰং মাল্টিমিডিয়াৰ বেনাৰত নিৰ্মিত এই চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা ঋতুৰাজ দত্তৰ। সংগীত পৰিচালনা আচুৰ্য বৰপাত্ৰ আৰু মৃণ্ময় মৃত্তিকৰ। ছবিৰ নায়ক এজন আঢ্যৱন্ত যুৱক আৰু আইনৰ ছাত্ৰ। ঘৰুৱা সমস্যা আৰু প্ৰেমৰ দোমোজাত পৰি তেওঁ কিদৰে সিদ্ধান্ত লৈ আগবাঢ়িবলগীয়া হয় আৰু তেওঁ প্ৰেমক কিদৰে উপলব্ধি কৰে তাকে ছবিখনত উপস্থাপন কৰা হৈছে।

## কাহিনী

## অভিনয়ত

*ধ্যানজ্যোতি বৰা
*অনন্যা
*মলয়া গোস্বামী
*মিনু বণিয়া
*বিদ্যুৎ চক্ৰৱৰ্তী
*অৰুণ হাজৰিকা
*ডা. অজিত বৰুৱা
*অনুপজ্যোতি চৌধুৰী
*চিৰাজুল হুছেইন
*দুৰ্গাধৰ নেওগ
*জিনা বৰুৱা
*প্ৰসন্ন শৰ্মা
*ৰাখী শইকীয়া
*পলাশ লইং
*আছিফ জাবেদ
*প্ৰবাল বৰা
*ঋষভ কৃষ্ণান
*হেমন্ত ডেকা
*পাৰ্শ্বজ্যোতি শৰ্মা
*জয়ধ্বজ ফুকন
*কস্তুৰী বৰুৱা
*জয়স্মিতা ডেকা

## কলা-কুশলী
*প্ৰযোজনা - ঋতুৰাজ দত্ত, শাৰদুল শৰ্মা (সহকাৰী), তনবীৰ জেহীৰ (সহকাৰী)
*পৰিচালনা - ঋতুৰাজ দত্ত, ৰাজীৱ দত্ত (সহযোগী), হেমন্ত গগৈ (মুখ্য সহকাৰী), সঞ্জীৱ বুঢ়াগোহাই (সহকাৰী), অঞ্জন নেওগ (সহকাৰী)
*কাহিনী - ধ্যানজ্যোতি বৰা
*চিত্ৰনাট্য - ঋতুৰাজ দত্ত, হেমন্ত নেওগ, আছিফ জাবেদ
*সংলাপ - হেমন্ত গগৈ
*চিত্ৰগ্ৰহণ - পৃথ্বিৰাজ দত্ত, সঞ্জীৱ ফুকন (সহকাৰী), ভাস্কৰ বৰা (সহকাৰী)
*সম্পাদনা - গৌৰৱ বণিয়া, আছিফ জাবেদ (সহকাৰী)
*গীতৰ কথা/সুৰ/সংগীত - আচুৰ্য বৰপাত্ৰ, মৃণ্ময় মৃত্তিক
*সংগীত ব্যৱস্থাপনা - দীপকেশ বুঢ়াগোহাঁই, বুবু, তৰুণ তন্ময়

## সংগীত

আচুৰ্য বৰপাত্ৰ আৰু মৃণ্ময় মৃত্তিকৰ কথা, সুৰ আৰু সংগীতত কণ্ঠদান কৰিছে জুবিন গাৰ্গ, অংগৰাগ মহন্ত, দীক্ষু আৰু প্ৰিয়ংকা ভৰালীয়ে। সংগীত ব্যৱস্থাপনা দীপকেশ বুঢ়াগোহাই, বুবু আৰু তৰুণ তন্ময়ৰ।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:২০১৩ বৰ্ষৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:২০১০ দশকৰ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ
সৰীসৃপ

**সৰীসৃপ** () বোৰ প্ৰথম প্ৰকৃত স্থলচৰ প্ৰাণী৷ আধুনিক মতবাদ অনুসৰি কাৰ্ব'নিফেৰাছ যুগত উদ্ভৱ হোৱা ছিম'ৰিয়া(seymoria) জাতীয় প্ৰাণীবোৰ সৰীসৃপবোৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰকৃত পূৰ্বপুৰুষ৷ পাৰমিয়ান(permian) যুগত কটিল'ছৰিয়া প্ৰাণীবোৰৰপৰা বিভিন্ন ধৰণৰ সৰীসৃপৰ উদ্ভৱ হয় আৰু পিছত মেছ'যইক(mesozoic) যুগত বিকাশ লাভ কৰি জল,স্থল সৰ্বত্ৰ বিয়পি পৰে৷ মেছ'যইক যুগত সৰীসৃপৰ প্ৰৱল বিকাশ আৰু প্ৰভাৱৰ বাবে এই যুগক **সৰীসৃপৰ সোনালী যুগ** বুলি কোৱা হয়৷৷   

## কেইবিধমান সৰীসৃপ

ঘঁৰিয়াল(crocodyle),ফেটিসাপ(naja),অজগৰ সাপ(python),টেষ্টুড'(testudeকাছ(turtle),স্ফেন'ডন(sphenodon),কেল'টিছ(calotes),কেমেলিঅ'ন(chameleon) ইত্যাদি৷

## সাধাৰণ বৈশিষ্ট্যসমূহ

#দেহৰ আকাৰ প্ৰাণীভেদে বেলেগ বেলেগ৷ কিছুমান প্ৰাণীৰ দেহ চাপ খোৱা নাইবা বহল,দীঘল নাইবা চুটি,চুঙাসদৃস নাইবা চেপেটা৷ দেহ মস্তক,ডিঙি,গা আৰু পুচ্ছ অংশত বিভক্ত৷
#ছাল শুকান,খহটা আৰু গ্ৰন্থিহীন৷ দেহ বহি:চ্ছদীয়(epidermal) বাকলিৰে নাইবা চৰ্মপত্ৰ(dermal plate) নাইবা স্কুট(scute) বা প্ৰশল্কৰে আবৃত৷
#দেহত সাধাৰণতে দুযোৰ ভৰি থাকে৷ প্ৰত্যেক ভৰিত পাঁচটাকৈ নখযুক্ত আঙুলি থাকে৷ কিছুমান প্ৰাণীৰ জলীয় অভিযোজনৰ বাবে ভৰি ৰূপান্তৰিত হৈ খোপনি(paddle) সৃষ্টি হয়,যেনে-কাছ৷ কিছুমান প্ৰাণীৰ ভৰি নাথাকে,যেনে-সাপ৷
#দেহকংকাল হাড়ৰ দ্বাৰা গঠিত৷ পশ্চকপালি সন্ধিকন্দ(occipital condyle) এটা৷ কশেৰুকাবোৰ অগ্ৰগৰ্তী(procoelous)৷ কামিহাড় ষ্টৰ্নাম(sternum) ৰ লগত সংযুক্ত৷
#পাচননলী সৰল আৰু মুখৰপৰা ক্ল'ৱাকালৈ বিস্তৃত৷ দুয়োটা হনুতে দাঁত থাকে৷
#শ্বাস-প্ৰশ্বাস হাওঁফাওঁৰ দ্বাৰা সম্পন হয়৷ ফুল নাথাকে৷ সাগৰীয় কাছৰ ক্ষেত্ৰত ক্ল'ৱাকাৰ দ্বাৰাও শ্বাসকাৰ্য চলে৷
#**[[হৃদযন্ত্ৰ]] চাৰিটা কোঠালিযুক্ত**৷ সম্পূৰ্ণভাৱে বিভক্ত অলিন্দ দুটা আৰু আংশিকভাৱে বিভক্ত নিলয় দুটা৷ ঘঁৰিয়ালৰ নিলয় সম্পূৰ্ণৰূপে দুটা কোঠালিত বিভক্ত৷ লোহিত ৰক্তকণিকাবোৰ কোষকেন্দ্ৰযুক্ত৷
#চেৰিব্ৰেল অৰ্ধগোলক(cerebral hemisphere)মসৃণ৷ ১২ যোৰ কপালীয় স্নায়ু(cranial nerve) থাকে৷
#প্ৰধান সংবেদী অংগবোৰ হ'ল চকু,কাণ আৰু নাক৷ পাৰ্শ্বৰেখা নাথাকে৷
#শীতলৰক্তী প্ৰাণী৷
#বৃক্ক মেটানেফ্ৰিক(metanephric)৷
#একলিংগী প্ৰাণী৷ নিষেচন দেহৰ ভিতৰত হয়৷
#**ডিম্বজ(oviparous) প্ৰাণী**৷ বৰ্ধন প্ৰত্যক্ষ,ৰূপান্তৰণ(metamorphosis) নাই৷ বিদলন মেৰ'ব্লাষ্টিক(meroblastic)৷ ভ্ৰূণ ভ্ৰূণাৱৰণ(embryonic membrane) ৰ দ্বাৰা সংৰক্ষিত হয়৷

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিন্যাস
*
উভচৰ প্ৰাণী

right|thumb|250px|এবিধ গছত থকা ভেকুলী
right|thumb|200px|একটি সালামাণ্ডাৰ
right|thumb|200px|এটা ছিছিলিয়ান

**উভচৰ প্ৰাণী** () বোৰ বামত বাস কৰা প্ৰথম মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী। প্ৰায় ২৭৫-২২৫ নিযুত বছৰ আগতে **কাৰ্বনিফেৰাছ** যুগত এই প্ৰাণীবোৰৰ উদ্ভৱ হৈছিল। **লিনিয়াছে** পোনপ্ৰথমে এই প্ৰাণীবোৰক **এম্ফিবিয়া** বুলি নামকৰণ কৰিছিল।

## উভচৰ প্ৰাণী

পানী ভেকুলী(Rana),চুক ভেকুলী(Bufo),হাইলা(Hyla),এলাইটিছ(Alytes),এম্ফিউমা(Amphiuma),ট্ৰাইটন(Triton),এম্বিষ্ট'মা(Ambystoma) ইত্যাদি। 

## বৈশিষ্ট্যসমূহ

#এই প্ৰাণীবোৰে জীৱনৰ এছোৱা কাল পানীত আৰু আনছোৱা বামত বাস কৰে। 
#দেহৰ ছালখন সেমেকা(moist),গ্ৰন্থিযুক্ত আৰু বাকলিহীন। 
#দেহত যুগ্মফান নাথাকে। চলনক্ৰিয়াৰ বাবে বা সাঁতোৰাৰ বাবে দুযোৰ ভৰি থাকে (ছিছিলিয়ানৰ ক্ষেত্ৰত ভৰি নাথাকে,চাইৰেনিডিৰ ক্ষেত্ৰত পুচ্ছপদ নাথাকে)। 
#প্ৰত্যেক ভৰিত ৫টাকৈ নখ থাকে। পশ্চপদ পতাযুক্ত। 
#এযোৰ চকু থাকে। চকু,চকুপতাৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত। 
#বহি:কফণপটহ(ear drum) থাকে আৰু ই মাৰিসদৃশ কলুমেলা(columella) ৰ দ্বাৰা অন্ত:কৰ্ণৰ লগত সংযুক্ত। 
#মুখত সৰু সৰু দাঁত থাকে। কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত জিভা বহি:সাৰী। 
#কংকাল অস্থিযুক্ত। লাওখোলাত দুটা অক্সিপিটেল প্ৰবৰ্ধ থাকে। 
#হৃদযন্ত্ৰ তিনিটা কোঠালিযুক্ত। তিনিযোৰ ধমনীয় ধনু থাকে। লোহিত ৰক্তকণিকাবোৰ কোষকেন্দ্ৰযুক্ত। 
#শ্বাসক্ৰিয়া ফুল,হাঁওফাঁও আৰু ছালৰ দ্বাৰা সম্পাদিত হয়। স্বৰযন্ত্ৰ(vocal cord) থাকে। 
#কৰোটি স্নায়ু(cranial nerve) ৰ সংখ্যা দহযোৰ। 
#ডিম্বজ(oviparous) প্ৰাণী। কণীত পীতৰ পৰিমাণ মধ্যমীয়া বা অধিক। বৰ্ধন পৰোক্ষ।। 

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিন্যাস
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান‎
গৰাল

গৰাল (, বৈজ্ঞানিক নাম-*Naemorhedus goral*) হিমালয়ৰ থিয় পাহাৰীয়া অঞ্চলত দেখা পোৱা ছাগলীজাতীয় (bovid) প্ৰাণী৷ আই.ইউ.চি.এনৰ ৰঙা তালিকাত এই প্ৰাণীবিধক সংকটাপন্ন (Near Threatened) বুলি আখ্যা দিয়া হৈছে৷ এই প্ৰাণীবিধৰ চোৰাং চিকাৰ আৰু বনাঞ্চল ধবংসৰ প্ৰভাৱতে এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে বুলি জনা গৈছে৷ 

## দৈহিক গঠন
গৰালৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৯৫-১৩০ ছে:মি: আৰু ওজন ৩৫-৪২ কিলোগ্ৰাম৷ ইয়াৰ ছালখন মুগা বা মুগা-মটিয়া বৰণীয়া, ডিঙিৰ অংশৰ ৰং পাতল আৰু ৰাজহাড়ৰ ওপৰেদি দীঘলীয়া গাঢ় আঁচ এডাল থাকে৷ 

মতা গৰালৰ ডিঙিত কেশৰ দেখা যায়৷ মতা-মাইকী উভয়ৰে পিছলৈ ঘোৰ খাই থকা শিং থাকে৷ এনে শিঙৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৮ ছে:মি পৰ্যন্ত হয়৷ মূল ৰাজহাড়ৰ গঠনৰ পাৰ্থক্যৰ উপৰিও গৰালৰ ওচৰ সম্পৰ্কীয় দেও ছাগলীৰ সৈতে শৰীৰৰ পাৰ্থক্য আছে৷ উদাহৰণস্বৰূপে দেও ছাগলীৰ দৰে গৰালৰ চকুৰ তলত 'প্ৰিঅৰবিটেল গ্ৰন্থি (preorbital glands) দেখা পোৱা নাযায়৷ 

## বাসস্থান আৰু বিস্তৃতি
গৰাল সাধাৰণতে হিমালয়ৰ পৰ্বতীয়া বনাঞ্চল সমূহত দেখা পোৱা যায়৷ এই প্ৰাণীবিধ ভূটান, উত্তৰ ভাৰত, ছিক্কিম, অৰুণাচল প্ৰদেশ, নেপাল, তীব্বত তথা ম্যানমাৰ পৰ্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে৷ জম্মু-কাশ্মীৰৰ পৰা পূব অৰুণাচললৈকে হিমালয়ৰ  থিয় পৰ্বতীয়া গড়াসমূহত এই জন্তু বিধে বাস কৰে৷ ভাৰত আৰু নেপালত এই জন্তুবিধৰ বাসস্থানৰ উচ্চতা সাগৰ পৃষঠৰ পৰা প্ৰায় ৯০০-২,৭৫০ মিটাৰ পৰ্যন্ত হ'ব পাৰে৷ আনহাতে পাকিস্তান গৰাল ১০০০-৪,০০০ মিটাৰ পৰ্যন্ত বাস কৰে বুলি তথ্য পোৱা গৈছে৷

পাকিস্তানত বৰ্তমানলৈকে সাতটা অকলশৰীয়া গোটত প্ৰায় ৩৭০-১০১৭ টা গৰাল আছে বুলি তথ্য পোৱা গৈছে৷

## আচৰণ
গৰালে সাধাৰণতে ৪-১২ টা জন্তুৰ সৰু দল বান্ধি বাস কৰে৷ অৱশ্যে বয়সস্থ মতা গৱালে অকলশৰীয়াকৈ থকাও দেখা পোৱা যায়৷ এই প্ৰানীবিধ সাধাৰণতে পুৱতি নিশা বা সন্ধিয়া সময়ত আটাইতকৈ সক্ৰিয় হৈ থাকে৷ এবাৰ খোৱাৰ পিছত ই সাধাৰণতে পানী খায় আৰু থিয় গড়াত শিলত জিৰণি লয়৷  ই গছৰ পাত-ঘাঁহ আদি খায়৷ 

গৰাল পৰ্বতীয়া অঞ্চলত দৌৰাত খুবেই পাকৈত৷ ইয়াৰ গাৰ বৰণৰ বাবেও ই চাৰিওকাষৰ পৰিবেশৰ সৈতে খুউব সহজে মিলি পৰে৷ ভক্ষকৰ উপস্থিতিত ই মুখেৰে এবিধ বিশেষ ধৰণৰ শব্দ কৰি সকলোকে সতৰ্ক কৰি দিয়ে৷ 

গৰাল সাধাৰণতে ১৪-১৫ বছৰ পৰ্যন্ত জীয়াই থাকে৷ মাইকী গৰালে ১৭০-২১৮ দিন গৰ্ভধাৰণ কৰাৰ পিছত পোৱালিৰ জন্ম দিয়ে৷ এবাৰত এটাকৈ পোৱালিৰ জন্ম হয়৷ পোৱালিয়ে প্ৰায় তিনি বছৰ বয়সত পুৰ্ণবয়স্ক হৈ উঠে৷ 

## সংৰক্ষণ
গৰালক  CITES Appendix I. প্ৰাণী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে৷ 

## তথ্যসূত্ৰ

* Fakhar-i-Abbas, F. (2009). Ecobiology of Gray Goral (*Naemorhedus goral*): Gray Goral in Pakistan. Saarbrücken: VDM Verlag

শ্ৰেণী:তৃণভোজী প্ৰাণী
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান‎
ভাইৰাছ

**ভাইৰাছ** () এটি লেটিন শব্দ যাৰ অৰ্থ হ'ল **বিষ** (প্ৰাণীৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা বিষ)। নিউক্লিয় প্ৰটিনৰ দ্বাৰা গঠিত অকোষীয়, ৰোগ সৃষ্টিকাৰী, অবিকল্পী পৰজীৱী, অণু-আণুবীক্ষণিক () বস্তু, যি অকল জীৱিত পোষক কোষত বংশবৃদ্ধি কৰিব পাৰে, কিন্তু কোষৰ বাহিৰত জড় প্ৰকৃতিৰ,সেইবিলাকক ভাইৰাছ বোলে। বিজ্ঞানৰ যি শাখাত ভাইৰাছ সম্বন্ধে চৰ্চা আৰু গৱেষণা কৰা হয় তাক ভাইৰ'ল'জি () বোলে। এই শাখাৰ বিশেষজ্ঞজনক ভাইৰ'ল'জিষ্ট () বোলে। ১৮৯৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত উইলিয়াম বাইজিৰিংকেয়ে ধঁপাত পাতৰ ম'জেইক ৰোগৰ জীৱাণুক প্ৰথমে "ভাইৰাছ" আখ্যা দিয়ে।

## প্ৰকৃতি

বহুকাল ধৰি ভাইৰাছৰ প্ৰকৃতি নিৰ্ধাৰণ এক তৰ্ক-বিতৰ্কৰ বিষয় হৈ আছে। তথাপিও আধুনিক ভাইৰ'ল'জিষ্টসকলে ভাইৰাছৰ প্ৰকৃতি সম্বন্ধে ব্যাখ্যা দিছে এইদৰে-

#ভাইৰাছ কোষীয় সংগঠনবিহীন অকোষীয় (non-cellular) বস্তু। 
#জীৱদেহৰ কোষৰ ভিতৰত এইবিলাক সজীৱ থাকে আৰু বংশবিস্তাৰ কৰিব পাৰে। 
#জীৱদেহৰ বাহিৰত এইবিলাকৰ প্ৰকৃতি জড় পদাৰ্থৰ দৰে আৰু এইবিলাকৰ স্ফটিকলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। 
#ভাইৰাছ অতি সূক্ষ্ম,যিয়ে মাইক্ৰ'ফিল্টাৰৰ মাজেৰে সহজে পাৰ হৈ যাব পাৰে। 
#এইবিলাকৰ দেহটো প্ৰ'টিন আৰু DNA অথবা RNA ৰে গঠিত। 
#ভাইৰাছৰ নিজস্ব কোনো বিপাক ক্ৰিয়া কৰাৰ ক্ষমতা আৰু চলনক্ষমতা নাই। 
#ভাইৰাছৰ জীৱন চক্ৰত দুটা দশা বিদ্যমান-বহি:কোষীয় (extracellular) আৰু অন্ত:কোষীয় (intracellular)। 
#এইবিলাক অন্ত:কোষী অবিকল্পী পৰজীৱী (obligate parasite)। 
#ভাইৰাছ অতি উচ্চ আণবিক ভৰসম্পন্ন প্ৰ'টিন কণা। 
#ভাইৰাছ জীৱ আৰু জড়ৰ মধ্যাৱস্থা। 
#প্ৰতিজৈৱিক (antibiotic) ৰ দ্বাৰা ভাইৰাছ ধ্বংস নহয়। 
#এইবিলাকৰ উচ্চ অম্লতা (acidity) বা ক্ষাৰকীয়তা সহ্য কৰিব পৰা ক্ষমতা প্ৰবল। 
#উচ্চ উষ্ণতাত এইবিলাক ধ্বংস নহয়। 
#ভাইৰাছৰ আকাৰ বৃদ্ধি নহয়। 
#প্ৰজনন আৰু উৎপৰিৱৰ্তন (mutation) ভাইৰাছৰ জৈৱিক লক্ষণ।। 

## ভাইৰাছৰ আকাৰ আৰু আকৃতি
### আকাৰ
ভাইৰাছ অতিশয় ক্ষুদ্ৰ অৰ্থাৎ অণু-আণুবীক্ষণিক (sub-microscopic) বস্তু। অকল ইলেক'ট্ৰন অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়তহে ভাইৰাছৰ আকাৰ জনা সম্ভৱ। ভাইৰাছৰ গড় ব্যাস ৮-২৮০ বা ৩০০ মিলিমাইক্ৰন। আকাৰৰ ফালৰপৰা আটাইতকৈ সৰু ভাইৰাছটো হ'ল ঘৰচীয়া জীৱ-জন্তুৰ মুখ আৰু ভৰিত ৰোগ সৃষ্টিকাৰী **ৰাইন'ভাইৰাছ **(আকাৰ ১০-১২nm)। আনহাতে,ডাঙৰ ভাইৰাছটো হ'ল **বসন্ত ভাইৰাছ** (আকাৰ ৩০০-৪০০nm)। কিছুমান ভাইৰাছৰ আকাৰ এনেধৰণৰ- হাৰ্পিছ ভাইৰাছ (১৩৩-২৩৩nm ),জলাতঙ্ক ভাইৰাছ (১২৫nm ),ইনফ্লুয়েঞ্জা ভাইৰাছ (৮০-১০০nm ),প'লিঅ' ভাইৰাছ (২৮-৩০nm )ইত্যাদি। 

### আকৃতি

ভাইৰাছৰ আকৃতি বিভিন্ন ধৰণৰ হয়। আকৃতি অনুযায়ী ভাইৰাছক চাৰিটা প্ৰধান ভাগত ভগাব পাৰি-
*গোলাকাৰ (Spherical):এইবিলাকৰ আকৃতি প্ৰায় ঘূৰণীয়া। ইনফ্লুয়েঞ্জা,জাপানী এনকেফেলাইটিছ আৰু ঘৰচীয়া জীৱ-জন্তুৰ মুখ আৰু ভৰিৰ চবকা ৰোগ সৃষ্টিকাৰী ভাইৰাছৰ আকাৰ ঘূৰণীয়া হয়। সেইদৰে,কিছুমান উদ্ভিদ ভাইৰাছ যেনে-লাউ,কোমোৰা,তিঁয়হ আদিত ৰোগ সৃষ্টিকাৰী ম'জেইক ভাইৰাছ (cucumber mosaic virus) ৰ আকৃতি ঘূৰণীয়া বা গোলাকাৰ। 
*দণ্ডাকাৰ (Rod-shaped):ধঁপাতৰ ম'জেইক ৰোগ,আলুৰ ব্লাইট ৰোগ সৃষ্টিকাৰী ভাইৰাছবোৰ দেখাত দণ্ডাকাৰ-দণ্ডটো দৃঢ়,দীঘল আৰু নমনীয় প্ৰকৃতিৰ হয়। 
*ঘনকাকৃতি (Cuboidal): এইবিলাকৰ আকৃতি ঘনক (cube) টোৰ দৰে হয়,যেনে-হাৰ্পিছ আৰু বসন্তৰোগৰ ভাইৰাছ (ভেক্সিনিয়া আৰু ভেৰিঅ'লা)। 
*শুক্ৰাণু আকৃতি (Spermatozoid form): বেক্টেৰিয়া ধ্বংসকাৰী ভাইৰাছসমূহৰ আকৃতি শুক্ৰাণু বা লালুকীটোৰ দৰে হয়। এইবিলাকৰ দেহটো মূৰ আৰু নেজত বিভক্ত।

## ভাইৰাছৰ গঠন

## ভাইৰাছৰ চা

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান
অসমত দেখা পোৱা উদ্ভিদসমূহৰ তালিকা

## তথ্য সংগ্ৰহ

*http://www.worldagroforestrycentre.org/resources/databases/agroforestree 
*http://www.flowersofindia.in  
*http://www.kew.org/plants-fungi/Aesculus-indica.htm

শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান‎
শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা
অসমত দেখা পোৱা পখিলাবোৰ

## তথ্যসূত্ৰ
*শৈলেন্দ্ৰ মোহন দাস, মৃণালী নেওগ দাস; 'চাতকনেজীয়া পখিলাবোৰ';প্ৰান্তিক-১৬/১২/২০১০; পৃষ্ঠা-২৮-৩০। 

শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ
শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা
পাত

**পাত** () উদ্ভিদৰ অংগজ অংগ৷ কাণ্ডৰ গাঁঠিৰ পৰা এইবিলাক বহিৰ্জনিষ্ণুভাৱে উৎপন্ন হয়৷ এইবিলাক দেখাত সেউজীয়া আৰু চেপেটা হয়৷ কাণ্ড বা শাখা-প্ৰশাখাৰ গাঁঠিৰ পৰা বহিৰ্জনিষ্ণুভাৱে উৎপন্ন হোৱা বহল, চেপেটা, পাৰ্শ্বীয় অংগজ অংগটোক পাত বোলে৷ সাধাৰণতে পাত কাণ্ড বা শাখা-প্ৰশাখাৰ ওপৰত অগ্ৰোমুখভাৱে (acropetally) সজ্জিত হৈ থাকে আৰু এইবিলাকৰ কক্ষত এক বা একাধিক মুকুল থাকে৷ সেউজীয়া হোৱাত এইবিলাকে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা খাদ্য প্ৰস্তুত কৰিব পাৰে৷ সালোকসংশ্লেষণৰ বাহিৰেও আৰু প্ৰস্বেদন বিভিন্ন গেছীয় পদাৰ্থৰ আদান-প্ৰদান পাতৰ মাধ্যমত হয়৷৷

## পাতৰ বৈশিষ্ট্য

#কাণ্ড বা শাখাৰ গাঁঠিৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা সেউজীয়া পাৰ্শ্বীয় অংগজ অংগ৷
#ক্ল’ৰফিল থকা বাবে এইবিলাক দেখাত সেউজীয়াবৰণৰ হয়৷
#এইবিলাক কাণ্ড বা  শাখাৰ গাঁঠিৰ পৰা বহিৰ্জনিষ্ণুভাৱে (exogenously) উৎপন্ন হয়৷
#পাতৰ কক্ষত সদায় কক্ষমুকুল থাকে৷
#এইবিলাক কাণ্ড বা শাখাৰ ওপৰত অগ্ৰোমুখভাৱে (acropetally) সজ্জিত হৈ থাকে৷
#পাতৰ বৃদ্ধি নিৰ্দিষ্ট বা নিয়ত (definite) হয়৷  

## পাতৰ প্ৰকাৰ

অৱস্থান, আকৃতি আৰু প্ৰকৃতি অনুযায়ী পাত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ হয়৷

*সাধাৰণ পাত (Foliage leaf) : চেপেটা আৰু সেউজীয়া বৰণৰ পাতক সাধাৰণ পাত বোলে৷ এইবিলাকে সালোকসংশ্লেষণৰ সহায়ত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে৷

*বীজপত্ৰ (Cotyledons) : বীজৰ অন্তৰ্গত ভ্ৰূণৰ ভ্ৰূণাক্ষৰ সৈতে যুক্ত হৈ থকা পাতক বীজপত্ৰ বোলে৷ বীজপত্ৰই হ’ল  আচলতে উদ্ভিদৰ প্ৰথম পাত৷ বীজপত্ৰ খাদ্য সঞ্চয়ৰ বাবে স্ফীত আৰু ৰসাল হয় (মটৰমাহ, বুট), অথবা পাতল (এৰাৰ বীজ) হয়৷ একবীজপত্ৰী উদ্ভিদৰ ভ্ৰূণৰ এটা আৰু দ্বি-বীজপত্ৰী উদ্ভিদৰ বীজত দুটা বীজপত্ৰ থাকে৷ অংকুৰণৰ সময়ত ভ্ৰূণাক্ষক খাদ্য যোগান ধৰাই বীজপত্ৰৰ কাম৷

*শল্কপত্ৰ বা কেটাফিল (Scale leaf or cataphylls) : এইবিলাক সাধাৰণতে শুকান (কেতিয়াবা ৰসাল হয়, যেনে-পিঁয়াজ, নহৰু আদিৰ ক্ষেত্ৰত), ঈষৎ বাদামী ৰঙৰ পাতল পাত, যিবিলাক কাণ্ডৰ গাঁঠিৰ পৰা উৎপন্ন হয়৷ এইধৰণৰ পাতৰ কক্ষত কক্ষমুকুল থাকে৷ ৰাইয’ম, স্ফীতকন্দ আদি মৃদগত কাণ্ডত আৰু শতমূল (Asparagus), ঝাউ (Casuarina) আদিৰ কাণ্ডত শল্কপত্ৰ থাকে৷ শল্কপত্ৰৰ কাম হ’ল- ইয়াৰ কক্ষত থকা মুকুলক ৰক্ষা কৰা৷ ইয়াৰ বাহিৰেও এইবিলাকে খাদ্য সঞ্চয় কৰে (যেনে- পিঁয়াজ)৷

*পুষ্পধৰ পত্ৰ (Bract): এইবিলাক বিশেষ ধৰণৰ পাত৷ এইবিলাকৰ কক্ষৰপৰা পুষ্পমুকুলৰ সৃষ্টি হয়৷ এইবিলাক সাধাৰণতে ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ সেউজীয়া বৰণৰ হয় আৰু কেতিয়াবা অন্য বৰণৰ হোৱাও দেখা যায়৷ মুকুল অৱস্থাত ফুলক ৰক্ষা কৰাই ইয়াৰ প্ৰধান কাম৷ কেতিয়াবা ৰঙীন পুষ্পধৰ পত্ৰই কীট-পতঙ্গক আকৰ্ষণ কৰি পৰাগযোগ হোৱাত সহায় কৰে৷

*পুষ্পপত্ৰ (Floral leaf) : ফুলৰ বিভিন্ন চক্ৰৰ  প্ৰতিটো অংশকে পুষ্পপত্ৰ বোলে৷ এইবিলাক ৰূপান্তৰিত পাত৷

*প্ৰ’ফিল (Prophyll) : যেতিয়া কাণ্ড বা শাখাৰ প্ৰথম কেইটামান পাত সাধাৰণ পাতৰ দৰে নহয়,কাঁইট বা আকৰ্ষৰ দৰে হয়, তেতিয়া সেইবিলাক পাতক প্ৰ'ফিল বোলে৷ যেনে- বেলগছৰ কাঁইট, নেমুৰ কাঁইট, লাউৰ আকৰ্ষ৷ 

## পাতৰ বিভিন্ন অংশ
1. পত্ৰমূল: কাণ্ডৰ গাত লাগি থাকে
২. বৃন্ত বা ঠাৰি
৩. ফলক : সেউজীয়া,বহল আৰু চেপেটা ।

## তথ্য সংগ্ৰহ

  

   

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:উদ্ভিদৰ গঠন
শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান‎
হৃদযন্ত্ৰ

**হৃদযন্ত্ৰ** () হৃদপেশীৰ দ্বাৰা গঠিত কেন্দ্ৰীয় পাম্প সদৃশ অংগ,যি অবিৰতভাৱে প্ৰাণীৰ জীৱন থকালৈকে স্পন্দিত হৈ গোটেই দেহত ৰক্ত পৰিবহণ কৰে। ই বক্ষ গহ্বৰত হাঁওফাঁও দুটাৰ মধ্যৱৰ্তী স্থানত অৱস্থিত সোপোকা অংগ। হৃদযন্ত্ৰ হৃদয়াৱৰণ () ৰ দ্বাৰা আবৃত হৈ থাকে। হৃদয়াৱৰণ আৰু হৃদযন্ত্ৰৰ মাজৰ গহ্বৰটোক হৃদয়াৱৰণ গহ্বৰ বোলে। ই এক প্ৰকাৰ জুলীয়া ৰসেৰে পূৰ্ণ হৈ থাকে। এই ৰসে হৃদযন্ত্ৰক বাহ্যিক আঘাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। হৃদযন্ত্ৰটো ৪টা কোঠালিযুক্ত। নিম্নখাপৰ মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ পৰা ক্ৰমে উচ্চখাপৰ প্ৰাণীলৈ ইয়াৰ জটিলতা বৃদ্ধি পায়। 
## বিভিন্ন মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ হৃদযন্ত্ৰ

### স্তন্যপায়ী প্ৰাণী(মানুহ)ৰ হৃদযন্ত্ৰ
*অৱস্থান : স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ হৃদযন্ত্ৰটো বক্ষ গহ্বৰত হাঁওফাঁও দুটাৰ মাজত মধ্যচ্ছদাৰ ঠিক ওপৰৰ ফালে মধ্য অক্ষৰ পৰা ৯ চে.মি. বাওঁফালে অৱস্থিত। হৃদযন্ত্ৰটোৰ প্ৰশস্ত প্ৰান্ত (base) ওপৰৰ পিনে আৰু জোঙা শীৰ্ষপ্ৰান্ত (apex) তলৰ ফালে আৰু ই পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ কামিহাড়ৰ দ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থাকে। 
*হৃদয়াৱৰণ : হৃদযন্ত্ৰটো এখন দ্বি-স্তৰীত আৱৰণৰ দ্বাৰা আবৃত হৈ থাকে,ইয়াক হৃদয়াৱৰণ বোলে। হৃদয়াৱৰণৰ বাহ্যিক আৱৰণখনক অংগীয় স্তৰ (visceal layer) আৰু অন্ত: আৱৰণক গহ্বৰাৱৰণী স্তৰ (parietal layer) হৃদয়াৱৰণ বোলে। এই আৱৰণ দুখনৰ মধ্যৱৰ্তী স্থানক হৃদয়াৱৰণ গহ্বৰ (pericardial cavity) বোলে এই গহ্বৰত থকা পনীয়া ৰসে হৃদযন্ত্ৰক বাহ্যিক আঘাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰে তথা সংকোচনৰ আৰু প্ৰসাৰণৰ সময়ত হ'ব পৰা ঘৰ্ষণৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। 
*আকাৰ,আয়তন আৰু ওজন : হৃদপিণ্ডৰ আকাৰ ত্ৰিভুজাকৃতিৰ,আঁহত পাত এখিলাৰ দৰে। ইয়াৰ দৈঘ্য ১২-১৩ চে.মি. আৰু প্ৰস্থ ৯-১০ চে.মি.। প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষৰ হৃদপিণ্ডৰ ওজন ২৮০-৩৪০ গ্ৰাম আৰু মহিলাৰ ২৩০-২৮০ গ্ৰাম। মানুহৰ হৃদযন্ত্ৰ চাৰিটা কোঠালিযুক্ত।। 

### মৎস্য

মৎস্যবোৰৰ হৃদযন্ত্ৰ দুটা কোঠালিযুক্ত। ইয়াৰে এটা অলিন্দ (auricle) আৰু আনটো নিলয় (ventricle)। মৎস্যৰ হৃদযন্ত্ৰই কেৱলমাত্ৰ অশুদ্ধ তেজ বহন কৰে। দেহৰ বিভিন্ন অংশৰপৰা অহা তেজ প্ৰথমতে পাতল বেৰযুক্ত ছাইনাছ ভেন'ছাছ বা শিৰাকোটৰ (sinus venosus) নামৰ কোঠালিত জমা হয় আৰু তাৰ পৰা ছাইনু অলিন্দ ৰন্ধ্ৰ (sinu auricular aperture) ৰ দ্বাৰা অলিন্দলৈ আহে। অলিন্দৰ সংকোচনৰ ফলত তেজ নিলয় লৈ আহে আৰু ইয়াৰ পৰা এই অশুদ্ধ তেজখিনি অন্তৰ্বাহী ধমনীৰ জৰিয়তে ফুল বা জলক্লোমলৈ আহে। এনে ধৰণৰ হৃদযন্ত্ৰক ব্ৰেংকিয়েল হৃদযন্ত্ৰ (branchail heart) বোলে। 

### উভচৰ

উভচৰৰ হৃদযন্ত্ৰ তিনিটা কোঠালিযুক্ত। ইয়াৰে দুটা অলিন্দ আৰু এটা নিলয়। অলিন্দ দুটা আন্তঃঅলিন্দ পৰ্দা (inter auricular septum) ৰ দ্বাৰা এটা আনটোৰ পৰা পৃথক হৈ থাকে। সোঁ অলিন্দই ছাইনাছ ভেন'ছাছৰ যোগেদি দূষিত তেজ আৰু বাঁও অলিন্দই ক্লোম শিৰা (pulmonary vein) ৰ যোগেদি শুদ্ধ তেজ গ্ৰহণ কৰে। অলিন্দ দুটা অলিন্দ-নিলয় ৰন্ধ্ৰৰ দ্বাৰা নিলয়ৰ লগত সংযুক্ত। উভচৰৰ হৃদযন্ত্ৰত মিশ্ৰিত তেজ থাকে। নিলয়ৰ পৰা ধমনীকাণ্ড (trunchus arteriosus) ৰ জৰিয়তে তেজ ধমনীৰে শৰীৰৰ বিভিন্ন প্ৰান্তলৈকে প্ৰৱাহিত হয়। 

### সৰীসৃপ

সৰীসৃপৰ হৃদযন্ত্ৰ অসম্পূৰ্ণভাৱে চাৰিটা কোঠালিত বিভক্ত। ইয়াৰ দুটা অলিন্দ আৰু সম্পূৰ্ণকৈ বিভাজিত নোহোৱা এটা নিলয় থাকে (কাছ আৰু ঘঁৰিয়ালৰ ক্ষেত্ৰত হৃদযন্ত্ৰ চাৰিটা কোঠালিযুক্ত-দুটা অলিন্দ আৰু দুটা নিলয়)।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:প্ৰাণীৰ গঠন
শ্ৰেণী:অংগ
শ্ৰেণী:অভ্যন্তৰীণ অংগ
সাধাৰণ ব্লুবটল

সাধাৰণ ব্লুবটল  (, বৈজ্ঞানিক নাম-*Graphium sarpedon*)  এবিধ চাতকনেজীয়া (Swallowtail Butterfly) পখিলাৰ প্ৰজাতি৷ ইয়াক সাধাৰণতে দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কিছু কিছু অংশত দেখা পোৱা যায়৷ সমগ্ৰ বিশ্বতে ইয়াৰ কমেও ১৬ বিধমান উপ-প্ৰজাতি পোৱা যায়৷ 
## বিৱৰণ
সাধাৰণ ব্লুবটল ৰ ওপৰৰ অংশ গাঢ় ক’লা বৰণৰ (opaque black)৷ তলৰ অংশ গাঢ় মটিয়া হয়৷  ইয়াৰ পাখিৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৫৫-৭৫ মিমি৷ ইয়াৰ আগ আৰু পাছফালৰ অংশ (fore and hind wings)ত এটা নীলা বা নীল-সেউজীয়া বৰণৰ ত্ৰিভুজাকাৰ কেন্দ্ৰীয় ফোঁট (central spot) থাকে ৷ এই ত্ৰিভুজাকাৰ অংশটোৰ জোঙা ফালটো পখিলাটোৰ মূল দেহটোৰ ফালে মুখ কৰি থাকে৷ 
## বিস্তৃতি

এই পখিলাবিধ সমগ্ৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিস্তৃত হৈ আছে৷ ইয়াৰ বিভিন্ন উপ-প্ৰজাতি  ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকা (*G. s. sarpedon* আৰু *teredon*), চীন আৰু টাইৱান (*G. s. semifasciatus* আৰু *connectens*), জাপান (*G. s. nipponum*), ইণ্ডোনেছিয়া তথা নিউ গিনি (*G. s. messogis*), আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া (*G. s. choredon*) ত দেখা পোৱা যায়৷ 

ভাৰতবৰ্ষত ই দক্ষিণৰ দাক্ষিণাত্য (Western Ghats)ৰ পৰা কাশ্মীৰৰ হিমালয় পৰ্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে৷

## বাসস্থান
এই পখিলাবিধ সাধাৰণতে সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ১৬০০ মিটাৰৰ তলৰ সেমেকা বৰ্ষাৰণ্যত দেখা পোৱা যায়৷ এনে ঠাইসমূহত ইয়াক গছৰ উচ্চতাতকৈ কিছু ওপৰত (above tree canopy) উৰা দেখা পোৱা যায়৷ 
## আচৰণ
### খাদ্য
সাধাৰণ ব্লুবটল পখিলাৰ পলুৱে সাধাৰণতে ল’ৰেচি (Lauraceae), মিৰটেচি (Myrtaceae), চেপ’টেচি (Sapotaceae) আৰু ৰুটেচি (Rutaceae) আদি গোত্ৰ বিভিন্ন উদ্ভিদৰ পাত খাই জীয়াই থাকে৷ বিশেষকৈ *G.s. sarpedon* আৰু *G.s. teredon*নামৰ উপ-প্ৰজাতি দুটাই দালচেনি (cinnamon), *[[Cinnamomum zeylanicum]]*,  *[[Litsea sebifera]]* আদি গছৰ পাত খাই বুলি জনা যায়৷

মতা পখিলাবোৰে বাটৰ কাষত বা পানীৰ ডোঙাৰ চাৰিওকাষে জুম পাতি পৰি খাদ্য খোৱা দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ পূৰ্ণবয়স্ক পখিলাই ফুলৰ মৌ আদি খায়৷  

### প্ৰব্ৰজন
সাধাৰণ ব্লুবটল পখিলাই দক্ষিণ ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে বুলি জনা যায়৷ নিলিগিৰি পাহাৰত কৰা এটা অধ্যয়নত এই পখিলাবিধে মুঠ প্ৰব্ৰজনকাৰী পখিলাৰ প্ৰায় ৫% অধিকাৰ কৰি আছে বুলি জনা গৈছে৷ 
 
## তথ্যসূত্ৰ



## লগতে চাওক
* Krushnamegh Kunte (2005) Butterflies of Peninsular India. Universities Press.
* Meena Haribal (1994) Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History.
* W.H. Evans (1932) The Identification of Indian Butterflies, 2nd Ed. Bombay Natural History Society, Madras
## বাহ্যিক সংযোগ

* NHM Caterpillar hosts database
.
শ্ৰেণী:পখিলা
নীলাফুটুকী জে

নীলাফুটুকী জে (, বৈজ্ঞানিক নাম-*Graphium doson*) এটা ক’লা বৰণৰ ক্ৰান্তীয় চাতকনেজী (swallowtail) পখিলাৰ প্ৰজাতি৷ ইয়াৰ মতা আৰু মাইকী উভয়ে দেখিবলৈ একে হয়৷ ইয়াৰ মতা-মাইকী উভয়ে দেখিবলৈ একে হয়৷ 

## বিস্তৃতি
এই পখিলাবিধ সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে বিস্তৃত হৈ আছে৷ ভাৰতবৰ্ষত ইয়াক দক্ষিণ ভাৰত, পূব ভাৰত, পশ্চিমবংগ, অসম আৰু হিমালয়ৰ পাদদেশত দেখা যায়৷ 
## বাসস্থান
নীলাফুটুকী জে পখিলা সাধাৰণতে সেমেকা, পৰ্ণপাতী, অৰ্ধ বৰ্ষাৰণ্য আৰু বৰ্ষাৰণ্য সমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ 
## আচৰণ
এই পখিলাবিধ সাধাৰণতে সমগ্ৰ দিনেই সক্ৰিয় হৈ থাকে৷ ই অনবৰতে উৰি ফুৰে আৰু একেঠাইতে কেতিয়াবাহে ৰয়৷ ইয়াৰ উৰাৰ ধৰণ পোন আৰু খৰ৷ 
## জীৱনচক্ৰ
### কণী
ইয়াৰ কণীৰ আকাৰ ঘুৰণীয়া, বৰণ শেঁতা হালধীয়া৷ ই সাধাৰণতে গছৰ পাতৰ তলৰ অংশত কণী পাৰে৷ 
### পলু
ইয়াৰ পলু (caterpillar)ৰ আকাৰ spindle-shaped৷ পলু গাঢ় মটিয়া বা সেউজ বৰণীয়া হয়৷ 
### লেটা
নীলাফুটুকী জেৰ লেটা (pupa)ৰ বৰণ শেঁতা সেউজীয়া আৰু মূৰৰ পৰা ইয়াৰ এডাল বেঙুনীয়া বৰণৰ এডাল আঁচ থকা দেখা যায়৷  
## খাদ্য
এই পখিলাবিধৰ পলুৱে সাধাৰণতে ‘Annonaceae’, ‘Lauraceae’, ‘Magnoliaceae’ আদি গোত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত বিভিন্ন উদ্ভিদ যেনে  *Annona lawii*, *Cinnamomum macrocarpum*, *Magnolia grandiflora*,  *Michelia champaca*, *Milliusa tomentosum* আৰু *Polyalthia longifolia* আদিৰ পাত খাই জীয়াই থাকে৷

## তথ্যসূত্ৰ
* Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
* Kunte,Krushnamegh  (2005) Butterflies of Peninsular India. Universities Press.
* Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

## আলোকচিত্ৰ ভঁৰাল

Image:Common Jay (Graphium doson) on Singapur Cherry (Muntingia calabura) W IMG 9602.jpg|on Singapur Cherry *[[Muntingia calabura]]* in  Hyderabad, India.
Image:Common Blue Bottle I IMG 8906.jpg|Mud-puddling in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Commonjay cat sec.jpg|Caterpillar
Image:Commonjay adup sec.jpg|adult
Image:DSC 1152.NEF.jpg|
Image:RN018 Dead Butterflies.jpg|Photo of dead Common Jay with upper forewing visible
Image:Doson u copy.jpg|Underside of wing from Seitz Macrolepidoptera
Image:Achencovil river scene.jpg|A Bunch of Common Jay (Graphium doson) at Achencovil river


## লগতে চাওক

*List of Butterflies of India
*Papilionidae

শ্ৰেণী:পখিলা
সমিধান

**সমিধান** এটা অ-ব্যৱসায়িক স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন।  ভাৰতৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলত তথ্য সৰবৰাহৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলকভাৱে পিছ পৰি থকা অঞ্চলসমূহৰ উন্নয়নৰ উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কেইজনমান উদ্যমীৰ উদ্যোগত ২০১০ চনৰ ১ জানুৱাৰী তাৰিখে সমিধান মুকলি কৰা হৈছিল।  এই সংগঠনটো ভাৰতৰ *Societies Registration Act, XXI of 1860*-ৰ আধাৰত পঞ্জীয়ণভুক্ত। সমিধানে বিভিন্ন বিষয়ৰ সমল ব্যক্তিৰে গঠিত এটা গোটৰ জৰিয়তে কেৰিয়াৰ সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শ প্ৰদান কৰে। এই গোটটোত অভিযান্ত্ৰিক, ডিজাইন, গণ-মাধ্যম, অৰ্থনীতি, জন-সম্পৰ্ক, চিকিৎসা, ব্যৱস্থাপনা, কলা, ক্ৰীড়া আদি বিভিন্ন বিষয়ৰ সমল ব্যক্তি সদস্য হিচাপে আছে।  ইয়াৰ লগতে সমিধানে আন এটা অ-ব্যৱসায়িক স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন চাকৰিৰ সহযোগত বিনামূলীয়া *resume building* সেৱাও আগবঢ়ায়। 

## বঁটা-সন্মান
২০১১ চনত সমিধান **ই-নৰ্থ-ইষ্ট বিচাৰকৰ বিশেষ উল্লেখ** (ইংৰাজী: eNorthEast "Special Jury Mention" ) সন্মানেৰে সন্মানিত হয়। 

## শৈক্ষিক পৰামৰ্শদান আৰু বৃত্তি প্ৰদান কাৰ্যসূচী
২০১২ চনত সমিধানে শৈক্ষিক পৰামৰ্শদান আৰু বৃত্তি প্ৰদান (ইংৰাজী: "Mentor-ship-cum-Scholarship" ) কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰে।  এই কাৰ্যসূচীৰ অংশস্বৰূপে অৰ্থনৈতিক ভাৱে অনগ্ৰসৰ পৰিয়ালৰ ৬ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰ্ৰীক শৈক্ষিক পৰামৰ্শদান আৰু বৃত্তি প্ৰদান কৰা হৈছে। বৰ্তমান একাদশ শ্ৰেণী বা তাৰ ওপৰত শ্ৰেণীত অধ্যয়নৰত ছাত্ৰ ছাত্ৰী এই কাৰ্যসূচীৰ দ্বাৰা সাঙুৰি লোৱা হয়। বাছনিৰ চৰ্ত অনুসৰি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অষ্টম শ্ৰেণীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সকলো শিক্ষান্ত পৰীক্ষাতে ৭০% বা ততোধিক নম্বৰ প্ৰাপ্ত হ'ব লাগিব। ইয়াৰ লগতে প্ৰাৰ্থীজনৰ পৰিয়ালৰ বাৰ্ষিক উপাৰ্জন ১,৭৫,০০০ টকা(US$2,700)তকৈ কম হ'ব লাগিব। প্ৰতিগৰাকী শিক্ষাৰ্থীকে তেওঁৰ কেৰিয়াৰ নিৰ্বাচন, অধ্যয়নৰ বিষয় আৰু ভৱিষ্যতৰ লক্ষ্যৰ সৈতে সংগতি ৰাখি দুগৰাকী শৈক্ষিক পৰামৰ্শদাতাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। প্ৰতিটো বৃত্তিৰ পৰিমাণ বছৰি ২৫,০০০ টকা (US$380)। 

শেহতীয়াকৈ "সমিধানে" ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক জলপানি প্ৰদানৰ বাবে ’স্কলাৰ এচিষ্ট’ নামেৰে এক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য মেধাৱী শিক্ষাৰ্থীসকলক আৰ্থিকভাৱে সহায়ৰ হাত আগবঢ়াব বিচৰা দাতা আৰু যোগ্য ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত এক যোগসূত্ৰ স্থাপন কৰা। এই পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে বৰ্তমান ৬টা ছাত্ৰবৃত্তি সমিধানৰ ৱেবছাইটত উপলব্ধ। 

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অব্যৱসায়িক সংস্থা
ৰাভেন পখিলা

ৰাভেন পখিলা (, বৈজ্ঞানিক নাম-*Papilio castor*) দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিস্তৃত হৈ থকা এবিধ চাতকনেজীয়া পখিলা (Swallowtail butterfly)ৰ প্ৰজাতি৷ 

## বিৱৰণ

মতা ৰাভেন পখিলাৰ পাখিৰ ওপৰফালৰ বৰণ ক'লা৷ পাখিত হালধীয়া-মটিয়া বৰণৰ দাগ (scale) থকা দেখা যায়৷ তদুপৰি পাতলীয়াকৈ দীঘলীয়া আঁচ কিছুমানো থকা দেখা যায়৷ ইয়াৰ পিছফালৰ পাখি ( hind wing) ত ক্ৰীমবৰণীয়া দাগ কিছুমান থাকে, তাতে ডিম্বাকৃতিৰ এটা দাগ থাকে৷ আগফালৰ পাখি ( fore wing) ত তললৈ সৰু সৰু বগা দাগ থকা দেখা যায়৷  

মাইকী ৰাভেন পখিলাৰ পাখিৰ ওপৰৰ অংশ (upperside) মতা ৰাভেন পখিলাতকৈ শেঁতা বৰণীয়া হয়৷ কিন্তু ইয়াৰ পাখিত থকা হালধীয়া বা ৰঙচুৱা দাগবোৰ বেছি ঘন হয়৷ ইয়াৰ আগফালৰ পাখিৰ দাগবোৰ মতা ৰাভেন পখিলাটোৰ দৰেই হয়৷ কেৱল ওপৰিঞ্চিকৈ ইয়াৰ পিছফালৰ পাখিত বিয়পি যোৱা ধূসৰ বগা দাগ কিছুমান থাকে৷ ইয়াৰ এন্টানাডাল ক'লা বৰণৰ, মূৰ, থ'ৰাক্স আৰু পেট অংশ ধূসৰ মটীয়া আৰু বগা ফুটুকীয়া হোৱা দেখা যায়৷  

## শ্ৰেণীবিভাজন

ৰাভেন পখিলাৰ মূল প্ৰজাতি (nominate ) হৈছে *Papilio castor৷ *ইয়াৰে অন্যান্য* * ওচৰ সম্পৰ্কীয় প্ৰজাতিবোৰ হ'ল

**Papilio castor* Westwood, 1842 
**[[Papilio dravidarum]]*  Wood-Mason, 1880 
**[[Papilio mahadeva]]*  Moore, [1879]

## বিস্তৃতি
উত্তৰ-পূব ভাৰত, ম্যানমাৰ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ৰাভেন  পখিলা দেখিবলৈ পোৱা যায় আৰু কিছুমান সময়ত অসমতো দেখিবলৈ পোৱা যায়‌‌।

## তথ্যসূত্ৰ

## লগতে চাওক
* Collins, N.M. & Morris, M.G. (1985) Threatened Swallowtail Butterflies of the World. IUCN. ISBN 978-2-88032-603-6
* Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
* Haribal, Meena (1994) Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History.
* Wynter-Blyth, M.A. (1957) Butterflies of the Indian Region, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

## বাহ্যিক সংযোগ
*Butterflycorner  Images from Naturhistorisches Museum Wien

শ্ৰেণী:পখিলা
হালধীয়া ফুটুকী মাইম

হালধীয়া ফুটুকী মাইম (, বৈজ্ঞানিক নাম-*Papilio clytia*) দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখা পোৱা এবিধ চাতকনেজীয়া পখিলা (Swallowtail butterfly)৷ এই প্ৰজাতিটোৱে অনুকৰণধৰ্মিতা (mimicry) দেখুৱায় বুলি জনা যায়৷

## বিৱৰণ
এই পখিলাবিধৰ মতা আৰু মাইকী উভয়ৰে পাখিৰ ওপৰৰ অংশ বেঙুনীয়া ক’লা বা কোমল মটিয়া বৰণৰ হয়৷ আগফালৰ পাখি (Forewing)ত এটা বগা দাগ থাকে৷ তেনেদৰে পিছফালৰ পাখি (Hindwing)তো ত্ৰিভুজাকাৰ এটা বগা দাগ থকা দেখা যায়৷ ইয়াৰ পাখিৰ তলৰ অংশ শেঁতা মটিয়া বা গাঢ় বেঙুনীয়া হ’ব পাৰে৷. অৱশ্যে প্ৰকাৰভেদে ইয়াৰ দেহৰ বৰণো বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে৷

## বিস্তৃতি
এই পখিলাবিধ ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ পৰা ছিক্কিম আৰু অসম পৰ্যন্ত বিস্তৃত হৈ আছে৷ তদুপৰি নেপাল, বাংলাদেশ, আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ, শ্ৰীলংকা, থাইলেণ্ড,চীন, হংকং, ভিয়েটনাম, লাওছ,  মালয়েছিয়া, ফিলিপাইনছ, ইন্দোনেছিয়া আদিত এই পখিলাবিধ দেখিবলৈ পোৱা যায়৷

## বাসস্থান
হালধীয়া ফুটুকী মাইম পখিলাক পৰ্বতীয়া অঞ্চলৰ পখিলা বুলি গণ্য কৰা হয় যদিও ইয়াক সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা কম উচ্চতাতো দেখিবলৈ পোৱা যায়৷ বাৰিষাৰ সময়ত ইয়াক বেছিকৈ দেখা যায়৷ 
## আচৰণ
হালধীয়া ফুটুকী মাইম পখিলাৰ উৰাৰ ধৰণ খৰো নহয় বা বেছি লেহেমীয়াও নহয়৷ ই গ্ৰীষ্মকালত বোকাত পৰি খাদ্যৰ সন্ধান কৰে (mud-puddle)৷ এই পখিলাবিধে ঘাইকৈ ফুলৰ মৌ খাই জীয়াই থাকে৷

## জীৱন-চক্ৰ
### কণী
ঘূৰণীয়া, কমলা-হালধীয়া বৰণীয়া আৰু চিক্‌চিকিয়া হয়৷

### পলু
ইয়াৰ পলু গাঢ় মটিয়া বৰণীয়া হয়৷ 
#### পলুৱে বাস কৰা উদ্ভিদসমূহ
এই পখিলাৰ পলুৱে সাধাৰণতে  *Lauraceae* পৰিয়ালৰ উদ্ভিদত বাস কৰে৷ ইয়াৰে কিছুমান উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি হ’ল-
* *[[Alseodaphne semicarpifolia]]*
* *[[Cinnamomum camphora]]*
* *[[Cinnamonum macrocarpum]]*
* *[[Litsea chinensis]]*
* *[[Litsea deccansis]]*
* *[[Tetranthera apetala]]*

### লেটা
এই পখিলাৰ লেটা দেখাত মৰি যোৱা ডালৰ দৰে৷
## আলোকচিত্ৰ ভঁৰাল

File:Chilasa clytia dissimilis emerg.jpg|Emergence
File:Chilasa clytia pupa.jpg|Pupa
File:Chilasa clytia cat sec.jpg|Caterpillar
File:Chilasa clytia cat2 sec.jpg|Caterpillar
File:BH034 Papilio clytia.jpg|An illustration from *[[The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma]]*. Butterflies
File:Common Mime Papilio clytia Form dissimilis by kadavoor.jpg|Common mime form dissimilis
File:Common Mime Papilio clytia Form clytia by kadavoor.jpg|Common mime form clytia
File:DR002 Chilasa clytia disimilis UP.jpg|thumb|Common mime form dissimilis, Upperside
File:Common Mime Papilio clytia Form clytia UP by kadavoor.jpg|Common mime form clytia, Upperside

## তথ্যসূত্ৰ

* Evans, W.H., (1932) *The Identification of Indian Butterflies* (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India
* Gay, T., Kehimkar, I. & Punetha, J.C., (1992) *Common Butterflies of India*.WWF-India and Oxford University Press. Mumbai. India.
* Haribal, Meena (1992) *The Butterflies of Sikkim Himalaya*.Sikkim Nature Conservation Foundation, Gangtok
* Kunte, Krushnamegh (2000) *Butterflies of Peninsular India*. Universities Press, Hyderabad. ISBN 81-7371-354-5
* Wynter-Blyth, M.A., (1957) *Butterflies of the Indian Region*, Bombay Natural History Society, Mumbai, India.

## বাহ্যিক সংযোগ
* http://www.angelfire.com/journal2/chinfahshin/history/mime.html
* ASEAN Biodiversity database

শ্ৰেণী:পখিলা
ৰঞ্জিৎ শেখৰ মুছাহাৰী

**ৰঞ্জিৎ শেখৰ মুছাহাৰী** (; জন্ম ১৯৪৬) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ। তেওঁ ২০০৮ চনৰ পৰা ২০১৩ চনলৈ মেঘালয়ৰ ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্ত আছিল (১ জুলাই ২০০৮ ৰ পৰা ৭ জুলাই ২০১৩ লৈকে)। পূৰ্বতে মুছাহাৰী এগৰাকী ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱা ()-ৰ বিষয়া আছিল, তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা গাৰ্ড (, চমুকৈ NSG) আৰু সীমা সুৰক্ষা বল (, চমুকৈ BSF)-ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।

## জন্ম আৰু শিক্ষা
ৰঞ্জিৎ শেখৰ মুছাহাৰীৰ জন্ম হৈছিল অসমৰ বৰ্তমানৰ বড়োলেণ্ড টেৰিট'ৰিয়েল এৰিয়াজ ডিষ্ট্ৰিক্টছৰ অন্তৰ্গত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ গোসাঁইগাঁৱত। তেওঁ উমিয়ামৰ ইউনিয়ন খ্ৰিষ্টীয়ান কলেজৰ পৰা প্ৰাক স্নাতক আৰু শ্বিলঙৰ ছেইণ্ট এন্থনীজ কলেজৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিষয়ত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

## কেৰিয়াৰ
ৰঞ্জিৎ শেখৰ মুছাহাৰী১৯৬৭ চনত কেৰালা কেডাৰৰ ভাৰতীয় আৰক্ষী সেৱাৰ বিষয়া (IPS) হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ কেৰালাৰ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮১-৮২ চনৰ কালছোৱাত তেওঁ কোচিৰ মহানগৰ আৰক্ষী আয়ুক্ত হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল। পৰৱৰ্ত্তী সময়ত তেওঁ আৰক্ষীৰ সঞ্চালক () আৰু CID -ৰ অপৰাধ শাখাৰ মুৰব্বী আৰু শেষলৈ Vigilance and Anti-Corruption Bureau-ৰ সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল।

কেৰালাৰ উপৰিও মুছাহাৰীয়ে অন্যান্য কেইবাটাও সন্মানীয় পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ অসমৰ কেবিনেট সচিবালয়ত () থকাৰ উপৰিও তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ শেষৰ ফালে ৰাজ্যৰ আৰক্ষী বিভাগতো কৰ্মৰত আছিল। ৮০ দশকৰ শেষলৈ আৰু ৯০ দশকৰ আদি কালছোৱাত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনী ()-ৰ উপ-সঞ্চালক () আৰু সঞ্চালক () হিচাপে তেওঁ তামিলনাডু, জম্মু আৰু কাশ্মীৰ আৰু ৰাজস্থানত সেৱা আগবঢ়াইছিল। ২০০২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা গাৰ্ড (, চমুকৈ NSG))-ৰ সঞ্চালক প্ৰধান ( হিচাপে নিযুক্ত হৈছিল।

বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ অৰ্ধ-সামৰিক সীমা সুৰক্ষা বাহিনী হিচাপে পৰিচিত সীমা সুৰক্ষা বলৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে ২০০৫ চনত বদলি হোৱাৰ আগলৈকে তেওঁ NSG-ৰ মুৰব্বী হিচাপে প্ৰায় তিনি বছৰ ধৰি সেৱা আগবঢ়াইছিল। ভাৰতৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ পৰা সীমা সুৰক্ষা বলৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিযুক্ত হোৱা তেওঁৱেই প্ৰথম ব্যক্তি আৰু ২০০৬ চনত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰাৰ সময়লৈ তেওঁ সেই পদতে নিযুক্ত আছিল। মুছাহাৰীক Police Medal for Meritorious Service আৰু President's Police Medal for Distinguished Service সন্মান প্ৰদান কৰা হৈছিল। তেওঁ অসম আৰক্ষীৰ লগতে চি আৰ পি এফ-তো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু উগ্ৰবাদ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু দেশৰ অভ্যন্তৰীণ সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰলৈ প্ৰশংসনীয় সেৱা আগবঢ়াইছিল।

২০০৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৰঞ্জিৎ শেখৰ মুছাহাৰী অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা তথ্য জনাৰ অধিকাৰ আইনৰ অধীনত গঠিত তথ্য আয়োগৰ অসমৰ প্ৰথম মুখ্য তথ্য আয়ুক্ত হিচাপে নিযুক্ত হয়। ২০০৮ চনত ৫ বছৰৰ বাবে মেঘালয়ৰ ৰাজ্যপাল হিচাপে নিযুক্ত হোৱাৰ আগলৈকে মুছাহাৰীয়ে মুখ্য তথ্য আয়ুক্ত হিচাপে তথ্য জনাৰ অধিকাৰ আইনৰ কাৰ্যকৰীকৰণ আৰু এই আইনত নিহিত আইনী ব্যৱস্থাসমূহৰ ৰূপায়ণৰ ক্ষেত্ৰত মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* Bio-data of His Excellency Shri Ranjit Shekhar Mooshahary  Govt. of Meghalaya website.

শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:বড়ো জনগোষ্ঠীৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া