পাকিস্তানৰ ধান উৎপাদন

**পাকিস্তানৰ ধান উৎপাদন ()**বিশ্বৰ ধানৰ বজাৰত পাকিস্তানে উল্লেখযোগ্য স্থান দখল কৰাৰ লগতে ধান উৎপাদনকাৰী দেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ধান খণ্ডই দেশৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, জনসংখ্যাৰ এক বুজন অংশক জীৱিকাৰ যোগান ধৰাৰ লগতে কৃষি ৰপ্তানিত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়। 

পাকিস্তান বিশ্বৰ দশম বৃহত্তম ধান উৎপাদনকাৰী দেশ। পাকিস্তানৰ ৰপ্তানি বিশ্বৰ মুঠ ধানৰ ব্যৱসায়ৰ ৮%তকৈও অধিক। পাকিস্তানৰ কৃষি অৰ্থনীতিত ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ শস্য। ধান খাৰিফৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শস্য।  

২০১৯ চনত পাকিস্তানে ৭৫ লাখ টন চাউল উৎপাদন কৰি সৰ্বাধিক ধান উৎপাদনকাৰী দেশৰ ভিতৰত দশম স্থান লাভ কৰিছিল। গাৰ্ড বাছমতী চাউল হৈছে পাকিস্তানৰ প্ৰথমটো ব্যক্তিগত খণ্ডৰ কোম্পানী গাৰ্ড এগ্ৰিকালচাৰেল ৰিচাৰ্চ এণ্ড চাৰ্ভিচেছ লিমিটেডৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু পৰিচিত ব্ৰেণ্ড। ২০১৬/১৭ চনত পাকিস্তানে ৬৭ লাখ টন ধান উৎপাদন কৰিছিল, ইয়াৰে প্ৰায় ৪০ লাখ টন ৰপ্তানি কৰা হৈছিল, মূলতঃ চুবুৰীয়া দেশ, মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু আফ্ৰিকালৈ। পঞ্জাৱ, সিন্ধ, বেলুচিস্তান অঞ্চলৰ উৰ্বৰ ভূমিত ধানৰ খেতি কৰা হয়, য’ত লাখ লাখ কৃষকে কৰ্মসংস্থাপনৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে ধান খেতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। পাকিস্তানত উৎপাদিত অন্যতম জনপ্ৰিয় জাত হ’ল বাছমতী, যিটো ইয়াৰ সোৱাদ আৰু গুণগত মানৰ বাবে জনাজাত। এই জাতৰ প্ৰধান উৎপাদক পাকিস্তান। 

**উৎপাদনৰ পৰিমাণ**: পাকিস্তান ধানৰ প্ৰধান উৎপাদক দেশ, য’ত বিভিন্ন ধৰণৰ বাছমতী আৰু নন-বাছমতী ধানো অন্তৰ্ভুক্ত। দেশৰ মুঠ ধান উৎপাদন যথেষ্ট বেছি, যাৰ ফলত বিশ্বজুৰি ধান উৎপাদনত যথেষ্ট অৰিহণা আছে। 

**ৰপ্তানিৰ প্ৰদৰ্শন**: পাকিস্তানৰ মুঠ ৰপ্তানি উপাৰ্জনৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ ধানৰ ৰপ্তানিৰ অৰিহণা যোগায়। বিশেষকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত অধিক চাহিদা থকা উচ্চমানৰ বাছমতী চাউলৰ বাবে দেশখনে পৰিচিত। অবাছমতী ধান ৰপ্তানিয়েও বৈদেশিক মুদ্ৰাৰ উপাৰ্জনত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়। 

**খেতি আৰু জাত**: পাকিস্তানৰ বিভিন্ন অঞ্চলত ধানৰ খেতি কৰা হয়, বিভিন্ন প্ৰদেশত নিৰ্দিষ্ট জাত উৎপাদনত বিশেষজ্ঞ। সুগন্ধি আৰু দীঘল শস্যৰ বাবে পৰিচিত বাছমতী ধান প্ৰধানকৈ পঞ্জাৱ অঞ্চলত খেতি কৰা হয়। সিন্ধ আৰু অন্যান্য অঞ্চলত অবাছমতী ধান উৎপাদনৰ বাবে জনাজাত। 

**চৰকাৰী পদক্ষেপ**: পাকিস্তান চৰকাৰে ধানখণ্ডক সহায় কৰিবলৈ কেইবাটাও নীতি আৰু পদক্ষেপ ৰূপায়ণ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আন্তঃগাঁথনি উন্নত কৰাৰ ব্যৱস্থা, গৱেষণা আৰু উন্নয়নক প্ৰসাৰিত কৰা, কৃষকসকলৰ ঋণ লাভৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা আদি। 

**গ্লোবেল মাৰ্কেট ডাইনামিক্স**: পাকিস্তানৰ ধান উদ্যোগ বিশ্ব বজাৰৰ ধাৰাসমূহৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত, য’ত চাহিদাৰ পৰিৱৰ্তন, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মূল্য, আৰু প্ৰধান আমদানিকাৰী দেশসমূহৰ বাণিজ্য নীতি আদি অন্তৰ্ভুক্ত। এই গতিশীলতাক নিৰীক্ষণ আৰু খাপ খুৱাই লোৱাটো দেশৰ ধানৰ ৰপ্তানি বজাই ৰখা আৰু বৃদ্ধিৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। 

পাকিস্তানৰ বাছমতী চাউলক ইয়াৰ অনন্য সুগন্ধি আৰু দীঘল শস্যৰ বাবে প্ৰিয় আৰু উদ্‌যাপন কৰা হয়, যাৰ বাবে ই স্থানীয় খাদ্যৰ এক প্ৰধান খাদ্য। ছুপাৰ বাছমতী আৰু বাছমতী ১১২১ৰ দৰে জাতৰ সহায়ত ই বিশ্বজুৰি স্বীকৃতি লাভ কৰিছে আৰু পাকিস্তানৰ কৃষি অৰ্থনীতিত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছে। ভৌগোলিক সূচক (GI) মৰ্যাদা লাভৰ প্ৰচেষ্টাৰ লক্ষ্য হৈছে ইয়াৰ প্ৰামাণ্যতা ৰক্ষা কৰা। বাছমতী ধানৰ বজাৰৰ মুখ্য খেলুৱৈ হিচাপে পাকিস্তানে ৰপ্তানিৰ বাবে গুণগত নিয়ন্ত্ৰণ নিশ্চিত কৰে, ইয়াৰ সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক তাৎপৰ্য্যক উজ্জ্বল কৰি তুলিছে। 

পাকিস্তানৰ ৰাইচ এক্সপ’ৰ্টাৰ্ছ এছ’চিয়েশ্যনৰ তথ্য অনুসৰি দেশখনত ধানৰ চপোৱাৰ বাম্পাৰ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে, যাৰ ফলত ৰপ্তানিৰ বাবে যথেষ্ট মজুত উপলব্ধ হ’ব। ২৩ বিত্তীয় বৰ্ষৰ ভিতৰত পাকিস্তানে ২.৭ বিলিয়ন ডলাৰৰ চাউল ৰপ্তানি কৰি এই বছৰ ৰপ্তানিৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন অভিলেখ গঢ়িছিল। একে সময়ছোৱাত বাণিজ্যিক ঘাটিও ৪.৫% হ্ৰাস পাইছে। এই বিত্তীয় বৰ্ষত চাউলৰ ৰপ্তানি ৩ বিলিয়ন ডলাৰ হ’ব পাৰে। তদুপৰি ভাৰতৰ চাউল ৰপ্তানি নিষেধাজ্ঞাৰ ফলত পাকিস্তানী চাউলৰ বিশ্বব্যাপী চাহিদা বৃদ্ধি পাইছে। যোৱা বিত্তীয় বৰ্ষত পাকিস্তানৰ ধান উদ্যোগে মূল্যৰ প্ৰভাৱৰ শক্তি সঁচা অৰ্থত বুজি পাইছিল। যদিও ৰপ্তানিৰ পৰিমাণ এটা দশকৰ ভিতৰত আটাইতকৈ কম আছিল – সকলো ধানৰ ৩৬ লাখ মেট্ৰিক টন ৰপ্তানি কৰা হৈছিল – একে সময়ছোৱাত ৰপ্তানিৰ আয় দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আছিল, যিটো পূৰ্বৰ বছৰৰ শীৰ্ষৰ তুলনাত মাত্ৰ ১৪% হ্ৰাস পাইছে। বিত্তীয় বৰ্ষ ২৩ৰ সময়ছোৱাত ৰপ্তানিৰ গড় একক মূল্য ১৬% বেছি আছিল। 

**উৎপাদন**:

* ভূমি: ৩১৫ লাখ হেক্টৰ (মুঠ খেতি কৰা মাটিৰ ১১.৭%)
* উৎপাদন (মিল কৰা চাউল): ৯.৩২ মিলিয়ন টন (২০২১/২০২২) আৰু ৫.৫০ মিলিয়ন টন (২০২২/২০২৩)
* উৎপাদন: ৩.৬ মেট্ৰিক টন/হেক্টৰ (৫ বছৰৰ গড়)
* জিডিপিত অৱদান: ০.৬%
* কৃষি মূল্য সংযোজিতত অৱদান: ৩.০%

**ৰপ্তানি**:

* মূল্য: ২.৭ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ (২০২২-২০২৩)
* প্ৰকল্পিত বৃদ্ধিৰ হাৰ: ৭.৪৮% (CAGR ২০২৩-২০২৮)
* আয়তন: ৪৫ লাখ টন (২০২২-২০২৩)
* প্ৰকল্পিত আয়তন বৃদ্ধি: ০.৩% (২০২৪)
* মূল বজাৰ: আফ্ৰিকা, মধ্যপ্ৰাচ্য, ইউৰোপ

**সুযোগ**:

* ক্ৰমবৰ্ধমান বিশ্বব্যাপী চাহিদা:
* গ্ৰাহকৰ পছন্দৰ পৰিৱৰ্তন: বাছমতিৰ দৰে উচ্চমানৰ চাউলৰ চাহিদা বৃদ্ধি
* মূল্য সংযোজন: কেঁচা শস্যৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰক্ৰিয়াকৃত চাউল ৰপ্তানি কৰাত মনোনিৱেশ কৰক
* বহনক্ষম পদ্ধতি: পানী সঞ্চয় কৌশল আৰু জলবায়ু-স্থিতিস্থাপক শস্যৰ জাত ৰূপায়ণ। 

হাফিজাবাদক "চাউলৰ নগৰ" বুলি জনা যায় আৰু ইয়াতেই ধানৰ বৃহত্তম বজাৰ য'ত তলত দিয়া ধানৰ জাতৰ খেতি কৰা হয়: বাছমতী ৩৮৫, বাছমতী ৩৮৬, ছুপাৰ কৰ্ণাল। 
## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:কৃষি
শ্ৰেণী:পাকিস্তান