ইমানুৱেল কাণ্ট

**'ইমানুৱেল কাণ্ট** (২২ এপ্ৰিল, ১৭২৪ - ১২ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৮০৪) ১৮ শতিকাৰ এজন বিখ্যাত জাৰ্মান দাৰ্শনিক। কাণ্টৰ জন্ম হৈছিল কনিগছবাৰ্গত, যিটো বৰ্তমান ৰাছিয়াৰ অংশ। কাণ্টক আধুনিক ইউৰোপৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ "Critique of Pure Reason" (১৭৮১) নামৰ গ্ৰন্থখনৰ বাবে জনপ্ৰিয়। 

অতীন্দ্ৰিয় আদৰ্শবাদৰ মতবাদত, কাণ্টে যুক্তি দিছিল যে স্থান আৰু সময় কেৱল "অন্তৰ্দৃষ্টিৰ প্ৰকাৰ" যি সকলো অভিজ্ঞতা গঠন কৰে আৰু অভিজ্ঞতাৰ বস্তুবোৰ কেৱল "অৱয়ব।" বস্তুবোৰৰ প্ৰকৃতি যিহেতু সেইবোৰ নিজৰ ভিতৰত আছে সেয়া আমাৰ বাবে অজ্ঞাত। তথাপিও, সন্দেহবাদৰ দাৰ্শনিক মতবাদক প্ৰতিহত কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত, তেওঁ তেওঁৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ ৰচনা 'ক্ৰিটিক অৱ পিউৰ ৰিজন' (১৭৮১/১৭৮৭) লিখিছিল। কাণ্টে অভিজ্ঞতাৰ বস্তুবোৰক আমাৰ স্থানিক আৰু লৌকিক প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু আমাৰ বুজাবুজিৰ শ্ৰেণীৰ সৈতে খাপ খোৱা বুলি ভবাপ্ৰস্তাৱত কোপাৰনিকান বিপ্লৱৰ সমান্তৰালভাৱে আঁকিছিল, যাতে আমাৰ সেই বস্তুবোৰৰ প্ৰাথমিক জ্ঞান থাকে। এই দাবীবোৰ সামাজিক বিজ্ঞান, বিশেষকৈ সমাজবিজ্ঞান আৰু নৃতত্ত্বত বিশেষভাৱে প্ৰভাৱশালী প্ৰমাণিত হৈছে, যি মানৱ কাৰ্যকলাপক সাংস্কৃতিক নিয়মৰ দ্বাৰা পূৰ্ব-অভিমুখী বুলি গণ্য কৰে।

কাণ্টে বিশ্বাস কৰিছিল যে *যুক্তি* হৈছে *নৈতিকতা*ৰ উৎস, আৰু *নিৰুৎসাহী বিচাৰৰ অনুষদ*ৰ পৰা *নান্দনিকতা* উদ্ভৱ হয়। কাণ্টৰ ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী তেওঁৰ নৈতিক তত্ত্বৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। তেওঁলোকৰ সঠিক প্ৰকৃতি বিবাদত আছে। তেওঁ আশা কৰিছিল যে ৰিপাব্লিকান ৰাজ্যসমূহৰ এক আন্তৰ্জাতিক ফেডাৰেচন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰ জৰিয়তে চিৰস্থায়ী শান্তি সুৰক্ষিত কৰিব পাৰি। তেওঁৰ বিশ্বজনীন খ্যাতিক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ বেছিভাগ সময়ৰ বাবে বৈজ্ঞানিক বৰ্ণবাদৰ প্ৰচাৰৰ দ্বাৰা প্ৰশ্নৰ সম্মুখীন কৰা হয়, যদিও তেওঁ জীৱনৰ শেষ দশকত এই বিষয়ত তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী সলনি কৰিছিল।

## গ্ৰন্থপঞ্জী
* ১৭৪৯ চনত জীৱন্ত শক্তিৰ প্ৰকৃত অনুমানৰ ওপৰত চিন্তা (Gedanken von der wahren Schätzung der lebendigen Kräfte)
* ১৭৫৫: সাৰ্বজনীন প্ৰাকৃতিক ইতিহাস আৰু স্বৰ্গৰ তত্ত্ব [UNH] (Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels)
* ১৭৫৫ চনত জুইৰ ওপৰত কিছুমান ধ্যান-ধাৰণাৰ চমু ৰূপৰেখা (জহান গটফ্ৰাইড টেস্কেৰ অধীনত স্নাতকোত্তৰ গৱেষণাপত্ৰ)
* ১৭৫৫: আধ্যাত্মিক জ্ঞানৰ প্ৰথম নীতিৰ নতুন স্পষ্টীকৰণ (ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ গৱেষণাপত্ৰ)
* ১৭৫৬: জ্যামিতিৰ সৈতে সংযুক্ত আধ্যাত্মিকতাবিজ্ঞানৰ প্ৰাকৃতিক দৰ্শনত ব্যৱহাৰ, প্ৰথম খণ্ড: ভৌতিক মনাড’লজী [PM] অধ্যাপক পদ
* ১৭৬২ চনত চাৰিটা চিলজিষ্টিক ফিগাৰৰ মিছা সূক্ষ্মতা (Die falsche Spitzfindigkeit der vier syllogistischen Figuren)
* ১৭৬৩ চনত ঈশ্বৰৰ অস্তিত্বৰ প্ৰদৰ্শনৰ সমৰ্থনত একমাত্ৰ সম্ভাৱ্য যুক্তি (Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes)
* ১৭৬৩: দৰ্শনত ঋণাত্মক মাত্ৰাৰ ধাৰণা প্ৰৱৰ্তনৰ প্ৰয়াস [NQ] (Versuch den Begriff der negativen Größen in die Weltweisheit einzüferen)
* ১৭৬৪: সুন্দৰ আৰু উচ্চ অনুভূতিৰ ওপৰত পৰ্যবেক্ষণ [OFBS] (Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen)
* ১৭৬৪ চনত মূৰৰ অসুস্থতাৰ ওপৰত ৰচনা (Über die Krankheit des Kopfes)
* ১৭৬৪: প্ৰাকৃতিক ধৰ্মতত্ত্ব আৰু নৈতিকতাৰ নীতিৰ পৃথকতা সম্পৰ্কে অনুসন্ধান (*The Prized Essey*) [PNTM] (Untersuchungen über die Deutlichkeit der Grundsätze der natürliche Theologie und der Moral)
* ১৭৬৬: এজন আত্মা-দৰ্শকৰ সপোন [DSS] (Träume eines Geistersehers)
* ১৭৬৮: মহাকাশত অঞ্চলৰ পাৰ্থক্যৰ চূড়ান্ত ভিত্তিত [১৭৬৮] (Von dem ersten Grunde des Unterschiedes der Gegenden im Raume)
* ১৭৭০: চেন্সিবল এণ্ড দ্য ইণ্টেলিজিবল ৱৰ্ল্ডৰ ৰূপ আৰু নীতিৰ ওপৰত গৱেষণা পত্ৰ [ID]। 
* ১৭৭৫ চনত মানুহৰ বিভিন্ন জাতিৰ ওপৰত (Über die verschiedenen Rassen der Menschen)
* ১৭৮১: বিশুদ্ধ যুক্তিৰ সমালোচনা [CPuR A] (Kritik der reinen Vernunft)ৰ প্ৰথম সংস্কৰণ
* ১৭৮৩: প্ৰলেগোমেনা টু এনি ফিউচাৰ মেটাফিজিক্স [PFM]। 
* ১৭৮৪: "প্ৰশ্নৰ উত্তৰ: আলোকজ্জ্বলতা কি?" [আমি?] ("বিয়ানটৱৰ্টং ডেৰ ফ্ৰেজ: ইষ্ট অফক্লাৰুং আছিল নেকি?")
* ১৭৮৪: "এটা কচমোপলিটান উদ্দেশ্যৰ সৈতে এটা ইউনিভাৰ্চেল হিষ্ট্ৰীৰ বাবে আইডিয়া" [UH] ("Idee zu einer allgemeine Geschichte in weltbürgerlicher Absicht")
* ১৭৮৫: "এটা মানৱ জাতিৰ ধাৰণা নিৰ্ণয়" [DCHR] (Bestimung des Begriffs einer Menschenrace)
* ১৭৮৫: নৈতিকতাৰ আধ্যাত্মিকতা [G] (Grundlegung zur Metaphysik der Sitten)
* ১৭৮৬: প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞানৰ আধ্যাত্মিক ভেটি [MFNS] (Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft)
* ১৭৮৬: "চিন্তাত নিজকে অভিমুখী কৰাৰ অৰ্থ কি?" [OT] ("ৱাজ heißt: sich im Denken orientieren?")
* ১৭৮৬: মানৱ ইতিহাসৰ অনুমানিক আৰম্ভণি [CB] (Mutmaßlicher Anfang der Menschengeschichte)
* ১৭৮৭: বিশুদ্ধ যুক্তিৰ সমালোচনা [CPuR B] (Kritik der reinen Vernunft)ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ
* ১৭৮৮: ব্যৱহাৰিক যুক্তিৰ সমালোচনা [CPracR] (Kritik der praktische Vernunft)
* ১৭৯০: বিচাৰৰ সমালোচনা [CPJ] (Kritik der Urteilskraft)
* ১৭৯৩: খালী কাৰণৰ সীমাৰ ভিতৰত ধৰ্ম [RBMR] (Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft)
* ১৭৯৩: অন দ্য অল্ড ছ': ডেট মেই ৰাইট ইন থিয়ৰী কিন্তু ইট ৱন'ট ৱৰ্ক ইন প্ৰেকটিছ [টিপি] (Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis)
* ১৭৯৫: চিৰন্তন শান্তি: এটা দাৰ্শনিক স্কেচ [PP] ("Zum ewigen Frieden")
* ১৭৯৭: নৈতিকতাৰ আধ্যাত্মিকতা [এম এম] (মেটাফিজিক ডেৰ চিটেন)। প্ৰথম খণ্ডটো হৈছে The Doctrine of Right, যিটো প্ৰায়ে পৃথকে পৃথকে The Science of Right নামেৰে প্ৰকাশ কৰা হৈছে। 
* ১৭৯৮: প্ৰাগমেটিক পইণ্ট অৱ ভিউৰ পৰা নৃতত্ত্ব [APPV] (Anthropologie in pragmatischer Hinsicht)
* ১৭৯৮: অনুষদৰ সংঘাত [CF] (Der Streit der Fakultäten)
* ১৮০০: যুক্তি
* ১৮০৩: শিক্ষাবিজ্ঞানৰ ওপৰত (Über Pädagogik)
* ১৮০৪: অপাছ পষ্টুমাম [OP]। 
* ১৮১৭ চনত দাৰ্শনিক ধৰ্মতত্ত্বৰ ওপৰত বক্তৃতা (Immanuel Kants Vorlesungen über die philosophische Religionslehre সম্পাদনা K.H.L. Pölitz) [এ.ডব্লিউ. উড এণ্ড জি.এম. ক্লাৰ্ক (কৰ্নেল, ১৯৭৮) এই বক্তৃতাসমূহৰ পলিটজৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণ ১৮৩০ চনৰ আধাৰত ৰচনা কৰা হৈছে। ]

## মৃত্যু
ইমানুৱেল কাণ্টৰ ১৮০৪ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত পুৰ্চিয়া সাম্ৰাজ্যৰ পূৱ পুৰ্চিয়াৰ কৌনিচবাৰ্গ চহৰত মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৭৯ বছৰ। 
## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক
শ্ৰেণী:জাৰ্মান দাৰ্শনিক
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:সামাজিক দাৰ্শনিক
শ্ৰেণী:লেখক