বিশ্বনন্দ

পৰমহংস শ্ৰী স্বামী বিশ্বানন্দ জন্ম নাম "বিষ্মা" কোমলৰাম; ; ​ ​বৰ্তমান তেওঁ জাৰ্মানীত, ফ্ৰেংকফৰ্ট চহৰৰ ওচৰৰ তেওঁৰ মূল আশ্ৰম শ্ৰীপীথা নিলায়াত বাস কৰে।

বিশ্বানন্দৰ শিক্ষা ব্যক্তিগত ঈশ্বৰৰ ধাৰণাটোৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, যাক "তেওঁৰ সৈতে স্থাপন কৰা ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক" অনুসৰি বিভিন্ন নামেৰে মাতিব পাৰি আৰু বিভিন্ন ৰূপ ল'ব পাৰি। এই শিক্ষাৰ কেন্দ্ৰীয় ধাৰণাটো হৈছে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত স্বেচ্ছাচাৰী বিভাজন আৰু সীমা অতিক্ৰম কৰি "ঈশ্বৰৰ প্ৰতি নিষ্ঠাবান প্ৰেম আৰু সেৱা"ৰ বাবে চেষ্টা কৰাৰ আহ্বান। বিশ্বানন্দই দৃঢ়তাৰে কয় যে ঈশ্বৰৰ সৰ্বোচ্চ প্ৰকাশ হৈছে প্ৰেম (প্ৰেম), আৰু এইটোৱেই love implies ব্যৱহৃত শব্দটো হৈছে নাৰায়ণ। এই উপনামটোৱে সকলো বস্তুতে বাস কৰা ঈশ্বৰত্বৰ সত্তাক বুজায় আৰু ইয়াৰ বিপৰীতে সকলো বস্তুকে নিজৰ মাজতে আৱৰি ৰাখে।

পৰমহমস বিশ্বানন্দই বিভিন্ন আধ্যাত্মিক সাধনা বিকশিত কৰি বিশ্বজুৰি অসংখ্য আশ্ৰম আৰু কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ ইউৰোপৰ পৰা ‘মহামণ্ডলেশ্বৰ’ উপাধি লাভ কৰা দ্বিতীয়জন ব্যক্তি। ব্ৰিটেইনৰ সংসদ ভৱনে "অসাধাৰণ সাফল্য"ৰ বাবে ভাৰত গৌৰৱ বঁটা আৰু বিশ্ব শান্তি প্ৰাৰ্থনা সংস্থাই "যোৱা ২০ বছৰত বিশ্ব শান্তিৰ অসাধাৰণ কৃতিত্ব"ৰ বাবে "শান্তি মেৰু" বঁটা প্ৰদান কৰিছে।

## জীৱনী
১৯৭৮ চনৰ ১৩ জুনত ভাৰত মহাসাগৰৰ সৰু দ্বীপ ৰাষ্ট্ৰ মৰিচাছত হিন্দু পিতৃ-মাতৃ কিষাণ আৰু বিন্দুৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল পৰমহমস বিশ্বানন্দৰ। তেওঁৰ পৰিয়ালটো ভৰদ্বাজ গোত্ৰৰ প্ৰাচীন ব্ৰাহ্মণ বংশৰ আছিল। হিন্দু পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰি জন্মৰ সময়ত শিশুটিক জ্যোতিষৰ চাৰ্ট পঢ়াৰ বাবে এজন পুৰোহিতৰ ওচৰলৈ লৈ যায়। পুৰোহিতে তেওঁৰ নাম ৰাখিলে মহাদেৱসিং কোমলৰাম। শৈশৱ কালত তেওঁ প্ৰাৰ্থনা, মন্দিৰ পৰিদৰ্শন আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান সম্পাদন কৰি সময় কটায়। পাঁচ বছৰ বয়সত বিষাক্ত জামু খোৱাৰ ফলত চিকিৎসালয়ত থকাৰ সময়ত তেওঁৰ গুৰু মহাৱতাৰ বাবাজীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈছিল। এই অভিজ্ঞতাৰ বিৱৰণীত বিশ্বানন্দই বৰ্ণনা কৰিছে যে তেতিয়া তেওঁ কেনেকৈ "সূৰ্য্যতকৈও উজ্জ্বল তেওঁৰ প্ৰকৃত আত্মাৰ পোহৰ" দেখিছিল।

বিশ্বানন্দই ধৰ্মীয় গীত গাই সময় কটাবলৈ ভাল পাইছিল, যাৰ ফলত তেওঁৰ শৈশৱৰ বন্ধু-বান্ধৱীক ধৰ্মীয় উপাসনাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ প্ৰথমে সমাধি, সম্পূৰ্ণ বিসৰ্জনৰ গভীৰ ধ্যানমূলক যোগৰ অৱস্থাৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। ১৯৯৪ চনত ১৬ বছৰ বয়সত তেওঁ স্কুল এৰি ভাৰত আৰু কেনিয়া ভ্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইউৰোপ ভ্ৰমণ কৰিছিল, য'ত তেওঁ কয় যে ঈশ্বৰীয় মাতৃয়ে তেওঁক দেখা দিছিল আৰু "তেওঁক ইউৰোপত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ কৈছিল।" বহুতো আধ্যাত্মিক সাধকে তেওঁৰ ওচৰলৈ আহিবলৈ ধৰিলে "পৰামৰ্শ আৰু আশীৰ্বাদৰ বাবে।" 

২০০১ চনত বিশ্বানন্দই আশীৰ্বাদ (দৰ্শন) দিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যিটো আজিও তেওঁ অব্যাহত ৰাখিছে। ২০০৪ চনত ২৬ বছৰ বয়সত তেওঁ জাৰ্মানীৰ সৰু গাঁও ষ্টেফানশ্বফত প্ৰথম আশ্ৰম মুকলি কৰে। 

২০০৫ চনত বিশ্বানন্দই ভক্তি মাৰ্গা পন্থা (ভক্তি মানে "প্ৰেম আৰু ভক্তি", মাৰ্গা মানে "পথ") প্ৰতিষ্ঠা কৰে। সেই সময়ত সমাজখন বিভিন্ন ধৰ্মৰ শিক্ষা আৰু শাস্ত্ৰৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। পিছলৈ সমাজখন একান্তভাৱে শ্ৰীবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ হিন্দু সংস্কৃতিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈ পৰিল। এই আন্দোলনটো বিভিন্ন হিন্দু পৰম্পৰা আৰু প্ৰথা ব্যৱহাৰ কৰি "ঈশ্বৰৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলা"ৰ ধাৰণাটোৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। তেতিয়াৰ পৰাই পৰমহমস বিশ্বানন্দই বিশ্বজুৰি অসংখ্য মন্দিৰ আৰু আশ্ৰমৰ লগতে ভাৰত, মৰিচাছ, ইটালী, পৰ্তুগাল, ফ্ৰান্স, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, জাৰ্মানী, ব্ৰাজিল, যুক্তৰাজ্য, যুক্তৰাজ্যকে ধৰি ৮০ খনতকৈও অধিক দেশত ভক্তিমৰ্গ গোট প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। ৰাজ্য, চুইজাৰলেণ্ড, আৰ্জেণ্টিনা আদি ঠাইত।

২০০৬ চনত বিশ্বানন্দই ব্ৰহ্মচাৰী আৰু ব্ৰহ্মচাৰিনী নামৰ প্ৰথমটো হিন্দু সন্ন্যাসী-সন্ন্যাসীৰ দলৰ সূচনা কৰে আৰু ২০০৮ চনত আন্দোলনৰ প্ৰথম ধৰ্মগুৰু স্বামী আৰু স্বামীৰ আৰম্ভণি কৰে। 

২০০৮ চনত বিশ্বানন্দই ভাৰতৰ শ্ৰীৰংগমত শ্ৰীবেদাব্য ৰঙাৰাজ ভট্টৰৰ পৰা শ্ৰী সম্প্ৰদয়ত দীক্ষা (দীক্ষা) লৈছিল। কিন্তু শ্ৰীসমপ্ৰদয়ৰ বহু নীতি আঁকোৱালি লোৱাৰ পিছতো ২০২১ চনত তেওঁ হৰি ভক্ত সম্পাধ্যায় (তলত অধিক পঢ়ক) নামেৰে নিজাকৈ এটা পন্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।

২০০৮ চনত তেওঁ জাৰ্মানীত ফ্ৰেংকফৰ্টৰ সমীপৰ সৰু গাঁও স্প্ৰিংগেনত শ্ৰী পীথা নিলাই নামৰ আন এখন আশ্ৰম মুকলি কৰে। আশ্ৰমখন প্ৰথমে লক্ষ্মী নাৰায়ণৰ ঐশ্বৰিক দৰ্শনৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত আছিল আৰু পিছলৈ নৰসিংহ, ৰাম, ৰাধে কৃষ্ণ, বাবাজী আৰু ৰামানুজৰ নামত উচৰ্গিত নতুন মন্দিৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়।

২০১৩ চনত মহা কুম্ভ মেলাৰ সময়ত তেওঁ ব্যক্তিগতভাৱে বৈষ্ণৱ আৰু শৈৱীৰ মাজত মধ্যস্থতা কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁ স্বামী শৰ্দাৰ নেতৃত্বত লাটভিয়াৰ ৰিগাত ভগৱান ৰামৰ সন্মানত নতুন আশ্ৰম মুকলি কৰে আৰু মন্দিৰৰ নাম সচিতানন্দ বিগ্ৰহ ৰামচন্দ্ৰ বুলি ৰাখে

২০১৫ চনত তেওঁ "সমাজত প্ৰেম আৰু ইতিবাচকতাক প্ৰসাৰিত কৰা"ৰ বাবে উৎসৰ্গিত হিন্দু সংগীত আৰু নিৰামিষ খাদ্যৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱ জাষ্ট লাভ ফেষ্টিভেল প্ৰতিষ্ঠা কৰে। 

সেই বছৰ অৰ্থাৎ ২০১৫ চনত ভাৰতৰ নাছিকত অনুষ্ঠিত কুম্ভ মেলাৰ সময়ত বিশ্বানন্দই মহামণ্ডলেশ্বৰ উপাধি লাভ কৰে। 

২০১৫ চনৰ ১১ জুলাইত বিশ্বানন্দক "বিগত ২০ বছৰত বিশ্ব শান্তিৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ কৃতিত্বৰ বাবে" বিশ্ব শান্তি প্ৰাৰ্থনা সমিতিৰ দ্বাৰা "শান্তি মেৰু" উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। 

২০১৬ চনৰ ১৩ জুন তাৰিখে বিশ্বানন্দই আনুষ্ঠানিকভাৱে তেওঁৰ সম্পূৰ্ণ নাম পৰমহংশ শ্ৰী স্বামী বিশ্বানন্দ বা চমুকৈ পৰমহম্ম বিশ্বানন্দ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। একে বছৰৰ জুলাই মাহত পৰমহমছ বিশ্বানন্দই ব্ৰিটিছ হাউছ অৱ পাৰ্লিয়ামেণ্টৰ পৰা "অসাধাৰণ কৃতিত্বৰ বাবে" ভাৰত গৌৰৱ বঁটা লাভ কৰে। 

২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁৰ অভিযানৰ দ্ৰুত বৃদ্ধিৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰি তেওঁ ভাৰতৰ বৃন্দাবনত তেওঁৰ নতুন আশ্ৰম শ্ৰী গিৰিধৰ ধাম উদ্বোধন কৰিবলৈ স্বামী আৰু স্বামীৰ দলৰ সৈতে ভাৰত ভ্ৰমণ কৰে। এই আশ্ৰমখন দেৱী যমুনা মহাৰাণী আৰু ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণ গিৰিধাৰীৰ নামত উছৰ্গা কৰা হৈছে। 

২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বিশ্বানন্দই তেওঁৰ অনুগামী আৰু ভক্তসকলৰ আগত তেওঁৰ পন্থাৰ নতুন মূল মন্ত্ৰৰ পৰিচয় দিয়ে: "শ্ৰী বিত্তলা গিৰিধাৰী পৰব্ৰহ্মনে নমহা।" মন্ত্ৰই সুৰক্ষা আৰু প্ৰেমৰ আমন্ত্ৰণ কৰে। ২০২০ চনৰ আগতে তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ মূল মন্ত্ৰ আছিল "অম নমো নাৰায়ণায়।" 

২০২১ চনৰ আগষ্ট মাহত বিশ্বানন্দই জাৰ্মানীত কিৰ্চহেইমৰ ৰেইমবল্ডশ্বাউজেনৰ এখন হ্ৰদৰ পাৰৰ হোটেলত অৱস্থিত আন এখন আশ্ৰম শ্ৰী বিঠাল ধাম মুকলি কৰে। ২০২৩ চনৰ জুন মাহত তেওঁ বিঠালা (কৃষ্ণৰ এটা ৰূপ)ৰ সন্মানত এটা মন্দিৰ মুকলি কৰে। এই সময়ছোৱাত তেওঁ আন বহুতো আশ্ৰম মুকলি কৰে যেনে, বিঠালা পাণ্ডুৰাংগা (আৰ্জেণ্টিনা, ২০২০), বিঠালা-ক্ষেত্ৰ (ইটালী, ২০২২), শ্ৰীনিবাস আশ্ৰম (ইউ কে, ২০২২), বিঠালা দেৱালয় (ফ্ৰান্স, ২০২৩), শ্ৰী শ্ৰী ৰাধা গিৰিধাৰী ( বি, ২০২৩), পাৰ্নিত্য নৰসিংহ আশ্ৰম (আমেৰিকা, ২০২৪), আৰু অন্যান্য।

২০২১ চনৰ ২৪ জুলাইত সপ্তম সংস্কৰণৰ ন্যায্য প্ৰেম মহোৎসৱৰ সময়ত বিশ্বানন্দই শ্ৰীসম্প্ৰদয়ৰ পৰা স্বাধীন হৰি ভক্ত সম্পাধ্যাম নামৰ নিজা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতিষ্ঠা ঘোষণা কৰে। যদিও পৰমহংস বিশ্বানন্দই সাধাৰণতে শ্ৰীসম্প্ৰদয়ত দীক্ষা লোৱাৰ পৰাই ৰামানুজাচাৰ্যৰ শিক্ষা আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ প্ৰচাৰ কৰি আহিছিল, তথাপিও স্বয়ং বিশ্বানন্দকে ধৰি আন বহুতো পদ্ধতি আৰু কাম-কাজ আন উৎসৰ পৰাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। এই প্ৰসংগত ভক্তিমাৰ্গ পন্থাই এই কথাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, "ভক্তসকলে যি শিকিছে আৰু অনুশীলন কৰিছে তাৰ অধিকাংশই অপৰিৱৰ্তিত হৈয়েই আছে। অৱশ্যে নিজৰ পন্থা থকাৰ অৰ্থ হ'ল আমি আন কোনো আন্দোলন বা পৰম্পৰাৰ পৰা স্বাধীন। আমাৰ সকলো দাৰ্শনিক বিশ্বাস, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, নিয়ম-নীতি, আৰু।" আধ্যাত্মিক সাধনাসমূহ গুৰুজী আৰু তেওঁৰ শিক্ষাৰ সৈতে একান্তভাৱে সমৰ্থিত আৰু সংলগ্ন।" 

২০২২ চনত বিশ্বানন্দক অন্যান্য বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ লগতে ষ্টাৰ্ট আপ ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ "বিপ্লৱী গুৰু ২০২২" বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়। ২০২৩ চনৰ জুন মাহত বিশ্বানন্দই জাৰ্মানীৰ সৰ্ববৃহৎ মন্দিৰ শ্ৰী বিঠাল বান্ধ মন্দিৰ ৰুক্মিণী, বিঠালা, গৰুড়া, বাবাজী, ৰামানুজা, শ্ৰী বিঠালা গিৰিধাৰী পৰব্ৰহ্ম আৰু গায়ত্ৰীৰ সন্মানত উদ্বোধন কৰে।

## নাম
পৰমহংস বিশ্বানন্দৰ সম্পূৰ্ণ নাম আৰু উপাধি হৈছে মহামণ্ডলেশ্বৰ ১০০৮ পৰমহংস শ্ৰী বেদাব্য ৰঙাৰাজ ভট্টৰ শ্ৰী স্বামী বিশ্বানন্দ। তেওঁৰ নামৰ প্ৰতিটো অংশৰ অৰ্থ বেলেগ।

মহামণ্ডলেশ্বৰ বা মহা মণ্ডলেশ্বৰ (হিন্দী মহামণ্ডলেশ্বৰ) – ২০১৫ চনৰ নাচিকত অনুষ্ঠিত কুম্ভ মেলাৰ সময়ত বিশ্বানন্দক এই উপাধি দিয়া হৈছিল। আক্ষৰিক অৰ্থত ইয়াৰ অনুবাদ হৈছে "মহান আৰু/বা অসংখ্য মঠৰ মঠ" বা "ধৰ্মীয় জিলা বা প্ৰদেশৰ মঠ" (মহা - "মহান", মণ্ডল - "জিলা", ইশ্বৰ - "মুখ্য", "শাসক")। অযোধ্যাত অৱস্থিত আৰু কেইবাজনো হিন্দু নেতা আৰু সন্ন্যাসীৰে গঠিত আধ্যাত্মিক চৰকাৰী অনুষ্ঠান নিৰ্মোহী আখৰাই বিশ্বানন্দক এই উপাধি প্ৰদান কৰিছিল। যিসকলৰ "অসাধাৰণ নেতৃত্ব আছে আৰু হিন্দু জীৱনশৈলীক ৰক্ষা কৰিছে" তেওঁলোকক এই উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। 
১০০৮ - আধ্যাত্মিক প্ৰাপ্তিৰ ক্ষেত্ৰত ১০০৮ সংখ্যাৰ প্ৰতীকী তাৎপৰ্য আছে। হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মত ১০৪ সংখ্যাক পবিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়, যিয়ে মানুহৰ অস্তিত্বৰ বিভিন্ন দিশ প্ৰতিফলিত কৰে। ১০০৮ নম্বৰটো নিৰ্ধাৰণ কৰিলে অধিক তাৎপৰ্য্য আৰু উচ্চ সন্মান পোৱা যায়, যিয়ে মহান আধ্যাত্মিক সফলতাৰ ইংগিত দিয়ে।

পৰমহান্স (হিন্দী परमहान्स) – এই উপাধি বিশ্বানন্দক তেওঁৰ গুৰু মহাৱতাৰ বাবাজীয়ে দিছিল, কিন্তু বিশ্বানন্দই ২০১৬ চনতহে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। পৰমহংস হৈছে আধ্যাত্মিক বিকাশৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্যায় য'ত এজন সন্ন্যাসীয়ে "পৰম বাস্তৱ"ৰ সৈতে মিলন লাভ কৰে। অনুবাদ কৰিলে শব্দটোৰ অৰ্থ "পৰম হাঁস" (পৰমা, অৰ্থাৎ "পৰম" বা "অতিক্ৰমণীয়", আৰু হামছা, অৰ্থাৎ "হাঁহ বা বনৰীয়া হাঁহ"ৰ পৰা গঠিত)। 
২০০৮ চনত বিশ্বানন্দক শ্ৰী সম্প্ৰদয়ত দীক্ষা দিয়া শ্ৰীবৈষ্ণৱ আচাৰ্যৰ নাম হৈছে শ্ৰী বেদব্যাস ৰঙাৰাজ (Hindi Mr Bhandavyas Rangaraja Bhattar)। তেওঁৰ পৰিয়ালৰ পৰম্পৰা অনুসৰি দীক্ষা লোৱাৰ লগে লগে তেওঁ বিশ্বানন্দক নিজৰ নাম দিছিল। 
শ্ৰী স্বামী বিশ্বানন্দ (হিন্দী श्री सवाমি বিশ্বানন্দ) হৈছে বিশ্বানন্দৰ দাবী যে ২০০১ চনত মহাৱতাৰ বাবাজীয়ে তেওঁক দিয়া নাম। বিশ্বানন্দ নামটোৰ অৰ্থ হৈছে "সৰ্বজনীন আনন্দ।" এই নামেৰে তেওঁৰ গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থৰ বহু সংস্কৰণ প্ৰকাশ পাইছিল। 

## ভক্তি মাৰ্গ আন্দোলন
২০০৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা বৈষ্ণৱ সংগঠন ভক্তি মাৰ্গৰ প্ৰতিষ্ঠাপক পৰমহমস বিশ্বানন্দ। অনুবাদত ভক্তিৰ অৰ্থ হৈছে "প্ৰেম আৰু ভক্তি" আৰু মাৰ্গৰ অৰ্থ হৈছে "পথ।" এই আন্দোলন পৰমহংস বিশ্বানন্দৰ শিক্ষা অনুসৰণ কৰা হয়, য'ত ভক্তি-যোগৰ সাধনাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হয়। শিক্ষাসমূহ "ঈশ্বৰৰ প্ৰতি প্ৰেমময় ভক্তি" আৰু শ্ৰীমদ্ভাগৱত গীতা, শ্ৰীমদ্ভাগৱত, শণ্ডিল্য-ভক্তি-সূত্ৰ আৰু নাৰদ-ভক্তি-সূত্ৰ আদি শাস্ত্ৰৰ পৰা শিক্ষাৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। শ্ৰীযন্ত্ৰ ধ্যান, পূজা আদি তান্ত্ৰিক পদ্ধতিও সমাজত প্ৰচলিত। তদুপৰি সমাজে সন্তসকলৰ জীৱন আৰু ৰচনা, আধ্যাত্মিক বক্তৃতা (সৎসংগ) আৰু বিশ্বানন্দৰ ৰচনা গ্ৰন্থৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।

### সন্ন্যাসী আৰু মঠ সম্প্ৰদায়
বিবাহিত পুৰুষ (গৃহস্থ) আৰু সন্ন্যাসী আৰু সন্ন্যাসী (ব্ৰহ্মচাৰী আৰু ব্ৰহ্মচাৰী)ৰে গঠিত সমাজৰ মূল। সাধাৰণতে ইহঁতে আশ্ৰম আৰু সম্প্ৰদায়ত বাস কৰে যদিও পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত সিঁচৰতি হৈ আছে ভক্ত আৰু অনুগামী। সমাজে একেলগে ধ্যান আৰু প্ৰাৰ্থনাৰ দৰে অভ্যাসত লিপ্ত হয়। বিশ্বানন্দৰ মতে সন্ন্যাসী হওক বা পৰিয়ালমুখী ব্যক্তি হওক, ঈশ্বৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াটো গুৰুত্বপূৰ্ণ।

### ক্ৰম
বিশ্বানন্দই হৰি ভক্ত সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আচাৰ্য হিচাপে ভিক্ষু (ব্ৰহ্মচাৰী) আৰু সন্ন্যাসী (ব্ৰহ্মচাৰিনী), ঋষি আৰু ঋষি, স্বামী আৰু স্বামীসকলৰ বাবে দীক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। প্ৰতিটো স্তৰৰ আৰম্ভণিৰ বাবে এটা নিৰ্দিষ্ট জীৱনশৈলী আৰু/বা ভূমিকাৰ প্ৰয়োজন হয়। কৃষ্ণ আৰু পৰমহংস বিশ্বানন্দৰ শিক্ষা প্ৰচাৰৰ বাবে ঋষি আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজন। স্বামীসকলো তেওঁৰ প্ৰতিনিধি যিয়ে তেওঁৰ আশীৰ্বাদ আন দেশলৈ কঢ়িয়াই লৈ যায়। প্ৰথম ব্ৰহ্মচাৰী দীক্ষা ২০০৫ চনত আৰু প্ৰথম স্বামী দীক্ষা ২০০৪ চনত হৈছিল। আজি এই আন্দোলনত ৩২ গৰাকী স্বামী-স্ত্ৰী, ১৬ গৰাকী ঋষি-মুনি আৰু ৩৫০ গৰাকী বৈবাহিক আৰু বৈবাহিক নাৰী এই আন্দোলনত আছে।

### মন্দিৰ আৰু আশ্ৰম
বিশ্বানন্দই সমগ্ৰ বিশ্বতে বহুতো মন্দিৰ আৰু আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে ৮০ খনতকৈও অধিক দেশত ভক্তি মাৰ্গা গোট প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। আশ্ৰম হৈছে আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ য'ত যোগ আৰু "ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তি"ৰ বিভিন্ন দিশৰ অনুশীলন কৰা হয়, লগতে ত্যাগ জীৱন। বিশ্বানন্দই প্ৰতিষ্ঠা কৰা আশ্ৰমসমূহে আধ্যাত্মিক সাধনাৰ স্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। বেছিভাগ হিন্দু উৎসৱ আশ্ৰমত পালন কৰা হয়। সাধাৰণতে নিৰ্জন আৰু শান্তিপূৰ্ণ ঠাইত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে দৰ্শনাৰ্থীয়ে ধ্যান আৰু চিন্তা-চৰ্চাৰ মাজত নিজকে বিলীন কৰি ল’ব পাৰে। ভক্তিমৰ্গ মন্দিৰত প্ৰতিদিনে সংস্কৃত প্ৰাৰ্থনা আৰু মন্ত্ৰ জপ কৰা হয়। প্ৰতিটো ভক্তিমৰ্গ আশ্ৰমত অন্ততঃ এটাকৈ মন্দিৰ থাকে, য’ত কেইবাজনো দেৱতা থাকে। মূল আশ্ৰমটো হৈছে জাৰ্মানীৰ হেছেৰ টাউনুছৰ শ্ৰীপীঠা নিলয়। ২০২৩ চনলৈকে ভক্তিমাৰ্গ সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বজুৰি ১৪টা প্ৰতিষ্ঠিত আৰু পৰিচালিত আশ্ৰম আৰু ৩টা উন্নয়নৰ কাম চলি আছে। ইয়াৰ উপৰিও ৪১টা মন্দিৰ কাৰ্যক্ষম আৰু ৬টা নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। বিশ্বানন্দই বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত বহুতো মন্দিৰ আৰু আশ্ৰম স্থাপন কৰাৰ লগতে ৪০ খনতকৈও অধিক দেশত ভক্তি মাৰ্গা গোট প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে। আশ্ৰম হৈছে আধ্যাত্মিক কেন্দ্ৰ য'ত যোগ আৰু "ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তি"ৰ বিভিন্ন দিশৰ অনুশীলন কৰা হয়, লগতে ত্যাগ জীৱন। বিশ্বানন্দই প্ৰতিষ্ঠা কৰা আশ্ৰমসমূহে আধ্যাত্মিক সাধনাৰ স্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। বেছিভাগ হিন্দু উৎসৱ আশ্ৰমত পালন কৰা হয়। সাধাৰণতে নিৰ্জন আৰু শান্তিপূৰ্ণ ঠাইত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে দৰ্শনাৰ্থীয়ে ধ্যান আৰু চিন্তা-চৰ্চাৰ মাজত নিজকে বিলীন কৰি ল’ব পাৰে। ভক্তিমৰ্গ মন্দিৰত প্ৰতিদিনে সংস্কৃত প্ৰাৰ্থনা আৰু মন্ত্ৰ জপ কৰা হয়। প্ৰতিটো ভক্তিমৰ্গ আশ্ৰমত অন্ততঃ এটাকৈ মন্দিৰ থাকে, য’ত কেইবাজনো দেৱতা থাকে। মূল আশ্ৰমটো হৈছে জাৰ্মানীৰ হেছেৰ টাউনুছৰ শ্ৰীপীঠা নিলয়। ২০২৩ চনলৈকে ভক্তিমাৰ্গ সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বজুৰি ১৪টা প্ৰতিষ্ঠিত আৰু পৰিচালিত আশ্ৰম আৰু ৩টা উন্নয়নৰ কাম চলি আছে। লগতে ৪১টা মন্দিৰ কাৰ্যক্ষম আৰু ৬টা নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।

### বন্ধৰ দিন আৰু অনুষ্ঠান
হিন্দুৰ সকলো প্ৰধান উৎসৱ ভক্তি মাৰ্গা মন্দিৰ আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ জনগোষ্ঠীত পালন কৰা হয়। অনুষ্ঠানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বিভিন্ন ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰা পালন কৰা হয়। বেছিভাগ অনুষ্ঠানতে আধ্যাত্মিক সংগীত আৰু নৃত্যৰ সৈতে পূজা, অভিষেক, যজ্ঞ আৰু কলশ-পূজা অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তিমাৰ্গত উদযাপিত প্ৰধান অনুষ্ঠানসমূহ হ’ল- মহা শিৱৰাত্ৰি, বসন্ত নৱৰাত্ৰি, ৰাম-নৱমী, হনুমান জয়ন্তী, পৰমহংস বিশ্বানন্দৰ আবিৰ্ভাৱ দিৱস, গুৰুপূৰ্ণিমা, কৃষ্ণ জন্মাষ্টমী, গণেশ চতুৰ্থী, ৰাধাস্থমী, নৱৰাত্ৰী, জাষ্ট লাভ ফেষ্টিভেল, বাবাজী দিৱস, নৰশিমা, কৰ্নিছ উৎসৱ। , দীপাৱলী আৰু অন্যান্য 

## মাত্ৰ প্ৰেম উৎসৱ
"মাত্ৰ প্ৰেম উৎসৱ" হৈছে ভক্তি মাৰ্গা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা আয়োজিত হিন্দু উৎসৱ, যিটো "ধনাত্মকতা আৰু সমৃদ্ধি" আৰু "ঈশ্বৰৰ সৈতে সংযোগ"ৰ বাবে উৎসৰ্গিত। ২০১৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এই উৎসৱটো প্ৰতি বছৰে জাৰ্মানীৰ ভক্তিমৰ্গৰ মূল আশ্ৰম শ্ৰীপীঠা নিলয়ত অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱৰ সময়সীমা তিনিদিনৰ পৰা দহ দিনলৈকে ভিন্ন হয়। জাষ্ট লাভ ফেষ্টিভেলত আধ্যাত্মিক সংগীতৰ বিভিন্ন ধাৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা সংগীত দলসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰে। পৰিবেশনসমূহ মূলতঃ ভজন আৰু কীৰ্তন (পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় গীত)ৰে গঠিত যদিও অনন্য ব্যাখ্যাৰ সৈতে বিভিন্ন সংগীত শৈলীও সন্নিবিষ্ট কৰা হয়। 

সাধাৰণতে গ্ৰীষ্মকালত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অনুষ্ঠিত হয়। জাষ্ট লাভ ফেষ্টিভেলত কলা আৰু শিল্পকলাৰ প্ৰদৰ্শনী, যোগ আৰু ধ্যান ক্লাছ, বজাৰ কৰাৰ বাবে বিভিন্ন সামগ্ৰী আৰু সেৱা, নিৰামিষ খাদ্য, অগ্নিকুণ্ডৰ দৰে আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠান, হিন্দু প্ৰাৰ্থনাৰে বজাৰ আদি বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। এই অনুষ্ঠানত ভক্তি মাৰ্গৰ সৈতে জড়িত প্ৰশিক্ষকৰ নেতৃত্বত শিক্ষামূলক বক্তৃতা আৰু কৰ্মশালাও অনুষ্ঠিত হয়। ২০২২ চনত মৰিচাছতো এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। তদুপৰি ২০২১ চনৰ পৰা এই উৎসৱৰ "স্কেলড-ডাউন" সংস্কৰণ জাৰ্মানীৰ দ্বিতীয়টো আশ্ৰম শ্ৰী বিঠাল বান্ধত অনুষ্ঠিত হয়, যাক হলি লেক ফেষ্টিভেল বুলি কোৱা হয়।

## দৰ্শন আৰু শিক্ষা
বিশ্বানন্দৰ শিক্ষাৰ ভিত্তি হৈছে ঈশ্বৰ এক আৰু ব্যক্তিগত: তেওঁক বিভিন্ন নামেৰে মাতিব পাৰি আৰু তেওঁ বিভিন্ন সময়ত লোৱা বিভিন্ন ৰূপৰ দ্বাৰা উল্লেখ কৰিব পাৰি, "তেওঁৰ সৈতে এক অনন্য ধৰ্মীয় সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠে।" এই শিক্ষাই মানুহক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত স্বেচ্ছাচাৰী সীমা আৰু বিভাজন অতিক্ৰম কৰি ঈশ্বৰৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। ইয়াতো কোৱা হৈছে যে ঈশ্বৰৰ পৰম ৰূপ প্ৰেম, এই ৰূপক নাৰায়ণ বোলা হয়। তেওঁৰ শিক্ষাৰ অংশ হিচাপে বিশ্বানন্দই সৎসংগ নামেৰে জনাজাত আধ্যাত্মিক বক্তৃতা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। 

## দৰ্শন
বিশ্বানন্দই ভ্ৰমণ কৰিলে। "দৰ্শন" শব্দটো সংস্কৃত "দৰ্শন" শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অনুবাদ হৈছে "দেখা", "দৃষ্টিভংগী" বা "দৃশ্যমানতা।" হিন্দু ধৰ্মত দৰ্শন হৈছে কোনো দেৱতা, পূজনীয় ব্যক্তি বা কোনো পবিত্ৰ ব্যক্তিৰ চিন্তা-চৰ্চাৰ কাৰ্য্য। ২০২২ চনলৈকে বিশ্বানন্দই ৪৬খন দেশ আৰু ২২০খন চহৰত ৩৩১টা দৰ্শন অনুষ্ঠিত কৰিছে, এই সময়ছোৱাত প্ৰায় ১ লাখ ৩৩ হাজাৰ লোকে তেওঁৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছে। যেতিয়া Covid-19 মহামাৰীয়ে শাৰীৰিক সমাৱেশ সীমিত কৰি পেলালে, তেতিয়া বিশ্বানন্দই দৰ্শন দিয়াৰ আন এটা উপায় উদ্ভাৱন কৰিলে: তেওঁ অনলাইন প্লেটফৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰি বিশ্বৰ মানুহক আশীৰ্বাদ দি থাকিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। ২০২২ চনৰ পৰা ২০২২ চনলৈ ২ লাখ ৮৮ হাজাৰৰো অধিক অংশগ্ৰহণকাৰীৰে ৩৮৫টা অনলাইন দৰ্শন অনুষ্ঠিত হয়।

## শিক্ষা আৰু পৰম্পৰা

হৰি ভক্ত পন্থা হৈছে ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ ক্ৰম যিয়ে আচাৰ-ব্যৱহাৰ, সংগীত, জ্ঞান আৰু শিল্পৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভক্তিৰ ৪টা বাহুত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু ইয়াক "ঈশ্বৰক প্ৰেম কৰাসকলৰ বাবে পথ" বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে। 

অনুগামীসকলে নাৰায়ণক পৰম দেৱতা বুলি বিশ্বাস কৰে আৰু তেওঁলোকক তেওঁৰ ওচৰলৈ অনা আচাৰ-ব্যৱহাৰ অনুসৰণ কৰে যেনে কোনো আধ্যাত্মিক গুৰুৰ পথ প্ৰদৰ্শন আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ, সংগীত আৰু নৃত্যৰ জৰিয়তে ভক্তি সেৱা অনুসৰণ কৰে। তেওঁলোকে নিৰামিষভোজী আৰু ক্ৰমান্বয়ে নিৰামিষভোজীৰ প্ৰতিও আনুগত্য প্ৰকাশ কৰে আৰু সকলো জীৱৰ প্ৰতি নম্ৰতা, সন্মান আৰু মমতা প্ৰদৰ্শন কৰে, লগতে আত্মাক্ৰিয়া যোগ নামৰ ধ্যান কৌশলৰ অভ্যাস কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে "শৰীৰ, মন আৰু আত্মাৰ ঐক্য সাধন।" বিভিন্ন উশাহ-নিশাহৰ কৌশল, ধ্যান আৰু শাৰীৰিক ব্যায়াম আৰু "মহাবতাৰ বাবাজীৰ কৃপা" (বা শক্তিপত)। 

## বৈষ্ণৱ আচাৰ্য
বিশ্বানন্দ ২০২১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৰি ভক্ত সম্প্ৰদায়ৰ এজন বৈষ্ণৱ আচাৰ্য। আচাৰ্য (সংস্কৃত আচাৰ্য) শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "সন্মানিত শিক্ষক" আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা সেইসকলক বুজোৱা হয় যিসকল কোনো আধ্যাত্মিক বংশৰ আদৰ্শ অনুগামী বা আন ক্ষেত্ৰত পূজনীয়। কোনো বিশেষ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। 

## আধ্যাত্মিক অনুশীলন
বিশ্বানন্দৰ শিক্ষা অনুসৰি ঈশ্বৰৰ প্ৰতি চিৰন্তন প্ৰেম আৰু ভক্তি (ভক্তি) ঈশ্বৰৰ কৃপাত লাভ কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে নিজৰ ভুৱা পৰিচয় বা অহংকাৰক কৃতজ্ঞতা আৰু গ্ৰহণযোগ্যতাৰে ঈশ্বৰৰ ইচ্ছাৰ ওচৰত সমৰ্পণ কৰাটো প্ৰয়োজন। এই মনোভাৱ বিকশিত কৰিবলৈ বিশ্বানন্দই জাপ (মন্ত্ৰৰ পুনৰাবৃত্তি), মন্দিৰত সামূহিক প্ৰাৰ্থনা, ভাগৱত পঢ়া-শুনা, সৎসংগ (আধ্যাত্মিক বক্তৃতা), সেৱা (নিঃস্বাৰ্থ সেৱা), আত্মাক্ৰিয় যোগ, কীৰ্তন (ধৰ্মীয়) আদি বহুতো কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল জপ), সংঘ (সমমনা ব্যক্তিক সহায় আগবঢ়োৱা সম্প্ৰদায়), আৰু পূজা বা অভিষেকৰ দৰে অনুষ্ঠান। 

## আত্মক্ৰিয়া যোগ
মহাৱতাৰ বাবাজীৰ পৰম্পৰাত ক্ৰিয়াযোগৰ নিপুণ বিশ্বানন্দই মহাৱতাৰ বাবাজীয়ে তেওঁক দিয়া আত্ম ক্ৰিয়া যোগ নামৰ ক্ৰিয়াযোগৰ নিজা সংস্কৰণ শিকায়। সংস্কৃতৰ পৰা অনুবাদ কৰিলে আত্মাৰ অৰ্থ "আত্মা"; ক্ৰী মানে "কৰ্ম"; য়া মানে "অনুভূতি।" আত্মক্ৰিয়া যোগক প্ৰথমে ভক্তি ক্ৰিয়া বুলি কোৱা হৈছিল আৰু ২০০৭ চনৰ বসন্ত কালত বিশ্বানন্দই প্ৰথমবাৰৰ বাবে শিক্ষাদান কৰিছিল ২০০৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত প্ৰথম শিক্ষক প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত এই নাম সলনি কৰি আত্মাক্ৰিয় যোগ কৰা হয়

আত্মাক্ৰিয় যোগ ১৫টা কৌশলেৰে গঠিত (১৬টা শক্তিপতকে ধৰি)। এই কৌশলসমূহৰ ভিতৰত মন্ত্ৰ, ধ্যান, প্ৰাণায়াম, নিৰাময়, আসন, মুদ্ৰা আদি। ১৫টা কৌশলৰ ভিতৰত ১৪টা কৌশল ৰামায়ণ আৰু শ্ৰীমদ্ভাগৱত আদি শাস্ত্ৰত উল্লেখ কৰা নটা ভক্তি ৰূপৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। এই কৌশলসমূহৰ প্ৰতিটোৱেই এক প্ৰকাৰৰ ভক্তিৰ বিকাশ ঘটায়। লগতে ভক্তি ক্ৰমৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি আত্মাক্ৰিয় যোগৰ অনুশীলন আৰু শিক্ষাৰ বাবে পৰামৰ্শ দিয়া ক্ৰম আছে। 

আত্মাক্ৰিয় যোগৰ পাঁচটা স্তৰ আছে। এতিয়ালৈকে বিশ্বানন্দই তেওঁৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক মাত্ৰ তিনিটা স্তৰহে দিছে (এটা অতি সৰু, নিৰ্বাচিত গোটৰ বাবে তিনিটা স্তৰ), তেওঁলোকে এতিয়াও পৰৱৰ্তী স্তৰৰ বাবে সাজু হোৱা নাই বুলি দাবী কৰিছে। পৰমহমস বিশ্বানন্দই আত্মক্ৰিয়া যোগক "মহাৱতাৰ বাবাজীয়ে দিয়া নিজৰ আত্মাৰ জ্ঞান শিকোৱা এক কৌশল" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। "আত্ম ক্ৰিয়া" মানে আত্মাৰ উপলব্ধিৰে সকলো কাম কৰা। এই উপলব্ধিত আপুনি সকলোৰে ঐক্য আৰু ঈশ্বৰৰ সৈতে আপোনাৰ একতা উপলব্ধি কৰে।" জাপা "জাপা" হৈছে হিন্দু আৰু বৌদ্ধ পৰম্পৰাত সাধাৰণতে মন্ত্ৰ, প্ৰাৰ্থনা বা ঐশ্বৰিক নামৰ আবৃত্তি বা আবৃত্তিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা সংস্কৃত শব্দ। ই য'ত এটা নিৰ্দিষ্ট শব্দ, বাক্যাংশ বা শব্দৰ পুনৰাবৃত্তি হয় নীৰৱে বা শ্ৰৱণযোগ্যভাৱে কৰা হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, কাৰণ পুনৰাবৃত্তিই মনক কেন্দ্ৰীভূত কৰাত, মননশীলতা গঢ়ি তোলাত আৰু গভীৰ সংযোগ স্থাপন কৰাত সহায় কৰে ঈশ্বৰীয় বা অনুশীলনৰ উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত লক্ষ্য ৰোজাৰী, ৰোজাৰী বা কেৱল মানসিক পুনৰাবৃত্তিৰ জৰিয়তে জপ কৰিব পাৰি বিশ্বানন্দৰ অনুগামীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে "অম নমো নাৰায়ণ্য" আৰু "শ্ৰী বিত্তলা গিৰিধাৰী পৰব্ৰহ্মণলৈ।" 

## ওম-জপ
বিভিন্ন পৰম্পৰা আৰু সংস্কৃতিত পোৱা এক শ্ৰদ্ধাৰ আধ্যাত্মিক অভ্যাস ওম জপত "অম" পবিত্ৰ ধ্বনি বাৰে বাৰে আবৃত্তি কৰা হয়। এই প্ৰাচীন কৌশলটো হৈছে এক সামূহিক ধ্যান পদ্ধতি যিয়ে ওম ধ্বনি জপ কৰে। ধ্যান আৰু মনোযোগৰ বাবে মন্ত্ৰ হিচাপে কাম কৰা ব্যক্তিসকলে প্ৰায়ে ধ্যানমূলক ভংগিমা গ্ৰহণ কৰে, চকু মুদি ওম মন্ত্ৰৰ অনুৰণনত নিজকে বিলীন কৰে। এই অনুশীলনৰ উদ্দেশ্য হৈছে শক্তি বিশুদ্ধ আৰু প্ৰান্তিককৰণ, নেতিবাচকতা আঁতৰোৱা, আৱেগক সমন্বয় সাধন কৰা, চক্ৰ (শক্তিৰ কেন্দ্ৰ) পুনৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা আৰু উচ্চ চেতনাৰ সৈতে সংযোগ শক্তিশালী কৰা। এই অনুশীলন আত্মাক্ৰিয় যোগৰ কাঠামোত একত্ৰিত কৰা হৈছে। 

অ’ এম চেটিং গ্ৰুপ অধিবেশনৰ ক্ষেত্ৰত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে দুটা বৃত্ত গঠন কৰে। বাহিৰৰ বৃত্তত থকাবোৰ ভিতৰলৈ, আৰু ভিতৰৰ বৃত্তত থকাবোৰ বাহিৰলৈ মুখ কৰি। সামূহিকভাৱে ওমৰ জপ ৩০ৰ পৰা ৪৫ মিনিটলৈকে চলে, এই সময়ত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে দুবাৰকৈ অৱস্থান সলনি কৰে, যাৰ ফলত সকলোকে ভিতৰৰ বৃত্তত অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। 

## বাবাজী সূৰ্য্য-নমস্কাৰ
"সূৰ্য্য-নমস্কাৰ" হৈছে যোগ ব্যায়ামৰ এটা গোট যিয়ে আসনৰ সৈতে উশাহ-নিশাহ আৰু উশাহ-নিশাহ (প্ৰানায়ম)ৰ লগতে মন্ত্ৰ আৰু ধ্যান-ধাৰণাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটায়। বিশ্বানন্দই নামটোত অন্য "সূৰ্য্য-নমস্কাৰ" প্ৰথাৰ পৰা পৃথক কৰিবলৈ "বাবাজী" উপসৰ্গটো যোগ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে "বাবাজী সূৰ্য্য-নমস্কাৰ" আন যিকোনো "সূৰ্য্য-নমস্কাৰ"তকৈ পৃথক কাৰণ ই সূৰ্য্য নমস্কাৰ আৰু চন্দ্ৰ নমস্কাৰ ("চন্দ্ৰ-নমস্কাৰ")ৰ সংমিশ্ৰণ আৰু প্ৰদত্ত আত্মাক্ৰিয় যোগ কৌশলৰ অংশ। তেওঁৰ গুৰু মহাৱতাৰ বাবাজীৰ দ্বাৰা। 

মুদ্ৰা

মুদ্ৰা (সংস্কৃত মুদ্ৰা) হৈছে "শক্তি আৰু চেতনা নিয়ন্ত্ৰণ" কৰিবলৈ হাত আৰু শৰীৰৰ দ্বাৰা কৰা ইংগিত, ভংগিমা আৰু প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰ কৰা এক প্ৰথা। 

বিশ্বানন্দৰ মতে এইবোৰ অতি সহজ অথচ শক্তিশালী যোগ কৌশল। আমাৰ ভিতৰত ইতিমধ্যে থকা শক্তিৰ ওপৰত তেওঁলোকে কাম কৰে। তেওঁলোকে আমাক শুদ্ধ কৰে আৰু বৰ্তমানে প্ৰয়োজনীয় গুণ বিকশিত কৰে। ইয়াৰে বহুতো নিৰ্দিষ্ট দেৱতা বা মন্ত্ৰৰ লগত মিল খায়। 

অৰ্থ:

মুদ্ৰাৰ অৰ্থ হৈছে "চিন, চিহ্ন বা ছীল।" মুদ্ৰা শব্দৰ আন এটা অৰ্থৰ মূল সংস্কৃতত। "মুদ্ৰেভ" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে, "ভিতৰৰ পোহৰ উলিয়াই অনা।" অৰ্থাৎ মুদ্ৰা হৈছে ভিতৰৰ পোহৰ প্ৰকাশ কৰা ইংগিত। কিছুমান মুদ্ৰাত গোটেই শৰীৰটো জড়িত হৈ থাকে যদিও বেছিভাগেই হাত আৰু আঙুলিৰে কৰা হয়। সেইবাবেই ইহঁতক "হাতৰ বাবে যোগ" বুলিও কোৱা হয়। 

## শ্ৰীযন্ত্ৰ ধ্যান
যন্ত্ৰ হৈছে এক প্ৰাচীন ধ্যান সঁজুলি যাৰ সহায়ত মনক কেন্দ্ৰীভূত কৰিব পাৰি আৰু ঐশ্বৰিকতাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিব পাৰি। শ্ৰীযন্ত্ৰত সকলো সৃষ্টিৰ শক্তি সন্নিবিষ্ট হোৱা বাবে অন্যতম শক্তিশালী আৰু ফলপ্ৰসূ বাদ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয়। আধ্যাত্মিক আৰু বস্তুগত সম্পদ আকৰ্ষণ, শাৰীৰিক, মানসিক আৰু আৱেগিক মংগলৰ সহায়, পৰিৱেশ বিশুদ্ধ কৰাৰ বাবে শ্ৰীযন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে। 

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ধৰ্ম প্ৰচাৰক