open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
বিন্দু (অভিনেত্ৰী)

**বিন্দু নানুভাই দেশাই** () এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী; যাৰ জনপ্ৰিয় নাম হৈছে **বিন্দু**। আশীৰ দশকত জনপ্ৰিয়তাৰ এক সুকীয়া স্থানত আৰোহণ কৰা বিন্দুৱে চাৰিটা দশক ব্যাপি থকা নিজৰ সুদীৰ্ঘ কেৰিয়াৰত প্ৰায় ডেৰ শতাধিক ছবিত অভিনয় কৰিছে। তেখেতে এতিয়ালৈকে সাতটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছে। ১৯৭০ চনত মুক্তিলাভ কৰা ছবি 'কটি পতংগ'ৰ বাবে বিন্দুক সততে স্মৰণ কৰা হয়। হিন্দী ছবি জগতৰ আন এগৰাকী জনপ্ৰিয় অভিনেতা প্ৰেম চোপ্ৰাৰ বিপৰীতে তেখেতে একাধিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।

১৯৬২ চনত বিন্দুৱে প্ৰথমখন ছবিত অভিনয় কৰে। 'অনপড়' নামৰ সেই ছবিখনত কিৰণ শীৰ্ষক চৰিত্ৰ এটাত তেখেতে অভিনয় কৰিছিল। ১৯৬৯ চনত তেখেতে 'ইট্টেফাক' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত ৰেণুৰ ভূমিকা ৰূপায়ণ কৰে। আৰু 'দো ৰাস্তে' নামৰ ছবিখনত নীলা নামৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰে। দুয়োখন ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰে আৰু দুয়োখন ছবিৰ বাবেই তেখেতে ফিল্মফেয়াৰৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ১৯৭২ চনত বিন্দুৱে দাস্তান নামৰ ছবিখনত মালাৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু তৃতীয়টো ফিল্মফেয়াৰৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। তাৰ পিছৰটো বছৰতেই বিন্দুৱে 'অভিমান' ছবিত চিত্ৰাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এইখন ছবিকে ধৰি পৰৱৰ্তী সময়ত বিন্দুৱে 'হাৱাছ' আৰু 'ইমতিহান'ত অভিনয় কৰি ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ১৯৭৬ চনত 'অৰ্জুন পণ্ডিত' নামৰ ছবিখনত তেখেতে সৰলা চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰে আৰু ফিল্মফেয়াৰৰ সপ্তমটো মনোনয়ন লাভ কৰে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
বিন্দুৰ পিতৃ আছিল নানুভাই দেশাই আৰু মাতৃ আছিল জ্যোৎস্না। পিতৃ এগৰাকী ছবি প্ৰযোজক আছিল। তেখেতৰ ভাই-ভনী আছিল সাতজন।  বিন্দুৰ তেৰ বছৰ বয়সত পিতৃৰ মৃত্যু হয়। জ্যেষ্ঠ সন্তান হোৱা হেতুকে পৰিয়ালৰ সমস্ত দায়িত্ব তেখেতৰ ওপৰতে পৰে।

অভিনেত্ৰী অৰুণা ইৰানী, ইন্দ্ৰ কুমাৰ, আদি ইৰানী, আৰু ফিৰোজ খান হৈছে বিন্দুৰ ভাগিন-ভাগিনী।

## কৰ্মজীৱন
১৯৬৯ চনত মুক্তিলাভ কৰা হিন্দী ছবি 'ইট্টেফাক' আৰু 'দো ৰাস্তে'ৰ জৰিয়তে বিন্দুৱে প্ৰাৰম্ভিক সফলতা লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে 'কটি পতংগ' (১৯৭০) ত অভিনয় কৰে। এইখন ছবিতে তেখেতে 'মেৰা নাম ছবনম' শীৰ্ষক গীতটোত নৃত্য কৰে। গীতটোৰ জনপ্ৰিয়তা আজিও ম্লান হোৱা নাই।

বলিউদৰ যশস্বী অভিনেতা প্ৰেম চোপ্ৰাৰ বিপৰীতে বিন্দুৱে বহুকেইটা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। তাৰে কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ছবি হৈছে-লগান, কটি পতংগ, দো ৰাস্তে, দাগ, চুপ্পা ৰুস্তম, প্ৰেম নগৰ, ত্যাগ, নফৰত, গেহৰী চাল আৰু দাস্তান আদি। ১৯৭৯ চনৰ তামিল ভাষাৰ ছবি 'নালান্ধু উড়ো কুদুবাম'ত তেখেতে শিৱাজী গণেশানৰ লগত নৃত্যও কৰে। ১৯৬৯ চনৰ পৰা ১৯৮৯ চনলৈকে বিন্দুৱে বলিউডৰ আন এজন খ্যাতিশীৰ্ষ অভিনেতা ৰাজেশ খান্নাৰ লগত তেৰখন ছবিত অভিনয় কৰিছে।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
সংগীত নাটক

**সংগীত নাটক** () হ’ল সংগীতপ্ৰধান নাটক। এনে নাটকত গদ্যৰ সমান্তৰালকৈ গীতৰ ৰূপত থকা কবিতাৰ দ্বাৰাও কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হয়। সংগীত-নাটকে মাৰাঠী থিয়েটাৰৰ বিকাশত আৰু তেনেকৈ মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰ বা বহল অৰ্থত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছে। সংগীত-নাটক নটৰাজ বন্দনা, বিশেষকৈ 'সংগীত শকুন্তল' নাটকৰ 'পঞ্চতুণ্ড নৰৰুন্দমলধৰ'ৰে আৰম্ভ হয়। নটৰাজ বন্দনাক নন্দী বা মঙ্গলাচৰণ বা সূচকপদ বুলি কোৱা হয়। ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে সংগীত নাটকবোৰ জনপ্ৰিয়। মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰত নাট্য সংগীতৰ জনপ্ৰিয়তা দেখা যায়।

## ইতিহাস

### আৰম্ভণি
বিষ্ণুদাস ভাবেক মাৰাঠী থিয়েটাৰৰ প্ৰৱৰ্তক বুলি গণ্য কৰা হয়। ১৮৪৩ চনত তেওঁৰ দলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে মাৰাঠী নাটক 'সীতা সয়ম্বৰ'ৰ প্ৰথম ৰাজহুৱাকৈ প্ৰদৰ্শন কৰে। নাটকৰ সৈতে সংগীতৰ একত্ৰীকৰণ বহু পলমকৈ ১৮৭৯ চনতহে সংঘটিত হয়; যেতিয়া লেখক, প্ৰযোজক ত্ৰিলোকেকৰে তেওঁৰ সংগীতপ্ৰধান 'নল দময়ন্তী' নাটৰ মঞ্চায়ন হয়। এইখনে আছিল মাৰাঠী নাট্যমঞ্চত মঞ্চায়িত প্ৰথম সংগীতপ্ৰধান নাটক। কিন্তু বলৱণ্ত পাণ্ডুৰং কিৰ্লোস্কাৰে,যাৰ জনপ্ৰিয় নাম আন্নাচাহেব কিৰ্লোস্কাৰ, ৩১ অক্টোৱৰ ১৮৪৩ তাৰিখে যেতিয়া পুণেত কালিদাসৰ অভিজ্ঞানম শকুন্তলমৰ আধাৰত ৰচনা কৰা সংগীতপ্ৰধান নাট 'শকুন্তল' মঞ্চস্থ কৰিলে দৰাচলতে তেতিয়াৰ পৰাই সংগীত-নাটকৰ ধাৰা আৰম্ভ হ’ল। 'শকুন্তল'ৰ পাঁচটা খণ্ডত মুঠতে ২০৯টা সংগীতৰ টুকুৰা আছিল। ইয়াৰ সংগীতত আছিল হিন্দুঃস্থানী, কৰ্ণাটকী আৰু সুগম সংগীতৰ উপাদান। প্ৰাৰম্ভিক কালচোৱাত সংগীত-নাটকৰ নাটসমূহৰ বিষয়বস্তু ধৰ্মীয় আছিল। এখন জনপ্ৰিয় নাট 'সংগীত সুভদ্ৰা'ৰ কাহিনী মহাভাৰতৰ পৰা আহৰণ কৰা। কিন্তু এই প্ৰৱণতা সলনি হ’ল- ক্ৰুষ্ণজী প্ৰভাকৰ খাদিলকৰ ৰচিত 'সংগীত মনপমন'ৰ পৰা, য’ত নায়ক ধেৰ্যধৰ আৰু নায়িকা ভামিনীৰ সাহসিকতাক চিত্ৰিত কৰা হৈছে।
### সোণালী যুগ
সংগীত-নাটকৰ ধাৰাই কম সময়ৰ ভিতৰতে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিলে। ব্ৰিটিছ ৰাজৰ সময়ত সংগীত-নাটকক 'অপেৰা'ৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ পৰা স্থানীয় মাৰাঠীসকলে একে ধৰণৰে মনোৰঞ্জন পাইছিল। প্ৰাৰম্ভিক যুগত নাটৰ কাহিনী পৌৰাণিক গ্ৰন্থ ৰামায়ণ, মহাভাৰতভিত্তিক আছিল এই কাহিনীবোৰে সাধাৰণ জনতাক সহজে আকৰ্ষণ কৰিছিল। নাট্যকাৰসকলে সমগ্ৰ গ্ৰন্থখনকে সামৰি লোৱাৰ সলনি ইয়াৰ একো একোটা সৰু কাহিনীহে লৈছিল। জনপ্ৰিয়তা আৰু সফলতাই পৌৰাণিক কাহিনীৰ সলনি পৰীক্ষামূলকভাবে সামাজিক বিষয়ক লৈ নাট ৰচনা কৰাৰ প্ৰৱণতাৰ জন্ম দিলে। উদাহৰণ স্বৰূপে 'সংগীত সাৰদা'ত এজন সত্তৰ বছৰীয়া বিপত্নীক পুৰুষলৈ বিয়া দিয়া এজনী কিশোৰী ছোৱালীৰ অনুভৱক চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যিয়ে এক সামাজিক বাৰ্তা কঢ়িয়াই নিছে। ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে বিষোদ্গাৰ কৰা বাবে 'কিচক বধ' নাটখনত নিষেধাজ্ঞা লগোৱা হৈছিল। নাটখনত মহাভাৰতৰ এটা খলনায়কৰ চৰিত্ৰ কীচকক ব্ৰিটিছ শাসকৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। কীচকে শ্লীলতা হানি কৰিব বিচৰা দ্ৰৌপদী আছিল সাধাৰণ ভাৰতীয় ৰাইজৰ সমাৰ্থক।

১৯৬০ৰ দশকত জীতেন্দ্ৰ অভিষেকীৰ আগমণৰ লগেলগে সংগীত-নাটকত আৰু এটা পৰিবৰ্তন আহিছিল। সংগীত-নাটকৰ জটিল গাঁথনিত সৰলতা অনাৰ ক্ষেত্ৰত অভিষেকীক কৃতিত্ব দিয়া হয়।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*Kamat.com - Marathi Natya Sangeet

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ
আখ্যান

**আখ্যান** () এক পৰম্পৰাগত সঙ্গীতিক থিয়েটাৰ তথা গুজৰাটী আৰু ৰাজস্থানী কবিতাৰ এক মধ্যযুগীয় শৈলী। ভাৰতৰ ৰাজস্থান আৰু গুজৰাটত এনে ধৰণৰ আখ্যান প্ৰচলিত আছিল।

## ব্যুৎপত্তি
সংস্কৃত ভাষাত আখ্যান শব্দৰ অৰ্থ কোৱা বা বৰ্ণনা কৰা। বাৰ শতিকাৰ সৰ্বজ্ঞ পণ্ডিচ হেমচন্দ্ৰই তেওঁৰ কাব্যানুশাসন গ্ৰন্থত আখ্যান সম্পৰ্কে বৰ্ণনা কৰি কৈছে যে আখ্যান হ’ল গ্ৰন্থিকাৰে অৰ্থাৎ পেচাদাৰী কাহিনী কথকে বৰ্ণনা কৰা ধৰ্মীয় কাহিনীৰ পৰা পাৰ্শ্ব গল্প, যিবোৰ শ্ৰোতাৰ আগত গীত আৰু অভিনয়ৰ যোগেদি পৰিবেশন কৰা হয়। অৱশ্যে পোন্ধৰ শতিকাৰ সন্ত-কবি নৰসিংহ মেহতা আদি অপৌৰাণিক কাহিনীৰ কথকৰ বিবৃতি এই বিৱৰণৰ সৈতে নিমিলে। সাধাৰণভাবে আখ্যান হ’ল- ধৰ্মীয় নিৰ্দেশ অনুসৰণ কৰি দৰ্শক-শ্ৰোতাৰ সন্মুখত গীত আৰু অভিনয়ৰ মাজেদি কথকসকলে কৰা কাহিনী পৰিবেশন। সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী গুজৰাটী সাহিত্যিক দোলাৰায় মানকড়ে কৰা বৰ্ণনা মতে, ই বাদ্যযন্ত্ৰৰ সহায়ত উপস্থাপন কৰা কবিতা, য’ত অভিনয়ৰ সুবিধা থাকে।

## আখ্যান
### পৰিবেশক
কাহিনী কথকে বৰ্ণনা কৰা আখ্যানক *মনভাট* বা *গাগৰিয়া ভাট* বোলা হয়। তেওঁলোকে সঙ্গীতৰ সুৰত কবিতা গায় আৰু একক অভিনয় কৰে। তেওঁলোকে আঙুলবোৰত ৰূপ বা তামৰ আঙুঠি পিন্ধে আৰু তামেৰে নিৰ্মিত কলহ বা ধাতুৰে নিৰ্মিত ঠেক মুখৰ ঘূৰণীয়া কলহত আঙুলিৰে টুকুৰিয়াই বজায়। গুজৰাটী ভাষাত মন(অ) বা গাগৰ মানে কলহ। এটা বাদ্যযন্ত্ৰীৰ দলে ঝাঝ, পাখৱাজ, তবলা আৰু হাৰমনিয়াম সংগত কৰে। অন্য সম্প্ৰদায়ৰ মানুহেও আখ্যানৰ ৰচনা কৰিব পাৰে যদিও মনভাটজন কেবল ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰহে হ’ব লাগিব। মধ্যযুগীয় গুজৰাটী সাহিত্যত *নকৰ* নামৰ এনে এজন বনিয়া সম্প্ৰদায়ৰ আখ্যান ৰচকৰ উল্লেখ পোৱা যায়।
### শৈলী
আখ্যানক বিভিন্ন স্তৱকত ভাগ কৰা হয় আৰু ইয়াক কোৱা হয় *কড়বুন*। *কড়বুন* অথবা আবৃত্তিৰ তিনিটা অংশ- *মুখবন্ধ* (ভূমিকা অথবা প্ৰস্তাৱনা), *ধল* (বিৱৰণ) আৰু *বলন* (সাৰাংশ)। মুখবন্ধ হ’ল প্ৰথম দুশাৰী, যিয়ে বক্তব্য বা ঘটনাৰ বিষয়ে পৰিচয় দিয়ে। ধল হ’ল ঘটনাৰ বিস্তৃত বিৱৰণ। বলন মানে হ’ল শেষৰ দুশাৰী, য’ত প্ৰথমে কথিত ঘটনাৰ সাৰাংশ আৰু দ্বিতীয়তে যি ঘটনা বিবৃত কৰা হ’ব, তাৰ বিষয়ে জ্ঞাত কৰা। সকলো আখ্যানৰে কথন এই তিনিভাগত বিভক্ত কৰা হয়। কেতিয়াবা যেতিয়া আৱেগ তীব্ৰ হয়, আখ্যানৰ মাজত *পদ* ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

যিহেতু আখ্যান ধৰ্মীয় পদৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত, ই গণেশ বন্দনাৰ সৈতে আৰম্ভ হয়, যি সকলো বাধা আঁতৰ কৰে। ইয়াৰ পিছত বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতীৰ বন্দনা। ইয়াৰ পিছত কথকে পুৰাণ, মহাকাব্যৰ পৰা কাহিনীৰ বিৱৰণ দিয়ে। শেষত কথকে লেখকৰ বিৱৰণ, ৰচনাৰ সময় আৰু ৰচকৰ বাসস্থান, পিতৃৰ নাম, বংশ পৰিচয় আদি কিছুমান তথ্য দাঙি ধৰে। কবিতা বা পদবোৰ এটা বা দুটা ফলশ্ৰুতিৰে সমাপ্ত হয়। ফলশ্ৰুতি হ’ল আখ্যান শুনাৰ ফলত শ্ৰোতাৰ কি লাভ হয়, তাৰ বৰ্ণনা। আখ্যান শ্ৰৱণৰ ফলত যে শ্ৰোতাৰ পাপৰ প্ৰক্ষালন আৰু মোক্ষপ্ৰাপ্তি হয়, ৰোগ-ব্যাধি আঁতৰি যায়, সন্তানৰ মুখ দেখে, সম্পদশালী হয়- এইবোৰ বৰ্ণনাই ফলশ্ৰুতি।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* গুজৰাটী ৱিকিউৎসত ''নলাখ্যান''

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:গুজৰাট
শ্ৰেণী:ৰাজস্থান
কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল

**কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল** () ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু কৰ্ণাটকত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰা চামৰাৰ চেণ্ডেল। এই হস্তশিল্পত প্ৰাকৃতিক ৰং যেনে পাচলিৰ ৰং ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে তৈয়াৰ কৰা হয়। কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল বা কোল্‌হাপুৰী সাধাৰণতে মুক্ত বুঢ়া আঙুলিযুক্ত টি-ষ্ট্ৰেপ চেণ্ডেলৰ এক শৈলী।

২০১৯ চনৰ জুলাইত কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল পেটেণ্ট, ডিজাইন আৰু ট্ৰেড মাৰ্কৰ নিয়ন্ত্ৰক জেনেৰেলৰ পৰা ভৌগোলিক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। এটা ভুল ধাৰণা যে কেৱল মহাৰাষ্ট্ৰৰ শিল্পীসকলেহে এই চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰাৰ লগত জড়িত। কাৰণ কৰ্ণাটকৰ বহুতো শিল্পীও বহু শতিকা জুৰি কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰাত জড়িত হৈ আছে। কৰ্ণাটকৰ বাদলকোট, বেলগাভি, ধাৰৱাদ আৰু বিজাপুৰ জিলাৰ লগতে মহাৰাষ্ট্ৰৰ কোল্‌হাপুৰ, চাংলি, সাতাৰা আৰু চোলাপুৰ জিলায়ে কেৱল কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেলৰ নিৰ্মাণ আৰু বাণিজ্যিকৰণৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।

## ইতিহাস
কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল উৎপত্তি ১২ শতিকাত হৈছিল। সেইসময়ত ৰজা বিজজালা আৰু তেওঁৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী বাসৱন্নে কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল উৎপাদনক উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মুচি সম্প্ৰদায়ক আৰ্থিক ভাৱে সবল কৰা। ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি প্ৰথমে ১৩ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেলৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াক আগতে কাপাছি, পেতান, কচকাদি, বক্কালনালী আৰু পুকৰি বুলি জনা গৈছিল। এই নামবোৰে চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰা গাঁৱৰ নামৰ পৰা আহিছে।

কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেলৰ উৎপত্তিৰ আঁৰত এটা বিতৰ্ক আছে। কৰ্ণাটক চামৰা উদ্যোগ বোৰ্ডে দাবী কৰিছে যে এইবোৰ কৰ্ণাটকৰ কাপাছি গাঁৱৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল। কোৱা হয় যে কাপাছি গাঁৱত চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰা হৈছিল আৰু কোল্‌হাপুৰৰ মহালক্ষ্মী মন্দিৰৰ সন্মুখত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু সেইবাবেই তেওঁলোকে এনে নাম অৰ্জন কৰিছে। অন্য কিছুমানে এই চেণ্ডেল কোল্‌হাপুৰৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল বুলি দাবী কৰে।

## উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়া

কোল্‌হাপুৰী এযোৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ ছয় সপ্তাহলৈকে সময় লাগিব পাৰে। ইয়াক সাধাৰণতে ম'হৰ ছালৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা চামৰা আৰু সূতাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। পাৰম্পৰিক চেণ্ডেলবোৰৰ ওজন ২.০১ কিলো আছিল। মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য অত্যধিক তাপ আৰু পাৰ্বত্য অঞ্চল স্বত্বেও তেওঁলোকক স্থায়ী কৰি তোলাৰ বাবে মোটা চল ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে ইয়াৰ ওজন বেছি।

কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় স্তৰসমূহ হৈছে:
* স্কিভিং
* পেটাৰ্ণ নিৰ্মাণ আৰু কটা
* ওপৰৰ আৰু তলৰ হিল জোৰা লগোৱা
* চিলাই কৰা
* সমাপ্ত কৰা
* পাংচিং আৰু ট্ৰিমিং
* সজ্জা আৰু পলিছ কৰা
* একত্ৰিত কৰা হৈছে

## ডিজাইন আৰু স্থায়িত্ব
বৰ্তমান সময়ত পাৰম্পৰিক কঠিন সামগ্ৰীৰ পৰা কোমল সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ আৰু পিন্ধিবলৈ অধিক আৰামদায়ক ডিজাইনবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে। শিল্পীসকলে নিজেই পাৰম্পৰিক আৰ্হি ডিজাইন কৰিছিল আৰু বিক্ৰী কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সস্তা সামগ্ৰীৰ চাহিদা থকা বাবে এনে ডিজাইনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ লক্ষ্য ৰাখি নিৰ্মাণ কৰা হয়।

যদিহে ভালদৰে ৰখা হয় আৰু বৰষুণৰ বতৰত ব্যৱহাৰ কৰা নহয় এই চেণ্ডেল জীৱনকাল ধৰি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। সত্তৰৰ দশকত হিপ্পী আন্দোলনৰ সৈতে কোল্‌হাপুৰী চেণ্ডেল আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত এক অতি জনপ্ৰিয় পাদুকা হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা ক্ৰমে ম্লান পৰিছিল। শেহতীয়াকৈ এতিয়াৰ নতুন মডেল ভৰিৰ ৰিং চেণ্ডেল বুলি পুনৰ বজাৰলৈ ঘূৰি আহিছে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ হস্তশিল্প
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি
শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ
শ্ৰেণী:কৰ্ণাটক
ৰুপি কৌৰ

**ৰুপি কৌৰ** (; জন্ম: ৪ অক্টোবৰ, ১৯৯২) হ'ল এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ কানাডিয়ান কবি, ইলাষ্ট্ৰেটৰ আৰু লেখক। ইনষ্টাগ্ৰাম আৰু টাম্বলাৰৰ যোগেদি নিজৰ দৃশ্যমান চুটি কবিতাসমূহ প্ৰকাশ কৰি কৌৰ লোকচক্ষুলৈ আহে।

২০১৪ চনত, তেওঁৰ প্ৰথমখন কিতাপ 'মিল্ক এণ্ড হনি' প্ৰকাশৰ পাছতে তেওঁ অভূতপূৰ্ব জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। সমগ্ৰ বিশ্বত কিতাপখনৰ ত্ৰিশ লাখ কপি বিক্ৰী হৈছিল আৰু নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰীৰ তালিকাত ই এবছৰতকৈও বেছি সময় স্থান পাইছিল। ২০১৭ চনত, কৌৰৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ 'দ্য চান এণ্ড হাৰ ফ্লাৱাৰচ' প্ৰকাশ পায় আৰু যি তেওঁক বিবিচিৰ ১০০ গৰাকী মহিলাৰ তালিকাত স্থান দিয়ে। কৌৰৰ তৃতীয়খন কাব্য সংকলন 'হ'ম বডি' ২০২০ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত প্ৰকাশ হয়।

তেওঁৰ সৃষ্টিসমূহ মানৱীয় সম্পৰ্ক, অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ অভিজ্ঞতা আৰু যৌন নিৰ্যাতনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচিত আৰু 'ইনষ্টা পয়েট্ৰি'ত এইসমূহে সকলোতকৈ আগস্থান পাইছে। ২০১৯ চনত, 'দ্য নিউ ৰিপাব্লিকে' কৌৰক 'শতিকাটোৰ লেখক' (ৰাইটাৰ অৱ দ্য ডেকে) আখ্যা দিয়ে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
পঞ্জাব, ভাৰতৰ এটা শিখ পৰিয়ালত কৌৰৰ জন্ম হৈছিল। চাৰি বছৰ বয়সত তেওঁ মাক-দেউতাকৰ সৈতে কানাডাত অনুপ্ৰৱেশ কৰে। তেওঁৰ দেউতাক এজন ট্ৰাক ড্ৰাইভাৰ আছিল আৰু পৰিয়ালটো ব্ৰামটনত বাস কৰিছিল। তেওঁ মাকৰপৰা ছবি আঁকিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। কৈশোৰলৈকে তেওঁ ছবি আঁকিছিল, কিন্তু সোতৰ বছৰ বয়সত তেওঁৰ আগ্ৰহ লিখা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰালৈ ঢাল খায়।

ৱাটাৰলু বিশ্ববিদ্যালয়ত 'বাকপটুতা আৰু পেচাগত লেখন' বিষয়ত অধ্যয়নৰ আগতে তেওঁ 'টাৰ্ণাৰ ফেণ্টন চেকেণ্ডেৰী স্কুল'ত পঢ়িছিল।

## কৰ্মৰাজি
প্ৰায় ২০০৯ চনত, মেল্টনৰ এটা পঞ্জাবী সম্প্ৰদায়ৰ স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰৰ বেচমেণ্টত কৌৰে তেওঁৰ প্ৰথমটো অনুষ্ঠান কৰে। স্কুলীয়া জীৱনত তেওঁ নামবিহীন ভাৱে তেওঁৰ কবিতাসমূহ প্ৰকাশ কৰিছিল। কিন্তু ২০১৩ চনত তেওঁ প্ৰথমে টাম্বলাৰত আৰু ২০১৪ চনত ইনষ্টাগ্ৰামত নিজৰ নাম সহিতে কবিতাবোৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ লয়। য'ত তেওঁ নিজৰ ইলাষ্ট্ৰেচনসমূহো প্ৰকাশ কৰিছিল।

### মিল্ক এণ্ড হনি
কৌৰৰ প্ৰথমখন কিতাপ আছিল, 'মিল্ক এণ্ড হনি' নামৰ এখন কাব্য-সংকলন। কিতাপখন ২০১৪ চনৰ ৪ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেওঁ নিজে ক্ৰিয়েটস্পেচত প্ৰকাশ কৰিছিল। এইখন কানাডাৰ এখন সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপ। কিতাপখনৰ প্ৰায় ত্ৰিশ লাখ কপি বিক্ৰী হৈছিল আৰু ১৭৮ সপ্তাহৰ বাবে ই নিউয়ৰ্ক টাইমচৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ তালিকাত আছিল। বিশ্বৰ ২৫টা ভাষালৈ কিতাপখন অনুবাদ হৈছে। কোৱা হৈছিল যে, কিতাপখনে ২০১৭ চনত ইংলেণ্ডত পঢ়ুৱৈৰ মাজত কবিতাৰ কিতাপৰ চাহিদা বৃদ্ধি কৰিছিল।

### দ্য চান এণ্ড হাৰ ফ্লাৱাৰচ
তেওঁৰ দ্বিতীয়খন কিতাপ 'দ্য চান এণ্ড হাৰ ফ্লাৱাৰচ' ২০১৭ চনৰ ৩ অক্টোবৰত প্ৰকাশ পায়। কিতাপখন ৭৬ সপ্তাহৰ বাবে নিউয়ৰ্ক টাইমচৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ তালিকাত আছিল। কানাডাৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ তালিকাত 'দ্য চান এণ্ড হাৰ ফ্লাৱাৰচ' ২০১৭ চনৰ সপ্তম আৰু ২০১৮ চনৰ নৱমখন কিতাপ আছিল।

### হ'ম বডি
কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯ৰ সময়ত কৌৰ মাক-দেউতাকৰ লগত ব্ৰামটনত থাকিবলৈ আহে আৰু এই সময়তে তেওঁ ইনষ্টাগ্ৰাম লাইভৰ জৰিয়তে কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰে। ২০২০ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰ তাৰিখে কৌৰৰ নতুন কবিতাৰ কিতাপ 'হ'ম বডি' প্ৰকাশ পায়। এইখন কিতাপতো কৌৰৰ ইলাষ্ট্ৰেচনে ঠাই পাইছে। প্ৰকাশৰ পিছতে তিনি সপ্তাহ জুৰি সপ্তাহটোৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ অভিলেখ স্থাপন কৰা এইখন আছিল দ্বিতীয়খন কানাডিয়ান কল্পকাহিনীৰ কিতাপ। কিতাপখন আছিল ২০২১ চনৰ শ্ৰেষ্ঠ পাঁচোখন কিতাপৰ এখন। ই নিউয়ৰ্ক টাইমচৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপৰ তালিকাতো ঠাই পাইছে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:কানাডাৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:কবি
ৰামলীলা

**ৰামলীলা** (; ) একপ্ৰকাৰ লোকনাট্য শৈলী। এই নাট্যধাৰাত হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণত বৰ্ণিত ৰাম আৰু ৰাৱণৰ মাজত সংঘটিত দহদিন ব্যাপি চলা যুদ্ধৰ পুনৰভিনয় কৰা হয়। ৰামলীলাৰ উদ্ভৱ ভাৰতীয় উপমহাদেশত। ৰামৰ বিজয়ৰ স্মৰণত আয়োজিত উৎসৱ বিজয়া দশমী বা দশেৰাৰ পূৰ্বৰ দহ নিশা ৰামলীলাৰ আয়োজন কৰা হয় আৰু বিজয়া দশমীৰ দিনা ই শেষ হয়। ৰাম বিষ্ণুৰ সপ্তম অৱতাৰ আৰু ৰামায়ণৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। হিন্দু বিশ্বাস অনুসৰি ৰামায়ণ ভাৰতৰ আত্মা আৰু ঈশ্বৰোপলব্ধিৰ এক অন্যতম অৱলম্বন আৰু ৰামলীলা হ’ল এই মহাকাব্যৰে মঞ্চাভিনয়। ৰামলীলাৰ উপজীব্য 'মৰ্যাদা পুৰুষোত্তম'- ৰামৰ জীৱন, সময় আৰু মূল্যবোধ। ৰামৰ কাহিনী ভাৰতত ইমানে জনপ্ৰিয় যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ মূলধাৰাত জাতি, ধৰ্ম, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে ৰামলীলাৰ বিচৰণ দেখা যায়।

## শৈলী

সাধাৰণতে ৰামলীলা এখন অস্থায়ী মঞ্চত অনুষ্ঠিত হয়। অভিনেতাসকল সাধাৰণতে অপেচাদাৰী। মঞ্চৰ ওচৰত কথক অথবা পুৰোহিতে অৱস্থান কৰে। তেৱেঁ দৃশ্য পৰিবৰ্তন বা নাটকীয় উত্তেজনাৰ সময়ত ৰামায়ণৰ কোনো প্ৰাসংগিক অংশ আবৃত্তি কৰে। এই আবৃত্তি মূলতঃ তুলসীদাসৰ অৱধী ভাষাত ৰচিত ৰামচৰিত মানসৰ পৰা কৰে। সংলাপবোৰ তাংক্ষণিক; বহু সময়ত দৰ্শকৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি সংলাপ প্ৰক্ষেপণ কৰা হয়। ঢোল আৰু অন্যান্য বাদ্যবাদকসকলে ঘটনাপ্ৰহাহৰ সৈতে তাল মিলাই বজাই থাকে। উৎসৱৰ উন্মুক্ত পৰিবেশত ৰামলীলাৰ আয়োজন কৰা হয়। দৰ্শকসকলে সেয়েহে ৰামলীলা চলি থকা অৱস্থাত সুহুৰি বজায় অথবা দৃশ্য সম্পৰ্কে মন্তব্য নিক্ষেপ কৰে। পৰম্পৰাগত এই কোনো কোনো ৰামলীলা অনুষ্ঠানত গ্ৰামাঞ্চলত শতিকা জুৰি চলি অহা কিছুমান আচাৰবিধানৰ প্ৰকাশ দেখা যায়। শ শ লোক দূৰ-দূৰণিৰ পৰা এই অনুষ্ঠানত অংশ লবলৈ আহে। দৰ্শকৰ সুবিধাৰ্থে সেই ঠাইৰ চাৰিওফালে বজাৰ বহে। কোনো কোনো ঠাইত ৰামলীলাৰ বিৰতিৰ সময়খিনিত স্থানীয় পৰ্যায়ত প্ৰতিভা সন্ধানী প্ৰতিযোগিতাও চলে। ৰামলীলাৰ মূল চৰিত্ৰ ধৰ্মীয় হ’লেও বহুতো অহিন্দু মানুহকো এই উৎসৱৰ ওচৰলৈ টানি আনে। নাট্ আয়োজনৰ ব্যয় স্থানীয় ৰাইজে চান্দা তুলি সংগ্ৰহ কৰে অথবা স্ব-সংগঠিত ৰামলীলা কমিটিয়ে বহন কৰে।

## ভৌগোলিক বিস্তাৰ
বিশ্বৰ যিবোৰ দেশত উত্তৰ ভাৰত, মধ্য ভাৰত, নেপাল আৰু পাকিস্তানৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ লোক বাস কৰে, তাতেই ৰামলীলা অনুষ্ঠিত হোৱা দেখা যায়। ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বাহিৰে ফিজি, মৰিচাচ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, কানাডা, গায়েনা, চুৰিনাম, ত্ৰিনিদাদ আৰু টবেগো, গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াত ৰামলীলা অনুষ্ঠিত হোৱা দেখা যায়। এছিয়াৰ কোনো কোনো দেশত ৰামলীলাৰ দৰে নাট্যশৈলী গঢ় লোৱা দেখা গৈছে। উদাহৰণ স্বৰূপে লাওচ আৰু থাইলেণ্ডৰ ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লামৰ উল্লেখ কৰিব পাৰি। লাওচীয় ভাষাত লাক আৰু লাম ৰাম আৰু লক্ষ্মণৰ নাম।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:ৰামায়ণ
কবিতা কেইন

**কবিতা কেইন** (, জন্ম: ৫ আগষ্ট, ১৯৬৬) এগৰাকী ভাৰতীয় লেখক। পৌৰাণিক কল্পকাহিনী লেখক ৰূপে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁৰ সকলো কিতাপ ভাৰতীয় পুৰাকথাৰ ওপৰত আধাৰিত। 'দ্য কৰ্ণ'চ ৱাইফ: দি আউটকাষ্ট কুইন' হ'ল তেওঁৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপ। তেওঁ পুনৰ কথনৰ এগৰাকী নতুন যুগৰ লেখক।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
মুম্বাইত জন্ম হৈ কবিতা পাটনা, দিল্লী আৰু পুনাৰ দৰে মহানগৰবোৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তেওঁ পুনাৰ ফাৰ্গাচন কলেজৰ মহিলা শিক্ষাৰ্থী আৰু পুনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা কবিতাই ইংৰাজী সাহিত্য আৰু গণমাধ্যম, এই দুয়োটা বিষয়তে স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। যদিও আৰম্ভণিতে তেওঁ প্ৰশাসনিক সেৱাত কাম কৰিব খুজিছিল, তেওঁ সাংবাদিকতাৰেহে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে; কাৰণ তেওঁ লিখিব খুজিছিল আৰু ইয়াৰ বাবে সাংবাদিকতা আছিল একমাত্ৰ বাস্তৱিক আৰু সংবেদনশীল কৰ্ম বিকল্প। বিশ বছৰ তেওঁ 'মেগনা পাব্লিকেচন', 'ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইছিচ' আৰু 'দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া' আদিৰ দৰে বিভিন্নটা মিডিয়া হাউচত কাম কৰে। তেওঁৰ প্ৰথমখন উপন্যাস 'কৰ্ণ'চ ৱাইফ'ৰ সফলতাৰ পাছত তেওঁ পূৰ্ণকালীন লেখক হৈ উঠে।

## 'দ্য কৰ্ণ'চ ৱাইফ: দি আউটকাষ্ট কুইন'
'দ্য কৰ্ণ'চ ৱাইফ: দি আউটকাষ্ট কুইন' কিতাপখনত তেওঁ কৰ্ণৰ পত্নীক এক সাধাৰণ চৰিত্ৰ ৰূপে অংকন কৰিছে আৰু তেওঁৰ মুখেদি কৰ্ণৰ জীৱন বৃত্তান্ত বৰ্ণনা কৰিছে। 'দ্য হিন্দু' কাকতৰ এটি সাক্ষাৎকাৰত কবিতাই কয় যে, প্ৰথমে তেওঁ কৰ্ণৰ মাকৰ মুখেৰে এই কাহিনী বৰ্ণনা কৰিম বুলি ভাবিলেও পিছত জীৱন সংগীৰ মুখেদি কাহিনীটো বৰ্ণিত হ'লে বেছি ভাল হ'ব বুলি ভাৱে; কাৰণ পত্নীয়ে লগত থাকি প্ৰকৃত মানুহজনক দেখিছিল। পত্নীৰ চকুত কৰ্ণ কেৱল পতি নাছিল। তেওঁ আছিল এজন ৰাজনীতিজ্ঞ, এজন নায়ক, এগৰাকী যোদ্ধা, এগৰাকী নিন্দিত, বিৰোধপূৰ্ণ, জৰ্জৰিত মানুহ; দোষ-গুণেৰে পূৰ্ণ এটা দুখলগা মানৱ চৰিত্ৰ। তেওঁ কৰ্ণক প্ৰথম পুৰুষ ৰূপে লৈ উপন্যাসখন লিখাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছিল। কিন্তু নিৰপেক্ষ নহ'ব বুলি ভাৱি এই পৰিকল্পনা পৰিহাৰ কৰে।

নিজৰ প্ৰথমখন উপন্যাস কবিতাই সীতাৰ ভণীয়েক আৰু লক্ষ্মণৰ পত্নী উৰ্মিলাক লৈ লিখিম বুলি ভাৱিছিল। কিন্তু সাহসৰ অভাৱৰ বাবে তেওঁ এই চিন্তা সিমানতে এৰে। কবিতা কেইনৰ মতে, পৌৰাণিক কাহিনীৰ পটভূমিত উপন্যাস লিখিবলৈ যথেষ্ট অধ্যয়ন আৰু গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন।

## ব্যক্তিগত জীৱন
তেওঁ সম্পূৰ্ণ শৈশৱ পাটনা, দিল্লী আৰু পুনাত তেওঁৰ মাক-দেউতাক আৰু বাই-ভনীৰ সৈতে পাৰ কৰিছিল। তেওঁ কৈছে যে, কেৱল তেওঁলোক পৰস্পৰেই নহয়, কিতাপো আছিল তেওঁলোকৰ পৰম মিত্ৰ। কবিতাৰ মতে তেওঁৰ দেউতাকৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহত দহ হাজাৰতকৈও অধিক কিতাপ আছিল আৰু এইবোৰ নপঢ়াজনক আচহুৱা বা বিচিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চিনেমা আৰু থিয়েটাৰৰ এগৰাকী একচেতীয়া প্ৰশংসক হিচাপে কবিতাৰ অনুৰাগ পঢ়া আৰু পৰিয়ালতে সীমিত আছিল। প্ৰকাশ কেইন নামৰ এগৰাকী নৌসেনাৰ সৈতে বিয়া হৈ কবিতা তেওঁলোকৰ জীয়ৰী কিমায়া আৰু অমিয়া আৰু দুটা পোহনীয়া কুকুৰেৰে সৈতে পুনাত থাকে।

## গ্ৰন্থপঞ্জী
* *দ্য কৰ্ণ'চ ৱাইফ: দি আউটকাষ্ট কুইন*
* *সীতাজ চিষ্টাৰ*
* *মেনকাজ চইচ*
* *লংকাচ প্ৰিঞ্চেচ*
* *দ্য ফিচাৰ কুইনচ্‌ ডাইনেষ্টি*
* *অহল্যাজ এৱেকনিং*

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক
শবনম মৌচি

**শবনম বানু** জনপ্ৰিয় ভাবে **শবনম মৌচি** () এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু এলজিবিটি সমাজকৰ্মী। তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰথম ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ বিধানসভাৰ সদস্য। হিজিৰা সম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত শবনম মৌচি ভাৰতৰ প্ৰথম কিন্নৰ বিধায়ক। হিজিৰা সমাজক ১৯৯৪ চনত ভোটদানৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল। তেওঁ ২০০০ চনৰ উপ নিৰ্বাচনত নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে সোহাগপুৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ পৰা মধ্য প্ৰদেশ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। তেওঁক মৰমত 'মৌচি' (মাহী) বুলি সম্বোধন কৰা হয়। 

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
তেওঁ দৃশ্যগতভাৱে তৃতীয় লিংগত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেওঁক পুৰুষৰ নাম দিয়া হৈছিল। তেওঁৰ দেউতাক এজন ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ আৰক্ষী অধীক্ষক আছিল আৰু তেওঁৰ নিজৰ সামাজিক প্ৰতিচ্ছবি সুৰক্ষিত কৰিবলৈ জন্ম হোৱাৰ কিছু সময় পিছতে শবনমক পৰিত্যাগ কৰিছিল।

তেওঁ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ মাত্ৰ দুবছৰত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ভ্ৰমণৰ যোগেদি মুঠ ১২টা ভাষা শিকিছিল। 

## ৰাজনৈতিক জীৱন
শবনম মৌচিয়ে মধ্য প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ শ্বাহদোল-অনুপপুৰ জিলাৰ সোহাগপুৰ সমষ্টিৰ পৰা ২০০০ চনৰ উপনিৰ্বাচনত নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। বিধান সভাৰ সদস্য হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যসূচীত দুৰ্নীতি, নিবনুৱা সমস্যা, দৰিদ্ৰতা আৰু অনাহাৰৰ সৈতে যুঁজ দিয়া, লগতে ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ, হিজৰা, নপুংসক, ক্ৰছ-ড্ৰেচাৰ সকলৰ প্ৰতি বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে মাত মতা আৰু এইচআইভি/এইডছৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ২০০৩ চনত কাৰ্যকাল শেষ হোৱাৰ পিছত তেওঁ ২০০৩ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত কটমা সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল যদিও তেওঁ পৰাজয় বৰণ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ কানপুৰ কেণ্টনটমেণ্ট সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল যদিও আকৌ এবাৰ পৰাজিত হয়। 

### সক্ৰিয়তা
শবনম মৌচিয়ে ভাৰতৰ বহুতো ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ লোকক ৰাজনীতি গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰু ভাৰতত 'মূলধাৰাৰ কাৰ্যকলাপত' অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। লগতে ভাৰতীয় সমাজৰ প্ৰান্তত বাস কৰা নৃত্যশিল্পী, বেশ্যা আৰু ভিক্ষাৰী হিচাপে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ভূমিকা ত্যাগ কৰিবলৈ কয়। উদাহৰণ স্বৰূপে তেওঁলোকে কেতিয়াবা বিবাহ বা দুৰ্ভাগ্য দূৰ কৰিবলৈ সেৱা প্ৰদান কৰা নৱজাতক শিশুৰ ঘৰত উপস্থিত হৈ নৃত্য-গীত কৰে। 

যদিও তেওঁ বৰ্তমান ৰাজহুৱা কাৰ্যালয়ত সক্ৰিয় নহয় শবনম মৌচি ভাৰতত বেচৰকাৰী সংগঠন আৰু লিংগ কৰ্মীসকলৰ সৈতে এইডছ সজাগতা কাৰ্যসূচীত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰি আছে। 
"আমাৰ যৌন অভিমুখীতাৰ বাবে আমি ভাই-ভনীসকলে প্ৰায়ে কলঙ্ক আৰু বৈষম্যৰ সন্মুখীন হওঁ। এইডছৰ বিষয়ে মুকলিকৈ কথা পাতিলে আমাক ইজনে সিজনক বুজিবলৈ সহায় কৰে!" - শবনম মৌচি

### জিতী জিতাই পলিটিক্স (জেজেপি)
২০০৩ চনত মধ্য প্ৰদেশৰ হিজৰাসকলে "জিতী জিতাই পলিটিক্স" (জেজেপি) নামৰ নিজৰ ৰাজনৈতিক দল স্থাপন কৰে। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'ৰাজনীতি যি ইতিমধ্যে জিকি লোৱা হৈছে'। দলটোৱে মূলধাৰাৰ পৰা ইয়াৰ ৰাজনৈতিক পাৰ্থক্যৰ ৰূপাঙ্কন কৰিবলৈ আঠ পৃষ্ঠাৰ ইস্তাহাৰ মুকলি কৰিছিল। 

## জনপ্ৰিয় মাধ্যমত
২০০৫ চনত 'শবনম মৌচি' নামৰ এখন কল্পকাহিনী ছবি তেওঁৰ জীৱনৰ বিষয়ে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছবিখন যোগেশ ভৰদ্বাজে পৰিচালনা কৰিছিল আৰু শবনম মৌচিৰ ভূমিকা আশুতোষ ৰাণায়ে ৰূপায়ণ কৰিছিল।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*শবনম মৌচিৰ বিষয়ে বিবিচিৰ বাতৰি
*শবনম মৌচি ছবিৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ
*

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:এলজিবিটি সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ
শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় আন্তঃলিংগীয় মহিলা
ছৌ মুখা

**ছৌ মুখা** () ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যৰ পুৰুলিয়াৰ এক পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য। পুৰুলিয়া ছৌ নৃত্য আৰু ওড়িশা ছৌ নৃত্যৰ মাজৰ মুখ্য পাৰ্থক্য হৈছে মুখাৰ ব্যৱহাৰ। পুৰুলিয়া ছৌ নৃত্যত মুখাব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিন্তু ওড়িশাৰ ছৌ নৃত্যত মুখাৰ ব্যৱহাৰ নাই। ওড়িশাত মুখৰ অভিব্যক্তিক শৰীৰৰ চলাচল আৰু অংগী-ভংগীৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। পুৰুলিয়াৰ ছৌ মুখা ভাৰতৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি তালিকাত পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। পুৰুলিয়া ছৌ মুখাৰ মৌলিক পাৰ্থক্য হিচাপে মুখাটো অনন্য আৰু পৰম্পৰাগত।

## ইতিহাস
বাঘমুণ্ডীৰ ৰজা মদন মোহন সিং দেৱৰ শাসনকালত ছৌ মুখা তৈয়াৰ কৰাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হৈছিল। ছৌ মুখাটো পৰম্পৰাগতভাৱে পুৰুলিয়া জিলাৰ পুৰণি নৃত্যপ্ৰকাৰৰ ছৌ নৃত্যৰ লগত জড়িত। ২০১০ চনত ছৌ নৃত্যক ইউনেস্কোৰ মানৱতাৰ অস্পৰ্শনীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধি তালিকাত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।

## বিষয় আৰু শৈলী

পুৰুলীয়াৰ ছৌ নৃত্যত ব্যৱহৃত মুখা মুখ্যতঃ পৌৰাণিক চৰিত্ৰ যেনে মহিষাসুৰ-মৰ্দিনী, ৰাম-সীতা, ৰাম আৰু ৰাৱণ যুদ্ধ আদিক মূল বিষয়বস্তু হিচাপে নিৰ্মাণ কৰক হয়। কেতিয়াবা চাওঁতালি দম্পতীৰ মুখাও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মুখাটোৰ চাৰিওফালে পাখি আৰু অন্যান্য অলংকাৰেৰে অলংকৃত কৰা হয়। এই মুখাবোৰ প্ৰায় ২ ফুট সম্প্ৰসাৰিত অৱস্থাত থাকে। দেৱী দুৰ্গা, [লক্ষ্মী] আৰু [কাৰ্তিকৰ দৰে দেৱ-দেৱীসকলক চিত্ৰিত কৰিবলৈ মুখাবোৰ ৰঙীন ডাঠ হালধীয়া বা উজ্জ্বল কমলা ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বগা ৰং প্ৰায়ে ভগৱান শিৱ, গণেশ আৰু দেৱী সৰস্বতীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মা কালীৰ বাবে ক'লা বা ডাঠ নীলা ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে কৃষ্ণ আৰু ৰামৰ কপালত তিলক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অসুৰবোৰ ক'লা বা ডাঠ সেউজীয়া ৰং কৰা হয় আৰু ডাঠ গোঁফ, ওলাই অহা দাঁত আৰু ডাঙৰ চকুৰ সৈতে ৰং কৰা হয়।

## নিৰ্মাণ

ছৌ মুখাবোৰ সূত্ৰধাৰ সম্প্ৰদায়ৰ শিল্পীসকলে তৈয়াৰ কৰে। বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ মাজেৰে যায় মুখা তৈয়াৰ কৰা হয়। কোমল কাগজৰ ৮–১০টা স্তৰ, পাতল আঠাত নিমজ্জিত, বোকাৰ ছাঁচটো সূক্ষ্ম ছাই পাউডাৰেৰে ধূলি দিয়াৰ আগতে সাঁচত এটাৰ পিছত এটা লগোৱা হয়। মুখৰ বিশেষত্ববোৰ মাটিৰে নিৰ্মিত। বোকা আৰু কাপোৰৰ এটা বিশেষ স্তৰ প্ৰয়োগ কৰা হয় আৰু মুখাবোৰ সূৰ্যৰ তাপত শুকুৱাই লোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত, সাঁচটো পলিচ কৰা হয় আৰু সাঁচৰ পৰা কাপোৰ আৰু কাগজৰ স্তৰবোৰ পৃথক কৰাৰ আগতে দ্বিতীয় বাৰ সূৰ্যৰ তাপত শুকোৱা হয়। নাক আৰু চকুৰ বাবে ফুটা শেষ আৰু ড্ৰিলিং কৰাৰ পিছত প্ৰয়োজন অনুসৰি ৰং আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰীৰে সজোৱা হয়।

## স্বীকৃতি
ছৌ মুখা বাণিজ্য সম্পৰ্কীয় বৌদ্ধিক সম্পত্তি অধিকাৰ (ট্ৰিপছ) চুক্তিৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতিৰ অধীনত সুৰক্ষাৰ বাবে পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। ২০১৮ চনৰ ২৮ মাৰ্চ তাৰিখে ইয়াক ভাৰত চৰকাৰৰ ভৌগোলিক স্বীকৃতি আইন, ১৯৯৯ৰ অধীনত পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে। ভাৰত চৰকাৰে ২০১৭ চনত ছৌ মুখাক ডাক টিকটত প্ৰদৰ্শিত কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ভৌগলিক সূচক
শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ
শ্ৰেণী:হস্তশিল্প
কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ দেশৰ নাৰীসকল

**কংগো গণতান্ত্ৰিক প্ৰজাতন্ত্ৰ দেশৰ নাৰীসকলে** এতিয়াও পুৰুষসকলৰ সমানে অধিকাৰ পোৱাৰ বাবে সংগ্ৰম কৰি থাকিব লগীয়া হৈছে। যদিও কংগো দেশৰ বিগত ৰাষ্ট্ৰপতি মুবুতুৰ শাসন কালত মুখেৰে (lip talk) সমাজত নাৰীসকলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা, নাৰীসকলে কিদৰে আইনৰ অধিকাৰ উপভোগ কৰিব পাৰে (যেনে: সম্পত্তিৰ মালিকীস্বত্ব বা ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰৰ অধিকাৰ) তাৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যদিও সামাজিক প্ৰথা আৰু আইনৰ সীমাৰ বাবে নাৰী স্বাধীনতা এতিয়াও সীমিত।

আদিম জনজাতীয় প্ৰথা আৰু নিয়ম নীতি বোৰটো নাৰীসকলক গভিৰভাৱে হীনমান্য কৰা হৈছে। উপনিবেশীয় কালতো পুনৰ এই সামাজিক নীতিসমূহক পুনৰ ব্যাধিকৰন কৰা হ'ল। উপনিবেশীয় কালত নগৰীয়া অঞ্চলত নাৰীসকলৰ স্থান একেবাৰে নগণ্য। প্ৰাপ্তবয়স্কা মহিলাসকল বৈধ নগৰবাসী বুলি গণ্য কৰা হয় যদিহে তেওঁ বিয়া হোৱা, বিধবা বা বৃদ্ধা হয়। অন্যথা মুক্ত নাৰী (ফেমিচ্ লিব্ৰে) বা বেশ্যা হওক বা নহওক বেশ্যা হিচাবে গণ্য কৰি উপাৰ্জন কৰা বুলি ধৰি লৈ চৰকাৰে কৰ আদায় কৰে। ১৯৩৯ ৰ পৰা ১৯৪৩ লৈ ৩০% প্ৰাপ্তবয়স্কাী ষ্টেনলিভিল (বৰ্তমানৰ কিচাংগানি) ৰ কংগোবাসী মহিলাৰ নাম তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ষ্টেনলিভিলৰ সকলো কৰআয়তকৈ এই কৰআয় দ্বিতীয় বৃহত্ত্বম উপাৰ্জন আছিল।

## সামাজিক বিবাদ
#### নাৰী ধৰ্ষণ
কংগো দেশত চলি থকা অন্তৰ্যুদ্ধৰ ফলত ইয়াৰ নাৰীসকলে এক অনিশ্চিত জীৱন অতিভাঁহিত কৰিছে। সমাজৰ বৃহত্তৰ ক্ষেত্ৰখনত মহিলাৰ প্ৰতি হিংসা আৰু বলাৎকাৰক সচৰাচৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। ২০০৭ চনৰ জুলাই মাহত আন্তৰ্জাতিক ৰেড ক্ৰচ্ সমিতিয়ে এই বিষয়টোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল।

অনিষ্যতাৰ মাজেৰে পাৰ হোৱা দিনবোৰত মহিলাসকলে কেতিয়াবা ৰাতি পুৱাৰ আগতেই লৰালৰিকৈ ঠাই সলনি কৰি ৰাতিটোৰ ভিতৰতে নিৰাপদ ঠাইলৈ যাব লগিয়া হয়। ২০০৭ চনৰ জুলাই মাহত ৰাস্ত্ৰসংঘৰ বিশেষ সাংবাদিক ইয়াকিন এৰটোৰ্কে কংগো দেশৰ পূৰ্বাঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি 'নাৰী ধৰ্ষণ'ৰ ওপৰত দিয়া সংবাদটোত উল্লেখ কৰিছিল যে উত্তৰ আৰু দক্ষিণ কিভু (Kivu)-ত ভাৱিব নোৱাৰাকৈ মহিলাসকলৰ ওপৰত নিৰ্মম পাশৱিকতা চলি আছে। সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে সৰ্বসাধাৰণ লোকসকলক ৰক্ষ্যা কৰাৰ সলনি গাঁৱৰ মহিলাসকৰ পৰা হঠাৎ আক্ৰমণ কৰিযোৰ কৰি বস্তু বাহনী লৈ যায়, মহিলাসকল আৰু কণ কণ লৰা ছোৱালীক অপহৰণ কৰি পাসৱিক যৌন নিৰ্যাতন কৰে আৰু বন্দী বনাই যৌন ব্যৱহায়ত লগায়।
#### মহিলাৰ স্বাস্থ্য
যিহেতু মাতৃৰ স্বাস্থ্যসেৱা অতি দুখলগা ধৰণে কম সেইবাবে কংগো দেশত মাতৃমৃতুৰ হাৰ ইয়াত যথেষ্ট বেচি। ইয়াৰ উপৰিও এগৰাকী মহিলাই স্বামীৰ অনুমতি অনুসাৰেহে গৰ্ভনিৰোধক ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। ই অতি দুখজনক যে এইচ্ আই ভি থকা স্বামীৰ পৰাও নিজক বছোৱাৰ উপায় নাথাকে।
#### মানৱ সৰবৰাহ
বিশেষকৈ বাধ্যতামূলক শ্ৰম আৰু বাধ্যতামূলক বেশ্যাবৃত্তিৰ বাবে সুচল হোৱাৰ বাবে কংগো দেশ পুৰুষ, মহিলা আৰু লৰা-ছোৱালীৰ মানুহ বেছা-কিনাৰ উৎস আৰু গন্তব্যস্থান হৈছে হৈ পৰিছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী
বৰমালা

**বৰমালা** বা **জয়মালা** () ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিশেষকৈ হিন্দু সংস্কৃতিৰ জনপ্ৰিয় বিবাহ অনুষ্ঠানৰ প্ৰতীক বিবাহৰ মালা। আঞ্চলিক পৰম্পৰা অনুসৰি বৰমালা ফুল আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বৰমালাত বিশেষকৈ গোলাপ ফুল ব্যৱহাৰৰ কৰা হয় যদিও টকাৰ নোটৰ পৰা আন ফুল আৰু পৰিয়াল আধাৰিত পাৰম্পৰিক সামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।

মালা বিনিময়ৰ এই ৰীতি প্ৰাচীন কালৰ বৈদিক সাহিত্যত উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াক জয়মালা বুলিও কোৱা হয়। বৰমালাৰ অৰ্থ হৈছে কইনা আৰু দৰাৰ দ্বাৰা মালা বিনিময় কৰা। ই সতেজ ফুলেৰে নিৰ্মিত। প্ৰাচীন কালত এই ৰীতি বিবাহৰ বাবে কইনা আৰু দৰাৰ দ্বাৰা গ্ৰহণৰ ৰীতি বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। আনকি গন্ধৰ্ব বিবাহতো মালা বিনিময়ৰ দ্বাৰা বিবাহ অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰা হৈছিল।

## উৎপত্তি
বৰমালা অনুষ্ঠান বেদৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। বেদত হিন্দু দেৱ-দেৱীয়ে তেওঁলোকৰ বিয়াৰ সময়ত একে ধৰণৰ অনুষ্ঠান কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। অতীতত ছোৱালীসকলে ডিঙিত মালা পিন্ধাই স্বয়ম্বৰ তেওঁলোকৰ স্বামী বাছনি কৰিছিল। বহুতো পুৰণি শাস্ত্ৰ আৰু মহাকাব্যত ইয়াৰ উল্লেখ পোৱা গৈছে।

## উপাখ্যান
ৰামায়ণত হৰধনু ভঙাৰ পিছত সীতায়ে ভগৱান ৰামৰ ডিঙিত বৰমালা পিন্ধাইছিল আৰু তেওঁ ৰামক নিজৰ স্বামী হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ৰাম অযোধ্যাৰ ৰাজকুমাৰ আৰু ৰজা দশৰথৰ পুত্ৰ আছিল। ৰামৰ গুৰুৱে তেওঁক ৰজা জনকৰ প্ৰাসাদলৈ লৈ গৈছিল আৰু ইয়াত তেওঁ সীতাক দেখিছিল। ৰাম আৰু সীতাক ভগৱান বিষ্ণু আৰু দেৱী লক্ষ্মীৰ অৱতাৰ হিচাপে বিশ্বাস কৰা হয়। ৰজা জনকে ঘোষণা কৰিছিল যে শিৱৰ ধনুভংগ কৰিব পৰা সাহসী যুৱকে তেওঁৰ জীয়েকক বিয়া কৰিব। হিন্দু ধৰ্মীয় শাস্ত্ৰ অনুসৰি ভগৱান ৰামে শুক্ল পক্ষৰ পঞ্চম দিনা শিৱৰ ধনু ভাঙিছিল আৰু তাৰপিছত তেওঁ সীতাৰ সৈতে বিবাহ পাশত আৱদ্ধ হৈছিল।

মহাভাৰতত দ্ৰৌপদীয়ে অৰ্জুনক বৰমালা পিন্ধাই তেওঁৰ স্বামী বাছনি কৰিছিল। মহাৰাজ দ্ৰুপদে তেওঁৰ জীয়েকক অৰ্জুনলৈ বিয়া দিয়াৰ উদ্দেশ্য ৰাখিছিল। জাতুগৃহত পাণ্ডৱৰ মৃত্যুৰ কথা শুনি তেওঁ প্ৰতিযোগিতামূলক প্ৰতিযোগিতাৰ পৰা বাছনি কৰিবলৈ দ্ৰৌপদীৰ বাবে এক স্বয়ম্বৰ প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিছিল। স্বয়ম্বৰৰ সময়ত প্ৰায় সকলো যোদ্ধা ৰাজকুমাৰে এই প্ৰতিযোগিতা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ অক্ষম হৈছিল। কৰ্ণৰ অংশগ্ৰহণৰ বিষয়ে তিনিটা প্ৰাথমিক তাৰতম্য আছে। জনপ্ৰিয় উপস্থাপনত দেখা যায় যে দ্ৰৌপদীয়ে সুত হোৱাৰ বাবে কৰ্ণক বিয়া কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। কৌৰৱকে ধৰি আন অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে প্ৰতিযোগিতা বিজয়ী এজন ব্ৰাহ্মণৰ প্ৰতিবাদ হিচাপে অৰ্জুন আৰু ভীমে দ্ৰৌপদীক সুৰক্ষা দিয়ে আৰু তেওঁলোক পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। যেতিয়া দ্ৰৌপদী পঞ্চ পাণ্ডৱৰ সৈতে কুন্তীক লগ কৰিবলৈ আহে। কুন্তীয়ে নজনাকৈ অৰ্জুনে অনাক নিজৰ মাজত ভাগ বতৰা কৰিবলৈ কয়। মাতৃৰ আদেশৰ ফলত দ্ৰৌপদীয়ে পাঁচজন স্বামী লাভ কৰে।

ভগৱান শিৱ আৰু দেৱী পাৰ্বতীৰ প্ৰাচীন বিবাহতো বৰমালা অনুষ্ঠানৰ কথা উল্লেখ আছে। শিৱৰাত্ৰি অমাবস্যা আন্ধাৰ নিশাত যেতিয়া শিৱয়ে নন্দীৰ ওপৰত বহি হিমালয়ৰ পাৰ্বতীৰ ঘৰলৈ যায়। বিবাহ অনুষ্ঠানত পাৰ্বতীয়ে শিৱক বৰমালা পিন্ধাই পতি বাৰণ কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
শ্ৰেণী:বিবাহ
শ্ৰেণী:সামগ্ৰী
বাটৰ নাট

**বাটৰ নাট** () নাট্য পৰিবেশনৰ এটা ৰূপ আৰু বিনামূলীয়াকৈ ৰাজহুৱা স্থানত কৰা উপস্থাপন। এই ৰাজহুৱা স্থান যিকোনো ঠাই হ’ব পাৰে-শ্বপিং মল, পাৰ্কিং লট, বিনোদনমূলক স্থান, কলেজ বা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চৌহদ, ৰাস্তাৰ দাঁতি বা চ’ক আদি। এই নাটকবোৰ সাধাৰণতে তেনে ঠাইত কৰা হয়, য’ত বহু মানুহ গোট খায়। নাটকত জড়িত অভিনেতাসকল পথৰ শিল্পীৰ পৰা সংগঠিত থিয়েটাৰ কোম্পানী বা দলৰ যিকোনো মানুহ হ’ব পাৰে; যিয়ে প্ৰদৰ্শনৰ স্থান সম্পৰ্কে পৰীক্ষা-নিৰিক্ষা বা তেওঁলোকৰ মূলসূঁতিৰ কৰ্মৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰিব বিচাৰে। যেতিয়া দূৰদৰ্শন বা ৰেডিঅ’ নাছিল, তেতিয়া ৰাইজৰ মাজলৈ বিভিন্ন খবৰ বা তথ্য সৰবৰাহৰ ই এক উৎস আছিল। বৰ্তমান বাটৰ নাটৰ যোগেদি নাটক চাবলৈ গোট খোৱা দৰ্শকসকলক কিছু বাৰ্তা দিব বিচৰা হয়।

বাটৰ নাটৰ বাবে সাধাৰণ পোচাক বা সা-সৰঞ্জামে যথেষ্ট। কেতিয়াবা অভিনেতাৰ শাৰীৰিক সক্ষমতা বা কণ্ঠস্বৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সাধাৰণ চাউণ্ড এম্পিফাইং যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ হয় বা কেতিয়াবা তাৰ প্ৰয়োজন নহবও পাৰে। শব্দৰ এই সমস্যাটোৰ বাবে নৃত্য, মূকাভিনয় আৰু স্লেপষ্টিককে () ধৰি শৰীৰি থিয়েটাৰ () মুক্তাঙ্গন পৰিবেশৰ বাবে এক জনপ্ৰিয় ধাৰা। দৰ্শকক আকৃষ্ট কৰিবলৈ প্ৰদৰ্শনবোৰ প্ৰকটভাবে দৃশ্যমান, উচ্চস্বৰৰ আৰু সাধাৰণ শৈলীৰ হ’ব লাগে। অন্য আনুষ্ঠানিক মুক্তাঙ্গণৰ নাট্য পৰিবেশন, যেনে পাৰ্ক বা বাগিছাৰ প্ৰদৰ্শন, য’ত ৰচী আদিৰে ঘেৰা এক সুনিৰ্দিষ্ট ঠাইত টিকট লৈ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, সেইবোৰৰ পৰা বাটৰ নাট অৱশ্যেই পৃথক। বহু সময়ত বাটৰ নাট অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ প্ৰশাসনৰ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন হয়

বাটৰ নাট মঞ্চ প্ৰদৰ্শনীৰ আদিৰূপ বুলি বিবেচনা কৰা হয়। ধৰ্মীয় নাট বা অন্য সাধাৰণ বিনোদনৰ মাধ্যমৰ সূত্ৰপাত হয় বাটৰ নাটৰ পৰা। প্ৰখ্যাত অভিনেতা ৰবীন ৱিলিয়ামছ, ডেভিদ বোয়ি, জুৱেল আৰু হেৰী এণ্ডাৰচন সহ বহুতৰে কৰ্মজীৱনৰ সূত্ৰপাত হৈছিল বাটৰ নাটৰ পৰা। এই নাট্যধাৰাটোৱে এনে ব্যক্তিকো অভিনয় কৰাৰ সুযোগ দিয়ে, যি কেতিয়াও পৰম্পৰাগত থিয়েটাৰত অভিনয় কৰাৰ সুবিধা বা সামৰ্থ অৰ্জন কৰা নাই। যিকোনো ব্যক্তিয়ে মন কৰিলে বিনামূল্য এই প্ৰদৰ্শনী উপভোগ কৰিব পাৰে।

পৰিবেশ্য কলাৰ শিল্পীসকলে সামাজিক উদ্দীপনা লাভৰ বাবে জনতাৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ মুখামুখি হবলৈ তেওঁৰ সাংস্কৃতিক কৰ্ম বাটত প্ৰদৰ্শন কৰিব বিচাৰে। উদাৰহণ স্বৰূপে ইম্পেৰিয়েল অৰ্গী নামেৰে জনাজাত মাল্টিমেডিয়া আৰ্টিষ্ট চিজাৰ পিংক আৰু তেওঁৰ দলে 'আৱাৰ ডেইলী ব্ৰেড' শিৰোনামৰে নিউয়ৰ্কৰ বাটত এটা প্ৰদৰ্শনী কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰদৰ্শনীৰ সময়ত “চয়তানে ভৌতিক সম্পদৰ বিনিময়ত মানুহৰ আত্মাক ক্ৰয় কৰে” বুলি এটা বিজ্ঞাপন থকা 'ৱাইল্ডাৰ ব্ৰেড' নামৰ পাওৰুটি এবিধ আনুষ্ঠানিকতাৰে পদপথত পাৰি দিছিল। এই প্ৰদৰ্শনীয়ে এটা হুলস্থূলীয়া পৰিবেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল, যেতিয়া পাওৰুটিবোৰত বিস্ফোৰক আছে নেকি, পৰীক্ষা কৰিবলৈ পুলিচে প্ৰশিক্ষিত কুকুৰ লৈ আহিছিল।
## অসমত বাটৰ নাট
অসমত বাটৰ নাটৰ জন্মদাতা আছিল ৰত্ন ওজা৷ গুৱাহাটীত হোৱা প্ৰথম বাটৰ নাট প্ৰদৰ্শনৰ দিনটো আছিল ১৯৭১ চনৰ ১৭ জানুৱাৰী, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জন্মদিন৷ ৰত্ন ওজাৰ অনুৰোধমৰ্মে নাট্যকাৰ অৰুণ শৰ্মাই “ককাইদেউ’’ নামৰ নাট লিখি ৰত্ন ওজাৰ পৰিচালনাত গহ্বৰ নাট্যগোষ্ঠীয়ে এই নাট প্ৰদৰ্শন কৰিছিল৷ দৈনন্দিন জীৱন-বাটত ঘটি থকা কাহিনীৰে নাটৰ কাহিনী হোৱা বাবে “বাটৰ নাট’’ নামটো দিছিল সাহিত্যিক, চিত্ৰ-পৰিচালক ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াই৷
### বাটৰ নাট সৃষ্টিত ৰবীন্দ্ৰ ভৱন
১৯৭১ চনত অসমৰ নাট্যকৰ্মীসকলে ৰবীন্দ্ৰ ভৱনটোৰ দায়িত্ব জাতীয় নট্যানুষ্ঠান সমিতিৰ হাতত অৰ্পণ কৰাৰ দাবীৰ বিপৰীতৰ চৰকাৰে ভৱনটোত তলা লগাই থয়৷ চৰকাৰৰ উদ্দেশ্য আছিল, ৰবীন্দ্ৰ ভৱন চৰকাৰী কৰ্তৃত্বত ৰখা আৰু তাত সাংস্কৃতিক সঞ্চালকায়ৰ দপ্তৰ পতা৷ তাৰেই প্ৰতিবাদস্বৰূপে ১৯৭১ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত বাটৰ নাট প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল৷

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:নাটক
তামাং চেল'

**তামাং চেল** () তামাং জনগোষ্ঠীৰ পাৰম্পৰিক লোকসংগীত। এই সংগীত ঘাইকৈ নেপালৰ তামাং লোকসকলে গোৱা নেপালী লোকগীতৰ এক ধাৰা। নেপাল, ভাৰত আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰিত নেপালীভাষী সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এই গীত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। তামাং চেল' লোকসংগীতৰ সৈতে সাধাৰণতে তামাং পাৰম্পৰিক বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হয়। তেনে কিছুমান পাৰম্পৰিক তামাং বাদ্যযন্ত্ৰ হৈছে ডাম্ফু, মাদল আৰু টুংনা। চেল' গীত অতি আকৰ্ষণীয় আৰু জীৱন্ত ভাবে ধীৰ লয়ত সুৰ লগাই গোৱা হয়। সাধাৰণতে জীৱনৰ প্ৰেম, দুখ আৰু কাহিনী প্ৰকাশ কৰিবলৈ এই লোকসংগীত গোৱা হয়।

## উৎপত্তি
তামাং চেল'ৰ ইতিহাস তামাং সকলৰ ইতিহাসৰ দৰেই পুৰণি। সেয়েহে চেল' তামাংসকলৰ মূল পৰিচয় হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়। ইয়াৰ সংস্কৃতি সংৰক্ষণৰ পথত তামাং সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে সদায় সংৰক্ষণ কৰি আহিছে। ই তেওঁলোকৰ সাম্প্ৰদায়িক পৰিচয় হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।

## শিল্পী সকল

হীৰা দেৱী ৱাইবাক নেপালী লোকগীত আৰু তামাং চেল'ৰ পথিকৃৎ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ গীত "চুৰা ত হোইন অস্তুৰা" এতিয়ালৈ ৰেকৰ্ড কৰা প্ৰথম তামাং চেল' বুলি কোৱা হয়। হীৰা দেৱী ৱাইবায়ে তেওঁৰ ৪০ বছৰীয়া কেৰিয়াৰত প্ৰায় ৩০০টা গান গাইছে। তেওঁৰ সন্তান নৱনীত আদিত্য ৱাইবা আৰু সত্য আদিত্য ৱাইবায়ে তেওঁৰ পদাংক অনুসৰণ কৰি তামাং চেল'ৰ চৰ্চা অব্যাহত ৰাখিছে নৱনীত আৰু সত্য নেপালী লোকসংগীত ধাৰাৰ একমাত্ৰ ব্যক্তি যিয়ে ভেজাল বা আধুনিকীকৰণ অবিহনে প্ৰামাণিক পৰম্পৰাগত নেপালী লোকগীত প্ৰদৰ্শন কৰে।

## বাদ্যযন্ত্ৰ
তামাং চেল'ত ব্যৱহাৰৰ কৰা মূল বাদ্য তিনিটা হৈছে ডাম্ফু, মাদল আৰু টুংনা। ডাম্ফু এবিধ পাৰম্পৰিক নেপালী আনদ্ধ বাদ্য। লোককথা অনুসৰি ইয়াক তামাং ৰজা পেং ডৰ্জে উদ্ভাৱন কৰিছিল আৰু ইয়াক নেপালৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চৰাই ডেফনে চৰাইৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছিল। মাদলো এবিধ ঢোলজাতীয় পাৰম্পৰিক আনদ্ধ বাদ্য। টুংনা এবিধ তাঁৰ যুক্ত টোকাৰীজাতীয় বাদ্য।

## তামাং চেল' নৃত্য
তামাং চেল' গীত আৰু বাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰা হয়। ইয়াকে তামাং চেল' নৃত্য বোলে। এই নৃত্য ধীৰ লয়ৰ পৰা ক্ৰমে বৃদ্ধি পোৱা তালত পুৰুষ মহিলা উভয়ে নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত তেওঁলোকে নিজৰ পাৰম্পৰিক সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। এই নৃত্যৰ জৰিয়তে যুৱশিল্পী সকলে তেওঁলোকৰ জীৱন সংগী বাছনি কৰিবলৈ সুযোগ লাভ কৰে। এই নৃত্যক ডাম্ফু নৃত্য বুলিও কোৱা হয়।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:সংগীত
শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি
দীশা ৰবি

**দীশা আনাপ্পা ৰবি** (; জন্ম: ১৯৯৮/৯৯, বাংগালোৰ) এগৰাকী ভাৰতীয় তৰুণী আৰু এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী। তেখেত 'ফ্ৰাইডেছ ফৰ ফিউছাৰ (ভাৰত)'ৰ প্ৰতিষ্ঠাতা। সুপৰিচিত পৰিৱেশ কৰ্মী গ্ৰেটা থুন্‌বাৰিৰ এটা অনলাইন টুলকিটৰ লগত জড়িত থকাৰ অভিযোগক্ৰমে ২০২১ চনৰ ১৩ ফেব্ৰুৱাৰীত দীশা ৰবিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। তেখেতৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ পাৰ্শ্বক্ৰিয়া হিচাপে ভাৰতত চলি থকা কৃষক আন্দোলনটোৰ মাত্ৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিয়পি পৰে। ভাৰত চৰকাৰে অভিযোগ দৰ্শাইছিল যে, কৃষক আন্দোলনটোৰ প্ৰতি সমৰ্থন জনাবলৈ কিদৰে আৰু কেনেকৈ পথ অৱলম্বন কৰিব লাগে, সেই সন্দৰ্ভত এই টুলকিটটোৱে প্ৰণালীবদ্ধভাৱে সামাজিক ন্যায়প্ৰদানৰ ক্ষেত্ৰত যোগাযোগৰ মাধ্যম হিচাপে কাম কৰিছিল। অভিযোগমতে, ইয়াৰ ফলত একধৰণৰ অচলাৱস্থাৰ সৃষ্টি হৈছিল। দীশা ৰবিৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ ঘটনাক্ৰমক ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত ব্যাপক ৰূপত সমালোচনা কৰা হয়।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
দীশা হৈছে বাংগালোৰৰ এগৰাকী তৰুণী। তেখেত এগৰাকী পৰিৱেশ আৰু জলবায়ু কৰ্মী। তেখেত ভাৰতৰ "ফ্ৰাইডেইছ ফ'ৰ ফিউছাৰ"ৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠাপক। 'দ্য কুইণ্ট'ৰ মতে, ৰবি 'ফ্ৰাইডেইছ ফ'ৰ ফিউছাৰ' আন্দোলনৰ অধীনৰ MAPA বিভাগৰ এগৰাকী সদস্য। মাপাৰ অৰ্থ হৈছে- "" 'অটো ৰিপৰ্ট আফ্ৰিকা'ৰ সৈতে সম্পন্ন হোৱা এটা বিশেষ সাক্ষাৎকাৰত ৰবিয়ে কৈছে যে, “”। আৰ্তজনৰ আহ্বানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ৰবিয়ে তেওঁলোকৰ দাবী অথবা অভিযোগসমূহ সমাজৰ সমুখলৈ লৈ আহে।তেখেতে আন্তৰ্জাতিক জলবায়ু মঞ্চ আৰু কৰ্মীসকলৰ বাবে একাধিক সম্পাদকীয় আৰু লেখা-মেলা প্ৰকাশ কৰিছে। ২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত প্ৰকাশিত ব্ৰিটিছ 'ভগ্' আলোচনীৰ সংখ্যাত পাৰিপাৰ্শ্বিক বৰ্ণবাদৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰি থকা চাৰিগৰাকী সমাজকৰ্মীৰ লগত দিশা ৰবিকো স্থানাভুক্ত কৰা হয়। ২০২১ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত 'দ্য নিউ ইণ্ডিয়া এক্সপ্ৰেছ' কাকতে দীশা ৰবিক "বাংগালোৰৰ গ্ৰেটা" হিচাপে নামকৰণ কৰে।

২০২০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰতে, ৰবিয়ে ব্যাখ্যা কৰে যে, “”

বাংগালোৰস্থিত মাউণ্ট কাৰ্মেল কলেজৰ পৰা দীশা ৰবিয়ে স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। ৰবি এগৰাকী "ভেগান"। গ্ৰেপ্তাৰৰ পূৰ্বতে ৰবিয়ে এটা ভেগান ফুড কোম্পানীত "ৰন্ধন অভিজ্ঞতা প্ৰবন্ধক" হিচাপে কাম কৰি আছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী
ৰচুলন বাঈ

**ৰচুলন বাঈ** (; ১৯০২- ১৫ ডিচেম্বৰ ১৯৭৪) এগৰাকী ভাৰতীয় শীৰ্ষস্থানীয় শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠশিল্পী আছিল। বেনাৰচ ঘৰানাৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু 'তপ্পা' আৰু থুমৰীৰ এটা বিভাগ 'পূৰব অংগ'ত তেওঁ বিশেষত্ব অৰ্জন কৰিছিল।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু প্ৰশিক্ষণ
ৰচুলন বাঈৰ জন্ম ১৯০২ চনত উত্তৰ প্ৰদেশৰ মিৰ্জাপুৰৰ কচৱা বাজাৰত এটা দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত হৈছিল। নিচেই কম বয়সতে শাস্ত্ৰীয় ৰাগৰ ওপৰত থকা তেওঁৰ পাৰদৰ্শিতাৰ উমান পোৱা গৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত তেওঁক সঙ্গীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিবলৈ ওস্তাদ শম্মু খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াই দিছিল। তাৰপিছত তেওঁ সাৰেঙ্গীবাদক আশিক খান আৰু ওস্তাদ মাজু খানৰ ওচৰত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল ৰচুলন বাঈ পৰিণত হৈছিল থুমৰিৰ এগৰাকী বিশিষ্ট শিল্পীলৈ। শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠ-সঙ্গীতৰ ধাৰা 'থুমৰি'ৰ মূল সিমান স্পষ্ট নহয়। পোন্ধৰ শতিকালৈ ইয়াৰ কোনো ঐতিহাসিক উল্লেখ নাই। ঊনবিংশ আৰু কুৰি শতিকাত উত্তৰ ভাৰতৰ বিকশিত এই দৰবাৰী সঙ্গীত তৱাইফসকলে পৰিবেশন কৰিছিল। ৰচুলনে থুমৰিৰ এই উত্তৰাধিকাৰ মাকৰ পৰা লাভ কৰিছিল, যি এগৰাকী তৱাইফ আছিল আৰু এই চহকী সংস্কৃতিৰ শেষ বাহক আছিল।

## কৰ্মজীৱন
ৰতলুন বাঈ 'দাদৰা', 'পূৰ্বীগীত', 'হোৰী', 'কজৰী' আৰু 'চৈতি'ৰ উপৰিও 'তপ্পা' আৰু 'পূৰব অংগ' (থুমৰী) গোৱাত দক্ষ হৈ উঠিছিল। ধনঞ্জয়গড় দৰবাৰত তেওঁৰ প্ৰথম সঙ্গীত পৰিবেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত সফলতা পোৱাৰ পিছত সেই সময়ৰ স্থানীয় ৰজাসকলৰ পৰা তেওঁলৈ আমন্ত্ৰণ পাবলৈ ধৰে। তাৰপিছত বাৰাণসীক ভিত্তি কৰি পৰৱৰ্তী পাঁচ দশক জুৰি তেওঁ হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীতৰ ওপৰত নিজৰ আধিপত্য বজাই ৰাখিলে আৰু বাৰানসী ঘৰানাৰ সন্মানীয় আৰু বিশিষ্ট নাৰীৰূপে পৰিগণিত হ’ল। ১৯৪৮ চনত তেওঁ 'মুজ্‌ৰা' কৰিবলৈ এৰি দিয়ে আৰু 'কোঠা' ৰ পৰা ওলাই যায়। তেওঁ বাৰাণসী চহৰৰ এটা উপপথত থাকিবলৈ লয় আৰু এজন স্থানীয় বেনাৰসী শাৰীৰ ব্যৱসায়িক বিয়া কৰায়।

যদিও তেওঁ জীৱনকালত সঙ্গীতেৰে খ্যাতিৰ শিখৰত উপনীত হৈছিল, তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল এক চূড়ান্ত দাৰিদ্ৰ অৱস্থাত। তেওঁৰ অনুষ্ঠান প্ৰায়ে সম্প্ৰচাৰ কৰা আকাশবাণী কেন্দ্ৰৰ সন্মুখতে এখন চাহৰ দোকান দি শেষলৈ তেওঁ জীৱন-নিৰ্বাহ কৰিছিল। শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠশিল্পী নেইনা দেৱীয়ে তেওঁৰ ওচৰতে শিক্ষা লাভ কৰিছিল। ১৯৬৯ চনত বাৰাণসী চহৰত হোৱা সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ সময়ত তেওঁৰ ঘৰ জ্বলাই দিয়া হৈছিল। ১৯৭৪ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত ৭৪ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

## বঁটা
১৯৫৭ চনত কণ্ঠসঙ্গীত শিতানত তেওঁ সঙ্গীত নাটক একাডেমী বঁটা লাভ কৰে। ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদে নতুন দিল্লীত তেওঁক এই বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* Rasoolan Bai Biography and Music at Last.fm

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী
চিম্‌টা

**চিম্‌টা** বা **চিম্প্‌টা** () ভাৰতীয় উপমহাদেশত প্ৰচলিত এবিধ পাৰম্পৰিক ভাৰতীয় তালাশ্ৰয়ী ঘনবাদ্য। এই লোকবাদ্য বিধৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে চেপেনা। সময়ৰ লগে লগে ইয়াত সৰু পিতলৰ তাল জাতীয় স্থায়ী সংযোজনৰ দ্বাৰা দক্ষিণ এছিয়াৰ পৰম্পৰাগত এই বাদ্যবিধ বিকশিত হৈছে। এই বাদ্যবিধ প্ৰায়ে জনপ্ৰিয় পঞ্জাবী লোকগীত, ভাংৰা সংগীত আৰু শিখ ধৰ্মীয় সংগীতত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গুৰবাণী কীৰ্তন আৰু অন্যান্য হিন্দুধৰ্মৰ কীৰ্তন অনুষ্ঠানতো ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

চিম্‌টা বজোৱা বাদক গৰাকীয়ে ইয়াৰ গাঁঠিটো এটা হাতত ধৰি চিম্‌টাৰ দুয়োফালে একেলগে আঘাত কৰি শব্দ প্ৰস্তুত কৰে। সৰু সৰু তালবোৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত। ই এক উচ্চ ধাতৱীয় শব্দ প্ৰস্তুত কৰে আৰু গীতৰ তাল বৰ্তাই ৰখাত সহায় কৰে। ভাংৰা সংগীতত বা বিবাহত ইয়াক প্ৰায়ে ঢোল আৰু ভাংৰা নৃত্যশিল্পীসকলৰ সৈতে বজোৱা হয়।

## নিৰ্মাণ আৰু ডিজাইন
চিম্‌টা ধাতুৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এডাল দীঘল, সমতল দুয়োমূৰ জোঙা ষ্টীল বা লোৰ মাৰি মাজত ভাঁজ কৰা হয়। ভাঁজৰ ওচৰত এটা ধাতুৰ আঙুঠি সংলগ্ন কৰা হয় আৰু নিয়মীয়া ব্যৱধানত কাষত তালসমূহ বা ৰিং সংলগ্ন থাকে। ইয়াত কেতিয়াবা সাতযোৰ সৰু সৰু তাল থাকে। তালবোৰ তললৈ গতি কৰি টিং টিং শব্দ প্ৰস্তুত কৰা হয়। গ্ৰাম্য উৎসৱত ডাঙৰ তালযুক্ত চিম্‌টা ব্যৱহাৰ কৰা হয় আনহাতে সৰু তালযুক্ত থকা বোৰ প্ৰায়ে ভাংৰা নৃত্যশিল্পী আৰু পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় গীতৰ গায়কসকলৰ সৈতে অনুষঙ্গ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

## ব্যৱহাৰ
চিম্‌টাক পাৰম্পৰিক ভাবে যোগী, ফকীৰ আৰু সাধু-সন্ত সকলে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। ভজন, কীৰ্তন বা আন ভক্তিমূলক গীতৰ তাল ধৰিবলৈ ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পাতল হোৱাৰ বাবে ইয়াক সহজে কঢ়িয়াই ফুৰিব পাৰি। আদিবাসী সংগীততো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পৰিলক্ষিত। শিখ ধৰ্মৰ নগৰ কীৰ্তন আৰু গুৰবাণীত ইয়াক বহুল ভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পঞ্জাবী লোকসংগীত যেনে ভাংৰাৰ ই অন্যতম মুখ্য বাদ্য।

সন্ন্যাসীসকলে বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱাৰ লগতে ইয়াক আঙঠা ধৰিবলৈ চেপেনা হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ লগতে ইয়াক অস্ত্ৰ হিচাপেও ব্যৱহাৰৰ কৰা উল্লেখ পোৱা যায়।

## উল্লেখযোগ্য বাদ্যযন্ত্ৰী
স্বৰ্গীয় আলম লোহাৰ এই বাদ্যবিধ বজোৱাৰ বাবে আৰু ইয়াক বিশ্বব্যাপী দৰ্শকৰ সৈতে পৰিচয় কৰাৰ বাবে বিখ্যাত। বৰ্তমান কমল হিৰ আৰু আৰিফ লোহাৰৰ দৰে সংগীতজ্ঞসকলে এই বাদ্যবিধ বজায়। ইয়াক "মামৰ লগা টেম্বুৰিন তৰোৱাল" বুলিও কোৱা হয়। বৰ্তমান ইয়াক পৰীক্ষামূলক ৰক বেণ্ড 'হিচ নেইম ইজ এলাইভ'ৰ সদস্যসকলে শেহতীয়া প্ৰদৰ্শনৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰ
নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা

**নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা** () হৈছে এক বিস্তৃত শব্দ যিয়ে বহুতো প্ৰযুক্তি, ডিভাইচ আৰু প্ৰক্ৰিয়া অন্তৰ্নিহিত কৰে। ইয়াৰ সৰল শব্দত, ই হৈছে ছফ্টৱেৰ আৰু হাৰ্ডৱেৰ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্ক আৰু ডাটাৰ অখণ্ডতা, গোপনীয়তা আৰু অভিগম্যতা সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে ডিজাইন কৰা নিয়ম আৰু কনফিগাৰেচনৰ এটা ছেট। আকাৰ, উদ্যোগ বা আন্তঃগাঁথনি নিৰ্বিশেষে প্ৰতিটো সংগঠনে আজি বন্যঅৱস্থাত চাইবাৰ ভাবুকিৰ চিৰবৃদ্ধি হোৱা দৃশ্যপটৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ এক ডিগ্ৰী নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা সমাধানৰ প্ৰয়োজন হয়।

আজিৰ নেটৱৰ্ক স্থাপত্য জটিল আৰু সদায় সলনি হৈ থকা ভাবুকিৰ পৰিৱেশৰ সন্মুখীন হয় আৰু আক্ৰমণকাৰীসকলে সদায় দুৰ্বলতা বিচাৰিবলৈ আৰু শোষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থাকে। এই দুৰ্বলতাবোৰ ডিভাইচ, ডাটা, এপ্লিকেচন, ব্যৱহাৰকাৰী আৰু অৱস্থানসহ বিস্তৃত সংখ্যক এলেকাত থাকিব পাৰে। এই কাৰণত, আজি বহুতো নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা ব্যৱস্থাপনা সঁজুলি আৰু এপ্লিকেচন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে যিয়ে ব্যক্তিগত ভাবুকি আৰু শোষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰক অ-অনুপালনৰ সমাধান কৰে। যেতিয়া মাত্ৰ কেই মিনিটমানডাউনটাইমে এটা সংগঠনৰ তলৰ শাৰী আৰু খ্যাতিৰ ব্যাপক ব্যাঘাত আৰু ব্যাপক ক্ষতি কৰিব পাৰে, এই সুৰক্ষা ব্যৱস্থাবোৰ স্থাপন কৰাটো অত্যাৱশ্যকীয়।

## ধাৰণা
এটা সংগঠনত নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা সম্বোধন কৰোঁতে বিবেচনা কৰিবলৈ বহুতো স্তৰ আছে। নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা স্তৰৰ মডেলৰ যিকোনো স্তৰত আক্ৰমণ হ'ব পাৰে, সেয়েহে প্ৰতিটো এলেকা সম্বোধন কৰিবলৈ আপোনাৰ নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা হাৰ্ডৱেৰ, ছফ্টৱেৰ আৰু নীতি ডিজাইন কৰিব লাগিব।

নেটৱৰ্ক সুৰক্ষাত সাধাৰণতে তিনিটা পৃথক নিয়ন্ত্ৰণ থাকে: শাৰীৰিক, কাৰিকৰী আৰু প্ৰশাসনিক। ইয়াত বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা আৰু প্ৰতিটো নিয়ন্ত্ৰণে কেনেদৰে কাম কৰে তাৰ এক চমু বিৱৰণ দিয়া হৈছে।

;শাৰীৰিক নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা
অকৰ্তৃত্বপ্ৰাপ্ত কৰ্মচাৰীসকলক ৰাউটাৰ, কেবলিং আলমাৰী ইত্যাদিৰ দৰে নেটৱৰ্ক উপাদানবোৰত শাৰীৰিক প্ৰৱেশ প্ৰাপ্ত কৰাপ্ৰতিহত কৰিবলৈ শাৰীৰিক সুৰক্ষা নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰৱেশ, যেনে লক, বায়োমেট্ৰিক প্ৰমাণীকৰণ আৰু অন্যান্য ডিভাইচ, যিকোনো সংগঠনত অত্যাৱশ্যকীয়।

;কাৰিকৰী নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা
কাৰিকৰী সুৰক্ষা নিয়ন্ত্ৰণবোৰে নেটৱৰ্কত সঞ্চিত বা নেটৱৰ্কৰ ভিতৰত বা বাহিৰত থকা ডাটা সুৰক্ষিত কৰে। সুৰক্ষা দুগুণ; ই অনধিকাৰকৰ্মীৰ পৰা ডাটা আৰু প্ৰণালী সুৰক্ষিত কৰিব লাগিব, আৰু ই কৰ্মচাৰীৰ পৰা ক্ষতিকাৰক কাৰ্যকলাপৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰিব লাগিব।

;প্ৰশাসনিক নেটৱৰ্ক সুৰক্ষা
প্ৰশাসনিক সুৰক্ষা নিয়ন্ত্ৰণত সুৰক্ষা নীতি আৰু প্ৰক্ৰিয়া থাকে যি ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ আচৰণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে ব্যৱহাৰকাৰীসকলক কেনেদৰে প্ৰমাণীকৰণ কৰা হয়, তেওঁলোকৰ প্ৰৱেশৰ স্তৰ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি কৰ্মচাৰীৰ সদস্যসকলে আন্তঃগাঁথনিৰ পৰিৱৰ্তন কেনেদৰে ৰূপায়ণ কৰে।

শ্ৰেণী:কম্পিউটাৰ নে'টৱৰ্কিং
চেহনাই

**চেহনাই** () ভাৰতীয় উপমহাদেশত প্ৰচলিত এবিধ পাৰম্পৰিক সুষিৰ বাদ্য। ইয়াক সাধাৰণতে কাঠৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াৰ এটা মুৰত দুডাল দুটা ৰিডযুক্ত আৰু আনটো মুৰত ধাতু বা কাঠৰ চুপিৰ দৰে অংশ থাকে। চেহনাই ধ্বনিয়ে শুভ আৰু পবিত্ৰতাৰ অনুভূতি সৃষ্টি কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিবাহ, শোভাযাত্ৰা আৰু মন্দিৰত ব্যাপকভাৱে চেহনাই ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক ৰাজহুৱা সংগীতানুষ্ঠানতো বজোৱা হয়। এইটো ৰাজকীয় দৰবাৰত বাদ্যযন্ত্ৰী সকলে ব্যৱহাৰ কৰা নটা বাদ্যৰ নউবাট বা পৰম্পৰাগত সংগতৰ অংশ আছিল। দক্ষিণ ভাৰতৰ নাদশ্বৰমৰ লগত চেহনাইৰ মিল আছে।

## উৎপত্তি
চেহনাই ভাৰতত প্ৰচলিত আন এনিধ পাৰম্পৰিক সুষিৰ লোকবাদ্য পুংগীৰ পৰা বিকশিত হৈছে বুলি ভবা হয়। পুংগী সাধাৰণতে সাপৰ খেল দেখুৱা লোকসকলে ব্যৱহাৰ কৰে।

চেহনাইৰ উৎপত্তিৰ আন এক তত্ত্ব অনুসৰি ইয়াৰ নাম "সুৰ-নল" শব্দটোৰ অপভ্ৰংশ হৈ সৃষ্টি হৈছে। নল/নলি/নাড শব্দটো বহুতো ভাৰতীয় ভাষাত নলিকা বা ৰিড বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। "সুৰ" শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে সুৰ বা সাংগীতিক ধ্বনি। ইয়াক বহুতো ভাৰতীয় সঁজুলিৰ নামৰ উপসৰ্গ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। "সুৰ-নাল"ক পুৰণি পাৰ্চী সাম্ৰাজ্যৰ "সুৰনা/জুৰ্ণা" নামেৰে জনা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত এই বাদ্য সমগ্ৰ মধ্য পূব আৰু পূব ইউৰোপত বিয়পি পৰে। ছচেহনাই সাধাৰণতে পৰম্পৰাগত উত্তৰ ভাৰতীয় বিবাহত বজোৱা হয়। কইনায়ে তেওঁৰ স্বামীৰ ঘৰলৈ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰ এৰি যোৱাৰ সৈতে চেহনাই জড়িত। কেতিয়াবা দুটা চেহনাই একেলগে বান্ধি বজোৱা হয়। ইয়াৰ ফলত ইয়াক প্ৰাচীন গ্ৰীক অলোৰ দৰে বাদ্যত পৰিণত হয়।

পশ্চিম ভাৰত আৰু উপকূলীয় কৰ্ণাটকত প্ৰচলিত চেহনাই সেই অঞ্চলৰ বাবে থলুৱা। চেহনাই বাদক সকল পশ্চিম উপকূলত গোৱান/কোঙ্কনি আৰু মন্দিৰৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ আছিল। তেওঁলোকে বাদ্যযন্ত্ৰী সকলক ভাজন্ত্ৰী বুলিছিল আৰু মন্দিৰসমূহলৈ প্ৰদান কৰা সেৱাৰ বাবে তেওঁলোকক মাটি আৱণ্টন কৰা হৈছিল।

## বৈশিষ্ট্য
এই নলীয়া বাদ্যবিধ লাহে লাহে তলৰ ফালৰ এটা মুৰৰ পৰা আনটো মুৰলৈ ঠেকৰ পৰা বিস্তৃত হয়। ইয়াত সাধাৰণতে ছয়ৰ পৰা নটা ফুটা থাকে। ইয়াত এবাৰত চাৰিগুণ ৰিড উডৱাইণ্ড হিচাপে পৰিচালিত হয়। বাদ্যবিধ আয়ত্ত কৰিবলৈ সংগীতজ্ঞজনে বিভিন্ন আৰু জটিল মুখমণ্ডলৰ পেশী আৰু আঙুলিৰ কৌশল নিয়োগ কৰিবলগীয়া হয়।

চেহনাইত দুটা অষ্টকৰ পৰিসৰ আছে। তলৰ মধ্য 'C'ৰ পৰা 'A' ট্ৰেবলেৰ ক্লিফৰ ওপৰৰ এটা ৰেখা অষ্টক পূৰ্ণ হয়। বৈজ্ঞানিক তীক্ষ্ণতা মাপন পদ্ধতিত এয়া A3 ৰ পৰা A5লৈ বিস্তৃত।

## উল্লেখযোগ্য বাদ্যযন্ত্ৰীসকল
* ওস্তাদ বিছমিল্লাহ খান
* এছ. বলেশ
* অনন্ত লাল
* আলি আহমেদ হুছেইন খান
* পণ্ডিত ৰঘুনাথ প্ৰসন্ন
* পণ্ডিত ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসন্ন
* পণ্ডিত লোকেশ আণ্ড

## চিত্ৰ বিথিকা

File:Sahane.jpg|নেপালত প্ৰচলিত চাহানে এবিধ এটা বক্ৰ বাদ্য আৰু ইয়াক পঞ্চ বাজাত বজোৱা হয়
File:A tribal shehnai player.jpg|ভাৰতৰ জনজাতীয় চেহনাই বাদক


## টোকা
* 
* 

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰ
সিদ্ধেশ্বৰী দেৱী

**সিদ্ধেশ্বৰী দেৱী** (; ১৯০৮ – ১৮ মাৰ্চ ১৯৭৭) বাৰাণসীৰ এগৰাকী কিংৱদন্তী হিন্দুস্তানী সংগীতৰ কণ্ঠশিল্পী আছিল। তেওঁক 'মা' বুলিও জনা গৈছিল। তেওঁৰ জন্ম ১৯০৮ চনত হৈছিল আৰু অতি কম বয়সতে মাক-দেউতাকক হেৰুৱাইছিল। তেওঁক ডাঙৰ দীঘল কৰে মাহীয়েক ৰাজেশ্বৰী দেৱীয়ে, যি এগৰাকী প্ৰখ্যাত কণ্ঠশিল্পী আছিল। ১৯৬৬ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক পদ্মশ্ৰীৰে সন্মানীত কৰে।

## সাঙ্গীতিক দিক্ষা
যদিও এটা সংগীতৰ সৈতে জড়িত পৰিয়ালত বাস কৰিছিল, ঘটনা ক্ৰমেহে তেওঁ সংগীতৰ জগতখনত প্ৰবেশ কৰিছিল। ৰাজেশ্বৰীয়ে তেওঁৰ নিজৰ জীয়েক কমলেশ্বৰীৰ বাবে সংগীত শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। সিদ্ধেশ্বৰীয়ে ঘৰৰ ভিতৰতে কেতিয়াবা অলপ-চলপ গান গায়। এদিন সাৰেঙ্গীবাদক সিয়াজী মিশ্ৰই কমলেশ্বৰীক শিকাই আছিল। কমেলেশ্বৰীয়ে তাইক শিকোৱা এটা 'তপ্পা' গাব পাৰ নাছিল। ৰাজেশ্বৰীয়ে ধৈৰ্যহাৰা হৈ জীয়েকক কোবাবলৈ ল’লে। কমলেশ্বৰীয়ে চিঞৰি চিঞৰি কান্দি সহায়ৰ বাবে চিঞৰিলে। সিদ্ধেশ্বৰীয়ে পাকঘৰৰ পৰা দৌৰি ওলাই আহি, গাতে পৰি তাইক মাকৰ বেতৰ কোবৰ পৰা বচালে। উচুপি থকা ভনীয়েকক সিদ্ধেশ্বৰীয়ে বুজালে যে সিয়াজী মিশ্ৰই তাইক যি গাবলৈ দিছে, সেইটো তেনেই উজু। এই বুলি সিদ্ধেশ্বৰীয়ে সুৰৰ সামান্য হীন-দেৰী নোহোৱাকৈ গোটেইখিনি গাই শুনালে, যিয়ে সকলোকে বিস্ময়াভিভূত কৰি তুলিলে।

পিছদিনাখন সিয়াজী মিশ্ৰই আহি ৰাজেশ্বৰীক জনালে যে সিদ্ধেশ্বৰীক তেওঁ আৰু তেওঁৰ পত্নীয়ে তুলি লব বিচাৰে। তেওঁলোকৰ নিজৰ কোনো সন্তান নাছিল। সেই মতে সিদ্ধেশ্বৰী সিয়াজী মিশ্ৰৰ পৰিয়ালৰ সদস্য হ’লগৈ। সিদ্ধেশ্বৰীৰ মনত এই ঘটনা চিৰদিন সজীৱ হৈ আছিল আৰু তেওঁৰ জীৱনী গ্ৰন্থ 'মা'ত সবিশেষ লিখিছে। এই গ্ৰন্থখনৰ সহযোগী লেখক আছিল তেওঁৰ জীয়েক সবিতা দেৱী।

## সংগীত যাত্ৰা
সিদ্ধেশ্বৰীৰ মূল গুৰু বড়ে ৰামদাস আছিল যদিও তেওঁ দেৱাসৰ (মধ্যপ্ৰদেশৰ চহৰ) ৰাজাব আলি খান, লাহোৰৰ ইনায়ত খানৰ ওচৰতো প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। তেওঁ 'খয়াল', 'থুমৰি' আৰু শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ক্ষুদ্ৰ ৰূপ 'দাদৰা', 'চৈতি', 'কজৰী' আদি গাইছিল। বিশেষ বিশেষ অনুষ্ঠানত তেওঁ গোটেই নিশা তেওঁ সংগীত পৰিবেশন কৰিছিল; উদাহৰণ স্বৰূপে ক’ব পাৰি, মহাৰজা দাৰভাঙ্গাৰ দ্বাৰা আয়োজিত সমগ্ৰ নিশা জুৰি চলা 'নৌকা অভিযান'।

১৯৮৯ চনত প্ৰখ্যাত পৰিচালক মণি কৌলে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উন্নয়ন নিগমৰ (NFDC) প্ৰযোজনাত তেওঁৰ জীৱনৰ আধাৰত এখন বঁটা-বিজয়ী তথ্যচিত্ৰ 'সিদ্ধেশ্বৰী' নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১৮ মাৰ্চত নতুন দিল্লীত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ জীয়ৰী সবিতা দেৱীও এগৰাকী সংগীত-শিল্পী আৰু নতুন দিল্লীত বাস কৰে।

## বঁটা-বাহন
* ১৯৬৬: সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা
* ১৯৬৬: পদ্মশ্ৰী
* ১৯৭৩: ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দ্বাৰা সন্মানীয় ডি.লিট উপাধি
* বিশ্বভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দ্বাৰা দেশীকোত্তম উপাধি

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*Short biography at Underscore Records 
* Fragments of her music can be heard from the collection at The Sangeet Kendra, Ahmedabad: https://web.archive.org/web/20070927005807/http://sangeetkendra.org/Audio/03%20Siddheshwari%20Devi%20-%20Vocal%20-%20Dole%20Re%20Joban%20Madmati.mp3
* Picture at Kamat's Potpourri

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী