বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা প্ৰণীত অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ আদৰ্শ তালিকা

**বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা প্ৰণীত অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ আদৰ্শ তালিকা** () হৈছে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত এখন তালিকা য'ত স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ আটাইতকৈ ফলপ্ৰসূ আৰু নিৰাপদ বুলি বিবেচিত ঔষধসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। দেশসমূহে নিজৰ স্থানীয় অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ সহায়ক হিচাপে সঘনাই এই তালিকাখন ব্যৱহাৰ কৰে। ২০১৬ চনলৈকে বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ আদৰ্শ তালিকাৰ ভিত্তিত ১৫৫ খনতকৈও অধিক দেশে অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত উন্নত দেশসমূহৰ লগতে উন্নয়নশীল দেশসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত।

তালিকাখন মূল বস্তু আৰু পৰিপূৰক বস্তুত ভাগ কৰা হৈছে। মূল বস্তুসমূহক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বাস্থ্য সমস্যাসমূহৰ বাবে আটাইতকৈ কম খৰচী বিকল্প হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু কম অতিৰিক্ত স্বাস্থ্যসেৱাৰ সম্পদৰ সৈতে ব্যৱহাৰযোগ্য। পৰিপূৰক বস্তুসমূহৰ বাবে হয় অতিৰিক্ত আন্তঃগাঁথনি, যেনে বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদানকাৰী বা ৰোগ নিৰ্ণায়ক সঁজুলিৰ প্ৰয়োজন হয় বা কম খৰচ–লাভৰ অনুপাত থাকে। প্ৰায় ২৫% বস্তু পৰিপূৰক তালিকাখনত আছে। কিছুমান ঔষধক মূল আৰু পৰিপূৰক দুয়োটা শ্ৰেণীতে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। তালিকাত থকা বেছিভাগ ঔষধেই জেনেৰিক সামগ্ৰী হিচাপে উপলব্ধ যদিও পেটেণ্টৰ অধীনত থকাৰ বাবে অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাত বাধা নাই।

১৯৭৭ চনত প্ৰথমখন তালিকা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াত ২০৮ বিধ ঔষধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে এই তালিকাখন আপডেট কৰে। ২০০৫ চনত প্ৰকাশিত ১৪ সংখ্যক তালিকাখনত ৩০৬ বিধ ঔষধ আছিল। ২০১৫ চনত এই তালিকাৰ ১৯ সংখ্যক সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰা হয় আৰু ইয়াত প্ৰায় ৪১০ বিধ ঔষধ আছিল। ২০১৭ চনত প্ৰকাশিত ২০ সংখ্যক সংস্কৰণত ঔষধৰ সংখ্যা হয়গৈ ৪৩৩ বিধ। ২০১৯ চনত প্ৰকাশ পোৱা ২১ সংখ্যক তালিকাখনত ৪৬০ বিধ ঔষধ আছিল। ২০২১ চনত প্ৰকাশ পোৱা ২২ সংখ্যক তালিকাখনত ঔষধৰ সংখ্যা হয়গৈ ৪৭৯ বিধ। বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয় তালিকাত ৩৩৪ৰ পৰা ৫৮০ বিধ ঔষধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

২০০৭ চনত ১২ বছৰ বয়সলৈকে শিশুৰ বাবে এখন সুকীয়া তালিকা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। এই তালিকাখন **বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা প্ৰণীত শিশুৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় ঔষধৰ আদৰ্শ তালিকা** (, সংক্ষেপে EMLc) নামেৰে জনাজাত। বৰ্তমান এই তালিকাখনৰ অষ্টম সংস্কৰণ প্ৰচলিত। শিশুৰ প্ৰয়োজনসমূহ পদ্ধতিগতভাৱে বিবেচনা কৰাটো নিশ্চিত কৰিবলৈ এই তালিকাখন প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। শিশুৰ তালিকাৰ সকলো বস্তু মূল তালিকাখনতো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। তালিকাখন আৰু টোকাসমূহ মূল তালিকাখনৰ ১৯ সংখ্যক সংস্কৰণৰ পৰা ২২ সংখ্যক সংস্কৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে। এটা α (আলফা) য়ে ইংগিত দিয়ে যে এটা ঔষধ পৰিপূৰক তালিকাত আছে।

## সংজ্ঞালোপক, অস্ত্ৰোপ্ৰচাৰৰ পূৰ্বে ব্যৱহৃত ঔষধ আৰু চিকিৎসা সম্বন্ধীয় গেছ

### সাধাৰণ সংজ্ঞালোপক আৰু অক্সিজেন

#### উশাহৰ লগত জড়িত ঔষধ
* হেল'থেন
* আইছ'ফ্লুৰেন
* নাইট্ৰাছ অক্সাইড
* অক্সিজেন

#### বেজীৰে দিব পৰা ঔষধ
* কেটামিন (Ketamine)
* প্ৰ'প'ফ'ল (Propofol)

### স্থানীয় সংজ্ঞালোপক
* বুপিভেকেইন
* লাইডাকেইন
* লাইডাকেইন/এপিনেফ্ৰাইন (লাইডাকেইন + এপিনেফ্ৰাইন)
* এফিড্ৰিনα

### অস্ত্ৰোপ্ৰচাৰৰ পূৰ্বে ব্যৱহৃত ঔষধ আৰু হ্ৰস্বম্যাদী পদ্ধতিৰ বাবে ব্যৱহৃত প্ৰশমক
* এট্ৰ'পিন
* মিডাজ'লাম
* মৰ্ফিন

### চিকিৎসা সম্বন্ধীয় গেছ
* অক্সিজেন

## বিষ আৰু প্ৰশমনমূলক যত্নৰ বাবে ঔষধ

### নন-অপিঅ'ইড আৰু নন-ষ্টেৰ'ইডেল প্ৰতি-প্ৰদাহজনক ঔষধ (NSAIM)

* এছিটাইলছেলিচাইক্লিক এচিড (এছপিৰিন)
* আইবুপ্ৰ'ফেন
* পেৰাচিটামল (এছিটামিন'ফেন)

### অপিঅ'ইড বেদনানাশক
* ক'ডিন
* ফেণ্টানিল
* মৰ্ফিন
* মিথাড'নα

### অন্যান্য সাধাৰণ লক্ষণৰ বাবে প্ৰশমনমূলক যত্নত ব্যৱহৃত ঔষধ
* এমিট্ৰিপ্টিলিন
* চাইক্লিজাইন
* ডেক্সামিথাছ'ন
* ডায়াজিপাম
* ডক্যুছেট ছ'ডিয়াম
* ফ্লুঅ'ক্সেটিন
* হেল'পেৰিড'ল
* য়'ছাইন বিউটাইলব্ৰ'মাইড
* য়'ছাইন হাইড্ৰ'ব্ৰ'মাইড
* লেক্টুল'জ
* ল'পাৰেমাইড
* মেট'ক্ল'প্ৰামাইড
* মিডাজ'লাম
* অণ্ডানছেট্ৰ'ন
* ছেনা

## এণ্টিএলাৰ্জিক আৰু এনাফিলাক্সিছত ব্যৱহৃত ঔষধ
* ডেক্সামিথাছ'ন
* এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)
* হাইড্ৰ'ক'ৰ্টিছ'ন
* ল'ৰাটাডিন
* প্ৰেডনিছ'ল'ন

## বিষক্ৰিয়াত ব্যৱহৃত প্ৰতিষেধক আৰু অন্যান্য পদাৰ্থ

### অনিৰ্দিষ্ট
* এঙাৰ, সক্ৰিয়

### নিৰ্দিষ্ট
* এচিটাইলচিষ্টিন
* এট্ৰ'পিন
* কেলচিয়াম গ্লুক'নেট
* মিথাইলথিয়'নিয়াম ক্ল'ৰাইড (মিথাইলিন ব্লু)
* নেল'ক্স'ন
* পেনিচিলেমাইন
* প্ৰুছিয়ান ব্লু
* ছডিয়াম নাইট্ৰেট
* ছডিয়াম থায়'ছালফেট
* ডিফেৰ'ক্সেমাইনα
* ডিমাৰকেপ্ৰ'লα
* ফমেপিজ'লα
* ছডিয়াম কেলচিয়াম এডিটেটα
* ছাক্সিমাৰα

## এণ্টিকনভালছেণ্ট/এণ্টিএপিলেপ্টিক
* কাৰ্বামাজেপিন
* ডায়াজিপাম
* লাম'ট্ৰাইজিন
* ল'ৰাজিপাম
* মেগনেছিয়াম ছালফেট
* মিডাজ'লাম
* ফেন'বাৰ্বিটল
* ফেনিট‌ইন
* ভালপ্ৰয়িক এচিড (ছ'ডিয়াম ভালপ্ৰয়েট)
* ইথ'ছুজিমাইডα
* ভালপ্ৰয়িক এচিড (ছ'ডিয়াম ভালপ্ৰয়েট)α

## প্ৰতি-সংক্ৰমণাত্মক ঔষধ

### এণ্ঠেলমিণ্টিক

#### অন্ত্ৰীয় এণ্ঠেলমিণ্টিক

* এলবেনডাজ'ল
* আইভাৰমেক্টিন
* লেভামিছ'ল
* মেবেনডাজ'ল
* নিক্ল'ছেমাইড
* প্ৰাজিকোৱাণ্টেল
* পাইৰেণ্টেল

#### এণ্টিফিলাৰিয়েল
* এলবেনডাজ'ল
* ডাইইথাইলকাৰ্বামেজাইন
* আইভাৰমেক্টিন

#### এণ্টিচিষ্ট'ছ'মেল আৰু অন্যান্য এণ্টিনিমাট'ড ঔষধ
* প্ৰাজিকোৱাণ্টেল
* ট্ৰাইক্লাবেনডাজ'ল
* অ'ক্সাম্নিকুইনα

#### চিষ্টিচাইডেল ঔষধ
* এলবেনডাজ'লα
* মেবেনডাজ'লα
* প্ৰাজিকোৱাণ্টেলα

### এণ্টিবেক্টেৰিয়েল

#### এক্সেছ গ্ৰুপ এণ্টিবায়'টিক
* এমিকাচিন
* এম'ক্সিচিলিন
* এম'ক্সিচিলিন/ক্লভালেনিক এচিড (এম'ক্সিচিলিন + ক্লভালেনিক এচিড)
* এম্পিচিলিন
* বেনজাথিন বেনজাইলপেনিচিলিন
* বেনজাইলপেনিচিলিন
* চেফালেক্সিন
* চেফাজ'লিন
* ক্ল'ৰামফেনিকল
* ক্লিণ্ডামাইচিন
* ক্ল'ক্সাচিলিন
* ড'ক্সিচাইক্লিন
* জেণ্টামাইচিন
* মেট্ৰ'নিডাজ'ল
* নাইট্ৰ'ফুৰানট‌ইন
* ফিন'ক্সিমিথাইলপেনিচিলিন (পেনিচিলিন ভি)
* প্ৰ'কাইন বেনজাইলপেনিচিলিন
* স্পেক্টিন'মাইচিন
* ছালফামিথ'ক্সাজ'ল/ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম (ছালফামিথ'ক্সাজ'ল + ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম)
* ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম

#### ৱাট্‌ছ গ্ৰুপ এণ্টিবায়'টিক
* এজিথ্ৰ'মাইচিন
* চেফিক্সিম
* চেফ'টাক্সিম
* চেফট্ৰিএক্স'ন
* চেফুৰ'ক্সিম
* চিপ্ৰ'ফ্ল'ক্সাচিন
* ক্লেৰিথ্ৰ'মাইচিন
* পাইপাৰাচিলিন/টাজ'বেক্টাম (পাইপাৰাচিলিন + টাজ'বেক্টাম)
* ভেনক'মাইচিন
* চেফ্টাজিডিমα
* মেৰ'পেনেমα
* ভেনক'মাইচিনα

#### ৰিজাৰ্ভ গ্ৰুপ এণ্টিবায়'টিক
ৰিজাৰ্ভ এণ্টিবায়'টিকখিনিয়েই হৈছে সৰ্বশেষ এণ্টিবায়'টিক।
* চেফিডেৰ'ক'লα
* চেফ্টাজিডিম/এভিবেক্টাম (চেফ্টাজিডিম + এভিবেক্টাম)α
* ক'লিষ্টিনα
* ফ'চফ'মাইচিনα
* লাইনজ'লিডα
* মেৰ'পেনেম/ভেব'ৰবেক্টাম (মেৰ'পেনেম + ভেব'ৰবেক্টাম)α
* প্লাজ'মিচিনα
* পলিমাইক্সিন বিα

#### কুষ্ঠৰোগ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
* ক্ল'ফাজিমিন
* ডেপছ'ন
* ৰিফামপিচিন

#### যক্ষ্মা প্ৰতিৰোধী ঔষধ

* ইথামবিউটল
* ইথামবিউটল/আইছ'নিয়াজিড/পাইৰাজিনামাইড/ৰিফামপিচিন (ইথামবিউটল + আইছ'নিয়াজিড + পাইৰাজিনামাইড + ৰিফামপিচিন)
* ইথামবিউটল/আইছ'নিয়াজিড/ৰিফামপিচিন (ইথামবিউটল + আইছ'নিয়াজিড + ৰিফামপিচিন)
* আইছ'নিয়াজিড
* আইছ'নিয়াজিড/পাইৰাজিনামাইড/ৰিফামপিচিন (আইছ'নিয়াজিড + পাইৰাজিনামাইড + ৰিফামপিচিন)
* আইছ'নিয়াজিড/ৰিফামপিচিন (আইছ'নিয়াজিড + ৰিফামপিচিন)
* আইছ'নিয়াজিড/ৰিফাপেণ্টিন (আইছ'নিয়াজিড + ৰিফাপেণ্টিন)
* ম'ক্সিফ্ল'ক্সাচিন
* পাইৰাজিনামাইড
* ৰিফাবিউটিন
* ৰিফামপিচিন
* ৰিফাপেণ্টিন
* এমিকাচিনα
* এম'ক্সিচিলিন/ক্লভালেনিক এচিড (এম'ক্সিচিলিন + ক্লভালেনিক এচিড)α
* বেডাকুইলিনα
* ক্ল'ফাজিমাইনα
* চাইক্ল'ছেৰিনα
* ডেলামানিদα
* ইথিয়নেমাইডα
* লেভ'ফ্ল'ক্সাচিনα
* লাইনজ'লিডα
* মেৰ'পেনেমα
* ম'ক্সিফ্ল'ক্সাচিনα
* পি-এমিন'ছেলিচাইক্লিক এচিডα
* ষ্ট্ৰেপ্ট'মাইচিনα

### এণ্টিফাংগেল ঔষধ
* এম্ফ'টেৰিচিন বি
* ক্ল'ট্ৰিমাজ'ল
* ফ্লুক'নাজ'ল
* ফ্লুচাইট'ছিন
* গ্ৰিছিঅ'ফালভিন
* ইট্ৰাক'নাজ'ল
* নিছটেটিন
* ভ'ৰিক'নাজ'ল
* মাইকাফাংগিনα
* পটাছিয়াম আয়'ডাইডα

### এণ্টিভাইৰেল ঔষধ

#### এণ্টিহাৰ্পিছ ঔষধ
* এচিক্ল'ভিৰ

#### এণ্টিৰেট্ৰ'ভাইৰেল

##### নিউক্লিঅ'ছাইড/নিউক্লিঅ'টাইড ৰিভাৰ্ছ ট্ৰান্সক্ৰিপ্টেজ ইনহিবিটৰ
* আবাকাভিৰ
* লামিভুডাইন
* টেন'ফ'ভিৰ ডিছ'প্ৰক্সিল ফিউমাৰেট
* জিড'ভুডাইন

##### নন-নিউক্লিঅ'ছাইড ৰিভাৰ্ছ ট্ৰান্সক্ৰিপ্টেজ ইনহিবিটৰ
* এফাভিৰেঞ্জ
* নেভিৰাপাইন

##### প্ৰ'টিয়েজ ইনহিবিটৰ

* এটাজানাভিৰ/ৰিট'নাভিৰ (এটাজানাভিৰ + ৰিট'নাভিৰ)
* ডাৰুনাভিৰ
* ল'পিনাভিৰ/ৰিট'নাভিৰ (ল'পিনাভিৰ + ৰিট'নাভিৰ)
* ৰিট'নাভিৰ

##### ইণ্টিগ্ৰেজ ইনহিবিটৰ
* ডলুটেগ্ৰাভিৰ
* ৰাল্টেগ্ৰাভিৰ

##### এণ্টিৰেট্ৰ'ভাইৰেল ঔষধৰ ফিক্সড্-ড'জ কম্বিনেশ্যন
* এবাকাভিৰ/লামিভুডিন (এবাকাভিৰ + লামিভুডিন)
* ডল্যুটগ্ৰাভিৰ/লামিভুডিন/টেন'ফ'ভিৰ (ডল্যুটগ্ৰাভিৰ + লামিভুডিন + টেন'ফ'ভিৰ)
* এফাভিৰেঞ্জ/এমট্ৰিচিটাবিন/টেন'ফ'ভিৰ
* এফাভিৰেঞ্জ/লামিভুডিন/টেন'ফ'ভিৰ (এফাভিৰেঞ্জ + লামিভুডিন + টেন'ফ'ভিৰ)
* এমট্ৰিচিটাবিন/টেন'ফ'ভিৰ (এমট্ৰিচিটাবিন + টেন'ফ'ভিৰ)
* লামিভুডিন/জিড'ভুডিন (লামিভুডিন + জিড'ভুডিন)

##### এইচ আই ভি সম্পৰ্কীয় সুবিধাবাদী সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধৰ বাবে ঔষধ
* আইছ'নিয়াজিড/পাইৰিড'ক্সিন/ছালফামিথ'ক্সাজ'ল/ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম (আইছ'নিয়াজিড + পাইৰিড'ক্সিন + ছালফামিথ'ক্সাজ'ল + ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম)

##### অন্যান্য এণ্টিভাইৰেল ঔষধ
* ৰিবাভিৰিন
* ভাল্গানচিক্ল'ভিৰ
* অ'ছেল্টামিভিৰα
* ভাল্গানচিক্ল'ভিৰα

#### হেপাটাইটিছ প্ৰতিৰোধী ঔষধ

##### হেপাটাইটিছ বিৰ বাবে ঔষধ
###### নিউক্লিঅ'ছাইড/নিউক্লিঅ'টাইড ৰিভাৰ্ছ ট্ৰান্সক্ৰিপ্টেজ ইনহিবিটৰ
* এণ্টেকাভিৰ
* টেন'ফ'ভিৰ

##### হেপাটাইটিছ চিৰ বাবে ঔষধ
###### পানজেন'টাইপিক ডাইৰেক্ট-এক্টিং এণ্টিভাইৰেল কম্বিনেশ্যন
* ডাক্লাটাছভিৰ
* ডাক্লাটাছভিৰ/ছ'ফ'ছবুভিৰ (ডাক্লাটাছভিৰ + ছ'ফ'ছবুভিৰ)
* গ্লেকাপ্ৰেভিৰ/পিব্ৰেন্টাছভিৰ (গ্লেকাপ্ৰেভিৰ + পিব্ৰেন্টাছভিৰ)
* ছ'ফ'ছবুভিৰ
* ছ'ফ'ছবুভিৰ/ভেলপাটাছভিৰ (sofosbuvir/ছ'ফ'ছবুভিৰ + ভেলপাটাছভিৰ)

###### নন-পানজেন'টাইপিক ডাইৰেক্ট-এক্টিং এণ্টিভাইৰেল কম্বিনেশ্যন
* দাছাবুভিৰ
* লেডিপাছভিৰ/ছ'ফ'ছবুভিৰ (লেডিপাছভিৰ + ছ'ফ'ছবুভিৰ)
* অ'ম্বিটাছভিৰ/পাৰিটাপ্ৰেভিৰ/ৰিট'নাভিৰ (অ'ম্বিটাছভিৰ + পাৰিটাপ্ৰেভিৰ + ৰিট'নাভিৰ)

###### হেপাটাইটিছ চিৰ বাবে অন্যান্য এণ্টিভাইৰেল
* ৰিবাভিৰিন
* পেগাইলেটেড ইন্টাৰফেৰ'ন-আলফা-২এ বা পেগাইলেটেড ইন্টাৰফেৰ'ন-আলফা-২বিα

### এণ্টিপ্ৰট'য'ৱা ঔষধ

#### এণ্টিএমিবিক আৰু এণ্টিগিয়াৰ্ডিয়াছিছ ঔষধ
* ডিল'জেনাইড
* মেট্ৰ'নিডাজ'ল

#### এণ্টিলেছমেনিয়াছিছ ঔষধ
* এম্ফ'টেৰিচিন বি
* মিল্টেফ'ছিন
* পাৰ'ম'মাইচিন
* ছ'ডিয়াম ষ্টিব'গ্লুক'নেট বা মেগ্লুমাইন এণ্টিম'নিয়েট

#### মেলেৰিয়া প্ৰতিৰোধী ঔষধ

##### নিৰাময়মূলক চিকিৎসাৰ বাবে
* এম'ডিয়াকুইন
* আৰ্টেমিথাৰ
* আৰ্টেমিথাৰ/লিউমফেণ্ট্ৰাইন (আৰ্টেমিথাৰ + লিউমফেণ্ট্ৰাইন)
* আৰ্টেছুনেট
* আৰ্টেছুনেট/এম'ডিয়াকুইন (আৰ্টেছুনেট + এম'ডিয়াকুইন)
* আৰ্টেছুনেট/মেফ্ল'কুইন (আৰ্টেছুনেট + মেফ্ল'কুইন)
* আৰ্টেছুনেট/পাইৰ'নেৰাডিন টেট্ৰাফছফেট (আৰ্টেছুনেট + পাইৰ'নেৰাডিন টেট্ৰাফছফেট)
* ক্ল'ৰ'কুইন
* ডাইহাইড্ৰ'আৰ্টেমিছিনিন/পাইপাৰেকুইন ফছফেট (ডাইহাইড্ৰ'আৰ্টেমিছিনিন + পাইপাৰেকুইন ফছফেট)
* ড'ক্সিচাইক্লিন
* মেফ্ল'কুইন
* প্ৰাইমাকুইন
* কুইনাইন
* ছালফাড'ক্সিন/পাইৰিমিথামাইন (ছালফাড'ক্সিন + পাইৰিমিথামাইন)

##### কেম'প্ৰিভেনশ্যনৰ বাবে
* এম'ডায়াকুইন + ছালফাড'ক্সিন/পাইৰিমিথামাইন (Co-packaged)
* ক্ল'ৰ'কুইন
* ড'ক্সিচাইক্লিন
* মেফ্ল'কুইন
* প্ৰ'গুৱানিল
* ছালফাড'ক্সিন/পাইৰিমিথামাইন (ছালফাড'ক্সিন + পাইৰিমিথামাইন)

#### এণ্টিনিউম'চিষ্ট'ছিছ আৰু এণ্টিট'ক্স'প্লাছম'ছিছ ঔষধ
* পাইৰিমিথামাইন
* ছালফাডিয়াজিন
* ছালফামিথ'ক্সাজ'ল/ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম (ছালফামিথ'ক্সাজ'ল + ট্ৰাইমিথ'প্ৰিম)
* পেণ্টামিডিনα

#### এণ্টিট্ৰাইপান'ছ'মেল ঔষধ

##### আফ্ৰিকান ট‌্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছ
* ফেক্সিনিডাজ'ল

###### প্ৰথম স্তৰৰ আফ্ৰিকান ট‌্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধ
* পেণ্টামিডিন
* ছুৰামিন ছ'ডিয়াম

###### দ্বিতীয় স্তৰৰ আফ্ৰিকান ট‌্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধ
* এফ্ল'ৰনিথিন
* মেলাৰ্ছ'প্ৰ'ল
* নাইফুৰ্টিম'ক্স
* মেলাৰ্ছ'প্ৰ'লα

##### আমেৰিকান ট্ৰাইপান'ছ'মিয়াছিছ
* বেনজনিডাজ'ল
* নাইফুৰ্টিম'ক্স

### এক্টোপাৰাছিটিক সংক্ৰমণৰ বাবে ঔষধ
* আইভাৰমেক্টিন

## মাইগ্ৰেইণ প্ৰতিৰোধী ঔষধ

### তীব্ৰ আক্ৰমণৰ চিকিৎসাৰ বাবে
* এচিটাইলছেলিচাইলিক এচিড (এছপিৰিন) [Acetylsalicylic acid (Aspirin)]
* আইবুপ্ৰ'ফেন (Ibuprofen)
* পেৰাচিটামল (এচিটামিন'ফেন) [Paracetamol (Acetaminophen)]
* ছুমাট্ৰিপ্টান (Sumatriptan)

### প্ৰ'ফিলাক্সিছৰ বাবে
* প্ৰ'প্ৰেন'ল'ল

## ইমিউন'মডিউলেটৰ আৰু এণ্টিনিঅ'প্লাষ্টিক

### অ-মাৰাত্মক ৰোগৰ বাবে ইমিউন'মডিউলেটৰ
* এডালিমুমাবα
* এজাথিঅ'প্ৰিনα
* চিক্ল'স্পৰিনα
* টেক্ৰ'লিমাছα

### এণ্টিনিঅ'প্লাষ্টিক আৰু সহায়ক ঔষধ
#### চাইট'টক্সিক ঔষধ
* আৰ্ছেনিক ট্ৰাইঅক্সাইডα
* এছপাৰাগিনেজα
* বেনডামুষ্টিনα
* ব্লিঅ'মাইচিনα
* কেলচিয়াম ফ'লিনেটα
* কেপচিটাবিনα
* কাৰ্ব'প্লেটিনα
* ক্ল'ৰামবুচিলα
* চিছপ্লেটিনα
* চাইক্ল'ফছফেমাইডα
* চাইটেৰাবিনα
* ডাকাৰ্বাজিনα
* ডাক্টিন'মাইচিনα
* ডৌন'ৰুবিচিনα
* ডচিটাক্সেলα
* ডক্সুৰুবিচিনα
* এট'প'ছাইডα
* ফ্লুডাৰাবিনα
* ফ্লু'ৰ'ৰাচিলα
* জেমচিটাবিনα
* হাইড্ৰ'ক্সিকাৰ্বামাইডα
* আইফ'ছফেমাইডα
* আইৰিন'টেকানα
* মেলফেলানα
* মেৰ্কাপ্ট'পুৰিনα
* মিথ'ট্ৰিক্সেটα
* অ'ক্সালিপ্লেটিনα
* পাক্লিটাক্সেলα
* পেগাছপাৰগেজα
* প্ৰ'কাৰ্বাজিনα
* ৰিয়েলগাৰ ''ইণ্ডিগ' নেচাৰেলিছ'' ফৰ্মূলেশ্যনα
* টায়'গুৱানিনα
* ভিনব্লাষ্টিনα
* ভিনক্ৰিষ্টিনα
* ভিন'ৰেলবানα

#### টাৰ্গেটেড থেৰাপি
* অল-ট্ৰান্স ৰেটিনয়িক এচিড (ট্ৰেটিনয়িন) (ATRA)α
* বৰ্টেজ'মিবα
* ডাছাটিনিবα
* এৰ্ল'টিনিবα
* এভেৰ'লিমাছα
* আইব্ৰুটিনিবα
* ইমাটিনিবα
* নিল'টিনিবα
* ৰিটুক্সিমেবα
* ট্ৰাষ্টুজুমাবα

#### ইমিউন'মডিউলেটৰ
* ফিলগ্ৰেষ্টিমα
* লেনালিড'মাইডα
* নিভ'লুমেবα
* থালিড'মাইডα

#### হ'ৰমন আৰু প্ৰতিহ'ৰমন
* এবিৰাটেৰ'নα
* এনাষ্ট্ৰ'জ'লα
* বাইকেলুটামাইডα
* ডেক্সামিথাছ'নα
* হাইড্ৰ'কৰ্টিছ'নα
* লিউপ্ৰ'ৰেলিনα
* মিথাইলপ্ৰিড্‌নিছ'ল'নα
* প্ৰিড্‌নিছ'ল'নα
* টাম'ক্সিফেনα

#### সহায়ক ঔষধ
* এল্ল'পুৰিন'লα
* মেছ্‌নাα
* ৰছবুৰিকেজα
* জ'লেড্ৰনিক এচিডα

## এণ্টিপাৰকিনছনিজ্‌ম ঔষধ
* বাইপেৰিডেন
* লেভ'ড'পা/কাৰ্বিড'পা (লেভ'ড'পা + কাৰ্বিড'পা)

## তেজত প্ৰভাৱ পেলোৱা ঔষধ
### এনিমিয়া প্ৰতিৰোধী ঔষধ
* ফেৰাছ লৱণ
* ফেৰাছ লৱণ/ফ'লিক এচিড (ফেৰাছ লৱণ + ফ'লিক এচিড)
* ফ'লিক এচিড
* হাইড্ৰ'ক্স'কবালামিন
* এৰিথ্ৰ'পয়েছিছ-ষ্টিমুলেটিং এজেণ্টα
### তেজ গোট মৰাত প্ৰভাৱ পেলোৱা ঔষধ
* ডাবিগাট্ৰান
* এন'ক্সাপাৰিন
* হেপাৰিন ছ'ডিয়াম
* ফাইট'মেনাডিঅ'ন
* প্ৰ'টেমাইন ছালফেট
* ট্ৰানেক্সামিক এচিড
* ৱাৰ্ফাৰিন
* ডেছম'প্ৰেছিনα
* হেপাৰিন ছ'ডিয়ামα
* প্ৰ'টেমাইন ছালফেটα
* ৱাৰ্ফাৰিনα
### হেম'গ্ল'বিন'পেথিৰ বাবে অন্যান্য ঔষধ
* ডিফেৰ'ক্সেমাইনα
* হাইড্ৰ'ক্সিকাৰ্বেমাইডα

## মানৱ দেহৰ তেজৰ দ্ৰব্য আৰু প্লাজমাৰ বিকল্প
### তেজ আৰু তেজৰ উপাদান

* সতেজ শীতল প্লাজমা
* অনুচক্ৰিকা
* লোহিত ৰক্ত কোষ
* সম্পূৰ্ণ তেজ
### প্লাজমাৰ পৰা আহৰণ কৰা ঔষধ
#### হিউমেন ইমিউন'গ্ল'বুলিন
* ৰ'(ডি) ইমিউন গ্ল'বুলিন (এণ্টি-ডি ইমিউন'গ্ল'বুলিন)
* এণ্টি-ৰেবিজ ইমিউন'গ্ল'বুলিন
* এণ্টি-টিটানাছ ইমিউন'গ্ল'বুলিন
* সাধাৰণ ইমিউন'গ্ল'বুলিনα
#### তেজ গোট মৰা কাৰক
* তেজ গোট মৰা কাৰক VIIIα
* তেজ গোট মৰা কাৰক IXα
### প্লাজমাৰ বিকল্প
* ডেক্সট্ৰান ৭০

## কাৰ্ডিঅ'ভাস্কুলাৰ ঔষধ

### এণ্টিএঞ্জিনেল ঔষধ
* বিছ'প্ৰ'ল'ল
* গ্লিচাৰিল ট্ৰাইনাইট্ৰেট
* আইছ'ছ'ৰবাইড ডাইনাইট্ৰেট
* ভেৰাপামিল

### এণ্টিএৰিথমিক ঔষধ
* বিছ'প্ৰ'ল'ল
* ডিজ'ক্সিন
* এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)
* লাইডাকেইন
* ভেৰাপামিল
* এমিঅ'ডাৰ'নα

### এণ্টিহাইপাৰটেনছিভ ঔষধ
* এম্ল'ডিপিন
* বিছ'প্ৰ'ল'ল
* এনালাপ্ৰিল
* হাইড্ৰালেজিন
* হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড
* লিছিন'প্ৰিল/এম্ল'ডিপিন (লিছিন'প্ৰিল + এম্ল'ডিপিন)
* লিছিন'প্ৰিল/হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড (লিছিন'প্ৰিল + হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড)
* ল'ছাৰ্টান
* মিথাইলড'পা
* টেল্মিছাৰ্টান/এম্ল'ডিপিন (টেল্মিছাৰ্টান + এম্ল'ডিপিন)
* টেল্মিছাৰ্টান/হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থিয়াজাইড (টেল্মিছাৰ্টান + হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থিয়াজাইড)
* ছ'ডিয়াম নাইট্ৰ'প্ৰুছাইডα

### হৃদযন্ত্ৰ বিকল হ'লে ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ
* বিছ'প্ৰ'ল'ল
* ডিজ'ক্সিন
* এনালাপ্ৰিল
* ফিউৰ'ছেমাইড
* হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থিয়াজাইড
* ল'ছাৰ্টান
* স্পিৰ'ন'লেক্ট'ন
* ড'পামিনα

### এণ্টিথ্ৰম্ব'টিক ঔষধ

#### প্ৰতি-অনুচক্ৰিকা ঔষধ
* এচিটাইলছেলিচাইক্লিক এচিড (এছপিৰিন)
* ক্লপিড'গ্ৰেল

#### থ্ৰম্ব'লাইটিক ঔষধ
* অল্টিপ্লেজα
* ষ্ট্ৰেপ্ট'কাইনেজα

### লিপিড-হ্ৰাসকাৰী কাৰক
* ছিমভাষ্টেটিন

## ছালৰ ঔষধ (ট'পিকেল মেডিকেশ্যন)

### ভেঁকুৰ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
* মাইকনাজ'ল
* ছেলেনিয়াম ছালফাইড
* ছডিয়াম থায়'ছালফেট
* টাৰবিনেফাইন

### সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
* মিউপিৰ'চিন
* পটাছিয়াম পাৰমাঙ্গানেট
* ছিলভাৰ ছালফাডায়াজিন

### প্ৰতি-প্ৰদাহজনক আৰু এণ্টিপ্ৰুৰিটিক ঔষধ
* বিটামিথাছ'ন
* কেলামাইন
* হাইড্ৰ'কৰ্টিছ'ন

### স্কিন ডিফাৰেনচিয়েশ্যন আৰু প্ৰলিফেৰেশ্যনত প্ৰভাৱ পেলোৱা ঔষধ
* বেনজয়িল পেৰ'ক্সাইড
* কেলচিপ'ট্ৰিয়'ল
* আলকতৰা
* ফ্লুৰ'ৰাচিল
* পড'ফিলাম ৰেজিন
* ছেলিচাইক্লিক এচিড
* ইউৰিয়া

### স্কেবিচাইড আৰু পেডিকুলিচাইড
* বেনজাইল বেনজৱেট
* পাৰমিথ্ৰিন

## ৰোগ নিৰ্ণয়কাৰী কাৰক

### চকু-সম্বন্ধীয় ঔষধ
* ফ্লুৰ'ছিন
* ট্ৰ'পিকামাইড

### ৰেডিঅ'কন্‌ট্ৰাষ্ট মিডিয়া
* এমিড'ট্ৰাইজ'ৱেট
* বেৰিয়াম ছালফেট
* আয়'হেক্স'ল
* বেৰিয়াম ছালফেটα
* মেগ্লুমাইন আয়'ট্ৰ'ক্সেটα

## বীজাণু প্ৰতিৰোধী আৰু বীজাণুনাশক

### বীজাণু প্ৰতিৰোধী
* ক্ল'ৰহেক্সিডিন
* ইথান'ল
* পভিড'ন আয়'ডিন

### বীজাণুনাশক
* হেণ্ড ছেনিটাইজাৰ
* ক্লৰিণ-ৰিলিজিং কম্পাউণ্ড
* ক্ল'ৰ'জাইলেন'ল
* গ্লুটাৰেল

## ডাইইউৰেটিক্স
* এমিল'ৰাইড
* ফিউৰ'ছিমাইড
* হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইড
* মান্নিট'ল
* স্পাইৰ'ন'লেক্ট'ন
* হাইড্ৰ'ক্ল'ৰ'থায়াজাইডα
* মান্নিট'লα
* স্পাইৰ'ন'লেক্ট'নα

## গেষ্ট্ৰ'ইণ্টেষ্টাইনেল ঔষধ
* অগ্নাশয়ৰ উৎসেচকα

### আলচাৰ প্ৰতিৰোধী ঔষধ
* অ'মেপ্ৰাজ'ল
* ৰানিটিডিন

### এণ্টিএমেটিক ঔষধ
* ডেক্সামিথাছ'ন
* মেট'ক্ল'প্ৰেমাইড
* অনডানছেট্ৰ'ন
* এপ্ৰেপিটেণ্টα

### প্ৰতি-প্ৰদাহজনিত ঔষধ
* ছালফাছেলাজিন
* হাইড্ৰ'ক'ৰ্টিছ'নα
* প্ৰেডনিছ'ল'নα

### ৰেচক বা ভেদকাৰী ঔষধ
* ছেন্না

### হাগনিত ব্যৱহৃত ঔষধ
* অ'ৰেল ৰিহাইড্ৰেশ্যন লৱণ + জিংক ছালফেট (Co-packaged)

#### অ'ৰেল ৰিহাইড্ৰেশ্যন
* অ'ৰেল ৰিহাইড্ৰেশ্যন লৱণ

#### হাগনিৰ ঔষধ
* জিংক ছালফেট

## অন্তঃস্ৰাৱী বিকাৰৰ ঔষধ

### এড্ৰিনেল হৰম'ন আৰু কৃত্ৰিম বিকল্প
* ফ্লুড্ৰ'কৰ্টিছ'ন
* হাইড্ৰ'কৰ্টিছ'ন

### এণ্ড্ৰ'জেন
* টেষ্ট'ষ্টেৰণα

### ইষ্ট্ৰ'জেন
এই শাখাত কোনো তালিকা নাই।

### প্ৰ'জেষ্টেৰণ
* মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰ'জেষ্টেৰণ এচিটেট

### মধুমেহৰ ঔষধ
#### ইনছুলিন
* দ্ৰৱণীয় ইনছুলিন
* ইণ্টাৰমিডিয়েট-এক্টিং ইনছুলিন
* লং-এক্টিং ইনছুলিন এনাল'গ

#### অ'ৰেল হাইপ'গ্লাইকেমিক এজেণ্ট
* এম্পাগ্লিফ্ল'জিন
* গ্লিক্লাজাইড
* মেটফৰমিন
* মেটফৰমিনα

#### হাইপ'গ্লাইকেমিয়াৰ ঔষধ
* গ্লুকাগন
* ডায়াজ'ক্সাইডα

### থাইৰয়ড হৰম'ন আৰু এণ্টিথাইৰয়ড ঔষধ
* লেভ'থাইৰ'ক্সিন
* পটাছিয়াম আয়'ডাইড
* মিথিমাজ'ল
* প্ৰপিলথিঅ'ইউৰাচিল
* লিউগলৰ দ্ৰৱα
* মিথিমাজ'লα
* পটাছিয়াম আয়'ডাইডα
* প্ৰপিলথিঅ'ইউৰাচিলα

## ৰোগ প্ৰতিৰোধ সংক্ৰান্তীয় ঔষধ

### ৰোগ নিৰ্ণয়কাৰী কাৰক
* টিউবাৰকুলিন, বিশুদ্ধ প্ৰ'টিন ডিৰাইভেটিভ (PPD)

### ছেৰা, ইমিউন'গ্ল'বুলিন আৰু মন'ক্ল'নেল এণ্টিবডি
* এণ্টি-ৰেবিজ ভাইৰাছ মন'ক্ল'নেল এণ্টিবডিসমূহ
* এণ্টিভেনম ইমিউন'গ্ল'বুলিন
* ডিফথেৰিয়া এণ্টিট'ক্সিন
* ইকুইন ৰেবিজ ইমিউন'গ্ল'বুলিন

### টীকাসমূহ

সকলোৰে বাবে বাঞ্ছনীয় 
* বিচিজি টীকা
* ডিফথেৰিয়া টীকা
* হেম'ফিলাছ ইনফ্লুৱেঞ্জা টাইপ বি টীকা
* হেপাটাইটিছ বি টীকা
* হিউমেন পাপিল'মা ভাইৰাছ (HPV) টীকা
* সৰু আইৰ টীকা
* পাৰটিউছিছ টীকা
* নিউম'ক'ক্কেল টীকা
* পলিঅ'মাইলিটিছ টীকা
* ৰ'টাভাইৰাছ টীকা
* ৰুবেলা টীকা
* টিটানাছ টীকা

কিছুমান অঞ্চলৰ বাবে বাঞ্ছনীয় 
* জাপানীজ এনকেফেলাইটিছ টীকা
* টিক-ব'ৰ্ণ্ এনকেফেলাইটিছ টীকা
* হালধীয়া জ্বৰৰ টীকা

কিছুমান উচ্চ বিপদজনক জনসংখ্যাৰ বাবে বাঞ্ছনীয় 
* কলেৰাৰ টীকা
* ডেঙ্গুৰ টীকা
* হেপাটাইটিছ এ টীকা
* মেনিঙ্গ'ক'ক্কেল মেনিনজাইটিছ টীকা
* ৰেবিজৰ টীকা
* টাইফয়ডৰ টীকা

বিশেষ বৈশিষ্ট্য বিশিষ্ট প্ৰতিষেধক কাৰ্যসূচীৰ বাবে বাঞ্ছনীয় 
* ইনফ্লুৱেঞ্জাৰ টীকা (ঋতু অনুযায়ী)
* মাম্প্‌ছৰ টীকা
* ভেৰিচেলা টীকা

## পেশী শিথিলকাৰী (আনুষঙ্গিকভাৱে কাম কৰা) আৰু কলিনষ্টেৰেজ প্ৰতিৰোধক
* এট্ৰাকুৰিয়াম
* নিঅ'ষ্টিগ্‌মাইন
* ছুক্সামিথ'নিয়াম
* ভেক্যুৰ'নিয়াম
* পাইৰিড'ষ্টিগ্‌মাইনα
* ভেক্যুৰ'নিয়ামα

## চকু চিকিৎসাৰ প্ৰস্তুতি

### সংক্ৰমণ প্ৰতিৰোধী কাৰক
* এচিক্ল'ভিৰ
* এজিথ্ৰ'মাইচিন
* এৰিথ্ৰ'মাইচিন
* জেণ্টামিচিন
* নেটামাইচিন
* অফ্ল'ক্সাচিন
* টেট্ৰাচাইক্লিন

### প্ৰতি-প্ৰদাহজনক কাৰক
* প্ৰিড্‌নিছ'ল'ন

### স্থানীয় এনাস্থেটিক
* টেট্ৰাকেইন

### মায়'টিক আৰু এণ্টিগ্লুক’মা ঔষধ
* এচিটাজ'লেমাইড
* লেটান'প্ৰষ্ট
* পিল'কাৰ্পিন
* টিম'ল'ল

### মাইড্ৰিয়াটিক
* এট্ৰ'পিন
* এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)α

### এণ্টি-ভাস্কুলাৰ এণ্ড'থেলিয়েল গ্ৰ'থ ফেক্টৰ (VEGF)
* বেভাকিজুমাবα

## প্ৰজনন স্বাস্থ্য আৰু প্ৰসৱকালীন যত্নৰ বাবে ঔষধ

### গৰ্ভনিৰোধক ঔষধ

#### মুখেৰে গ্ৰহণ কৰা হৰম'নযুক্ত গৰ্ভনিৰোধক
* ইথিনাইল‌্‌ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল/লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল (ইথিনাইল‌্‌ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল + লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল)
* ইথিনাইল‌্‌ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল/ন'ৰ‌এথিষ্টেৰ'ণ (ইথিনাইল‌্‌ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল + ন'ৰ‌এথিষ্টেৰ'ণ)
* লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল
* উলিপ্ৰিষ্টেল

#### বেজীৰে গ্ৰহণ কৰা হৰম'নযুক্ত গৰ্ভনিৰোধক
* ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল চাইপিঅ'নেট/মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰজেষ্টেৰ'ণ এচিটেট (ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল চাইপিঅ'নেট + মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰজেষ্টেৰ'ণ এচিটেট)
* মিড্ৰ'ক্সিপ্ৰজেষ্টেৰ'ণ এচিটেট
* ন'ৰ‌ইথিষ্টেৰ'ণ এনেনটেট

#### ইণ্ট্ৰাইউটেৰাইন সঁজুলি (IUD)
* কপাৰ থকা আই ইউ ডি
* প্ৰজেষ্টেৰ'ণ থকা আই ইউ ডি

#### প্ৰতিবন্ধক পদ্ধতি
* কণ্ডম
* ডায়াফ্ৰাম

#### ৰোপণ কৰিব পৰা গৰ্ভনিৰোধক
* ইটন'জেষ্ট্ৰেল-ৰিলিজিং ইমপ্লাণ্ট
* লেভ'ন'ৰজেষ্ট্ৰেল-ৰিলিজিং ইমপ্লাণ্ট

#### ইণ্ট্ৰাভেজিনেল গৰ্ভনিৰোধক
* ইথিনাইল‌্‌ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল/ইটন'জেষ্ট্ৰেল (ইথিনাইল‌্‌ইষ্ট্ৰাডিঅ'ল + ইটন'জেষ্ট্ৰেল)
* প্ৰজেষ্টেৰ'ণ ভেজিনেল ৰিং

### ডিম্বাণু নিঃসৰণ প্ৰৰোচক
* ক্ল'মিফিনα

### ইউটেৰ'টনিক
* কাৰ্বেট'চিন
* আৰ্গ'মেট্ৰিন
* মিফপ্ৰিষ্ট'ন + মিছ'প্ৰষ্ট'ল (Co-packaged)
* মিছ'প্ৰষ্ট'ল
* অক্সিট'চিন

### এণ্টিঅক্সিট'চিক (টক'লাইটিক)
* নিফডিপিন

### মাতৃক প্ৰদান কৰা ঔষধ
* ডেক্সামিথাছ'ন
* একাধিক অণুপুষ্টিকৰ পৰিপূৰক
* ট্ৰান‌এক্সামিক এচিড

### নৱজাতকক প্ৰদান কৰা ঔষধ
* কেফাইন চাইট্ৰেট
* ক্ল'ৰহেক্সিডিন
* আইবুপ্ৰ'ফেনα
* প্ৰ'ষ্টাগ্লেনডিন ই১α
* ছাৰ্ফেক্টেণ্টα

## পেৰিট'নিয়েল ডায়ালাইছিছ দ্ৰৱ
* ইণ্ট্ৰাপেৰিট'নিয়েল ডায়ালাইছিছ দ্ৰৱα

## মানসিক আৰু আচৰণগত বিকাৰৰ ঔষধ

### জটিল মানসিক বিকাৰত ব্যৱহৃত ঔষধ
* ক্ল'ৰপ্ৰ'মেজিন
* ফ্লুফেনাজিন
* হেল'পেৰিড'ল
* পালিপেৰিড'ন
* ৰিছপেৰিড'ন
* ক্ল'ৰপ্ৰ'মেজিনα
* ক্ল'জাপিনα
* হেল'পেৰিড'লα

### মেজাজৰ বিকাৰত ব্যৱহৃত ঔষধ

#### হতাশাজনক ৰোগত ব্যৱহৃত ঔষধ
* এমিট্ৰিপ্টিলিন
* ফ্লুঅ'ক্সেটিন
* ফ্লুঅ'ক্সেটিনα
* ছাৰট্ৰেলিন

#### বাইপ'লাৰ ডিছঅৰ্ডাৰত ব্যৱহৃত ঔষধ
* কাৰ্বামেজপিন
* লিথিয়াম কাৰ্বনেট
* ভেলপ্ৰয়িক এচিড (ছডিয়াম ভেলপ্ৰ'ৱেট)

### উদ্বেগজনক বিকাৰৰ ঔষধ
* ডায়াজিপাম

### অত্যধিক মানসিক তাড়নাগ্ৰস্ত বিকাৰৰ বাবে ব্যৱহৃত ঔষধ
* ক্ল'মিপ্ৰেমিন

### মনোসক্ৰিয় পদাৰ্থ ব্যৱহাৰৰ ফলত হোৱা বিকাৰৰ ঔষধ
* বিউপ্ৰ'পিয়ন
* নিক'টিন প্ৰতিষ্ঠাপন থেৰাপি
* ভেৰেনিক্লিন
* মিথাড'নα

## শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ নলীত ক্ৰিয়া কৰা ঔষধ

### এণ্টিএছমেটিক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া অব্‌ছট্ৰাক্টিভ পালম'নাৰি ৰোগৰ ঔষধ
* বিউডেছ'নাইড
* বিউডেছ'নাইড/ফৰ্ম'টেৰ'ল (বিউডেছ'নাইড + ফৰ্ম'টেৰ'ল)
* এপিনেফ্ৰাইন (এড্ৰেনেলিন)
* ইপ্ৰাট্ৰ'পিয়াম ব্ৰ'মাইড
* ছালবিউটামল
* টায়'ট্ৰ'পিয়াম

## পানী, ইলেক্ট্ৰ'লাইট আৰু এচিড-ক্ষাৰৰ অস্থিৰতা সংশোধন কৰা দ্ৰৱ

### মৌখিক
* মৌখিক পুনৰ্জলীকৰণ লৱণ (ORS)
* পটাছিয়াম ক্ল'ৰাইড (Potassium chloride)

### পেৰেণ্টেৰেল
* গ্লুক'জ
* ছডিয়াম ক্ল'ৰাইডৰ সৈতে গ্লুক'জ
* পটাছিয়াম ক্ল'ৰাইড
* ছডিয়াম ক্ল'ৰাইড
* ছডিয়াম হাইড্ৰ'জেন কাৰ্ব'নেট
* ছডিয়াম লেক্টেট, যৌগিক দ্ৰৱ (ৰিংগাৰৰ লেক্টেট দ্ৰৱ)

### বিবিধ
* বেজীৰ বাবে পানী

## ভিটামিন আৰু খনিজ পদাৰ্থ
* ৰেটিনল (Retinol) (ভিটামিন A1)
* থাইএমিন (Thiamine) (ভিটামিন B1)
* ৰিব'ফ্লেভিন (Riboflavin) (ভিটামিন B2)
* নিক'টিনেমাইড (Nicotinamide) (ভিটামিন B3)
* পিৰিডক্সিন (Pyridoxine) (ভিটামিন B6)
* এছকৰ্বিক এচিড (Ascorbic acid) (ভিটামিন C)
* আৰ্গ'কেলচিফেৰল  (Ergocalciferol) (ভিটামিন D2)
* ক'লেকেলচিফেৰল (Colecalciferol) (ভিটামিন D3)
* আয়'ডিন (Iodine)
* কেলচিয়াম (Calcium)
* কেলচিয়াম গ্লুক'নেটα (Calcium gluconate)
* একাধিক অণুপুষ্টিকৰ গুড়ি (Multiple micronutrient powder)

## কাণ, নাক আৰু ডিঙিৰ ঔষধ
* এচিটিক এচিড (Acetic acid)
* বিউডেছ'নাইড (Budesonide)
* চিপ্ৰ'ফ্ল'ক্সাচিন (Ciprofloxacin)
* জাইল'মেটাজ'লিন (Xylometazoline)

## গাঁঠিৰ ৰোগৰ ঔষধ

### ৰসবাত চিকিৎসাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা ঔষধ
* এল্ল'পুৰিন'ল (Allopurinol)

### বাতবিকাৰত ব্যৱহৃত ৰোগ-পৰিৱৰ্তনকাৰী দ্ৰব্য (DMARD)
* ক্ল'ৰ'কুইন (Chloroquine)
* এজাথিঅ'প্ৰিনα (Azathioprine)
* হাইড্ৰ'ক্সিক্ল'ৰ'কুইনα (Hydroxychloroquine)
* মিথ'ট্ৰেক্সেটα (Methotrexate)
* পেনিচিলেমাইনα (Penicillamine)
* ছালফাছেলাজিনα (Sulfasalazine)

### কৈশোৰ গাঁঠিৰ ৰোগ
* এচিটাইলছেলিচাইলিক এচিড (এছপিৰিন) [Acetylsalicylic acid (Aspirin)]

### দন্ত চিকিৎসাৰ প্ৰস্তুতি
* ফ্ল'ৰাইড (Fluoride)
* গ্লাছ আয়ন'মাৰ চিমেণ্ট (Glass ionomer cement)
* ছিলভাৰ ডাইএমাইন ফ্ল'ৰাইড (Silver diamine fluoride)

## টোকা
এটা **[[:en:Alpha|α]]** য়ে ঔষধটো পৰিপূৰক তালিকাত থকাৰ কথা সূচায় যাৰ বাবে বিশেষীকৃত ৰোগ নিৰ্ধাৰণ বা নিৰীক্ষণ বা প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজন। এটা ঔষধক অধিক খৰচ বা কম আকৰ্ষণীয় খৰচ-লাভৰ অনুপাতৰ ভিত্তিত পৰিপূৰক হিচাপেও তালিকাভুক্ত কৰিব পাৰি।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ
শ্ৰেণী:চিকিৎসা বিজ্ঞান