ঘৰানা

***ঘৰানা*** হৈছে হিন্দুস্তানী সংগীত (উত্তৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত)ত ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ এক সামাজিক সংগঠনৰ ব্যৱস্থা, যিয়ে সংগীতশিল্পী বা নৃত্যশিল্পীসকলক বংশ বা শিষ্যত্বৰদ্বাৰা সংযুক্ত কৰে, আৰু সৰ্বোপৰি কোনো বিশেষ সাংগীতিক শৈলীৰ প্ৰতি আনুগত্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত কৰে। 

ঘৰানা শব্দটো হিন্দী শব্দ 'ঘৰ'ৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ 'বাড়ী'। য়ে সাধাৰণতে সেই স্থানক বুজায় য'ত সাংগীতিক আদৰ্শৰ উৎপত্তি হৈছিল; উদাহৰণস্বৰূপে, খেয়াল গোৱাৰ বাবে বিখ্যাত কিছুমান ঘৰানা হ'ল: গোৱালিয়ৰ, দিল্লী, আগ্ৰা, ইন্দোৰ, কাশ্মীৰী, আত্ৰাউলি-জয়পুৰ, কিৰানা আৰু পাতিয়ালা। চাৰিটা বিখ্যাত কথক ঘৰানা হ'ল: লক্ষ্ণৌ, আত্ৰাউলি-জয়পুৰ, বেনাৰস আৰু ৰায়গড়।

## কণ্ঠসংগীতৰ ঘৰানাসমূহ

### খেয়ালৰ ঘৰানাসমূহ
খেয়ালত ঘৰানা ব্যৱস্থাৰ শিপা *[[গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা]]*ৰ মাজত আছিল আৰু ই ধ্ৰুপদ *বাণী* ব্যৱস্থাৰ দৰে আছিল। ঘৰানা ব্যৱস্থা মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ক্ৰমাগত পতনৰদ্বাৰা বহুলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল, যিয়ে সংগীতশিল্পীসকলক দিল্লীৰপৰা গোৱালিয়ৰ, লক্ষ্ণৌ, হায়দৰাবাদ, পাতিয়ালা আৰু ৰামপুৰৰ দৰে ৰাজকীয় ৰাজ্যসমূহলৈ যাবলৈ বাধ্য কৰিছিল। 

ঘৰানাসমূহৰ খেয়াল উপস্থাপনৰ স্বকীয় শৈলী আছে &mdash; ৰচনাৰ শব্দসমূহত কিমান গুৰুত্ব দিব আৰু কেনেকৈ উচ্চাৰণ কৰিব, কেতিয়া *স্থায়ী* আৰু *অন্তৰা* গাব, আৰম্ভণিতে অমিত্ৰাক্ষৰ *আলাপ* গাব নে নাগাব, কি ধৰণৰ উৎকৃষ্টতা ব্যৱহাৰ কৰিব, ছন্দময় দিশত কিমান গুৰুত্ব দিব, আৰু অন্যান্য। অৱশ্যে, এটা ঘৰানাৰ এজন ব্যক্তিগত পৰিৱেশনকাৰীয়ে তেওঁৰ *গায়কী* (গোৱা শৈলী)ত আন এটা ঘৰানাৰ আকৰ্ষণীয় শৈলীগত দিশসমূহ লোৱাৰ বাছনি কৰিব পাৰে। দহটা প্ৰধান খেয়াল ঘৰানা আছে, আৰু সেইবোৰ হ'ল:

### ধ্ৰুপদ ঘৰানাসমূহ
ধ্ৰুপদ পৰম্পৰাত চাৰিটা মূল শৈলী আছে:
* দাগৰবাণী ("সাধাৰণী গীতি")
* গৌহৰবাণী ঘৰানা
* খান্দাৰবাণী ঘৰানা
* নৌহৰবাণী ঘৰানা

আজিৰ জীৱিত ধ্ৰুপদ পৰম্পৰাসমূহ উপৰ্যুক্ত চাৰিটা শৈলীৰ বংশধৰ। 
* দাগৰ ঘৰানা, দাগৰ পৰিয়ালৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত
* বিষ্ণুপুৰ ঘৰানা, পশ্চিমবঙ্গৰ কীৰ্তনকাৰসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত (ত্ৰয়োদশ শতিকা)
* দৰভাঙ্গা ঘৰানা, বিহাৰৰ দৰভাঙ্গাত প্ৰতিষ্ঠিত
* ডুমৰাও ঘৰানা, বক্সাৰ, বিহাৰত ডুমৰাও মহাৰাজ, আৰু সংগীতশিল্পী পণ্ডিত ঘনাৰাং দুবেয়ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত
* বেতিয়াহ ঘৰানা, বিহাৰৰ বেতিয়াহত প্ৰতিষ্ঠিত
* তালৱণ্ডী ঘৰানা
* মেৱাতী ঘৰানা, ওহিদ খান (বীনকাৰ) আৰু ঘগ্গে নাজিৰ খানৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত। খান্দাৰবাণী ঘৰানাৰপৰা উৎপন্ন। 
* কালপি ঘৰানা

### ঠুমৰী ঘৰানাসমূহ
বেনাৰস ঘৰানাত, গীতৰ লিখনীৰ শব্দসমূহ সিহঁতৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিবলৈ সাংগীতিকভাৱে সুশোভিত কৰা হয়, আনহাতে লক্ষ্ণৌ ঘৰানাই জটিলভাৱে সুশোভিত আৰু সূক্ষ্ম ঠুমৰী উপস্থাপন কৰে যিবোৰ নিজৰ কামুকতাত স্পষ্ট। পাতিয়ালা ঘৰানাৰ ঠুমৰীৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হ'ল পাঞ্জাব অঞ্চলৰপৰা টাপ্পাৰ অন্তৰ্ভুক্তি। এই টাপ্পা উপাদানৰ সৈতেই পাতিয়ালা ঘৰানাই নিজৰ প্ৰভাৱ পেলায়, খেয়াল-অধ্যুষিত বেনাৰস ঠুমৰীসমূহ আৰু নৃত্য-অভিমুখী লক্ষ্ণৌ ঠুমৰীসমূহৰপৰা আঁতৰি গৈ। বেনাৰস ঘৰানা ত্ৰয়োদশ শতিকাত কীৰ্তনকাৰসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু সিদ্ধেশ্বৰী দেবী, ৰাছুলান বাঈ, বড়ি মতি বাঈ, মহাদেৱ মিশ্ৰ, গিৰিজা দেবী (বিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগ) আৰু সবিতা দেবীৰদ্বাৰা পুনৰুজ্জীৱিত হৈছিল।

## বাদ্যযন্ত্ৰৰ ঘৰানাসমূহ

### তবলা ঘৰানাসমূহ
নিম্নলিখিত ছয়টা ব্যাপকভাৱে স্বীকৃত ঘৰানা (প্ৰতিষ্ঠাৰ কালক্ৰম অনুসাৰে ক্ৰমবদ্ধ):
* দিল্লী ঘৰানা তবলা ঘৰানাসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি
* আজৰাৰা ঘৰানা দিল্লী ঘৰানাৰ এটা শাখা আৰু ইয়াৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত
* লক্ষ্ণৌ ঘৰানাৰ কথকৰ জৰিয়তে ছন্দময় বিকাশ আছে
* বেনাৰস ঘৰানা
* পাঞ্জাব ঘৰানা, আল্লা ৰাখা আৰু জাকিৰ হুছেইনৰদ্বাৰা জনপ্ৰিয় কৰা, ইয়াৰ মূল পাখাৱজ ভঁৰালৰ জৰিয়তে বিকশিত
* ফাৰ্ৰুখাবাদ ঘৰানা সৰ্বকনিষ্ঠ স্বীকৃত তবলা ঘৰানা, আৰু সকলো ঘৰানাৰ এটা শাখা, সিহঁতৰ মূল ধাৰণাসমূহ বৈশিষ্ট্য দেখুওৱা

### বতাহী আৰু তাঁতী বাদ্যযন্ত্ৰ
* বিষ্ণুপুৰ ঘৰানা (ধ্ৰুপদ, ৰুদ্ৰ বীণা, চেতাৰ, এছৰাজ)
* সোপৰী-ছুফিয়ানা ঘৰানা (সন্তুৰ)

#### চেতাৰ ঘৰানাসমূহ
* ইটাৱা ঘৰানা
* মাইহাৰ ঘৰানা
* সেনিয়া ঘৰানা
* ইন্দোৰ ঘৰানা (বীনকাৰ ঘৰানা)
* জয়পুৰ-আত্ৰাউলি ঘৰানা
* মেৱাতী ঘৰানা

#### সৰোদ ঘৰানাসমূহ
* সেনিয়া-মাইহাৰ ঘৰানা
* সেনিয়া-শাহজাহানপুৰ ঘৰানা
* লক্ষ্ণৌ-শাহজাহানপুৰ ঘৰানা
* সেনিয়া-বাংগাশ ঘৰানা

## নৃত্যৰ ঘৰানাসমূহ

কথকত আজিৰ পৰিৱেশনকাৰীসকলে সাধাৰণতে কথকৰ চাৰিটা প্ৰধান বিদ্যালয়ৰপৰা নিজৰ বংশধাৰা আঁকে: জয়পুৰ-আত্ৰাউলি ঘৰানা, লক্ষ্ণৌ নৃত্য ঘৰানা, বেনাৰস ঘৰানা (যথাক্ৰমে কচৱাহা ৰাজপুত ৰজাসকলৰ, ঔধৰ নৱাব, আৰু বাৰাণসীৰ দৰবাৰত জন্ম) আৰু ৰায়গড় ঘৰানা (ৰায়গড়ৰ মহাৰাজ চক্ৰধৰ সিংহৰ দৰবাৰত জন্ম। )

লক্ষ্ণৌ ঘৰানা সমগ্ৰ দেশতে আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় হৈ আছে। অৱশ্যে, শেহতীয়া সময়ত আত্ৰাউলি-জয়পুৰ ঘৰানাই সমানে অগ্ৰগতি কৰিছে আৰু আজি ভাৰতৰ বেছিভাগ পৰিৱেশনকাৰীয়ে দুয়োটা শৈলীৰ কৌশল প্ৰদৰ্শন কৰে। অন্যান্য নৃত্য ৰূপৰপৰা কৌশল আৰু ভঙ্গিমাৰ সংমিশ্ৰণৰ সৈতে, গতিবিধি আৰু ইঙ্গিতৰ বিশুদ্ধতা সমসাময়িক ধাৰাৰ লগে লগে পাতলা বা পৰিবৰ্তিত হ'ব পাৰে। ৰায়গড় ঘৰানা নিজৰ স্বকীয় ৰচনা আৰু হাজাৰ হাজাৰ অনুগামীৰ বাবে বিখ্যাত। 

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ
*স্বৰগঙ্গাত ঘৰানা ডাটাবেচ 
*হিন্দুস্তানী সংগীতৰ ঘৰানাসমূহ 
*ঘৰানা পৰম্পৰা অধ্যাপক আৰ. চি. মেহেতাৰদ্বাৰা

শ্ৰেণী:সংগীত