হুমা চফদাৰ

**হুমা চফদাৰ** () এগৰাকী শিক্ষক, নাট্য শিল্পী,  পাঞ্জাবী ভাষাৰ সমাজ সচেতক কৰ্মী তথা নাৰীবাদী নাট্য “সংগত”ৰ পৰিচালক। এগৰাকী শিল্পী হিচাপে তেওঁ পঞ্জাৱ লোক *ৰহছ*ৰ সৈতে কাম কৰিছিল। লাহোৰ ব্যাকৰণ বিদ্যালয়ত কলা আৰু পাঞ্জাবী ভাষাৰ শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে অধ্যাপনা কৰি আহিছে। পাঞ্জাবী নাট্য, সাহিত্য আৰু লোককথাৰ প্ৰসাৰৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ বহুখিনি অৱদান আগবঢ়াইছে।
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্ম
হুমা চফদাৰ ৰাজনৈতিকভাৱে সক্ৰিয় এটা পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ চফদাৰ ৰছিদ আৰু খুড়াক আনোৱাৰ ৰছিদ *মাজদুৰ কিষাণ পাৰ্টি*ৰ সদস্য আছিল আৰু তেওঁলোকৰ লগতে বাওঁপন্থীৰ ৰাজনীতিৰ বিষয়ে জানিব পাৰি বহুবাৰ প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচীত যোগদান কৰিছিল। ছফদাৰৰ স্বামী আক্ৰাম ভাৰাইচ এজন চিত্ৰশিল্পী। আৰু এগৰাকী কবি, যিয়ে সমাজ আৰু শক্তিশালী গণতান্ত্ৰিক পৰম্পৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বিষয়ে সাধাৰণ চিন্তাৰ অংশীদাৰ আছিল। দুয়োজনেই নজম হোছেইন চৈয়দৰ নাট্যদল: “সংগত”ৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁলোকৰ এজন ৰাৱাল নামে পুত্ৰ আছে।

১৯৮১ চনত লাহোৰৰ নেচনেল কলেজ অৱ আৰ্টছত যোগদান কৰি ছাফদাৰে ফাইন আৰ্টছত সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। প্ৰশিক্ষণ লৈ তেওঁ চিত্ৰশিল্পী হৈ পৰে। ছাত্ৰী হিচাপে জিয়া উল হকৰ একনায়কত্ববাদৰ যুগত (১৯৮৪) পাঞ্জাবী ভাষা, মহিলা, সংখ্যালঘু আৰু অনগ্ৰসৰ শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ বাবে দমন কৰা সময়ৰ সাক্ষী হৈ তেওঁক ৰাজনীতি কৰা হৈছিল। তেওঁ সমাজবাদী নাৰীবাদী পাঞ্জাবী নাট্যশিল্পীলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।

চফদাৰে ছোৱালীৰ অভিজাত *লাহোৰ গ্ৰামাৰ স্কুলত* কলা শিক্ষক হিচাপে কাম কৰি আহিছে। ভাষা কৰ্মী হিচাপে চফদাৰৰ এই প্ৰচেষ্টাই দুটা ভাগত কাম কৰিছিল: পাঞ্জাবী ভাষাৰ শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে পাঞ্জাবী থিয়েটাৰ। পঞ্চম শ্ৰেণীৰ পৰা পাঞ্জাবী ভাষাৰ প্ৰচলন কৰি তেওঁ পঢ়োৱা স্কুলৰ পাঠ্যক্ৰমৰ অংশ হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল। পঞ্জাৱত কোনো পাঞ্জাবী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় নাই যদিও ৫০ শতাংশতকৈ অধিক পাকিস্তানীয়ে পাঞ্জাবী ভাষা কয়।

## পাঞ্জাৱী নাৰীবাদী থিয়েটাৰ
পঞ্জাবী ভাষা, পাঞ্জাবী সংস্কৃতি আৰু পাঞ্জাবী সাহিত্যৰ চফদাৰ প্ৰবল অনুৰাগী। চফদাৰে মদীহা গৌহৰৰ আজোকা থিয়েটাৰ গোটত অভিনয় শিল্পী হিচাপে যোগদান কৰে। পিছলৈ তেওঁ সামাজিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত সচেতনতা বৃদ্ধি আৰু শিপা, পৰম্পৰা আৰু লোককথাৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে নিজাকৈ লোক ৰহছ নামৰ গোট গঠন কৰে। শিল্পী হিচাপে তেওঁ থিয়েটাৰ পঞ্জাৱ লোক ৰহছৰ সৈতে ডেৰ দশক ধৰি কাম কৰি পৰম্পৰাগত আৰু পাঞ্জাবী লোককথাৰ জৰিয়তে শ্ৰেণী আৰু নাৰীৰ অধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰামৰ বিষয়ে সচেতনতা বৃদ্ধি কৰিছিল।

আৰ্ট স্কুলৰ শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে ছফদাৰে হাইস্কুলীয়া ছোৱালীৰ সৈতে সুন্দৰ পাঞ্জাবী নাটক মঞ্চস্থ কৰাত নিজৰ দক্ষতা প্ৰয়োগ কৰিছে। নাটকখন মঞ্চস্থ কৰাৰ আগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নাট্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে দুমাহৰ তীব্ৰ কৰ্মশালা দিয়ে।

চফদাৰে নাৰীবাদী থিয়েটাৰ “সংগত”ৰ পৰিচালক হিচাপে কাম কৰে। নাজম হোছেইন চৈয়দ আৰু তেওঁৰ পত্নী সমীনা চৈয়দে পাঞ্জাবী চুফী কবিতা আৰু শিখ গুৰুসকলে লিখা কবিতা পঢ়া, গোৱা, ব্যাখ্যা আৰু আলোচনাৰ বাবে সাপ্তাহিক বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰাৰ ৰূপত সংগত আৰম্ভ কৰিছিল। এই বহাটো ৪০ বছৰ ধৰি বিৰতি নোহোৱাকৈয়ে হয় জেইল ৰোডৰ লাহোৰৰ দম্পতীহালৰ ঘৰত। তাৰ পিছত প্ৰতি সপ্তাহত শুকুৰবাৰে বিভিন্ন স্থানত চলি আছিল। সংগটে সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগৰ পৰা আঁতৰি থাকে আৰু বৰঞ্চ তৃণমূল পৰ্যায়ত দাৰ্শনিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰেক্ষাপটক প্ৰচাৰ কৰাত মনোনিৱেশ কৰে। তথাপিও ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা তেওঁলোকৰ কিছুমান লাইভ ষ্ট্ৰীট পৰিবেশনৰ জৰিয়তে বিয়পি পৰিছে। চফদাৰে লেখিকা নাজম হোছেইন চৈয়দক তেওঁৰ গুৰু হিচাপে গণ্য কৰে আৰু তেওঁৰ বহু প্ৰযোজনা যেনে 'হীৰ ৱাৰিছ শ্বাহ', 'ছাছি পুন্নু' আৰু 'ইক ৰাত ৰবি দি' নাজম চৈয়দে লিখা নাটক। চফদাৰে পেনেলিষ্ট হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছে আৰু বহুতো শিল্প আৰু সাহিত্য উৎসৱত পৰিবেশন হ'বলগীয়া নাটক পৰিচালনা কৰিছে।
## পাঞ্জাবী সাহিত্য
এজন প্ৰগতিশীল হিচাপে, চফদাৰৰ মতে পাঞ্জাবী চুফী সাহিত্যৰ সাৰমৰ্ম নাৰীবাদী। পাঞ্জাবী সাহিত্যই তেওঁৰ নাট্যকৰ্মৰ ভিত্তি হৈ পৰিছিল, কিয়নো ১৯৮০ চনত একনায়কত্ববাদৰ যুগত তেওঁ নাৰী আন্দোলনত যোগদান কৰাৰ সময়ত প্ৰতিষ্ঠিত নিয়মৰ বিৰুদ্ধে মতাদৰ্শগত, ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বক্তব্য আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ নাট্য “সংগত”ৰ জৰিয়তে চফদাৰে পাঞ্জাবী সাহিত্যক সাধাৰণ মানুহৰ সমস্যাৰ বাবে সজাগতা সৃষ্টিৰ বৈপ্লৱিক কাৰ্য্য হিচাপে মঞ্চস্থ কৰিছে। হীৰ দামোদৰ, মিৰ্জা চাহেবান, হীৰ ৱাৰিছ শ্বাহ, ‘আলফো পাইৰনি দি ৱাৰ’ (ছয় ঘণ্টীয়া মঞ্চ নাটক) আদি ধ্ৰুপদী পাঞ্জাবী গ্ৰন্থৰ লগতে কবিতা উপস্থাপনকে ধৰি বহুতো ক্লাছিক আৰু আধুনিক পাঞ্জাবী গ্ৰন্থ মঞ্চস্থ কৰিছে। তেওঁ নাট্য পৰিবেশনত মহিলাসকলক অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল আৰু সৰু চহৰৰ পৰা ডাঙৰ চহৰলৈকে, ছোৱালীৰ বিদ্যালয় আৰু মহিলা কলেজৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চুফী সন্তসকলৰ মন্দিৰলৈকে বিভিন্ন স্থান বাছি লৈছিল।

পুনাজবি কবিতাৰ ওপৰত বহু গ্ৰন্থ লিখিছে। শান্তি কৰ্মী হিচাপে ছফদাৰে শিল্পী আৰু কৰ্মী হিচাপে বহুবাৰ ভাৰত ভ্ৰমণ কৰিছিল।

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী
শ্ৰেণী:কবি
শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি