open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
আলতা

**আলতা** হৈছে হাত আৰু ভৰিৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰা এবিধ প্ৰকাৰৰ তৰল ৰঙা ৰং। ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিশেষকৈ বাংলাদেশ, নেপাল আৰু পূব ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ, বিহাৰ, অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু ওড়িশাত আলতাৰ প্ৰচলন আছে। ইয়াক মুখ্যতঃ বিবাহ আৰু বিভিন্ন মাংগলিক অনুষ্ঠান উপলক্ষে কপাহৰ সহায়ত প্ৰয়োগ কৰা হয়। বিবাহিত মহিলা আৰু ছোৱালীয়ে আলতা লগায়। পাৰম্পৰিক ভাৱে নৱবিবাহিত কইনাসকলে আলতাৰে ৰঙা কৰা ভৰিৰে তেওঁলোকৰ নতুন ঘৰত সোমাইছিল। আৰম্ভণিতে আলতা পাণৰ ৰসৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। যদিও পিছলৈ ইয়াক পাণ পাতৰ পৰিৱৰ্তে লাৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান লাৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা প্ৰাকৃতিক বা সংশ্লেষিত কৃত্ৰিম ৰঙৰ জৰিয়তে ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়। আলতাৰ তাৎপৰ্য হৈছে যে ই দেখাত তেজৰ দৰে, যি হৈছে প্ৰাচুৰ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ প্ৰতীক। এয়া সজ্জাৰ এক সৰল প্ৰয়োগ যদিও আলতাৰ সৈতে জটিল ডিজাইন কৰাটো অসম্ভৱ। সহজে কপাহৰ সৈতে ৰং বুলাব পাৰি যি যিকোনো ব্যক্তিয়ে কৰিব পাৰে আৰু শৈল্পিক দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন নহয়। ইয়াৰ সুবিধা হ'ল ই জেতুকাৰ তুলনাত সোনকালে শুকাই যায়।

## উৎপত্তি

আলতাক আলক্ত, লাক্ষাৰস, অলকত, লাক্ষা আদি নামেৰে জনাজাত। উপনিষদত ইয়াৰ বিষয়ে উল্লেখ পোৱা যায়। ইয়াক 'ষোল্ল শৃংগাৰ' বা ১৬টা কইনাৰ শোভাৰ এটা সজ্জাৰ পৰ্যায় হিচাপে পোৱা গৈছে। ভগৱান কৃষ্ণৰ পৌৰাণিক বৰ্ণনাত পোৱা গৈছে যে তেওঁৰ প্ৰিয় ৰাধাৰ ভৰিত আলতা প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশ্যে ভাৰতৰ ইছলামিক আগ্ৰাহণে ইয়াৰ নতুন ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে আনিছিল - হেনা বা মেহেন্দী সেইবোৰৰ ভিতৰত এটা। মুছলমান সংস্কৃতিৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱৰ বাবে ভাৰতৰ আন অংশত হেনাৰ দ্বাৰা লাহে লাহে আলতাৰ ব্যৱহাৰ কমি আহিব ধৰে।

## প্ৰস্তুতকৰণ
পাৰম্পৰিক ভাবে আলতা পাণৰ ৰসেৰে প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। তাৰপিছত সিন্দূৰ বা হেঙুল বা আন কোনো ৰঙা প্ৰাকৃতিক ৰঞ্জকেৰে ইয়াক প্ৰস্তুত কৰা হয়। বৰ্তমান আলতা ঘাইকৈ লা ৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। লা এবিধ পৰজীৱি। ৰঙচুৱা ইটা বৰণৰ ধূনা জাতীয় আঠাৰে বিভিন্ন জোখত (আকাৰৰ) আৱাস গছৰ কোমল ডালত বনাই লয় আৰু অতি ঘনকৈ বাস কৰে। মাইকী লাই কণী উৎপাদন কৰে, কণীবোৰ উজ্জ্বল ৰঙা ৰঙৰ আৰু ইয়াৰ পিছতেই লা জনীৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ কণীৰ বাকলিৰ পৰা ৰঙা ৰং উলিয়াই আলতা প্ৰস্তুত কৰা হয়। তদুপৰি সংশ্লেষিত ৰঞ্জকৰ সহায়তো ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়।

## গুৰুত্ব

অসমৰ বিভিন্ন নেপালী, কোচ ৰাজবংশী আৰু চাহ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ পাৰম্পৰিক সাজসজ্জা হিচাপে আলতা ব্যৱহাৰ কৰে। ঝুমুৰ নৃত্যত শিল্পী সকলে ভৰিত আলতা লগায়। হিন্দু পুৰাণ অনুসৰি, দেৱীসকলৰ ছবি আৰু ভাস্কৰ্য, বিশেষকৈ দুৰ্গা আৰু লক্ষ্মীৰ ছবি আৰু ভাস্কৰ্যবোৰ আলতাৰে ৰং কৰা হয়।

বংগীয় সংস্কৃতিত অলতাৰ যথেষ্ট সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব আছে। ধৰ্মীয় বিশ্বাস নিৰ্বিশেষে বাংলাদেশ আৰু ভাৰতীয় ৰাজ্য পশ্চিম বংগৰ বঙালী মহিলাসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে বিবাহৰ বাবে আলতাৰে হাত আৰু ভৰি সজ্জিত কৰে। তদুপৰি পহেলা বৈশাখ, পহেলা ফাগুন আৰু অন্যান্যৰ দৰে সাংস্কৃতিক উৎসৱত আলতা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। দুৰ্গা পূজাতো মহিলা সকলে আলতাৰে ভৰি ৰঙা কৰে।

ভাৰতৰ প্ৰায় আটাইকেইটা শাস্ত্ৰীয় নৃত্য এই নৃত্য কথক, কথাকলি, কুচিপুড়ি, ভাৰতনাট্যম, মণিপুৰী নৃত্য, মোহিনীঅট্টম আৰু ওডিছী নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰোঁতে সাধাৰণতে শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পীসকলে হাত আৰু ভৰিত আলতা লগায়। ই বিশেষকৈ ৰজোৎসৱ সময়ত প্ৰচলিত। ৰজোৎসৱ হৈছে মহিলাত্ব উদযাপন কৰা তিনিদিনীয়া উৎসৱ। এই উৎসৱৰ সময়ত অন্যান্য ৰীতিৰ এটা অংশ হিচাপে মহিলাসকলে উৰ্বৰতা আৰু শুভতাৰ চিহ্ন হিচাপে ভৰিত আলতা প্ৰয়োগ কৰে। ওডিয়া সংস্কৃতিত বিবাহৰ সময়ত আলতা আৰু হালধিও প্ৰয়োগ কৰা হয়।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:প্ৰসাধন
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
কমলা নেহৰু

**কমলা কৌল নেহৰু** (; ; ১ আগষ্ট ১৮৯৯-২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩৬) এগৰাকী স্বাধীনতা যুঁজাৰু আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ নেতা আৰু পিছলৈ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হোৱা জৱাহৰলাল নেহৰুৰ পত্নী আছিল। তেওঁলোকৰ জীয়াৰী ইন্দিৰা গান্ধীয়েও প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
কমলা নেহৰুৱে ১৮৯৯ চনৰ ১ আগষ্টত পুৰণি দিল্লীৰ এটা কাশ্মিৰী পৰিয়ালত জন্ম হৈছিল। ৰাজপতি আৰু জৱাহৰমল অতল কৌল তেওঁৰ মাক-দেউতাক আছিল। তেওঁ ঘৰখনৰ চাৰি সন্তানৰ জ্যেষ্ঠ্ সন্তান আছিল। তেওঁৰ দুজন ভায়েক- চান্দবাহাদুৰ কৌল, যিজন উদ্ভিদবিদ আছিল। আনজন কৈলাশ নাথ কৌল। ভনীয়েকৰ নাম আছিল স্বৰূপ কাটজু। তেওঁ ঘৰতে এজন পণ্ডিত আৰু এজন মৌলৱীৰ তত্ত্বাৱধানত পঢ়া-শুনা কৰিছিল।

## বিবাহ

কমলাই ১৬ বছৰ বয়সত জৱাহৰলাল নেহৰুক বিয়া কৰায়। বিয়াৰ কেইদিনমান পিছতে তেওঁৰ স্বামীয়ে হিমালয় যাত্ৰাত গৈছিল। নেহৰুৰ আত্মজীৱনীত পত্নীৰ বিষয়ে লিখিছে যে, “মই প্ৰায়ে তেওঁক অৱজ্ঞা কৰি চলিছিলো।” ১৯১৭ চনত কমলাই এটা ছোৱালী সন্তান ইন্দিৰা প্ৰিয়দৰ্শিনীক জন্ম দিয়ে, যি পিছলৈ গৈ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰমুখ হয়। কমলাই ১৯২৪ চনত এটা ল’ৰা সন্তানৰো জন্ম দিছিল। কিন্তু সি মাত্ৰ এসপ্তাহহে জীয়াই আছিল।

## ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনলৈ অৱদান
কমলাই তেওঁৰ স্বামীৰ সৈতে ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত জড়িত হৈ পৰিছিল। ১৯২১ চনৰ অসহযোগ আন্দোলনত তেওঁ এলাহাবাদত বিদেশী বস্ত্ৰ আৰু সুৰাৰ বিপনীত পিকেটিং কৰিবলৈ এটা মহিলাৰ দলক সংঘবদ্ধ কৰিছিল। যেতিয়া তেওঁৰ স্বামীক ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে দিয়া এটা ৰাজহুৱা বক্তৃতা বন্ধ কৰিবলৈ গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল, তেতিয়া কমলা নেহৰুৱে তেওঁৰ স্বামীৰ স্থানলৈ গৈ বক্তৃতাটো পঢ়ি দিছিল। ব্ৰিটিছে কম সময়ৰ ভিতৰতে কমলা নেহৰুৰ পৰা কেনে ধৰণৰ ভাবুকি আহিছে আৰু দিনে দিনে দেশজুৰি মহিলাসকলৰ মাজত যে তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা বাঢ়ি আহিছে, সেয়া বুজি পালে। স্বাধীনতা সংগ্ৰামত জড়িত থকাৰ অপৰাধত তেওঁক সৰোজিনী নাইডু, জৱাহৰলালৰ মাক আৰু অন্যান্য মহিলাসকলৰ সৈতে পুলিচে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিলে। সেই সময়চোৱাৰ ভিতৰতে স্বাধীনতা আন্দোলনৰ আহত কৰ্মীসকল, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল তথা এলাহাবাদৰ অন্যান্য বাসিন্দাসকলৰ চিকিৎসাৰ বাবে তেওঁ নিজা বাসভৱন স্বৰাজ ভৱনত এখন ঔষধালয় খুলিলে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত এই ঔষধালয়খন এখন পূৰ্ণাঙ্গ হাস্পাতালৰ ৰূপ দিয়া হয়। কমলা নেহৰুৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নাম ‘কমলা নেহৰু মেমোৰিয়েল হাস্পাতাল’ ৰখা হয়, যাৰ আধাৰশিলা মহাত্মা গান্ধীয়ে স্থাপন কৰিছিল।

## মৃত্যু
কমলা নেহৰুৰ যক্ষ্মা ৰোগত ১৯৩৬ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ছুইজাৰলেণ্ডৰ Lausanne-ত মৃত্যু হয়। তেতিয়া তেওঁৰ ওচৰত আছিল জীয়েক ইন্দিৰা আৰু শাহুৱেক। জীৱনৰ শেষ বছৰ কেইটাত তেওঁ প্ৰায়ে অসুস্থ হৈ থাকিছিল আৰু চিকিৎসাৰ বাবে ছুইজাৰলেণ্ডৰ এটা চেনেটৰীয়ামত (sanatorium) ৰখা হৈছিল। গা অলপ ভাল পোৱাত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতিছিল। ১৯৩৫ চনত তেওঁ স্বাস্থ্য পুনৰ বেয়া হৈছিল আৰু সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ দ্বাৰা পুনৰ দক্ষিণ জাৰ্মানীৰ Badenweiler-ৰ এটা চেনেটৰীয়ামত ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁৰ স্বামী সেই সময়ত কাৰাগাৰত বন্দী। কমলা শৰীৰ অতিপাত বেয়া হোৱাত নেহৰুক কাৰাগাৰৰ পৰা মুকলি কৰি দিয়ে আৰু ১৯৩৫ৰ অক্টোবৰত তেওঁ জাৰ্মানীত উপস্থিত হয়। নেহৰুৰ আত্মজীৱনীৰ কমলাৰ মৃত্যুৰ পিছত যোগ কৰা এটা অধ্যায়ত তেওঁ ৰোমন্থন কৰিছে যে পত্নীৰ মৃত্যুত তেওঁ ভাঙি পৰিছিল আৰু কেইমাহমানলৈ শোকাতুৰ হৈ আছিল।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
মণিপুৰী সংকীৰ্তন

**মণিপুৰী সংকীৰ্তন** () হৈছে ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যৰ ৰাজহুৱা মন্দিৰসমূহত আৰু ব্যক্তিগত স্থানত কৰা একপ্ৰকাৰৰ পাৰম্পৰিক নাট্য। ইয়াত ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি, গীত, বাদ্য আৰু নৃত্যৰ সমলয়ত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সংকীৰ্তনৰ জৰিয়তে অতুলনীয় ধৰ্মীয় ভক্তি আৰু শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সংকীৰ্তনত প্ৰদৰ্শকসকলে ভগৱান কৃষ্ণৰ বহুতো কাহিনী বৰ্ণনা কৰে। এই সংকীৰ্তনত কৰুণ ৰসৰ প্ৰয়োগে প্ৰায়ে দৰ্শকসকলক চকুপানী বোৱাই আনিব পাৰে। ইয়াক মুখ্যতঃ মণিপুৰৰ বৈষ্ণৱ সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা আৰু চুবুৰীয়া ৰাজ্য ত্ৰিপুৰা আৰু অসমত বসতি স্থাপন কৰা বৈষ্ণৱ মণিপুৰীসকলৰ দ্বাৰা অনুশীলন কৰা হয়। ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰত অনুষ্ঠিত আজাৰবাইজানৰ ৰাজধানী বাকুত অনুষ্ঠিত ইউনেস্কোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমিতিৰ বৈঠকৰ অষ্টম অধিৱেশনত মানৱতাৰ ইউনেস্কো বিমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধি তালিকাত "সংকীৰ্তন: মণিপুৰৰ ৰীতি-নীতি গীত, বাদ্য আৰু নৃত্য" লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।

## বৰ্ণনা

সংগীত নাটক একাডেমীয়ে প্ৰস্তুত কৰা মানৱতাৰ বিমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধি তালিকাত অন্তৰ্ভুক্তিকৰণৰ বাবে মনোনয়ন দস্তৱেজত এই পৰিৱেশ্য কলাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে: "মণিপুৰৰ মন্দিৰসমূহত সংগীত আৰু নৃত্য অন্তৰ্ভুক্ত থকা ৰীতি পালনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সংকীৰ্তনে মণিপুৰৰ সমভূমিত বাস কৰা বৈষ্ণৱ লোকসকলৰ জীৱনত ধৰ্মীয় আমদানি আৰু পৰ্যায়ৰ অনুষ্ঠান উপলক্ষে ঘৰ আৰু ৰাস্তাত প্ৰদৰ্শিত কলাৰ এক প্ৰদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। কৃষ্ণৰ তত্ত্ব আৰু শিক্ষা এই প্ৰদৰ্শনৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তু। কিন্তু তেওঁলোকে মণিপুৰৰ পূৰ্ব-বৈষ্ণৱী অতীতৰ সংগীত আৰু নৃত্যৰ পৰা বহন কৰা আনুষ্ঠানিক বৈশিষ্ট্যবোৰ ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। সংকীৰ্তন অনুশীলনৰ মূল মন্দিৰসমূহত পোৱা যায় য'ত ই গীতৰ জৰিয়তে ভগৱানৰ লীলা বৰ্ণনা কৰে আৰু প্ৰভুৰ জীৱন আৰু কাৰ্যক দৰ্শোৱা নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। এইবোৰ সাধাৰণতে ঘূৰণীয়াকৈ ভক্তসকলৰ আগত মন্দিৰৰ সৈতে সংলগ্ন এটা মণ্ডপত উপস্থাপন কৰা হয়। মুখ্য প্ৰদৰ্শনীবোৰত নাটা পালা থাকে। এয়া গোটেই মণিপুৰ উপত্যকাত পৰিৱেশন কৰা হয়। বৰ্তমান সময়ত অতি কমকৈ দেখা পোৱা অৰিবা পালা আৰু মনোহৰ ছই পালা দুয়ো মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক। মন্দিৰৰ বাহিৰত সংকীৰ্তনে হোলী পালাৰ বসন্তকালত ৰঙৰ উৎসৱ উদযাপন কৰা সময়ত বা শীতৰ মাহত কৰা শয়ন হিচাপে পৰিবেশন কৰা হয়। বাৰিষা কালত মন্দিৰৰ ভিতৰত খুবাক এচেই উদযাপন কৰা হয়। ইয়াক প্ৰভুৰ ৰথ উৎসৱ চিহ্নিত কৰা হয়। নতুন ঘৰ সোমোৱা আৰু জীৱন-চক্ৰ অনুষ্ঠানত প্ৰাৰ্থনা হিচাপে সংকীৰ্তনক আগবঢ়োৱা হয়। কাণ বিন্ধা ৰীতি (শৈশৱত পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োজনৰ বাবে), উপনয়ন (কিশোৰ পুৰুষৰ বাবে), বিবাহ, আৰু মৃত্যুৰ পথত আদিতো সংকীৰ্তনৰ প্ৰচলন আছে। এনেদৰে মণিপুৰী বৈষ্ণৱৰ জীৱনত সংকীৰ্তনক ঈশ্বৰৰ দৃশ্যমান প্ৰকাশ বুলি গণ্য কৰা হয়।"

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নৃত্য
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাট্যকলা
শ্ৰেণী:মণিপুৰ
ঘুগুৰা

**ঘুগুৰা** () জৰীৰে গাঁথি ল’ৰা বা তিৰোতাক পিন্ধোৱা সৰু জুনুকাৰ মালা। বহুতো সৰু সৰু ধাতৱীয় ঘণ্টাৰে ঘুগুৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়। ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ নৃত্যশিল্পীসকলে ভৰিত ঘুগুৰা বান্ধি নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। ঘুগুৰাৰ দ্বাৰা উৎপাদিত শব্দ সিহঁতৰ ধাতৱ গঠন আৰু আকাৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি যথেষ্ট পৃথক হয়। ই নৃত্যৰ বদ্ধ দিশবোৰ বৃদ্ধি কৰিবলৈ আৰু জটিল পদচালনা দৰ্শকৰ দ্বাৰা শুনিবলৈ সহায় কৰে। ঘুগুৰা ভৰিৰ পতা আৰু বাকী অংশৰ মাজৰ জোৰা অংশৰ ঠিক ওপৰত পিন্ধা হয়। ঘুগুৰা সমূহ এডাল ৰছী বা সৰু কাপোৰত একেলগে গাঁঠি থকা ৫০ৰ পৰা ২০০টা বা ততোধিক সৰু ঘণ্টা থাকে। ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ ভিতৰত ভাৰতনাট্যম, কথক, কুচিপুড়ি, মোহিনীঅট্টম, ওডিছী আৰু অন্যান্য নৃত্য যেনে লাৱনীত ঘুগুৰা পিন্ধা হয়।

## নাম
অসমীয়াত ঘুগুৰাক টোৰড়, ঘৰ্ঘৰিকা, ঘাঘৰ, কিঙ্কিশী, ঘাগৰ আদি নামেৰে জনা যায়। উত্তৰ ভাৰত ইযাক ঘুংগুৰু বুলি কোৱা হয়। সেইদৰে তামিল ভাষা চিলানগাই আৰু মালায়ালম ভাষাত চিলানকা বোলে। নেপালৰ লোক-নৃত্যশিল্পীসকলেও ব্যৱহাৰ কৰা ঘুগুৰাক চেপ বোলে। ইয়াক ৯ৰ পৰা ২৭টা সৰু ব্ৰঞ্জৰ ঘণ্টা থাকে আৰু এইবোৰ প্ৰায় ২৩ চেমি দীঘল ৭.৫ চেমি বহল কাপোৰত চিলাই কৰা হয়। ইয়াক গোৰোহাৰ চাৰিওফালে অলংকাৰ হিচাপে বান্ধি ৰখা হয়। নেপালীসকলে গীত অনুসৰি বিভিন্ন চেপ বাছনি কৰিব পাৰে। ঘণ্টাৰ সৰু বা ডাঙৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে বাছনি কৰিব পাৰে। ঘণ্টাবোৰক ঘুনগুৰু (ঘুংগুৰু) বুলি কোৱা হয়।

## ইতিহাস আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ
ঘনবাদ্যৰ অধীনত থকা ঘুগুৰা হৈছে পৰম্পৰাগত শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ এক অত্যাৱশ্যকীয় উপাদান। ইয়াক মুখ্যতঃ লয়বদ্ধ আৰু বিশেষ টিউনিংৰ প্ৰয়োজন নহয়।

ই ধ্ৰুপদী নৃত্যশিল্পীসকলৰ মুখ্য অলংকাৰ হোৱাৰ উপৰিও তেওঁলোকে নৃত্য কৰোঁতে পিন্ধা সভ্যতাৰ সৈতেও জড়িত আছিল। সেয়েহে সামাজিক সীমাবদ্ধতাৰ বাবে সাধাৰণ মহিলাৰ দ্বাৰা ঘুগুৰা ব্যৱহাৰ বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। সময়ৰ লগে লগে ঘুগুৰা নৃত্যশিল্পীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা অলংকাৰ হিচাপে চিত্ৰিত কবিতা, সাহিত্য আৰু চিনেমাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ অস্তিত্ব অৰ্জন কৰিছে।

## ঘুংগুৰু বাদন
ঘুংগুৰু বাদন হৈছে এগৰাকী প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় কথক নৃত্য প্ৰদৰ্শক ভি অনুৰাধা সিঙৰ দ্বাৰা বিকশিত এক সংগীত শৈলী। তেওঁ এটা মুখ্য বাদ্যযন্ত্ৰ হিচাপে ইয়াক বিকশিত কৰিছিল আৰু বহুতো বিশুদ্ধ সংগীত উৎসৱত প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। ঘুংগুৰু বাদনে কেৱল আনন্ধ কলা হিচাপে ভৰিৰ চলাচলৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
কৃষ্ণা সোব্‌তি

**কৃষ্ণা সোব্‌তি** (; ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯২৫ – ২৫ জানুৱাৰী, ২০১৯) হ'ল এগৰাকী ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্যিক তথা প্ৰবন্ধকাৰ। তেওঁৰ উপন্যাস 'জিন্দেগিনামা'ৰ বাবে তেওঁ ১৯৮০ চনত হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা আৰু ১৯৯৬ চনত অকাডেমিয়ে আগবঢ়োৱা সৰ্বোচ্চ সম্মান 'সাহিত্য অকাডেমি ফেলোশ্বিপ' লাভ কৰে। ভাৰতীয় সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে সোব্‌তিয়ে ২০১৭ চনত জ্ঞানপীঠ বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০১০ চনত ভাৰত চৰকাৰে সোব্‌তিলৈ ভাৰতৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মভূষণ বঁটা আগবঢ়ায় যদিও “লেখক হিচাপে মই প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আঁতৰি থাকিব লাগিব। মই ভাবোঁ মই উচিত কামেই কৰিছোঁ।”, বুলি কৈ তেওঁ এই সন্মান গ্ৰহণ কৰাৰপৰা বিৰত থাকে।

সোব্‌তিক তেওঁৰ ১৯৬৬ চনৰ উপন্যাস 'মিত্ৰৌ মৰজানি'ৰ বাবে জনা যায়, য'ত বিবাহিত মহিলাৰ যৌনতাক সাহসিকতাৰে চিত্ৰন কৰা হৈছে। সোব্‌তি ১৯৮১ চনৰ 'শিৰোমণি বঁটা', ১৯৮২ চনৰ 'হিন্দী অকাডেমি বঁটা', দিল্লীৰ হিন্দী অকাডেমিৰ 'চলাকা বঁটা'ৰ উপৰিও জীৱনজোৰা সাহিত্য সাধনাৰ বাবে ১৯৯৯ চনত 'কথা চূড়ামণি' বঁটা পোৱা প্ৰথমগৰাকী সাহিত্যিক। ২০০৮ চনত তেওঁৰ উপন্যাস 'সময় সৰগম', 'কে কে বিৰলা ফাউণ্ডেচন'ৰ দ্বাৰা স্থাপিত 'ব্যাস সম্মান'ৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।

হিন্দী সাহিত্যৰ প্ৰখ্যাত লেখকসকলৰ এগৰাকী, কৃষ্ণা সোব্‌তিৰ জন্ম ১৯২৫ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে পঞ্জাবৰ গুজৰাট নগৰত হয়, যি এতিয়া পাকিস্তানৰ অন্তৰ্গত।তেওঁ 'হছমত' ছদ্মনামেৰে লিখা মেলা কৰিছিল আৰু 'হম হছমত' নামেৰে লেখক আৰু বন্ধুবৰ্গৰ এটি প্ৰবন্ধ সংকলন প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ অন্যান্য উপন্যাসবোৰ হ'ল- 'ডৰ চে বিচ্চুৰি', 'সূৰজমুখী অন্ধেৰে কে', 'য়াৰৌ কে য়াৰ', 'জিন্দেগীনামা' আদি। সোব্‌তিৰ জনপ্ৰিয় গল্প-সংকলনসমূহ হ'ল- 'নাছিফা', 'চিক্কা বদল গয়া', 'বাদলৌ কে ঘেৰে' আদি। তেওঁৰ নিৰ্বাচিত কামৰ এটি সংকলন 'সোব্‌তি একা চ'হাবাটা'ই প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ যথেষ্ট সংখ্যক গ্ৰন্থ ইংৰাজী আৰু উৰ্দু ভাষাত উপলব্ধ।

২০১৫ চনত তেওঁৰ উপন্যাস 'দিল-অ'-ডেনিচ'ক 'দ্য হাৰ্ট হেজ ইটচ্‌ ৰিজন' নাম দি 'কথা বুকচ্‌'ৰ ৰীমা আনন্দ আৰু মিনাক্ষী স্বামীয়ে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। কিতাপখনে ভাৰতীয় ভাষাৰ কল্পকাহিনী অনুবাদ বিভাগত 'ক্ৰছবৰ্ড বঁটা' লাভ কৰিছিল।তেওঁৰ গ্ৰন্থৰাজি কেইবাটাও ভাৰতীয় ভাষাৰ লগতে চুইডিছ, ৰাছিয়ান আৰু ইংৰাজী আদি কেইবাটাও বিদেশী ভাষালৈ অনূদিত হৈছে।

## বঁটা আৰু সম্মান
* সাহিত্য অকাডেমি বঁটা, ১৯৮০
* সাহিত্য অকাডেমি ফেলোশ্বিপ, ১৯৯৬ (দাদ্ৰিৰ ৰায়তৰ প্ৰতিবাদত এই দুয়োটা সন্মানেই তেওঁ ওভোটাই দিছিল)

* জ্ঞানপীঠ বঁটা, ২০১৭
* শিৰোমণি বঁটা, ১৯৮১
* মৈথেলী চৰণ গুপ্ত সম্মান আৰু অন্যান্য

ভাৰতীয় জ্ঞানপীঠে এটা বিবৃতিত উল্লেখ কৰিছে যে, 

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমিৰ ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক
শ্ৰেণী:জ্ঞানপীঠ বঁটা বিজয়ী
পেচেন্‌চ কুপাৰ

**পেচেন্‌চ কুপাৰ** (; ১৯০৫–১৯৯৩) ভাৰতত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী পাকিস্তানী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী আছিল। কলকাতাৰ ইংগ-ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ কুপাৰে নিৰ্বাক আৰু সবাক দুয়োবিধ চলচ্চিত্ৰতে সফলতাৰে অভিনয় কৰি গৈছে। তেওঁ বলীউডৰ প্ৰথমাৱস্থাৰ এগৰাকী তাৰকা শিল্পী আছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ ইতিহাসত তেওঁক প্ৰথম দ্বৈত অভিনয়ৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ‘পত্নী প্ৰতাপ’ ছবিত তেওঁ দুজনী যমজ ভনীয়েকৰ চৰিত্ৰত আৰু ‘কাশ্মিৰী সুন্দৰী’ ছবিত মাক-জীয়েকৰ দ্বৈত ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। অৱশ্যে পূৰ্বে ১৯১৭ত অভিনেতা আন্না সালুঙ্কেই ‘লঙ্কা দহন’ ছবিত ৰাম আৰু সীতা দুয়োটা চৰিত্ৰতে অভিনয় কৰি গৈছে।

## মঞ্চ অভিনয়
কুপাৰে এটা ইউৰেচিয়ান ট্ৰুপ- ‘বেণ্ডমেনচ্ মিউজিকেল কমেডী’ত নৰ্তকী হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ জামছেদজী ফ্ৰেমজী মদনৰ ‘কৰিন্থিয়ান ষ্টেজ কোম্পানী’ত অভিনেত্ৰী ৰূপে অংশগ্ৰহণ কৰে। 

## চলচ্চিত্ৰ অভিনয়
কুপাৰে ‘নল দময়ন্তী’ (১৯২০) ছবিত অভিনয় কৰি প্ৰথম দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। এই ছবিত কেকি অদাজানিয়াই নলৰ আৰু কুপাৰে দময়ন্তীৰ ভাও লৈছিল। মদন থিয়েটাৰে প্ৰযোজনা কৰা আৰু Eugenio de Liguoro-ই পৰিচালনা কৰা ই এখন বিগব বাজেটৰ ছবি আছিল। মেৰু পৰ্বতৰ পৰা স্বৰ্গলৈ নাৰদৰ গমন, চাৰি দেৱতাই নলৰ ছদ্মবেশ লোৱা, দেৱী কালি সাপলৈ ৰূপান্তৰ হোৱা আদি- কিছুমান স্পেচিয়েল ইফেক্টৰ ‘নল দময়ন্তী’ বাবে প্ৰখ্যাত।

তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবি আছিল ১৯২১ চনত মুক্তি পোৱা ‘বিষ্ণু অৱতাৰ’। তেওঁৰ আন এখন সফল ছবি ‘পত্নী ভক্তি’ (১৯২২)। জে.জে. মদনে নিজে পৰিচালনা কৰা কুপাৰে লীলাৱতীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰা এই ছবিখনে এইটোৱে প্ৰতীয়মান কৰিব বিচাৰিছিল যে পত্নী সদায় স্বামীৰ প্ৰতি অনুগত হ’ব লাগে। ‘পত্নী ভক্তি’ কুপাৰৰ অভিনয় জীৱনৰ এখন শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে ছবিখনক লৈ মাদ্ৰাছত সামান্য বিতৰ্ক এটা হৈছিল। চেঞ্চৰে অশালীনতাৰ দায়ত ছবিখনৰ পৰা নৃত্যৰ দৃশ্য এটা আঁতৰাই দিয়াৰ দাবী কৰিছিল। কুপাৰে সম্ভৱতঃ প্ৰথম বাৰৰ বাবে পত্নী ‘পত্নী প্ৰতাপ’ (১৯২৩) আৰু ‘কাশ্মিৰী সুন্দৰী’ (১৯২৪) ছবিত দ্বৈত ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আন এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ছবি ‘জেহৰী সাপ’ (১৯৩৩)।

কুপাৰে ১৯৪৪ চনত অৱসৰ লোৱালৈ ৪০খনতকৈও অধিক ছবিত কৰিছিল। শেষ ছবি আছিল ‘ইৰাদা’। কুপাৰৰ ষ্টাৰ ইমেজৰ অন্যতম কাৰণ আছিল তেওঁৰ হলীউদী চেহেৰা। সেই সময়ত সামাজিক কাৰণত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত খুব কম সংখ্যক হিন্দু মহিলা জড়িত থকা বাবে স্বাভাৱিকতে কুপাৰৰ দৰে ইংগ-ভাৰতীয় অভিনেত্ৰীৰ চাহিদা বহুত আছিল। কুপাৰে বহুতো সফল ছবি দিছে আৰু যাৰ বাবে তেওঁক প্ৰথম ভাৰতীয় মহিলা তাৰকা বুলি কোৱা হয়।

## পৰৱৰ্তী জীৱন
এজন প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী মিৰ্জা আহমেদ ইচফানি সৈতে কুপাৰৰ বিয়া হোৱা বুলি ভবা হয়। ১৯৪৭ চনত তেওঁলোকে পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। দৰাচলতে তেওঁৰ ২১ বছৰ বয়সতে ইচফানিৰ সৈতে বিয়া হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰত বিচ্ছেদো হয়। তাৰপিছত তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাক ছবিৰ অভিনেতা গুল হামিদ খানক বিয়া কৰায়। ছয় বছৰ পিছত বেমাৰত ভুগি তেওঁৰ মৃত্যু হয়। জীৱনৰ শেষসময়লৈ তেওঁৰ ইচফানিৰ সৈতে বন্ধুত্ব আছিল। তেওঁ নিজৰ নাম সাব্ৰ বেগমলৈ সলনি কৰিছিল আৰু কৰাচীত দুজনী জীয়েক- জিন্নত আৰু হালিমাক তুলি লৈছিল। ১৯৮৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ

* 

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
ঘুমৰ নৃত্য

**ঘুমৰ নৃত্য** () ভাৰতৰ ৰাজস্থানত প্ৰচলিত একপ্ৰকাৰৰ পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য। আৰম্ভণিতে ভিল জনজাতিৰ লোকসকলে দেৱী সৰস্বতীক উপাসনা কৰিবলৈ এই নৃত্য কৰিছিল। পিছলৈ আন ৰাজস্থানী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলেও ইয়াক গ্ৰহণ কৰে। ঘাঘৰা নামৰ প্ৰবাহিত পাৰম্পৰিক পোছাক পিন্ধি ওৰণিলোৱা মহিলাসকলে ঘুমৰ নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। ২০১৩ চনত "বিশ্বৰ শীৰ্ষ ১০টা স্থানীয় নৃত্য"ৰ তালিকাত ঘুমৰ নৃত্যক চতুৰ্থ স্থান ৰখা হৈছিল। এই নৃত্যত সাধাৰণতে প্ৰদৰ্শকসকলে এক বিস্তৃত বৃত্তৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰলৈ যোৱাৰ সময়ত টাকুৰী ঘুৰাৰ দৰে ঘূৰি নৃত্য কৰে। হিন্দীৰ 'ঘুমনা' শব্দটোৱে নৃত্যশিল্পীসকলৰ ঘূৰি ঘূৰি নৃত্য কৰা অৱস্থাক বৰ্ণনা কৰে আৰু ই হৈছে ঘুমৰ শব্দটোৰ আধাৰ।

পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি অনুসৰি নৱ বিবাহিত কইনাই তেওঁৰ নতুন বৈবাহিক জীৱনৰ আৰম্ভণিত আদৰণি জনোৱা পৰ্বত ঘুমৰ নৃত্য কৰিব লাগে। প্ৰায়ে বিশেষ অনুষ্ঠান যেনে বিবাহ, উৎসৱ আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত ঘুমাৰ নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই নৃত্য কেতিয়াবা কেইবাঘণ্টাৰ জুৰি অব্যাহত থকা দেখা যায়।

১৯৮৬ চনত সন্তৰামপুৰৰ মহাৰাণী ৰাজমাতা গোবৰ্ধন কুমাৰীয়ে ঘুমাৰ লোকনৃত্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে 'গংগৌৰ ঘুমৰ নৃত্য একাডেমী' স্থাপন কৰিছিল। ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক তেওঁ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০০৭ চনত দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী প্ৰদান কৰে।

## উৎপত্তি
ঘুমৰ নৃত্য দেৱী সৰস্বতীৰ উপাসনা কৰিবলৈ ভিল জনজাতিৰ এক পৰম্পৰাগত লোক নৃত্য। পিছলৈ ইয়াক আন ৰাজস্থানী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলেও গ্ৰহণ কৰিছিল। বিশেষকৈ ৰাজপুত ৰজাসকলৰ শাসনকালত ৰাজস্থানত ঘুমৰ নৃত্য জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। জয়পুৰ শাসন কৰা ৰাজপুতসকলৰ কচ্ছৱা ফৈদে ভিলসকলক পৰাজিত কৰিছিল আৰু পিছত এক শান্তিপূৰ্ণভাবে একেলগে থাকিবলৈ লৈছিল। সেয়ে ৰাজপুত ৰাজ্যত কিছুমান ভিলসকলৰ পৰম্পৰা আৰু অনুশীলন গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰে পৰা ই জয়পুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ মহিলাসকলৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল। তেওঁলোকে ইয়াক কিছুমান শুভ অনুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শন কৰে। এই নৃত্য সাধাৰণতে সমবেত হোৱাৰ সময়ত মহিলাসকলে প্ৰদৰ্শন কৰে। মহিলাসকলে মুখ ঢাকি মূৰত ওৰণিৰ সৈতে ঘুৰ্ণন গতিত এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে।

ঘুমৰক কেতিয়াবা ঝুমৰ বুলিও কোৱা হয়। যিকোনো বয়সৰ মহিলাসকলে আনন্দেৰে ঘুমৰ নৃত্য কৰিব পাৰে কিয়নো ইয়াৰ সৰল গতি আছে। ইয়াৰ বিশেষত্ব হৈছে ইয়াৰ বিশেষ প্ৰকাৰৰ পদচালনা। এই লোক নৃত্যৰ কোনো সময় সীমা নাই। ই কেইবাঘণ্টা বা গোটেই ৰাতি অব্যাহত থাকিব পাৰে।

ঘুমৰ প্ৰদৰ্শন কৰা নৃত্যশিল্পীসকলে ঘড়ী কাঁটাৰ দিশত আৰু বিপৰীত দিশত পদছচালনাৰ সৈতে আৰু প্ৰদৰ্শকসকলৰ মাজত কেতিয়াবা তেওঁলোকৰ হাত একত্ৰিত কৰে আৰু আনকি চাপৰি মাৰি ওলোৱাৰ সৈতে এটা বৃত্তাকাৰ দিশত আগবাঢ়ে। গীতবোৰৰ স্পন্দনৰ সৈতে পদচালনা একঁকালবৰ্তীকৰণ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু নৃত্যৰ লয় বৃদ্ধি হোৱাৰ লগে লগে নৃত্যশিল্পীসকলেৰ নৃত্যৰ গতি বৃদ্ধি পায়।

## ঘুমৰ গীত
পৰম্পৰাগত নৃত্য হিচাপে, ঘুমৰ নৃত্য প্ৰায়ে "গৰবেণ্ড", "পুদিনা", "ৰুমাল" আৰু "মৰ বোলে ৰে"ৰ দৰে পৰম্পৰাগত গীতত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ঘুমৰ গীত সমূহত ৰাজকীয় কিংবদন্তি বা তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য কিছুমান পৰম্পৰাগত ঘুমৰ গীত হৈছে:
* "জয়পুৰ জাও তো"
* "চিৰমি মাহৰি চিৰমালী"
* "আৱে হিচকি"
* "মাহৰি ঘুমৰ চয়ে নখৰালী"
* "জৱাই জী পওনা"
* "তাৰা ৰি চুনদাদি"
* "মহৰো গৰবন্দ নখৰালো"
* "নাইনা ৰা লৱহী"
* "অৰ ৰং দে"

## চিত্ৰমালা

File:Ghoomar.jpg|ৰাজস্থানী বিবাহ উপলক্ষে ঘুমৰ নৃত্য
File:Rajput Woman performing Ghoomar 01.jpg|ঘুমৰ নৃত্যৰত অৱস্থাত এগৰাকী ৰাজপুত মহিলা
File:Rajput Woman performing Ghoomar02.jpg|ঘুমৰ নৃত্যৰত মহিলা


## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
ৰুবি মায়াৰ্ছ

**ৰুবি মায়াৰ্ছ** (; ১৯০৭- ১০ অক্টোবৰ ১৯৮৩) বাগদাদী ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী ভাৰতীয় নিৰ্বাক ছবিৰ অভিনেত্ৰী। তেওঁক ছবিজগতৰ নাম **সুলোচনা** বুলিহে বেছি ভালকৈ জনা যায়। ১৯২০-১৯৩০ দশকৰ তেওঁ এগৰাকী জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী আছিল। ৫৩খন ছবিত অভিনয় কৰা মায়াৰ্ছে এগৰাকী অনন্য চলচ্চিত্ৰ তাৰকাৰ ভাবমূৰ্তি তৈয়াৰ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁৰ সময়ৰ তেৱেঁ আটাইতকৈ অধিক টকা পাৰিশ্ৰমিক পোৱা অভিনেত্ৰী আছিল, যেতিয়া তেওঁ ইম্পেৰিয়েল ষ্টুডিঅ’ত দিনশ্ব বিলিমৰীয়াৰ সৈতে জোঁটবন্ধন কৰিছিল। ১৯৩০ৰ দশকৰ মধ্যভাগত ৰুবি পিকচ্ নামৰে এটা চলচ্চিত্ৰ প্ৰডাকচন হাউচ খুলিছিল।

মায়াৰ্ছক জীৱনজোৰা চলচ্চিত্ৰৰ সাধনাৰ বাবে ১৯৭৩ চনত ২১তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সন্মান দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হৈছিল। তেওঁ এজনী ছোৱালী তুলি লৈছিল। তাইৰ নাম দিছিল চাৰাহ মায়াৰ্ছ, যাৰ বিয়াৰ পিছৰ নাম হৈছিল বিজয়লক্ষ্মী শ্ৰেষ্ঠ। মায়াৰ্ছৰ ১৯৮৩ চনত মুম্বাইত মৃত্যু হৈছিল।

## কৰ্মজীৱন

ৰুবি মায়াৰ্ছৰ জন্ম ১৯০৭ চনত পুণেত হৈছিল।

স্ব-নামাংকিত সুলোচনা ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক কালৰ ইউৰেছিয় মহিলা তাৰকা। তেওঁ এগৰাকী টেলিফোন অপাৰেটৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। কহিনুৰ ফিল্মছৰ মোহন ভাৱনানীয়ে তেওঁক ছবিত কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। সেই সময়ত মহিলাৰ কাৰণে অভিয়ন এক যথেষ্ট সন্দেহজনক বৃত্তি আছিল। ভাৱনানীয়ে তথাপিও আশা এৰি নিদিলে। অৱশেষত অভিনয়ৰ কোনো জ্ঞান নাছিল যদিও তেওঁ মান্তি হ’ল। আৰ্দেশৰ ইৰাণীৰ ইম্পেৰিয়েল ফিল্ম কোম্পানীলৈ যোৱাৰ আগয়ে ভাৱনানী পৰিচালিত কহিনুৰ ছবিত অভিনয় কৰি মায়াৰ্ছ তাৰকালৈ পৰিণত হয়। তেওঁৰ জনপ্ৰিয় ছবিবোৰৰ ভিতৰত টাইপিষ্ট গাৰ্ল (১৯২৬), বলিদান (১৯২৭), ৱাইল্ডকেট অফ বোম্বে (১৯২৭) আদি। কহিনুৰ ফিল্মছত নখন ছবি কৰাৰ পিছত তেওঁ ইম্পেৰিয়েল ফিল্ম কোম্পানীলৈ আহিছিল। ইম্পেৰিয়েলৰ অধীনত তেওঁ ৩৭খন ছবিত অভিনয় কৰিছিল।

১৯২৮-২৯ চনত আৰ.এচ. চৌধুৰী পৰিচালিত নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰ যুগৰ তিনিখন ৰোমাণ্টিক ছবি ‘মাধুৰী’ (১৯২৮), ‘আনাৰকলী’ (১৯২৮) আৰু ‘ইন্দিৰা বি.এ.’-এ (১৯২৯) তেওঁক খ্যাতিৰ শিখৰলৈ লৈ গৈছিল। অন্য দুখন ছবি আছিল পেচি কৰ্ণী পৰিচালিত 'হীৰ ৰানঝা' (১৯৩১) আৰু ভাৱনানী পৰিচালিত 'মেজিক ফ্লুট'।

ইম্পেৰিয়েল ফিল্ম কোম্পানীয়ে ভাৰতৰ প্ৰথম সবাক ছবি আলম আৰাৰ মুক্তি দিয়ে। সবাক চলচ্চিত্ৰ যুগ আৰম্ভ হোৱাত অভিনয় শিল্পীসকলে হিন্দুস্তানী ভাষাত দক্ষতা অৰ্জন কৰাটো বাধ্যতামূলক হ’ল। এবছৰ অভিনয় জগতৰ পৰা আঁতৰি থাকি তেওঁ ভাষাটো শিকি লৈ ‘মাধুৰী’ (১৯৩২) ছবিৰ সবাক সংস্কৰণেৰে অভিনয় জগতত প্ৰত্যাবৰ্তন কৰিলে আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন উচ্চতা প্ৰদান কৰিলে। মতি গিডৱানী পৰিচালিত আৰু দিনশ্ব বিলিমৰীয়া অভিনীত 'ডাকু কী লড়কী', হোমী মাষ্টাৰ পৰিচালিত 'দিল সোণোবৰ' আৰু অন্যান্য বহু সবাক ছবিয়ে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰলৈ প্ৰথম তাৰকাৰ দল উপহাৰ দিলে।

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণি হোৱাত বহুতো নতুন নতুন অভিনয় শিল্পীৰ আগমন হ'ল, মায়াৰ্ছে বাধ্য হৈ স্পাৰ্শ্ব চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ বাধ্য হৈ পৰিল। ১৯২৫-১৯৩৯ৰ তেওঁৰ গৌৰৱজ্বল সময়চোৱাক 'হিন্দী ছবিৰ সুলোচনাৰ যুগ' বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ

* 
* The Sirens of the Silent Era - Sulochana (Ruby Myers)(1907-1983) *Hindustan Times*.

* Rare Picture: https://www.flickr.com/photos/rashid_ashraf/31671546322/in/dateposted/

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী
দাণ্ডিয়া ৰাস

**দাণ্ডিয়া ৰাস** () বা **ৰাস** ভাৰতৰ গুজৰাট ৰাজ্যত উদ্ভৱ হোৱা আৰু নৱৰাত্ৰি উৎসৱত জনপ্ৰিয়ভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা সামাজিক তথা ধৰ্মীয় লোক নৃত্য। ৰাজস্থানৰ মাৰৱাৰ অঞ্চলতো এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। দাণ্ডিয়া ৰাসত পুৰুষ আৰু মহিলাসকলে হাতত সৰু লাঠি লৈ বৃত্তাকাৰত নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা লাঠী ডালক দাণ্ডিয়া বোলে। ইজনে সিজনৰ দাণ্ডিয়াসমূহত আঘাত কৰি এই নৃত্য কৰা হয়। এনেদৰে শব্দ সৃষ্টি হয় আৰু পুৰণি কালত গীতৰ অবিহনে কেৱল দাণ্ডিয়াৰ তালত নৃত্য কৰা হৈছিল।

## নামৰ উৎপত্তি

"ৰাস" শব্দটো "ৰস" শব্দৰ পৰা আহিছে, যি আৱেগ আৰু অনুভূতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক নান্দনিক ভাৰতীয় ধাৰণা। কপিলা বাৎসায়নৰ মতে ৰাসৰ নান্দনিক তত্ত্বে ভাৰতীয় কলাক অন্তৰ্নিহিত একতা প্ৰদান কৰে। আনহাতে দাণ্ডিয়া শব্দটো "দণ্ড"ৰ পৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে সৰু লাঠী। গুজৰাটত ই সাধাৰণতে ৰাস বুলিয়ে জনাজাত।

## ইতিহাস
দাণ্ডিয়া ৰাস দেৱী দুৰ্গাৰ সন্মানত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই নৃত্য প্ৰকৃততে দেৱী দুৰ্গা আৰু মহিষাসুৰৰ মাজত ঘটা যুদ্ধৰ এক নাট্যৰূপ। এই নৃত্যক 'তৰোৱাল নৃত্য' বুলিও কোৱা হয়। নৃত্যত ব্যৱহাৰ কৰা দাণ্ডিয়া বা লাঠীয়ে দেৱী দুৰ্গাৰ তৰোৱালক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। বৰ্তমান দাণ্ডিয়া গুজৰাটৰ নৱৰাত্ৰিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশৰ লগতে অন্যান্য শস্য সম্পৰ্কীয় উৎসৱৰ লগতো জড়িত।

## প্ৰকাৰ

দাণ্ডিয়া ৰাস, গোপগুণ্ঠন ছ'লঙা ৰাস আৰু মেৰ ডাণ্ডিয়া ৰাস হৈছে ৰাসৰ জনপ্ৰিয় ৰূপ। গুজৰাটৰ সৌৰাষ্ট্ৰত পুৰুষসকলে পৰিৱেশন কৰা ৰাস আৰু মহিলাসকলে কৰা নৃত্যক ৰাসদা বুলি কোৱা হয়। ৰাসত নৃত্যৰ উপাদান অধিক বিশিষ্ট আনহাতে ৰাসদাত সংগীত অধিক বিশিষ্ট।

## বিন্যাস

পুৰুষ আৰু মহিলাসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে দাণ্ডিয়া-ৰাসত যোগদান কৰে আৰুযোৰ হিচাপে নৃত্য কৰে। অৰ্থাৎ নৃত্যগোটত সমান সংখ্যক শিল্পী থকা বাঞ্ছনীয়। সাধাৰণতে দুটা শাৰী গঠন কৰা হয় আৰু অংশীদাৰসকলে ইজনে সিজনৰ সন্মুখীন হয়। এই শাৰীবোৰ ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত ফালে আগবাঢ়ে আৰু প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে তেওঁলোকৰ সংগী সৈতে লাঠি মাৰিবলৈ আগবাঢ়ি যায়। শাৰীৰ শেষত প্ৰতিটো বিপৰীত ৰেখাৰ সৈতে পৰিৱৰ্তন কৰা হয় আৰু নতুন সৰি যোগ দিয়ে। সেয়েহে চলাচল নিৰন্তৰ হৈ থাকে। দাণ্ডিয়াৰ সংগীত প্ৰথমতে ধীৰ লয়ত আৰম্ভ হয়। এই গীত সমূহত কাহেৰভা নামৰ অষ্টতাল সময় চক্ৰ থাকে। প্ৰথম তালত নিজৰ লাঠিবোৰ একেলগে আঘাত কৰা হয়, তাৰ পিছত সংগীৰ সৈতে সোঁ লাঠি, তাৰ পিছত বাওঁ লাঠিৰে টোকৰ মৰা হয়। তাৰ পিছত প্ৰতিজনে পুনৰ সোঁ লাঠি মাৰিবলৈ সংগীৰ ওচৰলৈ ঘূৰি যোৱাৰ আগতে আৰু দুটা স্থানত নতুন সংগীলৈ যোৱাৰ আগতে একেলগে নিজৰ লাঠি মাৰিবলৈ বাওঁফালে ঘূৰি যায়।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
হোজাগিৰি নৃত্য

**হোজাগিৰি নৃত্য** () ভাৰতৰ ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যত প্ৰচলিত একপ্ৰকাৰৰ পাৰম্পৰিক লোকনৃত্য। ত্ৰিপুৰী সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত ব্ৰু বা ৰিয়াং সকলে এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। মহিলাসকলৰ ৪ৰ পৰা ৬ গৰাকী সদস্যৰ দলে গীত গাই, মাটিৰ কলহৰ ওপৰত ভাৰসাম্য ৰখা আৰু আন সামগ্ৰী যেনে মূৰত বটল আৰু হাতত মাটিৰ চাকিলৈ হোজাগিৰি নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। এই নৃত্যত শৰীৰৰ কেৱল তলৰ আধা অংশৰ সঞ্চালন কৰা হয়।

দুৰ্গা পূজাৰ পৰৱৰ্তী পূৰ্ণিমা নিশা অনুষ্ঠিত হোজাগিৰি উৎসৱ বা লক্ষ্মী পূজা উপলক্ষে এই নৃত্য কৰা হয়। সাধাৰণতে বিজয়া দশমী তৃতীয় দিনৰ পিছত এই উৎসৱ উদযাপন আৰম্ভ হয়। এই দিনটোত দেৱী মাইলুমাক (লক্ষ্মী) উপাসনা কৰা হয়। ই এবিধ ঐশ্বৰিক ত্ৰিপুৰী নৃত্যৰ অন্যতম ৰূপ।

পুৰুষ সদস্যসকলে খাম আৰু ক্ষুমু (পেঁপাজাতীয় বাদ্য) বজাই গীত গোৱাত অংশগ্ৰহণ কৰে। গীতবোৰৰ কথা অতি সৰল। এই নৃত্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তুসমূহ হৈছে: এটা বেইলিং বা বেতেৰে তৈয়াৰ কৰা এক বিস্তৃত বৃত্তাকাৰ চাউল পৰিষ্কাৰ কৰা সঁজুলি, এটা কলচী বা কুলা, বোডো বা বটল, চাটি/কুপি বা এটা ঘৰুৱা পৰম্পৰাগত চাকি, মাইৰাং বা এটা সাধাৰণ ব্যঞ্জন আৰু প্ৰতিজন প্ৰদৰ্শকৰ বাবে ৰুমাল।

ধীৰ নিতম্ব আৰু কঁকালৰ সঞ্চালনাৰ বাবে এক বিস্তৃত প্ৰশিক্ষণ আৰু অনুশীলনৰ প্ৰয়োজন। ক্ৰমটো শেষ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩০ মিনিট সময় লাগে। এই নৃত্যৰ জৰিয়তে গোটেই ঝুম বা হুক খেতি প্ৰক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। কিছুপৰিমাণলৈকে এই নৃত্য হকনি নৃত্যৰ দৰে একে। কিন্তু ছন্দ আৰু ক্ৰম সম্পূৰ্ণৰূপে বেলেগ।

সত্যৰাম ৰিয়াঙে হোজাগিৰি নৃত্যৰ এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। ইয়াত তেওঁ যুৱচামক নৃত্য শিকিবলৈ শিকাই আছে। তেওঁক ভাৰত আৰু বিদেশত হোজাগিৰি নৃত্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে তেওঁৰ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে সংগীত নাটক একাডেমী বঁটাৰে পুৰস্কৃত কৰিছিল। ২০২১ চনত তেওঁ পদ্মশ্ৰী সন্মানো লাভ কৰে।

## বৰ্ণনা
হোজাগিৰি নৃত্যশিল্পীসকলে ডাৱৰৰ দৰে দৃশ্যত প্ৰৱেশ কৰাটো ঢৌৰ দৰে উদ্ভৱ হয়। মাটিৰ সামগ্ৰী, চাকি, কলচি, তেওঁলোকৰ মূৰত বটল আৰু তেওঁলোকৰ হাতত মাইৰাং লৈ ধীৰ গতিত কঁকাল সঞ্চালন কৰি নাচে। খাম, ক্ষুমু আদিৰ তালে তালে বিভিন্ন ভংগীমাত শিল্পী সকলে সামগ্ৰী সমূহ সন্তুলন কৰি নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে।
লক্ষ্মী পূজা উপলক্ষে কৰা এই নৃত্যত বহু সময়ত সমতা এহাল দম্পতীয়ে ভাঙে আৰু সাৱধান যোগৰ আসন সমূহ দেখুৱায়। তেওঁলোকে সাধাৰণতে ধনুৰ জ্যামিতি নকল কৰি মাটি স্পৰ্শ কৰে আৰু আনগৰাকীৰ ওপৰত উঠে। ওপৰৰ ব্যক্তিজনে আগৰফালে যাত্ৰা কৰে আৰু নিজকে পূৰ্বৰ গৰ্ভত সম্পূৰ্ণৰূপে নিমজ্জিত কৰাৰ দৰে ভংগী দেখুৱায়।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰী সংস্কৃতি
ৰাধিকা শৰৎকুমাৰ

**ৰাধিকা শৰৎকুমাৰ** (, জন্ম: ১৯৬২) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী, উদ্যোগী আৰু প্ৰযোজক। তেখেতে তামিল, তেলুগু ছবি উদ্যোগৰ লগত জড়িত। ইয়াৰ লগতে মালয়ালম, হিন্দী আৰু কন্নড় ভাষাৰ ছবিতো তেখেতে প্ৰদৰ্শন আগবঢ়াইছে। ৰাধিকা শৰৎকুমাৰ নিজৰ কেৰিয়াৰত প্ৰায় ৩৫০খন ছবিত অভিনয় কৰিছে। তেখেত 'ৰাদান মিডিয়াৱৰ্কছ ইণ্ডিয়া লিমিটেড'ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেখেতে বহুতো দক্ষিণ ভাৰতীয় ধাৰাবাহিকতো কাম কৰিছে।

## পৰিচয় আৰু পৰিয়াল
ৰাধিকা হৈছে প্ৰয়াত তামিল অভিনেতা আৰু কমেডিয়ান এম.আৰ. ৰাধাৰ জীয়েক। মাতৃ হৈছে গীতা। মাতৃৰ ঘৰ শ্ৰীলংকাত। ৰাধিকাই নিজৰ পঢ়াশালীয়া শিক্ষা শ্ৰীলংকা, ভাৰত আৰু যুক্তৰাজ্যত সম্পন্ন কৰে। ৰাধিকাৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী হৈছে নিৰোশা। নিৰোশা এগৰাকী অভিনেত্ৰী। ৰাধিকাৰ দুগৰাকী কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ হৈছে ৰাজু আৰু মোহন। তেখেতৰ এজন জ্যেষ্ঠ সতীয়া ককায়েকো আছে। তেওঁৰ নাম হৈছে ৰাধা ৰৱী।

## ছবি জগতত
১৯৭৮ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত তামিল ভাষাৰ ছবি 'Kizhakke Pogum Rail'ৰ জৰিয়তে ৰাধিকাই ছবিৰ জগতত পদাৰ্পণ কৰে। ইয়াৰ পিছৰপৰাই তেখেতে তামিল, তেলুগু, মালয়ালম, হিন্দী, কন্নড় ছবিত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

১৯৮৫ চনত ৰাধিকাই এখন ছবি প্ৰযোজন কৰে। ছবিখনৰ নাম হৈছে 'Meendum Oru Kaathal Kathai'। এইখন ছবিয়ে শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত পৰিচালকৰ ইন্দিৰা গান্ধী বঁটা পাবলৈ সক্ষম হয়।

১৯৮১ চনত মুক্তিলাভ কৰা তেলুগু ভাষাৰ ছবি 'Nyayam Kavali'ত আগবঢ়োৱা অভিনয়ৰ বাবে ৰাধিকাই শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে। ১৯৮৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা তামিল ভাষাৰ ছবি 'Dharma Devathai'ৰ বাবে পুনৰবাৰ উক্ত সন্মানৰ পাত্ৰী হয়। ১৯৮৭ আৰু ১৯৯০ চনত যথাক্ৰমে 'Neethikku Thandanai' আৰু 'Keladi Kanmani' ছবি দুখনৰ বাবে ৰাধিকাই ফিল্মফেয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ সন্মান লাভ কৰে।

## অন্যান্য কৰ্ম
### উদ্যোগী হিচাপে
ছবিজগতত লাভ কৰা সফলতাৰ পাছত ৰাধিকাই এক ব্যতিক্ৰমী কাম কৰাৰ চিন্তা কৰে। ইয়াৰ পৰিণতিস্বৰূপে তেখেতে নিজাকৈ টিভি ছফ্টৱেৰ প্ৰযোজনা কৰে, যিটো 'ৰাদান মিডিয়াৱৰ্কছ'ৰ অধীনত নিৰ্মিত হহয়। প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ খলাবমাৰ পাছত, তেখেতৰ এই নতুনে উদ্যমে সফলতা লাভ কৰে আৰু ব্যৱসায়িক দিশৰ পৰাও লাভান্বিত হয়।
### বিচাৰক হিচাপে
বিজয় টিভিত সম্প্ৰচাৰিত হোৱা 'জোড়ি নাম্বাৰ ওৱান-চিজন ৪'ত ৰাধিকাই বিচাৰক হিচাপে দায়িত্ব চম্ভালে।
### ধাৰাবাহিক
ৰাধিকাই তেলুগু ভাষাত প্ৰযোজনা কৰা কেইখনমান ধাৰাবাহিক হৈছে- 'Idi Katha Kadu' 'Chithi' (টিভি চিৰিজ), 'Annamalai' (২০০২ৰ টিভি চিৰিজ), 'Selvi', 'Arasi', 'Chellamay', 'Vani Rani' (টিভি চিৰিজ), 'Thamarai' (টিভি চিৰিজ) আৰু 'Chithi - 2'..  
=ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ=              
তেওঁ 2006 বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে তেওঁৰ স্বামী আৰ শৰৎকুমাৰৰ সৈতে এআইএডিএমকেত যোগদান কৰিবলৈ যোগদান কৰিছিল। ২০০৬ চনৰ ১৮ অক্টোবৰত, তেওঁক দল বিৰোধী কাৰ্যকলাপৰ বাবে এআইএডিএমকেৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হৈছিল। ২০০৭ চনৰ পৰা তেওঁ নিখিল ভাৰত সমথুৱ মক্কল কট্চিৰ উপ-সাধাৰণ সম্পাদক আছিল।

## বঁটা আৰু স্বীকৃতি
২০১৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত 'মাৰ্কেট ৰাজা এমবিবিএছ'ৰ শ্ৰাব্যগীত উদ্বোধনৰ সময়ত ৰাধিকাই "নদীগাৱেল ছেলভি" সন্মান লাভ কৰে।

ৰাধিকা শৰৎকুমাৰে এটা ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (প্ৰযোজক), ৬টা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-দাক্ষিণাত্য, ৩টা তামিল ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা, এটা চিনেমা এক্সপ্ৰেছ বঁটা আৰু এটা নন্দী বঁটা লাভ কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যৱসায়ী
শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক
শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী
কানন দেৱী

**কানন দেৱী** (; ২২ এপ্ৰিল ১৯১৬- ১৭ জুলাই ১৯৯২) এগৰাকী ভাৰতীয় বঙালী অভিনেত্ৰী তথা গায়িকা। তেওঁ **কানন বালা** নামেও প্ৰখ্যাত। তেওঁ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ নায়িকাসকলৰ মাজত প্ৰথম গায়িকা তথা বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰথম তাৰকা হিচাপে স্বীকৃত। তেওঁ অভিনয়ৰ সমান্তৰালকৈ নৃত্য আৰু সঙ্গীততো পাৰদৰ্শী আছিল। প্ৰায় ৭০খন ছবিত তেওঁ অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ বাহিৰেও তেওঁক বিজ্ঞাপন ছবিতো দেখা গৈছিল। ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক পদ্মশ্ৰী আৰু দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছে।

## কৰ্ম জীৱন

কানন দেৱীৰ ১৯১৬ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বঙ্গৰ হাওৰাত জন্ম হৈছিল। তেওঁ এজনী ৰক্ষিতাৰ সন্তান আছিল। তেওঁৰ দেউতাক ৰতন চন্দ্ৰ দাস সদাগৰী অফিচৰ এজন কেৰাণী আছিল। তেওঁৰ দেউতাৰ এখন সৰু দোকানো আছিল। নবছৰ বয়সত তেওঁৰ দেউতাকৰ মৃত্যু হয়। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ মাকে জীয়েক দুজনীক লৈ এজন দূৰ সম্পৰ্কীয় আত্মীয়ৰ ঘৰত ৰান্ধনী আৰু বনকৰা হৈ আছিল। অসম্ভৱ দৰিদ্ৰতাৰ মাজত পিষ্ট হোৱা কাননে মাত্ৰ দহ-এঘাৰ বছৰ বয়সতে কামৰ সন্ধানত মদন থিয়েটাৰ হাজিৰ হয়। তাত তেওঁ জয়দেৱ (১৯২৬) ছবিৰ এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। ১৯২৭ চনত অভিনয় কৰে ‘শঙ্কৰাচাৰ্য’ত। চলচ্চিত্ৰ জগতত তেওঁ কানন বালা নামে পৰিচিত হয়। কাননে মুঠতে মদন থিয়েটাৰত পাঁচখন ছবিত (১৯২৬-১৯৩২) অভিনয় কৰে। অন্য চাৰিখন হ’ল- ‘ঋষিৰ প্ৰেম’ (১৯৩১), ‘জোৰেবাৰাত’ (১৯৩১), ‘বিষ্ণু মায়া’ (১৯৩২) আৰু ‘প্ৰহ্লাদ’। শেষৰ দুখনত তেওঁ পুৰুষৰ চৰিত্ৰতো অভিনয় কৰে।

তেওঁ ১৯৩৩ চনৰ পৰা ১৯৩৬ চনলৈ ৰাধা ফিল্মছত অভিনয় কৰে; তাৰ পিছত আকৌ নিউ থিয়েটাৰত ১৯৩৭চনৰ পৰা ১৯৪১চনলৈ; এম.পি. প্ৰডাকচনত ১৯৪২ চনৰ পৰা ১৯৪৮ চনলৈ; অৱশেষত তেওঁ নিজৰ শ্ৰীমতী পিকচাৰচত ১৯৪৯ চনৰ পৰা ১৯৬৫ চনলৈ। নিৰ্বাক ছবিৰ শিশুশিল্পীৰ অভিনয়েৰে আৰম্ভ কৰি সফলতাৰে সবাক ছবিলৈ তেওঁৰ উত্তৰণ হয়।

## ব্যক্তিগত জীৱন
১৯৪০ চনত কাননে অশোক মৈত্ৰক বিয়া কৰায়। অশোক মৈত্ৰ কট্টৰ ব্ৰাহ্ম সমাজৰ শিক্ষাবিদ হেৰম্ব চন্দ্ৰ মৈত্ৰৰ পুত্ৰ আছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰচেষ্টাৰ পিছতো সংৰক্ষণশীল সমাজৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই বিয়া নিটিকিল। আনকি ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে দম্পতীহাললৈ শুভেচ্ছাৰ চিন স্বৰূপে উপহাৰ পঠিওৱাত তেৱোঁ কঠোৰ সমালোচনাৰ মুখামুখি হৈছিল। বিয়াৰ পিছত কাননে অভিনয় কৰাটো বিচৰা হোৱা নাছিল। ১৯৪৫ চনত কাননে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰে। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ যন্ত্ৰণাৰ পিছতো তেওঁ গিৰিয়েকৰ প্ৰতি অপৰিসীম কৃতজ্ঞতা জনাইছিল এইবাবে যে এই বিবাহৰ যোগে তেওঁৰ স্বামীয়ে তেওঁক জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এক সামাজিক মৰ্যাদা দিছিল। ১৯৪৯ চন মানত তেওঁ হৰিদাস ভট্টাচাৰ্যীক বিবাহ কৰায়। হৰিদাস বঙ্গৰ ৰাজ্যপালৰ এ.ডি.চি. আছিল। ১৯৯২ চনৰ ১৭ জুলাইত ৭৬ বছৰ বয়সত তেওঁৰ কলকাতাত মৃত্যু হয়।

## সন্মান
* ১৯৪২- ‘পৰিচয়’ ছবিৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বেঙ্গল ফিল্ম এণ্ড জাৰ্ণেলিষ্ট বঁটা
* ১৯৪৩- ‘শেষ উত্তৰ’ ছবিৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বেঙ্গল ফিল্ম এণ্ড জাৰ্ণেলিষ্ট বঁটা
* ১৯৬৮- পদ্মশ্ৰী সন্মান
* ১৯৭৬- দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা
* ২০১১- ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ দ্বাৰা কানন বালাৰ সোঁৱৰণত ডাক টিকট মুকলি

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ

* www.kanandevi.com

* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী
অনুজা চৌহান

**অনুজা চৌহান** (, জন্ম: ১৯৭০) হ'ল এগৰাকী ভাৰতীয় লেখক, বিজ্ঞাপনদাতা আৰু নাট্যকাৰ। ১৭ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি চৌহানে ভাৰতৰ জেডব্লিউটি নামৰ বিজ্ঞাপন সংস্থা এটাত কাম কৰিছিল আৰু কোম্পানীৰ উপ-সভাপতি আৰু কাৰ্যবাহী সৃষ্টিশীল পৰিচালক পদবীত অধিষ্ঠিত হৈছিল। সাহিত্যক কেৰিয়াৰ হিচাপে ল'বলৈ তেওঁ ২০১০ চনত চাকৰি ইস্তফা দিয়ে। চাকৰি কৰি থকাৰ সময়খিনিত, তেওঁ পেপচি, কুৰকুৰে, মাউণ্টেইন ডিউ আৰু ন'কিয়া আদি ব্ৰেণ্ডৰ সৈতে কাম কৰিছিল। পেপচিৰ 'নাথিং অফিচিয়েল এবাউট ইট' অভিযান আৰু 'য়েহ দিল মাংগে ম'ৰ', 'অয়ে বাব্‌লি' আদি শ্ল'গান অনুজা চৌহানৰ সৃষ্টি।

লেখক হিচাপে তেওঁক 'দ্য জয়া ফেক্টৰ', 'বেটল ফ'ৰ বিট্টৰা', 'দৌজ প্ৰাইচি ঠাকুৰ গাৰ্লচ্‌', 'দ্য হাউচ ডেট বিজে বিল্ট' আৰু 'বাজ' আদিৰ বাবে জনা যায়।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
উত্তৰ প্ৰদেশত জন্ম গ্ৰহণ কৰা চৌহানে তেওঁৰ শৈশৱৰ বেছিভাগ সময় উত্তৰ ভাৰতৰ সেইসমূহ চহৰত অতিবাহিত কৰিছিল, যিসমূহ সেনা চাউনিক ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল। কাৰণ চৌহানৰ দেউতাকে ভাৰতীয় সৈন্যবাহিনীত কাম কৰিছিল। লেফটেণ্টেত কৰ্ণেল হৈ থকাৰ সময়তে তেওঁ সৈন্যবাহিনীৰ চাকৰিৰ পৰা আগতীয়া অব্যাহতি লয় আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ গুচি যায়। মাক-দেউতাকৰ চাৰিগৰাকী কন্যা পদ্মিনী, ৰোহিণী, নন্দিনী আৰু অনুজাৰ, অনুজা আছিল আটাইতকৈ সৰু। তেওঁৰ ডাঙৰ বায়েক নন্দিনী বাজপেয়ীও এগৰাকী লেখক।

তেওঁ আৰ্মি পাব্লিক স্কুল, নতুন দিল্লী, চ'ফিয়া গাৰ্লচ কনভেণ্ট, মিৰাত সেনানিবাস আৰু দিল্লী পাব্লিক স্কুল, মথুৰা ৰ'ড, নতুন দিল্লীৰ পৰা তেওঁৰ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল। দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ, মিৰাণ্ডা হাউচৰ পৰা তেওঁ অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু 'ৰয়েল মেলবৰ্ণ ইনষ্টিটিউ অৱ টেকন'ল'জি'ৰ পৰা গণ সংযোগ মাধ্যমত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লয়।

## ব্যক্তিগত জীৱন
চৌহান প্ৰসিদ্ধ টেলিভিছন উপস্থাপক আৰু প্ৰযোজক নিৰেত আলভাৰ সৈতে বিবাহ পাশত আৱদ্ধ হয়, যি দূৰদৰ্শনৰ 'ইণ্ডিয়ান আইড'ল (চ'নি), 'পাৰফেক্ট ব্ৰাইড (ষ্টাৰপ্লাছ), 'ৰ'ডিজ' (এমটিভি) আদিৰ দৰে জনপ্ৰিয় বাস্তৱিক অনুষ্ঠানৰ প্ৰযোজক। ১৯৯৪ চনত তেওঁলোকৰ বিয়া হয়। দুজনী ছোৱালী, নীহাৰিকা মাৰ্গাৰেট আৰু নয়নতৰা ভায়োলেট আৰু এটি ল'ৰা দ্ৰাবিড়ৰ সৈতে, তেওঁলোক তিনিটি সন্তানৰ পিতৃ-মাতৃ। ২০০২ চনৰ পৰা তেওঁলোক দিল্লীৰ গুৰগাঁৱত থাকিবলৈ লয়। চৌহানৰ শাহু মাৰ্গাৰেট আলভা ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নেতা, সদৌ ভাৰত কংগ্ৰেছ সমিতিৰ প্ৰাক্তন সাধাৰণ সম্পাদক আৰু ৰাজস্থানৰ প্ৰাক্তন ৰাজ্যপাল। চৌহানক সাহিত্যক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে, ২০১১ চনত 'ফেমিনা ইণ্ডিয়া' আলোচনীৰ ৫০গৰাকী আটাইতকৈ ধুনীয়া ভাৰতীয় মহিলা আৰু 'এমএচএন, দ্য ইনফ্লুএনচিয়েল'ৰ দেশৰ ৫০গৰাকী আটাইতকৈ শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত স্থান দিয়া হৈছিল। ২০১৮ চনত সাহিত্যক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এফআইচিচিআই নাৰী সংস্থাই সন্মানিত কৰে।

বিয়াৰ এঘাৰ বছৰৰ পাছত, তেওঁ খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। কিন্তু ২০১৮ চনত তেওঁ কয় যে, খ্ৰীষ্টান ধৰ্মটোও আন যিকোনো সংগঠিত ধৰ্মৰ দৰে ভাল অথবা বেয়া আছিল আৰু অধাৰ্মিকভাৱে তেওঁ এতিয়া যথেষ্ট দৃঢ়৷

## গ্ৰন্থপঞ্জী
* দ্য জয়া ফেক্টৰ, ২০০৮, হাৰপাৰ কলিনচ্‌
* বেটল ফ'ৰ বিট্টৰা: ২০১০, হাৰপাৰ কলিনচ্‌
* দৌজ প্ৰাইচি ঠাকুৰ গাৰ্লচ্‌, ২০১৩, হাৰপাৰ কলিনচ্‌
* দ্য হাউচ ডেট বিজে বিল্ট (২০১৫), ৱেষ্টলেণ্ড
* বাজ, (২০১৭), হাৰপাৰ কলিনচ্‌

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক
মিম কুট

**মিম কুট** () মিজোৰামৰ মিজো জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। ইয়াক মুখ্যতঃ কুকি জনজাতিৰ দ্বাৰা উদযাপন কৰা হয় আৰু মাকৈ সংগ্ৰহ কৰাৰ পিছত আগষ্ট আৰু ছেপ্টেম্বৰত উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়। কুকি জনজাতিৰ দ্বাৰা এই উৎসৱ উদযাপন কৰাৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে মাকৈ খেতি কৰি উৎপাদিত শস্যৰ ওপৰত সফলতাৰে তেওঁলোকৰ বিজয়ী মহিমা প্ৰকাশ কৰা হয়। ইয়াক ঋতুৰ অন্তিম শস্য শস্য হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। উৎসৱৰ দৈৰ্ঘ্য দুই দিনৰ পৰা সাত দিনলৈ হ'ব পাৰে। মিজোৰামৰ মানুহে উৎসৱত গীত আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰে। তেওঁলোকে পিন্ধা বিভিন্ন কাপোৰবোৰে মিজো মানুহ আৰু মিম কুট উৎসৱক অনন্য কৰি তোলে।

মিজোৰামৰ লগতে নাগালেণ্ডৰ কুকি সকলেও এই উৎসৱ উদযাপন কৰে। 

## উৎপত্তি আৰু ইতিহাস
মিম কুট মিজোৰামৰ আটাইতকৈ পুৰণি উৎসৱ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। মৃতকৰ স্মৃতিৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰিবলৈ উৎসৱৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। যদিও এই উৎসৱৰ এটা অংশ খাদ্য, তথাপিও ইয়াত সুখৰ সম্ভাৱনা কম। মিম মানে মাকৈ বা গোমধান। পৰম্পৰাগত ভাবে মাকৈ চপোৱাৰ উপযুক্ত হোৱাৰ পিছত এই উৎসৱৰ আয়োজন কৰা হৈছিল।

এই উৎসৱৰ উৎপত্তি কুকি আৰু চিন নামৰ দুজন ভাতৃৰ কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত। এই কাহিনী মূলতঃ অমৰ প্ৰেম আৰু স্নেহৰ বিষয়ে এটা কাহিনী যি তেজৰ বন্ধন দৰ্শায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে অতীতত দুয়োজনকে তেওঁলোকৰ মাকৰ দ্বাৰা পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল। আৰু এসময়ত তেওঁলোকৰ নিসংগতা আৰু আৱেগিক দুৰ্বলতাৰ দিনত কুকিয়ে অতি ভোক অনুভৱ কৰিছিল। সেয়েহে চিনে তেওঁৰ ভায়েকক প্ৰয়োজনৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ ভোক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ কুকিক মিম বা মাকৈৰ এটা টুকুৰা (এটা ব্যঞ্জন) দিছিল। আৰু তেওঁলোকৰ এই প্ৰেমৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰি আৰু ঈশ্বৰক ধন্যবাদ জনাবলৈ মিজোৰামত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। 

## বৰ্ণনা
এই উৎসৱৰ সময়ত মিজোসকলে মুখ্যতঃ তেওঁলোকৰ মৃত পূৰ্বপুৰুষসকলক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰে। তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ প্ৰিয়জনৰ বিদেহী আত্মাৰ উদ্দেশ্যে মাকৈ, কাপোৰ আৰু মাখন প্ৰদান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে তেওঁলোকে পৰম্পৰাগত নৃত্যত অংশগ্ৰহণ কৰে। নৃত্যসমূহ দুয়োটা বা আনকি ডাঙৰ গোটত পৰিৱেশন কৰা হয়। গীতৰ সৈতে ডাঙৰ ড্ৰাম, লংহৰ্ন, আৰু অন্যান্য স্থানীয় বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হয়। নৃত্যত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে বিশেষ সাজ-পোছাক পিন্ধি সমন্বয়ত নৃত্য কৰে। ইয়াৰ উপৰিও এই উৎসৱৰ সময়ত বিভিন্ন পাৰম্পৰিক
প্ৰতিযোগিতা আৰু ক্ৰীড়া অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই সময়ত নৃত্য, উপভোগ্য প্ৰতিযোগিতা, ক্ৰীড়া, পোছাক প্ৰদৰ্শনী, প্ৰতিভা অন্বেষণৰো আয়োজন কৰা হয়।

## উদযাপন
মিম কুট উলপক্ষে বিভিন্ন পাৰম্পৰিক মিজো খাদ্যৰ আয়োজন কৰা হয়। চাউলৰ প্ৰস্তুত কৰা এক বিশেষধৰণৰ পানীয় এই উৎসৱৰ লগত জড়িত। নৃত্য-গীত আৰু নানা তৰহৰ ভোজনৰ সমহাৰৰে ইয়াক উদযাপন কৰা হয়। বছৰটোৰ শস্যৰ অংশ তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষলৈ আগবঢ়ায়। যিহেতু মিম কুটক শোকৰ সময় হিচাপে পালন কৰা হয়, ইয়াক তাহ কুট বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে 'শোকৰ উৎসৱ'। 

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:মিজোৰাম
কʼলাট্টম নৃত্য

thumb|কʼলাট্টম নৃত্য
**ক'লাট্টম** হৈছে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক, আৰু তামিলনাডু ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য। কেৰালাত এই নৃত্য কুম্মী (Kummi) নামেৰে জনজাত। গুজৰাট ৰাজ্যৰ দাণ্ডিয়া ৰাসৰ দৰে, ৰঙীন লাঠি হাতত লৈ এই নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ক'লাট্টম শব্দটো দুটা পৃথক শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে- 'কোলা'ৰ অৰ্থ হৈছে এটা সৰু লাঠি আৰু 'অট্টাম'ৰ অৰ্থ হৈছে নৃত্য। নৃত্যৰ সময়ত প্ৰদৰ্শকসকলে প্ৰতিটো হাতত ধৰি থকা লাঠি বজাই নৃত্যটো প্ৰদৰ্শন কৰে। সাধাৰণতে যুৱতীসকলৰ দ্বাৰা অনুশীলন কৰা, এই নৃত্যটো বিশেষকৈ তামিলনাডু ৰাজ্যত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু মনোৰঞ্জক নৃত্য। পুৰণি কালত এই নৃত্যটো কেৱল মহিলাসকলে কৰিছিল যদিও লাহে লাহে এই নৃত্যত পৰিৱৰ্তন হৈছে আৰু এতিয়া নৃত্যটো পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ে কৰাও দেখা যায়।

ক'লাট্টম নৃত্যক ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ বিভিন্ন ৰাজ্যত বিভিন্ন নামৰ দ্বাৰা জনা যায়। দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰাজ্য অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত এই নৃত্যপ্ৰকাৰক কোলান্নলু, কোলাট্টাম আৰু কোলান্নালু বুলি কোৱা হয়। নৃত্যটো কিছুমান অঞ্চলত কোলাদি, কলি আৰু কামবাদি কালী হিচাপেও পৰিচিত। সাধাৰণতে, এই নৃত্য উৎসৱৰ সময়ত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। বহু সংখ্যক কোলাটাম নৃত্যশিল্পীয়ে গংগা গৌৰী সংবাদ এই নৃত্যৰ বিষয়বস্তু হিছাপে লয়। বিষয়বস্তুটো ভগৱান শিৱৰ দুই পত্নী দেৱী গঙ্গা আৰু দেৱী পাৰ্বতীৰ মাজৰ যুঁজৰ ওপৰত আধাৰিত।

মূলতঃ ই এটা ধৰ্মীয় নৃত্য, আৰু কিছুমান ঠাইত এই নৃত্য কোলাট্টাম উৎসৱৰ সময়ত পৰিবেশন কৰা হয়, যি দিৱালী উৎসৱৰ পিছত অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহৰ পূৰ্ণিমাত আৰম্ভ হয়। কোলাট্টামত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা বিভিন্ন পদক্ষেপক কপুলু বুলি কোৱা হয়। ৫০ প্ৰকাৰৰ কপুলু সাধাৰণতে এই লোকনৃত্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেতিয়া দলনেতাই সংকেত দিয়ে,যোৰ বান্ধি নৃত্যশিল্পীসকলে প্ৰথমে ভগৱান গণেশক প্ৰাৰ্থনা কৰি নৃত্য আৰম্ভ কৰে। মহিলাসকলে সাধাৰণতে ৰঙা বোৰ্ডাৰৰ সৈতে হালধীয়া ৰঙৰ শাৰী পিন্ধে। এই নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত, সংগীতজ্ঞসকলে মৃদঙ্গ, হেৰমনিয়ম আদি বাদ্যযন্ত্ৰ বজায়। নৃত্যশিল্পীসকলে সংগীতৰ ছন্দেৰে বৃত্তাকাৰ গতিত আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে লাঠিবোৰ টুকুৰিয়ায়।

## ইতিহাস
ঐতিহাসিক প্ৰমাণ অনুসৰি, কʼলাট্টম নৃত্য সপ্তম শতিকাত উদ্ভৱ হৈছে। প্ৰাচীন কালৰ পৰা কʼলাট্টমৰ ধৰ্মীয় গুৰুত্ব আছে। কিংবদন্তী অনুসৰি, ৰাক্ষস বাসৱসুৰা নাম এটা ভয়াৱহ দানৱ বাস কৰিছিল যাক কোনেও নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰা নাছিল। তেওঁৰ দুষ্টতা আৰু অত্যাচাৰৰ বাবে সকলোৱে ভয় কৰিছিল। এবাৰ গাভৰু ছোৱালীৰ এটা দল এটা অসুৰ ওচৰলৈ গৈছিল আৰু মৰমৰ সংগীতৰ সৈতে কোলাট্টাম নৃত্য কৰিছিল। মনোমোহা পৰিৱেশ আৰু সংগীতে ৰাক্ষসক সন্তুষ্ট কৰিছিল। এই সুন্দৰ নৃত্যই বাসৱসুৰক ইমান প্ৰভাৱিত কৰিছিল যে তেওঁ তেওঁৰ অশুভ কামবোৰ এৰি দিছিল। লোকবিশ্বাস অনুসৰি, বাসৱসুৰ কিংবদন্তিৰ সময়ৰ পৰা নৃত্যটো প্ৰদৰ্শন আৰম্ভ হৈছিল। পৌৰাণিক কাহিনীবোৰে কয় যে বাসৱসুৰা আন কোনো নহয়, কিন্তু কোলাট্টাম লোকনৃত্যৰ জৰিয়তে শ্ৰদ্ধা কৰা ভগৱান শিৱৰ এক প্ৰদৰ্শিত ৰূপ। 'বাসৱ'ৰ অৰ্থ হৈছে 'ষাঁড় গৰু' আৰু হিন্দু ধৰ্মৰ শাস্ত্ৰত ইয়াক শিৱৰ এক ৰূপ হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নৃত্য
ৰতি

**ৰতি** বা **ৰতিদেৱী** () হৈছে হিন্দুসকলৰ প্ৰেম, জৈৱিক কামনা-বাসনা আৰু যৌন তৃপ্তিৰ দেৱী। ৰতিত প্ৰায়েই হাতত এখন তৰোৱাল লৈ থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়। তেওঁ প্ৰেমৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা কামদেৱৰ সহধৰ্মিণী তথা প্ৰজাপতি দক্ষৰ জীয়ৰী। কামদেৱৰ চিৰসংগী হিচাপে আখ্যানসমূহৰ লগতে মন্দিৰৰ ভাস্কৰ্যসমূহতো ৰতিৰ চিত্ৰন স্ততে পোৱা যায়। তেওঁলোক দুয়োকে একেলগে উপাসনাও কৰা হয়।

হিন্দু ধৰ্মৰ পুথি বা লিপিসমূহত ৰতিৰ সৌন্দৰ্য তথা কমনীয়তাৰ কথা বিশেষভাৱে উল্লিখিত। তেওঁক স্বয়ং প্ৰেমৰ দেৱতাকো মোহাচ্ছন্ন কৰিব পৰা এক কুমাৰী হিচাপে চিত্ৰায়িত কৰা হয়। মহাদেৱে তৃতীয় নয়নেৰে কামদেৱক ভস্মীভূত কৰাৰ পিছত ৰতিৰ কাকূতি-মিনতি বা বিলাপৰ ফলতেই কামদেৱে পুনৰ্জীৱন প্ৰতিশ্ৰুতি লাভ কৰে। পিছলৈ কৃষ্ণৰ পুত্ৰ প্ৰদ্যুম্নৰ ৰূপত কামদেৱৰ পুনৰ্জন্ম হয়। ৰতিয়ে মায়াৱতী নাম লৈ জন্মতেই পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে বিচ্ছেদ হোৱা প্ৰদ্যুম্নক তুলি-তালি ডাঙৰ-দীঘল কৰাত বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। মায়াৱতী ওৰফে ৰতিয়ে প্ৰদ্যুম্নৰূপী কামদেৱৰ ধাত্ৰীৰ লগতে প্ৰেমিকাৰো ভূমিকা পালন কৰি প্ৰদ্যুম্নৰ হাতত বধ হ'ব লগা ৰাক্ষসৰাজক কিদৰে বধ কৰি পিতৃ-মাতৃৰ কাষলৈ ঘূৰি যাব পাৰি তাৰেই দিকনিৰ্দেশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰদ্যুম্নৰূপী কামদেৱে মায়াৱতীৰূপী ৰতিক পত্নী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।

## নামৰ উৎপত্তি
ৰতি নামটো মূল সংস্কৃত শব্দ 'ৰম'ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে যাৰ অৰ্থ হৈছে উপভোগ কৰা বা প্ৰফুল্ল হোৱা। তদুপৰি এই ধাতুৱে যিকোনো প্ৰকাৰৰ উপভোগ কৰাৰ কথাকেই বুজোৱাৰ লগতে সাধাৰণতে শাৰীৰিক সুখ-ভোগৰ কথা নিৰ্দেশ কৰে। ব্যুৎপত্তিগতভাৱে 'ৰতি' শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'যাক ভোগ কৰিব পাৰি'। ই প্ৰায় সদায়েই যৌনতা সম্পৰ্কীয় প্ৰেমৰ কথাকে সূচায়।

## জন্ম আৰু বিবাহ

কালিকা পুৰাণত ৰতিৰ জন্ম বৃতান্ত বহলাই পোৱা যায়। এই আখ্যান অনুসৰি সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাই দহগৰাকী প্ৰজাপতিৰ সৃষ্টিৰ পিছত নিজৰ মানসপুত্ৰ প্ৰেমৰ দেৱতা কামদেৱৰ জন্ম দিয়ে। পুষ্পবাণেৰে গোটেই জগতত প্ৰেম বিলাই দিবলৈ কামদেৱক ব্ৰহ্মাই নিৰ্দেশ দিয়ে। প্ৰজাপতি দক্ষই কামদেৱক এগৰাকী পত্নী প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। কামদেৱে প্ৰথমেই নিজৰ শৰ ব্ৰহ্মা আৰু প্ৰজাপতিসকলৰ ওপৰত নিক্ষেপ কৰে যাৰ ফলত তেওঁলোক আটায়ে ব্ৰহ্মাৰ জীয়ৰী সন্ধ্যাৰ প্ৰতি বাসনামত্ত হয়। সেই সময়তে সেই ঠাইৰে পাৰ হৈ যোৱা শিৱই তেওঁলোকৰ এই অৱস্থা দেখি ‌হাঁহে। এই কথাত লজ্জিত হৈ ব্ৰহ্মা আৰু প্ৰজাপতিসকল উত্তেজিত হয় আৰু তেওঁলোকৰ দেহৰ পৰা ঘাম নিৰ্গত হয়। দক্ষৰ দেহৰ ঘামৰপৰাই অপূৰ্ব সুন্দৰী ৰতিৰ জন্ম হয় আৰু তেওঁ ৰতিক কামদেৱৰ হাতত অৰ্পণ কৰে। ব্ৰহ্মাই কামদেৱৰ ওপৰত ক্ৰুদ্ধ হৈ ভৱিষ্যতে শিৱৰ দ্বাৰা ভস্মীভূত হ'বলৈ অভিশাপ দিয়ে। কামদেৱে কাবৌ-কোকালি কৰাত দয়া ওপজি ব্ৰহ্মাই কামদেৱৰ পুনৰ্জন্ম সুনিশ্চিত কৰে। ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত পুৰাণৰ মতে ব্ৰহ্মাৰ কামদৃষ্টিৰ পিছত সন্ধ্যাই দেহত্যাগ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বিষ্ণুৱে সন্ধ্যাক ৰতি নামেৰে পুনৰ্জনম প্ৰদান কৰি কামদেৱৰ সৈতে বিবাহ সম্পন্ন কৰে। শিৱপুৰাণত উল্লেখ আছে যে দেহত্যাগৰ পিছত ৰতিয়ে দক্ষৰ ঘামৰ পৰা জন্ম লয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:হিন্দু কিংবদন্তি
শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
ধালো নৃত্য

**ধালো নৃত্য** () হৈছে ভাৰতৰ গোৱাৰ হিন্দুসকলৰ এক জনপ্ৰিয় লোক নৃত্য। নৃত্যটো মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰি পৰিৱেশন কৰে। নৃত্য কৰা গানবোৰ সাধাৰণতে কোংকণী বা মাৰাঠী ভাষাত গোৱা হয়। এই গানৰ বিষয়বস্তুবোৰ সাধাৰণতে ধৰ্মীয় বা সামাজিক প্ৰকৃতিৰ হয়। এইনৃত্য শীতকালৰ আৰম্ভণিত পুহ মাহত এক সপ্তাহজুৰি পৰিচালনা কৰা হয়।যদিও ধালো নৃত্য বহু যোগ ধৰি চলি আহিছে, ২০০৮ চনত, প্ৰথম ধালো উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল। গোৱাৰ কলা আৰু সংস্কৃতি সঞ্চালকালয়ে এই উৎসৱটো প্ৰচাৰ কৰাত সহায় কৰে, আৰু তেতিয়াৰ পৰা কেইবাটাও হিন্দু মন্দিৰত ধলো আৰু ফুগডিৰ (গোৱাৰ আন এটা নৃত্য) প্ৰতিযোগিতা পতা হয়। ধালোক নতুন দিল্লীৰ লোক নৃত্য উৎসৱত উপস্থাপন কৰিবলৈ বাছনি কৰা হৈছিল।

## নৃত্যৰ কৌশল আৰু ৰীতি-নীতি
ধলো নৃত্যটো ১২-১৪ গৰাকী মহিলাই ইজনে সিজনৰ হাতত ধৰি দুটা সমান্তৰাল শাৰীত নৃত্য কৰে। নৃত্যশিল্পীসকলে তেওঁলোকৰ বাহুবোৰ কাষৰ নৃত্যশিল্পীৰ কঁকালত ৰাখে আৰু গোৱা গানবোৰৰ সুৰৰ তালত লাহে-লাহে দোলা দি নাচে। সাধাৰণতে, মহিলাৰ দুটা শাৰী আগবাঢ়ি আৰু পিছলৈ গৈ ইজনে সিজনৰ সন্মুখীন হৈ নাচে। গানবোৰ প্ৰকৃতিৰ লগত জড়িত আৰু বিষয়বস্তু সাধাৰণতে পৃথিৱী জীৱজন্তুৰ আৰু মাতৃভূমি আদি। এই গানবোৰত প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি প্ৰেম উপস্থাপন কৰোঁতে মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ কাহিনীও অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।

যদিও পুৰুষসকলক অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়, নৃত্যটো সাধাৰণতে মহিলাই কৰে। সাধাৰণতে ১২-২৪ গৰাকী মহিলাই ৰাতিৰ আহাৰৰ পিছত এটা পূৰ্ব-নিৰ্বাচিত নিৰ্দিষ্ট স্থানত একত্ৰিত হয় যাক মাণ্ড" বুলি কোৱা হয়। এই স্থানত তেওঁলোকে ৫, ৭ বা ৯ নিৰন্তৰ ৰাতিৰ বাবে লগ হয়। লোকবিশ্বাস যে এই প্ৰদৰ্শনৰ সৈতে ঠাইখন পবিত্ৰ হৈ পৰে। তথ্য অনুসৰি ধালো নৃত্য-গীতবোৰ ৰাতিপুৱালৈকে গোটেই ৰাতি চলে। অন্তিম নিশাটো আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় যেতিয়া এই মহিলাসকলৰ বহুতে উত্তেজনাৰ আত্মবিভোৰ হৈ পৰে। তেতিয়া আনসকলে বশ্বাস কৰে যে দেৱীৰ আত্মাই মহিলাসকলৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰিছে: "তাংচেৰ ৰম্ভ আই লি। " উৎসৱৰ শেষত, 'ৰমভা' নামৰ এটা চুটি খেল/প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই বৰ্ণনাত, ২১ গৰাকী ৰমভা ভনীয়ে তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ ভায়েকক লগ কৰিব বিচাৰে। ভনীসকলৰ বয়স চৌদ্দৰ পৰা পঁয়ষট্টি বছৰলৈ হʼব পাৰে। তেওঁলোক সকলোৱে তেওঁলোকৰ ভায়েকক মাতে আৰু লগ কৰে। ধালো নৃত্যৰ এইটো একমাত্ৰ পুৰুষ চৰিত্ৰৰ অংশ। ইয়াৰ বাহিৰে কোনো মানুহে অংশগ্ৰহণ কৰিব নকৰে। পুৰুষ চৰিত্ৰটোক "বান্ধৱ" বুলি কোৱা হয়। ৰাতিপুওৱাৰ লগে লগে, গাওঁখনৰ জ্যেষ্ঠজনে তেওঁলোকৰ সকলোৰে কল্যাণৰ বাবে আশীৰ্বাদ দিয়ে। প্ৰতীকহিচাপে নাৰিকলট ভাঙি দিয়া হয় আৰু উপস্থিত লোকসকলক ঘৰত তৈয়াৰ কৰা মিঠাই বিতৰণ কৰা হয়। অন্তিম দিনত মহিলাসকলে বিস্তৃতভাৱে পোছাক পিন্ধে আৰু পুৰুষৰ ছবি অংকন কৰে। ধালো নৃত্যৰ জৰিয়তে গাওঁবাসীসকলে পৃথিৱী মাতৃৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ জীয়াই থকাৰ উপায় প্ৰদান কৰাৰ বাবে কৃতজ্ঞতা দেখুৱায়।

## নৃত্যৰ পোছাক
মহিলাসকলে পৰম্পৰাগত শাৰী আৰু গহনা পিন্ধে। তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ চুলি ফুলেৰে সজায় আৰু তেওঁলোকে উৎসৱৰ অন্তিম দিনটোত অতি আকৰ্ষণীয়ভাৱে পোছাক পিন্ধিছিল। মানুহে উৎসৱৰ দিনত তেওঁলোকৰ ঘৰ আৰু মন্দিৰৰ ৰঙ্গোলিৰে সজ্জিত কৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
মাতৃকা

**মাতৃকা** () অৰ্থাৎ দৈৱিক মাতৃসকল হৈছে কেইবাগৰাকী মাতৃৰূপী দেৱী আৰু হিন্দু ধৰ্মত তেওঁলোকক সদায়েই একেলগে উপস্থাপন কৰা হয়। তেওঁলোক আদি পৰাশক্তিৰে বিভিন্ন স্বৰূপ। তেওঁলোক হৈছে দেৱতাসকলৰ শক্তিৰ বিমূৰ্ত ৰূপ। ব্ৰহ্মাণীৰ উৎপত্তি ব্ৰহ্মাৰ পৰা। একেদৰে বৈষ্ণৱী বিষ্ণুৰ পৰা। মহেশ্বৰী শিৱৰ পৰা, ইন্দ্ৰাণী ইন্দ্ৰৰ পৰা, কৌমাৰী স্কন্দ অৰ্থাৎ কাৰ্ত্তিকৰ পৰা, বৰাহী বৰাহৰ পৰা আৰু চামুণ্ডা দেৱীৰ পৰা উৎপন্ন। ইয়াৰ উপৰিও আন দুগৰাকী মাতৃকা হৈছে নৰসিংহী আৰু বিনায়কী।

মাতৃকাসকলক প্ৰায়েই সাতগৰাকীৰ গোট বা সপ্তমাতৃকা হিচাপে উপস্থাপন কৰা দেখা পোৱা যায়। অষ্টমাতৃকা বা আঠগৰাকী দেৱীৰ গোট হিচাপেও তেওঁলোকক চিত্ৰায়িত কৰা হয়। দক্ষিণ ভাৰতত মূলতঃ সপ্তমাতৃকাৰ উপাসনা বিৰাজমান হোৱাৰ বিপৰীতে নেপালৰ লগতে আনবোৰ ঠাইত অষ্টমাতৃকাৰ পূজা দেখা যায়।

হিন্দু ধৰ্মৰ দেৱীপূজা কৰা পন্থা অৰ্থাৎ তন্ত্ৰত মাতৃকাসকলৰ অপৰিসীম গুৰুত্ব আছে। শাক্ত পন্থাত তেওঁলোকক দানৱৰ সৈতে হোৱা যুঁজসমূহত পৰম শাক্ত দেৱীক সহযোগ কৰাৰ কথা কোৱা হয়। কোনো কোনো পণ্ডিতে মাতৃকাসকলক শৈৱ পন্থাৰ দেৱী বুলিও মত প্ৰকাশ কৰে। সমৰ দেৱতা স্কন্দ (মুৰুগান) বা কাৰ্ত্তিকৰ পূজাৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক দেখা যায়। প্ৰাচীনতম সূত্ৰসমূহত মাতৃকাসকলক অশুভ আৰু ভয়ংকৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁলোক ভয়লগা দেৱী, শিশু হৰণকাৰী তথা ভক্ষণকাৰী বা অন্য অৰ্থত শিশুকালৰ ফোঁহা, জ্বৰ, ক্ষুধাপীড়ণ আৰু ৰোগসমূহৰ কাৰক। প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থা প্ৰাপ্ত হোৱাৰ পূৰ্বেই বহু শিশুৰ প্ৰাণ কাঢ়ি নিয়া এই ৰোগসমূহৰ নিবাৰণৰ হকে তেওঁলোকৰ উপাসনা কৰা হয়। পৰৱৰ্তী কালৰ আখ্যানসমূহত মাতৃকাসকলে ৰক্ষাকৰ্তা দেৱীৰ ভূমিকা পালন কৰিবলৈ লয় যদিও তেওঁলোকৰ অশুভ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্য অটুট থাকে। এনেদৰে তেওঁলোকে প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টিশীল আৰু ধ্বংসকাৰী দুয়োটা চৰিত্ৰকে প্ৰতিফলিত কৰে।

বৰাহমিহিৰৰ বৃহৎ সংহিতাত কোৱা হৈছে যে মাতৃকাসকলক তেওঁলোকৰ নামানুসাৰে হিন্দুসকলৰ প্ৰধান দেৱতাসমূহৰ সৈতেহে পূৰ্ণ ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে। তেওঁলোক অৰ্ধাংগিণী বা শক্তি হিচাপে এই দেৱতাসকলৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। আদিতে কৃত্তিকা নক্ষত্ৰপুঞ্জৰ বিমূৰ্ত ৰূপ হিচাপে পৰিচিত মাতৃকাসকলে সপ্তম শতিকাৰ পৰাই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে আৰু নৱম শতিকালৈ দেৱী মন্দিৰৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।

## ব্যুৎপত্তি

জগদীশ নাৰায়ণ তিৱাৰী আৰু জগদীশ চক্ৰৱৰ্তীৰ মতে বৈদিক যুগ আৰু সিন্ধু সভ্যতাৰ সময়ৰে পৰা মাতৃকাসমূহৰ স্থিতি বিদ্যমান। ইয়াৰ প্ৰমাণ হিচাপে সিন্ধু সভ্যতাৰ প্ৰত্নতাত্বিক স্থানসমূহত উদ্ধাৰ হোৱা শাৰী পাতি থকা সাতগৰাকী নাৰী বা দেৱী সম্বলিত ছীল-মোহৰৰ কথাকে কোৱা হয়। ঋকবেদত সোমৰস প্ৰস্তুতকৰণ প্ৰক্ৰিয়াটো নিয়ন্ত্ৰণ কৰা সাতগৰাকী মাতৃৰ উল্লেখ আছে যদিও মহাভাৰততহে ইয়াৰ স্পষ্ট বৰ্ণনা পোৱা যায়।

পঞ্চম শতিকালৈ এই দেৱীসকল তান্ত্ৰিক দেৱী হিচাপে কঠোৰপন্থী হিন্দুধৰ্মৰ মাজত সোমাই পৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
শ্ৰেণী:হিন্দু কিংবদন্তি