কাৰাকোৰাম ঘাইপথ

**কাৰাকোৰাম ঘাইপথ () **ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩৫, এন-৩৫, আৰু চীন–পাকিস্তান বন্ধুত্ব ঘাইপথ, পাকিস্তানৰ পঞ্জাব প্ৰদেশৰ হাছান আব্দলৰপৰা গিলগিট–বাল্টিস্তানৰ খুঞ্জেৰাব পাছলৈকে বিস্তৃত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ, য'ত এই পথ চীনত পাৰ হৈ চীন ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩১৪ত পৰিণত হয়। 

এই ঘাইপথটোৱে পাকিস্তানৰ পঞ্জাব আৰু খাইবাৰ পখতুনখোৱা প্ৰদেশৰ লগতে গিলগিট–বাল্টিস্তানক চীনৰ জিনজিয়াং উইঘুৰ স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সৈতে সংযোগ কৰে। এই ঘাইপথটো পৰ্যটকৰ বাবে জনপ্ৰিয় আৰু বিশ্বৰ অন্যতম ওখ পকী পথ, কাৰাকোৰাম পৰ্বতমালাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ খুঞ্জেৰাব পাছৰ ওচৰত সৰ্বোচ্চ উচ্চতা ৪,৭১৪ মিটাৰ (১৫,৪৬৬ ফুট)।  ইয়াৰ উচ্চতা আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণত জড়িত অসুবিধাৰ বাবে ইয়াক প্ৰায়ে বিশ্বৰ অষ্টম আশ্চৰ্য্য বুলি কোৱা হয়। 

## ইতিহাস

চীনত বন্ধুত্ব ঘাইপথ বুলিও জনাজাত কাৰাকোৰাম ঘাইপথ (KKH) চীন আৰু পাকিস্তান চৰকাৰে যৌথভাৱে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৯৬২ চনত আৰম্ভ হোৱা, ১৯৭৯ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা আৰু ১৯৮৬ চনত জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। পাকিস্তানে প্ৰথম অৱস্থাত মিণ্টকা পাছৰ মাজেৰে এই পথটো নিৰ্মাণ কৰাটো পছন্দ কৰিছিল। ১৯৬৬ চনত চীনে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে উচ্চ খুঞ্জেৰাব পাছৰ পৰামৰ্শ দিছিল আৰু কয় যে মিণ্টকা বিমান আক্ৰমণৰ বাবে অধিক দুৰ্বল হ’ব।  ঘাইপথ নিৰ্মাণৰ সময়ত প্ৰায় ৮১০ জন পাকিস্তানী আৰু প্ৰায় ২০০ চীনা শ্ৰমিকৰ মৃত্যু হয়। বেছিভাগেই ভূমিস্খলন আৰু পতনৰ ফলত। নিৰ্মাণৰ সময়ত মৃত্যু হোৱা ১৪০ জনতকৈ অধিক চীনা শ্ৰমিকক গিলগিটৰ চীনা কবৰস্থানত সমাধিস্থ কৰা হৈছে  প্ৰাচীন ৰেচম পথৰ কেইবাটাও পথৰ ভিতৰত কেকেএইচ পথটো অন্যতম। 

পাকিস্তানৰফালৰপৰা এই পথটো পাকিস্তান আৰ্মি কৰ্পছ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰৰ সহযোগত এফ ডব্লিউ অ’ (ফ্ৰণ্টিয়াৰ ৱৰ্কছ অৰ্গেনাইজেচন)ৰদ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পাকিস্তান সেনাৰ মুখ্য অভিযন্তা শাখাই ঘাইপথটোৰ ইতিহাস নথিভুক্ত কৰাৰ এক প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰে। "কাৰাকোৰাম ঘাইপথৰ ইতিহাস" নামৰ কিতাপখন ব্ৰিগেডিয়াৰ (অৱসৰপ্ৰাপ্ত) মহম্মদ মুমতাজ খালিদে দুটা খণ্ডত লিখিছে। প্ৰথম খণ্ডত লেখকে ভূমি আৰু মানুহ, উত্তৰ অঞ্চলৰ আদিম যোগাযোগ ব্যৱস্থা, গিলগিটলৈ সৰ্ববতৰীয়া পথৰ প্ৰয়োজনীয়তা, সিন্ধু উপত্যকা পথ নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিছে। দ্বিতীয় খণ্ডত সিন্ধু উপত্যকা পথটো কাৰাকোৰাম ঘাইপথলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ ফলত হোৱা পৰিঘটনা, ইয়াৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা অসুবিধাসমূহ আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণত পাকিস্তান সেনাৰ কৰ্পছ অৱ ইঞ্জিনিয়াৰ আৰু তেওঁলোকৰ চীনা সমকক্ষসকলৰ ভূমিকা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। 

## ঘাইপথ

এই ঘাইপথটোৱে গিলগিট-বাল্টিস্তান অঞ্চলক প্ৰাচীন চিল্ক পথৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু চীনৰ জিনজিয়াং অঞ্চলৰ কাছগাৰৰপৰা পাকিস্তানৰ এবটাবাদলৈকে প্ৰায় ১৩০০ কিলোমিটাৰ (৮১০ মাইল) বিস্তৃত। এবটাবাদৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে এন-৩৫ নামেৰে জনাজাত এই ঘাইপথটোৰ এটা সম্প্ৰসাৰণ পাকিস্তানৰ হাছান আব্দালত গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড, এন-৫ৰ সৈতে মিলি যায়। 

এই ঘাইপথটো ইউৰেছিয়ান প্লেট আৰু ইণ্ডিয়ান প্লেটৰ সংঘৰ্ষ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়, য'ত চীন, তাজিকিস্তান, আফগানিস্তান, আৰু পাকিস্তান ইটোৱে সিটোৰপৰা ২৫০ কিলোমিটাৰ (১৬০ মাইল)ৰ ভিতৰত আছে। ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত কাশ্মীৰৰ অতি স্পৰ্শকাতৰ বিবাদৰ বাবে এই দেশসমূহৰ বাবে বিশেষকৈ পাকিস্তান আৰু চীনৰ বাবে কাৰাকোৰাম ঘাইপথ কৌশলগত আৰু সামৰিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। 

## পাকিস্তানী শাখা
 

 
৮০৬ কিলোমিটাৰ (৫০১ লমাই) দৈৰ্ঘ্যৰ,  ঘাইপথৰ পাকিস্তানী অংশ এবটাবাদৰপৰা আৰম্ভ হয় যদিও এন-৩৫ যাৰ অংশ এতিয়া কেকেএইচ, আনুষ্ঠানিকভাৱে হাছান আব্দলৰপৰা আৰম্ভ হয়। এই ঘাইপথটোৱে ঠাকোটত সিন্ধু নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ নদীখনৰ কাষেৰে জাগল’টলৈকে আগবাঢ়ি যায়, য’ত গিলগীত নদী সিন্ধু নদীৰ লগত মিলি যায়। ইয়াতেই তিনিটা মহান পৰ্বতমালা লগ হয়: হিন্দুকুছ, হিমালয় আৰু কাৰাকোৰাম। বিশ্বৰ নৱম সৰ্বোচ্চ শৃংগ নংগা পৰ্বতেৰে চিহ্নিত হিমালয়ৰ পশ্চিম মূৰটো ঘাইপথৰপৰা দেখা যায়। এই ঘাইপথটো গিলগিট–বাল্টিস্তানৰ ৰাজধানী গিলগিটৰ মাজেৰে পাৰ হৈ নগৰ আৰু হুঞ্জা উপত্যকাৰ মাজেৰে হুঞ্জা নদীৰ কাষেৰে আগবাঢ়িছে। কাৰাকোৰামৰ কিছুমান ওখ পৰ্বত আৰু বিখ্যাত হিমবাহ এই খণ্ডত দেখা পোৱা যায়। এই ঘাইপথটোৱে খুঞ্জেৰাব পাছত পাকিস্তান-চীন সীমান্তৰ সৈতে মিলিত হয়। 

## চীনা অংশ
 
 
 

কাৰাকোৰাম ঘাইপথৰ চীনা অংশটো তাৰিম অৱবাহিকাৰ ঠিক পশ্চিমে উত্তৰ-দক্ষিণ ছাৰিকোল ("হালধীয়া হ্ৰদ") উপত্যকাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়। কাশগৰৰপৰা এই পথটো দক্ষিণ-পশ্চিমলৈ প্ৰায় ৮০ কিলোমিটাৰ (৫০ মাইল) যাত্ৰা কৰি তাৰ পিছত পশ্চিম দিশলৈ ঘূৰি উত্তৰ দিশত চক্ৰগিল পৰ্বত আৰু দক্ষিণে কংগুৰ টাঘ পৰ্বতমালাৰ মাজৰ গেজ (ঘেজ) নদীৰ খাদ অনুসৰণ কৰে। গেজ কেনিয়নত কিৰ্গিজ লোকে বসবাস কৰে। উপত্যকাত উঠি যোৱাৰ পাছত ৰাস্তাটো পূব আৰু দক্ষিণ ঘূৰি কংগুৰ, কাৰাকুল হ্ৰদ, মুজতাঘ আটা আদিৰ কাষেৰে পাৰ হৈ যায়। মুজতাঘ আটাৰ তলত কুলমা পাছৰ মাজেৰে পশ্চিম দিশলৈ এটা নতুন পথ আগবাঢ়ি গৈ তাজিকিস্তানৰ গৰ্নো-বাদাখছানৰ পামিৰ ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিছে। মূল পথটো তলৰ পাছ এটাৰে (য’ত জনসংখ্যা তাজিক হৈ পৰে) আগবাঢ়ি গৈ তাছকুৰ্গানলৈ নামি যায়। আৰু দক্ষিণলৈ গৈ এটা উপত্যকা আৰু জীপ ট্ৰেক পশ্চিম দিশলৈ ৱাখজিৰ পাছলৈ লৈ যায়, ৱাখান কৰিডৰত। তাৰ পিছত পথটো পশ্চিম দিশলৈ ঘূৰি পিৰালীৰ এটা চেকপইণ্ট আৰু সৰু বসতিস্থললৈ যায়, আৰু তাৰ পিছত খুঞ্জেৰাব পাছলৈ যায়, যাৰ সিপাৰে পাকিস্তান, খুঞ্জেৰাব নদী আৰু হুঞ্জা আছে। 

## কাৰাকোৰাম ঘাইপথৰ ওচৰৰ ডাঙৰ চহৰ

পাকিস্তানৰ পাছুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা কে কে এইচ। 
ৰাৱালপিণ্ডি ইছলামবাগ পাকিস্তান ৰেলহেড, ১,৬৭৬ মিলিমিটাৰ (৫ ফুট ৬ ইঞ্চি) গেজ
*হাছান আবদল
* হৰিপুৰ
* এবটাবাদ
* মনছেহৰা
* বট্টাগ্ৰাম
* বেছাম
* পট্টান
* কোহিস্তান
* দাসু
* চিলাছ
* জুগলট
* গিলগিট
* নলটাৰ উপত্যকা
* নগৰ
* আলিয়াবাদ
* গুলমিট
* Sust
* Tashkurgan (চীন)
* উপল (চীন)

## টোকা

## তথ্যৰ উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ

* **Urdu:** Safar Hai Shart A documentary on Karakoram Highway 8th wonder of the world
* History of KKH by Brigadier (Retired) Mumtaz Khalid (Pakistan Army Corps of Engineers)
* Blankonthemap The Northern Kashmir WebSite
* Burzine Waghmar's notes on the KKH and review of Tahir Jahangir A Travel Companion to the Northern Areas of Pakistan, OUP, 2004
* Northern Areas Development Gateway
* Pakistan's Northern Areas
* Karakoram Highway Map 
* A good brief description of the highway
* Photographic Account of Journey through KKH
* Karakoram Highway Road Trip Cross Country Adventure In Gilgit Baltistan

শ্ৰেণী:আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ
শ্ৰেণী:চীন
শ্ৰেণী:পাকিস্তান