open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
দুৰ্গমাসুৰ

**দুৰ্গমা, দুৰ্গমাসুৰ** হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত এজন অসুৰ ৰজা। তেওঁৰ কিংবদন্তি শাকম্ভৰী দেৱীৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত।

## কিংবদন্তি
### [[দেৱী ভাগৱত পুৰাণ]]
হিৰণ্যক্ষ বংশ আৰু দৈত্য বংশৰ অন্তৰ্গত অসুৰ দুৰ্গমাই সৃষ্টিকৰ্তা দেৱতা ব্ৰহ্মাৰ সন্তুষ্টিৰ বাবে কঠোৰ তপস্যা কৰিছিল। বহু বছৰৰ পাছত ব্ৰহ্মাই তেওঁক নিজৰ পছন্দৰ বৰদান ল’বলৈ দেখা দিলে। পূৰ্বপুৰুষৰ অমৰত্বৰ গতানুগতিক কামনাৰপৰা আঁতৰি আহি দুৰ্গমাই গ্ৰন্থ আৰু বেদৰ জ্ঞানৰ একমাত্ৰ মালিক হোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল। বৰলাভ কৰি এই মালিকীস্বত্ব লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁ তেওঁলোকক পাতালত আবদ্ধ কৰি ৰাখিছিল, যাৰ ফলত পৃথিৱীৰ পুৰোহিত আৰু ঋষিসকলৰ বাবে তেওঁলোকক পাবলৈ দুঃসাধ্য হৈ পৰিছিল; কাৰণ ঋষিসকলক যজ্ঞ কৰিবলৈ দেৱতাসকলৰ প্ৰয়োজন আছিল। ইয়াৰ ফলত এই প্ৰথা বিলুপ্ত হ’ল, যাৰ ফলত দেৱতাসকলে নিজৰ ক্ষমতা হেৰুৱাই পেলালে। জগতলৈ দুৰ্ভিক্ষ আৰু তৃষ্ণা নামি আহিল। দুৰ্গমাই সকলো দেৱতাক নিজৰ দাস কৰি ইন্দ্ৰৰপৰা স্বৰ্গৰ সিংহাসন দখল কৰাৰ সুযোগ গ্ৰহণ কৰিলে। যিহেতু দুৰ্গমাৰ-পিটৃয়ে আগতেই সমগ্ৰ পৰিয়ালটোৰ বাবে সুৰক্ষাৰ বৰ লাভ কৰিছিল, সেয়েহে এই সংঘাতত ভগৱান ত্ৰিমূৰ্তিয়ে একো মধ্যস্থতা কৰিব পৰা নাছিল। সেয়েহে তেওঁলোকে শান্তি-শৃংখলা পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ পৰম দেৱী জগদম্বিকাক আহ্বান কৰছিল। দেৱীয়ে পৃথিৱীলৈ নামি আহি মানুহৰ অৱস্থা দেখি দুখৰ চকুলো টুকিলে, যাৰ ফলত নদীৰ সোঁত বৈ আহিল আৰু শাক-পাচলি আৰু বনৌষধিৰেও মানুহক পুষ্টি দিলে। দুৰ্গমাই নিজৰ সৈন্যৰে দেৱীক আক্ৰমণ কৰিলে। জগদম্বিকাৰ ৰূপৰপৰা তেওঁৰ শক্তিৰ প্ৰকাশ হিচাপে ধাৰিণী, বালা, ত্ৰিপুৰা, ভৈৰৱী আৰু কালীৰ উন্মেষ ঘটিছিল। দুৰ্গমাৰ সৈন্য নিঃশেষ হোৱাৰ পিছত ৰজা আৰু দেৱীৰ মাজত একক যুদ্ধ আৰম্ভ হয়। অসুৰ ৰজাক দেৱীৰ শৰেৰে বধ কৰা হ’ল। বেদ মুক্ত হল আৰু শৃংখলা পুনৰুদ্ধাৰ হ'ল।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অসুৰ
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্মত অসুৰ
প্ৰস্থানত্ৰয়ী

**প্ৰস্থানত্ৰয়ী** (), আক্ষৰিক অৰ্থত, তিনিটা উৎস(বা স্বতন্ত্ৰ)ৰদ্বাৰা জ্ঞানগত কৰ্তৃত্ব থকা ধৰ্মতত্ত্বৰ বিশেষকৈ বেদান্ত ধাৰাৰ,তিনিখন নীতিগত গ্ৰন্থক বুজোৱা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছে:
*উপদেশ প্ৰস্থান (নিষেধাজ্ঞামূলক গ্ৰন্থ) নামেৰে জনাজাত **উপনিষদ** আৰু **শ্ৰুতিপ্ৰস্থান** (প্ৰকাশৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু বা স্বতন্ত্ৰতা), বিশেষকৈ প্ৰধান উপনিষদ। 
*সাধন প্ৰস্থান (ব্যাৱহাৰিক গ্ৰন্থ) নামেৰে জনাজাত **ভাগৱত** আৰু **স্মৃতিপ্ৰস্থান** (স্মৃত পৰম্পৰাৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু বা স্বতন্ত্ৰতা)। 
*ব্ৰহ্মসূত্ৰ, সূত্ৰপ্ৰস্থান (প্ৰণয়নমূলক গ্ৰন্থ) বা **ন্যায়প্ৰস্থান** বা **যুক্তিপ্ৰস্থান** (যুক্তিকৰ গ্ৰন্থ বা যুক্তিৰ স্বতন্ত্ৰ) নামেৰে জনাজাত। 

উপনিষদসমূহ দহ, বাৰ বা তেৰখন প্ৰধান গ্ৰন্থৰে গঠিত মুঠ ১০৮খন গ্ৰন্থ। (কিছুমান পণ্ডিতে দহখন প্ৰধান গ্ৰন্থক মুখ্য উপনিষদ হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে, আনহাতে বেছিভাগেই বাৰ বা তেৰখনক প্ৰধান, আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনিষদ বুলি গণ্য কৰে)। দহখন উপনিষদ হ’ল ঈশ, কেন, কঠ, প্ৰশ্ন, মুণ্ডক, মাণ্ডুক্য, তৈত্তিৰিয়, ঐতৰেয়, চান্দোগ্য আৰু বৃহদাৰণ্যক।

ভাগৱত মহাভাৰতৰ ভীষ্ম পৰ্বৰ অংশ। 

ব্ৰহ্মসূত্ৰসমূহে (বেদান্ত সূত্ৰ বুলিও জনা যায়), উপনিষদ আৰু গীতাত শিকোৱা মতবাদসমূহ পদ্ধতিগত কৰি তুলিছে। 

বেদান্তৰ পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপক আদি শংকৰ, মাধৱাচাৰ্যই এই গ্ৰন্থসমূহৰ ওপৰত ভাষ্য (টীকা) ৰচনা কৰিছিল। 
ৰামনুজাচাৰ্যই উপনিষদৰ কোনো ভাষা (টীকা) ৰচনা কৰা নাছিল, বৰঞ্চ ব্ৰহ্মসূত্ৰ আৰু ভাগৱত বিষয়ত ভাষ্য (টীকা) ৰচনা কৰিছিল। 
ৰামানুজে প্ৰধান উপনিষদৰ ব্যক্তিগত টীকা ৰচনা নকৰিলেও তেওঁৰ শ্ৰী ভাষ্যত উপনিষদৰ বহু শ শ উদ্ধৃতি সন্নিৱিষ্ট কৰিছিল। 
ৰামানুজ বংশত তেওঁৰ এজন অনুগামী ৰংগৰামনুজে ১৬০০ চনৰ আশে-পাশে প্ৰায় সকলো প্ৰধান উপনিষদৰ ওপৰত টীকা লিখিছিল। 
বল্লাভাচাৰ্য আৰু নিম্বাৰ্কাচাৰ্যই ব্ৰহ্মসূত্ৰ আৰু ভাগৱত গীতাৰ ওপৰত ভাষ্য (টীকা) ৰচনা কৰিছিল যদিও উপনিষদৰ টীকা লিখা নাছিল। 
ৰামানুজৰ দৰে তেওঁলোকেও নিজৰ গ্ৰন্থত উপনিষদৰ বহু শ্লোক উদ্ধৃত কৰিছিল। বলদেৱ বিদ্যাভূষণে তেওঁৰ গোবিন্দ ভাষ্য আৰু গীতাভূষণ-টীকাত উপনিষদৰপৰা পদ উদ্ধৃত কৰিছিল যদিও পিছলৈ ১০খন উপনিষদৰ প্ৰতিটোৰ ওপৰত পৃথক পৃথক টীকা লিখিছিল।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰন্থ
স্বৰ্গাৰোহণ পৰ্ব

**স্বৰ্গাৰোহণ পৰ্ব** ভাৰতীয় মহাকাব্য মহাভাৰতৰ আঠাইশটা পৰ্ব (গ্ৰন্থ)ৰ অন্তিমটো স্বৰোহণ পৰ্ব। ইয়াত পৰম্পৰাগতভাৱে ৬টা অধ্যায় আছে, আনহাতে সমালোচনাত্মক সংস্কৰণত ৫টা অধ্যায় আছে। ই মহাভাৰতৰ অন্যতম চুটি পৰ্ব।

স্বৰ্গৰোহণ পৰ্বত যুধিষ্ঠিৰৰ স্বৰ্গ আগমন, তেওঁৰ নৰক ভ্ৰমণ আৰু দুয়ো ঠাইতে তেওঁ কি দেখা পালে সেই বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
স্বৰ্গত দুষ্ট মানুহ আৰু নৰকত ভাল মানুহ দেখা পাই যুধিষ্ঠিৰ বিচলিত হয়। তেওঁ ভগৱানক নৰকলৈ পঠিয়াবলৈ দাবী কৰে, য’ত তেওঁক ভালপোৱাসকল উপস্থিত থাকে। তেতিয়া দেৱতাসকলে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁলোকৰ আপোনজন সঁচাকৈয়ে স্বৰ্গত আছে। শুনি
যুধিষ্ঠিৰ সুখী হৈ পৰে আৰু পৰ্বৰ অন্ত পৰে।
## গঠন আৰু অধ্যায়
স্বৰ্গৰোহণ পৰ্বত পৰম্পৰাগতভাৱে ৬টা অধ্যায় আছে যদিও কোনো গৌণ উপ-পৰ্ব নাই। ই মহাকাব্যখনৰ দ্বিতীয় চুটি গ্ৰন্থ।

স্বৰ্গত প্ৰৱেশ কৰাৰ পিছত পৃথিৱীত পাপ কৰা মানুহক স্বৰ্গত দেখা পাই যুধিষ্ঠিৰ হতাশ হয়। তাৰ পিছত তেওঁক নৰক ভ্ৰমণ কৰিবলৈ কোৱা হয়, নৰকত তেওঁ এনে লোকক বিচাৰি পায়, যিসকলক তেওঁ পৃথিৱীত ভাল আৰু গুণী বুলি ভাবিছিল। তেওঁ প্ৰশ্ন কৰে যে দেৱতাসকল আচলতে ন্যায়পৰায়ণ আছিল নেকি, আৰু পাৰ্থিৱ জীৱনৰ সকলো কৰ্মই গুণৰ অৰ্থ কৰিছিল নেকি? খঙৰ ভমকত তেওঁ দাবী কৰে যে, তেওঁক নৰকলৈ পঠিয়াই দিয়া হওক যাতে তেওঁ সেই মানুহৰ লগত থাকিব পাৰে যিসকল প্ৰকৃততে ভাল, ন্যায়পৰায়ণ, গুণী আছিল, যাক তেওঁ ভাল পাইছিল আৰু যিসকলে তেওঁকো ভাল পাইছিল। যুধিষ্ঠিৰৰ কথা শুনি দেৱতাসকলে পৰীক্ষা হিচাপে সৃষ্টি কৰা মায়াৰ নৰকখন নাইকিয়া কৰি পেলায়। যুধিষ্ঠিৰৰ পিতৃ ধৰ্ম দেৱতা আবিৰ্ভাৱ হয় আৰু যুধিষ্ঠিৰক বৈকুণ্ঠলৈ পঠিয়াই ধৰ্মৰ বাবে থিয় দিয়াৰ বাবে অভিনন্দন জনায়, য’ত তেওঁ চিৰন্তন আনন্দ পায়।

যুধিষ্ঠিৰ সুখী হয়। তেওঁ বিষ্ণু ৰূপত কৃষ্ণক লগ পায়। তাৰ পিছত তেওঁ আন ভাইসকলৰ সৈতে স্বৰ্গত দ্ৰৌপদীক দেখে।
## ইংৰাজী অনুবাদ
স্বৰ্গাৰোহণ পৰ্ব সংস্কৃত ভাষাত ৰচনা কৰা হৈছিল। ইংৰাজী ভাষাত কেইবাখনো অনুবাদ উপলভ্য। দুখন ১৯ শতিকাৰ অনুবাদ, যিবোৰ বৰ্তমান ৰাজহুৱা স্থানত আছে। অনুবাদক কিশাৰী মোহন গাংগুলী আৰু মন্মথ নাথ দত্ত। প্ৰতিজন অনুবাদকৰ ব্যাখ্যাৰ লগত অনুবাদৰ ভিন্নতা আছে।

দেবৰয়ে ২০১১ চনত লক্ষ্য কৰিছে যে, স্বৰ্গৰোহণ পৰ্বৰ নবীকৃত সমালোচনাত্মক সংস্কৰণত এতিয়ালৈকে সাধাৰণতে ভুৱা বুলি গ্ৰহণ কৰা পদবোৰ আঁতৰাই মূল পদত সন্নিবিষ্ট কৰাৰ পিছত ৫টা অধ্যায় (অধ্যায়) আৰু ১৯৪টা শ্লোক (পদ্য) আছে।

লেখক কৰ্মশালাৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কবি ড° পুৰুষোত্তম লালে সমগ্ৰ পৰ্ব "সৃষ্টি" কৰি পদ্য অনুবাদ কৰিছে।
## তাৎপৰ্য
স্বৰ্গাৰোহণ পৰ্বৰ তাৎপৰ্য এয়ে যে, এই পৰ্বত বেদব্যাসএ ৬,০০০,০০০ শ্লোকৰ মহাকাব্য সৃষ্টি কৰা বুলি দাবী কৰিছে। ইয়াৰে তেওঁ দেৱতাক ৩,০০০,০০০ শ্লোক, ১৫,০০,০০০ শ্লোক পিতৃ(পূৰ্বপুৰুষ)ক, ৪ লাখ শ্লোক যক্ষ (প্ৰকৃতি-আত্মা) আৰু ১ লাখ শ্লোক মহাভাৰত হিচাপে মানুহক দিছিল। ইয়াত হিচাপহীন ১,০০০,০০০ পদ ক’ত আছে সেই কথা প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাই। ইয়াত শেষত এই দাবী কৰা হয় যে মহাকাব্যখনত সত্যৰ সকলো ছাঁ আছে।

স্বৰ্গাৰোহণ পৰ্বৰ ৪ নং অধ্যায়টোও কৃষ্ণক ব্ৰহ্ম ৰূপত দাবী কৰাৰ বাবে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। অনুশাসন পৰ্বত কৃষ্ণক বিষ্ণু আৰু শিৱৰ ৰূপ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। মহাভাৰতত কৃষ্ণৰ বিভিন্ন ৰূপক এক হিচাপে সমাৰ্থক তালিকাভুক্ত কৰা এই তত্ত্বৰ সূচনা হৈছে যে বৈদিক সাহিত্যত উল্লেখ কৰা সকলো দেৱতাই এক ঈশ্বৰৰ বিভিন্ন ৰূপ।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰন্থ
গন্ধবণিক

**গন্ধবণিক** () হৈছে এক প্ৰাচীন বাঙালী হিন্দু ব্যৱসায়ী জাতি। তেওঁলোক পৰম্পৰাগতভাৱে সুগন্ধি, প্ৰসাধন সামগ্ৰী, মছলা আদিৰ ব্যৱসায়ৰ লগত জড়িত। তেওঁলোক অতীতকালত কৃষিকাৰ্যৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, তেওঁলোক *বঙ্গীয় নবশাখ গোষ্ঠী*ৰ অন্তৰ্গত চৈধ্যটা জাতিৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।

প্ৰাচীন চম্পকনগৰৰ কিংবদন্তিমূলক সমুদ্ৰ বণিক চান্দ সদাগৰ গন্ধবণিক সম্প্ৰদায়ৰ আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
thumb|গন্ধবণিক গেলামালৰ দোকানী, ১৭৯৯ চনৰ এট‌্চিং সংগ্ৰহৰ পৰা

## বৰ্ণ
গন্ধবণিকসকলক বঙ্গীয় সমাজ-ব্যৱস্থাত সাধাৰণতে ‘মধ্যবিত্ত শূদ্ৰ’ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বাঙালী হিন্দু জাতি
শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগৰ সামাজিক গোষ্ঠী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গোত্ৰ
জয় হিন্দ

**জয় হিন্দ** এটা অভিবাদন আৰু শ্লোগান যাৰ অৰ্থ হৈছে "ভাৰতৰ জয় হওক" বা "ভাৰত জীয়াই থাকক", বা আক্ষৰিক অৰ্থত "ভাৰতৰ [বাবে] বিজয়", যিটো মূলতঃ চেম্পাকৰমন পিল্লাইয়ে উদ্ভাৱন কৰিছিল। ব্ৰিটিছ শাসনৰপৰা ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই যুদ্ধৰ চিঞৰ হিচাপে আৰু ৰাজনৈতিক ভাষণত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল।
নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ অধীনত ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ আনুষ্ঠানিক শ্লোগান হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ লগে লগে এই বাক্যাংশই জনপ্ৰিয়তাৰ নতুন মাত্ৰা লাভ কৰে। 
## ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
"জয়" (সংস্কৃতত जय জয়) শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "জয়, বিজয়, উল্লাস, সাহস, আনন্দ"। অথৰ্ববেদ ৮.৫০.৮ৰ দৰে বৈদিক সাহিত্য আৰু মহাভাৰতৰ দৰে উত্তৰ-বৈদিক সাহিত্যত *জয়* শব্দটো পোৱা যায়। "হিন্দ" (পাৰ্চী هند হিণ্ডৰ পৰা) স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে আজি সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশ বুলি কোৱা ঠাইখনৰ সাধাৰণ অন্তৰ্নিহিত নাম আছিল। ইকবালৰ চিনাকি ভাৰতীয় দেশপ্ৰেমমূলক গীত *সাৰে জাহান ছে আচ্ছাৰ* দৰে ভাৰতীয়সকলক "হিন্দ-ই" বুলি কোৱা হৈছিল।
## ইতিহাস
১৯০৭ চনত চেম্পাকৰমন পিল্লাইয়ে "জয় হিন্দ" শব্দটোৰ উদ্ভাৱন কৰে, যিটো সুভাষ চন্দ্ৰ বসু আৰু অবিদ হাছানৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি ১৯৪০ চনত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাৰ শ্লোগান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ই এটা জাতীয় শ্লোগান হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।

সুমন্ত্ৰ বসুৰ মতে এই বাক্যাংশটো কোনো ধৰ্মীয় সুৰৰ পৰা অহা নাছিল। বিশেষকৈ ১৯৪৩ চনৰ পৰা ১৯৪৫ চনৰ ভিতৰত সুভাষ চন্দ্ৰ বসু আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে আয়োজন কৰা ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ শ্লোগান আৰু অভিবাদন হিচাপে এই শব্দটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। 
ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ই এটা জাতীয় শ্লোগান হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে, আৰু জনতাক সম্ভাষণ জনাবলৈ জৱাহৰলাল নেহৰু, ইন্দিৰা গান্ধী, ৰাজীৱ গান্ধী, পি ভি নৰসিংহ ৰাও, আৰু অন্যান্যই, বিশেষকৈ ইন্দিৰা গান্ধীয়ে প্ৰায়ে "জয় হিন্দ" বুলি তিনিবাৰ চিঞৰ মাৰি ৰাজনৈতিক ভাষণৰ সামৰণি মাৰিছিল। ১৯৯০ চনৰ মাজভাগৰ পৰা ভাৰতীয় সেনাৰ জোৱানসকলৰ মাজত ইয়াক অভিবাদন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

২০১৯ চনত এয়াৰ ইণ্ডিয়াই কেবিন ক্ৰুসকলক জয় হিন্দৰ সৈতে প্ৰতিটো ঘোষণা শেষ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।
### চিত্ৰশালা

The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh chanting 'Jai Hind' from the ramparts of Red Fort on the occasion of 64th Independence Day, in Delhi on August 15, 2010.jpg|দিল্লীৰ লালকিল্লাৰ প্ৰাচীৰৰ পৰা "জয় হিন্দ" ধ্বনি দি প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙ
JAI HIND.jpg|ৰামচন্দ্ৰ মৰেশ্বৰ কাৰ্কাৰেৰ *জয় হিন্দ* গ্ৰন্থ।
1947 India Flag 3½ annas.jpg|স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম ডাক টিকট।
Jai Hind Post-mark.gif|ভাৰতীয় স্মৃতিগ্ৰন্থ ’’জয় হিন্দ'' ডাক চিহ্ন


## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:শ্লোগান
শ্ৰেণী:ভাৰত
জয় জোৱান জয় কিষাণ

**জয় জৱান জয় কিষাণ** আছিল ভাৰতৰ দ্বিতীয় প্ৰধানমন্ত্ৰী লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰীৰ শ্লোগান, যিয়ে ১৯৬৫ চনত প্ৰয়াগৰাজৰ উৰুৱাৰ এখন ৰাজহুৱা সভাত কয়।

নেহৰুৰ মৃত্যুৰ পাছত শাস্ত্ৰীয়ে ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদ গ্ৰহণ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ভাৰতক পাকিস্তানে আক্ৰমণ কৰে। একে সময়তে দেশত খাদ্য শস্যৰ অভাৱ ঘটিছিল। শাস্ত্ৰীয়ে *জয় জৱান জয় কিষাণ শ্লোগান* দি জোৱানসকলক ভাৰত ৰক্ষাৰ বাবে উৎসাহিত কৰাৰ সমান্তৰালভাৱে আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰিবলৈ খাদ্য শস্যৰ উৎপাদন বৃদ্ধিৰ বাবে যৎপৰোনাস্তি চেষ্টা কৰিবলৈ কৃষকসকলক উৎসাহিত কৰে। ই এক অতি জনপ্ৰিয় শ্লোগান হৈ পৰিছিল।

আই এণ্ড বি মন্ত্ৰালয়ে শাস্ত্ৰীৰ ৪৮ সংখ্যক শ্বহীদ দিৱসত স্মৰণ এইদৰে কৰে:

## ভিন্নতা
**জয় জৱান, জয় কিষাণ, জয় জ্ঞান** (অটল বিহাৰী বাজপেয়ী, প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ দ্বাৰা):১৯৯৮ চনত পোখৰাণ পৰীক্ষাৰ পিছত অটল বিহাৰী বাজপেয়ীয়ে ভাৰতৰ অগ্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰত জ্ঞানৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিবলৈ এই শ্লোগানত জয় জ্ঞান (শৈশৱ বিজ্ঞান) সংযোজন কৰে।

**জয় জৱান, জয় কিষাণ, জয় জ্ঞান, জয় অনুসন্ধান** (নৰেন্দ্ৰ মোডী, প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ দ্বাৰা): জলন্ধৰৰ লাভলী প্ৰফেচনেল ইউনিভাৰ্চিটিত অনুষ্ঠিত হোৱা ১০৬ সংখ্যক ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছত "ভৱিষ্যতৰ ভাৰত: বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি" বিষয়ত ভাষণ দি প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ বাবে গৱেষণামূলক কামৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিবলৈ জয় জৱান, জয় কিষাণ আৰু অটল বিহাৰী বাজপেয়ীৰ জয় জ্ঞানৰ বিখ্যাত শ্লোগানত জয় অনুসন্ধানক "গৱেষণাক প্ৰশংসা কৰক" বুলি যোগ কৰে।

**জয় জৱান, জয় কিষাণ, জয় জ্ঞান, জয় বিদ্বান** (এল বি এছ আই এম নতুন দিল্লীৰ পৰিচালক ড° কে চি মিশ্ৰৰ দ্বাৰা): 
ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, দিল্লীৰ লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্টৰ সঞ্চালক ড° কৈলাশ চন্দ্ৰ মিশ্ৰৰ পৰা দশম লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাৰ পিছত ২০০৯ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত টিন মূৰ্তি ভৱনত প্ৰদান কৰা সুনীল ভাৰতী মিত্তলৰ গ্ৰহণ ভাষণৰ সময়ত। জয় বিদ্বান মানে "শিক্ষিতসকলক বৰণ কৰক"।

**না জোৱান না কিষাণ**: ২০২১ চনৰ কেন্দ্ৰীয় বাজেট আৰু শাস্ত্ৰীৰ মূল উক্তিটোৰ কথা উল্লেখ কৰি শশী থাৰুৰে সংসদত "না জোৱান না কিষাণ" (যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "কোনো সৈনিক নহয়, কোনো কৃষক নহয়") বাক্যাংশটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:শ্লোগান
১৪ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫ ওদালগুৰি ভূমিকম্প

**১৪ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫ ওদালগুৰি ভূমিকম্প** হৈছে ভাৰতৰ অসমৰ ওদালগুৰি জিলাত ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ তাৰিখে প্ৰায় ১৬:৪১ বজাত (১১:১১ UTC) বজাত সংঘটিত হোৱা এক অগভীৰ, মধ্যমীয়া ভূমিকম্প। National Center for Seismology (NCS)-এ ইয়াৰ মাত্ৰা প্ৰায় ৫.৮ আৰু কেন্দ্ৰীয় গভীৰতা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ বুলি তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে। 
 সমগ্ৰ অসম (গুৱাহাটীকে ধৰি), উত্তৰ পশ্চিম বংগৰ কিছু অংশ আৰু চুবুৰীয়া দেশ ভূটানত এই ভূমিকম্পৰ প্ৰাবল্য অনুভৱ হৈছিল। মূল জোকাৰণিৰ পিছৰ সময়ছোৱাত কেইবাটাও সৰু সৰু জোকাৰণি ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক চৰকাৰী মূল্যায়নত কোনো বৃহৎ পৰিসৰৰ ধ্বংস বা ক্ষয়-ক্ষতি হোৱাৰ তথ্য পোৱা নগ’ল যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত ঠায়ে-ঠায়ে সামান্যসংখ্যক আঘাত আৰু স্থানীয় সামান্য ক্ষতিৰ খবৰ পোৱা গৈছে।

## টেকটনিক ছেটিং
উত্তৰ-পূব ভাৰত ভাৰতীয় প্লেট আৰু ইউৰেছিয়ান প্লেট আৰু কেইবাটাও ইণ্ট্ৰাপ্লেট গঠনৰ সৈতে চলি থকা অভিসৰণৰ সৈতে জড়িত এটা জটিল, ভূমিকম্পীয়ভাৱে সক্ৰিয় অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত। কপিলী ফল্ট মণ্ডল — অসম উপত্যকা আৰু মিকিৰ পাহাৰ অঞ্চলৰ এটা প্ৰধান NW–SE ট্ৰেণ্ডিং ক্ৰাষ্টেল বৈশিষ্ট্য — যোৱা দশকবোৰত ভূমিকম্পৰ এক উল্লেখযোগ্য উৎস হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।

## প্ৰভাৱ আৰু ক্ষতি
সমগ্ৰ গুৱাহাটী, ওদালগুৰি আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা জিলাসমূহৰ বাসিন্দাসকলে তীব্ৰ জোকাৰণিৰ অনুভৱ কৰে। উত্তৰ পশ্চিম বংগ আৰু ভূটানৰ কিছু অংশতো কঁপনি অনুভৱ হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিৱেদনত পুৰণি বা অশক্তিশালী কিছুমান অট্টালিকাৰ সামান্য গাঁথনিগত ক্ষতি আৰু কেইজনমানলোকৰ আঘাতৰ তথ্য পোৱা গৈছিল।
## পৰৱৰ্তী কম্পন
মুখ্য কম্পনৰ পিছত একাধিক সৰু সৰু কম্পন অনুভূত হোৱাৰ তথ্য ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল, এইসমূহৰ ভিতৰত M৩.০–৩.২ ৰেঞ্জৰ কম্পনটো আছিল আটাইতকৈ ডাঙৰ। এনচিএছ/আইএমডিয়ে মেইনশ্বক আৰু আফটাৰশ্বক ধৰা পেলোৱা ফ'ল'-আপ বুলেটিন জাৰি কৰিছিল।

## বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ
ভূমিকম্পবিজ্ঞানীসকলে এই ভূমিকম্পৰ কেন্দ্ৰ গভীৰ নহয় বুলি  লক্ষ্য কৰিছিল, যাৰ ফলত ওপৰ অশংৰ স্থানীয় মাটিৰ কঁপনি বৃদ্ধি পাইছিল। প্ৰাথমিক তৰংগ আকৃতি বিশ্লেষণে আঞ্চলিক চাপ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে আৰু পূৰ্বৰ কপিলী জ'নৰ পৰিঘটনাৰ ব্যৱস্থাৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ ষ্ট্ৰাইক-স্লিপ ফল্টিঙৰ পৰামৰ্শ দিছিল।

## সঁহাৰি
অসম ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষ আৰু জিলা প্ৰশাসনে পৰামৰ্শ জাৰি কৰি, দুৰ্বল কাঠামো পৰিদৰ্শন কৰি, ভূমিকম্পৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰট’কল মানি চলিবলৈ বাসিন্দাসকলক কয়। মুখ্যমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ে নিশ্চিত কৰে যে এই ভূমিকম্পৰ ফলত কোনো বৃহৎ ক্ষতি বা হতাহতি হোৱা নাই।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভূমিকম্প
শ্ৰেণী:প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ
জয় ভীম

**জয় ভীম** ভাৰতৰ ৰাজনীতিবিদ, সমাজ সংস্কাৰক তথা ভাৰতৰ প্ৰথম আইন আৰু ন্যায় মন্ত্ৰী বি আৰ আম্বেদকাৰৰ অনুগামীসকলে ব্যৱহাৰ কৰা শ্লোগান আৰু শুভেচ্ছাবাণী। ইয়াৰদ্বাৰা আম্বেদকাৰৰ প্ৰদত্ত নাম ভীমৰাওক বুজায়। ১৯৩৫ চনত *জয় ভীম*ৰ কল্পনা আৰু বিকাশ আম্বেদকাৰৰ এজন কঠোৰ অনুগামী আৰু সমতা সৈনিক দলৰ সম্পাদক বাবু এল এন হৰদাছে (১৯০৪–১৯৩৯) কৰে। অৱশ্যে ইয়াৰ উৎপত্তি অস্পষ্ট আৰু আম্বেদকাৰৰ জন্মৰ বহু আগৰ ১৮১৮ চনৰপৰাই হ'ব পাৰে।

বহুজন সমাজ পাৰ্টি (বিএছপি), ৰিপাব্লিকান পাৰ্টি অৱ ইণ্ডিয়া (আৰপিআই) আদি কিছুমান ৰাজনৈতিক দলেও জয় ভীমক শ্লোগান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।
## ইতিহাস

১৯৩৫ চনত বাবু হৰদাসে ‘জয় ভীম’ শ্লোগান দিছিল। লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে যে, বাবু হৰদাস এল এন (লক্ষ্মণ নাগাৰালে) নিজেই ৰামচন্দ্ৰ ক্ষীৰসাগৰৰ *Dalit Movement in India and Its Leaders* নামৰ গ্ৰন্থত 'জয় ভীম' শ্লোগান দিছিল। ১৯৩৮ চনত ঔৰংগাবাদ জিলাৰ কান্নাদ তালুকৰ মাক্ৰাণপুৰত আম্বেদকাৰিত আন্দোলনৰ কৰ্মী ভৌচাহেব ম’ৰে এখন সভা অনুষ্ঠিত কৰে। এই সভাত ড° বাবাচাহেব আম্বেদকাৰো উপস্থিত থাকে। সেই সভাত ম’ৰে ৰাইজক কৈছিল যে, এতিয়াৰপৰা তেওঁলোকে ইজনে সিজনক সম্ভাষণ জনাই কেৱল 'জয় ভীম' বুলি ক’ব। দলিত আন্দোলনৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ তথা পণ্ডিত সুৰেশ ঘোৰপাড়ে কয়, "ড° আম্বেদকাৰৰ জীৱনকালৰপৰাই 'জয় ভীম' অভিবাদন আৰম্ভ হৈছিল। আম্বেদকাৰিত আন্দোলনৰ কৰ্মীসকলে ইজনে সিজনক 'জয় ভীম' বুলি কয় যদিও একাংশ কৰ্মীয়ে ড° আম্বেদকাৰক 'জয় ভীম' বুলি প্ৰত্যক্ষভাৱে প্ৰণাম জনাইছিল।

নৰেন্দ্ৰ জাধৱে কয়, "জয় ভীমৰ শ্লোগান বাবু হৰদাসে দিছিল।" সকলো দলিতৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জয়। ‘জয় ভীম’ সংগ্ৰামৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে, ই এক সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ লগতে ৰাজনৈতিক পৰিচয়ো হৈ পৰিছে, ই আম্বেদকাৰিত আন্দোলনৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কও দেখুৱাইছে, এই উচ্চাৰণ সকলো ধৰণৰ পৰিচয়ৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছে। মই ভাবো ‘জয় ভীম’ বিপ্লৱৰ সামগ্ৰিক পৰিচয় হৈ পৰিছে। ’-উত্তম কাম্বলে কয়।

১৯৪৬ চনত ড° ভীমৰাও আম্বেদকাৰৰ জন্মদিন উদ্‌যাপনৰ উপলক্ষ্যে, ড° আম্বেদকাৰৰ উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, পুৰণি দিল্লী ৰে’লৱে ষ্টেচনৰ বিপৰীতে গান্ধী গ্ৰাউণ্ডত এটা কবিতাৰ জৰিয়তে দলিত কবি বিহাৰী লাল হৰিতে(১৯১৩–১৯৯৯) জয় ভীম ঘোষণা কৰিছিল।
## জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত
*কেইবাটাও মাৰাঠী গীতত 'জয় ভীম' বাক্যাংশ আছে।.
*এই বাক্যাংশ দলিত অধিকাৰ কৰ্মী বাবু হৰদাসৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত ২০১৮ চনৰ ভাৰতীয় ছবি *বোলে ইণ্ডিয়া*ত জয় ভীমৰ শিৰোনামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
*এই শ্লোগানটো ২০২১ চনৰ তামিল ছবিত এজন অধিবক্তাই এজন প্ৰান্তীয় জনজাতীয় লোকৰ ন্যায়ৰ বাবে কৰা যুঁজৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা কাহিনীত *জয় ভীম* শিৰোনাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
*২০২৪ চনৰ ২৪ জুনত ভাৰতৰ সংসদত কংগ্ৰেছ, সমাজবাদী পাৰ্টি আদি বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰায় দুডজন সাংসদ—দলিত, অ’বিচি, মুছলমান, আদিবাসীয়ে ‘জয় ভীম’ শ্লোগানেৰে শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠানৰ সামৰণি মাৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:শ্লোগান
ৰাজমোহন নাথ

**ৰাজমোহন নাথ** (; ৩১ অক্টোবৰ ১৮৯৯- ৩ এপ্ৰিল ১৯৬৫) এগৰাকী ভাৰতীয় লেখক আৰু পুৰাতত্ববিদ। পেচাত তেওঁ অসমৰ গড়কাপ্তানি বিভাগৰ অভিযন্তা আছিল। অসমীয়া, বঙালী আৰু ইংৰাজী ভাষাত তেওঁ বহু কেইখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে। তেওঁৰ বহুতো প্ৰবন্ধ বিভিন্ন কাকত-আলোচনীত সিঁচৰতি হৈ আছে। তেওঁ বহু কেইখন প্ৰাচীন অসমীয়া গ্ৰন্থ সম্পাদনাও  কৰিছে। অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয় আৰ অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় স্থাপনত তেওঁৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। 
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
১৮৯৯ চনত তেতিয়াৰ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অসম চিফ কমিচনাৰশ্বিপৰ অধীনস্থ কাছাৰ জিলা আৰু বৰ্তমানৰ হাইলাকান্দি জিলাৰ অন্তৰ্গত ৰংগোটিত ৰাজমোহন নাথৰ জন্ম হৈছিল। ছাত্ৰ হিচাপে তেওঁ চোকা বুদ্ধিৰ আছিল। প্ৰবেশিকা পৰীক্ষা হাইলাকান্দিত সমাপন কৰাৰ পিছত তেওঁ চিলেটৰ মুৰাৰিচাঁদ কলেজত আই.এচ.চি. শ্ৰেণীত নামভৰ্তি কৰে। তাৰ পিছত শিৱপুৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ বি.ই. ডিগ্ৰী লয়।

## কৰ্মজীৱন
শিক্ষাৰ সমাপ্তিৰ পিছত অসম চৰকাৰৰ গড়কাপ্তানি বিভাগত সহকাৰী অভিযন্তা হিচাপে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলে। তেওঁ অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত অভিযন্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। পিছলৈ মুখ্য অভিযন্তাৰ পদলৈ পদোন্নতি হোৱাৰ আশা নথকাত চাকৰি কাল শেষ নহওতেই কিছু হতাশাগ্ৰস্থ হৈ অধীক্ষক অভিযন্তা হিচাপে স্বেচ্ছামূলক অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ কম দিনৰ বাবে গুৱাহাটী চানমাৰীত অৱস্থিত অসম অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানৰো অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

## গ্ৰন্থৰাজি

;ইংৰাজী
*Nath Hand Book for Assam Engineers (অভিযন্তাসকলৰ হাতপুথি)
*The Back Ground Of Assamese Culture (১৯৪৮)
*Rig Veda Summary (১৯৬৫)
*Antiquities of Kachar (১৯৪২)
*Glorious Assam (১৯৪৮)
;বঙালী
* কদলী-ৰাজ্য (১৯৪১)
;অসমীয়া
*নাথযোগী তত্ত্ব
*বীৰ চিলাৰায়

;সম্পাদনা
*শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱৰ বৰগীত 
*শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ বৰগীত 
*শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱৰ কালিয় দমন নাট 
*মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱ-মাধৱদেৱ চৰিত
*গুৰু চৰিত 
*শ্রীশ্রী বংশী গোপাল চৰিত্ৰ 
*ভক্তি ৰত্নাকৰ 
*শান্তিশতক 
*ভক্তি সূত্র 
*পাণ্ডব গীতা

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় পুৰাতত্ববিদ
কিষাণ ফাগুজী বনচোড়

**কিষাণ ফাগুজী বনচোড়** (১৮৭৯ – ১৯৪৬) স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতৰ দলিত আন্দোলনৰ নেতা আছিল।

১৮৭৯ চনৰ ১৮ ফেব্ৰুৱাৰীত বনচোড়ৰ নাগপুৰৰ সমীপৰ মহাপা গাঁৱৰ এটা মহৰ পৰিয়ালত জন্ম হৈছিল। ভক্তি পূজাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ তেওঁ হিন্দু ধৰ্মৰ শাখাৰ ভিতৰত দলিতসকলৰ উত্থানৰ সমৰ্থক আছিল। তেওঁ দলিত ল’ৰা-ছোৱালীৰ শিক্ষাৰ পোষকতা কৰিছিল। সেয়ে নাগপুৰত এখন *চোখামেলা বালিকা বিদ্যালয়* প্ৰতিষ্ঠা কৰে। দলিত সমাজৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে সংবাদ মাধ্যমৰ গুৰুত্বৰ বিষয়েও তেওঁ সচেতন আছিল। ১৯১০ চনত নিজাকৈ প্ৰেছ আৰম্ভ কৰি *নিৰাশ্ৰিত হিন্দ নাগৰিক*, *ভিটাল বিদ্বানসাক*, *মাজুৰ পত্ৰিকা*, *চোখামেলা* আদি আলোচনী প্ৰকাশ কৰে। ১৯২০ চনত নাগপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা *অল ইণ্ডিয়া ডিপ্ৰেচড্ ক্লাছেচ কনফাৰেন্স*ৰ  অন্যতম সম্পাদক আছিল তেওঁ।

বনচোড় ব্ৰাহ্ম সমাজ আৰু প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ কৰ্মৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। ১৯০৫ চনত মুম্বাইত প্ৰাৰ্থনা সমাজৰ বাৰ্ষিক অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। ডিপ্ৰেছড ক্লাছ মিছনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বিত্তল ৰামজী শিণ্ডেৰ সৈতেও তেওঁৰ সম্পৰ্ক আছিল। যদিও তেওঁ ড° বি আৰ আম্বেদকাৰৰ বিপৰীতে আৰ্য্য বিজয় আৰু দলিতক দাসত্বৰ তত্ত্বৰ সমৰ্থক আছিল, তথাপি তেওঁ হিন্দু ধৰ্মৰ পৰা ধৰ্মান্তৰিত হোৱাতকৈ সংস্কাৰৰ পক্ষপাতী আছিল।

১৯৪৬ চনৰ ১০ অক্টোবৰত নাগপুৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:দলিত নেতা
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
চোখামেলা

**চোখামেলা** ত্ৰয়োদশ–চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ এজন সাধু আছিল। তেওঁ মহাৰ জাতিৰ অন্তৰ্গত আছিল, যিটো সেই সময়ত ভাৰতৰ অন্যতম নিম্ন বৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বুলধনা জিলাৰ দেউলগাঁও ৰজা তালুকৰ মেহুনা ৰাজা নামৰ গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ মহাৰাষ্ট্ৰৰ মংগলবেধাত বাস কৰিছিল। তেওঁ বহুতো অভংগ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ অন্যতম পৰিচিত অভংগ হৈছে 'আবিৰ গুলাল উধলিত ৰং'। সমাজ কৰ্মী অৰবিন্দ প্ৰভাকৰ কায়াণ্ডে দেউলগাঁও ৰাজাত "চোখামেলা উৎসৱ" উদ্‌যাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰথম নিম্নবৰ্ণৰ কবিসকলৰ ভিতৰত অন্যতম।
## জীৱন আৰু পৰিয়াল
চোখামেলাই পত্নী সোয়াৰাবাই আৰু পুত্ৰ কৰ্মমেলাৰ সৈতে মংগলবেধাত বাস কৰিছিল। চোখামেলাৰ কাম আছিল উচ্চবৰ্ণৰ লোকৰ খেতিপথাৰত পহৰা দিয়া। তেওঁৰ পৰিয়ালেও ৱাৰকাৰী পন্থা অনুসৰণ কৰিছিল।

*সোয়াৰাবাই - পত্নী 
*নিৰ্মলা - ভগ্নী আৰু তেওঁৰ স্বামী বাংকা (যি সোয়াৰাবাইৰ ভাতৃ)
*কৰ্মমেলা - পুত্ৰ

চোখামেলাক ভক্তি (আধ্যাত্মিকতা)ৰ দীক্ষা কবি-সাধু নামদেৱৰ (১২৭০-১৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) দ্বাৰা দিয়া হৈছিল। এবাৰ পান্ধৰপুৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ শান্ত নামদেৱৰ কীৰ্ত্তন শুনিছিল। ইতিমধ্যে বিত্থল (বিথোবা)ৰ ভক্ত চোখা নামদেৱৰ শিক্ষাত আপ্লুত হৈছিল।

পিছত তেওঁ পান্ধৰপুৰলৈ গুচি যায়। পৰম্পৰাগত কাহিনীমতে, পান্ধৰপুৰৰ উচ্চ বৰ্ণৰ লোকসকলে তেওঁক মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ নিদিলে, মন্দিৰৰ দুৱাৰমুখত থিয় হ’বলৈও নিদিলে, সেয়েহে তেওঁ তাৰ পৰিৱৰ্তে চন্দ্ৰভাগ নদীৰ সিপাৰে এটা জুপুৰি সাজি থাকিবলৈ ল’লে।

পান্ধৰপুৰৰ সমীপৱৰ্তী মংগলবেধাত এখন দেৱাল নিৰ্মাণৰ কাম কৰি থাকোঁতে দেৱালখন ভাঙি পৰাৰ ফলত একাংশ শ্ৰমিকক মহতিয়াই পেলায়। তাৰ ভিতৰত চোখাও আছিল অন্যতম। তেওঁৰ সমাধি পান্ধৰপুৰৰ বিঠাল মন্দিৰৰ সন্মুখত আছে, য’ত বৰ্তমানেও ইয়াক দেখা পোৱা যায়। এটা কিংবদন্তি অনুসৰি মৃত চোখামেলাৰ হাড়বোৰে তেতিয়াও বিত্থল মন্দিৰ দৰ্শন কৰিবলৈ হাহাকাৰ কৰি “বিত্থল, বিত্থল’’ জপ কৰি আছিল। হাড়বোৰ বিত্থল মন্দিৰৰ দুৱাৰমুখত পুতি থোৱা হৈছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সন্ত
কৰ্মমেলা

**সন্ত কৰ্মমেলা** আছিল ১৪ শতিকাৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ এজন কবি সন্ত। মহৰ জাতিৰ চোখামেলা আৰু সোয়াৰাবাইৰ পুত্ৰ। 
তেওঁৰ অভংগসমূহত ঈশ্বৰক তেওঁক পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ কৰিছে আৰু তেওঁৰ জীৱনটো কেনেকৈ নিম্ন জাতি হিচাপে দুৰ্বিষহ হৈ পৰিছে তাৰ বৰ্ণনা আছে। তেওঁ বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল।

কৰ্মমেলাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী অন্ততঃ এটা বৌদ্ধ পৰম্পৰা আছে, যি আছিল শক্তিশালী আৰু তিক্ত মাত, যি বিষয়-বস্তুৰ সৈতে নিজৰ সামাজিক মৰ্যাদা সানমিহলি কৰা নাছিল। কৰ্মমেলা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে ভক্তি আন্দোলন অনুসৰণ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ অভংগই সেই সময়ৰ বিষয়ে, ধ্যান কৰাৰ বাট আৰু ভক্তৰ প্ৰতি ভগৱানৰ মৰমৰ বিষয়ে মন্তব্য কৰিছে। এই কবিতাসমূহে বৰ্তমানৰ দলিত কবিতাৰ সৈতে অনুৰণন ঘটায়, সমাজৰ সমালোচনা আৰু ধৰ্মৰ বিশ্বাস, বিশুদ্ধ মতবাদ আৰু প্ৰদূষণৰ প্ৰতি অবিশ্বাস আৰু জীয়াই থকাৰ প্ৰতিবাদৰ বৰ্ণনা কৰে।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:কবি
শ্ৰেণী:সন্ত
সোয়াৰাবাই

**সোয়াৰাবাই** (অসমীয়া উচ্চাৰণ:চোৱাৰাবাই) ভাৰতৰ চতুৰ্দশ শতিকাৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ মহাৰ জাতিৰ এগৰাকী সাধু আছিল। তেওঁ তেওঁৰ স্বামী চোখামেলাৰ শিষ্যা আছিল।

সোয়াৰাবায়ে নিজৰ পৰিকল্পিত অমিত্ৰাক্ষৰ ছন্দ ব্যৱহাৰ কৰি বৃহৎ সাহিত্যৰ কাঠামো তৈয়াৰ কৰিছিল। তেওঁ বহুত লিখিছিল যদিও প্ৰায় ৬২খন গ্ৰন্থৰ বিষয়েহে জনা যায়। তেওঁৰ অভংগত তেওঁ নিজকে চোখামেলাৰ মহাৰী বুলি উল্লেখ কৰিছে; দলিতক উপেক্ষা কৰা আৰু জীৱনটো কষ্টকৰ কৰাৰ বাবে ভগৱানক অভিযোগ কৰিছে। তেওঁৰ আটাইতকৈ মৌলিক পদবোৰ তেওঁ দেৱতাক দিয়া সহজ উপচাৰৰ বিষয়ে। তেওঁৰ কবিতাসমূহে তেওঁৰ ভগৱানৰ প্ৰতি থকা ভক্তিৰ বৰ্ণনা কৰে আৰু অস্পৃশ্যতাৰ প্ৰতি তেওঁৰ বিৰোধী কণ্ঠস্বৰ প্ৰকাশ কৰে।

সোয়াৰাবাইৰ বিশ্বাস আছিল যে "শৰীৰ অশুচি বা প্ৰদূষিত হ’ব পাৰে, কিন্তু আত্মা সদায় পৰিষ্কাৰ, জ্ঞান বিশুদ্ধ।" শৰীৰটো জন্মতে অশুচি আৰু গতিকে কোনোবাই শৰীৰত বিশুদ্ধ বুলি কেনেকৈ দাবী কৰিব পাৰে? শৰীৰত বহুত প্ৰদূষণ আছে। কিন্তু শৰীৰৰ প্ৰদূষণ শৰীৰত থাকে। আত্মা ইয়াৰদ্বাৰা অস্পৃশ্য হয়।"

সোয়াৰাবায়ে স্বামীৰ সৈতে পান্ধৰপুৰলৈ বাৰ্ষিক তীৰ্থযাত্ৰা কৰিছিল। গতানুগতিকভাবে, ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁলোকক হাৰাশাস্তি কৰিছিল যদিও তেওঁলোকৰ বিশ্বাস আৰু মানসিক শান্তি কেতিয়াও হেৰুওৱা নাছিল।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সন্ত
শ্ৰেণী:কবি
শ্ৰেণী:নাৰী
নিৰ্মলা

ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ চতুৰ্দশ শতিকাৰ এজন কবি আছিল **সন্ত নিৰ্মলা**। চোখামেলাৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী হিচাপে তেওঁক ভাতৃৰ সৈতে সমানে পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু সেয়েহে তেওঁক হিন্দু সাধু বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল। নিৰ্মলাৰ বিবাহ হৈছিল মহাৰ জাতিৰ কবি বাংকাৰ সৈতে। তেওঁৰ লেখাসমূহ মূলতঃ অভংগসমূহৰদ্বাৰা গঠিত যিয়ে জাতি ব্যৱস্থাৰ ফলত তেওঁ ভুগিবলগীয়া অন্যায় আৰু বৈষম্যৰ বৰ্ণনা কৰে।

নিৰ্মলাই সাংসাৰিক বিবাহিত জীৱনক লৈ অনুশোচনা কৰিছিল আৰু পান্ধৰপুৰৰ দেৱতাত নিজকে অৰ্পণ কৰিছিল। তেওঁৰ কবিতাত কেতিয়াও স্বামী বাংকাৰ কথাৰ উল্লেখ কৰা নাই।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সন্ত
শ্ৰেণী:কবি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
বাংকা

**সন্ত বাংকা** (বাংকা নামেৰেও জনাজাত ভাৰতৰ চতুৰ্দশ শতিকাৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ এজন কবি আছিল। তেওঁ নিৰ্মলাৰ স্বামী আৰু চোখামেলাৰ ভায়েক আছিল। মেহেনপুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাংকা মহাৰ জাতিৰ সদস্য আছিল।) তেওঁৰ বেছিভাগ অভংগতে তেওঁ বিত্থলক সুখ আৰু শান্তিৰে প্ৰশংসা কৰিছিল। কমেইহে তেওঁ নিজৰ নিম্নবৰ্ণৰ জন্মৰ বৰ্ণনা কৰিছিল।

মহাৰ জাতিৰ ভক্তি কবি সাধু হিচাপে বাংকাই অস্পৃশ্যতাৰ বিৰুদ্ধে কণ্ঠস্বৰ উত্থাপন কৰিছিল যিটো বৰ্তমানৰ দলিত সাহিত্যৰ বাবে অতি প্ৰাসংগিক।
### লগতে চাওক
*চোখামেলা
*সোয়াৰাবাই
*নিৰ্মলা
*কৰ্মমেলা
*বাবু হৰদাস

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সন্ত
শ্ৰেণী:কবি
একনাথ

**একনাথ** (১৫৩৩–১৫৯৯),  এজন ভাৰতীয় হিন্দু বৈষ্ণৱ সাধু, দাৰ্শনিক আৰু কবি। হিন্দু দেৱতা বিথোবাৰ ভক্ত আৰু ৱাৰকাৰী আন্দোলনৰ প্ৰধান ব্যক্তিত্ব। একনাথক প্ৰায়ে বিশিষ্ট মাৰাঠী সন্ত জ্ঞানেশ্বৰ আৰু নামদেৱৰ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে দেখা যায়। 
## জীৱনী
তেওঁৰ জীৱনৰ বিষয়ে সঠিককৈ জানিব পৰা হোৱা নাই। সাধাৰণতে ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰ তিনি চতুৰ্থাংশত একনাথ জীয়াই আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰ্তমান মহাৰাষ্ট্ৰৰ পাইথানত অশ্বলায়ন সূত্ৰৰ অনুগামী বিশ্বমিত্ৰ গোত্ৰৰ দেশস্থ ঋগ্বেদি ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ সূৰ্যনাৰায়ণ আৰু ৰুক্মিণী বাইৰ ঘৰত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। দেউতাক সম্ভৱতঃ কুলকাৰ্ণি উপাধিৰ অধিকাৰী আছিল আৰু আৰ্থিক হিচাপ-নিকাচ ৰাখিছিল। তেওঁলোকৰ বংশ দেৱতা একবীৰা দেৱী (বা ৰেনুকা)।

একনাথ সৰুতে মাক দেউতাকৰ মৃত্যু হয়। তাৰ পিছত তেওঁক ককাদেউতাক চক্ৰপাণিয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰপৌত্ৰ ভানুদাস আছিল ৱাৰকাৰী পন্থাৰ আন এজন পূজনীয় সাধু। একনাথ হিন্দু দেৱতা দত্তাত্ৰেয়ৰ ভক্ত জনাৰ্দন স্বামীৰ শিষ্য আছিল।
একনাথৰ সমাধি থান গোদাবৰী নদীৰ সমীপৰ পাইথানত অৱস্থিত। একনাথৰ স্মৃতিত প্ৰতি বছৰে মাৰ্চ মাহৰ আশে-পাশে পাইথানত উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়।
## সাহিত্যিক অৱদান
একনাথ আছিল এজন সৃষ্টিশীল ব্যক্তি, যিয়ে নিজৰ সাহিত্যিক দক্ষতা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয় মাৰাঠী ভাষাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, স্থানীয় ভক্তিমূলক ধৰ্মীয় প্ৰথাক প্ৰসাৰিত কৰিছিল আৰু দমনমূলক জাতি-ব্যৱস্থাৰ বিৰোধীতা কৰিছিল।

একনাথৰ লেখাত হিন্দু ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ভাগৱত পুৰাণৰ এটা ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যাক একনাথী ভাগৱত বুলি জনা যায়। তেওঁ ভাৱাৰ্থ ৰামায়ণ নামেৰে জনাজাত হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এটা সংস্কৰণো লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ৭৬৪ ওৱে (:en:Ovi (poetry))ৰে গঠিত আৰু একে নামৰ সংস্কৃত গীতৰ আধাৰত ৰচনা কৰা সাহিত্যিক ৰচনা *ৰুক্মিণী স্বয়ম্ৱৰ হস্তমলক* ৰচনা কৰে। তেওঁ মাৰাঠী সাহিত্যৰ গুৰুত্ব আধ্যাত্মিক ৰচনাৰ পৰা আখ্যানমূলক ৰচনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ চেষ্টাও কৰি ভৰুদ নামৰ মাৰাঠী ধৰ্মীয় গীতৰ এক নতুন ৰূপ প্ৰৱৰ্তন কৰিছে।

মাৰাঠী ভাষাৰ গুৰুত্বৰ কথা দৃঢ়তাৰে তেওঁ কৈছিল:

তেওঁৰ আন আন সাহিত্যিক গ্ৰন্থসমূহ হ’ল শুকাষ্টক (৪৪৭ ওৱে), সুখা (৫১০ ওৱে), আনন্দ-লহৰি (১৫৪ ওৱে), চিৰঞ্জীৱা-পদ (৪২ ওৱে), গীতা-সাৰ আৰু প্ৰহ্লাদ-বিজয়। তেওঁ ভৰুদ নামৰ এক নতুন ধৰণৰ ভক্তিমূলক সুৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৩০০ টা ৰচনা কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:কবি
শ্ৰেণী:সন্ত
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
একবীৰা দেৱী

**একবীৰা** (একভীৰা বুলিও বানান কৰা হয়) এগৰাকী হিন্দু দেৱী; দেৱী পাৰ্বতী, যমাই দেৱী আৰু ৰেণুকা দেৱীৰ ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ কোলি জনগোষ্ঠীৰ আৰু চন্দ্ৰসেনীয় কায়স্থ প্ৰভু সম্প্ৰদায়ৰো কুলদেৱী। প্ৰতি বছৰে কোলিসকলে একবীৰাক সন্মান জনায় আৰু কাৰ্লা গুহাত এই উৎসৱ পালন কৰে।
## মন্দিৰ
ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ লোণাৱালাৰ ওচৰৰ কাৰ্লা গুহাৰ সমীপত অৱস্থিত একবীৰা আই মন্দিৰ হৈছে এক হিন্দু মন্দিৰ। ইয়াত এসময়ৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰবিন্দু গুহাবোৰৰ ঠিক কাষতে একবীৰা দেৱীৰ পূজা চলি থাকে। এই মন্দিৰটো আগ্ৰী আৰু কোলি জনসাধাৰণৰ বাবে এক প্ৰধান পূজাৰ স্থান। মন্দিৰ-গঠনটো প্ৰথমে শাৰী শাৰীকৈ নিৰ্মিত তিনিটা একেধৰণৰ মন্দিৰৰে গঠিত আছিল, সকলোবোৰ পশ্চিম দিশলৈ মুখ কৰি। ইয়াৰে মধ্য আৰু দক্ষিণৰ মন্দিৰসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংৰক্ষিত কৰা হৈছে, আৰু বাকী গঠনসমূহ কেৱল পৰিকল্পনা অনুসৰি সংৰক্ষিত কৰা হৈছে। মহামণ্ডপ, বৰ্ষ-মণ্ডপ আৰু গোপূৰা এই তিনিটা তীৰ্থৰ সন্মুখত অৱস্থিত আৰু এই তিনিখন তীৰ্থৰ চাৰিওফালে অতিৰিক্ত *পৰিৱৰ দেৱতা*ৰ ষোল্লটা থান আছে। নৱৰাত্ৰি আৰু চৈত্ৰ নৱৰাত্ৰৰ সকলো অনুষ্ঠানতে ভক্তসকলে মন্দিৰত ভিৰ কৰি পূজা আৰু উদ্‌যাপন কৰে। দেৱীৰ যাদুকৰী শক্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।

মন্দিৰটো এটা পাহাৰৰ ওপৰত। মন্দিৰলৈ যাবলৈ প্ৰায় ৫০০ খোজ ওপৰলৈ উঠিব লাগে। ইয়াৰ চাৰিওফালে কাৰ্লা গুহা আছে, যিবোৰ বৰ্তমান প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগৰদ্বাৰা সুৰক্ষিত। প্ৰধান দেৱতা একবীৰ হোৱাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ লগত যোগেশ্বৰী দেৱীৰ মূৰ্তি আছে। একবীৰা হিন্দু দেৱী, ৰেনুকা দেৱীৰ এটা ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ কোলি মানুহৰ কুলদেৱী। 
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
ৰাসায়নিক মৌলৰ তালিকা

আন্তৰ্জাতিক বিশুদ্ধ আৰু প্ৰয়োগ ৰসায়ন সংঘ (IUPAC)ই ১১৮টা ৰাসায়নিক মৌল চিনাক্ত কৰি আনুষ্ঠানিকভাৱে নামকৰণ কৰিছে। ৰাসায়নিক মৌল, যাক প্ৰায়ে কেৱল মৌল বুলি কোৱা হয়, হৈছে এনে একপ্ৰকাৰৰ পৰমাণু যাৰ পাৰমাণৱিক নিউক্লিয়াছত এটা নিৰ্দিষ্টসংখ্যক প্ৰ'টন থাকে (অৰ্থাৎ, এটা নিৰ্দিষ্ট পৰমাণু সংখ্যা, বা Z )।

১১৮টা মৌলৰ সকলোবোৰৰ নিৰ্দিষ্ট দৃশ্যায়ন হৈছে মৌলসমূহৰ পৰ্যাবৃত্ত তালিকা, যাৰ ইতিহাস আৱৰ্তমান নিয়মৰ নীতিৰ সৈতে আধুনিক ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ অন্যতম প্ৰতিষ্থাপক বিকাশ আছিল। ই মৌলবোৰৰ ৰাসায়নিক ধৰ্ম অনুসৰি টেবুলাৰ বিন্যাস যিয়ে সাধাৰণতে সম্পূৰ্ণ মৌলৰ নামৰ ঠাইত সংক্ষিপ্ত ৰাসায়নিক চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰে, কিন্তু ইয়াত উপস্থাপন কৰা ৰৈখিক তালিকা বিন্যাসটোও উপযোগী। পিৰিয়ডিক টেবুলৰ দৰেই তলৰ তালিকাখনে মৌলবোৰক সিহঁতৰ পৰমাণুত থকা প্ৰ’টনৰ সংখ্যা অনুসৰি সংগঠিত কৰিছে; ইয়াক অন্যান্য ধৰ্মৰদ্বাৰাও সংগঠিত কৰিব পাৰি, যেনে পাৰমাণৱিক ওজন, ঘনত্ব আৰু ইলেক্ট্ৰ'নেগেটিভিটি।

## তালিকা

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ৰসায়ন বিজ্ঞান
শ্ৰেণী:ৰাসায়নিক মৌল
যমাই দেৱী

**যমাই দেৱী** মন্দিৰ ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ সতৰা জিলাৰ আউন্ধ চহৰৰ এটা পাহাৰীয়া কমপ্লেক্সত অৱস্থিত। 

কোৱা হয় যে মহালক্ষ্মী দেৱতা, কোলহাপুৰৰ দেৱ জ্যোতিবা আৰু শ্ৰীৰাম(ভগৱান বিষ্ণু)দেৱে তেওঁক "Ye Mai" (মাৰাঠী ভাষাত) বুলি মাতিছিল যাৰ অৰ্থ অসমীয়াত “হে মা, আহা’’। সেয়েহে তেওঁক যমাই দেৱী বুলি জনা যায়। যমাই দেৱীক তুলজা ভৱানীৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী বুলিও গণ্য কৰা হয়। সেয়ে বহু ভক্তই তুলজাপুৰৰ তুলজা ভৱানী দৰ্শন কৰি আজিও মূলপীঠ যমাই দেৱী মন্দিৰ ভ্ৰমণৰ পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। ভক্তসকলে শুদ্ধ হৃদয়েৰে দেৱী যমাইৰ যিকোনো এটা মন্দিৰলৈ আহি তেওঁৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰে।

## মন্দিৰৰ বৈশিষ্ট্য
এটা সৰু পাহাৰৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে যমাই মন্দিৰ। তালৈ হয় পাহাৰৰ তলৰ পৰা খোজ কাঢ়ি ওপৰলৈ যাব পাৰি, নহয় গাড়ীৰে।
ওপৰত পাৰ্কিঙৰ ব্যৱস্থা আছে। মন্দিৰ কমপ্লেক্সত ৰাক্ষস আউন্ধাসুৰৰ এটা মূৰ, এটা নন্দীৰ ভাস্কৰ্য আৰু এটা শিৱলিংগ আছে।
ক’লা শিলৰ দেৱী যমাইৰ মূৰ্তি প্ৰায় দুইমিটাৰ ওখ আৰু পদ্মাসন কৰি বহি থকাৰ অৱস্থাত আছে। এই মন্দিৰটো বৃহৎ সংখ্যক মাৰাঠী পৰিয়ালৰ বাবে পৰিয়ালৰ মন্দিৰ (কুল-দেৱতা)। মন্দিৰৰ ওপৰত বিভিন্ন হিন্দু দেৱতাৰ চিত্ৰ আৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। এই চহৰ আৰু মন্দিৰ বহু শতিকাৰ পৰা পন্ত প্ৰতিনিধি পৰিয়ালৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। পূৰ্বৰ এই শাসক পৰিয়ালটোৰ বৰ্তমানৰ মুৰব্বী গায়ত্ৰীদেৱী। পন্তপ্ৰতিনিধিয়ে পাহাৰৰ যমাই মন্দিৰৰ শিখৰত ৭ কিলোগ্ৰাম (১৫ পাউণ্ড) ওজনৰ কঠিন সোণৰ কলাশ বা মুকুট স্থাপন কৰিছে। চহৰখনত পাহাৰৰ ওপৰত থকাটোৰ বাহিৰে দেৱী যমাইৰ আন এটা মন্দিৰ অৱস্থিত। মন্দিৰত পঞ্চাশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা আৰু অনুষ্ঠানৰ বাবে এটা হাতী আছিল। স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ বাবে ২০১৭ চনত ইয়াক হাতী অভয়াৰণ্যলৈ লৈ যোৱা হৈছিল।
## শ্ৰী ভৱনী সংগ্ৰহালয়
মন্দিৰ কমপ্লেক্সত আউন্ধৰ মহাৰাজৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ পৰা প্ৰতিষ্ঠিত শ্ৰী ভৱনী সংগ্ৰহালয়ো আছে। মন্দিৰৰ পাহাৰৰ মাজৰ অংশত সংগ্ৰহালয় ভৱনটো অৱস্থিত। দৰ্শকে খোজকাঢ়ি আৰু গাড়ী দুয়োটাৰে সংগ্ৰহালয়টো পাব পাৰে। সংগ্ৰহালয়টোত ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ বিখ্যাত ভাৰতীয় শিল্পী যেনে এম ভি ধুৰন্ধৰ, বাবুৰাও চিত্ৰকৰ, মাধৱ সাতৱালেকাৰ আৰু ৰাজা ৰবি বৰ্মাৰ চিত্ৰৰ লগতে ব্ৰিটিছ শিল্পী হেনৰী মুৰৰ বিখ্যাত মাদাৰ এণ্ড চিল্ড শিলৰ গঠন আছে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ধৰ্মীয় স্থান
শ্ৰেণী:ভাৰত
অভংগ

**অভংগ** হিন্দু দেৱতা বিথোবা নামেৰে পৰিচিত দেৱতাৰ প্ৰশংসাত গোৱা একপ্ৰকাৰৰ ভক্তিমূলক কবিতা। "অভং" শব্দটোৰ “অ’’ই “সমাপ্ত’’ বুজায় আৰু “ভংগ’’ই “বিঘিনি’’ বুজাইছে, আন কথাত ক’বলৈ গ’লে, এটা ত্ৰুটিহীন, অবিৰত প্ৰক্ৰিয়াক বুজায়; এই ক্ষেত্ৰত কবিতাক বুজোৱা হৈছে। ইয়াৰ বিপৰীতে ভজন নামেৰে জনাজাত ভক্তিগীতসমূহে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। অভংগবোৰ সাম্প্ৰদায়িক অভিজ্ঞতাৰ অধিক উচ্ছল প্ৰকাশ। অভংগক অভিৰ এটা ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। পান্ধৰপুৰৰ মন্দিৰলৈ যোৱাৰ সময়ত ভক্তসকলে অভংগ গায়।

## পালন
মাৰাঠী ভজন *নমন* (দেৱতাৰ আমন্ত্ৰণ)ৰে আৰম্ভ কৰা হয়, তাৰ পিছত *ৰূপাঞ্চ আভং* (মানৱ ৰূপত ব্যক্তিত্ব কৰি ভগৱানৰ শাৰীৰিক সৌন্দৰ্য্যক চিত্ৰিত কৰা) আৰু ভজনৰ শেষৰফালে আধ্যাত্মিক আৰু নৈতিক বাৰ্তা গোৱা হয়। 

অভংগৰ গোৱা বিখ্যাত সংগীতজ্ঞ কেইগৰাকীমান হৈছে ভীমসেন যোশী, কিশোৰী আমোংকাৰ, সুধীৰ ফাড়কে, সুৰেশ ৱাডকৰ, ৰঞ্জনী, গায়ত্ৰী, অৰুণা ছাইৰাম আৰু জিতেন্দ্ৰ অভিষেক। ই ধ্ৰুপদী আৰু অ-ধ্ৰুপদী সংগীতজ্ঞ উভয় ৰূপতে পৰিৱেশন কৰা সংগীতৰ এটা প্ৰকাৰ। বৰ্তমান সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত ভজন কনচাৰ্টত ই অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰিছে।
## ইতিহাস

ভক্তি সম্প্ৰদয় বা নমঃসঙ্কীৰ্তন সম্প্ৰদায় ১২০০ চনৰ আশে-পাশে জ্ঞানেশ্বৰে আৰম্ভ কৰিছিল। সেই সময়ছোৱাত বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে ঈশ্বৰত্ব লাভ কৰিবলৈ সংস্কৃতৰ প্ৰয়োজন। জ্ঞানেশ্বৰ আৰু নামদেৱ দুয়োজনেই নিজৰ ৰচনা, ভক্তি আৰু ভক্তিৰ জৰিয়তে এনে এক সম্প্ৰদায়ৰ আৰম্ভণি কৰিব পাৰিছিল, যিয়ে জাতি বা ধৰ্মক গুৰুত্ব নিদি কেৱল ভগৱান পাণ্ডুৰংগৰ প্ৰতি ভক্তিহে প্ৰদান কৰিব পাৰিছিল। এইটোৱেই আছিল "ভক্তি সম্প্ৰদয়"ৰ জন্ম য’ত কেৱল ভক্তি(ভক্তি)ৰ দ্বাৰাই ঈশ্বৰত্ব লাভ কৰা সম্ভৱ হৈছিল। ইয়াক জনসাধাৰণে সহজেই গ্ৰহণ আৰু অনুশীলন কৰিব পাৰিছিল। এই নতুন উপাসনাৰ প্ৰতি নাৰী আৰু শিশুসকল সহজেই আকৰ্ষিত হৈছিল। 
এইদৰেই জন্ম হৈছিল নমঃসঙ্কীৰ্তন পূজা আৰু ৱাৰকাৰী সম্প্ৰদায়। এই সকলোবোৰ পাইথান, পান্ধৰপুৰ, মংগল বেদ, আলণ্ডি আদি ঠাইৰ আশে-পাশে ঘটি লাহে লাহে সমগ্ৰ মহাৰাষ্ট্ৰলৈ বিয়পি পৰিল। আন বিশিষ্ট গায়কসকল আছিল একনাথ আৰু তুকাৰামৰ দৰে ৱাৰকাৰী সন্ত।

তুকাৰাম আছিল সোতৰ শতিকাৰ এজন কবি আৰু তেওঁ পুনেৰ সমীপত অৱস্থিত দেহু চহৰত বাস কৰিছিল। ৰীতি-নীতি আৰু গোপন ধৰ্মীয় আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ অন্ধভাবে বিশ্বাস কৰাৰ বিপৰীতে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ ওপৰত পুনৰ গুৰুত্ব দিবলৈ চেষ্টা কৰা সেই সময়ৰ ৱাৰকাৰী আন্দোলনৰ এজন জনপ্ৰিয় কবি আৰু আগশাৰীৰ ব্যক্তি আছিল। কোৱা হয় যে সন্ত তুকাৰমে ৫০০০ৰো অধিক অভংগ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁলোকৰ বহুতেই বিত্থল বা বিথোবা দেৱতাৰ প্ৰতি নিষ্ঠাবান আছিল যদিও বেছিভাগেই সেই সময়ৰ সামাজিক অন্যায়ক সমালোচনা কৰিছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সাহিত্য
শ্ৰেণী:সংগীত
এম ভি ধুৰন্ধৰ

**ৰাও বাহাদুৰ মহাদেৱ বিশ্বনাথ ধুৰন্ধৰ** এফ.আৰ.এছ.এ (১৮ মাৰ্চ ১৮৬৭ – ১ জুন ১৯৪৪) ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক যুগৰ এগৰাকী ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী আৰু পোষ্টকাৰ্ড শিল্পী আছিল। তেওঁৰ জনপ্ৰিয় চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ সাধাৰণ ঔপনিৱেশিক যুগৰ মহিলাসকলৰ চিত্ৰকল্পসমূহো আছে।

## প্ৰাথমিক জীৱন

ধুৰন্ধৰৰ জন্ম হৈছিল মহাৰাষ্ট্ৰৰ কলহাপুৰৰ মাৰাঠী পাঠৰে প্ৰভু পৰিয়ালত কলহাপুৰৰ ৰাজাৰাম হাইস্কুলত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি জে.জে. স্কুল অৱ আৰ্ট, বম্বেত ১৮৯০ চনত নামভৰ্তি কৰে। তাত তেওঁ শিল্পী জন গ্ৰীফিথছৰ ছাত্ৰ আছিল। ছাত্ৰ হিচাপে তেওঁ নিজৰ কামৰ বাবে বহু পদক লাভ কৰিছিল। ১৮৯৫ চনত তেওঁ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
## কৰ্মজীৱন
জে জে স্কুল অৱ আৰ্টৰপৰা স্নাতক হোৱাৰ পিছত ১৮৯৬ চনত ধুৰন্ধৰক একেখন বিদ্যালয়তে পদৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হয় আৰু তাতেই তেওঁ জীৱনৰ বাকী সময়খিনি কটায়। ১৯১০ চনত তেওঁক হেড মাষ্টাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৮ চনত তেওঁ ড্ৰয়িং এণ্ড ক্ৰাফ্টৰ পৰিদৰ্শক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ১৯৩১ চনলৈকে সেই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। অৱসৰৰ পূৰ্বে তেওঁ দুবছৰ ভাইচ-প্ৰিন্সিপাল আছিল। ১৯৩৮ চনত ধুৰন্ধৰ ৰয়েল ছ'চাইটি অৱ আৰ্টছৰ ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।
### শৈলী আৰু কাম
তেওঁৰ জনপ্ৰিয় ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত বম্বে চহৰ আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ নথিভুক্তকৰণৰ লগতে হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী আৰু ওমৰ খায়াম ধাৰাবাহিকৰ দৃশ্য অংকন আছিল অন্যতম। এজন পাকৈত শিল্পী ধুৰন্ধৰে প্ৰায় হাজাৰ হাজাৰ চিত্ৰ আৰু চিত্ৰকল্প নিৰ্মাণ কৰা বুলি কোৱা হয়, য’ত কিছুমানক লিথ’গ্ৰাফিক প্ৰিণ্টলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল, যেনে অট্টো ৰথফিল্ডৰ *উইমেন অৱ ইণ্ডিয়া* (১৯২০) নামৰ কিতাপখনৰ বাবে তেওঁৰ চিত্ৰকল্প। ধুৰন্ধৰে পোষ্টকাৰ্ড ডিজাইন কৰিছিল, গুজৰাটী সাময়িকী *আৰাম* আৰু *ভূত*ৰ বাবে কাৰ্টুন অংকনৰ উপৰি এছ এম এডৱাৰ্ডছ, বাই-ৱেজ অৱ বম্বে (১৯১২) আৰু চি এ কিনকেডৰ ডেকান নাৰ্চাৰী টেলছৰ বাবে চিত্ৰকল্প প্ৰদান কৰিছিল। ৰবি বৰ্মা প্ৰেছৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ধৰ্মীয় চিত্ৰকল্পও তেওঁ নিৰ্মাণ কৰিছিল। জে.জে.বিদ্যালয়ত থকা বছৰবোৰৰ বিষয়ে মাৰাঠী ভাষাত আত্মজীৱনী লিখিছিল। ১৯২৬ চনত আউন্ধ ৰাজ্যৰ শাসক মহাৰাজ ভৱনৰাও পন্তপ্ৰতিনিধিয়ে শিৱাজীৰ জীৱনৰ ওপৰত চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ দায়িত্ব দিয়ে।

১৯১৩ চনত ছাৰ জে.জে স্কুল অৱ আৰ্টৰপৰা অৱসৰ লোৱাৰ পাছত তেওঁ চিত্ৰকলা অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু আৰ্ট স্কুলত থকা বছৰবোৰৰ স্মৃতিগ্ৰন্থ লিখিছিল। ১৯৪০ চনত প্ৰকাশিত গ্ৰন্থখনৰ শিৰোনাম, *কালামন্দিৰাতিল এক্কেচালিছ ভাৰ্ছে* (একচল্লিছ বছৰ শিল্পৰ মন্দিৰত)। ই সেই সময়ৰ শিল্পৰ ইতিহাসৰ এক প্ৰামাণিক নথি-পত্ৰত পৰিণত হৈছে।
## অংকিত চিত্ৰ

File:Self Portrait of Painter.jpg|শিল্পীয়ে অঁকা নিজৰ ছবি
File:Visami Sadi 1916 Magazine cover.jpg|১৯১৬ চনৰ গুজৰাটী আলোচনীৰ বেটুপাত 
File:Shivaji Maharaj and Baji Prabhu at Pawan Khind.jpg|পৱন খিন্দত শিৱাজী মহাৰাজ আৰু বাজী প্ৰভু
File:Maharani Tarabai of Karvir.jpg| ১৯২৭ চনৰ যুদ্ধত তৰাবাইৰ চিত্ৰ।
File:Lengha Choli.jpg|লেহেংগা চোলি
File:Radha and Krishna by DHURANDHAR MV.jpg|ৰাধা-কৃষ্ণ
File:Sheshashayi_-_Laxminarayan_by_DHURANDHAR_MV.jpg|শেষশায়ী-লক্ষ্মীনাৰায়ণ
File:Shiva's Twilight Dance.jpg|শিৱৰ নৃত্য



## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
জন গ্ৰীফিথছ

**জন গ্ৰীফিথছ** (২৯ নৱেম্বৰ ১৮৩৭ – ১ ডিচেম্বৰ ১৯১৮) ভাৰতত কাম কৰা এজন ৱেলছৰ এগৰাকী শিল্পী আছিল, তেওঁ তেওঁৰ প্ৰাচ্যবাদী ৰচনাৰ বাবে বিখ্যাত। 

## জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ
১৮৩৭ চনৰ ২৯ নৱেম্বৰত মণ্টগোমেৰীশ্বাইৰৰ ল’নফেয়াৰ কেৰেইনিয়নত ইভান গ্ৰীফিথছ আৰু পত্নী মেচিনলেথৰ মেৰী ইভান্সৰ পুত্ৰ; পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ মাতৃ ৰাণী ভিক্টোৰিয়াৰ চিকিৎসক ছাৰ জেমছ ক্লাৰ্কৰ গৃহকৰ্মী হয়। ল’ৰাটোক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল  ককাদেউতাক লানফেয়াৰৰ নিউয়াড উচাফ ফাৰ্মৰ ৰিচাৰ্ড গ্ৰীফিথছে। তেওঁৰ কলাসুলভ প্ৰৱণতা লক্ষ্য কৰি ছাৰ জেমছে তেওঁক বৰ্তমানৰ *ৰয়েল কলেজ অৱ আৰ্ট*ত প্ৰশিক্ষণ দিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ চাউথ কেনচিংটন সংগ্ৰহালয়ত কাম কৰিছিল, যিটো এতিয়া ভি এণ্ড এ, আৰু ইয়াৰ অট্টালিকাসমূহ সজাই তোলাত নিয়োজিত হৈছিল। তেওঁ শিল্পৰ অধ্যাপক হৈ ১৮৬৫ বম্বেৰ *ছাৰ জামচেটজী জীজেভয় স্কুল অৱ আৰ্ট*ৰ অধ্যক্ষ হিচাপে বম্বেলৈ আহে। তাত তেওঁৰ মুখ্য সহযোগী আৰু বন্ধু আছিল ''ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙ''ৰ পিতৃ জন লকউড কিপলিং, (গ্ৰিফিথছ আছিল ৰুডিয়াৰ্ডৰ গডফাদাৰ)। গ্ৰীফিথছৰ তত্ত্বাৱধানতেই বম্বেৰ নতুন ৰাজহুৱা ভৱনসমূহৰ সজ্জাৰ বহুখিনি ডিজাইন কৰা হৈছিল। গ্ৰীফিথছে ভিক্টোৰিয়া টাৰ্মিনাছ আৰু উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কামকে ধৰি বহুতো কমিচন গ্ৰহণ কৰিছিল। 
বোম্বাইত থকা দশকটোৰ পিছত গ্ৰীফিথছক মেয়' স্কুল অৱ আৰ্টৰ অধ্যক্ষ আৰু লাহোৰৰ সংগ্ৰহালয়ৰ কিউৰেটৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যিটো বৰ্তমান পাকিস্তানত আছে।

তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান ৰচনা আছিল অজন্তাৰ বৌদ্ধ মন্দিৰত থকা চিত্ৰৰ কঁপি কৰা যিবোৰ দুটা বৃহৎ ফলিঅ' খণ্ডত প্ৰকাশ পাইছিল "অজন্তৰ বৌদ্ধ গুহা মন্দিৰৰ চিত্ৰকলা।"

১৮৯৫ চনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু মণ্টগোমেৰীশ্বায়াৰৰ মানাফনলৈ আৰু পিছলৈ ডৰচেটৰ শ্বাৰবৰ্ণৰ নৰ্টনলৈ গুচি যায় আৰু ১৯১৮ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত মৃত্যুৰ আগলৈকে বাস কৰে। বম্বেত থকাককালতে লিনেট ৰেবেকা বেডম ডেভিছৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হয় আৰু তেওঁলোকৰ দুগৰাকী কন্যা আছিল হেলেন মাৰ্গাৰেট গ্ৰীফিথছ আৰু গ্লেডিছ লিনেট মাইফানৱি গ্ৰীফিথছ।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:শিক্ষক
কেওঁট জনগোষ্ঠী

**কেওঁট বা কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী** সংস্কৃত শব্দ ‘কৈৱৰ্ত’ৰপৰা কিৱত আৰু‘কেওঁট’ শব্দৰ সৃষ্টি হৈছিল। অনাৰ্য্য আৰু অষ্ট্ৰিক-মংগোলীয় প্ৰজাতিৰ লোক। এওঁলোক অসমৰ অন্যতম পুৰণি জনগোষ্ঠী। এই জাতিৰ লোকসকল হিন্দুধৰ্মীয়‌ ।এই কেওঁটসকল কৰ্ম অনুযায়ী পিছলৈ ‘জালোৱা কেওট’ আৰু ‘হালোৱা কেওট’ আদি উপগোটত বিভক্ত হৈছিল। উদাহৰণ স্বৰূপে,খেতি-বাতি কাম কৰা বা খেতি-বাতিৰ বাবে সঁজুলি বনোৱা লোকসকল হালৈ কেওঁট হ'ল আৰু পুৰণি কালত জীৱিকাৰ বাবে মাছ ধৰা কামৰ বাবে যিসকলে জাল, খালৈ আদি বনাই নিজৰ জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰিছিল তেওঁলোক হ'ল জাল কেওঁট। ‘হুজুৰী’ উপাধীৰ এই লোকসকল ‘জালোৱা কেওট’ সম্প্ৰদায়ৰ লোক হয় বুলি বহুতো তথ্যৰদ্বাৰা প্ৰমাণ পোৱা যায়। পুৰণি কালত এই লোকসকল নামনি অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা আৰু আন নদীৰ আশে-পাশে বাস কৰিছিল। নলবাৰী জিলা, কামৰূপ জিলাৰ বিভিন্ন ঠাইত  এই লোক বেছিকৈ পোৱা গৈছিল। কিন্তু বানপানীৰ কাৰণে তেওঁলোক পিছলৈ অসমৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ নিজৰ বাসস্থান সলালে। নামনি অসমৰ কামৰূপ জিলাৰ বাইহাটা চাৰিআলিৰ ওচৰত,মিৰ্জা, ডিমৌ, নলবাৰী জিলাৰ বৰগাছা, কমাৰকুছি, দৰংজিলাৰ মংগলদৈ, বাগছা জিলাৰ খাগ্ৰাবাৰী, তামোলপুৰ, বৰপেটা জিলা আদিকে ধৰি অসমৰ প্ৰায় সকলো ঠাইত পাটোৱাৰী, কেওঁট,হুজুৰী আদি উপাধিৰ লোকসকলৰ বসতি দেখা যায়। প্ৰধানত'কেওট', "পাটোৱাৰী 'হুজুৰী', 'হাজৰীকা', 'পাঠক' আৰু 'দাস' আ‌দি উপাধীৰ লোকসকল এই জাতিৰ অন্তৰ্গত। উপগোট বা উপজাতি হিচাপে হুজুৰীসকল জাল কেওঁট সম্প্ৰদায়ৰ হিন্দু জনগোষ্ঠীৰ খিলঞ্জীয়া অসমীয়া লোক।  
## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী
মাৰাঠী মুছলমান

*মুছলমান মাৰাঠা* শব্দটো সাধাৰণতে ভাৰতৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলৰ মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ **মাৰাঠী মুছলমান**সকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিসকলে মাৰাঠী ভাষা আৰু উৰ্দু ভাষাক মাতৃভাষা হিচাপে কয় আৰু ভাৰতীয় বাকী মুছলমানসকলৰপৰা অলপ পৃথক কিছুমান ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰে। ২০০১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি, মহাৰাষ্ট্ৰত ১০,২৭০,৪৮৫ জন মুছলমান আছিল আৰু ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০.৬০% মুছলমান। 
## জনসংখ্যা
*চাওক: মাৰাঠী মুছলমানৰ তালিকা
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়
ৰাগ কাফী

**কাফী** () হৈছে হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এটা *[[ৰাগ]]*। ই কৰ্ণাটকী সংগীতত খৰহাৰপ্ৰিয়া আৰু পশ্চিমীয়া সংগীতত ডৰিয়ান মোডৰ সৈতে সমপৰিমাণ।
বিষ্ণু নাৰায়ণ ভাটখাণ্ডেই অধিকাংশ *ৰাগক* দহটা *[[ঠাট]]ত* শ্ৰেণীবিভাগ কৰিছিল। কাফী *ঠাট* ইয়াৰ ভিতৰৰ এটা। *ৰাগ* কাফী হৈছে ইয়াৰ *ঠাটৰ* মুখ্য *ৰাগ*। ভাটখাণ্ডেৰ অনুসৰি, ইয়াৰ নাম প্ৰথমে লোচন পণ্ডিতৰ ৰাগ তৰঙ্গিণীত প্ৰকাশ পাইছিল, যি ১৫শ শতিকাত মিথিলা জিলাত বাস কৰিছিল।
কাফীৰ ভাৰতীয় লোকসংগীতৰ সৈতে সঠিক বংশপৰম্পৰা আছে। টপ্পা, হৰি, দাদৰা, কীৰ্তন আৰু ভজনসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন অংশৰ পৰা এই *ৰাগত* ৰচিত হৈছে।
কাফীৰ বহুতো প্ৰকাৰ আছে। *বিবাদী স্বৰসমূহৰ* সৈতে দূষণ সাধাৰণ। এই মিশ্ৰণে মিশ্ৰ কাফীৰ জন্ম দিছে। সেয়েহে, কাফীৰ খাঁটি ৰূপ খুব কম শুনা যায়।
## বিৱৰণ
### বৰ্ণ
কাফী হৈছে এটা *[[সম্পূৰ্ণ-সম্পূৰ্ণ]]* বা সপ্তকীয় *ৰাগ*, য’ত *কোমল* (এটা স্বৰৰ অৰ্ধেক তল) *গান্ধাৰ* (গ) আৰু *নিষাদ* (ন)। ইয়াক ৰাতিৰ ৰাগ ভৈৰৱী বুলিও কোৱা হয়। শুদ্ধ নিষাদ আৰু গান্ধাৰ মাজে মাজে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সৃষ্ট বায়ুমণ্ডল শৃঙ্গাৰৰ (বিচ্ছেদ আৰু মিলন) দুয়োটা প্ৰকাৰৰ বাবে সৰ্বাধিক উপযুক্ত, আৰু সেয়েহে বহুতো ঠুমৰী আৰু হৰি ৰচনা এই ৰাগত গোৱা হয়।
### [[আৰোহণ|আৰোহ]]]
সা ৰে গ ম প ধ ন ষা
(গ আৰু ন হৈছে *কোমল স্বৰসমূহ*). ওপৰৰ বিন্দুত উচ্চ সপ্তক, তলৰ বিন্দুত নিম্ন সপ্তক বুজায়।
### [[অৱৰোহণ]]
ষা ন ধ প ম গ ৰে সা
(গ আৰু ন হৈছে *কোমল স্বৰসমূহ*).
### বাদী আৰু সমবাদী
*পঞ্চম* (প) হৈছে *[[বাদী (সংগীত)|বাদী]] স্বৰ* আৰু ঋষভ (ৰে) হৈছে *[[সমবাদী (সংগীত)]] স্বৰ*।
### [[পকড়]]
কাফীৰ এটা সাধাৰণ আলাপ নি ম প ধ প ম গ ৰে, গ ৰে সা, ন. ধ. সাৰে আৰম্ভ হয়।
তলত দিয়া বাক্যাংশ আৰু ৰেত শেষ হোৱাটো বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ।
সা ৰে গ ম প ধ ন
সা, ৰে গ ম প, ম প ধ (ম) গ
### [[ৰাগ|চলন]]
সাধাৰণ চলনক তলত দিয়া হৈছে:
সা সা ৰে ৰে গ গ ম ম
প - - ধ ম প গ ৰে
ৰে ন ধ ন প ধ ম প
সা ন ধ প ম গ ৰে সা.
ম প ধ ধ ন ষা - ষা
ৰে গ ৰে সা ন ধ সা -
সা ৰে সা ন ধ ন ধ প
ম প ধ প গ - ৰে -
ৰে ন ধ ন প ধ ম প
সা ন ধ প ম গ ৰে সা
## প্ৰকাৰ
* শুদ্ধ কাফী
* সিন্ধুৰা কাফী
* জিলাফ কাফী
* কাফী কানাড়া
## সংগঠন আৰু সম্পৰ্ক
বিভিন্ন *ৰাগসমূহ*, যেনে ৰাগ ভীমপলাশী, ৰাগ বাগেশ্ৰী, ৰাগ কাফী কানাড়া, ৰাগ বাহাৰ, আৰু ৰাগ বৃন্দাবনী সাৰংগ এই *ৰাগৰ* সৈতে সম্পৰ্কিত। এই *ৰাগৰ* গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদীসমূহ হৈছে সিন্ধুৰা, ৰাগ বৰৱা, ৰাগ দেশী, ৰাগ নীলাম্বৰী আৰু পিলু।
পশ্চিমী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত, কাফী আধুনিক ডৰিয়ান মোডৰ সৈতে সমপৰিমাণ।
## আচৰণ
### ''সময়''
ৰাতিৰ দ্বিতীয় প্ৰহৰ বা চৰাই ৯-১২
### ঋতুসংক্ৰান্তি
*ৰাগটো* যিকোনো ঋতুত পৰিবেশিত হয়।
### [[ৰস (নাট্যশাস্ত্ৰ)|ৰস]]
এই *ৰাগৰ* মুখ্য *ৰস* হৈছে *[[শৃঙ্গাৰ]]*।
## গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰেকৰ্ডিং
* *[[উলহাছ কাশলকাৰ]]*, *ৰাগ কাফী (কনচাৰ্ট)*, ২০০১;
* *[[শোভা গুৰ্তু]]*, *ঠুমৰী, ৰাগ কাফী*, ১৯৮৭;
* *[[সিদ্ধেশ্বৰী দেবী]]*, *ঠুমৰী, ৰাগ কাফী*, ১৯৮৩;
* *[[দেবাশিছ ভট্টাচাৰ্য]]*, *ৰাগ মিশ্ৰ কাফী*, ১৯৯৬;
* *[[উস্তাদ বহাদুৰ খাঁ]]*, *ৰাগ কাফী*, ১৯৮৭;
## চলচ্চিত্ৰৰ গীত
### ভাষা:[[হিন্দী]]

## তথ্যসূত্ৰ

* *হিন্দুস্থানী সংগীত পদ্ধতি আৰু তেওঁৰ সংক্ষিপ্ত ভাষ্য, ১৫শ, ১৬ষ্ঠ, ১৭তম, আৰু ১৮শ শতিকাৰ কিছুমান প্ৰধান সংগীত ব্যৱস্থাৰ তুলনামূলক অধ্যয়ন* বিষ্ণু নাৰায়ণ ভাটখাণ্ডেৰ দ্বাৰা।
* https://tanarang.com/raag-kafi/
ভাদলা

**ভাদলা** বা **ভোডালা** হৈছে ভাৰতৰ সিন্ধ, পাকিস্তান আৰু গুজৰাটৰ কুচ্চ আৰু সৌৰাষ্ট্ৰ অঞ্চলত পোৱা নাৱিক আৰু মাছমৰীয়াৰ এটা সম্প্ৰদায়। পাকিস্তানত ইহঁত প্ৰধানকৈ দক্ষিণ সিন্ধত পোৱা যায়।

## বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতি
ভদলাসকলক মুঠ ৩২টা ফৈদত ভাগ কৰা হৈছে। প্ৰধান বংশসমূহ হ’ল, অস্পুন, ভাট্টি, বাবৰ, ভোপাল, ভোলিম/বেলহিম, ভোজনী, চাহান, চানা, ডেকলা, দোছানী, ফাটৱনী, ঘোহিল, গ্ৰানা, গুণ্ডা, জাদেজা, জুস্পানী, জেথৱা, জুনেজা, কোৰেজা, কণ্ডেজা, কানা, কৰনী, মোখা, মাদৱানী, মাদয়াৰ, নাথৰাণী, পাঞ্জৰি, পালিজা, পাঠা, ৰুক্নানী, ৰুমী, সাঘনী, সোধা, সমজা, সায়ানি, সপ, ছিৰু, থাইম, তুৰ্ক, বিধানী, জুফ্ৰাবাদী। বহুতো সুপৰিচিত সিন্ধী জনগোষ্ঠীৰ নাম, আৰু ই সম্প্ৰদায়টোৰ বৈচিত্ৰ্যমজ় উৎপত্তিৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিব পাৰে। কিন্তু সম্প্ৰদায়ৰ সীমা স্পষ্ট, আৰু চুবুৰীয়া মুছলমান মালধাৰী সম্প্ৰদায় যেনে জুনেজা, ৰয়মা আৰু কেৰৰ সৈতে কোনো আন্তঃবিবাহ নাই। তেওঁলোকৰ প্ৰতিটো বংশৰ মৰ্যাদা সমান আৰু আন্তঃবিবাহ। এই সম্প্ৰদায়টোৰ এটা সুপ্ৰতিষ্ঠিত জাতি সংঘ আছে, মুছলিম ভদলা জামাত, যিটো গুজৰাটৰ অন্যতম পুৰণি মুছলমান জাতি সংঘ। ইয়াৰ কাৰ্যালয় মোম্বাছা, মাস্কাট, ডুবাই, কৰাচী (কিয়ামাৰী আৰু বাবা দ্বীপ) আৰু কেটি বাণ্ডাৰত আছে, যিয়ে সম্প্ৰদায়টোৰ ব্যাপক বিতৰণক প্ৰতিফলিত কৰে।

ভাদলাসকলে এতিয়াও নীকাজীৱি সম্প্ৰদায়, আৰু ডুবাইৰপৰা ভাৰতলৈ যোৱা পথৰ প্ৰায় সকলো ধৌৰ অধিনায়ক ভাদলা। ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ বণিক নৌসেনাতো বহুতে কৰ্মৰত। সাধাৰণতে প্ৰতিখন ধৌ পৰিচাৰকসকল ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ৰে গঠিত। পাকিস্তানত সেই দেশসমূহৰ মাছ ধৰা বহৰৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশৰ মালিক ভাদলা। ভাৰতত ভাদলাসকলে প্ৰায়ে নিজৰ মাছ ধৰা নাওত মুছলমান মাচিয়াৰ বা হিন্দু খাৰৱাক নিয়োগ কৰে, আনহাতে পাকিস্তানত বেছিভাগ নাও বঙালী মুছলমানে গঠিত। ভাদলাসকল সম্পূৰ্ণৰূপে চুন্নী, আৰু চুবুৰীয়া আন মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়
শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ সামাজিক সম্প্ৰদায়সমূহ
ডোগ্ৰা মুছলমান

**ডোগ্ৰা মুছলমান** ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যত পোৱা এটা মুছলমান সম্প্ৰদায়। তেওঁলোক বৃহত্তৰ হিন্দু ডোগ্ৰা সম্প্ৰদায়ৰপৰা ইছলামলৈ ধৰ্মান্তৰিত। পাকিস্তানৰ পঞ্জাৱ প্ৰদেশতো বৰ্তমান বহু ডোগ্ৰা মুছলমান পোৱা যায়। তেওঁলোকক পাকিস্তানত ৰাজাস বুলিও কোৱা হয়।

## ইতিহাস আৰু উৎপত্তি
ডোগ্ৰা মুছলমান শব্দটো কথুৱা, জম্মু, চাম্বা আৰু উধামপুৰ জিলাক সামৰি লোৱা সৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰা লোকসকলৰ বাবেহে সীমাবদ্ধ। জম্মু প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ পশ্চিম অংশত বসবাস কৰা চিভালি সম্প্ৰদায়ৰপৰা ই সাংস্কৃতিকভাৱে পৃথক। এই সম্প্ৰদায়টো মূলতঃ ডোগ্ৰা সম্প্ৰদায়ৰপৰা ধৰ্মান্তৰিত; ধৰ্মান্তৰকৰণ মোগল শাসনৰ সময়ছোৱাত সংঘটিত হৈছিল। এওঁলোক প্ৰধানকৈ ঠাক্কাৰ, জাট, ৰাথোড়, মানহাছ, হিন্দু জৰিয়াল, চিব আৰু চুলেহৰীয়া জনজাতি গোটৰ অন্তৰ্গত। ১৯৪৭ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তানী যুদ্ধৰ সময়ত বহু ডোগ্ৰা মুছলমানে পাকিস্তানলৈ পলায়ন কৰে। তেওঁলোকে ডগ্ৰি আৰু পাঞ্জাবী ভাষা কয়।

## বৰ্তমানৰ পৰিস্থিত
ডোগ্ৰা মুছলমানসকলে পাহাৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰে আৰু কৃষি কৰে। এওঁলোক অন্তঃপত্নী, কিন্তু হিন্দু ডোগ্ৰাৰ দৰে, বংশৰ বহিঃবিবাহৰ ব্যৱস্থা নাই। নিজৰ গৃহভূমিত ডোগ্ৰা মুছলমানসকলে নিজৰ নিজৰ গাঁৱত বাস কৰে যদিও চুবুৰীয়া দুটা মুছলমান সম্প্ৰদায় গুজ্জৰ আৰু বকৰৱালৰ লগত কিছু মিশ্ৰিত বসতি আছে। পাকিস্তানলৈ যোৱা ডোগ্ৰা মুছলমানসকল মূলতঃ পঞ্জাৱৰ শিয়ালকোট আৰু নৰোৱাল জিলাত গাঁও পাতি বসতি স্থাপন কৰিছে যদিও তেওঁলোক মানক পাঞ্জাবী গ্ৰহণৰ দিশত পৰিৱৰ্তন হৈছে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়
আট্টাৰৱালা

**আট্টাৰৱালা** ভাৰতৰ গুজৰাট ৰাজ্যৰ যথেষ্টসংখ্যক থকা এটা মুছলমান সম্প্ৰদায়।
## ইতিহাস আৰু উৎপত্তি
আট্টাৰৱালাসকলে নিজকে মোগল হাজাৰা সৈনিকৰ এটা দলৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰে যিসকলে প্ৰথমে আগ্ৰাত বসতি স্থাপন কৰিছিল, মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ শাসনকালত। তেওঁলোকৰ লিপিবদ্ধ নথি অনুসৰি তেওঁলোকে তাৰ পিছত গোৱালিয়ৰ, ৰাতলাম আৰু গোধৰা হৈ আহমেদাবাদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় স্বাধীনতা যুদ্ধত তেওঁলোকে সমাজত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পাছত এই প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। ভাৰতৰ গুজৰাটত বসতি স্থাপন কৰাৰ পাছত এই সম্প্ৰদায়ে ইত্তাৰ নামেৰে জনাজাত সুগন্ধি নিৰ্মাণৰ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰে। আট্টাৰৱালা শব্দৰ অৰ্থ হৈছে সুগন্ধি নিৰ্মাতা। ভাৰত বিভাজনৰ পিছত ১৯৪৭ চনত আগ্ৰাৰপৰা দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে প্ৰব্ৰজন হয়, কিছুমান সদস্যই পাকিস্তানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, আনহাতে কিছুমানে আহমেদাবাদত নিজৰ সহ-জাতিগত লোকৰ সৈতে যোগদান কৰে। আট্টাৰৱালা বৰ্তমান প্ৰধানকৈ ভাৰতৰ আহমেদাবাদত আৰু কিছুমান পাকিস্তানৰ কৰাচীত পোৱা যায়।

## বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতি
আট্টাৰৱালাসকল আন গুজৰাটী মুছলমানসকলৰপৰা পৃথক, কিয়নো তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা উৰ্দু। তেওঁলোক চৈধ্যটা বংশত বিভক্ত। প্ৰধান বংশসমূহ হ’ল পীৰ বক্ষ, আম্মেৰ আলী, খোৰাটা, মাণ্ডুছা, হুছেইনছা, জাহুৰ হুছেইন, মহম্মদ হুছেইন, খোদৰ বক্স, বৰখান, মাছুব খান আৰু গুলাম খান। এই বংশবোৰৰ নাম এজন পূৰ্বপুৰুষৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। বংশৰ স্তৰৰ কোনো ব্যৱস্থা নাই, সকলো ফৈদে আন্তঃবিবাহ কৰে। এই সম্প্ৰদায়টোৱে ঘনিষ্ঠ আত্মীয়ৰ মাজত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু মোমায়েক আৰু খুড়াকৰফালৰ ভাই-ভনীৰ মাজত বিবাহ হয়।

আট্টাৰৱালা ভূমিহীন সম্প্ৰদায় আৰু এতিয়াও উত্তৰ ভাৰতৰ পৰম্পৰাগত সুগন্ধি আতৰ নিৰ্মাণৰ কামত জড়িত হৈ আছে। বহুতেই এতিয়া মজুৰি শ্ৰমিক, ৰিক্সা টনা কামত জড়িত। চিয়া মুছলমান আৰু তেওঁলোকৰ নিজা জাতি সংঘ চিয়া জাফ্ৰিয়া আট্টাৰৱালা জামাত আছে। 
জাতি সংঘই মাদ্ৰাছাৰ লগতে অন্যান্য কল্যাণমূলক কাম-কাজ চলায়।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়
ভাণ্ড

**ভাণ্ড** ভাৰত, পাকিস্তান, বাংলাদেশ আৰু নেপালৰ পৰম্পৰাগত লোক মনোৰঞ্জকৰ দল। ভাৰত আৰু নেপালত বাহাণ্ডসকল এতিয়া এক অন্তৰ্বিবাহী হিন্দু আৰু মুছলমান সম্প্ৰদায়, যি এতিয়া তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত লোক মনোৰঞ্জনৰ বৃত্তিৰ সৈতে জড়িত নহয়। ইয়াৰ ভিতৰত অভিনেতা, নৃত্যশিল্পী, মিনষ্ট্ৰেল, গল্পকাৰ আৰু ইম্প্ৰেছনিষ্ট আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

পৰিৱেশনৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ সাধাৰণতে স্বেচ্ছামূলক: প্ৰায়ে, এজন পৰিৱেশকে দৰ্শকৰ মাজত ঘূৰি ফুৰে "কোনে কি দিয়ে দিয়ক" ভিত্তিত ধন সংগ্ৰহ কৰে আৰু আনসকলে পৰিৱেশন কৰি থাকে।
## কাশ্মীৰৰ বাহাণ্ড পাথেৰ

বাহাণ্ড পাথেৰ কাশ্মীৰ অঞ্চলৰ বাহাণ্ড য’ত ৰেছি (চুফী সন্ত, হিন্দু আৰু মুছলমান উভয়) বা অধিক সমসাময়িক বাস্তৱ বা কাল্পনিক ব্যক্তিৰ জীৱনৰ স্মৃতিত কাহিনী প্ৰণয়ন কৰা হয়। কাহিনীভাগ (বা পাথেৰ) প্ৰায়ে হাস্যৰসময়ী আৰু ব্যংগমূলক আৰু প্ৰহসন নাটকসমূহৰ এক অপৰিহাৰ্য উপাদান।

## পঞ্জাৱৰ নকল
*নকল* (অনুকৰণ) পঞ্জাৱ অঞ্চলৰ এক শক্তিশালী বাহাণ্ড পৰম্পৰা। নাকলচি (অনুকৰণ, কেতিয়াবা বহৰুপিয়া বুলিও কোৱা হয়) কোনোবা সুপৰিচিত ব্যক্তি বা চৰিত্ৰৰ ব্যক্তিত্ব গ্ৰহণ কৰে আৰু দৰ্শকক মনোৰঞ্জন দিবলৈ ব্যংগ আৰু প্ৰহসন ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি ইম্প্ৰভাইজ কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়
মহাৰাজা বীৰ বিক্ৰম বিশ্ববিদ্যালয়

**মহাৰাজা বীৰ বিক্ৰম বিশ্ববিদ্যালয়** (**এম.বি.বি. বিশ্ববিদ্যালয়**) এখন ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়।বিশ্ববিদ্যালয়খন ভাৰতৰ ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ আগৰতলাত অৱস্থিত।বিশ্ববিদ্যালয়খন ত্ৰিপুৰী ৰাজ্যৰ শেষ শাসক ৰজা *বীৰ বিক্ৰম কিশোৰ দেৱবৰ্মা*ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। 
## সংলগ্ন মহাবিদ্যালয়সমূহ
এম. বি. বি. বিশ্ববিদ্যালয়ত তিনিখন সংযুক্ত মহাবিদ্যালয় আছে:
*বীৰ বিক্ৰম সোঁৱৰণী মহাবিদ্যালয়। 
*মহাৰাজ বীৰ বিক্ৰম মহাবিদ্যালয়। 
*ত্ৰিপূৰা চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়। 
## ইতিহাস
২০১৫ চনত *ত্ৰিপূৰা চৰকাৰ*ৰ *মহাৰাজা বীৰ বিক্ৰম বিশ্ববিদ্যালয় আইন ২০১৫*ৰ জৰিয়তে বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে।আৰু তেতিয়াৰ ত্ৰিপুৰাৰ ৰাজ্যপাল *তথাগত ৰায়ে* বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। *গৌতম কুমাৰ বসু* বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ প্ৰথম উপাচাৰ্য (VC) আছিল।২০১৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত *সত্যদেও পোদ্দাৰ* পৰৱৰ্তী উপাচাৰ্য (VC) হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত পোদ্দাৰদেৱে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। 
বৰ্তমানৰ *বিভাস দেৱে* উপাচাৰ্য হিচাপে ২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।
## অৱস্থান
বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চৌহদ আগৰতলা চহৰৰ মাজ-মজিয়াৰপৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত কলেজ টিলাত অৱস্থিত। 
## তথ্যসূত্ৰ