নাৰীত্ব

**নাৰীত্ব** (ইংৰাজী: Femininity; যাক **স্ত্ৰীত্ব** বুলিও কোৱা হয়) হ’ল সাধাৰণতে মহিলা আৰু ছোৱালীৰ সৈতে জড়িত গুণাগুণ, আচৰণ আৰু ভূমিকাৰ এক গোট। নাৰীত্বক সামাজিকভাৱে নিৰ্মিত বুলি বুজিব পাৰি, আৰু কিছুমান প্ৰমাণো পোৱা গৈছে যে নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা কিছুমান আচৰণ সাংস্কৃতিক কাৰক আৰু জৈৱিক কাৰক — এই উভয়ৰেদ্বাৰা প্ৰভাবিত। নাৰীত্ব কিমান দূৰলৈ জৈৱিক বা সামাজিকভাৱে প্ৰভাবিত সেয়া বিতৰ্কৰ বিষয়। ই জৈৱিক স্ত্ৰী লিংগ আৰু মহিলাত্ব দুয়োৰেপৰা ধাৰণাগতভাৱে পৃথক, কাৰণ সকলো মানুহেই লিংগ নিৰ্বিশেষে নাৰীসুলভ আৰু পুৰুষসুলভ গুণ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে।

পৰম্পৰাগতভাৱে নাৰীসুলভ বুলি উল্লেখ কৰা লক্ষণসমূহৰ ভিতৰত আছে মাধুৰ্য, নম্ৰতা, সহমৰ্মিতা, বিনয় আৰু সংবেদনশীলতা; অৱশ্যে নাৰীত্বৰ সৈতে জড়িত লক্ষণসমূহ বিভিন্ন সমাজ আৰু ব্যক্তিভেদে ভিন্ন হয় আৰু বিভিন্ন সামাজিক তথা সাংস্কৃতিক কাৰকৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হয়। 

## অৱলোকন আৰু ইতিহাস

*নাৰীত্ব* আৰু *পুৰুষত্ব* শব্দ দুটাৰ ব্যৱহাৰ অতি সাধাৰণ হ’লেও নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব প্ৰকৃততে কি, সেই লৈ বৈজ্ঞানিক ঐকমত্য খুব কম। পণ্ডিতসকলৰ মাজত নাৰীত্বৰ ধাৰণাটোৰ বিভিন্ন অৰ্থ আছে।

ইংৰাজীৰ অধ্যাপিকা তাৰা উইলিয়ামছে পৰামৰ্শ দিছে যে ইংৰাজী ভাষী সমাজত নাৰীত্বৰ আধুনিক ধাৰণাসমূহ মধ্যযুগৰ সময়ত, ১৩০০ চনৰ প্লেগ মহামাৰীৰ আশে-পাশে গঢ় লৈ উঠিছিল। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগৰ মহিলাসকলক কেৱল তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ভূমিকা যেনে কুমাৰী, পত্নী বা বিধৱা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইংলেণ্ডত ব্লেক ডেথৰ ফলত প্ৰায় আধাসংখ্যক জনসংখ্যাৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত পৰম্পৰাগত লিংগ ভূমিকাবোৰ সলনি হ’ল আৰু সমাজত মহিলাৰ বাবে নতুন সুযোগৰ সৃষ্টি হ’ল। ১৩৮০ চনৰ আশে-পাশে চ’ছাৰৰ ৰচনাত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে *ফেমিনিনিটি* আৰু *ৱমেনহুড* শব্দ দুটা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল। 

১৯৪৯ চনত ফৰাচী বুদ্ধিজীবী চিম’ন দ্য ব’ভ’ৱাৰে লিখিছিল যে "কোনো জৈৱিক, মানসিক বা অৰ্থনৈতিক ভাগ্যই সমাজত মানৱীয়ে প্ৰদৰ্শন কৰা ৰূপটো নিৰ্ধাৰণ নকৰে" আৰু "এজনী নাৰী হৈ জন্ম নহয়, বৰঞ্চ এজনী নাৰী হৈ উঠে।"  এই ধাৰণাটো ১৯৫৯ চনত কানাডিয়ান-আমেৰিকান সমাজতত্ত্ববিদ আৰভিং গফমেন আৰু ১৯৯০ চনত আমেৰিকান দাৰ্শনিক জুডিথ বাটলাৰে গ্ৰহণ কৰিছিল। বাটলাৰে তত্ত্ব আগবঢ়াইছিল যে লিংগ স্থিৰ বা অন্তৰ্নিহিত নহয়, বৰঞ্চ ই এক সামাজিকভাৱে সংজ্ঞায়িত আচৰণ আৰু গুণৰ গোট যিবোৰ সময়ৰ লগে লগে নাৰীসুলভ বা পুৰুষসুলভ হিচাপে চিহ্নিত হৈ পৰিছে। গফমেনে তৰ্ক কৰিছিল যে মহিলাসকলক এনেদৰে সামাজিকীকৰণ কৰা হয় যাতে তেওঁলোকে নিজকে "মূল্যৱান, আলংকাৰিক আৰু কোমল, মাংসপেশীৰ পৰিশ্ৰমৰ বাবে অনুপযুক্ত" হিচাপে উপস্থাপন কৰে আৰু "লাজকুৰীয়া স্বভাৱ, মৰ্যাদাপূৰ্ণ সংৰক্ষণ আৰু দুৰ্বলতা, ভয় তথা অক্ষমতা" প্ৰদৰ্শন কৰে।

১৯৩০ চনত মনোবিজ্ঞানী লুই টাৰমান আৰু কেথেৰিন ক্স মাইলছে নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব জুখিবলৈ বৈজ্ঞানিক প্ৰচেষ্টা আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ *এম-এফ মডেল* গৱেষক আৰু মনোবিজ্ঞানীসকলৰ মাজত প্ৰভাৱশালী হৈ পৰিছিল আৰু ই প্ৰাৰম্ভিক লিংগ অধ্যয়নক এক ৰূপ দিছিল। এই আৰ্হিটোৱে ধৰি লৈছিল যে নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব অন্তৰ্নিহিত আৰু সুস্থিৰ গুণ, যিবোৰ জোখা কঠিন আৰু ইটো-সিটোৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। ই লগতে পৰামৰ্শ দিছিল যে এই লক্ষণসমূহৰ মাজত বিচ্যুতি বা ভৰসাম্যহীনতাই মানসিক স্বাস্থ্যৰ বিকাৰত অৰিহণা যোগাব পাৰে; যিটো ধাৰণাক আধুনিক মনোবিজ্ঞানে তীব্ৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাইছে।

১৯৭০ চনৰ মহিলা আন্দোলনৰ লগে লগে গৱেষকসকলে এম-এফ মডেলৰপৰা আঁতৰি আহিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু উভয়লিংগত্ব বা 'এণ্ড্ৰ’জাইনি'ৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰে। পৃথক স্কেলত নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব জোখাৰ বাবে 'বেম চেক্স ৰ’ল ইনভেণ্টৰী' আৰু 'পাৰ্চনেল এট্ৰিবিউটছ কুৱেচনীয়ৰ' প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। এনে পৰীক্ষা ব্যৱহাৰ কৰি গৱেষকসকলে দেখিলে যে এই দুয়োটা মাত্ৰা ইটোৱে সিটোৰপৰা স্বতন্ত্ৰভাৱে পৰিৱৰ্তিত হয়, যাৰ ফলত নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্বক বিপৰীত গুণ হিচাপে চোৱা আগৰ দৃষ্টিভংগীৰ ওপৰত সন্দেহৰ সৃষ্টি হ’ল।

দ্বিতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদীসকলে, দা ব’ভ’ৱাৰৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈ বিশ্বাস কৰিছিল যে যদিও স্ত্ৰী আৰু পুৰুষৰ মাজত জৈৱিক পাৰ্থক্য জন্মগত, নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্বৰ ধাৰণাসমূহ সাংস্কৃতিকভাৱে নিৰ্মিত। তেওঁলোকৰ মতে নিষ্ক্ৰিয়তা আৰু কোমলতাৰ দৰে গুণবোৰ মহিলাৰ নামত আৰু আগ্ৰাসন তথা বুদ্ধিমত্তাৰ দৰে গুণবোৰ পুৰুষৰ নামত নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদীসকলে কৈছিল যে ছোৱালীসকলক সৰুৰেপৰা পুতলা, খেল, টেলিভিছন আৰু স্কুলৰ জৰিয়তে নাৰীসুলভ মূল্যবোধ আৰু আচৰণ মানি চলিবলৈ সামাজিকীকৰণ কৰা হয়। ১৯৬৩ চনৰ তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ *দ্য ফেমিনিন মিষ্টিক*ত আমেৰিকান নাৰীবাদী বেটী ফ্ৰাইডেনে লিখিছিল যে মহিলাৰ বশীকৰণৰ মূল চাবি-কাঠি আছিল নাৰীত্বক শিশুসুলভ, নিষ্ক্ৰিয় আৰু নিৰ্ভৰশীল হিচাপে সামাজিক নিৰ্মাণ কৰা। তেওঁ "নাৰীত্বৰ সাংস্কৃতিক ছবিখন আমূলভাৱে সলনি কৰাৰ" আহ্বান জনাইছিল।

## আচৰণ আৰু ব্যক্তিত্ব

মাতৃসুলভ লালন-পালন, সংবেদনশীলতা, মধুৰতা, সহায়কাৰী মনোবৃত্তি, নম্ৰতা, উষ্মতা, নিষ্ক্ৰিয়তা, সহযোগিতা, অভিব্যক্তিবাদ, শালীনতা, নম্ৰতা, সহমৰ্মিতা, স্নেহ, কোমলতা, আৰু আৱেগিক, দয়ালু, সহায়কাৰী, উৎসৰ্গিত তথা বুজা-বুজি সম্পন্ন হোৱাৰ দৰে লক্ষণসমূহক গতানুগতিকভাৱে নাৰীসুলভ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। নাৰীত্বৰ নিৰ্ণায়ক বৈশিষ্ট্যসমূহ বিভিন্ন সমাজৰ মাজত আনকি সমাজৰ ভিতৰতো ভিন্ন হয়।

নাৰীসুলভ সামাজিকীকৰণ আৰু বিপৰীত লিংগৰ সম্পৰ্কৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পণ্ডিতসকলে অধ্যয়ন কৰিছে, কিয়নো নাৰীত্ব পুৰুষ আৰু ল’ৰাৰ প্ৰতি মহিলা আৰু ছোৱালীৰ যৌন আকৰ্ষণৰ সৈতে জড়িত। নাৰীত্বক কেতিয়াবা যৌন বস্তুনিষ্ঠকৰণ (sexual objectification)ৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। যৌন নিষ্ক্ৰিয়তা বা যৌন গ্ৰহণযোগ্যতাক কেতিয়াবা নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা হয়, আনহাতে যৌন দৃঢ়তা আৰু যৌন ইচ্ছাক কেতিয়াবা পুৰুষসুলভ বুলি গণ্য কৰা হয়।

লিংগ পৰিচয় আৰু লিংগ-নিৰ্দিষ্ট আচৰণসমূহ কিমান দূৰলৈ সামাজিকীকৰণ বনাম জৈৱিক কাৰকৰ বাবে হয়, সেই লৈ পণ্ডিতসকলৰ মাজত বিতৰ্ক আছে। বিকাশৰ সময়ত সামাজিক আৰু জৈৱিক প্ৰভাৱসমূহে পাৰস্পৰিকভাৱে ক্ৰিয়া কৰে বুলি ধৰা হয়। জন্মগত এড্ৰেনেল হাইপাৰপ্লাছিয়া সম্পৰ্কীয় অধ্যয়নে কিছু প্ৰমাণ দাঙি ধৰিছে যে নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব আংশিকভাৱে জৈৱিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত। অন্যান্য সম্ভাৱ্য জৈৱিক প্ৰভাৱৰ ভিতৰত বিৱৰ্তন, বংশগতি বিজ্ঞান, এপিজেনেটিক্স আৰু হৰমন (বিকাশৰ সময়ত আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাত) অন্তৰ্ভুক্ত।

১৯৫৯ চনত জন মানি আৰু আঙ্কে এৰহাৰ্ডৰ দৰে গৱেষকসকলে প্ৰাক-প্ৰসৱ হৰমন তত্ত্ব (prenatal hormone theory) আগবঢ়াইছিল। তেওঁলোকৰ গৱেষণাই যুক্তি দিয়ে যে যৌন অংগবোৰে গৰ্ভত ভ্ৰূণটোক হৰমনেৰে সিক্ত কৰে, যাৰ ফলত এজন ব্যক্তিৰ মস্তিষ্কৰ গঠন সুকীয়াভাৱে পুৰুষ বা মহিলাৰ দৰে হয়; ইয়াৰদ্বাৰা ভৱিষ্যতৰ আচৰণগত বিকাশ পুৰুষসুলভ বা নাৰীসুলভ দিশত হ’ব নে নাই তাক পূৰ্বানুমান কৰিব পাৰি বুলি কিছুমানে পৰামৰ্শ দিছিল। অৱশ্যে এই তত্ত্বটো তাত্ত্বিক আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক ভিত্তিত সমালোচনা কৰা হৈছে আৰু ই আজিও বিতৰ্কিত হৈ আছে। ২০০৫ চনত মনোবিজ্ঞানত লিংগ পাৰ্থক্যৰ অনুসন্ধান কৰা বৈজ্ঞানিক গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে লিংগ প্ৰত্যাশা আৰু গতানুগতিক ধাৰণাৰ ভাবুকিয়ে আচৰণত প্ৰভাৱ পেলায় আৰু এজন ব্যক্তিৰ লিংগ পৰিচয় তিনি বছৰ বয়সৰপৰাই বিকশিত হ’ব পাৰে। মানিয়েও যুক্তি দিছিল যে শিশুৰ প্ৰথম তিনি বছৰ বয়সত লিংগ পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে।

যিসকল লোকে পুৰুষসুলভ আৰু নাৰীসুলভ — এই উভয় বৈশিষ্ট্যৰ সংমিশ্ৰণ প্ৰদৰ্শন কৰে তেওঁলোকক উভয়লিংগী (androgynous) বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু নাৰীবাদী দাৰ্শনিকসকলে তৰ্ক কৰিছে যে লিংগৰ অস্পষ্টতাই লিংগ শ্ৰেণীবিভাজনক ম্লান কৰি পেলাব পাৰে। নাৰীত্বৰ আধুনিক ধাৰণাসমূহ কেৱল সামাজিক নিৰ্মাণৰ ওপৰতে নহয়, বৰঞ্চ মহিলাসকলে কৰা ব্যক্তিগত পছন্দৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰ কৰে।

দাৰ্শনিক মেৰী ভেটাৰ্লিং-ব্ৰেগিনে যুক্তি দিছে যে নাৰীত্বৰ সৈতে জড়িত সকলো বৈশিষ্ট্য আদিম মানুহৰ যৌন মুখা-মুখিৰপৰা উদ্ভৱ হৈছিল যিবোৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ শৰীৰতাত্ত্বিক পাৰ্থক্যৰ বাবে মূলতঃ পুৰুষ-প্ৰধান আৰু মহিলাৰ বাবে অনিচ্ছাকৃত আছিল। আনহাতে কেৰল পেটমেন, ৰিয়া ক্লপেনবৰ্গ আৰু ৱাউটাৰ জে. হেনেগ্ৰাফৰ দৰে আনসকলে তৰ্ক কৰে যে নাৰীত্বৰ সংজ্ঞা হ’ল এটা পিতৃতান্ত্ৰিক সামাজিক ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিবলৈ মহিলাসকলে যিদৰে আচৰণ কৰিব লাগে তাৰেই এক পৰিণতি।

ডাচ মনোবিজ্ঞানী তথা গৱেষক গীল্ট হফষ্টেডে তেওঁৰ ১৯৯৮ চনৰ গ্ৰন্থ *মেচকিউলিনিটি এণ্ড ফেমিনিনিটি: দা টেবু ডাইমেনচন অৱ নেচনেল কালচাৰ্চ*ত লিখিছে যে কেৱল প্ৰজননৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে জড়িত আচৰণবোৰকহে সঠিক অৰ্থত নাৰীসুলভ বা পুৰুষসুলভ বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি। তথাপি বিশ্বৰ প্ৰতিখন সমাজে বহুতো অতিৰিক্ত আচৰণক পুৰুষতকৈ মহিলাৰ বাবে অধিক উপযোগী বুলি স্বীকাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ বিপৰীতটোও সত্য। তেওঁ এইবোৰক সাংস্কৃতিক নীতি আৰু পৰম্পৰাৰদ্বাৰা পৰিচালিত আপেক্ষিকভাৱে স্বেচ্ছাচাৰী পছন্দ বুলি বৰ্ণনা কৰিছে, য’ত তেওঁৰ সাংস্কৃতিক মাত্ৰা তত্ত্বৰ (cultural dimensions theory) পাঁচটা মৌলিক মাত্ৰাৰ ভিতৰত "পুৰুষত্ব বনাম নাৰীত্ব"ক এটা মাত্ৰা হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে। হফষ্টেডে নাৰীসুলভ আচৰণ হিচাপে সেৱা, সহনশীলতা আৰু উদাৰতাক বৰ্ণনা কৰিছে; যিবোৰ দেশে সমতা, সংহতি, কৰ্ম-জীৱনৰ গুণগত মান আৰু আপোচ তথা আলোচনাৰ জৰিয়তে সংঘাত সমাধানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে সেইবোৰক তেওঁ নাৰীসুলভ বুলি অভিহিত কৰিছে।

কাৰ্ল জাঙৰ বিশ্লেষণাত্মক মনোবিজ্ঞানৰ বিদ্যালয়ত 'এনিমা' আৰু 'এনিমাছ' হ’ল অবচেতন মনৰ দুটা প্ৰাথমিক নৃগোষ্ঠীয় আৰ্হি। এনিমা আৰু এনিমাছক জাঙে তেওঁৰ সামূহিক অবচেতন তত্ত্বৰ উপাদান হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে, যিটো অবচেতনৰ এনে এক ক্ষেত্ৰ যিয়ে ব্যক্তিগত মানসিকতাক অতিক্ৰম কৰে। পুৰুষৰ অবচেতনত ই এক নাৰীসুলভ অন্তৰ্নিহিত ব্যক্তিত্ব হিচাপে প্ৰকাশ পায় যাক 'এনিমা' বোলা হয়; একেদৰে মহিলাৰ অবচেতনত ই এক পুৰুষসুলভ অন্তৰ্নিহিত ব্যক্তিত্ব হিচাপে প্ৰকাশ পায় যাক 'এনিমাছ' বোলা হয়।

## পোছাক আৰু চেহেৰা

পাশ্চাত্য সংস্কৃতিত, নাৰীসুলভ চেহেৰাৰ আদৰ্শৰ ভিতৰত পৰম্পৰাগতভাৱে দীঘল, বৈ পৰা চুলি, পৰিষ্কাৰ ছাল, ঠেক কঁকাল আৰু শৰীৰত নগণ্য বা একেবাৰে নোম বা দাঢ়ি-গোঁফ নথকাটো অন্তৰ্ভুক্ত। অৱশ্যে অন্যান্য সংস্কৃতিত কিছুমান প্ৰত্যাশা পৃথক। উদাহৰণস্বৰূপে, পৃথিৱীৰ বহু ঠাইত বগলৰ নোম থকাটো নাৰীসুলভ নহয় বুলি গণ্য কৰা নহয়। বৰ্তমান সময়ত গোলাপী ৰঙটো নাৰীত্বৰ সৈতে দৃঢ়ভাৱে জড়িত।

সৌন্দৰ্যৰ এই নাৰীসুলভ আদৰ্শসমূহক সংকীৰ্ণ, অস্বাস্থ্যকৰ আৰু আনকি বৰ্ণবাদী বুলিও সমালোচনা কৰা হৈছে। বিশেষকৈ, পাশ্চাত্য দেশবোৰত এন’ৰেক্সিয়া নাৰ্ভ’ছা আৰু অন্যান্য খাদ্যাভ্যাসৰ বিকাৰৰ বাবে প্ৰায়েই ক্ষীণ হোৱাৰ আধুনিক নাৰীসুলভ আদৰ্শটোক দোষাৰোপ কৰা হয়।

বহুতো মুছলমান দেশত মহিলাসকলে মূৰটো 'হিজাব' (আৱৰণ) দি ঢাকি ৰখাটো প্ৰয়োজন। ইয়াক নাৰীসুলভ শালীনতা আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়। অৱশ্যে কিছুমানে ইয়াক বস্তুনিষ্ঠকৰণ আৰু উৎপীড়নৰ প্ৰতীক হিচাপেহে গণ্য কৰে।

### ইতিহাসত

নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা বিষয়বোৰৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক মানদণ্ড ভিন্ন হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ষোড়শ শতিকাৰ ফ্ৰান্সত উচ্চ হিলৰ জোতা (high heels) এক স্পষ্ট পুৰুষসুলভ জোতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল, যদিও বৰ্তমান ইয়াক নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা হয়।

প্ৰাচীন মিচৰত চিথ আৰু মণিৰ দৰে জালেৰে তৈয়াৰী পোছাকক মহিলাৰ পোছাক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল; আনহাতে মেৰিয়াই পিন্ধা পোছাক, সুগন্ধি দ্ৰব্য, প্ৰসাধন সামগ্ৰী আৰু কাৰুকাৰ্য খচিত অলংকাৰ পুৰুষ-মহিলা দুয়োৱে পৰিধান কৰিছিল। প্ৰাচীন পাৰস্যত পোছাকবোৰ সাধাৰণতে ইউনিচেক্স আছিল, যদিও মহিলাসকলে ওৰণি আৰু মূৰত স্কাৰ্ফ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ মহিলাসকলে হিমেশ্বন পিন্ধিছিল; আৰু প্ৰাচীন ৰোমত মহিলাসকলে পাল্লা, এটা আয়তাকাৰ চাদৰ আৰু মেফ’ৰিয়ন পিন্ধিছিল।

ৰেনেছা যুগৰ অভিজাত মহিলাসকলৰ সাধাৰণ নাৰীসুলভ পোছাক আছিল অন্তৰ্বাসৰ সৈতে এটা গাউন আৰু উচ্চ কঁকালৰ ওপৰৰ গাউন, আৰু নোম তুলি পৰিষ্কাৰ কৰা কপাল তথা মৌচাক বা টাৰবান শৈলীৰ কেশসজ্জা।

### শৰীৰৰ পৰিৱৰ্তন
শৰীৰৰ পৰিৱৰ্তন হ’ল নান্দনিক বা অ-চিকিৎসাজনিত উদ্দেশ্যে মানৱ দেহৰ ইচ্ছাকৃত পৰিৱৰ্তন। ইয়াৰ এটা উদ্দেশ্য হৈছে মহিলাৰ দেহত নাৰীসুলভ বৈশিষ্ট্যসমূহৰ প্ৰতিফলন ঘটোৱা। 

সাম্ৰাজ্যবাদী চীনত শতিকা ধৰি মহিলাৰ সৰু ভৰি দুখনক অধিক অভিজাত বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ভৰি বন্ধা বা ফুট বাইণ্ডিং প্ৰথাৰ উদ্দেশ্য আছিল এই বৈশিষ্ট্যটো বৃদ্ধি কৰা, যদিও ই খোজ কঢ়াতো কঠিন আৰু যন্ত্ৰণাদায়ক কৰি তুলিছিল।

আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ কেইটামান ঠাইত ডিঙি দীঘল কৰিবলৈ ডিঙিত আঙঠি পিন্ধা হয়। এই সংস্কৃতিসমূহত দীঘল ডিঙিয়ে নাৰীসুলভ সৌন্দৰ্যক চিহ্নিত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, বাৰ্মাৰ পাদাং আৰু বুৰুণ্ডীৰ টুটচি মহিলাসকলে শৰীৰ পৰিৱৰ্তনৰ এই পদ্ধতিটো মানি চলে।


File:Bound feet (X-ray).jpg|বিংশ শতিকালৈকে চীন দেশত মহিলাৰ বাবে ভৰি বন্ধা বা সৰু ভৰি থকাটোক অভিজাত আৰু নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। 
File:Kayan woman with neck rings.jpg|বাৰ্মাৰ কায়ান জনগোষ্ঠীৰ লোকে ডিঙিত আঙঠি পিন্ধাটো নাৰীসুলভ সৌন্দৰ্যৰ সৈতে জড়িত কৰে।


## ধৰ্ম আৰু ৰাজনীতি

### এছীয় ধৰ্মসমূহ
শ্বামানবাদ (Shamanism)ৰ উৎপত্তি সকলো সংগঠিত ধৰ্মৰ পূৰ্বে, সম্ভৱত প্ৰাচীন প্ৰস্তৰ যুগতে হৈছিল। পুৰাতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায় যে আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত শ্বামানসকল মহিলা আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ কোৰিয়ান 'মুদাং'ৰ (mudang) দৰে শ্বামাণিক ভূমিকাসমূহ আজিও প্ৰধানকৈ মহিলাৰদ্বাৰাই পৰিপূৰ্ণ হৈ আছে।

হিন্দু পৰম্পৰাত 'দেৱী' হ’ল ঈশ্বৰৰ নাৰীসুলভ দিশ। 'শক্তি' হ’ল ঐশ্বৰিক নাৰীসুলভ সৃজনী শক্তি, যি এক পৱিত্ৰ শক্তি হিচাপে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হয় আৰু পৰিৱৰ্তনৰ বাহক। তেওঁ হ’ল পুৰুষ সত্তাৰ নাৰী সমকক্ষ, যাৰ অবিহনে চেতনাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পুৰুষ সত্তাটো অক্ষম আৰু শূন্য হৈ থাকে। পৰম ঈশ্বৰৰ নাৰী অভিব্যক্তি হিচাপে তেওঁক 'প্ৰকৃতি' বুলিও কোৱা হয়, যি হ’ল বুদ্ধিমত্তাৰ সেই মৌলিক প্ৰকৃতি যাৰদ্বাৰা বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড বৰ্তি থাকে আৰু কাৰ্যক্ষম হয়। হিন্দু ধৰ্মত বিশ্বজনীন সৃজনী শক্তি 'যোনি' হ’ল নাৰীসুলভ, য’ত প্ৰেৰণা হ’ল সৃষ্টিৰ জীৱন শক্তি। 

তাওবাদত 'য়িন' ধাৰণাটোৱে 'য়িন আৰু ইয়াং'ৰ নাৰী অংশৰ প্ৰাথমিক শক্তিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। য়িন শক্তি পুৰুষ অংশটোতো কম পৰিমাণে থাকে। য়িনক ধীৰ, কোমল, নমনীয়, বিস্তৃত, শীতল, আৰ্দ্ৰ আৰু নিষ্ক্ৰিয় হিচাপে চিহ্নিত কৰিব পাৰি।

### আব্ৰাহামিক ধৰ্মতত্ত্ব

যদিও আব্ৰাহামিক ঈশ্বৰক সাধাৰণতে পুৰুষবাচক শব্দ যেনে 'পিতৃ' বা 'ৰজা'ৰে বৰ্ণনা কৰা হয়—তথাপি বহুতো ধৰ্মতত্ত্ববিদে তৰ্ক কৰে যে ইয়াৰ অৰ্থ ঈশ্বৰৰ লিংগ নিৰ্দেশ কৰা নহয়। কেথলিক গীৰ্জাৰ ধৰ্মশিক্ষা অনুসৰি, ঈশ্বৰ "পুৰুষো নহয় বা মহিলাও নহয়: তেওঁ ঈশ্বৰ।"  শেহতীয়া কেইবাজনো লেখক, যেনে নাৰীবাদী ধৰ্মতত্ত্ববিদ চেলী মেকফেগে "মাতৃৰূপী ঈশ্বৰ"ৰ ধাৰণাটো অন্বেষণ কৰিছে আৰু ঈশ্বৰৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নাৰীসুলভ গুণসমূহ পৰীক্ষা কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, 'বুক অৱ ইজাইয়া'ত ঈশ্বৰক সন্তানক সান্ত্বনা দিয়া এগৰাকী মাতৃৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে, আনহাতে 'বুক অৱ ডিউটাৰ’নমি'ত ঈশ্বৰে ইজৰাইলক জন্ম দিছে বুলি কোৱা হৈছে।

'বুক অৱ জেনেচিছ'ত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ ঐশ্বৰিক সৃষ্টিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। প্ৰজ্ঞা সাহিত্য (Wisdom literature) আৰু প্ৰজ্ঞা পৰম্পৰাত 'প্ৰজ্ঞা'ক নাৰীসুলভ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বাইবেলৰ পুৰণি নিয়মৰ বহুতো কিতাপত (বুক অৱ উইজডম আৰু চিৰাখকে ধৰি) প্ৰজ্ঞাক মানৱীয় ৰূপ দিয়া হৈছে আৰু ইয়াক 'তাই' বুলি সম্বোধন কৰা হৈছে। ডেভিদ উইনষ্টনৰ মতে, যিহেতু 'প্ৰজ্ঞা' ঈশ্বৰৰ "সৃজনশীল প্ৰতিনিধি," সেয়েহে তাইক ঈশ্বৰৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে চিনাক্ত কৰিব লাগিব।

'ঈশ্বৰৰ প্ৰজ্ঞা' হিব্ৰু ভাষাত নাৰীসুলভ: 'চ’কমা', আৰবী ভাষাত: 'হিকমাহ', গ্ৰীক ভাষাত: 'চফিয়া', আৰু লেটিন ভাষাত: 'চেপিয়েঞ্চিয়া'। হিব্ৰু ভাষাত 'শ্বেখিনাহ' (ঈশ্বৰৰ পৱিত্ৰ আত্মা আৰু ঐশ্বৰিক উপস্থিতি) আৰু 'ৰুৱা হাক’দেশ' (ঐশ্বৰিক অনুপ্ৰেৰণা) দুয়োটাই নাৰীসুলভ। 

খ্ৰীষ্টান কাবালাত, চ’কমা (প্ৰজ্ঞা আৰু অন্তৰ্দৃষ্টি) হ’ল সৃষ্টি প্ৰক্ৰিয়াৰ সেই শক্তি যাক ঈশ্বৰে স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী সৃষ্টি কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। 'বীনাহ' (বুজা-বুজি আৰু উপলব্ধি) হ’ল মহান মাতৃ, শক্তিৰ নাৰীসুলভ গ্ৰহণকাৰী আৰু ৰূপ প্ৰদানকাৰী। বীনায় চ’কমাৰপৰা অন্তৰ্দৃষ্টি লাভ কৰে আৰু তাৰ ওপৰত তেনেদৰে মনোনিৱেশ কৰে যিদৰে এগৰাকী মাতৃয়ে পিতৃৰপৰা বীজ গ্ৰহণ কৰে আৰু জন্মৰ সময় নোহোৱালৈকে ইয়াক নিজৰ ভিতৰত ৰাখি থয়। অন্তৰ্দৃষ্টিটো এবাৰ গ্ৰহণ কৰি উপলব্ধিৰে চিন্তা কৰাৰ পাছত ই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টিৰফালে লৈ যায়।

### সাম্যবাদ

সাম্যবাদী বিপ্লৱীসকলে আৰম্ভণিতে আদৰ্শ নাৰীত্বক পেশীবহুল, সাধাৰণ সাজ-পোছাক পৰিহিত আৰু শক্তিশালী হিচাপে চিত্ৰায়িত কৰিছিল। এজনী ভাল সাম্যবাদী মহিলাক কঠোৰ শাৰীৰিক শ্ৰম কৰা, বন্দুক চলোৱা আৰু সাজ-সজ্জাৰপৰা বিৰত থকা হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সমসাময়িক পাশ্চাত্য সাংবাদিকসকলে সাম্যবাদী ৰাষ্ট্ৰসমূহক পৰম্পৰাগত নাৰীত্বৰ শত্ৰু হিচাপে চিত্ৰায়িত কৰিছিল আৰু সাম্যবাদী দেশৰ মহিলাসকলক "পুৰুষসুলভ" বিকৃতি বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৫০-ৰ দশকৰ বিপ্লৱী চীনত পাশ্চাত্য সাংবাদিকসকলে চীনা মহিলাসকলক "অনাড়ম্বৰ সাজ-পোছাক পিন্ধা, সাধাৰণতে ঢিলা পেণ্ট পিন্ধা আৰু মেকআপ, চুলিৰ ষ্টাইল বা নখ পলিচবিহীন" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁলোকে লিখিছিল যে "চীনত সাম্যবাদৰ প্ৰথম বলি আছিল গ্লেমাৰ। আপুনি সমগ্ৰ পিকিঙৰ নিৰানন্দ ৰাস্তাবোৰত ঘূৰি ফুৰিব পাৰে, কিন্তু ক’তো এজনীও স্কাৰ্ট পিন্ধা বা লিপষ্টিক লগোৱা মহিলা দেখা নাপাব; কোনো সুগন্ধিৰ ঘ্ৰাণ নাপাব; হাই হিলৰ শব্দ নুশুনিব অথবা নাইলন পিন্ধা ভৰিৰ চমক দেখা নাপাব।"  সাম্যবাদী পোলেণ্ডত হাই হিলৰপৰা শ্ৰমিকৰ বুট জোতালৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনে মহিলাসকলৰ "বুৰ্জোৱা"ৰপৰা "সমাজবাদ"লৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতীকিত কৰিছিল।

পিছলৈ, আদৰ্শ নাৰীত্বৰ চৰকাৰী চিত্ৰায়ণত শক্তিশালী আৰু পৰিশ্ৰমী হোৱাৰ লগতে নম্ৰতা, যত্ন লোৱা আৰু লালন-পালন কৰা আচৰণ, কোমলতা, শালীনতা আৰু নৈতিক গুণৰ দৰে অধিক পৰম্পৰাগত ধাৰণাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হ’বলৈ ধৰে। ইয়াৰ ফলত এগৰাকী ভাল সাম্যবাদী মহিলা "সকলো ক্ষেত্ৰতে পাৰদৰ্শী চুপাৰহিৰো" হৈ পৰাটো প্ৰয়োজনীয় হৈছিল, য’ত পৰম্পৰাগতভাৱে নাৰীসুলভ বুলি গণ্য নকৰা কামবোৰো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

সাম্যবাদী আদৰ্শই পৰম্পৰাগত নাৰীত্বৰ কিছুমান দিশ স্পষ্টভাৱে প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল যিবোৰক তেওঁলোকে বুৰ্জোৱা আৰু উপভোক্তাবাদী বুলি গণ্য কৰিছিল, যেনে অসহায়তা, এলাহ আৰু সাজ-সজ্জা। সাম্যবাদী দেশবোৰত কিছুমান মহিলাই প্ৰসাধন সামগ্ৰী আৰু ফেশ্বনেবল কাপোৰৰ সুবিধা নোপোৱাৰ বাবে ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৯৯৩ চনৰ প্ৰবন্ধ সংকলন *হাউ উই চাৰভাইভড কমিউনিজম এণ্ড ইভেন লাফড*-ত ক্ৰোৱেছিয়াৰ সাংবাদিক তথা ঔপন্যাসিক স্লাভেনকা ড্ৰাকুলিচে লিখিছিল— "ৱাৰ্শ্ব’, বুডাপেষ্ট, প্ৰাগ, ছোফিয়া, পূব বাৰ্লিনৰ মহিলাসকলৰপৰা মই বাৰে বাৰে এটা অভিযোগ শুনিবলৈ পাইছিলো: 'আমালৈ চাওক – আমাক দেখাত মহিলা যেনেই নালাগে। ইয়াত কোনো ডিঅ’ডৰেণ্ট, সুগন্ধি, আনকি কেতিয়াবা চাবোন বা টুথপেষ্টো নাই। কোনো উন্নতমানৰ অন্তৰ্বাস নাই, পেণ্টীহোজ নাই, কোনো ধুনীয়া লিঞ্জাৰী নাই[']"  আৰু "কেতিয়াবা মই ভাবো যে প্ৰকৃত আইৰন কাৰ্টেনখন ধুনীয়া কাপোৰ পিন্ধা ধুনীয়া মহিলাৰ ৰেচমী ছবি আৰু মহিলাৰ মেগাজিনৰ ছবিৰে তৈয়াৰী... মেগাজিন, চিনেমা বা ভিডিঅ’ৰ জৰিয়তে সীমান্ত অতিক্ৰম কৰা এই ছবিবোৰ যিকোনো গোপন অস্ত্ৰতকৈ অধিক বিপদজনক, কাৰণ এইবোৰে মানুহৰ মনত সেই 'অন্যতা'ৰ প্ৰতি ইমান তীব্ৰ ইচ্ছা জগাই তোলে যে এজনে পলায়ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে নিজৰ জীৱনো বিপদত পেলায়।"  

ৰোমানিয়া আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ দৰে সাম্যবাদী দেশবোৰত উদাৰীকৰণ আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে মহিলাসকলক আগৰ "মোটা পাম শ্ৰমিক আৰু সাধাৰণ কাৰখানা কৰ্মী"ৰ চিত্ৰায়ণৰ তুলনাত অধিক পৰম্পৰাগত নাৰীসুলভ ৰূপত উপস্থাপন কৰিবলৈ ধৰে। ছোভিয়েট ইউনিয়ন, পূব জাৰ্মানী, পোলেণ্ড, যুগোশ্লাভিয়া আৰু হাংগেৰীৰ সাধাৰণ মহিলাৰ বাবে সুগন্ধি, প্ৰসাধন সামগ্ৰী, ফেশ্বনেবল কাপোৰ আৰু জোতা উপলব্ধ হোৱাৰ লগে লগে এইবোৰক বুৰ্জোৱা বিলাসিতা হিচাপে নহয়, বৰঞ্চ সমাজবাদী আধুনিকতাৰ চিন হিচাপে উপস্থাপন কৰা হ’ল। চীনত ১৯৮০-ৰ দশকত ডেং জিয়াওপিঙৰদ্বাৰা আৰম্ভ হোৱা অৰ্থনৈতিক উদাৰীকৰণৰ লগে লগে ৰাষ্ট্ৰই মহিলাসকলক পৰম্পৰাগত নাৰীত্ব প্ৰকাশ কৰাত নিৰুৎসাহ কৰা বন্ধ কৰিলে। ইয়াৰ ফলত সাম্যবাদী আদৰ্শৰ অধীনত দমন কৰি ৰখা লিংগভিত্তিক গতানুগতিক ধাৰণা আৰু মহিলাৰ বাণিজ্যিক যৌনকৰণ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে।

## পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত

বহুতো সংস্কৃতিত নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা গুণবোৰ প্ৰদৰ্শন কৰা পুৰুষসকলক প্ৰায়ে কলঙ্কিত কৰা হয় আৰু দুৰ্বল হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়। স্ত্ৰৈণ পুৰুষসকলক প্ৰায়ে সমকামিতাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়, যদিও নাৰীত্ব এজন পুৰুষৰ যৌন অভিমুখিতাৰ সৈতে অগত্যা সম্পৰ্কিত নহয়। যিহেতু পুৰুষসকলক পুৰুষসুলভ আৰু বিপৰীতকামী হ’বলৈ চাপ দিয়া হয়, সেয়েহে নাৰীসুলভ পুৰুষসকলক তেওঁলোকৰ লিংগ উপস্থাপনৰ ধৰণৰ বাবে সমকামী বা অন্যথা 'কুৱেৰ' বুলি ধৰি লোৱা হয়। এই ধাৰণাটোৱে এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ লিংগ আৰু যৌনতা প্ৰকাশ কৰাৰ উপায়ক সীমিত কৰি পেলায়।

*ক্ৰছ-ড্ৰেছিং* আৰু *ড্ৰেগ* হ’ল পুৰুষৰদ্বাৰা নাৰীত্বৰ দুটা ৰাজহুৱা প্ৰদৰ্শন যিবোৰ বহুতো পাশ্চাত্য সংস্কৃতিত জনপ্ৰিয়ভাৱে জনাজাত আৰু স্বীকৃত। নাৰীত্বৰ সৈতে জড়িত পোছাক পিন্ধা পুৰুষক প্ৰায়ে 'ক্ৰছ-ড্ৰেচাৰ' বুলি কোৱা হয়। এজন 'ড্ৰেগ কুইন' হ’ল এজন পুৰুষ যিয়ে মনোৰঞ্জনৰ উদ্দেশ্যে জাক-জমকীয়া মহিলাৰ পোছাক পিন্ধি অতিৰঞ্জিত নাৰীসুলভ আচৰণ কৰে।

## আন্তঃলিংগ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত
আন্তঃলিংগ ব্যক্তিসকলৰ যৌন আৰু লিংগ পৰিচয়ৰ ব্যাপক বৈচিত্ৰ্য থাকে। কিছুমানৰ-নাৰীসুলভ পৰিচয়ৰ তীব্ৰ অনুভৱ থাকে, আনহাতে আন কিছুমানৰ পুৰুষসুলভ, মিশ্ৰিত, নিৰপেক্ষ বা পৰিৱৰ্তনশীল লিংগ পৰিচয়ৰ তীব্ৰ অনুভৱ থাকে। এই পৰিচয়সমূহ যৌন পাৰ্থক্যৰ বহুতো বৈচিত্ৰ্যৰ মাজেৰে অনুভৱ কৰিব পাৰি। ৬৯ গৰাকী আন্তঃলিংগ অংশগ্ৰহণকাৰীক লৈ কৰা এটা অধ্যয়নত ৮১% লোকে নাৰীৰ ভূমিকা পালন কৰি জীয়াই থকাৰ কথা জনাইছিল, আনহাতে ৬৫% লোকে তেওঁলোকৰ লিংগ পৰিচয় "এগৰাকী মহিলা হিচাপে" বুলি উল্লেখ কৰিছিল। ইয়াৰপৰা ইংগিত পোৱা যায় যে নাৰী হিচাপে নিজকে উপস্থাপন কৰা সকলো আন্তঃলিংগ ব্যক্তিয়ে প্ৰকৃততে নিজকে মহিলা বুলি পৰিচয় নিদিয়ে। এয়া অধ্যয়নটোৰ এক চতুৰ্থাংশতকৈও অধিক অংশগ্ৰহণকাৰীৰ সেই প্ৰতিৱেদনৰ সৈতে জড়িত য’ত তেওঁলোকে জনাইছিল যে তেওঁলোকে "বিভিন্ন সময়ত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ৰে পৰিচয় অনুভৱ কৰে," বা "কোনোটোৱেই নহয় (neither nor) এনে এক পৰিচয় পছন্দ কৰে," লগতে ২৬% অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট লিংগৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত অনিশ্চয়তা অনুভৱ কৰাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল।

## ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত

ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ ব্যক্তিসকলেও তেওঁলোকৰ লিংগ পৰিচয় আৰু প্ৰকাশৰ অংশ হিচাপে নাৰীত্বক ধাৰণ কৰিব পাৰে। 

সকলো মহিলাৰ দৰেই, ট্ৰান্স মহিলাসকলৰ শৈলী আৰু প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য থাকে। তেওঁলোকে পৰম্পৰাগত নাৰীসুলভ উপস্থাপন, 'কুৱেৰ' ৰূপ যেনে 'ফেম ডাইক' বা 'ফেম টমবয়', অথবা উভয়লিংগী (androgynous) প্ৰকাশভংগীৰ সৈতে নিজকে পৰিচয় দিব পাৰে। নাৰীত্বৰ সৈতে তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা প্ৰায়ে ট্ৰান্সফ’বিয়া আৰু নাৰীবিদ্বেষৰ প্ৰত্যুত্তৰত আত্ম-নিৰ্ধাৰণ আৰু আত্ম-সবলীকৰণৰ বৈশিষ্ট্যৰে ভৰা। ইয়াৰ লগতে তেওঁলোকে 'ট্ৰান্স-এক্সক্লুচনেৰী ৰেডিকেল ফেমিনিষ্ট'সকলৰপৰাও শত্ৰুতাৰ সন্মুখীন হয়। চিচজেণ্ডাৰ মহিলাৰ দৰেই, ট্ৰান্স মহিলাসকলেও তেওঁলোকৰ নাৰীসুলভ বৈশিষ্ট্যসমূহ বৃদ্ধি কৰিবলৈ প্ৰসাধন সামগ্ৰী আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ লগতে লিংগ-নিশ্চিতকাৰী স্বাস্থ্য সেৱা, কণ্ঠস্বৰ আৰু মৌখিক যোগাযোগৰ চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে, যাতে তেওঁলোকৰ মংগল আৰু জীৱনৰ মানদণ্ড উন্নত হয়।

যদিও বহুতো ট্ৰান্স পুৰুষে পুৰুষসুলভ উপস্থাপন বিচাৰে, তেওঁলোকে তথাপি নাৰীসুলভ গুণ আৰু আচৰণসমূহ ধাৰণ তথা চৰ্চা কৰিবলৈ বাছি ল’ব পাৰে আৰু নাৰীত্বক তেওঁলোকৰ পুৰুষত্বৰ বিপৰীত এক সৰলৰেখিক ধাৰণা হিচাপে গণ্য নকৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, ট্ৰান্স পুৰুষ নেতাসকলে পূৰ্বৰ নাৰীসুলভ উপস্থাপনৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবে কৰ্মক্ষেত্ৰত লিংগবাদৰ সূক্ষ্ম দিশবোৰৰ প্ৰতি অধিক সংবেদনশীল হ’ব পাৰে। ১০০ গৰাকী ট্ৰান্স পুৰুষ আৰু ১০০ গৰাকী চিচজেণ্ডাৰ পুৰুষক লৈ কৰা এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ট্ৰান্স পুৰুষসকল তেওঁলোকৰ পুৰুষত্বৰ প্ৰতি অহা ভাবুকিৰদ্বাৰা কম প্ৰভাবিত হৈছিল, আনহাতে চিচজেণ্ডাৰ পুৰুষসকলে বিপৰীতকামী উপস্থাপন আৰু মহিলাৰ ওপৰত ক্ষমতাৰ দৰে কিছুমান পুৰুষসুলভ নীতিৰ প্ৰতি অধিক সমৰ্থন দেখুৱাইছিল। ট্ৰান্স পুৰুষসকলে নাৰীত্বৰ সৈতে জড়িত বৈষম্য বা গতানুগতিক ধাৰণাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে; এটা অধ্যয়নে দেখুৱাইছে যে চাপৰ আৰু অধিক নাৰীসুলভ ট্ৰান্স পুৰুষসকলক সমকামী হিচাপে হাৰাশাস্তি কৰাৰ সম্ভাৱনা অধিক।

## নাৰীবাদী দৃষ্টিভংগী

জুডিথ বাটলাৰ আৰু চিম’ন দ্য ব’ভ’ৱাৰৰ দৰে নাৰীবাদী দাৰ্শনিকসকলে যুক্তি আগবঢ়ায় যে নাৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব লিংগৰ পুনৰাবৃত্তিমূলক প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে সৃষ্টি হয়; এই প্ৰদৰ্শনবোৰে লিংগৰ পৰম্পৰাগত শ্ৰেণীসমূহক পুনৰ উৎপাদন আৰু সংজ্ঞায়িত কৰে।

অধিকসংখ্যক দ্বিতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদীয়ে মহিলাৰ সৌন্দৰ্যৰ সেইসমূহ মানদণ্ডক প্ৰত্যাখ্যান কৰে যিবোৰক তেওঁলোকে সংকীৰ্ণ বুলি গণ্য কৰে। তেওঁলোকৰ মতে এইবোৰ মহিলাৰ বশীকৰণ আৰু বস্তুনিষ্ঠকৰণৰ বাবে সৃষ্টি কৰা হৈছে আৰু প্ৰজনন প্ৰতিযোগিতা তথা মহিলাৰ নিজৰ নান্দনিকতাৰদ্বাৰা স্ব-পৰিচালিত হয়।

আনহাতে, 'লিপষ্টিক ফেচমিনিষ্ট' আৰু কিছুমান তৃতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদীয়ে তৰ্ক কৰে যে নাৰীবাদে নাৰীসুলভ সংস্কৃতি আৰু পৰিচয়ক অৱমূল্যায়ন কৰা উচিত নহয়। তেওঁলোকৰ মতে নাৰীসুলভ পৰিচয়ৰ প্ৰতীকসমূহ যেনে মেক-আপ, আবেদনময়ী সাজ-পোছাক আৰু যৌন আকৰ্ষণ উভয় লিংগৰ বাবে বৈধ আৰু সবলীকৰণৰ ব্যক্তিগত পছন্দ হ’ব পাৰে।

জুলিয়া চেৰানোৱে লক্ষ্য কৰিছে যে পুৰুষসুলভ গুণ থকা ছোৱালী আৰু মহিলাসকলে নাৰীসুলভ ল’ৰা আৰু পুৰুষৰ তুলনাত বহু কম সামাজিক অননুমোদনৰ সন্মুখীন হয়, যাৰ বাবে তেওঁ লিংগবাদক দোষাৰোপ কৰে। চেৰানোৱে যুক্তি দিছে যে মহিলাসকলে পুৰুষৰ দৰে হ’ব বিচৰাটো এই ধাৰণাটোৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ যে সমসাময়িক সংস্কৃতিত নাৰীত্বতকৈ পুৰুষত্বক অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়। আনহাতে পুৰুষে নাৰীত্বৰ স্বাৰ্থত পুৰুষত্ব ত্যাগ কৰিবলৈ ইচ্ছুক হোৱাটোৱে পুৰুষৰ শ্ৰেষ্ঠত্বৰ ধাৰণাটোৰ লগতে পুৰুষ আৰু মহিলা বিপৰীত হ’ব লাগে নামৰ ধাৰণাটোক পোনপটীয়াকৈ ভাবুকি প্ৰদান কৰে। চেৰানোৱে তেওঁৰ থিচিছৰ সমৰ্থনত কয় যে পুৰুষসুলভ পোছাক পিন্ধা মহিলাৰ তুলনাত নাৰীসুলভ পোছাক পিন্ধা পুৰুষ ক্ৰছ-ড্ৰেচাৰসকলে অধিক ৰাজহুৱা পৰীক্ষা আৰু ঘৃণাৰ সন্মুখীন হয়। লগতে গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে মাক-দেউতাকে বাৰ্বি পুতলা আৰু বেলে নৃত্য ভাল পোৱা বা নখ পলিচ লগোৱা পুত্ৰৰ প্ৰতি নেতিবাচক সঁহাৰি দিয়াৰ সম্ভাৱনা পুৰুষসুলভ আচৰণ কৰা জীয়ৰীৰ তুলনাত অধিক। চেৰানোৱে উল্লেখ কৰিছে যে সঘনাই হাঁহি থকা বা অচিনাকি মানুহৰ সৈতে চকুৰ যোগাযোগ পৰিহাৰ কৰাৰ দৰে কিছুমান আচৰণক নাৰীসুলভ বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ মহিলাসকলে এইবোৰ অধিক মাত্ৰাত চৰ্চা কৰে। সম্ভৱতঃ মহিলাৰ বাবে কেতিয়াবা শত্ৰুতাপূৰ্ণ হোৱা জগতখনত নিজকে খাপ খুৱাই ল’বলৈ কৰা চেষ্টাৰপৰাই এনে আচৰণবোৰৰ সৃষ্টি হৈছে।

## আৰু চাওক

* Butch and femme
* Effeminacy
* Femboy
* Feminine beauty ideal
* নাৰী মনোবিজ্ঞান
* নাৰীবাদ
* নাৰীকৰণ (সমাজতত্ত্ব)
* Gender expression
* Gender identity
* লিংগ দৃঢ়বদ্ধতা
* লিংগভিত্তিক অধ্যয়ন
* গাৰ্লি গাৰ্ল
* লিপষ্টিক নাৰীবাদ
* লিপষ্টিক লেচবিয়ান
* Marianismo
* পুৰুষত্ব
* Nature versus nurture
* Otokonoko
* Sex–gender distinction
* Social construction of gender
* Sociology of gender
* ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
*
*
*

শ্ৰেণী:নাৰীত্ব