নাদম

**নাদম ** মংগোলিয়া আৰু টুভাত উদযাপিত এক পৰম্পৰাগত উৎসৱ। ইয়াত মংগোলীয় মল্লযুঁজ, ঘোঁৰা দৌৰ, ধনুৰ্বিদৰ বৈশিষ্ট্য আছে। এই উৎসৱটোক স্থানীয়ভাৱে "এৰিন গুৰভান নাদম" (эрийн гурван наадам, আক্ষৰিক অৰ্থত 'পুৰুষৰ তিনিটা খেল') বুলিও কোৱা হয়, আৰু গৰমৰ মাজভাগত অনুষ্ঠিত হয়। 

২০১০ চনত নাদামক ইউনেস্ক’ৰ মানৱতাৰ অস্পষ্ট সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধি তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। 

### উৎপত্তি
নাদাম মংগোলীয়সকলৰ আটাইতকৈ বেছিকৈ পালন কৰা উৎসৱ আৰু ইয়াৰ কোনোবা নহয় কোনোবা ৰূপত শতিকাজুৰি ইয়াৰ অস্তিত্ব আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ উৎপত্তি সামৰিক পেৰেড আৰু ধনুৰ্বিদ, ঘোঁৰা চলোৱা, মল্লযুঁজৰ সৈতে জড়িত ক্ৰীড়া প্ৰতিযোগিতা আদি কাৰ্য্যকলাপ হিচাপে হৈছিল, যিবোৰ বিয়া বা ধৰ্মীয় সমাৱেশৰ দৰে বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ উদ্‌যাপনৰ পিছত অনুষ্ঠিত হৈছিল। পিছলৈ ই যুদ্ধৰ বাবে সৈনিকক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ এক উপায় হৈ পৰে আৰু মংগোলীয়সকলৰ যাযাবৰী জীৱন-শৈলীৰ সৈতেও জড়িত হৈ পৰে। মংগোলীয়সকলে নিজৰ নিজৰ অলিখিত ছুটীৰ অনুষ্ঠান অনুসৰণ কৰে, য’ত বন্ধৰ দিন আৰম্ভ কৰিবলৈ এটা দীঘলীয়া গীত আৰু তাৰ পিছত বিয়েলগ্যী নৃত্যও অন্তৰ্ভুক্ত। ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামৰ চাৰিওফালে পৰম্পৰাগত খাদ্য বা খুছুৰ পৰিৱেশন কৰা হয়, লগতে কিম্বন কৰা ঘোঁৰাৰ গাখীৰ (আইৰাগ)ৰপৰা তৈয়াৰী বিশেষ পানীয়ও পৰিৱেশন কৰা হয়। মল্লযুঁজ, ঘোঁৰা দৌৰ আৰু ধনুৰ্বিদৰ তিনিটা মানক খেলৰ কথা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ "মংগোলসকলৰ গোপন ইতিহাস" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা হৈছে। কিং বংশৰ শাসনকালত নাদাম আনুষ্ঠানিকভাৱে মংগোলীয়সকলে অনুষ্ঠিত কৰা উৎসৱত পৰিণত হয়। 

১৬৩৯ চনত প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে, লগতে হাই চেণ্ট জানাবাজাৰক উৎসৰ্গিত নৃত্য উৎসৱও অনুষ্ঠিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। শ্বিৰেট হোৱাইট লেকত অনুষ্ঠিত এই উৎসৱত বখ লামাই মল্লযুঁজত জয়লাভ কৰে, আৰু বনখোৰ ডোনিৰ ঘোঁৰাটোৱে চেম্পিয়নশ্বিপ লাভ কৰে। 

১৭৭২ চনত খেণ্টি পৰ্বতক পূজা কৰিবলৈ এটা ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াক দহ চৰকাৰৰ উৎসৱ বুলি কোৱা হয়। ১৯১২ চনত পৰাজয়ৰ বাবে পইণ্টেৰে খেলা দহ চৰকাৰী খেলখন বাৰ্ষিক ৰাজ্যিক খেলত পৰিণত হয়। ১৯২৫ চনত বগদ খানৰ মৃত্যুৰ সময়লৈকে দহ চৰকাৰী উৎসৱ ৰাজ্যিক উৎসৱত পৰিণত হৈছিল। দহ চৰকাৰী খেল ১২৫ বাৰ অনুষ্ঠিত হৈছে।

### কমিউনিষ্ট যুগ
মংগোলীয় গণৰাজ্যৰ সময়ত নাদাম ১৯২১ চনৰ মংগোলীয় বিপ্লৱৰ সৈতে জড়িত আছিল। ১৯২১ চনত কমিউনিষ্ট মংগোলিয়াত প্ৰথম চৰকাৰী সামৰিক পেৰেড অনুষ্ঠিত হৈছিল বিপ্লৱত ডামদিন চুখবাটাৰৰ বিজয়ক সন্মান জনাই। ১৯৩০ চনত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ কমিউনিষ্ট প্ৰভাৱত ধৰ্মনিৰপেক্ষতা নোহোৱালৈকে ইয়াক বৌদ্ধ/শ্বেমান বন্ধ হিচাপে পালন কৰা হৈছিল। 

চুখবাটাৰ চৌহদত মংগোলীয় জনসাধাৰণৰ বাৰ্ষিকী পেৰেড সাধাৰণতে জয়ন্তী বছৰত (উল্লেখযোগ্যভাৱে ১৯৪৬, ১৯৫১, ১৯৫৬, ১৯৬১, ১৯৬৬, ১৯৭১, ১৯৭৬, ১৯৮১, ১৯৮৬ আৰু ১৯৯১ চনত) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক দিৱস আৰু অক্টোবৰ বিপ্লৱৰ লগত সংগতি ৰাখি অনুষ্ঠিত হৈছিল ডে পেৰেড।  এই পেৰেডসমূহৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সেনাপতি আছিল জেনেৰেল টি গালছান।এই অনুষ্ঠানসমূহৰ সময়ত দল আৰু চৰকাৰী নেতাসকলে চুখবাটাৰৰ সমাধিস্থলৰ ওপৰৰপৰাই অনুষ্ঠানসমূহ চায়।  ১৯৯১ চনৰ পিছত ১৯৯৬ চনত নেশ্যনেল স্প’ৰ্টছ ষ্টেডিয়ামত মংগোলিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ ৭৯০বছৰীয়া জয়ন্তী আৰু বিপ্লৱৰ ৭৫বছৰীয়া জয়ন্তী উদ্‌যাপন কৰা পেৰেডৰ বাহিৰে কমিউনিষ্ট প্ৰথা পৰিত্যাগ কৰা হয়। 

বহু উদ্‌যাপনত দেশখন ভ্ৰমণ কৰা বিদেশী কমিউনিষ্টসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে, য’ত আছিল মিখাইল চুছলভ, জ’জেফ চাইৰাংকিভিচ, ৱলাডিছলাভ গ’মূলকা। 

### আধুনিক উদ্‌যাপন আৰু পৰম্পৰা
বৰ্তমান মংগোলিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা দুটা বৃহৎ নাদম হ’ল ডানছিগ নাদম আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নাদম। পূৰ্বৰটো ২০১৫ চনতহে বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, তাৰ আগতে বিচ্ছিন্নভাৱে অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু মংগোলীয় ৰাজ্যিক পতাকা দিৱসৰ লগত সংগতি ৰাখি কিং বংশৰপৰা মংগোলিয়াৰ স্বাধীনতাৰ স্মৃতিত। পিছৰটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল এদশক পিছত ১৯২১ চনৰ বিপ্লৱৰ স্মৃতিত, যেতিয়া কমিউনিষ্টসকলে ৰাছিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ ফলত বগড খানক আক্ৰমণ কৰি পদচ্যুত কৰিছিল। নতুন ৰাজ্যৰ সাফল্যকো উদ্‌যাপন কৰে নাদামে।  
মংগোলিয়া আৰু ইনাৰ মংগোলিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চলতো জুলাই আৰু আগষ্ট মাহত নাদাম উদ্‌যাপন কৰা হয়। ৰিপাব্লিক অৱ টুভাত নাডাম ১৫ আগষ্টত অনুষ্ঠিত হয়। 

এই তিনিখন খেলক ডানশ্বিগ গেমছ বুলি কোৱা হয়। নতুন জাতিৰ এক ডাঙৰ উদ্‌যাপন হৈ পৰিছিল, য’ত সম্ভ্ৰান্ত লোকসকলে নতুন ৰাষ্ট্ৰপতিজনক বগদ খান (জবজুণ্ডাম্বা খুতুগ্টু)ক উৎসৰ্গা কৰিবলৈ গোট খাইছিল। 

মংগোলীয়সকলৰ নটা জনগোষ্ঠীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা চেংগিজ খানৰ নটা ঘোঁৰাৰ ঠেং এতিয়াও আনুষ্ঠানিকভাৱে সুখবাটাৰ চৌহদৰপৰা ষ্টেডিয়ামলৈ লৈ গৈ নাদাম উৎসৱ আৰম্ভ কৰা হয়। মুকলি আৰু সামৰণি অনুষ্ঠানত অশ্বাৰোহী, খেলুৱৈ, সন্ন্যাসীৰ লগতে ইউনিফৰ্ম পৰিহিত সংগঠনৰ সদস্যসকলৰ দৰ্শনীয় পেৰেড অনুষ্ঠিত হয়। 

আন এটা জনপ্ৰিয় নাদামৰ কাৰ্য্যকলাপ হ’ল শ্বাগাই খেল, যিবোৰ জন্তুৰ হাড়ৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু খেলৰ টুকুৰা আৰু ভৱিষ্যদ্বাণী আৰু বন্ধুত্বৰ প্ৰতীক দুয়োটা হিচাপে কাম কৰে। বৃহৎ নাদম উৎসৱত প্ৰতিযোগিতাসমূহ পৃথক স্থানত অনুষ্ঠিত হ’ব পাৰে। 

শেহতীয়াকৈ মহোৎসৱত সংঘটিত হোৱা দুৰ্নীতি আৰু ইয়াৰ অস্পষ্ট প্ৰতীকক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছে।  
 

#### ৰাষ্ট্ৰীয় নাদম উৎসৱ
ডানছিগ নাদামৰ সমান্তৰালভাৱে আটাইতকৈ ডাঙৰ উৎসৱ হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় নাদাম উৎসৱ, যিটো মংগোলীয় ৰাজধানী উলানবাটাৰত ৰাষ্ট্ৰীয় বন্ধৰ দিনত ১১ জুলাইৰপৰা ১৩ জুলাইলৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ আৰম্ভণিতে নৃত্যশিল্পী, খেলুৱৈ, ঘোঁৰাচালক আৰু সংগীতজ্ঞসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এক বিশদ পৰিচয় অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে কৰা হয়। অনুষ্ঠানৰ পিছত প্ৰতিযোগিতা আৰম্ভ হয়। প্ৰতিযোগিতাসমূহ মূলতঃ ঘোঁৰা চলোৱা।

## তিনি খেল
### মল্লযুঁজ
 

একক এলিমিনেচন প্ৰতিযোগিতাত মুঠ ৫১২ বা ১০২৪ জন মল্লযুঁজাৰুৱে অংশগ্ৰহণ কৰে, যিটো ন বা দহ ৰাউণ্ডলৈকে চলি থাকে। মংগোলীয় পৰম্পৰাগত মল্লযুঁজ হৈছে সময়হীন যুঁজ, য'ত মল্লযুঁজাৰুৱে ভৰি বা হাতৰ বাহিৰে শৰীৰৰ যিকোনো অংশৰে মাটি স্পৰ্শ কৰিলে পৰাস্ত হয়। যোৰ বাছনি কৰাৰ সময়ত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মল্লযুঁজাৰুৱে নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বাছি ল’ব পাৰে। মল্লযুঁজাৰুসকলে টাইট কান্ধৰ ভেষ্ট আৰু চুটি কাপোৰেৰে গঠিত দুটা টুকুৰাৰ সাজ-পোছাক পিন্ধে। কেৱল পুৰুষেহে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰিব। 

প্ৰতিজন মল্লযুঁজাৰুৰ হাতত জাছুল নামৰ এটা "সাহস বৃদ্ধিকাৰী" থাকে। তৃতীয়, পঞ্চম আৰু সপ্তম ৰাউণ্ডৰ পিছত জাছুলে বিজয়ী মল্লযুঁজাৰুৰ বাবে প্ৰশংসাৰ গীত গায়। ৭ম বা ৮ম পৰ্যায়ৰ বিজয়ীয়ে (প্ৰতিযোগিতাত ৫১২ বা ১০২৪ জন মল্লযুঁজাৰু আছে নে নাই তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি) জান, "হাতী" উপাধি লাভ কৰে। নৱম বা দশম পৰ্যায়ৰ বিজয়ীক আৰ্ছলান, "সিংহ" বুলি কোৱা হয়।  চূড়ান্ত প্ৰতিযোগিতাত, সকলো "জাছুল" প্ৰতিজন মল্লযুঁজাৰুৰ পিছত তললৈ নামি যায় যেতিয়া তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰফালে খোজ দিয়ে। দুবাৰৰ আৰ্ছলানক টাইটান / দৈত্য, বা অভ্ৰাগা বোলা হয় 

### ঘোঁৰা দৌৰ
 
সাধাৰণতে ২ কিলোমিটাৰতকৈ বেছি নহয় চুটি স্প্ৰিণ্ট দৌৰেৰে গঠিত পশ্চিমীয়া ঘোঁৰা দৌৰৰ বিপৰীতে নাডামত মংগোলীয় ঘোঁৰা দৌৰ ক্ৰছ কাণ্টি ইভেণ্ট, য'ত ১৫–৩০ কিলোমিটাৰ দৌৰ চলি থাকে। প্ৰতিটো জাতিৰ দৈৰ্ঘ্য বয়সৰ ভিত্তিত নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, দুবছৰীয়া ঘোঁৰাবোৰে ১০ মাইল (১৬ কিলোমিটাৰ) দৌৰে, আৰু সাতবছৰীয়া ঘোঁৰাবোৰে ১৭ মাইল (২৭ কিলোমিটাৰ) দৌৰে। মংগোলিয়াৰ যিকোনো অংশৰপৰা ১০০০ ঘোঁৰালৈকে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰিব। দৌৰ ঘোঁৰাক বিশেষ খাদ্য খুৱাই দিয়া হয়। 

৫ৰপৰা ১৩ বছৰ বয়সৰ শিশুসকলক জকী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয় আৰু দৌৰৰ আগতে কেইবামাহো প্ৰশিক্ষণ লোৱা হয়। জকী এটা অপৰিহাৰ্য উপাদান যদিও দৌৰৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হ’ল ঘোঁৰাৰ ক্ষমতা পৰীক্ষা কৰা। 

দৌৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে দৰ্শকে পৰম্পৰাগত গীত গায় আৰু জকীসকলে জিংগো নামৰ গীত গায়। ঘোঁৰা আৰু জকীক পুৰস্কাৰ প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰতিটো শ্ৰেণীৰ শীৰ্ষ পাঁচটা ঘোঁৰাই airgiyn tav উপাধি লাভ কৰে আৰু শীৰ্ষ তিনিটাক সোণ, ৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ পদক দিয়া হয়। বিজয়ী জকীক টুমনি এখ বা দহ হাজাৰৰ নেতা উপাধিৰে প্ৰশংসা কৰা হয়। দাগা দৌৰত (দুবছৰীয়া ঘোঁৰা দৌৰ) শেষ স্থান লাভ কৰা ঘোঁৰাটোক বায়ান খোদুদ (শূন্য অৰ্থত ‘ভৰ্তি পেট’) বোলা হয়। অহা বছৰৰ বিজয়ী হোৱাৰ ভাগ্য কামনা কৰি বায়ান খোদুদক এটা গীত গোৱা হয়। 

Naadam.jpg|নাদাম উৎসৱৰ সময়ত মংগোলিয়াত ঘোঁৰা দৌৰ
Naadam rider Mongolia.jpg|নাদম উৎসৱৰ সময়ত ঘোঁৰা দৌৰ
Nadaam Racers.jpg|ঘোঁৰা দৌৰৰ শেষ মুহূৰ্তত দুজন কিশোৰ প্ৰতিযোগী। 
Naadam 2023 - Horse racing 09.jpg| উলানবাটাৰত নাদাম উৎসৱৰ সময়ত অশ্বচালনা 


### ধনুচালনা

এই প্ৰতিযোগিতাত পুৰুষ-মহিলা উভয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰিব। দহজনীয়া দলত খেলা হয়। প্ৰতিজন ধনুৰ্বিদক চাৰিটা কাঁড় দিয়া হয়; দলটোৱে ৩৩ "সুৰ" (সুৰা)ক লক্ষ্য কৰি ল'ব লাগিব। পুৰুষে ৭৫ মিটাৰ দূৰত্বৰপৰা গুলী চলায়, মহিলাই ৬৫ মিটাৰ দূৰত্বৰপৰা গুলী চলায়। পৰম্পৰাগতভাৱে ধনুৰ্বিদসকলে প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত নিজৰ জাতীয় ইউনিফৰ্ম পিন্ধে। সকলো ধনুৰ্বিদে মেলি দিয়া বাহুত কঁকাললৈকে চামৰাৰ ব্ৰেচাৰ পিন্ধে, যাতে ডিলৰ কফে গুলী চলোৱাত বাধা নিদিয়ে। 

মংগোলীয় ধনুৰ্বিদ্যা অনন্য কাৰণ ইয়াত ডজন ডজন চুৰ (ছুৰা) লক্ষ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰতিটো সুৰ এটা সৰু বোৱা বা কাঠৰ চিলিণ্ডাৰ। এইবোৰ ইটোৱে সিটোৰ ওপৰত থুপ খাই তিনি ওখ বেৰ গঠন কৰা হয়, প্ৰায় আঠ ইঞ্চি ওখ আৰু পাঁচ ফুট বহল। বেৰৰপৰা কাঁড়েৰে চুৰ (সুৰা) মাৰিলে আঘাত বুলি গণ্য কৰা হয় যদিও কেন্দ্ৰত চুৰ (সুৰা) মাৰিলে প্ৰতিযোগীয়ে অধিক পইণ্ট লাভ কৰে। যেতিয়া এজন ধনুৰ্বিদে লক্ষ্যত আঘাত কৰে, তেতিয়া বিচাৰকে "উহাই" বুলি মাতে, যাৰ অৰ্থ হ'ল "হুৰে।" প্ৰতিটো আঘাতৰ পিছত এজন বিষয়াই ক্ষতিগ্ৰস্ত বেৰখন মেৰামতি কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰচেষ্টাৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰে। প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিজয়ীসকলক "ৰাষ্ট্ৰীয় মাৰ্কছমেন" আৰু "নেচনেল মাৰ্কছৱমেন" উপাধি প্ৰদান কৰা হয়। 

## References

## External links

**Chinggis Khaan's Mongolia*. S. Uranbileg and E. Amarbilig. Ulaanbaatar, 2006, 156 p.&nbsp; . In English.
*Naadam Festival , Official Website
*, The Center for the Study of Eurasian Nomads 
*Naadam Festival Blog- Mongolia Naadam Festival 
*Mongolia Naadam Festival Tours- Mongolia Naadam FestivalTours
*Mongolia Naadam Festival and Events - Mongolia Naadam Festival and Events 
*Audio coverage of horse racing

শ্ৰেণী:খেল
শ্ৰেণী:মংগোলীয়া