শোভনা সমৰ্থ

**শোভানা সমৰ্থ** (; জন্ম: সৰোজ শিলোত্ৰী; ১৭ নৱেম্বৰ ১৯১৬ – ৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০০) এগৰাকী ভাৰতীয় চিত্ৰনির্মাতা, অভিনেত্ৰী আৰু প্ৰযোজক আছিল। তেওঁ নিজৰ অভিনয় জীৱন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ জগতৰ আৰম্ভণিৰ টকী যুগতে আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ১৯৫০ দশকলৈকে প্ৰধান চৰিত্ৰসমূহত অভিনয় অব্যাহত ৰাখিছিল।

শোভনা সামৰ্থে প্ৰথমে মাৰাঠী চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰথম হিন্দী ছবি "নিগাহেন নাফ্ৰাত" ১৯৩৫ চনত মুক্তি লাভ কৰিছিল। কিন্তু "ৰাম ৰাজ্য" (১৯৪৩)ত সীতাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় হয়। ১৯৯৭ চনত চলচ্চিত্ৰ আৰু কলাক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক ফিল্মফেয়াৰ বিশেষ বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়। 

পিছলৈ সামাৰ্থে দুখন চিনেমা নিৰ্মাণ আৰু পৰিচালনা কৰে যিয়ে তেওঁৰ কন্যা নুতন আৰু তনুজাৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯১৬ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ বম্বেত **সৰোজ শিলোত্ৰী** নামেৰে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল শোভানাই। শোভানা পিতৃ-মাতৃৰ,একমাত্ৰ সন্তান আছিল। তেওঁৰ পিতৃ প্ৰভাকৰ শিলোত্ৰী আছিল এজন "অগ্ৰণী বেংকাৰ", বম্বেত শিলোত্ৰী বেংক আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ ৰত্ন বাই, ১৯৩৬ চনত *ফ্ৰন্টিয়াৰ্ছ অৱ ফ্ৰিডম* ছবিত অভিনয় কৰিছিল, মাৰাঠী ভাষাত *স্বৰাজ্যচ্য সীমাৱৰ*।

শোভ্নাই প্ৰথমে বম্বেৰ কেথেড্ৰেল স্কুলত এবছৰ পঢ়িছিল। ১৯২৮ চনত তেওঁৰ পিতৃৰ আৰ্থিক লোকচান হয় আৰু ব্যৱসায়টো লিকুইডেচনলৈ যায়। ইয়াৰ পিছত পৰিয়ালটো ১৯৩১ চনত বাংগালুৰুলৈ স্থানান্তৰিত হয় আৰু শ্বোভানাই বাল্ডউইন গাৰ্লছ হাইস্কুলত পঢ়ে। জীৱিকা উপাৰ্জনৰ বাবে দেউতাকে ব্যক্তিগত ভিত্তিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক পঢ়ুৱাইছিল, মাকে মাৰাঠী স্কুলত পঢ়ুৱাইছিল।

সেই বছৰৰ ডিচেম্বৰ মাহত হাৰ্ট এটেকত দেউতাকৰ মৃত্যু হয় আৰু মাকৰ সৈতে মাতৃৰ ফালৰ পৰা ককাকৰ লগত থাকিবলৈ বোম্বাইলৈ উভতি যায়। শোভানাই কনভেণ্ট স্কুলত পঢ়িছিল, কিন্তু মেট্ৰিক সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰা নাছিল, কিয়নো তেতিয়ালৈকে তাইৰ চলচ্চিত্ৰ জীৱন আৰম্ভ হৈছিল। শোভানাইও পইচা উপাৰ্জনৰ বাবে ব্যক্তিগতভাৱে পঢ়ুৱাইছিল।

এই সময়ছোৱাতে জাৰ্মানীৰ পৰা সদ্য উভতি অহা আৰু ছবি পৰিচালক  কুমাৰচেন সমৰ্থকৰ লগত বিবাহ হয় আৰু তেওঁ প্ৰথমখন ছবিৰ কাম আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ ককাকে ছবিত অভিনয় কৰাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু শ্বোভানাই মাকৰ সৈতে পুনৰ তাৰ পৰা আঁতৰি গৈছিল ।

## কৰ্মজীৱন
শ্বোবানাৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল *অৰ্ফান্স অফ ছ'চাইটি* (১৯৩৫), কলহাপুৰ চিনেটনৰ বাবে *নিগাহে নাফ্ৰাত* বা *বিলাসী ঈশ্বৰ* বুলিও কোৱা হয়, বিনায়কৰ পৰিচালনা আৰু বিনায়ক আৰু বাবুৰাও পেন্ধাৰকাৰে অভিনয় কৰা। ছবিখন সফল নহ'ল যদিও শোভানাই তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ বাবে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে।

ছবিখন  উৰ্দু আৰু মাৰাঠী ভাষাত নিৰ্মিত হৈছিল। শোভানাই এটা সাক্ষাৎকাৰত দাবী কৰে যে চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত তেওঁ কোনো উৰ্দু নাজানিছিল, সংলাপবোৰ মুখস্থ কৰি কৈছিল আৰু পিছতহে তেওঁ ভাষাটো শিকি লৈছিল। 

কলহাপুৰ চিনেটন এৰি সাগৰ মুভিটন (সাগৰ ফিল্ম কোম্পানী)ত যোগদান কৰে, য'ত তেওঁ সৰ্বত্তম বাদামীৰ পৰিচালিত কোকিলা (১৯৩৭) নামৰ এখন ছবিত অভিনয় কৰে, য'ত তেওঁ অভিনয় কৰিছিল মোটিলাল, সবিতা দেৱী আৰু সীতাৰা দেৱীয়ে। সাগৰ মুভিটনত কৰা তেওঁৰ আনখন ছবি আছিল চি এম লুহাৰৰ পৰিচালনা আৰু মতিলাল, ইয়াকুব আৰু অৰুণা দেৱীৰ সহ অভিনীত *ডো দিৱানে* (১৯৩৬)।

১৯৩৭ চনৰ শেষৰ ফালে শোভানাই সাগৰ মুভিটন এৰি জেনেৰেল ফিল্মছত যোগদান কৰে, প্ৰেম আদিব আৰু ৱাস্তীৰ সৈতে মোহন সিনহাৰ পৰিচালনাত ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল ইণ্ডিয়া (নিৰালা হিন্দুস্তান)ত অভিনয় কৰে। তেওঁলোকৰ বাবে দ্বিতীয়খন ছবি আছিল পাতি পাটনি (১৯৩৯), যাৰ পৰিচালক ভি এম গুঞ্জালে সহ অভিনেতা ইয়াকুব, সীতাৰা দেৱী আৰু ৱাস্তীৰ সৈতে।

১৯৩৯ চনলৈকে হিন্দুস্তান চিনেটনত যোগদান কৰি তেওঁলোকৰ সৈতে চাৰিখন ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল, য’ত আছিল *কৌন কিছি কা* (১৯৩৯), চি এম লুহাৰৰ *সৌভাগ্য* (১৯৪০) আৰু ভি এম গুঞ্জলৰ *অপ্নি নাগৰিয়া* (১৯৪০)। ইয়াৰ পিছত তেওঁ স্বামী কুমাৰ সেন সমৰ্থৰ পৰিচালনাত *ঘৰ জাৱাই* (১৯৪১) নামৰ এখন ছবিত কাম কৰে, য’ত তেওঁ দমুন্না মালভাংকৰৰ সৈতে অভিনয় কৰে।

১৯৪২ চনত তেওঁৰ জীৱন সলনি কৰি দিয়া ছবি *ভাৰত মিলাপ*, বিজয় ভাটৰ পৰিচালনা আৰু দুৰ্গা খোটে কৈকেয়ীৰ চৰিত্ৰত, শোভানা সীতাৰ চৰিত্ৰত আৰু প্ৰেম আদিবে ৰামৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৪৩ চনত *ৰাম ৰাজ্য*,ছবিত  শোভানাই সীতা চৰিত্ৰত আৰু ৰামৰ চৰিত্ৰত প্ৰেম আদিব অত্যন্ত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু দৰ্শকে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক ৰাম আৰু সীতাৰ চৰিত্ৰত কেলেণ্ডাৰত অভিনয় কৰাইছিল।

সেই যুগৰ শীৰ্ষ নায়ক অশোক কুমাৰ, পৃথ্বীৰাজ কাপুৰ, প্ৰেম আদিব, শ্বাহু মোদক, ত্ৰিলোক কাপুৰ, মহিপাল, জয়ৰাজ আদিৰ সৈতে সঘনাই তেওঁক লিডিং লেডী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।

## ব্যক্তিগত জীৱন
মুম্বাইৰ ভিলে পাৰ্লে (ই)ৰ পৰিচালক তথা চিনেমাট’গ্ৰাফাৰ কুমাৰসেন সমৰ্থৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল শোভানা। তেওঁলোকৰ তিনিগৰাকী কন্যা নুতন, তনুজা আৰু চতুৰা আৰু এজন পুত্ৰ জয়দীপ। অৱশেষত এই দম্পতীহালৰ মাজত সৌহাৰ্দ্যপূৰ্ণভাৱে বিচ্ছেদ ঘটে আৰু শোভানা অভিনেতা মোটিলাল ৰাজবংশৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে।

তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা নুতন আৰু তনুজাও অভিনেত্ৰী হৈছিল। শোভানাই তেওঁলোকৰ প্ৰথম ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁৰ আনগৰাকী কন্যা চতুৰা এগৰাকী শিল্পী আৰু পুত্ৰ জয়দীপ এজন বিজ্ঞাপন চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক। চতুৰা আৰু জয়দীপে কেতিয়াও ছবিত অভিনয় কৰা নাছিল।

নুতনৰ পুত্ৰ মোহনীশ বাহলও এজন অভিনেতা, লগতে তনুজাৰ কন্যা কাজোল আৰু তনিছা মুকেৰ্জীও অভিনেতা। অভিনেতা অজয় ​​দেৱগনৰ সৈতে কাজোলৰ বিবাহ। এই বংশৰ আন সদস্যসকলৰ ভিতৰত তনুজাক বিয়া কৰাইছিল শ্বোমু মুখাৰ্জী।

তেওঁ আৰু তেওঁৰ কন্যা নুতনৰ মাজত দুটা দশকৰো অধিক সময় বিচ্ছিন্ন আছিল যদিও ১৯৯১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত নুতনৰ কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হোৱাৰ আগতে ১৯৮৩ চনত তেওঁৰ মাজত মিলন ঘটে।

## তথ্য সূত্ৰ