নামনি সোৱণশিৰি জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প

**নামনি সোৱণশিৰি জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প** (SLHEP) নামেৰে নামকৰণ কৰা সোৱণশিৰি নদীৰ নিম্ন বান্ধটো উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সোৱণশিৰি নদীৰ ওপৰত নিৰ্মাণৰ কাম চলি থকা এক মাধ্যাকৰ্ষণিক বান্ধ। এই বান্ধটো সোৱণশিৰি নদীৰ ওপৰেৰে ২.৩ কিলোমিটাৰ (১.৪ মাইল) অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত। এন এইচ পি চি লিমিটেডে নদীৰ চলাচল প্ৰকল্প হিচাপে বৰ্ণনা কৰা এই প্ৰকল্পটোৱে সম্পূৰ্ণ হ'লে ২০০০ মেগাৱাট শক্তি যোগান ধৰাৰ আশা কৰা হৈছে। নিৰ্মাণৰ সময়ত প্ৰকল্পটোৱে কেইবাটাও সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে য’ত ভূমিস্খলন, পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু বিৰোধিতা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। ২০১৮ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আশা কৰা হৈছিল। পৰিকল্পনা অনুসৰি সম্পূৰ্ণ হ'লে ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প হ'ব।

২০১৯ চনৰ আৰম্ভণিলৈকে অসম অঞ্চলৰ দুটা ডাঙৰ মথাউৰি প্ৰকল্প দিবাং আৰু নামনি সোৱণশিৰিৰ কোনো এটাতে কাম আগবাঢ়িব পৰা নাছিল।

এন জি টিয়ে ‘নামনি সোৱণশিৰি প্ৰকল্প’ৰ কাম নিষ্পত্তি কৰাৰ পিছত ইংৰাজী ৩১.০৭.২০১৯ তাৰিখৰ আদেশ অনুসৰি মথাউৰিটোৰ মূল কাম-কাজ ১৫.১০.২০১৯ তাৰিখে পুনৰ আৰম্ভ কৰা হৈছে।

## আৰ্হি

কংক্ৰিটৰ এই বান্ধটো নদীৰ তলৰ পৰা জুখিলে ১১৬ মিটাৰ (৩৮১ ফুট) আৰু আটাইতকৈ গভীৰ ভেটিৰ পৰা ২১০ মিটাৰ (৬৯০ ফুট) উচ্চতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য হ’ব ২৮৪ মিটাৰ (৯৩২ ফুট) আৰু বান্ধটোৰ গাঁথনিগত আয়তন হ’ব ২,২৫০,০০০ মিটাৰ কুইণ্টল (২,৯৪২,৮৮৯ ঘন গজ)। বান্ধটোৱে সৃষ্টি কৰা জলাশয়টোৰ মুঠ সংৰক্ষণ ক্ষমতা ১.৩৭ কিলোমিটাৰ (১,১১০,৬৭৭ একৰ⋅ফুট) হ’ব, ইয়াৰে .৪৪ কিলোমিটাৰ (৩৫৬,৭১৪ একৰ⋅ফুট) বিদ্যুৎ উৎপাদন বা জলসিঞ্চনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যাব। সাধাৰণ স্তৰত জলাশয়টোৰ পৃষ্ঠভাগ ৩৩.৫ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট (১৩ বৰ্গমাইল) সামৰি ল’ব। সোঁপাৰত অৱস্থিত এই পৃষ্ঠৰ শক্তি কেন্দ্ৰটোত উপলভ্য ৯১ মিটাৰ গ্ৰাছ হেডৰ ভিতৰত ৮৬ মিটাৰ ডিজাইন হেড ব্যৱহাৰ কৰি আঠটা ২৫০ মেগাৱাটৰ ফ্ৰান্সিছ টাৰ্বাইন জেনেৰেটৰ থাকিব বুলি পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।

ইয়াত অশ্বখুৰাকৃতি মূৰৰ ৰেচ সুৰংগ আঠটা থাকিব, প্ৰত্যেকৰে ব্যাস ৯.৫ মিটাৰ (৩১ ফুট) আৰু দৈৰ্ঘ্য ৬০৮–১,১৬৮ মিটাৰ (১,৯৯৫–৩,৮৩২ ফুট) হ’ব। অশ্বখুৰাকৃতিৰ আঠটা চাৰ্জ সুৰংগ থাকিব, প্ৰত্যেকৰে ব্যাস ৯.৫ মিটাৰ (৩১ ফুট) আৰু দৈৰ্ঘ্য ৪০০–৪৮৫ মিটাৰ (১,৩১২–১,৫৯১ ফুট) হ’ব। ৭–৯.৫ মিটাৰ (২৩–৩১ ফুট) ব্যাস আৰু ১৬৮–১৯০ মিটাৰ (৫৫১–৬২৩ ফুট) দৈৰ্ঘ্যৰ আঠটা অশ্বখুৰাকৃতি/বৃত্তাকৃতিৰ পেনষ্টক থাকিব। টাৰ্বাইনৰ দ্বাৰা নিৰ্গত পানী নদীলৈ ঘূৰাই অনা টেইল ৰেচ চেনেলৰ বহল ২০৬ মিটাৰ (৬৭৬ ফুট) আৰু দীঘল ৩৫ মিটাৰ (১১৫ ফুট)।

সম্পূৰ্ণ হ’লে জলবিদ্যুৎ উৎপাদকসমূহে ৫০০ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিব, ক্ৰমান্বয়ে ২০০০ মেগাৱাটলৈ বৃদ্ধি পাব।

## নিৰ্মাণ
সোৱণশিৰি নিম্ন প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্মাণৰ সৈতে বহু প্ৰত্যাহ্বান জড়িত হৈ আছে। এইসমূহৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত মাটি উপলভ্য নোহোৱা, বাৰিষাৰ বাবে বাৰ্ষিক নিৰ্মাণৰ সময় সীমিত হোৱা (এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ পৰা অক্টোবৰৰ মাজভাগলৈকে), উচ্চ হাৰৰ বানপানীৰ প্ৰবাহ চম্ভালিব লগা আৰু শিলৰ গুণগত মান। বান্ধটোৰ আৰ্হি প্ৰস্তুতকৰণত কঠোৰ নিয়ম মানিছলাৰ লগতে ইয়াৰ বাৰে বাৰে সংশোধন কৰা হৈছে, এই কাৰকসমূহে নিৰ্মাণ কামৰ সময়সূচী আৰু পৰিকল্পনাত প্ৰভাৱ পেলাইছে।

২০০৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বান্ধটো আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত গঠনসমূহ নিৰ্মাণৰ চুক্তি বগুচাণ্ডজেষ্ট্ৰয়, ছয়ুজগিড্ৰস্পটষ্ট্ৰি আৰু সোমা এণ্টাৰপ্ৰাইজ লিমিটেডৰ এটা কনচৰ্টিয়ামক দিয়া হয়। বান্ধৰ স্থানত অপ্ৰত্যাশিত ভূতাত্ত্বিক পৰিস্থিতিৰ বাবে ভূমিস্খলন আৰু সুৰংগ খনন লেহেমীয়া হয়। ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহলৈকে নদীখনৰ গতিক সফলতাৰে সলনি কৰা হয় আৰু পিছৰ বছৰৰ এপ্ৰিল মাহত নিৰ্মাণৰ বাবে ভেটিটো স্পষ্ট হৈ পৰে। ভেটিটো সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হোৱাৰ আগতেই আশা কৰাতকৈ ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) ওপৰতেই পৃষ্ঠাশিলা পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ফলত মথাউৰিটোৰ স্থিৰতাৰ বাবে ডিজাইনৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। বান্ধটোৰ পুনৰ ডিজাইন চলি থকাৰ সময়তে আগন্তুক বাৰিষাৰ বানপানীৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ভেটিটোৰ ওপৰত কংক্ৰিট ৰাখিব লগা হৈছিল কাৰণ কফাৰডেমবোৰে ভেটিটোক প্ৰবল বানপানীৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰাৰ সম্ভাৱনা যথেষ্ট আছিল। ২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আৰ্হিৰ পুনৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিবৰ বাবে ভেটিটো আকৌ এবাৰ পৰিষ্কাৰ কৰা হয়। ২০০৯ চনৰ মে' মাহত বাৰিষাৰ বাবে কাম বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু সেই বছৰৰ নৱেম্বৰ মাহত পুনৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়।

২০১১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহলৈকে এই বান্ধটোৱে ১৩৮ মিটাৰ (৪৫৩ ফুট) উচ্চতা লাভ কৰিছিল, যিটো স্পিলৱেৰ ১৪৫ মিটাৰ (৪৭৬ ফুট) উচ্চতাৰ ঠিক তলত। ২০১১ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত বান্ধ নিৰ্মাণৰ প্ৰতিবাদৰ ফলত নিৰ্মাণৰ সঁজুলি সৰবৰাহ বন্ধ কৰি দিয়া হয়।

২০১১ চনৰ ডিচেম্বৰৰ পৰা কাম বলপূৰ্বকভাৱে স্থগিত ৰখাৰ বাবে নিৰ্মাণ খৰচ প্ৰায় ১২০০ কোটি টকা বৃদ্ধি পাইছে। কোম্পানীটোৱে প্ৰস্তুত কৰা ষ্টেটাছ ৰিপৰ্ট অনুসৰি এন এইচ পি চিয়ে ইতিমধ্যে প্ৰায় ৬,৬০০ কোটি টকা ব্যয় কৰিছে।

২০২৩ চনৰ মাজভাগলৈকে বান্ধটোৰ উচ্চতা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ২১০ মিটাৰ পৰ্যন্ত হৈছিল।

২০২৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আন এটা ভূমিস্খলনে নিৰ্মাণ কাৰ্য্যত প্ৰভাৱ পেলায়, এইসময়ত পাহাৰৰ অংশ এটা জলাশয়টোত ভাঙি এটা সুৰংগ বন্ধ হৈ পৰে আৰু সোৱণশিৰি নদীলৈ বৈ যোৱা পানী বন্ধ হৈ পৰে।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প