open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
উধৌলি

**উধৌলি** (আক্ষৰিক অৰ্থ- তললৈ গৈ থকা) নেপাল, ভাৰত আৰু বিশ্বৰ অন্যান্য বিভিন্ন দেশৰ সুনুৱাৰ, লিম্বু, যক্ষ্খা, খাম্বু ৰায় আদি খিলঞ্জীয়া লোক বসতিপ্ৰধান অঞ্চলত কিৰাট জনগোষ্ঠীয়ে বিশেষভাৱে পালন কৰা এক জনগোষ্ঠীয় উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে এই উৎসৱ শীতকাল আহিলে কম উচ্চতাৰ ঠাইৰফালে অৰ্থাৎ তললৈ প্ৰব্ৰজনৰ পৰ্যায় হিচাপে চিহ্নিত কৰি উদ্‌যাপন কৰা হয়। কম উচ্চতাৰ অঞ্চলৰপৰা ওপৰলৈ পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজনক উভৌলি (ওপৰলৈ) বোলা হয়, যিটো এই সম্প্ৰদায়সমূহৰ বাৰ্ষিক উৎসৱো উধৌলী উৎসৱৰদিনা কিৰাট ৰাইজে ভাল শস্য যোগান ধৰাৰ বাবে মাতৃ প্ৰকৃতিক ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰে। 
 

উধৌলি উৎসৱ সকলো কিৰাট ৰাইজে উদ্‌যাপন কৰে। বিশ্বাস কৰা হয় যে, উৎসৱৰ দিনাৰ পৰাই শীতকাল আৰম্ভ হয়। গতিকে মানুহ, চৰাই আৰু জীৱ-জন্তুৱে ঠাণ্ডা অঞ্চলৰপৰা উষ্ণ অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। মূলতঃ নেপালৰ পূব অঞ্চলত ইয়াক ছাকেৱা বা সাধাৰণতে *ছাকেলা* নামেৰে জনাজাত বিদেশী নৃত্য পৰিৱেশন কৰি উদ্‌যাপন কৰা হয়। নেপালত এই নৃত্য অতি জনপ্ৰিয় আৰু ঢোল/ঢোল, ঝ্যামতা/জংঘল আদিৰ তালত বৃত্তাকাৰে সুসম নৃত্য কৰি পৰিৱেশন কৰা হয়। ছাকেলাৰ নৃত্যৰ খোজবোৰ জীৱ-জন্তুৰ জীৱন-শৈলী আৰু তেওঁলোকৰ আচৰণৰপৰা নকল কৰা পূৰ্বপুৰুষৰপৰাই প্ৰচলিত হৈ আছে।  

নৃত্যৰ সময়ত কিৰাট সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীয়ে নিজৰ নিজৰ উপগোত্ৰ অনুসৰি নিজৰ নিজৰ নৃত্যৰ পদক্ষেপ প্ৰদৰ্শন কৰে। যিহেতু ছাকেলা পৃথিৱী মাতৃক সন্মান জনোৱাৰ বাবে কৰা নৃত্য, সেয়েহে ই প্ৰকৃতিৰ মানুহক দিয়া উপহাৰৰ শলাগ লোৱা হিচাপে প্ৰকৃতিক সন্তুষ্ট কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গতিকে, ছাকেলাৰ প্ৰতিটো খোজতে নৃত্যশিল্পীয়ে দেখুৱায়, সভ্যতা কেনেকৈ আৰম্ভ হৈছিল আৰু কিৰাট মানুহে কেনেকৈ জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইৰ সৈতে মিলা-প্ৰীতিৰে জীয়াই থাকিবলৈ শিকিছিল। 

ছাকেলাৰ বাবে মূল গন্তব্যস্থান হ’ল খোটাং, ভোজপুৰ, ধৰণ, ধনকুটা, পাঠৰী, কানেপোখাৰী, কেৰাবাৰী আদি। কিৰাট জনগোষ্ঠীৰ এই ঘটনা *[[মুন্ধুম]]* (কিৰাট জনগোষ্ঠীৰ পৱিত্ৰ পুথি)তো উল্লেখ কৰা হৈছে।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি
চমচম

**চমচম** () হ’ল বাংলাদেশৰ টাঙ্গাইলৰ পোড়াবাড়ী নামৰ ঠাইত উৎপন্ন একটি বিখ্যাত মিঠাই যিটো কেৱল বাংলাদেশ, ভাৰত, পাকিস্তানতেই নহয় সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশতে বিখ্যাত। চমচমকে বাংলাদেশেৰসকল মিষ্টিৰ ৰাজা বলা হয়। বাংলাদেশত চমচমক সকলো মিঠাইৰ ৰজা বুলি কোৱা হয়। ছানাৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা এইবিধ হ’ল এক বিশেষ মিঠাই। টাঙ্গাইলৰ পোড়াবাড়িৰ চমচমে ভৌগোলিক সূচক (জি আই) সামগ্ৰী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।

## উপকৰণ

ইয়াৰ প্ৰস্তুতিৰ উপাদানসমূহ হ’ল আটা, ঘিউ, চেনি, কেশৰ, নেমুৰ ৰস আৰু নাৰিকল। 

প্ৰস্তুত প্ৰণালীঃ

প্ৰথমে চৌকাত বিশুদ্ধ গৰুৰ গাখীৰ গৰম কৰি ছানা প্ৰস্তুত কৰা হয়। প্ৰায় পাঁচ কিলোগ্ৰাম ছানাৰ লগত ২৫০ গ্ৰাম আটা মিহলি কৰা হয়। তাৰ পাছত ভালদৰে মিহলাই মিঠাইৰ আকৃতি দি চেনিপানীৰ ৰসত অন্ততঃ আধা ঘণ্টা পাগ দিয়া হয়। দীঘলীয়া মিঠাইবোৰে লাহে লাহে জ্বলা ইটাৰ ৰং লয়। এনেদৰেই প্ৰস্তুত হয় পোড়াবাড়িৰ চমচম।

## পোড়াবাড়ীৰ চমচম
পোড়াবাড়ীৰ চমচমৰ ইতিহাস প্ৰায় দুশ বছৰ পুৰণি‍। এসময়ত পোড়াবাড়ী গাঁও এই চমচমৰ ‘ৰাজধানী’ হিচাপে পৰিচিত আছিল। টাঙ্গাইল চহৰৰপৰা সাত কিলোমিটাৰ নিলগৰ এই গাঁওখন প্ৰামাণিক চমচম বনোৱাৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। আজিৰপৰা প্ৰায় দুশ বছৰ আগতে যশোৰথ হালৈ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে‍ প্ৰথমে এই মিঠাই তৈয়াৰ কৰিছিল। মানুহে কয় অসমৰ পৰা যোৱা যশোৰথ হালৈ নামৰ মানুহজনে খাঁটি‍ গৰুৰ গাখীৰ, চেনি আৰু ধলেশ্বৰীৰ পানীৰে বিশেষ পদ্ধতিৰে‍ পোড়াবাড়ীৰ চমচম তৈয়াৰ কৰিছিল; ইয়াৰ উপৰিও ঘোষ আৰু পালসকল বংশানুক্ৰমিকভাৱ‍ে পোড়াবাড়ীৰ চমচম তৈয়াৰৰ সৈতে জডি়ত৷

সময়ৰ ঘূৰ্ণীবতাহৰ সোঁততো এই মিঠাইৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ স্বতন্ত্ৰতা আছে। মুখত দিলেই পমি যোৱা এই মিঠাইৰ সোৱাদ ল'বলৈ‍ দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা খাদ্যপ্ৰেমীসকল আহে। পোড়াবাড়ি গাঁৱৰ বাহিৰে‍ টাঙ্গাইল চহৰৰ পাঁচআনিসহ দুই-এটা অঞ্চলৰ কাৰিকৰেহে‍ এই বিশেষ মিঠাইবিধ তৈয়াৰ কৰিব পাৰে। টাঙ্গাইল চহৰৰ জয়কালী মি‍ষ্টান্ন ভাণ্ডাৰ আৰু গোপাল মি‍ষ্টান্ন ভাণ্ডাৰ সবাতোকৈ পুৰণি আৰু নামকৰা মিঠাইৰ দোকান আৰু ইয়াত আচল পোড়াবাড়ীৰ চমচমৰ সোৱাদ আজিও ল'ব পাৰি৷

পোড়াবাড়ীৰ চমচম তৈয়াৰ কৰাৰ প্ৰধান উপাদান হ’ল গাখীৰ, আটা আৰু চেনি। এই উপাদানসমূহেৰে প্ৰস্তুত কৰা চমচমৰ কোমল টেক্সচাৰ যেনে, গোন্ধটোও ঠিক তেনেকুৱাই অনন্য। পোড়াবাড়ীৰ চমচম পোড়াবাড়ীৰ বাহিৰে আন ঠাইলৈ গৈ তাৰ কাৰিকৰ‍ে বনালেও সেই সোৱাদ পাব নোৱাৰি; বিশ্বাস কৰা হয় এনে হোৱাৰ কাৰণ ধলেশ্বৰী নদীৰ পানীত এক বিশষে গুণ আছে যিয়ে ইয়াৰ চমচমক এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰে৷

পোড়াবাড়ীৰ চমচমত গাখীৰ উতলাই শুকুৱাই তৈয়াৰ কৰা গুড়ি মাৱা ৰঙচুৱা চমচমৰ ওপৰত ছটিয়াই দিয়া হয়। সোৱাদ আৰু সুগন্ধিৰে অতুলনীয় এই বিশেষ মিঠাইবিধে‍ আজিও ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা বৰ্তাই ৰাখিছে। কোনোবা যদি টাঙ্গাইল ভ্ৰমণলৈ যায় তেনেহ'লে পোড়াবাড়ীৰ সুস্বাদু চমচমৰ সোৱাদ ল’বলৈ নাপাহৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:খাদ্য
শ্ৰেণী:মিঠাই
শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:বঙালী ৰন্ধনশৈলী
ভদ্ৰবাহু

**আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু** (, প্ৰায় ৩৬৭ – প্ৰায় ২৯৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এজন জৈন সন্ন্যাসী আৰু পণ্ডিত আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁক শেষ শ্ৰুত কেৱলিন বা জৈন শাস্ত্ৰৰ সম্পূৰ্ণ জ্ঞান থকা শেষ তপস্বী বুলি গণ্য কৰা হয়। জৈন ধৰ্মৰ দুয়োটা পন্থাৰ মতে তেওঁ আছিল শেষ শ্ৰুতকেৱলিন। তেওঁক চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ আধ্যাত্মিক গুৰু হিচাপে বহুলভাৱে জনা যায়।

দিগম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ আধ্যাত্মিক গুৰু আছিল।  জৈন ধৰ্মৰ দিগম্বৰ পন্থাৰ মতে জৈন ধৰ্মত পাঁচজন শ্ৰুত কেবালিন আছিল – গোবৰ্ধন মহামুনি, বিষ্ণু, নন্দিমিত্ৰ, অপৰাজিতা, আৰু ভদ্ৰবাহু। 

স্বেতাম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ পৱিত্ৰ কল্পসূত্ৰৰ ৰচক আছিল, য'ত মহাবীৰ আৰু অন্যান্য তীৰ্থংকৰৰ জীৱনৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত স্থবিৰৱলী (শ্বেতাম্বৰৰ মতে জৈন মঠৰ মুৰব্বীসকলৰ নামৰ কালক্ৰমিক তালিকা, মহাবীৰৰ গণধৰ (শিষ্য) সুধৰ্মস্বামীৰপৰা আৰম্ভ কৰি) তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। স্বেতাম্বৰসকলে ভদ্ৰবাহুসুৰীক স্থবিৰকল্পী সন্ন্যাসী বুলি গণ্য কৰে (আচাৰাংগ সূত্ৰ, কল্পসূত্ৰ  আৰু স্থানাংগ সূত্ৰত বৰ্ণনা কৰা ধৰণে), আৰু এইদৰে, বগা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা এজন। স্বেতাম্বৰেও তেওঁক শ্ৰুত কেৱলিন বুলি গণ্য কৰে। 

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
মৌৰ্য সাম্লাজ্যৰ গৌণ ৰাজধানী উজ্জয়িনীৰ সময়ত পুন্দ্ৰবৰ্ধন (সম্ভ্ৰবত: আধুনিক উত্তৰ বংগ)ৰ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত ভদ্ৰবাহুৰ জন্ম হৈছিল। সাত বছৰ বয়সত গোবৰ্ধন মহামুণিয়ে তেওঁ শেষ শ্ৰুতকেৱলী হ’ব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰি প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ বাবে লগত লৈ গ’ল। শ্বেতাম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৩৩ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫৭ চনলৈকে জীয়াই আছিল। দিগম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৬৫ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। 

## দিগম্বৰৰ জীৱনী আৰু চন্দ্ৰগুপ্তৰ ষোল্লটা সপোনৰ ব্যাখ্যা
अङ्गुठाकार|চন্দ্ৰগিৰিৰ ভদ্ৰবাহু গুহা

দিগম্বৰ পন্থাৰ মতে কাৰ্তিক মাহৰ পূৰ্ণিমা ৰাতি চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য (মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্থাপক আৰু শাসক)ৰ ষোল্লটা সপোন আছিল, যিবোৰৰ ব্যাখ্যা তেওঁক আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৱে কৰিছিল। 

## চিত্ৰসমূহ

File:Djtradition marhiaji.jpg|ষ্টেলাই মৌখিক পৰম্পৰাৰ সংক্ৰমণ দেখুৱাইছে (ফটো: মাৰহিয়াজী, জবলপুৰ)
File:Chandragupta Maurya and Bhadrabahu.jpg|চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য (সোঁফালে) তেওঁৰ আধ্যাত্মিক গুৰু আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ  সৈতে শ্ৰৱণবেলাগোলাত চিত্ৰিত কৰা  প্ৰতিমূৰ্তি।
File:Bhadrabāhusvāmī at Kesariyaji Adinath Temple in Palitana.jpg| পালিতানাৰ কেছাৰিয়াজী আদিনাথ জৈন মন্দিৰত ভদ্ৰবাহুৰ ছবি
File:Tijara Jain temple painting 32.jpg| চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ ১৬ টা জৈন ধৰ্মত থকা শুভ সপোন
File:Footprint of Chandragupta Maurya.jpg|চন্দ্ৰগিৰি পাহাৰত চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ পদচিহ্ন, য'ত চন্দ্ৰগুপ্ত (ভাৰতৰ একত্ৰীকৰণ আৰু মৌৰ্য্য বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) সল্লেখানা  পৰিবেশন কৰিছিল। 


## তথ্যৰ উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*

শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম
শ্ৰেণী:ধৰ্ম প্ৰচাৰক
উভৌলি

**উভৌলি** () ভাৰত আৰু লেপালৰ লগতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ কিৰাট সম্প্ৰদায়ৰ সুনুৱাৰ, লিম্বু, যক্ষ্খা আৰু ৰায়ৰ কিৰাটী লোকে প্ৰতি বছৰে গ্ৰীষ্মকাল আহিলে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰফালে ওপৰলৈ উঠি যোৱাৰ পৰ্যায় চিহ্নিত কৰি উদ্‌যাপন কৰা এক উৎসৱ। ঋতুকালীন আন এক উৎসৱ পাহাৰৰপৰা তললৈ, অৰ্থাৎ কম উচ্চতাৰ অঞ্চললৈ নামি যোৱাক উধৌলি (তললৈ) বোলা হয়, যিটো এই সম্প্ৰদায়সমূহৰ আন এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ছাকেলা হৈছে উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা নৃত্য। এই উভৌলি উৎসৱৰ দিনটোত কিৰাট মানুহে সেই বছৰত উভৈনদী শস্য পাবলৈ আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকৃতি মাতৃৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰে।
## আচাৰ-নীতি
প্ৰতিবছৰে ব’হাগৰ পূৰ্ণিমাৰ দিনৰ পৰা এই জাতিবিলাকে উভৌলী উৎসৱৰ ৰীতি-নীতি অনুসৰি ভূমি পূজা উদযাপন কৰে। যিহেতু কিৰাটীসকল প্ৰকৃতি পূজাৰী, প্ৰতি বছৰে প্ৰকৃতিক সন্তুষ্ট কৰাৰ স্বাৰ্থত শস্য চপোৱাৰ বতৰ অৰ্থাৎ বুদ্ধ জয়ন্তী অৰ্থাৎ ব’হাগী পূৰ্ণিমা উদযাপন কৰে আৰু শস্য চপোৱাৰ পিছত বিশেষ আনন্দৰে উভৌলি মূল উৎসৱ হিচাপে পালন কৰে। কিৰাটী খাম্বু-ৰাইসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষ আৰু প্ৰকৃতিক পূজা কৰে। তেওঁলোকে বছৰত দুবাৰকৈ ঋতু পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ বিশেষ উৎসৱ *ছাকেলা ছাকেনৱা* উদযাপন কৰে। উভৌলি আৰু উধৌলিৰ ৰূপত শস্য ৰোপণ আৰু মজুতকৰণ উপলক্ষে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। উৎসৱত এই কামনা কৰা হয়, যাতে শস্যবোৰ ৰোগৰ প্ৰভাৱত নপৰে, বানপানী, ভূমিস্খলনৰ দৰে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা পাব, লগতে *সুমনিমা* আৰু *সৰুহাঙে* সমগ্ৰ সৃষ্টিক সুৰক্ষা দিব। দিনবোৰ দীঘল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰা দিনা অৰ্থাৎ পূৰ্ণিমাৰ দিনটোৰ পৰা এই উৎসৱ আৰম্ভ হয়। মুকলি আকাশৰ তলত ছাকেলা ছাকেনৱাই একেলগে গান গাই নাচি আনন্দ কৰে। শিশুৰ পৰা বয়োজ্যেষ্ঠলৈ সকলোৱে এই নৃত্যত ভাগ লয়। ছাকেলা ছাকেনৱাত ঢোল আৰু জংঘলৰ তালত হাত-ভৰি লৰচৰ কৰি একেৰাহে জীৱ-জন্তুৰ অনুকৰণ কৰি দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। কিৰাট খাম্বু ৰায়ে ছাকেলা ছাকেনৱা নৃত্য কৰাৰ সময়ত কৰা শৰীৰৰ গতিবিধি আৰু কৰ্মই গাঁত খন্দা, শস্য ৰোপণ, অপতৃণ কাটি, শস্য চপোৱা আদি কৃষি কামৰ প্ৰদৰ্শন কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি
কাক তিহাৰ

**কাক তিহাৰ** ()ৰদ্বাৰা নেপালৰ এক উল্লেখযোগ্য উদ্‌যাপন পাঁচদিনীয়া তিহাৰ উৎসৱ আৰম্ভ হয়। এই দিনটো হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত মৃত্যুৰ দেৱতা যমৰ দূত হিচাপে গণ্য কৰা কাউৰীক পূজাৰ বাবে উৎসৰ্গিত কৰা হয়।

## তাৎপৰ্য
হিন্দু বিশ্বাসত কাউৰীক যমৰ বাৰ্তাবাহক বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কাউৰী প্ৰায়ে অতিথি বা বাতৰিৰ আগমনৰ লগত জড়িত। সম্ভাৱ্য দুৰ্ভাগ্য ৰোধ কৰিবলৈ আৰু এই জীৱবোৰক সন্মান জনাবলৈ মানুহে কাউৰীক মিঠাই আৰু শস্যৰ দৰে খাদ্য আগবঢ়ায়। প্ৰসাদবোৰ ছাদ বা মুকলি ঠাইত ৰাখে। এই কাৰ্য্যই কাউৰীবোৰক সন্তুষ্ট কৰে আৰু ইহঁতে যমলৈ অনুকূল বাৰ্তা কঢ়িয়াই নিয়াটো নিশ্চিত কৰে, যাৰ ফলত ঘৰখনক প্ৰতিকূলতাৰপৰা ৰক্ষা কৰা হয় বুলি ভবা হয়। 

## পৰম্পৰা আৰু ৰীতি-নীতি
কাক তিহাৰত ভক্তসকলে সোনকালে উঠি কাউৰীৰ বাবে প্ৰসাদ প্ৰস্তুত কৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ঘৰৰ চাদত খাদ্যৰ অংশ ৰাখে, কাউৰীবোৰক খাদ্য গ্ৰহণ কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। এই অনুষ্ঠানে সকলো জীৱৰ সৈতে মিলা-প্ৰীতিৰে জীয়াই থকা আৰু মহাজাগতিক চক্ৰত তেওঁলোকৰ ভূমিকা স্বীকাৰ কৰাৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।

## সাংস্কৃতিক দিশ
কাক তিহাৰে তিহাৰ আৰম্ভ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে, যাক যমপাঞ্চক বুলিও কোৱা হয় আৰু এই উৎসৱত পাঁচ দিনত বিভিন্ন প্ৰাণীক সন্মান জনোৱা হয়। প্ৰত্যেকৰে নিজা আৰু অনন্য তাৎপৰ্য্য আছে:

* কাক তিহাৰঃ কাউৰীৰ পূজা। 
* কুকুৰ তিহাৰ: কুকুৰৰ পূজা। 
* গাই তিহাৰ আৰু লক্ষ্মী পূজা: গৰু আৰু লক্ষ্মী দেৱীৰ পূজা। 
*গৰু তিহাৰ বা গোবৰ্ধন পূজাঃ গৰু আৰু গোবৰ্ধন পৰ্বতৰ পূজা। 
*ভাই টিকা: ভাই-ভনীৰ মাজৰ বন্ধনৰ উদ্‌যাপন। 

তিহাৰৰ প্ৰতিটো দিনেই গভীৰ সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য্য বহন কৰে, যিয়ে নেপালী সমাজৰ মানুহ, জীৱ-জন্তু আৰু দেৱতাৰ মাজত থকা গভীৰ সংযোগক প্ৰতিফলিত কৰে। 

## উৎসৱ পালন
কাক তিহাৰৰ সময়ত কাঠমাণ্ডুৰ কাগেশ্বৰী মহাদেৱ মন্দিৰৰ দৰে মন্দিৰত বিশেষ পূজা অনুষ্ঠান পালন কৰি কাউৰীক সন্মান জনোৱাৰ প্ৰথা। এই অনুষ্ঠানসমূহে দিনটোৰ গুৰুত্ব আৰু সকলো ধৰণৰ জীৱনক সন্মান জনোৱাৰ ওপৰত সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:নেপালৰ উৎসৱ
তমু লোছাৰ

**তমু লোছাৰ** () হৈছে নেপালীসকলৰ গুৰুং ৰাইজে উদ্‌যাপন কৰা নৱবৰ্ষৰ উৎসৱ। নেপালী কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰতি ১৫ পুহ (ডিচেম্বৰ/জানুৱাৰী) তাৰিখে ইয়াক পালন কৰা হয় আৰু ইয়াক ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন হিচাপে পালন কৰা হয়।

তামাংগ আৰু শ্বেৰপা আদি আন জনগোষ্ঠীয়ে উদ্‌যাপন কৰা লোছাৰৰ দৰেই গুৰুংসকলেও বছৰবোৰক ১২টা চক্ৰত ভাগ কৰে, যাক লোহোকোৰ বুলি জনা যায়, প্ৰতিটো চক্ৰক বেলেগ বেলেগ প্ৰাণীৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই প্ৰাণীবোৰ হ'ল ঈগল, সাপ, ঘোঁৰা, ভেড়া, বান্দৰ, চৰাই, কুকুৰ, হৰিণ, নিগনি, গৰু, বাঘ আৰু মেকুৰী।

তামু কিত ল'ছাৰ শব্দটোৱে "নতুন" (লহো) আৰু "পৰিৱৰ্তন" (ছাৰ)ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, ১২টা প্ৰাণীৰ প্ৰতিটোৱেই নতুন ল'ক বুজায়। লোছাৰ উদ্‌যাপনে নতুন লোক আদৰিবলৈ বৰ্তমানৰ লহোক বিদায় দিয়াৰ ইংগিত দিয়ে।

## কাৰ্যক্ৰমণিকা

উৎসৱৰ সময়ত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰধান স্তুপ যেনে স্বয়ম্ভুনাথ আৰু বৌধনাথৰ লগতে মানুহৰ ঘৰৰ ছাদত প্ৰাৰ্থনাৰ পতাকা উত্তোলন কৰা হয়। গুৰুং সম্প্ৰদায়ৰ লোকে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পিন্ধে, পুৰুষে ভাংৰা, বগা এপ্ৰ’ন, আৰু কছাদ, এযোৰ চুটি কাপোৰ পিন্ধে। মহিলাসকলে ঘলেক আৰু গুণ্যো-চ'লো, মুগাৰ ব্লাউজ আৰু সোণৰ গহনা যেনে কাণফুলি আৰু অৰ্ধমূল্য শিলৰ হাৰ পিন্ধে। ঘাটু আৰু চুডকা আদি পৰম্পৰাগত নৃত্য "থাডো ভাকা"ৰ দৰে গীতত পৰিৱেশন কৰা হয়। 

উৎসৱৰ সময়ত ঘৰতে বনোৱা ৰাক্ষী পৰিৱেশন কৰা হয়। 

## তথ্যৰ উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*Photos of festival

শ্ৰেণী:নেপালৰ উৎসৱ
শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰথা
গ্যাল্বো লোছাৰ

**গ্যাল্বো লোছাৰ** () হৈছে নেপাল আৰু ভাৰতৰ চিকিম ৰাজ্যৰ লগতে চুবুৰীয়া দাৰ্জিলিং আৰু কালিম্পং জিলাতো উদ্‌যাপন কৰা শ্বেৰপা জনগোষ্ঠীৰ নতুন বছৰৰ উৎসৱ। এই উৎসৱ তিব্বতী পঞ্জিকাৰ প্ৰথম দিনটোত পালন কৰা হয়, যিটো গ্ৰেগ'ৰিয়ান পঞ্জিকাৰ ফেব্ৰুৱাৰী বা মাৰ্চ মাহৰ এটা তাৰিখৰ সৈতে মিল খায়।

গ্যাল্বো লোছাৰক তিব্বতৰ নৱবৰ্ষ হিচাপেও গণ্য কৰা হয়। কেলেণ্ডাৰখনত নিগনি, গৰু, বাঘ, শহাপহু, অজগৰ, সাপ, ঘোঁৰা, ভেড়া, বান্দৰ, চৰাই, কুকুৰ আৰু গাহৰিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে ১২ বছৰৰ চক্ৰ।

## পৌৰাণিক কাহিনী
পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি বেলমা নামৰ এগৰাকী বৃদ্ধাই চন্দ্ৰ ভিত্তিক সময় জোখাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে লোছাৰ উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল। মানুহে স্থানীয় বসন্তলৈ গৈ কৃতজ্ঞতাৰ অনুষ্ঠান কৰিছিল আৰু নাগসকলক (সাপ দেৱতা) বা জল আত্মাক প্ৰসাদ দিয়া হৈছিল, যিসকলে সেই অঞ্চলত জল উপাদান সক্ৰিয় কৰিছিল আৰু প্ৰাকৃতিক জগতৰ সৈতে জড়িত স্থানীয় আত্মাসকলক ধোঁৱাৰ প্ৰসাদ আগবঢ়োৱা হৈছিল।

## ইতিহাস
তিব্বতৰ নৱবৰ্ষ গ্যালপো লোছাৰৰ উৎপত্তি হৈছে তিব্বতৰ প্ৰাক-বৌদ্ধ বন পৰম্পৰাৰ পৰা, য'ত ইয়াক প্ৰথমে প্ৰকৃতিৰ আত্মা, পৰ্বতৰ দেৱতা আৰু কৃষি সমৃদ্ধিৰ সন্মান জনাই ঋতুভিত্তিক উৎসৱ হিচাপে উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল। পিছলৈ ইয়াৰ সম্পৰ্ক তিব্বতত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উত্থানৰ লগত জড়িত হৈ পৰে। 

তিব্বতৰ নৱম সম্ৰাট পুডে গুংগিয়ালৰ ৰাজত্বকালত এই বসন্ত উৎসৱৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত (৭ম–৯ম শতিকা) গ্যালপো লোছাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজকীয় আৰু ৰাজ্যিক উৎসৱত পৰিণত হয়, য'ত পৰম্পৰাগত বন ৰীতি-নীতিৰ সৈতে ছংচেন গাম্পোৰ দৰে তিব্বতী শাসকে প্ৰৱৰ্তন কৰা বৌদ্ধ প্ৰথাৰ মিশ্ৰণ ঘটে। 

মিং আৰু কিং বংশৰ সময়লৈকে গ্যালপো লোছাৰ তিব্বতৰ বাহিৰলৈ বিয়পি পৰিছিল আৰু নেপাল, ভূটান আৰু ভাৰতৰ কিছু অংশত তিব্বতী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে বাস কৰিছিল। আজি নেপালৰ বিশেষকৈ কাঠমাণ্ডু, পোখাৰা আৰু এভাৰেষ্ট অঞ্চলত শ্বেৰপা, তামাং, ভূটিয়া আৰু তিব্বতী জনগোষ্ঠীয়ে এই উৎসৱ পালন কৰে।

## কাৰ্যক্ৰম
দুসপ্তাহৰ ধৰি গ্যাল্বো লোছাৰ উদ্‌যাপন কৰা হয়। প্ৰথম তিনিদিনতে মূল উৎসৱ পালন কৰা হয়। প্ৰথমদিনাই ছাংৰ সমাৰ্থক চাংকোল নামৰ পৰম্পৰাগত পানীয় সেৱন কৰা হয়। দ্বিতীয় দিনা নৱবৰ্ষৰ আৰম্ভণি হোৱা গ্যালপো লোছাৰ উদ্‌যাপন কৰা হয়। তৃতীয় দিনা ভোজ-ভাতৰ বাবে মানুহ গোট খায়। 

মঠসমূহত অসুৰ আৰু দেৱতাৰ মাজৰ সংগ্ৰামক চিত্ৰিত কৰা বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। মন্ত্ৰ জপ কৰা হয়, আৰু ভিৰৰ চাৰিওফালে পৱিত্ৰ মশাল পাৰ কৰা হয়। হৰিণ আৰু ৰজাৰ যুদ্ধক চিত্ৰিত কৰা পৰম্পৰাগত নৃত্যও পৰিৱেশন কৰা হয়। 

উৎসৱৰ সময়ত পৰম্পৰাগত খাদ্য পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান খাদ্য হ'ল গুটুং নামৰ চূপ, নপ্ৰকাৰৰ বীন আৰু মাংস, ঘেঁহু, চাউল, মিঠা আলু, পনিৰ, মটৰ, সেউজীয়া মৰিচা, ভাৰ্মিচেলি আৰু মূলা আদিৰে ৰন্ধা। ডাম্পলিঙৰ সৈতে চূপ পৰিৱেশন কৰা হয়। এই সময়ত সাধাৰণতে খাপচে, ভজা পেষ্ট্ৰি খোৱা হয়, যাৰ ফলত উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণি হয়। 

দুষ্ট আত্মাক দূৰ কৰিবলৈ ফটকা ফটকা আদি ফুটোৱা হয়।  স্যাব্ৰুৰ দৰে পৰম্পৰাগত নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। 

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:নেপালৰ উৎসৱ
মুন্ধুম

**মুন্ধুম** (পেইলান নামেৰেও জনাজাত) নেপালৰ লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন ধৰ্মগ্ৰন্থ আৰু লোকসাহিত্য। ই নেপালৰ এক প্ৰাচীন, থলুৱা ধৰ্ম। লিম্বু ভাষাত মুন্ধুমৰ অৰ্থ হৈছে "মহা শক্তিৰ শক্তি।"  মুন্ধুমত ভাৰতীয় উপমহাদেশত বৈদিক সভ্যতাৰ উত্থানৰ আগৰপৰাই পালন কৰা য়াকথুং (লিম্বু) সংস্কৃতি, ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ বহু দিশ সামৰি লোৱা হৈছে।

মুন্ধুমক দুটা ভাগত সংগঠিত কৰা হৈছে: থাংছাপ আৰু পেইছাপ। মুন্ধুম ধৰ্মৰ বাহিৰলৈ বিস্তৃত হৈ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু সামাজিক মূল্যবোধৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে কাম কৰে। মুন্ধুম প্ৰাচীন লিম্বু ভাষাত লিখা হৈছে আৰু বিভিন্ন লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংস্কৰণৰ ভিন্নতা আছে, ই প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় সংস্কৃতি হিচাপে কাম কৰে আৰু অন্য জনগোষ্ঠী আৰু জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তেওঁলোকৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু ঐক্যৰ বান্ধোন নিৰ্দেশ কৰে।
## থংছাপ মুন্ধুম
লিখন শৈলীৰ প্ৰৱৰ্তন হোৱাৰ আগলৈকে মন্ধুপ গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ মানুহৰ মুখে মুখে চলি অহা পৰম্পৰাগত গীত-মাত আৰু লোককথাৰদ্বাৰা সংৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ই আছিল চাম্বা, ধৰ্মীয় কবি আৰু বাৰ্ডৰ গীতৰ ৰূপত ৰচনা আৰু আবৃত্তি কৰা এখন মহাকাব্য। ট্খে য়কথুং পুৰোহিতসকলক আৰম্ভণিতে চাম্বা বুলি কোৱা হৈছিল য'ত *চাম*ৰ অৰ্থ হৈছে গীত আৰু *বা* মানে সেইজন (পুৰুষ) যিয়ে *সম*ক চিনি পায়।

## পেইছাপ মুন্ধুম
পেইছাপ মুন্ধুম ধৰ্মৰ ওপৰত লিখা এখন গ্ৰন্থ। ইয়াক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে: চোকচক মুন্ধুম, য়েহাং মুন্ধুম, সামজিক মুন্ধুম আৰু সপ মুন্ধুম। চোকচক মুন্ধুমত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড সৃষ্টিৰ কাহিনী, মানৱজাতিৰ আৰম্ভণি, পাপৰ কাৰণ আৰু ফল, ঈৰ্ষা আৰু ক্ৰোধৰ দুষ্ট আত্মাৰ দৰে অশুভ আত্মাৰ সৃষ্টি, শৈশৱত মৃত্যুৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱৰ কাহিনী সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।

য়েহাং মুন্ধুমত পশু জীৱনৰ পৰ্যায়ৰ পৰা জ্ঞানপ্ৰাপ্ত জীৱনলৈ মানুহৰ উন্নতিৰ স্বাৰ্থত আইন প্ৰণয়ন কৰা মানৱ জাতিৰ প্ৰথম নেতাৰ কাহিনী আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদৰ ওপৰত দৰ্শন দি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ উপায় সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত নেতাই বিবাহ, সালিসী, শুদ্ধিকৰণ আৰু ধৰ্মৰ নিয়ম প্ৰণয়ন কৰিছে। বানপানীয়ে মানুহৰ ধ্বংসৰ কাহিনী আৰু লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ মাজত বহু ভাষাৰ অস্তিত্বৰ কাৰণ, ঋতুভিত্তিক উপাসনাৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি ঈশ্বৰৰ পূজা, সন্তান জন্ম আৰু মৃত্যুৰ শুদ্ধিৰ নিয়ম লেপমুহাং মুন্ধুমত উল্লেখ আছে।

মুন্ধুম হৈছে শাস্ত্ৰৰ আধ্যাত্মিক, ছন্দময় আৰু শ্বেমানিক ৰূপ। মুন্ধুম ৰীতি-নীতি আৰু শিক্ষা কেৱল লিম্বুৰ এজন অতি বিশেষ লিম্বু ধৰ্মীয় গুৰু বা শ্বেমানিক গুৰুৱেহে ব্যৱহাৰ আৰু সম্পাদন কৰে। মুন্ধুম অতি প্ৰাচীন থলুৱা ভাষা আৰু সুৰত লিখা হৈছে। মুন্ধুম অধ্যয়ন কৰিবলৈ হ’লে লিম্বু, যক্ষ্খা, (বন্তৱা ভাষা) বা সুনুৱাৰ আদি থলুৱা ভাষা অধ্যয়ন কৰিব লাগিব। মুন্ধুমৰ বিষয়সমূহৰ ভিতৰত আছে পৃথিৱী, বায়ু, পানী, অগ্নি আৰু জীৱনৰ উৎপত্তি, চিকিৎসা, ঈশ্বৰ, সকলো আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সাহিত্য
শ্ৰেণী:নেপাল
সোনাম লোছাৰ

**সোণাম লোচাৰ** () নেপালৰ তামাং আৰু হ্যোলমো জনগোষ্ঠীৰ লগতে ভাৰতৰ চিকিম আৰু দাৰ্জিলিং অঞ্চলৰ নৱবৰ্ষৰ উৎসৱ। এই উৎসৱ শীতকালীন অনন্তকালৰ পিছৰ দ্বিতীয় অমাৱস্যাৰ দিনটোত পৰে। সাধাৰণতে পূব চন্দ্ৰ পঞ্জিকা অনুসৰি মাঘ শুক্ল প্ৰতিপদ (মাঘ মাহৰ উজ্জ্বল পষেক)। 

বছৰবোৰ ১২টা ভিন্ন প্ৰাণীৰ সৈতে জড়িত – নিগনি, ম'হ, বাঘ, শহাপহু, ঈগল, সাপ, ঘোঁৰা, ছাগলী/ভেড়া, বান্দৰ, কুকুৰা, কুকুৰ আৰু গাহৰি।  ঐতিহাসিকভাৱে এই উৎসৱটো শস্য চপোৱাৰ পিছত পালন কৰা হৈছিল।

## কাৰ্যাৱলী
সোনাম লোছাৰৰ সময়ত হ্যোলমো লোকসকলে মঠ-মন্দিৰ আৰু স্তুপলৈ গৈ বলিদান আগবঢ়ায় আৰু দুষ্ট আত্মাক দূৰ কৰিবলৈ মুখা নৃত্যৰ সৈতে বিশেষ অনুষ্ঠান কৰে। দেৱতাসকলক আদৰিবলৈ ঘৰ-দুৱাৰ আৰু চৌপাশ পৰিষ্কাৰ কৰা হয়। 

সোনাম লোছাৰৰ সময়ত গো-মাংস, গাহৰিৰ মাংস, কুকুৰাৰ মাংস, মাটন, মাছ, মিঠা মিঠাই খোৱা হয়। খাপচে, বাবৰ (ভাতৰপৰা তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ ৰুটি), আৰু থংচে হ্যলমো সম্প্ৰদায়ৰ লোকে খোৱা প্ৰধান খাদ্য। 

মানুহে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক আৰু গহনা পিন্ধি সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু শুভেচ্ছা বিনিময় কৰে। এই উৎসৱত তামাং চেলো আৰু ডাম্ফু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। হ্যোলমো সম্প্ৰদায়ৰ মাজত স্যাব্ৰু নৃত্য প্ৰচলিত। 

## তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু চন্দ্ৰ জ্যোতিষৰ সৈতে থকা সম্পৰ্ক
তিব্বতৰপৰা নেপাললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল তামাং জনগোষ্ঠী। তেওঁলোকৰ নামটো তিব্বতী “তা” আৰু “মাং” শব্দৰপৰা আহিছে, যিবোৰে ব্যৱসায়ী বা যোদ্ধাক বুজায়, যাৰ অৰ্থ হৈছে “ঘোঁৰা ব্যৱসায়ী” বা “ঘোঁৰা যোদ্ধা।” গতিকে আশা কৰা মতে তামাং জনগোষ্ঠী আৰু তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মাজত গভীৰ সংযোগ আছে। তেওঁলোকে তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ নিংমা বা কাগ্যু পন্থাই পালন কৰা সোণম লোছাৰ উদ্‌যাপন কৰে। ৰীতি-নীতি আৰু বিশ্বাসৰ মাজতো কিছু সাদৃশ্য আছে। তিব্বতৰ চন্দ্ৰ পঞ্জিকা আৰু জ্যোতিষৰ ভিত্তিত এই উৎসৱ পালন কৰা হয় আৰু নতুন বছৰ সাধাৰণতে ফেব্ৰুৱাৰী বা মাৰ্চ মাহত পৰে। ই গ্ৰেগৰিয়ান সৌৰ পঞ্জিকাৰপৰা পৃথক।

## তথ্যৰ উৎস

## বাহ্যিক উৎস
*Photos

শ্ৰেণী:নেপালৰ উৎসৱ
শবৰ

**শবৰ** বা শবৰ-স্বামী, যি জৈমিনিৰ পূৰ্ব মীমাংসা সূত্ৰৰ ধাৰাভাষ্যকাৰ “শবৰ-ভাষ্যম’’ৰ স্ৰষ্টা, যাৰ ওপৰত পিছলৈ কুমাৰিল ভট্টই মন্তব্য কৰিছিল। 

তেওঁ খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকা আদিভাগৰ, পতঞ্জলিৰ মহাভাষ্যতকৈ পিছৰ আৰু বাৎস্যায়নৰ আগৰ। 

শবৰে মীমাংসা সূত্ৰৰ টীকাত লিখিছে যে, উপলব্ধি, অনুভৱ, অনুমান বা তুলনা ধৰ্ম জনাৰ মাধ্যম হ’ব নোৱাৰে। তেওঁ লিখিছে যে জ্ঞানৰ বাকী উপায়বোৰ উপলব্ধিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। যিহেতু ধাৰণাৰ সহায়ত ধৰ্ম বুজিব নোৱাৰি, গতিকে আনটো জ্ঞানৰ মাধ্যমেও নোৱাৰে। এই যুক্তিৰ ভিত্তিত শবৰে কৈছে যে সাক্ষ্য, বিশেষকৈ বেদেই হৈছে ধৰ্ম জনা একমাত্ৰ উপায়। 

## বাহ্যিক সংযোগ
* Mimamsa.org
*Shabara Bhasya, Translated to English by Ganganath Jha, All 3 Volmunes, Archive.org ebook https://archive.org/details/Shabara.Bhasya.tr.by.Ganganath.Jha
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক
কিনেমা

**কিনেমা **() হৈছে কিম্বন কৰা সৰিয়হৰ খাদ্য। এয়া পূব হিমালয় অঞ্চলৰ কিৰাট সম্প্ৰদায় তথা পূব নেপাল, আৰু ভাৰতৰ দাৰ্জিলিং, কালিম্পং আৰু চিকিম অঞ্চলৰ লোকে প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য।  কিনেমাক কিনামা বুলিও কোৱা হয় আৰু এয়া লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য। 

## ইতিহাস
কিনেমা শব্দটো লিম্বু কিনামা শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিনেমাৰ কিৰ শব্দৰ অৰ্থ কিম্বন আৰু নামৰ অৰ্থ হৈছে গোন্ধ। এয়া কিৰাটি জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য।  
অণুজীৱবিজ্ঞানী জ্যোতি প্ৰকাশ তামাঙৰ মতে, প্ৰায় ৬০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰপৰা ১০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত কিৰাট বংশৰ ৰাজত্বকালত লিম্বু লোকসকলৰ মাজত গতিবিধিৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।

## প্ৰস্তুত প্ৰণালী
কিনেমা উৎপাদনৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হ’ল সৰিয়হখিনি ৰাতিটো তিয়াই থোৱা হয়। তিয়াই থোৱা সৰিয়হখিনি কোমল হোৱালৈকে (২-৩ ঘণ্টা) উতলাই লোৱা হয়। পানীখিনি নিষ্কাশন কৰি সৰিয়হখিনি মৰ্টন আৰু পেষ্টলেৰে লাহে লাহে থেতেলিয়াই লোৱা হয়। ১% খৰিৰ ছাই দি ভালদৰে মিহলাই লোৱা হয়। শস্যবোৰ থলুৱা ফাৰ্ণৰে ঢাকি থোৱা বাঁহৰ বাল্টি এটাত ঢালি দিয়া হয়। তাৰ পিছত বাল্টিটো পাটৰ বস্তাৰে ঢাকি ১-৩ দিন পৰিৱেশৰ উষ্ণতাত প্ৰাকৃতিকভাৱে কিম্বন হ'বলৈ দিয়া হয়।

কোনো বেক্টেৰিয়াৰ সংস্পৰ্শ ইচ্ছাকৃতভাৱে কিনামাত যোগ কৰা নহয়। সফল কিম্বন প্ৰাকৃতিক বেক্টেৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। প্ৰধানকৈ বেচিলাছ চাবটিলিছৰ ওপৰত। 

## সেৱন
কিম্বন প্ৰক্ৰিয়াৰ পিছল, সুগন্ধিযুক্ত সামগ্ৰী পৰম্পৰাগতভাৱে চাউলৰ সৈতে খোৱা চূপলৈ প্ৰস্তুত কৰা হয় যদিও ইয়াক টেঙাত তিয়াই ৰখা হয় বা চাউল বা ৰুটিৰ সৈতে খোৱাৰ বাবে তিতা ওপৰঞ্চি ব্যঞ্জনলৈও ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি। পৰম্পৰাগতভাৱে কিনেমা ঘৰতে প্ৰস্তুত কৰা হয়। কিন্তু এতিয়া কিনেমা স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰী কৰা হয় আৰু আনকি শুকান সামগ্ৰী হিচাপে অনলাইনতো খুচুৰা বিক্ৰী কৰা হয়। 

## পুষ্টিকৰ খাদ্য হিচাপে মূল্য

কিনেমাক স্বাস্থ্যসন্মত খাদ্য বুলি গণ্য কৰা হয় কাৰণ কিম্বন প্ৰক্ৰিয়াই জটিল প্ৰটিনক সহজে হজম কৰিব পৰা এমিনো এচিডলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। এই সামগ্ৰী ক্ষাৰকীয় আৰু ইয়াৰ পি এইচ মান ৭.৮৯, আনহাতে সৰিয়হৰ পি এইচ মান ৬.৭৫। ইয়াত ৬২% আৰ্দ্ৰতা থাকে। প্ৰতি ১০০ গ্ৰাম শুকান কিনামাত ৪৮ গ্ৰাম প্ৰটিন, ২৮ গ্ৰাম কাৰ্বহাইড্ৰেট, ১৭ গ্ৰাম চৰ্বি, আৰু ৭ গ্ৰাম ছাই থাকে। গতিবিধিৰ শক্তিৰ মান প্ৰতি ১০০ গ্ৰামত ২ এমজে। কিনামাত মুক্ত ফেটি এচিডিটি কেঁচা সৰিয়হৰ তুলনাত প্ৰায় ৩৩ গুণ বেছি।

## অনুৰূপ খাদ্য

এছিয়াৰ আন বহু দেশত বেচিলাছৰদ্বাৰা কিম্বিত সৰিয়হৰ খাদ্য আছে, যেনে চীনত শ্বুডুচু, কোৰিয়াত চেওংগুকজাং, জাপানৰ নাট্টো, থাইলেণ্ডৰ থুয়া নাও, মেঘালয়ৰ টাউংৰিম্বাই, মণিপুৰত হাৱাইজাৰ, মিজোৰামত বেইকাংগুম, নাগালেণ্ডৰ আখুন্নী আৰু ভাৰতৰ আন এখন ৰাজ্য অৰুণাচল প্ৰদেশত পিয়াক।[9]

জাপানী নৃতাত্ত্বিক উদ্ভিদবিদ ছাছুকে নাকাওৱে প্ৰস্তাৱ কৰা "নাট্টো ত্ৰিভুজ"ৰ অন্যতম শিখৰ কিনেমা। জ্যোতি প্ৰকাশ তামাঙে সমগ্ৰ এছিয়াতে কিম্বন কৰা সৰিয়হক সংযোগ কৰি এটা বৰ্ধিত 'কেএনটি (কিনেমা-নাট্টো-থুৱা নাও) ত্ৰিভুজ'ৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। নাকাওৱে চীনৰ ইউনান অঞ্চলক কিম্বন কৰা সৰিয়হ প্ৰযুক্তিৰ উৎপত্তিস্থল বুলি গণ্য কৰিছিল, কাৰণ ত্ৰিভুজৰ কেন্দ্ৰ সেই অঞ্চলত পৰে। জ্যোতি প্ৰকাশ তামাঙে প্ৰমাণ দেখুৱাইছিল যে ভাৰতৰ সকলো ধৰণৰ কিম্বন কৰা সৰিয়হ কিনেমাৰপৰা আহৰণ কৰা হয়। 

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:খাদ্য
শ্ৰেণী:নেপালৰ খাদ্য
ৰাষ্ট্ৰীয় ধান দিৱস

**ৰাষ্ট্ৰীয় ধান দিৱস** () হʼল নেপালৰ এটি বাৰ্ষিক উৎসৱ। ই নেপালত ধান ৰোপণৰ বতৰৰ সূচনা কৰে। প্ৰতি বছৰে আহাৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে (২৯ জুন) এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱটোক ৰোপাইঁ দিৱস, ধান দিৱস, আৰু আষাঢ় পন্দ্ৰ নামেৰেও জনা যায়। কৃষকসকলে বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ খাদ্য-উপকৰণ যেনে ধান, দাইল, শাক-পাচলি ইত্যাদি উৎপাদন কৰে। তেওঁলোকৰ শ্ৰমক সন্মান জনোৱাৰ লক্ষ্যৰে এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। 

সাধাৰণতে ধাননি পথাৰত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে মানুহে নিজৰ গাঁৱত কুচকাৱাজ কৰি এই উৎসৱৰ আৰম্ভণি কৰে। মানুহে নেপালী পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। *অনলাইনখবৰ* নামৰ ৱেবচাইটটোৰ মতে, "পুৰুষ আৰু মহিলাসকলৰ মাজত নিৰ্দিষ্ট দায়িত্ব ভাগ কৰি লোৱা হয়। পুৰুষসকলে পথাৰখন হাল বাই, পানী নিষ্কাশনৰ ব্যৱস্থা কৰে, পথাৰ সমতল কৰে আৰু খেতিৰ বাবে মিহি বোকাময় বোকা তৈয়াৰ কৰে।"  মানুহে ইজনে সিজনৰ গালৈ পানী ছটিয়ায় আৰু বোকা খেলে, ধানৰ কঠীয়া ৰোৱে, দৈ আৰু চিৰাৰে পৰম্পৰাগত আহাৰ খায়, লোকগীত গায়। কিছুমান সম্প্ৰদায়ে আনুষংগিক সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰে।

নেপাল ভ্ৰমণ কৰা পৰ্যটকসকলৰ মাজতো এই উৎসৱ জনপ্ৰিয়, আৰু সেয়েহে এই উৎসৱটো কৃষি পৰ্যটনৰো অংশ।

## ইতিহাস আৰু তাৎপৰ্য্য
সাংস্কৃতিক নিয়ম অনুসৰি ১৫ আহাৰক "বছৰটোৰ বাবে ধান ৰোপণ আৰম্ভ কৰাৰ শুভ দিন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।"  এই তাৰিখটো বাৰিষা কালতে পৰে, যিটো ধান ৰোপণৰ বাবে উপযুক্ত সময়। ২০০৪ চনৰ ১৪ ডিচেম্বৰ তাৰিখে নেপাল চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৫ আহাৰক ৰাষ্ট্ৰীয় ধান দিৱস হিচাপে ঘোষণা কৰে। "স্বাৱলম্বিতা আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে ধানৰ উৎপাদন বৃদ্ধি" শীৰ্ষক বিষয়-বস্তুৰ অধীনত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়।

কৰ্ণালী প্ৰদেশৰ প্ৰাদেশিক পৰিষদে জুম্লা জিলাৰ বাহিৰে কৰ্ণালী প্ৰদেশত ১৫ আহাৰক ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন হিচাপে ঘোষণা কৰিছে; ২৫ মাৰ্চৰপৰা জুম্লাত ধান ৰোপণ আৰম্ভ হয়।

নেপালৰ জিডিপি (মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন)ৰ প্ৰায় ৭ শতাংশত ধানৰ অৰিহণা আছে। ২০১৮ চনত অনুমান কৰা হৈছিল যে নেপালে প্ৰায় ২৫ বিলিয়ন টকাৰ চাউল আমদানি কৰে।

## খাদ্য
ৰাষ্ট্ৰীয় ধান দিৱসত পৰম্পৰাগতভাৱে দৈ আৰু চিৰা খোৱা হয়। ইয়াৰ সৈতে ফল-মূলও পৰিৱেশন কৰা হয়।

## মুখ্য ঘটনাৱলী
২০২০ চনত *দ্য হিমালয়ান টাইমছ*ৰ এক সমীক্ষাত প্ৰকাশ পাইছিল যে নেপালৰ বহু দুৰ্গম অঞ্চলত শিশুসকলে এই উৎসৱৰ বিষয়ে অৱগত নাছিল। ২০২০ চনত, ক’ভিড-১৯ মহামাৰী আৰু কাকতী-ফৰিঙৰ উপদ্ৰৱৰ আশংকাত উৎসৱৰ আনন্দ ম্লান হৈ পৰিছিল বুলি খবৰ ওলাইছিল।

## লগতে চাওক

* নেপালত কৃষি
* নেপালৰ উৎসৱসমূহৰ তালিকা
* ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা দিৱস (নেপাল)

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:নেপালৰ উৎসৱ
বাংলাদেশৰ জাতীয় প্ৰতীকসমূহ

**বাংলাদেশৰ জাতীয় প্ৰতীকসমূহ** বাংলাদেশী পৰম্পৰা আৰু আদৰ্শক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ প্ৰতীকৰে গঠিত যিয়ে সাংস্কৃতিক জীৱন আৰু ইতিহাসৰ বিভিন্ন দিশ প্ৰতিফলিত কৰে। বাংলাদেশত কেইবাটাও চৰকাৰী জাতীয় প্ৰতীক আছে, য’ত আছে এখন ঐতিহাসিক নথি, এখন পতাকা, এটা প্ৰতীক, এটা গীত, স্মৃতিসৌধ, লগতে কেইবাজনো জাতীয় নায়ক। লগতে আছে জাতীয় প্ৰাণী, চৰাই, ফুল, বাদ্য, গছকে ধৰি আন কেইবাটাও প্ৰতীক। 

## জাতীয় পতাকা

**বাংলাদেশৰ জাতীয় পতাকা** সেউজীয়া আয়তক্ষেত্ৰৰ মাজত ৰঙা বৃত্তৰে গঠিত। সেউজীয়া ৰং বাংলাদেশৰ সেউজীয়া প্ৰকৃতি তথা তাৰুণ্যৰ প্ৰতীক আৰু বৃত্তৰ ভিতৰত থকা ৰঙা ৰং উদীয়মান সূৰ্য আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনত আত্মবলিদান দিয়া লোকসকলৰ তেজৰ প্ৰতীক। বাংলাদেশৰ জাতীয় পতাকাৰ এই ৰূপ ১৯৭২ চনৰ ১৭ জানুৱাৰীত চৰকাৰীভাৱে গৃহীত হয়। 

## জাতীয় প্ৰতীক

**বাংলাদেশৰ জাতীয় প্ৰতীক** বাংলাদেশ চৰকাৰ আৰু ইয়াৰ সংস্থাসমূহে ব্যৱহাৰ কৰে। চৰকাৰী চৰকাৰী নথি-পত্ৰ আৰু মুদ্ৰাত এই প্ৰতীকটো দেখিবলৈ পোৱা যায়।

## চৰকাৰী ছীল-মোহৰ

**বাংলাদেশ চৰকাৰৰ ছীল** বাংলাদেশৰ মন্ত্ৰীসভা আৰু বাংলাদেশ চৰকাৰে চৰকাৰী কামত ব্যৱহাৰ কৰে।

## জাতীয় সংগীত

**আমাৰ সোণাৰ বাংলা** (, "মোৰ সোণৰ বংগ") গানটো হৈছে বাংলাদেশৰ জাতীয় সঙ্গীত। এই গানটোৰ ৰচনা আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বংগ-ভংগ আন্দোলনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই গানটো ৰচনা কৰা হৈছিল। ১৯৭২ খ্ৰীষ্টাব্দত এই গানটোৰ প্ৰথম দহ শাৰী সদ্যগঠিত গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী বাংলাদেশৰ জাতীয় সঙ্গীত হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হয়। আনুষ্ঠানিকভাবে কেবল প্ৰথম চাৰি শাৰী গোৱা হয়। 

## জাতীয় ৰণ-সংগীত

**নতুনেৰ গান** (, ) হ'ল ১৯২৯ চনত বাংলাদেশৰ জাতীয় কবি কাজী নজৰুল ইছলামৰদ্বাৰা ৰচিত তথা সুৰাৰোপিত সন্ধ্যা কাব্যগ্ৰন্থৰ অন্তৰ্গত এটা গান। দাদৰা তালৰ এই সংগীতটো ১৯৭২ চনৰ ১৩ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত বাংলাদেশৰ তৎকালীন মন্ত্ৰীসভাৰ প্ৰথম বৈঠকত বাংলাদেশৰ ৰণ-সংগীত হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হয়। বাংলাদেশৰ যিকোনো সামৰিক অনুষ্ঠানত এই গানটোৰ প্ৰথম ২১ শাৰী যন্ত্ৰসংগীতত বজোৱা হয়। “নতুনেৰ গান” শিৰোনামত গানটো শিক্ষা কাকতত প্ৰথমে প্ৰকাশিত হয়। তাৰ পাছত সন্ধ্যা কাব্যগ্ৰন্থৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। *দ্যা ডেইলি ষ্টাৰে* এই গানটোক **জাতীয় মিলিটাৰী গান** হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।

## জাতীয় খেল

**[[কাবাডী]]** হ'ল বাংলাদেশৰ জাতীয় খেল। 

## জাতীয় বনাঞ্চল

বাংলাদেশৰ জাতীয় বন হ'ল **সুন্দৰবন**। 

## জাতীয় জন্তু

**ৰয়েল বেংগল টাইগাৰ** বা **[[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ]]** হ'ল বাংলাদেশৰ জাতীয় জন্তু (পশু)। 

## জাতীয় চৰাই

thumb
বাংলাদেশৰ জাতীয় চৰাই হ'ল **দহিকতৰা**, যাক বাংলা ভাষাত **দোয়েল** বুলি কোৱা হয়। এই চৰাইবিধ সাধাৰণতে নাতিশীতোষ্ণ দক্ষিণ এছিয়াৰ বাংলাদেশ, ভাৰত, পাকিস্তান, শ্ৰীলংকা, ইন্দোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, চীনৰ দক্ষিণাঞ্চল আৰু ফিলিপাইনত দেখিবলৈ পোৱা যায়। সচৰাচৰ গাঁও বা নগৰৰ জনবসতিৰ ওচৰে-পাজৰেই ইহঁতক দেখা যায়। 

## জাতীয় মাছ

**[[ইলীহ মাছ|ইলীহ]]** বা **ইলিশ** হ'ল বাংলাদেশৰ জাতীয় মাছ। 

## জাতীয় বৃক্ষ
বাংলাদেশৰ জাতীয় বৃক্ষ (গছ) হ'ল **[[আম]]** গছ। 

## জাতীয় ফল

**[[কঁঠাল]]** হ'ল বাংলাদেশৰ জাতীয় ফল। 

## জাতীয় ফুল

বাংলাদেশৰ জাতীয় ফুল হ'ল বগা ৰঙৰ ভেঁট ফুল, যাক বাংলা ভাষাত **শাপলা** বুলি কোৱা হয়। 

## জাতীয় নদী

**যমুনা নদী** হ'ল বাংলাদেশৰ জাতীয় নদী। 

## অন্যান্য জাতীয় আৰু চৰকাৰী প্ৰতীকসমূহ

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশ
ৰাজবংশী

**ৰাজবংশী** বুলিলে তলত উল্লেখিত বিষয়বোৰ বুজাব পাৰে:
* কোচ ৰাজবংশী জনগোষ্ঠী, দক্ষিণ এছিয়াৰ এটা জাতিগত গোট।
* ৰাজবংশী ভাষা (নেপাল), নেপালত কথিত এটা ইণ্ডো-আৰ্য ভাষা, যি উক্ত জাতিগত গোটৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত।
* কোচ ৰাজবংশী ভাষা, ইণ্ডো-আৰ্য ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এটা ভাষা। যাক ৰাজবংশী, কামতাপুৰী, ৰংপুৰী আদি নামেৰেও জনা যায়।

## অন্য পৃষ্ঠাবোৰো চাওক
*ৰাজবংশী দেৱী (১৮৮৬–১৯৬২), ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰথম মহিলা (First Lady of India)  
*প্ৰিয়া ৰাজবংশী বা প্ৰিয়া ৰাজবংশ (১৯৩৬–২০০০), ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী

শ্ৰেণী:দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা
মাৰমা

**মাৰমা** () হ'ল বাংলাদেশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী বা ক্ষুদ্ৰ নৃ-গোষ্ঠী। যদিও তিনিখন পাহাৰীয়া জিলাত বাস কৰা দেখা যায়, মূল জনসংখ্যাৰ অধিকাংশই বান্দৰবানত বাস কৰে। ‘মাৰমা’ শব্দটো পালি ভাষাৰ মাৰম্মা শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। পাৰ্বত্য চট্টগ্ৰামৰ মাৰমাসকল আৰাকানৰপৰা আহিছিল আৰু সেয়েহে তেওঁলোকৰ দেৱতা ‘ম্ৰাইমা’ নামৰপৰাই নিজকে‍ ‘মাৰমা’ নামেৰে ভূষিত কৰিছিল। এই সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকল ভাৰতৰ ত্ৰিপূৰা আৰু মিজোৰাম ৰাজ্যৰপৰা আৰম্ভ কৰি পূব ম্যানমাৰলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। 

মাৰমাসকল মংগোলীয় মূলৰ। তেওঁলোক বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী। কথা-বতৰাত মাৰমাসকলে‍ নিজৰ ভাষা অৰ্থাৎ মাৰমা বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰে। মাৰমা সমাজ-ব্যৱস্থা পিতৃতান্ত্ৰিক। পুৰুষসকলৰ দৰে‍ মহিলাসকলো পৈতৃক সম্পত্তিৰ সমান উত্তৰাধিকাৰী হয়। ভাত মাৰমাসকলৰ প্ৰধান খাদ্য। পাংখুং, জাইক, কাপা ইত্যাদি সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান মাৰমা সমাজত জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ মূল উৎসৱ-পাৰ্বণবোৰ হ’ল শ্বাংগ্ৰাই পয়ে, ৱাচো পয়ে, ৱাগ্যয় পয়ে আৰু পিংজ্ৰা পয়ে। নুথৱাই মৰমা বৰাং *মাৰমা টাইৰাংশ্বা* নামৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থখনৰ লেখিকা। বান্দৰবানত মাৰমা লোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় দুই লাখৰ ওচৰা-উচৰি। বাংলাদেশত চাকমাসকলৰ পিছতেই মাৰমাসকল দ্বিতীয় বৃহত্তৰ ক্ষুদ্ৰ নৃ-গোষ্ঠী। মাৰমা ছোৱালীয়ে ‘দেয়াহ’, কঁকালৰপৰা আঁঠুলৈকে দীঘল ‘বাৰিষ্টা উংগী’, কলাৰবিহীন জেকেট আৰু পাগুৰি বা পাগুৰি পিন্ধে। অৱশ্য‍ে আজিকালি মাৰমা মহিলাসকলে আন মহিলাৰ দৰে ‘ৰাংকাই’ৰ সলনি ব্লাউজ আৰু বাৰ্মিজ প্ৰিণ্টৰ থামি পিন্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।

## এণ্ডোনিম আৰু এক্সনমি
অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰফালে পঞ্চম বোমাংগ্ৰী কাংলাপ্ৰুৱে লেখক ফ্ৰান্সিছ বুকানানক ১৭৯৮ চনত তেতিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ সোৱালকত মাৰমা শব্দটো উল্লেখ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বোমাংগ্ৰী মংশৈপ্ৰুৰুৱে তদানীন্তন পাকিস্তান চৰকাৰত ওচৰত মাৰমা জনগোষ্ঠীৰ পৰিচয় দাঙি ধৰে। সত্তৰৰ দশকৰ আৰম্ভণিত আনুষ্ঠানিকভাৱে তেতিয়াৰ চৰকাৰে তেওঁলোকক ২য় বৃহত্তম জনজাতি হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।
## জিনীয় অভিযোজন
জিনীয় অধ্যয়নত মাৰ্মা জনসংখ্যাত মাতৃৰ হেপ্ল’গ্ৰুপৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ ভাৰতীয় আৰু নিম্ন মাত্ৰাৰ পূব এছিয়াৰ জিনীয় বংশৰ প্ৰভাৱ দেখা গৈছে, আৰু ত্ৰিপূৰা আৰু চাকমা জনসংখ্যাৰ তুলনাত মাৰমাসকলৰ মাজত হেপ্লোটাইপৰ বৈচিত্ৰ্য বেছি, আৰু এয়া তেওঁলোকৰ মাজত সৰ্বোচ্চ, ই প্ৰমাণ কৰে যে এই অঞ্চলত মাৰমাসকলৰ উপনিৱেশ অধিক গভীৰ আছিল।
## উত্‍সৱ
আন ক্ষুদ্ৰ জনগোষ্ঠী বা জনজাতি সম্প্ৰদায়ৰ দৰে মাৰমাসকলেও জন্ম, মৃত্যু, বিবাহ আৰু নৱবৰ্ষ উপলক্ষ্য্য‍ে বিভিন্ন পৰম্পৰাগত উৎসৱ পালন কৰে। তাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য উৎসৱসমূহ হ’ল:- বুদ্ধ পূৰ্ণিমা, কঠিন চীবৰ দান, ৱাংগৰাই বা প্ৰবাৰণা পূৰ্ণিমা, সাংগ্ৰাই ইত্যাদি। মাৰমাসকলৰ নতুন বছৰ আদৰাৰ উৎসৱক সাংগ্ৰাই বলে। এই উৎসৱসমূহৰ উপৰি অন্যান্য প্ৰাকৃতিক উৎসৱো পালন কৰা হয়, চট্টগ্ৰাম পাহাৰীয়া অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ সৈতে যিবোৰৰ প্ৰায়ে মিল আছে। 

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী
গুন্দ্ৰুক

**গুন্দ্ৰুক ** নেপালৰ নেপালী লোকে  কিম্বন প্ৰচেষ্টাৰ দ্বাৰা সেউজীয়া শাকৰপৰা তৈয়াৰ কৰা  তৈয়াৰী খাদ্য। চিকিম আৰু ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ লগতে ভূটান আৰু ম্যানমাৰতো ই জনপ্ৰিয়।  নেপালত বাৰ্ষিক গুণ্দ্ৰুক উৎপাদন প্ৰায় ২০০০ টন বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ঘৰুৱাভাৱে উৎপাদন কৰা হয়।

গুন্দ্ৰুক ওপৰঞ্চি ব্যঞ্ছণ বা মুখৰোচক হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। বিশেষকৈ আবতৰৰ সময়ত এই খাদ্যই খনিজ পদাৰ্থৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎস যোগান ধৰে। 

## প্ৰস্তুত প্ৰণালী

অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত প্ৰথম বিস্তৃতভাৱে সৰিয়হ, মূলা আৰু ফুলকবি পাত চপোৱাৰ সময়ত বৃহৎ পৰিমাণৰ পাত জমা হয়—সতেজকৈ খাব পৰাতকৈ বহু বেছি। এই পাতবোৰ কটাৰী বা কাঁচিৰে কাটি লোৱাৰ আগতে এদিন বা দুদিন মৰহি যাবলৈ দিয়া হয়। 

পাতৰ উপৰি মূলাৰ শিপাও দিব পাৰি। কটা পাতবোৰ মাটিৰ পাত্ৰত টানকৈ ভৰাই গৰম পানী (প্ৰায় ৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ) ঢালি দিয়া হয়, যাৰ ফলত ভিতৰৰ বস্তুবোৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ডুব যায়। তাৰ পিেছত পাত্ৰটো গৰম ঠাইত ৰখা হয়। এসপ্তাহৰ পিছত অলপ টেঙা সোৱাদে কিম্বন শেষ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে আৰু ইয়াৰ ভিতৰৰ বস্তুবোৰ আঁতৰাই ৰ'দত শুকুৱাই লোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াটো চ'ৰক্ৰাউট বা কিমচি উৎপাদনৰ দৰেই, মাথোঁ কটা পাতত কিম্বন আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে নিমখ যোগ কৰা নহয়। 

কিম্বন কৰাৰ সময়ত পৰিৱেশৰ উষ্ণতা প্ৰায় ১৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ। পেডিঅ'ককাছ আৰু লেক্ট'বেচিলাছ প্ৰজাতিটোৱেই হৈছে গুণ্দ্ৰুক কিম্বন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত সক্ৰিয় প্ৰধান অণুজীৱ। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত পি এইচ ক্ৰমান্বয়ে ৪.০ ৰ চূড়ান্ত মানলৈ হ্ৰাস পায় আৰু ষষ্ঠ দিনৰ ভিতৰত এচিডৰ পৰিমাণ (যেনে লেক্টিক এচিড) প্ৰায় ১% লৈ বৃদ্ধি পায়।

## তথ্যৰ উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* Description of gundruk at *Practical Action*
* "Gundruk & Sinki: The Art of Fermenting Vegetables in Nepal"

শ্ৰেণী:খাদ্য
শ্ৰেণী:নেপালৰ খাদ্য
বাংলা শব্দভাণ্ডাৰ

**বাংলা শব্দভাণ্ডাৰ** () হ'ল বাংলা ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰ যাৰ মূল আৰু উৎপত্তি পালি আৰু প্ৰাকৃত ভাষাৰপৰা। বাংলা শব্দভাণ্ডাৰৰ ব্যুৎপত্তিগতভাৱে মগধি প্ৰাকৃতৰপৰা উৎপত্তি হোৱাৰ লগতে অঞ্চলটোৰ পুৰণি ভাষাসমূহৰ উল্লেখযোগ্য সহযোগত বিকশিত হৈছে। কিন্তু মধ্যযুগত সংস্কৃত, আৰবী, ধ্ৰুপদী পাৰ্চী, তুৰ্কী আৰু অন্যান্য বিদেশী ভাষাৰপৰা শব্দ গ্ৰহণ কৰিছে‍। এইদৰে বিভিন্ন ভাষাৰ সৈতে শতিকাজুৰি থকা সম্পৰ্কৰ বাবে বাংলা শব্দভাণ্ডাৰ বৈচিত্ৰ্যমজ় হৈ পৰিছে। 
## উৎপত্তিৰ প্ৰকাৰ আৰু শ্ৰেণীবিভাজন
বাংলা ভাষাত সাধাৰণতে প্ৰায় এক লাখ পৃথক শব্দ আছে বুলি ভবা হয়, ইয়াৰে ১৬,০০০ (১৬%) তদ্ভৱ শব্দ (উত্তৰাধিক ইণ্ডো-আৰ্য্য শব্দভাণ্ডাৰ) বুলি ধৰা হয়, ৪০,০০০ (৪০%) হৈছে তৎসম শব্দ (সংস্কৃতৰপৰা পোনপটীয়াকৈ ধাৰ কৰা শব্দ), আৰু বাংলা শব্দভাণ্ডাৰৰ প্ৰায় ১৬,০০০ (১৬%) শব্দ দেশী বা "থলুৱা" শব্দৰপৰা ঋণ লোৱা। বাকীবোৰ বিদেশী উৎস যেনে‍, পাৰ্চী, তুৰ্কী, আৰৱী আৰু ইংৰাজী আদিৰ লগতে অন্যান্য ভাষাৰপৰা অহা শব্দ, বংগৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ সৈতে থকা সংস্পৰ্শৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ লগতে‍ সাংস্কৃতিক আদান-প্ৰদানে বাংলা ভাষাৰ ওপৰত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাইছে, সেই কথাই বাংলা ভাষাৰ শব্দৰ প্ৰায় ২৮,০০০ (২৮%) সামৰি লৈছে।

বিদেশী শব্দৰ ঋণৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্চী ভাষাৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ আছিল আৰু অসংখ্য সূত্ৰই এই সংখ্যা ন্যূনতম প্ৰায় ১০,০০০টা শব্দ বুলি কয়, য’ত পাৰ্চী ভাষাৰপৰা পোনপটীয়াকৈ ধাৰ লোৱা শব্দ আৰু ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত শব্দও অন্তৰ্ভুক্ত। কিন্তু এই পৰিসংখ্যায় গড় বাংলাভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰক প্ৰতিফলিত নকৰে, কিয়নো উপভাষা অনুসৰি ই বহু পৰিমাণে ভিন্ন হ’ব। উদাহৰণস্বৰূপে, মুছলমান আৰু বাংলাদেশীয়ে সাধাৰণতে হিন্দু আৰু ভাৰতীয় বাংলাভাষীতকৈ‍ বাংলা ভাষাত অধিক পাৰ্চী আৰু আৰৱী শব্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। বংগৰ ইতিহাসত পাৰ্চী ভাষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই উল্লেখযোগ্য আছিল যে‍ ৬০০ বছৰ ধৰি এই অঞ্চলৰ ই চৰকাৰী ভাষা আছিল, ইংৰাজসকল ১৮৩৬ চনত অহাৰ পাছত ই ইংৰাজীলৈ সলনি হৈছিল।

## শব্দভাণ্ডাৰৰ পাৰ্থক্য
তলৰ তালিকাখনত ঢাকা (বাংলাদেশ) আৰু শান্তিপুৰ (পশ্চিম বংগ, ভাৰত)ৰ কথিত আৰু ব্যৱহৃত বাংলা শব্দভাণ্ডাৰৰ পাৰ্থক্য দাঙি ধৰা হৈছে। 

## ধাৰলৈ লোৱা শব্দৰ উদাহৰণ
মোগল, আৰৱ, পাৰ্চী, মধ্য এছিয়ান আৰু ইউৰোপীয়সকলৰ সৈতে থকা শতিকাজোৰা সম্পৰ্কৰ বাবেই বাংলা ভাষাই বিদেশী ভাষাৰ অগণন শব্দ গ্ৰহণ কৰিছে, এই গ্ৰহণক মূল শব্দভাণ্ডাৰত প্ৰায়েই সম্পূৰ্ণৰূপে একত্ৰিত কৰিছে। পাৰস্য আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ সৈতে থকা শতিকাজোৰা সম্পৰ্ক আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ আক্ৰমণৰ পাছত অসংখ্য তুৰ্কী, আৰৱী আৰু পাৰ্চী শব্দ অভিধানত গ্ৰহণ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে একত্ৰিত কৰা হয়। পৰৱৰ্তীকালত ইউৰোপীয় ঔপনিৱেশিকতাবাদে পৰ্তুগীজ, ফৰাচী, ডাচ আৰু আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্যভাৱে ইংৰাজীৰপৰা শব্দ বাংলা ভাষালৈ কঢি়য়াই আনিছিল। সংস্কৃতৰ সৈতে বঙালীৰ সম্পৰ্কৰ অনন্য কাৰণ বাংলা ভাষা মধ্য ইণ্ডো-আৰ্য্য ভাষাৰ (মগধি প্ৰাকৃতৰ দৰে) বংশধৰ, যিবোৰ নিজেই সংস্কৃতৰপৰাই বিকশিত হৈছে। কিছুমান অতি সাধাৰণ ঋণ তলত দেখুওৱা হৈছে। 
### সংস্কৃত (''Sôṅskritô'')

### ছাবষ্ট্ৰেট ভাষা/দেশী (''Deśi'' "Native")

### বিদেশী (''Bideśi'')
#### ধ্ৰুপদী পাৰ্চী (''Farsi'')

#### আৰৱী (''Arbi'')

#### তুৰ্কী (''Turki'')

#### পৰ্তুগীজ (''Pôrtugij'')

#### ডাচ্চ (''Olôndaj'')

#### ইংৰাজী (''Iṅreji'')

#### ফৰাচী (''Phôrasi'')

#### চীনা (''Cīna'')

#### জাপানীজ/নিহোঙ্গো (''Japani''/''Nihoṅgo'')

#### বাৰ্মিজ (''Bôrmī'')

#### জাৰ্মান (''Jarman'')

#### ইটালিয়ান (''Italīẏô'')

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বঙালী ভাষা
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা
শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি
মুক্তাগাছাৰ মণ্ডা

**মুক্তাগাছাৰ মণ্ডা** হʼল গাখীৰ আৰু চেনিক মূল উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰা একপ্ৰকাৰৰ মিঠাই। ইয়াৰ প্ৰস্তুতিৰ ক্ষেত্ৰত কেইবাটাও অতিৰিক্ত উপাদান ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ১৮২৪ চনত বাংলাদেশৰ ময়মনসিংহ জিলাৰ মুক্তাগাছা উপজিলাত এই মিঠাইৰ প্ৰথম প্ৰচলন হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰস্তুতপ্ৰণালী মণ্ডাৰ আৱিষ্কাৰক গোপাল পালৰ বংশধৰসকলে প্ৰকাশ কৰা নাই। ২০২৪ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে বাংলাদেশ চৰকাৰে মণ্ডাক ভৌগোলিক সূচক (জি আই) সামগ্ৰী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।

## ইতিহাস
thumb|right|মুক্তাগাছাৰ মণ্ডাৰ উদ্ভাৱক গোপাল পালৰ প্ৰতিকৃতি

১২৩১ বঙ্গাব্দ (১৮২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ৰাম গোপাল পালে সপোনত এই মিঠাই বনোৱাৰ ৰেচিপি লাভ কৰিছিল। তেওঁ এই মিঠাই প্ৰস্তুত কৰি মুক্তাগাছাৰ অন্যতম ডাঙৰ জমিদাৰ, মহাৰাজ সূৰ্য্যকান্ত আচাৰ্য চৌধুৰীক উপহাৰ দিয়ে। বৰ্তমান গোপাল পাল পৰিয়ালৰ পঞ্চম বংশধৰ শ্ৰী ৰামেন্দ্ৰনাথ পাল ভ্ৰাতৃদ্বয়ে এই মিঠাইৰ ব্যৱসায় চলায়। ৰামেন্দ্ৰনাথ কয়, জমিদাৰজনে বিভিন্ন ধৰণৰ সাংস্কৃতিক আৰু আলোচনা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। তালৈ অহা অতিথিসকলক এই মণ্ডাৰেই আপ্যায়ন কৰা হৈছিল। অৱশ্যে শ্বেৰপুৰতো মণ্ডা উৎপাদিত হয়।

## অতিথি আপ্যায়ন
ওস্তাদ আলাউদ্দিন খাঁ, পশ্চিমবংগৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী ড° বিধানচন্দ্ৰ ৰায়, নেতাজী সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ দৰে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ প্ৰখ্যাত ব্যক্তিসকলক মুক্তাগাছাৰ জমিদাৰ ভৱনত এই মণ্ডাৰেই আপ্যায়ন কৰা হৈছিল। ৰাছিয়াৰ যোছেফ ষ্টালিনক যেতিয়া মণ্ডা পঠিওৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। পাকিস্তানৰ আইয়ুব খানে ইয়াক "পূৰ্ব পাকিস্তানকা মেৱা" বুলি কৈছিল। আব্দুল হামিদ খান ভাসানী এই মণ্ডাৰ সোৱাদত মুগ্ধ হৈ পৰিছিল, আৰু তেওঁ এই মণ্ডাচীনৰ মাও ৎসে-তুঙলৈও লৈ গৈছিল। মাও ৎসে-তুঙে ইয়াৰ সোৱাদৰ প্ৰশংসা কৰিছিল।

প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি আবু সাঈদ চৌধুৰী আৰু বঙ্গবন্ধু শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানেও ইয়াৰ ভূয়সী প্ৰশংসা কৰিছিল। ইন্দিৰা গান্ধী, দ্বিতীয় এলিজাবেথকো এই মণ্ডাৰেই আপ্যায়ন কৰা হৈছিল।

জিয়াউৰ ৰহমান, কাদেৰ সিদ্দিকী আৰু কামাল হোসেনৰ প্ৰিয় খাদ্যৰ তালিকাত আছিল মণ্ডা।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:মিঠাই
শ্ৰেণী:বঙালী ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী
বাংলাদেশী

**বাংলাদেশী** শব্দটোৱে সাধাৰণতে দক্ষিণ এছিয়াৰ বাংলাদেশ দেশত বসবাস কৰা বা সেয়া মূলত আৱাসস্থল হোৱা জনগণক বুজায়। ইয়াত বাঙালী আৰু কিছুমান উপজাতীয়ো অন্তৰ্ভুক্ত। বাংলাদেশৰ সংবিধানৰ ধাৰা ৬(২)-ত কৈছে — “বাংলাদেশৰ জনগণ জাতি হিচাপে বাঙালী, আৰু নাগৰিকসকল বাংলাদেশী বুলি পৰিচিত হ’ব।”

বাংলাদেশী বুলি মূলত বাংলাদেশৰ আদিবাসী বাঙালী আৰু উপজাতি নাগৰিকসকলক (সকলো নাগৰিকক) বুজোৱা হয়; তেওঁলোকে দেশৰ ভিতৰতে থাকক বা অন্য দেশত প্ৰৱাসী হওক। কোনো ব্যক্তিৰ বাংলাদেশী নাগৰিকত্ব আইনত নিৰ্ধাৰিত শৰ্তৰ অধীনত স্থিৰ কৰা হয়। বাংলাদেশৰ সংবিধানৰ ধাৰা ৬(১)-ত কৈছে — “বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব আইনৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত আৰু নিয়ন্ত্ৰিত হ’ব।”

ভিন্ন দেশৰ নাগৰিক সংশ্লিষ্ট আইন আৰু বিধি অনুসৰি, আৰু চৰকাৰৰ অনুমোদন লাভ কৰি বাংলাদেশৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰিব পাৰে আৰু নিজকে **বাংলাদেশী** বুলি পৰিচয় দিব পাৰে। বাংলাদেশত দ্বি-নাগৰিকত্বৰ সুযোগো আছে।

## ইতিহাস
দক্ষিণ এছিয়াত ইংৰাজৰ শাসনৰ শেষৰ ফালে দুটা জাতিৰ তত্ত্বৰ ভিত্তিত ভাৰত উপমহাদেশ বিভাজন হোৱাৰ আগতে বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ একে ভূখণ্ড আছিল, আৰু দুয়োটা অঞ্চলৰ অধিক সংখ্যক মানুহে বাংলা ভাষা কয়। সেয়ে এই জাতিটো বাঙালী বুলি বিশ্ববাসীয়ে পৰিচিত হৈছিল। কিন্তু পাছলৈ দুটা জাতিৰ তত্ত্বৰ আধাৰত বিভাজনৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ পশ্চিম বংগৰ পৰা বাংলাদেশৰ ভূখণ্ড পৃথক কৰি পাকিস্তানৰ নিয়ন্ত্ৰণত দিয়া হ’ল। তাৰ পৰাই ১৯৭১ চনত ৰক্তাক্ত যুদ্ধৰ জৰিয়তে বাংলাদেশে স্বাধীনতা লাভ কৰে৷ আৰু তেতিয়াৰ পৰাই নিজৰ সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ সূচক হিচাপে এই দেশৰ বাসিন্দা বা জন্মসূত্ৰে এই দেশৰ লগত সম্পৰ্ক থকা কোনোবা ব্যক্তিক বিশ্বজুৰি "বাংলাদেশী" বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। এই অৰ্থত যদিও সকলো বাংলাদেশী বাঙালী, কিন্তু সকলো বাঙালী বাংলাদেশী নহয় আৰু য'ত বাঙালী শব্দটো এটাতকৈ অধিক দেশৰ লগত জড়িত, বাংলাদেশী শব্দটো মাত্ৰ এখন দেশ (বাংলাদেশ)ৰ লগত জড়িত আৰু সেই এখন দেশৰ পৃথক জাতি-জনগোষ্ঠীৰ সূচক।

## অন্যান্য ব্যৱহাৰ
বাংলাদেশী শব্দটোৰ অৰ্থ "বাংলাদেশৰ" বা "বাংলাদেশী মূলৰ" বুলিও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে বাংলাদেশী টাকা মানে বাংলাদেশৰ টকা। এইদৰে ই ‘বাংলাদেশী প্ৰডাক্ট’, ‘বাংলাদেশী চলচ্চিত্ৰ’ ইত্যাদি হ’ব পাৰে।

## ভাষাসমূহ

বাংলাদেশৰ সংবিধানৰ তৃতীয় অনুচ্ছেদ অনুসৰি বাংলাদেশৰ জাতীয় ভাষা আৰু চৰকাৰী ভাষা বাংলা। প্ৰায় ৯৯% বাংলাদেশীয়ে প্ৰথম ভাষা হিচাপে বাংলা ভাষা কয়। বাংলা ভাষা ৰূপায়ণ আইন, ১৯৮৭ চনত বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰে সকলো চৰকাৰী কামত বাংলা ভাষা ব্যৱহাৰ কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল।২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি দেশৰ ৯৯% জনসংখ্যাই প্ৰধানকৈ বাংলা ভাষা কয় আৰু ই জাতিটোৰ জাতীয় ভাষা হিচাপেও কাম কৰে। উত্তৰ আৰু দক্ষিণ-পূব বাংলাদেশৰ খিলঞ্জীয়া লোকসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ থলুৱা ভাষা কয়। অধ্যাপক ছামীম ৰেজাৰ তথ্য অনুসৰি বাংলাদেশত ৪৪টা থলুৱা ভাষা আছে।

## সংস্কৃতি

**বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি** হৈছে দক্ষিণ এছিয়াৰ ভাৰত উপমহাদেশৰ বংগ অঞ্চলৰ সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত। যুগ যুগ ধৰি ইয়াৰ বিকাশ ঘটিছে আৰু ই বাংলাদেশৰ কেইবাটাও সামাজিক গোটৰ সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যক সামৰি লৈছে। এই সংস্কৃতিৰ ওপৰত ইছলাম, হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। সংগীত, নৃত্য, নাটক, শিল্প, হস্তশিল্প, লোককথা, ভাষা, সাহিত্য, দৰ্শন, ধৰ্ম, উৎসৱ আৰু ৰন্ধনশৈলী আদিত এই প্ৰভাৱ প্ৰকাশ পায়।

## জাতি

বৰ্তমান বাঙালী জাতিৰ লোক স্বাধীন বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ পশ্চিমবংগ, ত্ৰিপুৰা তথা অসম, মেঘালয় আৰু মণিপুৰৰ কিছু কিছু অংশত বিয়পি আছে।

## নাম

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশ
পৰিচয় (গ্ৰন্থ)

**পৰিচয় ** (ইংৰাজী: Parichay) হৈছে অসমৰ সাহিত্যিক দণ্ডিনাথ কলিতাৰ দ্বাৰা লিখিত এখন সামাজিক উপন্যাস৷ উপন্যাসখন পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৫০ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল৷

## প্ৰণেতা

দণ্ডিনাথ কলিতা এজন অসমীয়া কবি, গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক, নাট্যকাৰ তথা ব্যঙ্গ সাহিত্যিক। পঁচিশখনৰো অধিক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে তেখেতে এলানি পাঠ্যপুথিও ৰচনা কৰি অসমীয়া সাহিত্যলৈ অৱদান আগবঢ়াই গৈছে। 'সাধনা' উপন্যাসৰ বাবে তেখেতে ১৯২৮ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ উপন্যাস প্ৰতিযোগিতাত প্ৰথম স্থান লাভ কৰিছিল। 

## উপন্যাসখনৰ  চমু পৰিচিতি
পৰিচয় এখন সামাজিক উপন্যাস৷ গ্ৰন্থখন লেখকৰ প্ৰথমখন উপন্যাস *ফুল*ৰৰ সময়তেই লিখা হৈছিল যদিও ১৯৫০ চনতহে প্ৰকাশ হয়৷ আৰম্ভণিতে ইয়াৰ নাম *পদ্মাৱতী* দিয়া হৈছিল৷ পাছত নাম সলোৱা হয়৷ গ্ৰন্থখনত লেখকে সংস্কাৰকামী চিন্তনত গুৰুত্ব দিছে৷

## লগতে চাওক
* দণ্ডিনাথ কলিতা

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:উপন্যাস
শ্ৰেণী:দণ্ডিনাথ কলিতাৰ গ্ৰন্থ
ঘাটু গান

**ঘাটু গান**  () হ'ল বাংলাদেশৰ হাওড় অঞ্চলৰ বিলুপ্তপ্ৰায় একধৰণৰ বঙালী লোকগীত। এই গীতক ঘাটু গান বুলি কোৱাৰ কাৰণ, ঘাটত নাও চপাই এই গীত গোৱা হয়। আজিও ময়মনসিংহৰ বিভিন্ন অঞ্চল যেনে ঈশ্বৰগঞ্জ, নেত্ৰকোনাৰ কেন্দুৱা আৰু সুনামগঞ্জৰ কিছু অঞ্চলত মানুহৰ মুখে মুখে ঘাটু গান শুনিবলৈ পোৱা যায়। ই মূলতঃ একপ্ৰকাৰৰ প্ৰণয়-গীতি। যৌনতা থকাৰ বাবে ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা হেৰাবলৈ লৈছে।

অঞ্চলভেদে ‘ঘাটু’ শব্দটোৰ উচ্চাৰণগত ভিন্নতা পৰিলক্ষিত হয়; এই শব্দটো "ঘাঁটু", "ঘেটু", "ঘেঁটু", "গেণ্টু", "ঘাডু", "গাড়ু", "গাঁটু", "গাডু" ইত্যাদি ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেনে, নেত্ৰকোণা অঞ্চলত ‍ই ‘গাডু’ নামেৰে‍ পৰিচিত, অৱস্য‍ে শিক্ষিতসকলে‍ ‘ঘাটু’ বুলিয়েই কয়; আকৌ, সুনামগঞ্জ অঞ্চলত ইয়াক ‘ঘাডু’ বুলি কোৱা হয়।
## ইতিহাস
ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰফালে ঘাটু গানৰ প্ৰচলন হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। বেছিভাগ গৱেষকৰ ধাৰণা যে, কৃষ্ণৰ কোনোবা ভক্তই ৰাধাৰ সাজ-পোছাক পিন্ধি কৃষ্ণৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছিল, তাৰ পাছত তেওঁৰ কিছু ভক্ত গোট খালে‍ আৰু তাৰ পাছত এই ভক্তসকলৰ মাজৰে ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে ৰাধাৰ সখী সাজ-পোছাক পৰিধান কৰি নৃত্য কৰি বিৰহ গীত পৰিৱে‍শন কৰিছিল আৰু এইদৰেই ঘাটু গানৰ প্ৰচলন ঘটিছিল।

## নামকৰণ
ঘাটু শব্দৰপৰাই 'ঘাটু' শব্দটি উদ্ভৱ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়; কাৰণ ঘাটত নাও চপাই এই গীত পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। ইয়াকো বহুতে ‘ঘাটৰ গান’ বুলিও কয়।

## প্ৰচলিত অঞ্চল
ইয়াক বাংলাদেশৰ ভাটি অঞ্চলৰ গীত বুলি জনা যায়। এই গান বৃহত্তৰ ময়মনসিংহৰ পূৰ্বাঞ্চল, বৃহত্তৰ কুমিল্লাৰ উত্তৰাঞ্চল আৰু চিলেটৰ হাওৰ অঞ্চলত প্ৰচলিত। 

## বৈশিষ্ট্যসমূহ
* ল’ৰাৰ পৰিৱেশনঃ মহিলাৰ সাজ-পোছাক পৰিহিত সুদৰ্শন কিশোৰ ল’ৰাই নাচি নাচি ঘাটু গান পৰিৱেশন কৰে। 
* বংশ পৰম্পৰাৰ পৰিৱেশকঃ এই গানৰ শিল্পীসকলে‍ বংশ-পৰম্পৰা অনুসৰি‍ ঘাটু গান পৰিৱেশন কৰে। 
* বৰ্ষাকালীন পৰিৱেশনঃ এই গান বাৰিষাকালত পৰিৱেশন কৰা হয়। 
* নাৱত পৰিৱেশনঃ আগতে এই গানৰ আসৰ নাৱত বহিছিল। 

## ঘেটুপুত্ৰ কমলা
উপন্যাসিক হুমায়ুন আহমেদৰদ্বাৰা ৰচিত উপন্যাস হ'ল *ঘেটুপুত্ৰ কমলা*। এই উপন্যাসখনক কেন্দ্ৰ কৰি উপন্যাসিকে নিজেই এখন চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিছিল, যাৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ আছিল এজন ঘাটু গান গোৱা ল'ৰা। যাৰ নাম আছিল কমলা। অৱশেষত জমিদাৰৰ যৌনসঙ্গী হোৱা তেওঁৰেই পত্নীৰ ঈৰ্ষাত কিশোৰ কমলাই প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল। 
## এটি জনপ্ৰিয় ঘাটু গান
আমাৰ মনেৰ বেদনা
সে বিনে কেউ জানে না
কালা যখন বাঁজায় বাঁশি
তখন আমি ৰান্তে বসি
বাঁশিৰ সুৰে মন উদাসী
ঘৰে থাকতে পাৰি না
আমাৰ মনেৰ বেদনা
সে বিনে কেউ জানে না। 
## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি
ছোইলা

**ছোইলা  **, কেতিয়াবা ছাভেলা বা ছোয়লা বুলিও কোৱা হয়। এয়া হৈছে নেপালৰ নেৱাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মচলাযুক্ত গ্ৰীল কৰা ম'হৰ মাংসৰে ৰন্ধা একপ্ৰকাৰ ব্যঞ্জন। যদিও পৰম্পৰাগতভাৱে ম'হৰ মাংসৰে তৈয়াৰ কৰা হয়, সমসাময়িক সংস্কৰণত ছাগলীৰ মাংস, কুকুৰা, হাঁহ, আৰু কাঠফুলা আদিও ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়॥ সাধাৰণতে চাউলৰ গুৰিৰ (চিউৰা)ৰ সৈতে খোৱা এই খাদ্য সাধাৰণতে অতি টেঙা হয়। 

ইয়াক নেৱাৰ সম্প্ৰদায়ৰ উৎসৱমুখৰ খাদ্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।  চয়লা দীৰ্ঘদিন ধৰি নেৱাৰ লোকসকলৰ আনুষ্ঠানিক ভোজৰ মূল খাদ্য হৈ আহিছে, প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত সময় বাজী চেটৰ অংশ।  এইটো কেৱল খাদ্য নহয় বৰঞ্চ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ধৰ্মীয় উৎসৱ আৰু পৰিয়ালৰ সমাৱেশৰ সময়ত ভাগ কৰা হয়।

ঐতিহাসিকভাৱে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক কাৰণত ম’হৰ মাংস ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, বিশেষকৈ কাঠমাণ্ডু উপত্যকাত য’ত নেৱাৰ সম্প্ৰদায়ৰ লোকে বাস কৰে।  স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ মছলা আৰু তেল ব্যৱহাৰ কৰি মাংস সংৰক্ষণ আৰু সোৱাদ দিয়াৰ উপায় হিচাপে এই খাদ্যৰ উৎপত্তি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:নেপালৰ খাদ্য
সন্দেশ

**সন্দেশ** () গাখীৰৰ ছানাৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা এবিধ উপাদেয় মিঠাই। ছানাৰ লগত চেনি বা গুৰ মিহলাই সাঁচত দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। খাদ্যৰ উপাদানৰফালৰপৰা ই এক পুষ্টিকৰ খাদ্য। বঙালীৰ উৎসৱ আয়োজনত এই নক্সাকৰা উপাদেয় খাদ্যবিধৰ ব্যৱহাৰ অনেক প্ৰাচীন কালৰপৰাই প্ৰচলিত হৈ আহিছে। বিভিন্ন অঞ্চলৰ মিঠাই নিৰ্মাতাসকলে সন্দেশ নিৰ্মাণক এক শিল্পকৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছে। ভাৰতৰ পশ্চিমবঙ্গ ৰাজ্যৰ হুগলি জিলাত অৱস্থিত গুপ্তিপাড়াৰ "গুপো" সন্দেশক বাংলাৰ প্ৰথম "ব্ৰেণ্ডেড মিঠাই" বুলি‍ ধাৰণা কৰা হয়। বাংলাদেশৰ নাটোৰ জিলাৰ সন্দেশ (যা অবাক বা অবাক সন্দেশ নামেৰে বিশেষভাৱে জনা যায়) এক জনপ্ৰিয় মিঠাই। 

সন্দেশৰ বাবে বাংলাদেশৰ সাতক্ষীৰা জিলাও উল্লেখযোগ্য। তাৰ বিখ্যাত সন্দেশৰ সুনাম এতিয়া বিদেশতো বিয়পি পৰিছে। সাতক্ষীৰাৰ ক্ষীৰসন্দেশ, সৰপুৰি, বগা সন্দেশ, গুড়ৰ সন্দেশ, পেড়া সন্দেশৰ সোৱাদ সঁচাকৈয়ে‍ অতুলনীয়। 

সন্দেশ হৈছে গাখীৰৰ ছানা আৰু চেনি বা গুড়েৰে তৈয়াৰী এবিধ বঙালী মিঠাই। দৈ বা পনীৰ ব্যৱহাৰ কৰিও কিছু সন্দেশ তৈয়াৰ কৰা হয়। য’ত মন্থন কৰি গাখীৰৰপৰা ঘিউ পৃথক কৰা হয়। ঢাকা জিলাৰ একাংশ লোকে ইয়াক প্ৰাণহৰা বুলি অভিহিত কৰে। যিটো দৈ আৰু মাৱাৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ সন্দেশ।
## ইতিহাস
মধ্যযুগৰ বাংলা সাহিত্য কৃত্তিবাসী ৰামায়ণ আৰু চৈতন্যৰ কবিতাত সন্দেশেৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অৱশ্য‍ে উক্ত মিঠাইৰ মূল উপাদানটো অজ্ঞাত।  এই সন্দেশ বনাবলৈ ক্ষীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এয়া অনুমান কৰা কঠিন ঠিক কেতিয়াৰপৰা ক্ষীৰ সমৃদ্ধ সন্দেশৰ পৰিৱৰ্তে ছানা সমৃদ্ধ সন্দেশ তৈয়াৰ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হৈছিল। কিন্তু জনা যায় যে ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা সাধাৰণতে ছানাৰ সন্দেশক বুজাবলৈ সন্দেশ শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

## প্ৰস্তুতি
ছানা অথবা পনীৰৰ মাধ্যমত সন্দেশ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। বংগত প্ৰচলিত অতি‍ সাধাৰণ এবিধ সন্দেশ হ'ল মাখা সন্দেশ। এইবিধ সন্দেশ পাতলকৈ তপত কৰা ছানা আৰু চেনিৰ মিশ্ৰণক গৰম কৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন ধৰণৰ সন্দেশ আছে। কাঁচাগোল্লা তাৰ ভিতৰৰ এবিধ সন্দেশ। আন বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ সন্দেশৰ ভিতৰৰ এবিধ সন্দেশত ছানা শুকাই গুড়ি কৰি ফলৰ অংশ মিহলি কৰা হয় আৰু অন্যান্য প্ৰয়োজনীয় উপকৰণ মিহলাই এইবিধ সন্দেশ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেতিয়াবা সন্দেশত ৰং মিহলি কৰা হয়। কিছুমান সন্দেশ প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত তাৰ সৈতে নাৰিকল মিহলি কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি আছে‍ নলিন গুড়ৰ সন্দেশ, যিটো ছানাৰ সৈতে গুড় মিহলাই প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াৰ ৰং আৰু সোৱাদ চেনিৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰাৰ ফলত ভিন্ন হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:মিঠাই
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:বঙালী ৰন্ধনশৈলী
ঢিঁডো

**ঢিঁডো** **()** নেপালত প্ৰস্তুত কৰা এবিধ খাদ্য। উতলা পানীত লৰাই থাকি লাহে লাহে আটা দি প্ৰস্তুত কৰা হয়। নেপালৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত বিশেষকৈ নেপালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু ভাৰতৰ চিকিম আৰু দাৰ্জিলিং অঞ্চলত এয়া এক প্ৰধান আহাৰ।  যদিও এয়া নেপালৰ এটা প্ৰধান খাদ্য কিন্তু ঢিঁডোক পূৰ্বতে ভাতৰ তুলনাত হীন খাদ্য হিচাপে দেখা গৈছিল আৰু ইয়াক নিম্ন মৰ্যাদাৰ খাদ্য বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।  নগৰীয়া ৰেষ্টুৰেণ্টৰ মেনুত ধিঁনডোৰ অন্তৰ্ভুক্তি খাদ্যৰ তালিকাৰ সৈতে মিলি গৈছে আৰু সম্ভৱতঃ বৰ্তমানে পুষ্টিকৰ গুণাগুণলৈ চাই নেপালৰ থলুৱা শস্যৰ প্ৰতি ধাৰণা পৰিৱৰ্তন হৈছে যিবোৰ এতিয়া স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত খাদ্য তালিকাৰ ভিতৰত পৰিছে। 

## প্ৰস্তুতি আৰু পৰিৱেশন

ঢিঁডো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ পানী আৰু আটা প্ৰায় তিনি আৰু এক অনুপাতত মিহলাই লোৱা হয়। ৰন্ধা সময়ত ঢিঁডোত ঘিউ, হালধি, নিমখ বা চেনি দিব পাৰি বা ঘিউ পৃথকেও পৰিৱেশন কৰিব পাৰি। আটাখিনি লাহে লাহে উতলি থকা পানীত দি মিশ্ৰণটো ঘন হোৱালৈকে ভালদৰে লৰাই থাকিব লাগে। ঢিঁডো বনোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক মছকাউনে (মসকাউনে) বোলা হয়। 

পৰম্পৰাগতভাৱে আটা গুড়ি বা বজ্ৰাৰপৰা ঢিঁডো তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও ঘেঁহুৰ আটাও সাধাৰণতে দেখা যায়। নীতিগতভাৱে যিকোনো আটা ব্যৱহাৰ কৰি ঢিঁডো বনাব পাৰি, কিয়নো ই মূলতঃ গৰম পানী আৰু পিহি লোৱা শস্যৰ সাধাৰণ মিশ্ৰণ। নতুবা কটা মাটন, বা কোমল কৰা ঝুৰপিৰ সৰু সৰু টুকুৰা বা গুড়িও ধিণ্ডোত দিব পাৰি। 

ঢিঁডো বনোৱাৰ বাবে পছন্দৰ বাচন হ’ল ফালামে টাপকে (লোহাৰ কেৰাহী)। দাবিলো (দাবিলো) নামৰ সংকীৰ্ণ লোহাৰ স্পেটুলা এটাত ঢিঁডো ডাঠ হোৱাৰ লগে লগে লৰচৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

ঢিঁডোক আঙুলিৰে সৰু বল এটা কৰি তৰল পদাৰ্থত (মচুৰ দাইলৰ চূপ, মাংসৰ চূপ, গাখীৰ বা গুণ্ডৰুক) ডুবাই চোবাই নোখোৱাকৈ গিলি খায়। ইয়াক প্ৰায়ে আচাৰ, দালি, গুণ্ড্ৰুক, আৰু বিভিন্ন মাংস আৰু শাক-পাচলিৰ তৰকাৰীৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:নেপালৰ খাদ্য
বৰ্ষা উৎসৱ

**বৰ্ষা উৎসৱ** () হৈছে বাংলাদেশত উদ্‌যাপন কৰা এটা দিনজোৰা বৰ্ষা অভিবাদন উৎসৱ। এইটো **বৰ্ষা মঙ্গল উৎসৱ** নামেৰেও জনাজাত। বাংলা চান্দ্ৰ-সূৰ্য্য কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি *[[আহাৰ (মাহ)|আহাৰ]] মাহৰ* প্ৰথম দিনা উৎসৱৰ তাৰিখটো নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। সাধাৰণতে এই দিনটো গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি ১৫ জুনত পৰে। বৰ্ণিল অনুষ্ঠানেৰে এই দিৱস উদ্‌যাপন কৰা হয়। সংগীত পৰিৱেশন, নাটক, কবিতা আবৃত্তি, বৰষুণৰ ওপৰত চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন, পুতলা প্ৰদৰ্শন, ইলীহ উৎসৱ আদি বহুতো অনুষ্ঠান অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে বাৰিষাৰ প্ৰথম দিনটো উদ্‌যাপনৰ বাবে আকাশী নীলা ৰঙৰ শাৰী পিন্ধে। 

"**বৰ্ষা বন্দনা**" নামেৰে জনাজাত এই বৰ্ষা উৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণ হ'ল, বছৰৰ প্ৰথম বৰষুণত স্নান কৰা। পুৰুষ, মহিলা আৰু সকলো বয়সৰ শিশুৱে এই উৎসৱত অংশ লয় আৰু আনন্দ উপভোগ কৰে। বিশেষকৈ শিশুসকলে ধুমুহাৰ পিছত মাটিত পৰি থকা আমবোৰ সংগ্ৰহ কৰে। তাৰপাছত সিহঁতে “আম কুশলী” নামৰ এটা ঐতিহ্যবাহী আহাৰ তৈয়াৰ কৰে। টেঙা আম, জলকীয়া, মছলা, পিঁয়াজ আৰু আন উপকৰণেৰে ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হয়।

## আৰু চাওক

* বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ উৎসৱ