নাগপুৰী সংস্কৃতি

**নাগপুৰী সংস্কৃতি** বুলিলে নাগপুৰী ভাষী লোকসকলৰ পৰম্পৰা আৰু জীৱনশৈলীক বুজায়, য'ত সাহিত্য, উৎসৱ, লোকসংগীত, আৰু নৃত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। এয়া নাগপুৰী ভাষাৰ লগত গভীৰভাৱে জড়িত এটা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপেও বিবেচিত হয়।

## ভাষা

নাগপুৰী হৈছে ছোটনাগপুৰ অঞ্চলৰ ভাৰত-আৰ্য্য নৃতাত্ত্বিক গোট সদনৰ থলুৱা ভাষা, যি পশ্চিম আৰু মধ্য ছোটনাগপুৰ মালভূমি অঞ্চলত প্ৰচলিত। প্ৰায় ১ কোটি ২০ লাখ লোকে এই ভাষা কয়, ইয়াৰে ৫০ লাখতকৈ অধিক লোকে ইয়াক মাতৃভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু প্ৰায় ৭০ লাখ লোকে ইয়াক দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। নাগপুৰী ভাষাৰ সাহিত্যিক বুৰঞ্জী যথেষ্ট পুৰণি, য'ত সপ্তদশ শতিকাত ৰচিত কবিতাৰ প্ৰথম নিদৰ্শন পোৱা যায়। উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ ভিতৰত আছিল নগাবংশীৰ ৰজা ৰঘুনাথ শ্বাহ আৰু ৰামগড়ৰ ৰজা দলেল সিং। আন বিশিষ্ট কবিসকলৰ ভিতৰত হনুমান সিং, জয়গোবিন্দ মিশ্ৰ, বৰজু ৰাম পাঠক, ঘছিৰাম মাহলী আৰু দাস মাহলীৰ নাম উল্লেখযোগ্য। আধুনিক যুগত নাগপুৰী ভাষাৰ সাহিত্যক সমৃদ্ধ কৰিছে প্ৰফুল্ল কুমাৰ ৰায়, লাল ৰণবিজয় নাথ শাহদেও, বিশ্বেশ্বৰ প্ৰসাদ কেশৰী, গিৰিধাৰী ৰাম গঞ্জু, সাহানী উপেন্দ্ৰ পাল সিঙৰ দৰে লিখকসকলে।

## উত্‍সৱ

নাগপুৰী সংস্কৃতিত অন্তৰ্ভুক্ত বিভিন্ন উৎসৱসমূহ হ'ল আছাৰী পূজা, কৰম, জয়িয়া, ছট, নৱাখানী, সোহৰাই / দীপাৱলী, সুৰজাহী পূজা, মকৰ সংক্ৰান্তি, ফাগুন, বৰা পাহাৰী আৰু সৰহুল।

## লোকসংগীত আৰু নৃত্য

### লোকনৃত্য
নাগপুৰী সংস্কৃতিত বহুকেইটা পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য আছে, ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য হ’ল ঝুমইৰ, মৰদানী ঝুমাৰ, জানানী ঝুমাৰ, ডোমকাচ, অংনাই, ফাগুৱা, জাদুৰ, মাথা, নাটুৱা আৰু পাইকি।  পাইকি হৈছে সদন সম্প্ৰদায়ৰ এটা আনুষ্ঠানিক সামৰিক লোকনৃত্য, যিটো মূলতঃ বিয়া আৰু অন্যান্য সামাজিক অনুষ্ঠানত পৰিবেশন কৰা হয়। এই লোকনৃত্যত ব্যৱহৃত বাদ্যযন্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে ঢোল, মান্দাৰ (মাদল), বাঁহী, নাগাৰা, ঢাক, চেহনাই, খৰতাল, আৰু নৰসিঙ্গা।   পৰম্পৰাগতভাৱে ঘাচী আৰু মাহলী সম্প্ৰদায়ে এই বাদ্যযন্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে।  নাগপুৰী সংস্কৃতিৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ হ’ল আখৰা, য’ত গাঁৱৰ মানুহ গোট খাই গান গাই নৃত্য কৰে।

লোকসংগীত সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত ঘাচী সম্প্ৰদায়ৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। সিহঁতে বিয়াকে ধৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠানত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰ বজাই সংস্কৃতিক জীয়াই ৰাখিছে।

### লোকগীত
নাগপুৰী লোকসংগীতক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি: ঋতুভিত্তিক সংগীত, উৎসৱ সংগীত, সংস্কাৰ সংগীত আৰু নৃত্য সংগীত। ঋতুৰ লগত খাপ খোৱা গীত গোৱা হয়, যেনে উদাসী, পাৱাছ, ফাগুৱা। বাৰিষা কালৰ গীত হ’ল হ'ল পাৱা, বসন্ত কালত হোলী উৎসৱৰ সময়ত ফাগুৱা গীত আৰু গ্ৰীষ্মকালত উদাসী গীত গোৱা হয়। কৰম, জয়িয়া, তীজ, সোহৰাই আদি হ'ল উৎসৱৰ গীত। সন্তানৰ জন্ম আৰু বিয়াৰ দৰে প্ৰধান অনুষ্ঠানবোৰত সংস্কাৰ গীত গোৱা হয়। নৃত্যৰ বাবে বিশেষ নৃত্যমুখী গীতৰ প্ৰচলন আছে, যেনে- মৰদানী ঝুমাৰ, জননী ঝুমাৰ, ডোমকচ আৰু খেমতা।

## পোছাক

নাগপুৰী সংস্কৃতিৰ মানুহৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক ধুতি, শাৰী, কুৰ্তা আৰু চাদৰ, কিন্তু আধুনিক যুগত চাৰ্ট, পেণ্ট আৰু কোটও পৰিধান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত গহনা হ’ল ব্ৰেচলেট, নেকলেচ, ক্লেভিকল, ছিকাৰি, ছিচি, বুলাক, বাছৰ, মাথিয়া, কাণ বোকা। টেটুও কৰা হয়।

নাগপুৰৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক *লাল পদ*, চোতানাগপুৰৰ চিক বৰাইকৰ দ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত উৎসৱ আৰু অনুষ্ঠানৰ সময়ত মানুহে এইবিলাক পিন্ধে।

## ৰন্ধন প্ৰণালী

এই অঞ্চলৰ প্ৰধান খাদ্য হৈছে ভাত। মানুহে বনৰীয়া দ্ৰব্য, যেনে বনৰীয়া ফুল আৰু ফলো খায়। এই সংস্কৃতিৰ কিছুমান পৰম্পৰাগত খাদ্য হ’ল ছিলকা ৰোটি, আৰছা ৰোটি, মালপুৱা, ধুস্কা, তিলৰ লাড়ু আৰু দুধৌৰী।   খেছাৰী, কোহান্দা, কৈনাৰ, মেথী, মুংগা, পোই, পুটকল আৰু সৰলা শাক হ'ল এই অঞ্চলৰ কিছুমান পৰম্পৰাগত শাক। কিছুমান খাব পৰা বনৰীয়া ফুলৰ ভিতৰত আছে জিলহুৰ ফুল আৰু সানাই ফুল (Crotalaria juncea)।

গুণ্ডা হ'ল এই অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য, যি শুকান পাত আৰু পাচলিৰ গুড়িৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে ভাতৰ পানী মিহলাই চূপৰ ৰূপত পৰিবেশন কৰা হয়। গুণ্ডা বিভিন্ন ধৰণৰ আছে, যেনে - চাকোদ গুণ্ডা, মুংগা গুণ্ডা আৰু সৰলা গুণ্ডা।

এই অঞ্চলত কিছু জনপ্ৰিয় খাব পৰা ভেঁকুৰও পোৱা যায়, বিশেষকৈ বাৰিষা কালত পথাৰ আৰু হাবিত গজি উঠে খুকদি (বগা ভেঁকুৰ), পুটু (বগা পাফবল) আৰু ৰুগদা (পাফবল)। ইয়াৰ উপৰিও মহুৱা ফুল খাব পৰা যায় আৰু ইয়াৰ গুটিৰ পৰা তেল তৈয়াৰ কৰা হয়। পৰম্পৰাগত নিচাযুক্ত পানীয়ৰ ভিতৰত আছে ভাতৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা ***হাণ্ডি*** আৰু মহুৱা ফুলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা ***মহুৱা দাৰু***। সাধাৰণতে উৎসৱ আৰু বিয়া অনুষ্ঠানত এইবিলাক পান কৰা হয়।
thumb|ছিলকা ৰোটি, ছোটনাগপুৰৰ পৰম্পৰাগত ৰুটি।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:লোক সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:লোকগাথা