ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সংস্থা

**ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সংস্থা** () ভাৰতৰ প্ৰধান তথা শীৰ্ষ বৈজ্ঞানিক সংস্থা। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অৱস্থিত। ১৯১৪ চনত কলকাতাত আৰম্ভ হোৱা এই সংস্থাটোৰ প্ৰতি বছৰে জানুৱাৰী মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। বৰ্তমান ইয়াৰ সদস্যৰ সংখ্যা ৩০ হাজাৰৰো অধিক। ১৯১৪ চনত কলিকতাৰ এছিয়াটিক ছ'চাইটিত প্ৰথম ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ অনুষ্ঠিত হৈছিল। কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশনত নোবেল বঁটা বিজয়ীকে ধৰি কেইবাগৰাকীও বিশিষ্ট ভাৰতীয় আৰু বিদেশী বিজ্ঞানীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰি ভাষণ প্ৰদান কৰে। 

## ইতিহাস
ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সংস্থাৰ উৎপত্তি দুজন ব্ৰিটিছ ৰসায়নবিদ ক্ৰমে অধ্যাপক জে এল ছাইমনচেন আৰু অধ্যাপক পি এছ মেকমেহনৰ দূৰদৰ্শিতা আৰু পদক্ষেপৰ বাবে হৈছিল। তেওঁলোকৰ মনলৈ আহিছিল যে ব্ৰিটিছ এছ’চিয়েশ্যন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চাইন্সৰ আলমত গৱেষণা কৰ্মীৰ বাৰ্ষিক বৈঠকৰ ব্যৱস্থা কৰিব পাৰিলে ভাৰতত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাক উদ্দীপিত কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত ১৯১৪ চনত কলিকতাৰ এছিয়াটিক ছ'চাইটিত প্ৰথম ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ অনুষ্ঠিত হৈছিল। 

## উদ্দেশ্য
তলত উল্লেখ কৰা উদ্দেশ্যেৰে ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সংস্থা গঠন কৰা হৈছিল :

#ভাৰতত বিজ্ঞানৰ কাৰ্য্যক আগুৱাই নিয়া আৰু প্ৰচাৰ কৰা; 
#ভাৰতৰ উপযুক্ত স্থানত বাৰ্ষিক কংগ্ৰেছ অনুষ্ঠিত কৰা; 
#বাঞ্ছনীয় বুলি বিবেচিত কাৰ্য্যবিধি, আলোচনী, লেনদেন আৰু অন্যান্য প্ৰকাশন প্ৰকাশ কৰা; 
#সংস্থাৰ সম্পত্তিৰ সকলো বা যিকোনো অংশ নিষ্পত্তি বা বিক্ৰী কৰাৰ অধিকাৰকে ধৰি বিজ্ঞানৰ প্ৰসাৰৰ বাবে ধন আৰু নিধি সুৰক্ষিত আৰু পৰিচালনা কৰা; 
#ওপৰৰ উদ্দেশ্যসমূহৰ বাবে আয়োজন বা আনুষংগিক বা প্ৰয়োজনীয় বা আন যিকোনো বা সকলো কাম, বিষয় আৰু কাৰ্যপন্থা হাতত লোৱা আৰু সম্পন্ন কৰা। 

## ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ অধিৱেশন
### প্ৰথম কংগ্ৰেছ
১৯১৪ চনৰ ১৫ৰ পৰা ১৭ জানুৱাৰীলৈ কলিকতাৰ এছিয়াটিক ছ’চাইটিৰ চৌহদত কংগ্ৰেছৰ প্ৰথমখন বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল। কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তদানীন্তন উপাচাৰ্য আশুতোষ মুখাৰ্জীয়ে ইয়াৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল। ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা আৰু বহিঃৰাষ্ট্ৰৰ পৰা এশ পাঁচজন বিজ্ঞানীয়ে ইয়াৰ প্ৰথম অধিৱেশনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াত মুঠতে ৬টা ভিন্ন শাখাৰ অধীনত ৩৫খন গৱেষণা পত্ৰ ক্ৰমে উদ্ভিদ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, নৃতাত্ত্বিক, ভূতত্ত্ব, পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু প্ৰাণীবিজ্ঞান উপস্থাপন কৰা হয়। 

### ৰূপালী জয়ন্তী
১৯৩৮ চনত আৰ্নেষ্ট ৰাডাৰফ'ৰ্ডৰ সভাপতিত্বত কলিকতাত বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ ৰূপালী জয়ন্তী অধিবেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল যদিও তেওঁৰ আকস্মিক মৃত্যুৰ বাবে জেমছ জিন্সে অধ্যক্ষতা গ্ৰহণ কৰে। এই জয়ন্তী অধিৱেশনতে ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ অধিবেশনত বিদেশী বিজ্ঞানীসকলৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰথম আৰম্ভণি হৈছিল।

### ৩৪তম সংস্কৰণ
ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ ৩৪ সংখ্যক বাৰ্ষিক অধিৱেশন ১৯৪৭ চনৰ ৩–৮ জানুৱাৰীত দিল্লীত পণ্ডিত জৱাহৰলাল নেহৰুক সাধাৰণ সভাপতি হিচাপে লৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি নেহৰুৰ ব্যক্তিগত আগ্ৰহ অব্যাহত আছিল আৰু তেওঁ ইয়াৰ সকলো অধিবেশনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। দেশৰ বিশেষকৈ নৱ প্ৰজন্মৰ মাজত বৈজ্ঞানিক পৰিৱেশৰ বিকাশৰ প্ৰতি থকা স্থায়ী আগ্ৰহেৰে তেওঁ কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যকলাপক সমৃদ্ধ কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ পৰা তেওঁৰ বিদেশী সমাজ আৰু একাডেমীৰ প্ৰতিনিধিক আমন্ত্ৰণ জনোৱাৰ কাৰ্যসূচী বিজ্ঞান কংগ্ৰেছত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই ধাৰা এতিয়াও ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগৰ সহযোগত অব্যাহত আছে। 

### সোণালী জয়ন্তী
বিজ্ঞান কংগ্ৰেছে ১৯৬৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত দিল্লীত সোণালী জয়ন্তী উদযাপন কৰিছিল আৰু দৌলত সিং কোথাৰীক ইয়াৰ সাধাৰণ সভাপতিৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। এই উপলক্ষে দুখন বিশেষ প্ৰকাশন উলিয়াই অনা হৈছিল:
# ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সন্থাৰ এক চমু ইতিহাস, আৰু
#ভাৰতত পঞ্চাশ বছৰীয়া বিজ্ঞান (১২টা খণ্ডত, প্ৰতিটো খণ্ডত বিজ্ঞানৰ বিশেষ শাখাৰ পৰ্যালোচনা সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে)

### হীৰক জয়ন্তী
বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ হীৰক জয়ন্তী অধিবেশন চণ্ডীগড়ত ১৯৭৩ চনৰ ৩–৯ জানুৱাৰীত অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। এছ ভাগৱতমৰ সভাপতিত্বত এই কংগ্ৰেছ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই উপলক্ষে দুখন বিশেষ প্ৰকাশন প্ৰকাশ কৰা হৈছিল:
#এ ডেকেড (১৯৬৩–৭২) ইণ্ডিয়ান ছায়েন্স কংগ্ৰেছ এছ’চিয়েচন (সাধাৰণ সভাপতিসকলৰ জীৱন-স্কেচৰে), আৰু
* ভাৰতত বিজ্ঞানৰ এটা দশক (১৯৬৩–৭২)(খণ্ড অনুসৰি)

### ৬৩ সংখ্যক সংস্কৰণ – কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তুৰ পৰিচয়
১৯৭৬ চনত কংগ্ৰেছৰ সময়ত আলোচনাৰ ধাৰাত এক উল্লেখযোগ্য বিচ্যুতি ঘটিছিল। কিছুদিনৰ পৰা অনুভৱ কৰা হৈছিল যে বহল বৰ্ণালী সামৰি লোৱা বিজ্ঞানীৰ এনে সমাৱেশে বৈজ্ঞানিক আৰু প্ৰযুক্তিগত প্ৰভাৱ থকা জাতীয় বিষয়সমূহৰ প্ৰতি চিন্তিত হোৱা উচিত। ১৯৭৬ চনত আই এছ চি এৰ তেতিয়াৰ সাধাৰণ সভাপতি ড° এম এছ স্বামীনাথনে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰাসংগিকতাৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তুৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে যিটো বৰ্তমান বাৰ্ষিক অধিবেশনৰ সময়ত প্ৰতিটো খণ্ড, সমিতি আৰু মঞ্চত আলোচনা কৰা হয়। এইবোৰৰ বাহিৰেও কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তুৰ বিভিন্ন দিশক কেন্দ্ৰ কৰি কেইবাটাও পূৰ্ণাংগ অধিবেশনৰ আয়োজন কৰা হয় য’ত বিজ্ঞানী আৰু প্ৰযুক্তিবিদসকলৰ লগতে নীতি নিৰ্ধাৰক আৰু প্ৰশাসকসকলে ইজনে সিজনৰ সৈতে মত বিনিময় কৰে। এইদৰে আই এছ চি এ এনে এক মঞ্চত পৰিণত হ’ল য’ত বিভিন্ন শাখাৰ আৰু বিভিন্ন স্তৰৰ সদস্যসকলে কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তুৰ ওপৰত আলোচনাত অৰিহণা যোগাই আহিছে। 

### ৬৭ সংখ্যক সংস্কৰণ – টাস্ক ফ’ৰ্চ গঠন
১৯৮০ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিভাগে আই এছ চি এৰ প্ৰতিনিধি আৰু ডি এছ টিৰ সচিবৰ অধ্যক্ষতাত বিভিন্ন সংস্থাৰ মুৰব্বী আৰু স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠনৰ মুৰব্বীক বিভিন্ন অনুসৰণৰ দায়িত্ব হিচাপে লৈ কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তুৰ ওপৰত পৰামৰ্শসমূহ ৰূপায়ণৰ বাবে এটা স্থায়ী টাস্ক ফ’ৰ্চ গঠন কৰে। প্ৰতি বছৰে পূৰ্বৰ বিজ্ঞান কংগ্ৰেছত দিয়া পৰামৰ্শৰ ওপৰত অনুসৰণমূলক কাৰ্য্যৰ বিষয়ে বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ সময়ত ডি এছ টিয়ে আয়োজন কৰা সাধাৰণ অধিবেশনত আলোচনা কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সন্থাই সাধাৰণতে বিজ্ঞান আৰু বিশেষকৈ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান নীতিৰ বিকাশত অৰিহণা যোগাই আহিছে। 

### মহাৰজত জয়ন্তী

১৯৮৮ চনত ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সংস্থাৰ মহাৰজত জয়ন্তী বছৰ উদযাপন কৰিছিল। চি এন আৰ ৰাও এই অধিবেশনৰ সাধাৰণ সভাপতি আছিল। ইয়াক লক্ষ্য কৰি, "ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ সংস্থা-বিকাশ আৰু কাৰ্যকলাপ" শীৰ্ষক এখন বিশেষ পুস্তিকা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল আৰু বিগত বছৰবোৰত সংগঠনটোৰ কাৰ্যসূচীবোৰ আলোকপাত কৰা হৈছিল। মুখ্য কাৰ্যসূচীবোৰ আছিল:

*মহাৰজত জয়ন্তী উপলক্ষে বিশেষ প্ৰকাশন প্ৰকাশ কৰা
*এছ'চিয়েচনৰ সাধাৰণ সভাপতিসকলৰ ওচৰত ফলক উপস্থাপন কৰা
*বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ বাৰ্ষিক অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰতিটো শাখাত মহাৰজত জয়ন্তী বক্তৃতা স্থাপন কৰা
*আই এছ চি এৰ শেহতীয়া কাৰ্যকলাপৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু ইয়াৰ অধিক বৈচিত্ৰ্যই বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগী সৃষ্টি আৰু বিজ্ঞানক জনপ্ৰিয় কৰি তোলা

### ৯৮ তম সংস্কৰণ

২০১১ চনৰ ৩ জানুৱাৰীৰ পৰা ৭ জানুৱাৰীলৈ চেন্নাইৰ এছ আৰ এম ইনষ্টিটিউট অৱ চাইন্স এণ্ড টেকন’লজিৰ কেম্পাছত অনুষ্ঠিত হোৱা পাঁচদিনীয়া অধিৱেশনখন ২০১১ চনৰ ৩ জানুৱাৰীত প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে উদ্বোধন কৰে। এই অধিবেশনৰ কেন্দ্ৰীয় বিষয়বস্তু আছিল- "গুণগত শিক্ষা আৰু ভাৰতীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত বৈজ্ঞানিক গৱেষণাত উৎকৃষ্টতা।" প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কয় যে, "ভাৰতীয় বৈজ্ঞানিক সমাজে নিজৰ গৱেষণাৰ তথ্য প্ৰয়োগ কৰি বজাৰযোগ্য সামগ্ৰীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি দেশখনে বৈজ্ঞানিক প্ৰগতিৰ প্ৰকৃত লাভ উপলব্ধি কৰিব লাগিব। একে সময়তে তেওঁ প্ৰযুক্তিৰ "বিমুক্ত" ব্যৱহাৰৰ সন্দৰ্ভত সতৰ্ক কৰি দিয়ে আৰু ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ কৰে।" পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ, কৃষি আৰু বিষাক্ত গেছত কৃত্ৰিম ৰসায়নৰ প্ৰয়োগ আৰু নাজী জাৰ্মানীত জিনীয় বিজ্ঞানৰ "বিকৃত ব্যৱহাৰ" ৰোধ কৰাত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰে। 

কংগ্ৰেছত নোবেল বঁটাবিজয়ী অমৰ্ত্য সেন, ভেংকটৰমণ ৰামাকৃষ্ণণ, আদা যোনাথ, থমাছ এ ষ্টেইটজ, টিম হাণ্ট আৰু মাৰ্টিন চালফীয়ে বিশেষ বক্তৃতা প্ৰদান কৰে। ভেংকটৰমণ ৰামাকৃষ্ণণে ২০১১ চনৰ ৪ জানুৱাৰী মঙলবাৰে সমান্তৰাল শিশু বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ উদ্বোধন কৰে।

### ৯৯ সংখ্যক সংস্কৰণ
ওড়িশাৰ ভুৱনেশ্বৰত কে আই আই টি বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (NISER)ৰ উদ্যোগত ২০১২ চনৰ ৩ জানুৱাৰীৰ পৰা ৭ জানুৱাৰীলৈ পাঁচ দিনীয়া ৯৯ সংখ্যক সংস্কৰণৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। ইয়াত ১৫ হাজাৰতকৈ অধিক প্ৰতিনিধিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰে ৫০০ বিদেশী বিজ্ঞানী আৰু ২০জন নোবেল বঁটা বিজয়ী বিজ্ঞানীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে ইয়াৰ উদ্বোধন কৰিছিল। ইয়াৰ আঁৰত প্ৰথম মহিলা বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ উদ্বোধন কৰে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰদূত নিৰুপমা ৰাৱে আৰু ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি এ পি জে আব্দুল কালামে শিশু বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ উদ্বোধন কৰে। 

### শতবৰ্ষ অধিৱেশন

ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ শতবাৰ্ষিকী অধিবেশনৰ বিষয়বস্তু "ভাৰতৰ ভৱিষ্যত গঢ় দিয়াৰ বাবে বিজ্ঞান" আছিল। ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ড° মনমোহন সিং আৰু পশ্চিম বংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী মমতা বেনাৰ্জীৰ উপস্থিতিত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে উদ্বোধন কৰে। 

### ১০১ সংখ্যক সংস্কৰণ
২০১৪ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৮ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে জম্মুত ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ ১০১ সংখ্যক সংস্কৰণ অনুষ্ঠিত হয়।

### ১০২ সংখ্যক সংস্কৰণ
ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ ১০২ সংখ্যক সংস্কৰণ ২০১৫ চনৰ ৩ জানুৱাৰীৰ পৰা ২০১৫ চনৰ ৭ জানুৱাৰীলৈ মুম্বাইত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াক মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে উদ্বোধন কৰিছিল। এই কংগ্ৰেছত প্ৰাচীন ভাৰতীয় বেদৰ ওপৰত অধ্যয়ন আৰু গৱেষণা পত্ৰ উপস্থাপন কৰা হৈছিল। চিকিৎসা, গণিত, অস্ত্ৰোপচাৰ আদি ক্ষেত্ৰত প্ৰাচীন ভাৰতীয় বিজ্ঞানৰ সাফল্যসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছিল। ভাৰতৰ সফল মংগল গ্ৰহৰ কক্ষপথ অভিযানৰ ওপৰতো এক অধিবেশন অনুষ্ঠিত হৈছিল।

### ১০৪ সংখ্যক সংস্কৰণ
২০১৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ ৩ৰ পৰা ৭ তাৰিখলৈ তিৰুপতীৰ শ্ৰী ভেংকটেশ্বৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ ১০৪ সংখ্যক সংস্কৰণ অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই অধিবেশনৰ শুভাৰম্ভ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে কৰিছিল।

### ১০৬ সংখ্যক সংস্কৰণ
২০১৯ চনৰ ৩–৭ জানুৱাৰীত পঞ্জাৱত অনুষ্ঠিত হোৱা ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ ১০৬ সংখ্যক সংস্কৰণ নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে উদ্বোধন কৰে আৰু ইয়াত ছয়জন নোবেল বঁটা বিজয়ীকে ধৰি প্ৰায় ৩০,০০০ বিজ্ঞানীক আতিথ্য প্ৰদান কৰা হয়। 

কমলা ত্যাগৰাজনে অভিযোগ কৰিছিল যে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ অধীনত সোঁপন্থী হিন্দু জাতীয়তাবাদী সংগঠন ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ মতামত আৰু আদৰ্শক মূলসুঁতিলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে কেইবাজনো বিজ্ঞানীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১০৬ সংখ্যক কংগ্ৰেছ আৰু বিগত কেইবছৰমানৰ ভিতৰত এনেধৰণৰ কেইবাটাও কাণ্ডৰ পিছত ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছে এনে এক নীতি স্থাপন কৰে য'ত ভৱিষ্যতৰ সন্মিলনত বক্তাসকলক পৰীক্ষা কৰা হ'ব আৰু তেওঁলোকৰ আলোচনাৰ বিষয়বস্তু ভালদৰে পৰীক্ষা কৰা হ'ব। 

## শিতান, সমিতি আৰু মঞ্চ
মাত্ৰ এশ পাঁচজন সদস্যৰ সামান্য আৰম্ভণিৰ পৰা ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ ত্ৰিশ হাজাৰতকৈ অধিক সদস্যৰে এক শক্তিশালী ভ্ৰাতৃত্ববোধলৈ পৰিণত হৈছে। প্ৰথম কংগ্ৰেছত মাত্ৰ ৩৫খন গৱেষণা পত্ৰহে উপস্থাপন কৰা হৈছিল। বৰ্তমান এই সংখ্যা প্ৰায় এক হাজাৰলৈ বৃদ্ধি পাইছে। 

২০০০ চনত ইয়াৰ ষোল্লটা শিতান আছিল। এই শিতানসমূহ হৈছে কৃষি বিজ্ঞান; নৃতত্ত্ব আৰু পুৰাতত্ত্ব; জৈৱ ৰসায়ন, জৈৱপদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞান; উদ্ভিদ বিজ্ঞান; ৰসায়ন বিদ্যা; কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান; পৃথিৱী ব্যৱস্থা বিজ্ঞান; অভিযান্ত্ৰিক বিজ্ঞান; বস্তু বিজ্ঞান; গণিত; চিকিৎসা আৰু পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান; পদাৰ্থ বিজ্ঞান; শৰীৰবিজ্ঞান; মনোবিজ্ঞান আৰু শৈক্ষিক বিজ্ঞান; পৰিসংখ্যা; আৰু প্ৰাণীবিজ্ঞান, পতংগবিজ্ঞান আৰু মীন বিজ্ঞান। ইয়াৰ উপৰিও দুখন সমিতি আছিল: গৃহ বিজ্ঞান আৰু বিজ্ঞান আৰু সমাজ। ইয়াৰ লগতে ছটা মঞ্চও আছিল: যোগাযোগ আৰু তথ্য বিজ্ঞান; পৰিৱেশ বিজ্ঞান; ফৰেনছিক বিজ্ঞান; বিজ্ঞান শিক্ষা; স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে বিজ্ঞান; আৰু মহিলা আৰু বিজ্ঞান। 

বৰ্তমান ইয়াত কৃষি আৰু বন বিজ্ঞান; পশু, পশু চিকিৎসা আৰু মীন বিজ্ঞান; নৃতত্ত্ব আৰু আচৰণ বিজ্ঞান (পুৰাতত্ত্ব আৰু মনোবিজ্ঞান আৰু শিক্ষা বিজ্ঞানকে ধৰি); ৰাসায়নিক বিজ্ঞান; পৃথিৱী ব্যৱস্থা বিজ্ঞান; অভিযান্ত্ৰিক বিজ্ঞান; পৰিৱেশ বিজ্ঞান; তথ্য আৰু যোগাযোগ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি (কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানকে ধৰি); বস্তু বিজ্ঞান; গাণিতিক বিজ্ঞান (পৰিসংখ্যাকে ধৰি); চিকিৎসা বিজ্ঞান (শৰীৰবিজ্ঞানকে ধৰি); নতুন জীৱবিজ্ঞান (জৈৱ ৰসায়ন, জৈৱপদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞান; আৰু জৈৱ প্ৰযুক্তিকে ধৰি); ভৌতিক বিজ্ঞান; আৰু উদ্ভিদ বিজ্ঞানকে ধৰি চৈধ্যতা খণ্ড আছে। 

## আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা
স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছে বিভিন্ন বিদেশী বৈজ্ঞানিক একাডেমী/সংঘ, যথা ব্ৰিটিছ এছ’চিয়েচন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চাইন্স, আমেৰিকান এছ’চিয়েচন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চাইন্স, ফ্ৰেঞ্চ একাডেমী অৱ চাইন্স, বাংলাদেশ একাডেমী অৱ চাইন্স, শ্ৰীলংকা এছ’চিয়েচন ফৰ দ্য এডভান্সমেণ্ট অৱ চাইন্সত সক্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। পাৰস্পৰিক আগ্ৰহৰ বিষয়সমূহৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষ জ্ঞান থকাৰ উদ্দেশ্যেৰে ই আন বৈজ্ঞানিক সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

## ভাৰতীয় ব্যৱস্থাৰ সংঘাত
ভাৰতত দুৰ্নীতি এটা ডাঙৰ সমস্যা আৰু বিজ্ঞান খণ্ডও ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম নহয়।  ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছ ভাৰতীয় বিজ্ঞানীসকলে সন্মুখীন হোৱা সমস্যাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনাৰ বাবে এক মঞ্চ হিচাপে কাম কৰি আহিছে। কিছুমানে স্বচ্ছতা, মেধাভিত্তিক ব্যৱস্থা আৰু বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ তদাৰক কৰা আমোলাতন্ত্ৰিক সংস্থাসমূহৰ প্ৰভাৱ নিৰ্মূল কটাবলৈ আহ্বান জনাইছে। ইয়াৰ শতবাৰ্ষিকী অধিবেশনৰ ওপৰত তেওঁৰ ধাৰাবাহিকতাত সুমিত ভাদুৰীয়ে কয়, "ভাৰতীয় বিজ্ঞানক উদ্ভাৱন প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ প্ৰত্যাহ্বান বহুত। বহুতো দক্ষ ভাৰতীয় বিজ্ঞানীয়ে অকাৰ্যকৰী প্ৰশাসক হোৱাৰ আকাংক্ষা কৰে, তাৰ পৰিৱৰ্তে যি ধৰণৰ বিজ্ঞানে সমাজলৈ পৰিৱৰ্তন আনে তাক গুৰুত্ব দিয়া কমি আহিছে।"  প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙে ৯৯ সংখ্যক ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছত ভাষণ দি ভাৰতৰ বিজ্ঞানৰ অৱস্থাৰ ওপৰত মন্তব্য কৰে, উপদেষ্টা পৰিষদে তেওঁক "উদ্ভাৱন আৰু সৃষ্টিশীল কামৰ সামগ্ৰিক পৰিৱেশ"ৰ সমস্যাৰ বিষয়ে অৱগত কৰাৰ পিছত আৰু 'যুদ্ধসদৃশ' পন্থাৰ প্ৰয়োজন বুলি জনায়।

## ভাৰতীয় বিজ্ঞান কংগ্ৰেছৰ অধিবেশনসমূহ

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বৈজ্ঞানিক সংস্থা