ভাৰতত নাৰীৰ ওপৰত হোৱা হিংসা

**ভাৰতত নাৰীৰ ওপৰত হোৱা হিংসা** (ইংৰাজী: Violence against women in India) বুলিলে সাধাৰণতে কোনো পুৰুষৰ দ্বাৰা এগৰাকী নাৰী বা মহিলাৰ বিৰুদ্ধে কৰা শাৰীৰিক বা যৌন হিংসাক বুজায়। ভাৰতত মহিলাৰ ওপৰত হোৱা হিংসাৰ সাধাৰণ ৰূপবোৰৰ ভিতৰত ঘৰুৱা নিৰ্যাতন, যৌন নিৰ্যাতন, হত্যাকাণ্ড, কন্যা ভ্ৰূণ হত্যা আৰু এচিড আক্ৰমণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

## পৃষ্ঠভূমিৰ পৰিসংখ্যা
* ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা অপৰাধৰ ৩০ শতাংশতকৈও অধিক গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ সৈতে জড়িত।
* ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ৰ তথ্য মতে, ২০১১ চনত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা অপৰাধৰ ২,২৮,৬৫০টা ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, আনহাতে ২০২১ চনত ৪,২৮,২৭৮টা ঘটনা নথিভুক্ত কৰা হৈছিল, যিটো ৮৭ শতাংশ বৃদ্ধি।
* ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ৰ পৰা গণনা কৰা পৰিসংখ্যাই কেৱল আৰক্ষীক জনোৱা গোচৰসমূহহে সামৰি লয়; মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বেছিভাগ হিংসাৰ কথা আৰক্ষীক জনোৱা নহয়।
* ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইন্টাৰনেশ্যনেল মেন এণ্ড জেণ্ডাৰ ইকুৱালিটি চাৰ্ভে’ৰ প্ৰশ্নাৱলীয়ে প্ৰকাশ কৰিছিল যে ২৪ শতাংশ ভাৰতীয় পুৰুষে জীৱনৰ কোনোবা না কোনোবা সময়ত যৌন হিংসা সংঘটিত কৰিছে।
* ২০২২ চনত ভাৰতৰ লিংগ ব্যৱধান সূচকাংকৰ ৰেটিং আছিল ০.৬২৯, যিয়ে ১৪৬খন দেশৰ ভিতৰত ভাৰতক ১৩৫তম স্থানত ৰাখিছিল।
* ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য জৰীপৰ তথ্য অনুসৰি, স্বামীৰ দ্বাৰা কৰা শাৰীৰিক হিংসাই হৈছে মহিলাসকলে সন্মুখীন হোৱা আটাইতকৈ সাধাৰণ হিংসা। ইয়াৰ পিছতে স্বামীৰ দ্বাৰা কৰা যৌন হিংসা অন্যতম। বেছিভাগ হিংসা, সেয়া শাৰীৰিক হওক বা যৌনই হওক, বা স্বামীৰ দ্বাৰাই হওক বা আনৰ দ্বাৰাই হওক, আৰক্ষীক জনোৱা নহয়।

## হত্যা
### যৌতুকজনিত মৃত্যু
যৌতুকক কেন্দ্ৰ কৰি হোৱা বিবাদৰ ফলত এগৰাকী বিবাহিত মহিলাৰ হত্যা বা আত্মহত্যা কৰা ঘটনাক যৌতুকজনিত মৃত্যু বুলি কোৱা হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত স্বামী আৰু শহুৰেকৰ ঘৰৰ মানুহে অবিৰত নিৰ্যাতন আৰু যন্ত্ৰণাৰ জৰিয়তে অধিক যৌতুক আদায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত কেতিয়াবা পত্নীয়ে আত্মহত্যা কৰিবলৈ বাধ্য হয়। এই আত্মহত্যাৰ বেছিভাগেই ফাঁচী লগাই, বিহ পান কৰি বা গাত জুই লগাই সংঘটিত কৰা হয়।

কইনাক জুই লগাই দিয়াটো যৌতুকজনিত মৃত্যুৰ এক অন্যতম ৰূপ। এই কাৰ্যটোক 'ব্ৰাইড বাৰ্ণিং মাৰ্ডাৰ' বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াক প্ৰায়ে আত্মহত্যা বা দুৰ্ঘটনাৰ ৰূপ দিবলৈ চেষ্টা কৰা হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত মহিলাগৰাকীৰ গাত এনেদৰে জুই লগাই দিয়া হয় যাতে কেৰাচিনৰ চুলাত ৰন্ধা-বঢ়া কৰি থকা অৱস্থাত জুই লগা যেন লাগে। ভাৰতত যৌতুক প্ৰথা অবৈধ হোৱা স্বত্বেও কইনাৰ পৰিয়ালে আয়োজন কৰা বিবাহত দৰা আৰু তেওঁৰ আত্মীয়ক দামী উপহাৰ দিয়াৰ পৰম্পৰা এতিয়াও প্ৰচলিত হৈ আছে।

ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ৰ তথ্য অনুসৰি, ২০২১ চনত সমগ্ৰ দেশতে ৬,৫৮৯টা যৌতুকজনিত মৃত্যুৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল, যিটো ২০২০ চনৰ তুলনাত ৩.৮৫ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে। উত্তৰ প্ৰদেশ ৰাজ্যত সৰ্বাধিক যৌতুকজনিত মৃত্যু (২,২২২ টা) হৈছিল আৰু হাৰিয়ানা ৰাজ্যত যৌতুকজনিত মৃত্যুৰ হাৰ (প্ৰতি ১,০০,০০০ জনসংখ্যাৰ বিপৰীতে) সৰ্বাধিক আছিল।

২০২৪ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰলৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগৰ ৱেবছাইটৰ তথ্যই দেখুৱাইছে যে ১৭ শতাংশ (৪,৩৮৩) অভিযোগ যৌতুক নিৰ্যাতনৰ সৈতে জড়িত আছিল, লগতে ২৯২টা যৌতুকজনিত মৃত্যুৰ খবৰ পোৱা গৈছে। এই পৰিসংখ্যাই মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ বৈবাহিক গৃহত সন্মুখীন হৈ থকা নিৰন্তৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰে।

### সন্মানৰ বাবে কৰা হত্যা
*সন্মানৰ বাবে কৰা হত্যা* বা 'অনাৰ কিলিং' (honour killing) হ'ল পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যক হত্যা কৰা, যিয়ে পৰিয়াললৈ অপমান আৰু লজ্জাবোধ কঢ়িয়াই অনা বুলি গণ্য কৰা হয়।

সন্মানৰ বাবে কৰা হত্যাৰ কাৰণসমূহৰ ভিতৰত তলত দিয়াবোৰ অন্যতম:

* সন্মতি সাপেক্ষে ঠিক কৰা বিবাহত (arranged marriage) অস্বীকাৰ কৰা।
* ব্যভিচাৰত লিপ্ত হোৱা।
* পৰিয়ালে পচন্দ নকৰা জীৱন সংগীক বাছি লোৱা।
* ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা।

ভাৰতৰ কিছুমান অঞ্চলত গাওঁৰ জাতি পৰিষদ বা *খাপ পঞ্চায়তে* জাতি বা গোত্ৰ সম্পৰ্কীয় তেওঁলোকৰ নিৰ্দেশ মানি নচলা ব্যক্তিক নিয়মীয়াকৈ মৃত্যুদণ্ড বিহে। দিল্লীৰ 'লাভ কমাণ্ডোছ' নামৰ এটা স্বেচ্ছাসেৱী গোটে জাতিৰ সীমা নেওচি বিবাহ কৰা আৰু হিংসাৰ ভয়ত থকা দম্পতীসকলক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ এটা সহায়ক কেন্দ্ৰ (হেল্পলাইন) পৰিচালনা কৰে।

ভাৰতত সন্মানৰ বাবে কৰা হত্যাৰ ঘটনা আটাইতকৈ বেছিকৈ উত্তৰ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহত দেখা যায়— বিশেষকৈ হাৰিয়ানা, বিহাৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ, ৰাজস্থান, ঝাৰখণ্ড, হিমাচল প্ৰদেশ আৰু মধ্য প্ৰদেশত ইয়াৰ সংখ্যা বেছি। কিছুমান ভাৰতীয় ৰাজ্যত সন্মানৰ বাবে কৰা হত্যাৰ ঘটনা লক্ষণীয়ভাৱে বৃদ্ধি পাইছে, যাৰ ফলত ২০১০ চনৰ জুন মাহত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ছয়খন ৰাজ্যলৈ এনে হত্যাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ জাননী জাৰী কৰিছিল।

সন্মানৰ বাবে কৰা হত্যা অত্যন্ত হিংসাত্মক হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, পৰিয়াল বা সমাজৰ প্ৰত্যাশা উলংঘা কৰাৰ বাবে চৰম শাস্তিৰ নথিভুক্ত ঘটনা আছে। এনে এক ঘটনাত এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁ অনুমোদন নকৰা এজন পুৰুষৰ সৈতে নিজৰ কন্যাই প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক ৰখাৰ কথা শুনি কন্যাক শিৰচ্ছেদ কৰিছিল। আন এটা উদাহৰণ আছিল ২০১৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত, যেতিয়া এটা যুৱ দম্পতীয়ে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ পিছত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল আৰু পিছলৈ তেওঁলোকক অতি নৃশংসভাৱে হত্যা কৰা হৈছিল।
### কন্যা শিশু হত্যা
কন্যা শিশু হত্যা হ'ল নৱজাত কন্যা শিশুক বাছনি কৰি হত্যা কৰা বা লিংগ-নিৰ্ধাৰণৰ জৰিয়তে গৰ্ভস্থ কন্যা সন্তানক গৰ্ভপাত কৰোৱা কাৰ্য।

ভাৰতত বৃদ্ধ বয়সত পৰিয়ালক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰা আৰু মৃত পিতৃ-মাতৃ তথা পূৰ্বপুৰুষৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত পুত্ৰ সন্তানৰ ভূমিকাৰ বাবে পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিয়াৰ এক বিশেষ প্ৰৱণতা দেখা যায়। ইয়াৰ বিপৰীতে কন্যাসকলক সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক বোজা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ এটা অন্যতম কাৰণ হ'ল যৌতুক প্ৰথা। সামাজিকভাৱে গ্ৰহণযোগ্য যৌতুক দিব নোৱাৰাৰ আশংকা আৰু সামাজিক বৰ্জনৰ ভয়ে অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা পৰিয়ালসমূহত কন্যা শিশু হত্যাৰ দৰে ঘটনাৰ জন্ম দিব পাৰে।

'পিউ ৰিচাৰ্ছ চেন্টাৰ'ৰ (Pew Research Centre) এক হিচাপ অনুসৰি, ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য মতে ২০০০-২০১৯ চনৰ ভিতৰত ভাৰতীয় জনসংখ্যাৰ পৰা প্ৰায় ৯০ লাখ মহিলা নিৰুদ্দেশ হৈছে।

চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ আধুনিক প্ৰযুক্তিয়ে গৰ্ভস্থ অৱস্থাতে সন্তানৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ কৰাটো সম্ভৱ কৰি তুলিছে। এই আধুনিক জন্মপূৰ্ব নিদান পদ্ধতিৰ জৰিয়তে ভ্ৰূণৰ লিংগ চিনাক্ত কৰাৰ পিছত পৰিয়ালসমূহে লিংগৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গৰ্ভপাতৰ বিকল্প বাছি লয়। এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৮,০০০ টা গৰ্ভপাতৰ ভিতৰত ৭,৯৯৭ টা গৰ্ভপাত কন্যা ভ্ৰূণৰ ওপৰত কৰা হৈছিল।

চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলৰ দ্বাৰা ভ্ৰূণৰ লিংগ নিৰ্ধাৰণ আৰু বাচনিমূলক গৰ্ভপাতৰ এই ব্যৱসায়ৰ মূল্য বৰ্তমান ১,০০০ কোটি টকা (২৪৪ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ)।

পৃষ্ঠভূমি:
* চিকিৎসা পেছাদাৰীসকলক লক্ষ্য কৰি ১৯৯৪ চনৰ জন্মপূৰ্ব নিদান কৌশল আইন (PCPNDT Act 1994) ২০০৩ চনত সংশোধন কৰা হৈছিল। সঠিক ৰূপায়ণৰ অভাৱৰ বাবে এই আইনখন কাৰ্যকৰী হোৱা নাই।
* ১৯৮০ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ ভিতৰত প্ৰায় ৪২-১২১ লাখ লিংগ-নিৰ্ধাৰিত গৰ্ভপাত সংঘটিত হৈছে।
* ২০০০ চনৰ তুলনাত ১৯৯০-ৰ দশকত লিংগ-নিৰ্ধাৰিত গৰ্ভপাতৰ সংখ্যা অধিক বৃদ্ধি পাইছিল।
* ধনী পৰিয়ালতকৈ দৰিদ্ৰ পৰিয়ালবোৰ অধিক গৰ্ভপাতৰ বাবে দায়ী।
* চহৰ অঞ্চলৰ তুলনাত গ্ৰাম্য অঞ্চলত প্ৰথম সন্তান কন্যা হ'লে গৰ্ভপাতৰ হাৰ উল্লেখনীয়ভাৱে বেছি হয়।

## যৌন অপৰাধ
### ধৰ্ষণ

মহিলাৰ বিৰুদ্ধে যৌন হিংসাৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতক বিশ্বৰ অন্যতম বিপজ্জনক দেশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ভাৰতত ধৰ্ষণ আটাইতকৈ সাধাৰণ অপৰাধসমূহৰ ভিতৰত এটা।

ফৌজদাৰী আইন (সংশোধনী) আইন, ২০১৩-য়ে ধৰ্ষণৰ সংজ্ঞা দিছে যে এগৰাকী মহিলাৰ সন্মতি অবিহনে এজন পুৰুষৰ দ্বাৰা মহিলাগৰাকীৰ শৰীৰৰ কোনো অংগত লিংগীয় বা অ-লিংগীয় প্ৰৱেশ ঘটোৱা।

* ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ৰ তথ্য অনুসৰি ভাৰতত প্ৰতি ২০ মিনিটত এগৰাকী মহিলা ধৰ্ষণৰ বলি হয়।
* ২০১১ চনৰ পৰা ২০১২ চনলৈ পঞ্জীয়নভুক্ত ধৰ্ষণৰ ঘটনা ৩ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে।
* পঞ্জীয়নভুক্ত ইনচেষ্ট (পৰিয়ালৰ সদস্যৰ দ্বাৰা ধৰ্ষণ) ঘটনা ২০১১ চনৰ ২৬৮ টাৰ পৰা ২০১২ চনত ৩৯২ টালৈ অৰ্থাৎ ৪৬.৮ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছে।
* ২০১৬ চনত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা মুঠ পঞ্জীয়নভুক্ত হিংসাৰ ১০.৯ শতাংশই আছিল ধৰ্ষণ। বৰ্তমান ভুক্তভোগীসকলে অধিক হাৰত ধৰ্ষণৰ গোচৰ ৰুজু কৰিছে আৰু অপৰাধীৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিছে। মহিলাসকল অধিক স্বতন্ত্ৰ আৰু শিক্ষিত হোৱাৰ বাবে ধৰ্ষণৰ খবৰ দিয়াৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাইছে।

ধৰ্ষণৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন বৃদ্ধি পালেও বহু ঘটনা এতিয়াও ৰিপৰ্ট কৰা নহয় বা পৰিয়ালৰ সন্মান হানিৰ ভয়ত অভিযোগ প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয়। বহু মহিলাই ধৰ্ষণৰ গোচৰত ন্যায় লাভৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হয় কাৰণ আইন বলবৎকাৰী সংস্থাই নিৰপেক্ষ শুনানি নিদিব পাৰে আৰু চিকিৎসা সংক্ৰান্তীয় প্ৰমাণবোৰ প্ৰায়ে নথিভুক্ত কৰা নহয়, যাৰ ফলত অপৰাধীয়ে বৰ্তমানৰ আইনী ব্যৱস্থাৰ ফাঁক ব্যৱহাৰ কৰি ৰক্ষা পায়।

২০১২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত দিল্লীত চলন্ত বাছত এগৰাকী ২৩ বছৰীয়া ছাত্ৰীক দলবদ্ধ ধৰ্ষণ কৰা ঘটনাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত চৰ্চা লাভ কৰাৰ পিছত দিল্লীত ধৰ্ষণৰ গোচৰ পঞ্জীয়নৰ সংখ্যা লক্ষণীয়ভাৱে বৃদ্ধি পায়। ২০১২ চনৰ জানুৱাৰী-মাৰ্চ মাহত পঞ্জীয়ন হোৱা ১৪৩টা ঘটনাৰ তুলনাত এই ঘটনাৰ পৰৱৰ্তী তিনি মাহত ইয়াৰ সংখ্যা প্ৰায় দুগুণ বৃদ্ধি পাই ৩৫৯টা হয়। ২০১২ চনৰ দিল্লীৰ দলবদ্ধ ধৰ্ষণকাণ্ডৰ পিছত বিভিন্ন বেচৰকাৰী সংস্থাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আত্মৰক্ষাৰ কাৰ্যসূচীসমূহ কৰ্পৰেট প্ৰতিষ্ঠানবোৰত বাধ্যতামূলক কৰা হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ কাৰ্যসূচীসমূহে কৰ্মক্ষেত্ৰ তথা ঘৰত মহিলাৰ নিৰাপত্তা উন্নত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

#### বৈবাহিক ধৰ্ষণ
ভাৰতত বৈবাহিক ধৰ্ষণ কোনো ফৌজদাৰী অপৰাধ নহয়। ভাৰত এতিয়াও সেই ৫০খন দেশৰ ভিতৰত এখন য’ত বৈবাহিক ধৰ্ষণক অবৈধ ঘোষণা কৰা হোৱা নাই।

* ২০ শতাংশ ভাৰতীয় পুৰুষে তেওঁলোকৰ পত্নী বা সংগীক যৌন সম্পৰ্কৰ বাবে বাধ্য কৰা বুলি স্বীকাৰ কৰে।

বৈবাহিক ধৰ্ষণক তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:

* **প্ৰহাৰযুক্ত ধৰ্ষণ (Battering rape):** ইয়াত শাৰীৰিক আৰু যৌন হিংসা দুয়োটাই অন্তৰ্ভুক্ত। বেছিভাগ বৈবাহিক ধৰ্ষণৰ ভুক্তভোগীয়ে এই ধৰণৰ হিংসাৰ সন্মুখীন হয়।
* **কেৱল শক্তি প্ৰয়োগৰ ধৰ্ষণ (Force-only rape):** ইয়াত স্বামীয়ে পত্নীক যৌন সম্পৰ্কৰ বাবে বাধ্য কৰিবলৈ ন্যূনতম শক্তি প্ৰয়োগ কৰে।
* **বাধ্যতামূলক বা আচ্ছন্ন ধৰ্ষণ (Compulsive or obsessive rape):** ইয়াত নিৰ্যাতন আৰু বিসংগতিপূৰ্ণ যৌন কাৰ্য সংঘটিত হয় আৰু প্ৰায়ে শাৰীৰিকভাৱে হিংসাত্মক হয়।

### শালীনতা সম্পৰ্কীয় হিংসা
মহিলাৰ শালীনতাৰ সৈতে জড়িত হিংসাৰ ভিতৰত মহিলাৰ শালীনতা হানি কৰাৰ উদ্দেশ্যে কৰা আক্ৰমণ আৰু মহিলাৰ শালীনতাক অপমান কৰা কাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত।

২০১১ চনৰ পৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত মহিলাৰ শালীনতা হানি কৰাৰ উদ্দেশ্যে কৰা আক্ৰমণৰ পঞ্জীয়নভুক্ত গোচৰ ৫.৫ শতাংশ বৃদ্ধি পাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কেৱল মধ্য প্ৰদেশতে ৬,৬৫৫ টা গোচৰ পঞ্জীয়ন হৈছিল, যিটো দেশৰ মুঠ ঘটনাৰ ১৪.৭ শতাংশ। একে সময়ছোৱাতে মহিলাৰ শালীনতাক অপমান কৰাৰ পঞ্জীয়নভুক্ত গোচৰ ৭.০ শতাংশ বৃদ্ধি পায়। অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত ৩,৭১৪ টা গোচৰ পঞ্জীয়ন হৈছিল (দেশৰ মুঠ সংখ্যাৰ ৪০.৫ শতাংশ) আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত ৩,৭১৪ টা গোচৰ নথিভুক্ত হৈছিল (দেশৰ মুঠ সংখ্যাৰ ১৪.১ শতাংশ)।

### মানৱ সৰবৰাহ আৰু বলপূৰ্বক বেশ্যাবৃত্তি

২০১১ চনৰ পৰা ২০১২ চনৰ ভিতৰত ভাৰতত ১৯৫৬ চনৰ অনৈতিক ট্ৰাফিক (প্ৰতিোধ) আইনৰ অধীনত হোৱা উলংঘনৰ ঘটনাত ৫.৩ শতাংশ বৃদ্ধি পৰিলক্ষিত হৈছে। এই উদ্বেগজনক প্ৰৱণতাৰ ভিতৰত তামিলনাডুত সৰ্বাধিক ৫০০টা ঘটনা নথিভুক্ত হৈছে, যিটো সমগ্ৰ দেশৰ মুঠ উলংঘনৰ ১৯.৫ শতাংশ। একেদৰে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত ৪৭২টা ঘটনা নথিভুক্ত হৈছে, যিয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসংখ্যাত ১৮.৪ শতাংশ অৰিহণা যোগাইছে। পঞ্জীয়নভুক্ত উলংঘনৰ এই বৃদ্ধিয়ে দেশৰ বিভিন্ন ৰাজ্যত ১৯৫৬ চনৰ অনৈতিক ট্ৰাফিক (প্ৰতিোধ) আইনৰ আওতাত পৰা অবৈধ কাৰ্যকলাপসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ আৰু ৰোধ কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা তথা ব্যৱস্থা বৃদ্ধিৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাক আলোকপাত কৰে।

### গাৰ্হস্থ্য হিংসা

* গাৰ্হস্থ্য হিংসা হ'ল প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক, বিবাহ, একেলগে বসবাস (cohabitation) বা পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কৰ দৰে নিবিড় সম্পৰ্কত এজন সংগীৰ দ্বাৰা আনজনৰ ওপৰত কৰা নিৰ্যাতন।
* গাৰ্হস্থ্য হিংসাক ঘৰুৱা নিৰ্যাতন, বৈবাহিক নিৰ্যাতন, শাৰীৰিক প্ৰহাৰ, পাৰিবাৰিক হিংসা, ডেটিং নিৰ্যাতন আৰু অন্তৰংগ সংগীৰ হিংসা (IPV) বুলিও জনা যায়।
* গাৰ্হস্থ্য হিংসা শাৰীৰিক, আৱেগিক, মৌখিক, অৰ্থনৈতিক আৰু যৌন নিৰ্যাতন হ'ব পাৰে।
* গাৰ্হস্থ্য হিংসা সূক্ষ্ম, জোৰজবৰদস্তি বা তীব্ৰ হিংসাত্মক হ'ব পাৰে। ৰাজনীতিবিদ ৰেণুকা চৌধুৰীৰ মতে, ভাৰতৰ ৭০ শতাংশ মহিলাই গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বলি হয়।

২০১৬ চনত পৰিচালিত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য জৰীপৰ (NFHS) পৰা এক উদ্বেগজনক তথ্য পোহৰলৈ আহিছে: গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ সন্মুখীন হোৱা ৮৬ শতাংশ ভাৰতীয় মহিলাই তেওঁলোকৰ এই দুৰ্দশাৰ কথা কাকো নকবলৈ সিদ্ধান্ত লয় আৰু বন্ধু-বান্ধৱী বা পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সৈতেও এই বিষয়ে একো শ্বেয়াৰ নকৰে। এই মৌনতা ভুক্তভোগীসকলৰ সামাজিক নীতি-নিয়মসমূহৰ অন্তৰ্নিহিত বিশ্বাসৰ সৈতে জড়িত, যাৰ ফলত তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিবলৈ লয় যে তেওঁলোক পত্নী হিচাপে অনুপযুক্ত আৰু ফলস্বৰূপে তেওঁলোকে এই শাস্তি পোৱাৰ যোগ্য।

মহিলাসকলৰ মাজত গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ ব্যাপক গ্ৰহণযোগ্যতাৰ কথা জৰীপৰ পৰা অধিক স্পষ্ট হয়, যিয়ে আঙুলিয়াই দিয়ে যে ৪৫ শতাংশ ভাৰতীয় মহিলাই তেওঁলোকৰ স্বামীৰ নিৰ্যাতনমূলক কাৰ্যক যুক্তিযুক্ত বুলি গণ্য কৰে। ২০১৯-২১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য জৰীপে এই বিষয়টোৰ জটিলতাক অধিক স্পষ্ট কৰিছে, য’ত তামিলনাডু, কৰ্ণাটক, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ আৰু তেলেংগানাৰ দৰে দক্ষিণৰ ৰাজ্যসমূহত বৈবাহিক নিৰ্যাতনৰ এক উদ্বেগজনক গ্ৰহণযোগ্যতা দেখা গৈছে। এই ৰাজ্যবোৰত ৮০ শতাংশ পত্নীয়ে সহমত প্ৰকাশ কৰিছে যে তেওঁলোকৰ স্বামীয়ে শাৰীৰিক হিংসাৰ আশ্ৰয় লোৱাটো সঠিক, যিটো ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ তুলনাত যথেষ্ট বেছি।

একেদৰে ৩৮ শতাংশ ভাৰতীয় পুৰুষেও তেওঁলোকৰ সংগীৰ বিৰুদ্ধে শাৰীৰিক নিৰ্যাতনত লিপ্ত হোৱাৰ কথা স্বীকাৰ কৰাটো এক নিৰাশাজনক বিষয়। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ এই ব্যাপক প্ৰচলনৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ভাৰত চৰকাৰে ২০০৫ চনত 'গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ পৰা মহিলাৰ সুৰক্ষা আইন'ৰ দৰে আইনী ব্যৱস্থা ৰূপায়ণ কৰিছে। যদিও এই প্ৰচেষ্টাসমূহে বিষয়টো সমাধানৰ বাবে এক প্ৰতিশ্ৰুতি সূচায়, তথ্যই সামাজিক মনোভাৱ আৰু নীতি-নিয়মৰ জটিলতাক আলোকপাত কৰে যিয়ে গাৰ্হস্থ্য হিংসাক টিকাই ৰাখে। ইয়াৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে শিপাই থকা বিশ্বাস আৰু আচৰণক প্ৰত্যাহ্বান জনাবলৈ ব্যাপক কৌশলৰ প্ৰয়োজনীয়তাক জোৰ দিয়া হৈছে।

### বলপূৰ্বক বাল্য বিবাহ
কিশোৰীসকলে বলপূৰ্বক বাল্য বিবাহৰ উচ্চ সম্ভাৱনাৰ সন্মুখীন হয়, য’ত তেওঁলোকে শিশু আৰু মহিলা—এই দুয়োটা পৰিচয়ৰ বাবে দুগুণ দুৰ্বলতাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। বাল্য বিবাহৰ বলি হোৱা কন্যাসকলৰ দুৰ্দশা তেতিয়া অধিক বৃদ্ধি পায় যেতিয়া তেওঁলোকে বিবাহৰ গুৰুত্ব আৰু দায়িত্বৰ বিষয়ে সঠিক জ্ঞান লাভ নকৰে। কন্যাসকলক পিতৃ-মাতৃৰ বাবে বোজা বুলি গণ্য কৰা প্ৰচলিত ধাৰণা আৰু বিবাহৰ পূৰ্বে তেওঁলোকৰ সতীত্ব নষ্ট হোৱাৰ আশংকাই এনে কম বয়সতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাত অৰিহণা যোগায়। এই বহুমুখী বিষয়টোৱে বাল্য বিবাহৰ মূল কাৰণ আৰু পৰিণতিসমূহ সমাধানৰ বাবে ব্যাপক হস্তক্ষেপ আৰু সজাগতা কাৰ্যসূচীৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাক আলোকপাত কৰে।

ভাৰতত ১০ বছৰৰ তলৰ প্ৰায় ৭৮.৪ লাখ কন্যা শিশু বিবাহিত।

## এচিড নিক্ষেপ
*এচিড নিক্ষেপ* (Acid throwing), যাক এচিড আক্ৰমণ বা ভিট্ৰিয়োলেজ (vitriolage) বুলিও জনা যায়, ভাৰতত মহিলাসকলক অসমানুপাতিকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰা এক অতি নৃশংস হিংসাত্মক আক্ৰমণ। এই কাৰ্যত কোনো ব্যক্তিৰ দেহৰ ওপৰত "বিকৃত কৰা, ঘুণীয়া কৰা, নিৰ্যাতন চলোৱা বা হত্যা কৰাৰ উদ্দেশ্যে" ইচ্ছাকৃতভাৱে এচিড বা ক্ষয়কাৰী পদাৰ্থ দলিওৱা হয়। সাধাৰণতে মুখমণ্ডলক লক্ষ্য কৰি কৰা এনে আক্ৰমণে গুৰুতৰভাৱে ছাল পুৰি পেলায় আৰু প্ৰায়ে হাড় উলাই পৰা বা গলি যোৱাৰ দৰে অৱস্থাৰ সৃষ্টি কৰে। এনে আক্ৰমণৰ পৰিণতিত স্থায়ী শাৰীৰিক দাগ ৰৈ যায়, অন্ধ হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে আৰু বিভিন্ন সামাজিক, মানসিক তথা অৰ্থনৈতিক প্ৰত্যাহ্বানৰ সৃষ্টি হয়।

এই বিষয়টোৰ গুৰুত্ব উপলব্ধি কৰি ভাৰতীয় আইনসভাই এচিড বিক্ৰী নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। অৱশ্যে, এই ব্যৱস্থাসমূহৰ স্বত্বেও ভাৰতত মহিলাসকল এচিড আক্ৰমণৰ বলি হোৱাৰ উচ্চ বিপদৰ সন্মুখীন হয় আৰু পঞ্জীয়নভুক্ত গোচৰসমূহৰ ভিতৰত কমেও ৭২ শতাংশই মহিলাৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত হয়। উদ্বেগজনকভাৱে যোৱা এক দশকত দেশখনত এচিড আক্ৰমণৰ এক বৰ্ধিত প্ৰৱণতা পৰিলক্ষিত হৈছে।

২০১৪ চনৰ পৰা ২০১৮ চনৰ ভিতৰত ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ’ৰ তথ্যই প্ৰকাশ কৰিছে যে ভাৰতত ১,৪৮৩ গৰাকী ভুক্তভোগীয়ে এচিড আক্ৰমণৰ গোচৰ পঞ্জীয়ন কৰিছিল। এচিড আক্ৰমণৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাই থকাৰ বিপৰীতে আৰক্ষীৰ দ্বাৰা অভিযুক্তৰ সংখ্যা হ্ৰাস পোৱাটো এক চিন্তনীয় বিষয়। উত্তৰ প্ৰদেশ, পশ্চিমবংগ আৰু দিল্লীত ভাৰতৰ মুঠ এচিড আক্ৰমণৰ বলি হোৱা লোকৰ ৪২ শতাংশ লোক আছে। এই ভয়ংকৰ অপৰাধৰ অপৰাধীসকলে প্ৰায়ে শাস্তিৰ পৰা ৰক্ষা পায়, যাৰ এক উদাহৰণ হ’ল ২০১৫ চনত বিচাৰাধীন হোৱা ৭৩৪টা গোচৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৩৩টা গোচৰৰহে বিচাৰ সম্পূৰ্ণ হৈছিল।

এই সংকটৰ প্ৰতি এক সঁহাৰি হিচাপে ২০১৮ চনত জয়নুল আবেদিনে দিল্লীৰ পৰা আগ্ৰা হৈ জয়পুৰলৈ ৭২০ কিলোমিটাৰ পথ অতিক্ৰম কৰি এচিড আক্ৰমণ আৰু ধৰ্ষণৰ বিৰুদ্ধে জনসজাগতা সৃষ্টি কৰিবলৈ আৰু মহিলাৰ নিৰাপত্তাৰ বাবে প্ৰচাৰ চলাইছিল। এই উদ্যোগে এচিড আক্ৰমণৰ দৰে ঘটনা ৰোধ কৰিবলৈ আৰু ভুক্তভোগীসকলৰ বাবে ন্যায় নিশ্চিত কৰিবলৈ ব্যাপক সজাগতা আৰু প্ৰণালীবদ্ধ পৰিৱৰ্তনৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাক আলোকপাত কৰে।

## ধাৰাবাহিকতা
ভাৰতত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা হিংসাৰ ধাৰাবাহিকতা ভাৰতীয় সংস্কৃতিত শিপাই থকা লিংগ বৈষম্য আৰু পিতৃতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। এই চক্ৰটো বাল্যকালৰ পৰাই আৰম্ভ হয়, য'ত কন্যাসকলে তেওঁলোকৰ পুৰুষ সমকক্ষৰ তুলনাত শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অসমান সুযোগৰ সন্মুখীন হয়। লিংগ ভিত্তিক অসমতা ইয়াতকৈ আগতেও প্ৰকাশ পায়; প্ৰতিবেদন অনুসৰি কন্যা শিশুক প্ৰায়ে পুত্ৰ সন্তানতকৈ কম খাদ্য আৰু কম পুষ্টিকৰ আহাৰ (যেনে মাখন আৰু গাখীৰৰ অভাৱ) দিয়া হয়। ইয়াৰ উপৰিও ৮০ শতাংশ ল’ৰাই প্ৰাথমিক বিদ্যালয়লৈ যোৱাৰ বিপৰীতে মাত্ৰ আধা সংখ্যক ছোৱালীয়েহে একে সুযোগ লাভ কৰে।

শিক্ষাই নিজেও লিংগ বৈষম্য টিকাই ৰখাত অৰিহণা যোগায়, কাৰণ ছোৱালীক তেওঁলোকে জীৱনত সন্মুখীন হ’বলগীয়া অসমতাসমূহৰ বিষয়ে জনোৱা হয়, আনহাতে ল’ৰাসকলক মহিলা আৰু ছোৱালীক সমান জ্ঞান কৰিবলৈ কোনো ধৰণৰ শিক্ষা দিয়া নহয়।

মহিলাসকল প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে সামাজিক পৰিৱেশে এই অসমতাক অধিক শক্তিশালী কৰি তোলে, যিয়ে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ প্ৰসাৰত ইন্ধন যোগায়। বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ বহু মহিলাই হিংসাক তেওঁলোকৰ বৈবাহিক জীৱনৰ এক স্বাভাৱিক অংশ হিচাপে জ্ঞান কৰে। লিংগ ভিত্তিক হিংসাৰ চিকাৰ হোৱা মহিলাসকলে প্ৰায়ে 'ভিক্টিম-শ্বেমিং' বা ভুক্তভোগীকেই দোষাৰোপ কৰা পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হয়। তেওঁলোকক কোৱা হয় যে তেওঁলোকৰ নিৰাপত্তা কেৱল তেওঁলোকৰে দায়িত্ব আৰু তেওঁলোকৰ সৈতে হোৱা যিকোনো অনিষ্টৰ বাবে তেওঁলোক নিজেই দায়ী। সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক বিশ্বাস, যেনে পৰিয়ালৰ সন্মান ৰক্ষাৰ গুৰুত্বই মহিলাসকলক নিৰ্যাতনৰ সন্মুখীন হোৱাৰ পিছতো মৌন হৈ থাকিবলৈ প্ৰচণ্ড চাপৰ সৃষ্টি কৰে।

যেতিয়া এগৰাকী মহিলাই লিংগ ভিত্তিক হিংসা বা অপৰাধৰ ঘটনা পঞ্জীয়ন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়, তেতিয়া তেওঁ পৰ্যাপ্ত সমৰ্থন লাভ কৰাটো নিশ্চিত নহয়। আইন বলবৎকাৰী বিষয়া আৰু চিকিৎসকসকলে নিজৰ সন্মান হানি হোৱাৰ বা লাজত পৰাৰ ভয়ত বহু সময়ত গোচৰ পঞ্জীয়ন নকৰিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। আনকি ভুক্তভোগীয়ে চিকিৎসাৰ সহায় বিচাৰিলেও, প্ৰায়ে কুখ্যাত "টু-ফিংগাৰ টেষ্ট"ৰ দৰে পুৰণি আৰু আপত্তিজনক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিয়ে সমস্যাটো অধিক জটিল কৰি তোলে আৰু ভুক্তভোগীৰ মানসিক ক্ষতি কৰে।

এই সৰ্বব্যাপী সমস্যাৰ সঁহাৰি স্বৰূপে ভাৰতত মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ 'দিলাছা'ৰ (Dilaasa) দৰে সংগঠনৰ জন্ম হৈছে। 'চেহাট'ৰ (CEHAT) সহযোগত পৰিচালিত চিকিৎসালয় ভিত্তিক ক্ৰাইচিছ চেন্টাৰ দিলাছাৰ লক্ষ্য হৈছে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে হিংসাৰ বলি হোৱা সকলক সঠিক যত্ন প্ৰদান কৰা আৰু লিংগ বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা। ২০০০ চনৰ পৰা ২০১৩ চনলৈকে প্ৰায় ৩,০০০ গৰাকী যৌন নিৰ্যাতন, গাৰ্হস্থ্য হিংসা বা আন ধৰণৰ লিংগ ভিত্তিক হিংসাৰ বলি হোৱা লোকে দিলাছাত পঞ্জীয়ন কৰিছে। এই পৰিসংখ্যাই ভাৰতত হিংসাৰ চক্ৰটো ভাঙিবলৈ আৰু লিংগ সমতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ ব্যাপক প্ৰচেষ্টাৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাক আলোকপাত কৰে।

## আৰু চাওক
* ভাৰতত পতিতাবৃত্তি
* Crime in India
* Men Against Violence and Abuse
* Domestic violence in India
* ভাৰতৰ নাৰী
* Entry of women to Sabarimala

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
*Tathapi – a women and health resource organization

শ্ৰেণী:ভাৰতত ধৰ্ষণ
শ্ৰেণী:অপৰাধ
শ্ৰেণী:নাৰীৰ বিৰুদ্ধে হিংসা