বাংলাদেশত ইছলাম ধৰ্ম

ইছলাম বাংলাদেশৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু জাতীয় ধৰ্ম। ২০২২ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বাংলাদেশৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫ কোটি মুছলমান অৰ্থাৎ মুঠ ১৬৫ নিযুত জনসংখ্যাৰ ৯১.০৪%। বাংলাদেশৰ মুছলমান প্ৰধান থলুৱা বাঙালী মুছলমান। বাংলাদেশীৰ অধিকাংশই ছুন্নী, আৰু হানাফী চিন্তাধাৰা আৰু ফিকহ অনুসৰণ কৰে। বাংলাদেশ এখন বাস্তৱিক ধৰ্মনিৰপেক্ষ দেশ আৰু ৰাজ্য।

বংগ অঞ্চল আছিল মধ্যযুগীয় ইছলামিক পূৰ্বাঞ্চলৰ এক সৰ্বোচ্চ শক্তি। সপ্তম শতিকাৰ শেষৰফালে আৰবৰপৰা অহা মুছলমানসকলে বিজয়ৰ পূৰ্বে বংগ অঞ্চলৰ ভিতৰত ব্যাৱসায়িক লগতে ধৰ্মীয় সংযোগ স্থাপন কৰিছিল, মূলতঃ উপকূলীয় অঞ্চলৰ মাজেৰে ব্যৱসায়ী হিচাপে আৰু মূলতঃ চট্টগ্ৰামৰ বন্দৰসমূহৰ মাজেৰে। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহম্মদ বিন বখতিয়াৰ খালজীয়ে পশ্চিম আৰু উত্তৰ বংগৰ কিছু অংশ জয় কৰি বংগত প্ৰথম মুছলমান ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত চুফী মিছনেৰী, ৰহস্যবাদী আৰু সন্তসকলে গাঁৱে-ভূঞে ইছলাম ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইছলামিক বংগ চুলতানত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল ছামছুদ্দিন ইলিয়াছ শ্বাহে যিয়ে বংগক এক নৃতাত্ত্বিক-ভাষিক মঞ্চত একত্ৰিত কৰিছিল। বংগ চুলতানীৰ সমৃদ্ধিশালী শাসন কালত বংগে সোণালী যুগত উপনীত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বংগৰ ভাইচৰয় মহম্মদ আজম শ্বাহে সাম্ৰাজ্যবাদী সিংহাসন গ্ৰহণ কৰে। ১৮ শতিকাত বংগৰ নবাবৰ অধীনত মোগল বংগ ক্ৰমান্বয়ে স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল।

## ইতিহাস
### প্ৰাথমিক অন্বেষকসকল
দক্ষিণ এছিয়াৰ অন্যতম প্ৰাচীন মছজিদ উত্তৰ বাংলাদেশত খনন চলি আছে, যিয়ে মুহাম্মাদৰ জীৱনকালৰ আশে-পাশে এই অঞ্চলত মুছলমানৰ উপস্থিতিৰ ইংগিত দিয়ে। নৱম শতিকালৈকে মুছলমান বণিকসকলে বংগোপ সাগৰীয় বন্দৰৰ সৈতে বাণিজ্য বৃদ্ধি কৰি এই অঞ্চলত ইছলামৰ প্ৰচলন ঘটাইছিল। সমগ্ৰ বংগত আব্বাচী যুগৰ মুদ্ৰা আৱিষ্কাৰ হৈছে, যিয়ে এই সম্পৰ্কক আৰু অধিক প্ৰমাণ কৰে। এই আদিম আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ অতিৰিক্ত প্ৰমাণ বংগ উপসাগৰৰ চেণ্ডউইপৰ ওচৰত মেঘনা নদীৰ ওচৰত পোৱা শিলালিপিসমূহও আছে। সেই সময়ৰ আৰব সাহিত্যিকসকলেও সম্ৰূপ আৰু ৰুমী ৰাজ্যৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰটোক পাল সাম্ৰাজ্যৰ ধৰ্মপাল সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছিল। 

দশম শতিকাত দক্ষিণ-পূব বংগত অৱস্থিত সমতাতাত বিভিন্ন ধৰ্মীয় পটভূমিৰ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ জনসংখ্যাৰ বাসস্থান আছিল। এই সময়ছোৱাত আৰব ভূগোলবিদ আল-মাছুদীয়ে এই অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি তেওঁৰ গ্ৰন্থ *দ্য মিড’ছ অৱ গোল্ড*ত এক সমৃদ্ধিশালী মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ নথিভুক্ত কৰে। পাল বংশৰ শাসনৰ সময়ত বংগত ইছলামৰ আবিৰ্ভাৱ প্ৰথম হৈছিল, বংগ আৰু আৰব আব্বাছি খিলাফতৰ মাজত বাণিজ্য বৃদ্ধিৰ ফলত, বংগৰ উপকূলত আৰব ব্যৱসায়ীৰ উপস্থিতি সহজ হৈ পৰিছিল য'ত চট্টগ্ৰাম বন্দৰ অন্তৰ্ভুক্ত।

বাণিজ্যৰ উপৰি বিজয়ৰ পূৰ্বে চুফী মিছনেৰীসকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ জৰিয়তেও বংগবাসীৰ মাজত ইছলামৰ প্ৰচলন হৈছিল। প্ৰথমে পৰিচিত চুফী মিছনেৰীসকল আছিল চৈয়দ শ্বাহ ছুৰখুল আন্তিয়া আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰ, বিশেষকৈ শ্বাহ চুলতান ৰুমী, একাদশ শতিকাৰ। ৰুমিয়ে বৰ্তমানৰ নেট্ৰ'ক'না, মাইমেনছিংত বসতি স্থাপন কৰে য'ত তেওঁ স্থানীয় শাসক আৰু জনসাধাৰণক প্ৰভাবিত কৰি ইছলাম আঁকোৱালি লয়।

তেৰশ শতিকাত জেনেৰেল বাখতিয়াৰ খিলজীৰ বাহিনীয়ে বংগত প্ৰথম মুছলমান বিজয়ৰ কাম হাতত লৈছিল। ইয়াৰ ফলত বৰ্তমানলৈকে শ শ বছৰ ধৰি এই অঞ্চলত মুছলমান প্ৰভাৱৰ দুৱাৰ মুকলি হৈছিল। এই বিজয়ৰ পিছত মিছনেৰীৰ আগমনৰ যোগেদি বংগৰ বহু লোকে ইছলাম গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। চুলতান বালখী আৰু শ্বাহ মাখদুম ৰূপোছে উত্তৰ বংগৰ বৰ্তমানৰ ৰাজশাহী সংমণ্ডলত বসতি স্থাপন কৰি তাত থকা জনগোষ্ঠীবোৰক প্ৰচাৰ কৰিছিল। অঞ্চলটোত অসংখ্য সৰু সৰু চুলতানেটৰ উত্থান ঘটিছিল। লখনৌতিৰ চুলতান ছামছুদ্দিন ফিৰুজ শ্বাহৰ ৰাজত্বকালত বৰ্তমানৰ সাতগাঁও, সোণাৰগাঁও আৰু মাইমেনসিংহৰ বহু অংশ মুছলমানৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। বুৰহানুদ্দিনৰ নেতৃত্বত ১৩টা মুছলমান পৰিয়ালৰ এটা সম্প্ৰদায়ে উত্তৰ-পূবৰ শ্ৰীহাট্টা (চিলেট) চহৰত বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকল চট্টগ্ৰামৰপৰা অহা বুলি দাবী কৰিছিল। শ্ৰীহাটা (চিলেট) গৌৰ গোবিন্দ নামৰ এজন অত্যাচাৰী ৰজাই শাসন কৰিছিল। চিলেটত ৰাজা গৌৰ গোবিন্দৰ অত্যাচাৰী শাসন-ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে অৱগত হোৱাৰ পিছত ফিৰুজ শ্বাহে তেওঁৰ ভতিজা চিকন্দৰ খান গাজী আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ সামৰিক প্ৰধান সেনাপতি চৈয়দ নাছিৰুদ্দিনৰ নেতৃত্বত অসংখ্য বাহিনীক চিলেট জয় কৰিবলৈ প্ৰেৰণ কৰে। ১৩০৩ চনৰ ভিতৰত শ্বাহ জালালৰ নেতৃত্বত তিনিশৰো অধিক চুফী প্ৰচাৰকে বিজয়ত সহায় কৰিছিল আৰু বিজয় নিশ্চিত কৰিছিল। বিজয়ৰ পিছত জালালে ইছলাম প্ৰচাৰৰ বাবে বংগৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত নিজৰ অনুগামীসকলক প্ৰচাৰ কৰিছিল। বাংলাদেশৰ মুছলমানসকলৰ মাজত এতিয়া জালাল ঘৰুৱা নাম।

## অধিক পঢ়ক
* শ্বাহ জালাল দৰগাহ
* শ্বাহ চুলতান ৰুমী
## তথ্য সমূহ

## বাহ্যিকসংযোগ
* 
* 
* Development Cooperation and Islamic values in Bangladesh
* US State Department Bangladesh

শ্ৰেণী:বাংলাদেশ
শ্ৰেণী:বাংলাদেশত ধৰ্ম
শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ইছলাম
শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম
শ্ৰেণী:দেশ অনুসৰি ধৰ্ম