হেমন্ত কুমাৰ

**হেমন্ত মুখোপাধ্যায় ()**এজন ভাৰতীয় সংগীত শিল্পী আছিল। পেছাদাৰীভাৱে তেওঁ হেমন্ত মুখাৰ্জী আৰু হেমন্ত কুমাৰ নামেৰে জনাজাত, তেওঁ এজন প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক আৰু নেপথ্য গায়ক আছিল। তেওঁ মুখ্যতঃ বাংলা আৰু হিন্দীৰ লগতে মাৰাঠী, গুজৰাটী, ওড়িয়া, অসমীয়া, তামিল, পাঞ্জাৱী, ভোজপুৰী, কোংকনী, সংস্কৃত আৰু উৰ্দুকে ধৰি আন বহুতো ভাৰতীয় ভাষাত গান গাইছিল। তেওঁ বঙালী আৰু হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালনা, ৰবীন্দ্ৰ সংগীত আৰু আন বহুতো ধাৰাৰ বিশিষ্ট শিল্পী আছিল। পুৰুষৰ শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য গায়কৰ বাবে দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল আৰু "ভইচ অফ গড" হিচাপে জনাজাত হৈছিল।

## শিক্ষা আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
হেমন্তৰ জন্ম হৈছিল বাৰাণসীত। তেওঁৰ ককাদেউতা এজন চিকিৎসক আছিল। তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষসকল মূলতঃ জয়নগৰ মজিলপুৰ চহৰৰ আছিল আৰু ১৯০০ দশকৰ আৰম্ভণিতে তেওঁলোক কলকাতালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। হেমন্ত তাত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু নাছিৰুদ্দিন স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল। পাছলৈ ভৱানীপুৰ অঞ্চলৰ মিত্ৰ ইনষ্টিটিউচন স্কুললৈ গৈছিল আৰু ইয়াতেই তেওঁ তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধু সুভাষ মুখোপাধ্যায়ক লগ পাইছিল। সুভাষ মুখোপাধ্যায় পাছলৈ এজন প্ৰখ্যাত বঙালী কবি হৈছিল। হেমন্ত‌ই যাদৱপুৰৰ (বৰ্তমান যাদৱপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়) বেংগল টেকনিকেল ইনষ্টিটিউটত ইঞ্জিনিয়াৰিং শাখাত নামভৰ্তি কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ নিজৰ স্বাস্থ্যজনিত কাৰণৰ লগতে সংগীতৰ প্ৰতি আকৃষ্ট থকাৰ বাবে আৰু তেওঁৰ দেউতাকৰ আপত্তি স্বত্বেও সংগীতত কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল। প্ৰথমাৱস্থাত তেওঁ সাহিত্যৰ সৈতেও জড়িত আছিল। দেশ নামৰ বাংলা আলোচনীত এখনত তেওঁ চুটি গল্প প্ৰকাশ কৰিছিল, কিন্তু ১৯৩০ ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে তেওঁ মুখ্যতঃ সংগীতৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰিছিল। 

## প্ৰাৰম্ভিক সংগীত জীৱনৰ আৰম্ভণি
হেমন্তৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল ১৯৪০ চনত মুক্তি প্ৰাপ্ত বঙালী চলচ্চিত্ৰ 'ৰাজকুমাৰেৰ নিৰ্ব্বাচান'ত। ইয়াৰ পিছত ১৯৪১ চনত 'নিমাই সন্ন্যাস'ত হাৰিচিপ্ৰান্না দাসে ৰচনা কৰা গীত গাইছিল। 
১৯৪২ চনত 'মীনাক্ষী'ত তেওঁ প্ৰথম হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গান গাইছিল। তাৰ পিছত গাইছিল ১৯৪৪ চনত 'ইৰাদা' চলচ্চিত্ৰত। সংগীতৰ ৰচনা আছিল অমৰ নাথৰ। হেমন্তক ৰবীন্দ্ৰ সংগীতৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৃষ্ঠপোষকতাকাৰী বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ প্ৰথম ৰেকৰ্ড কৰা ৰবীন্দ্ৰ সংগীত আছিল বাংলা চলচ্চিত্ৰ 'প্ৰিয় বান্ধবী '(১৯৪৪)ত।
গানটো আছিল 'পথৰ চেশ কোঠায়'। তেওঁ ১৯৪৪ চনত কলম্বিয়া লেবেলৰ অধীনত তেওঁৰ প্ৰথম অ-চলচ্চিত্ৰ ৰবীন্দ্ৰ সংগীত ডিস্ক ৰেকৰ্ড কৰিছিল। গানবোৰ আছিল 'আমাৰ আৰ হাবে না ডেৰী' আৰু 'কেন পন্থা এই চঞ্চলতা'। তাৰ আগতে, তেওঁ "আমাৰ মল্লিকাবোন" গানটো আকাশবাণী ৰেডিঅ'ত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। 
সংগীত পৰিচালক হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ আছিল ১৯৪৭ চনত বাংলা চলচ্চিত্ৰ 'অভিযাত্ৰী'। যদিও এই সময়ছোৱাত ৰেকৰ্ড কৰা হেমন্তৰ বহুতো গানে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল, যদিও ১৯৪৭ চনলৈকে বৃহৎ বাণিজ্যিক সফলতা লাভ কৰা নাছিল। বঙালী ভাষাত হেমন্তৰ কিছুমান সমসাময়িক পুৰুষ গায়ক আছিল ক্ৰমে জগন্ময় মিত্ৰ, ৰবীন মজুমদাৰ, সত্য চৌধুৰী, ধনঞ্জয় ভট্টাচাৰ্য, সুধীৰলাল চক্ৰৱৰ্তী, বেচু দত্ত আৰু তালাত মেহমুদ। 

## পৰিয়াল
হেমন্তৰ তিনিজন ভাতৃ আৰু এগৰাকী নিলীমা নামৰ এজনী ভনীয়েক আছিল। তেওঁৰ সৰু ভায়েক তাৰাজ্যোতি এজন বঙালী চুটি গল্প লিখক আছিল। তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ অমলে সংগীত ৰচনা কৰাৰ লগতে কিছুমান বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গান গাইছিল। 'আবাক পৃথিৱী' আৰু 'হস্পিটেল' চলচ্চিত্ৰত গীত গাইছিল। 
১৯৪৫ চনত হেমন্ত মুখোপাধ্যায়ে সংগীত শিল্পী বেলা মুখাৰ্জীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ দুটি সন্তান হয়। পুত্ৰৰ নাম জয়ন্ত, আৰু এজনী কন্যা ৰাণু। ৰাণুৱে ১৯৬০ ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে আৰু ১৯৭০ ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে কিছু সীমিত সফলতাৰে সংগীত কেৰিয়াৰ গঢ়ি তোলে। জয়ন্ত‌ই বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী মৌচুমী চেটাৰ্জীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। 

## মুম্বই যাত্ৰা আৰু সফলতা
১৯৪০-ৰ দশকৰ মাজভাগত, হেমন্ত ইণ্ডিয়ান পিপলছ থিয়েটাৰ এছ'চিয়েচন (IPTA)ৰ সক্ৰিয় সদস্য হয় আৰু তেতিয়াই আন এজন সক্ৰিয় আইপিটিএ সদস্য - গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ সলিল চৌধুৰীৰ সৈতে সংস্পৰ্শলৈ আহে। আইপিটিএ(IPTA) স্থাপনৰ আঁৰৰ অন্যতম মুখ্য চালিকা শক্তি আছিল ১৯৪৩ চনৰ বংগৰ দুৰ্ভিক্ষ আৰু ইয়াক প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ প্ৰশাসন আৰু ধনী ভাৰতীয়সকলৰ নিষ্ক্ৰিয়তা। ১৯৪৭ চনত, হেমন্তই 'গ্ৰামেৰ বধূ'(The rural Bride)নামৰ এটা অ-চলচ্চিত্ৰ গীত ৰেকৰ্ড কৰিছিল য'ত সলিল চৌধুৰীৰ সংগীত আৰু গীত আছিল। গীতটোত এগৰাকী মনোৰম, সমৃদ্ধ আৰু যত্নশীল গ্ৰাম্য মহিলাৰ জীৱন আৰু পৰিয়ালক কেনেদৰে দুৰ্ভিক্ষ আৰু পৰৱৰ্তী দৰিদ্ৰতাৰ কড়াল গ্ৰাসৰ দ্বাৰা বিধ্বস্ত হ'বলগীয়া হৈছে তাৰ বিৱৰণ আছিল। এই গীতটোৱে পূৱ ভাৰতত হেমন্ত আৰু সলিলৰ বাবে অপ্ৰত্যাশিত জনপ্ৰিয়তা সৃষ্টি কৰিছিল আৰু এক প্ৰকাৰে হেমন্তক তেওঁৰ সমসাময়িক পুৰুষ কণ্ঠশিল্পীৰ আগত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। হেমন্ত আৰু সলিলে পৰৱৰ্তী কেইবছৰমানত কেইবাটাও গানত পুনৰ যুটি বান্ধিছিল। পাছৰ পৰ্যায়ত এই গানবোৰৰ সকলোবোৰেই অতি জনপ্ৰিয় বুলি প্ৰমাণিত হৈছিল।
প্ৰায় একে সময়তে, হেমন্তই বাংলা চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনাৰ বাবে অধিক দায়িত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। বহুতো চলচ্চিত্ৰ পৰিচালকৰ লগত তেওঁৰ ভাল সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠিছিল। তাৰে ভিতৰত এজন আছিল হেমেন গুপ্তা। পৰিচালক হেমেন গুপ্তাৰ পৰাও তেওঁ সংগীত ৰচনাৰ প্ৰস্তাৱ পাইছিল। হেমেন গুপ্তা যেতিয়া মুম্বাইলৈ যায়, তেতিয়া তেওঁ হেমন্তক ফিল্মিস্তান বেনাৰৰ অধীনত 'আনন্দমঠ' শীৰ্ষক হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। এই আহ্বানৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই হেমন্তই ১৯৫১ চনত মুম্বাইলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু 'ফিল্মিস্তান ষ্টুডিঅ'ত যোগদান কৰে। নিজৰ শিপাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হৈ থাকিবলৈ, তেওঁ মুম্বাইৰ খাৰত নিৰ্মাণ কৰা তেওঁৰ নতুন ঘৰটোৰ নাম গুৰুদেৱ ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, গীতাঞ্জলিৰ এটা প্ৰিয় ৰচনাৰ নামেৰে ৰাখিছিল। 'আনন্দমঠ' চলচ্চিত্ৰৰ সংগীতে (১৯৫২) এক মধ্যমীয়া সফলতা লাভ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ, এই চলচ্চিত্ৰখনৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য গানটো হৈছেলতা মংগেশকাৰৰ দ্বাৰা গোৱা 'বন্দে মাতৰম', গীতটো। 'আনন্দমঠ'ৰ পিছত, হেমন্তই পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত 'শাৰ্ট'ৰ দৰে কেইখনমান ফিল্মিস্তান চলচ্চিত্ৰৰ বাবে সংগীত ব্যৱস্থাপনা কৰিছিল আৰু গানবোৰ মধ্যমীয়া জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল একেসময়তে, হেমন্তই নেপথ্য গায়ক হিচাপেও মুম্বাইত জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিবলৈ লৈছিল।
এছ ডি বৰ্মনৰ সংগীত পৰিচালনাত অভিনেতা দেৱ আনন্দৰ ওঠত প্ৰাণ পাইছিল হেমন্ত কুমাৰৰ গান। জাল (১৯৫২) ('ইয়ে ৰাত ইয়ে চান্দনী ফিৰ কাহান'), হাউচ নং ৪৪ (১৯৫৫) ("চুপ হে ধাৰ্তি" আৰু "তেৰি দুনিয়া মে জীনে চে"), চোলভা চাল (১৯৫৮) ("হে আপনা দিল তো আৱাৰা"), আৰু বাত হুয়াত জান("19"), বাত হুমেন ("নাত জৈন"), ("ইয়ে ৰাত ইয়ে চান্দনী ফিৰ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। ১৯৫০-ৰ দশকত, তেওঁ প্ৰদীপ কুমাৰ (নাগিন, ডিটেকটিভ) আৰু সুনীল দত্ত(দুনিয়া ঝুক্তি হে) আৰু পিছলৈ 1960-ৰ দশকত বিশ্বজিৎ (বিশ চাল বাদ, বিন বাদল বৰসাত, কোহৰা) আৰু ধৰ্মেন্দ্ৰ(অনুপমা)ৰ বাবে অন্যান্য নায়কৰ বাবেও নেপথ্য গায়ক হিচাপে কণ্ঠদান কৰিছিল; তেওঁ এই সকলোবোৰ চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত ৰচনাকাৰ আছিল। 

## চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ
১৯৫০ ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে হেমন্তই নিজৰ বেনাৰ: হেমন্ত-বেলা প্ৰডাকচনৰ অধীনত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণত প্ৰৱেশ কৰে। এই বেনাৰৰ অধীনত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰ আছিল মৃনাল সেনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন বঙালী চলচ্চিত্ৰ, যাৰ শিৰোনাম আছিল 'নীল আকাশেৰ নীচে'(১৯৫৯)। এই চলচ্চিত্ৰখনৰ 
বাবে ভাৰত চৰকাৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সোণৰ পদক লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী দশকত হেমন্তৰ প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নাম 'গীতাঞ্জলি প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান' নাম ৰখা হয় আৰু এই প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠানটোৰ পৰা কেইবাখনো হিন্দী চলচ্চিত্ৰ যেনে -বিশ চাল বাদ, কোহৰা, বিৱি ঔৰ মাকান, ফাৰাৰ, ৰহগিৰ আৰু খামোচী আদি নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু সকলোবোৰ চলচ্চিত্ৰতে হেমন্তৰ সংগীত আছিল। কেৱল 'বিশ চাল বাদ' আৰু 'খামোচী' হে মুখ্য বাণিজ্যিক সফলতা লাভ কৰিছিল। 
১৯৭১ চনত হেমন্তই চলচ্চিত্ৰ হলিউডৰ পৰিচালক কনৰাড ৰুকছৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই হলিউডলৈ যায় আৰু কনৰাডৰ 'সিদ্ধাৰ্থ'চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত ৰচনা কৰে আৰু সেই চলচ্চিত্ৰখনত 'নীল আকাশেৰ নীচে' (১৯৫৯)ত আগতে অ' নাদিৰে (তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু গোৱা) পুনৰ গাইছিল। তেওঁ হলিউডত নেপথ্য শিল্পী হিচাপে কণ্ঠদান কৰা প্ৰথম ভাৰতীয় গায়ক আছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰে হেমন্তক মেৰিলেণ্ডৰ বাল্টিমোৰৰ নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰি সন্মানিত কৰিছিল। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম গায়কজনেই হ'ল হেমন্ত কুমাৰ। 

## মৃত্যু
১৯৮৯ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত ঢাকাত অনুষ্ঠিত এক সংগীত ানুষ্ঠানৰ পৰা উভতি অহাৰ পিছত হেমন্ত কুমাৰ অসুস্থ হৈ পৰে। হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যু হয়। কলকাতা মেট্ৰ'ৰ হেমন্ত মুখোপাধ্যায় মেট্ৰ' ষ্টেচনটো তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।

## বঁটাসমূহ

* *১৯৫৬: ফিল্মফেয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: নাগিন*
* *১৯৭১ : শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ প্লেবেক গায়কৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: নিমন্ত্ৰণ* 
* ১৯৬২ : বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: "স্বৰালিপি": বিজয়ী
* ১৯৬৩ : বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা (হিন্দী): "বিশ সাল বাদ": বিজয়ী
* ১৯৬৪ : বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: "পলাতক": বিজয়ী 
* ১৯৬৭ : বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: "মনিহাৰ": বিজয়ী
* ১৯৬৮: বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: "বালিকা বধূ"
* ১৯৭০ : Padma Shri (Refused)
* ১৯৭২ : বিএফজেএ শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ প্লেবেক গায়ক বঁটা: *ধনী মেয়ে'
* ১৯৭৫ : বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য গায়ক বঁটা: *ফুলেশ্বৰী'
* ১৯৭৫ : বিএফজেএ (BFJA) শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: 'ফুলেশ্বৰী'
* ১৯৭৬ : বিএফজেএ(BFJA) শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ গায়ক বঁটা: 'প্ৰিয় বান্ধবী': বিজয়ী
* *১৯৮৬ : পুৰুষৰ শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য গায়কৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা: লালন ফকীৰ*
* ১৯৮৬ : সৃষ্টিশীল আৰু পৰীক্ষামূলক সংগীতৰ বাবে সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা। 
* ১৯৮৬: বিএফজেএ(BFJA )শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: "ভালবাসা ভালবাসা": 
* ১৯৮৭ : পদ্মভুষন(Refused)
* ১৯৮৭ : বিএফজেএ (BFJA)শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: 'পথভোলা'
* ১৯৮৮ : বিএফজেএ (BFJA)শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক বঁটা: 'আগমন'
* ১৯৮৫: বিশ্বভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডি লিট উপাধি লাভ
* ১৯৮৬ : সংগীত নাটক একাডেমি 
* ১৯৮৮ : কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডি লিট উপাধি লাভ 
* ১৯৮৯: মাইকেল মধুসূদন বঁটা 
* ২০১২ : বাংলাদেশ মুক্তি যুদ্ধ সন্মান,
* ২০১২ : মুক্তি যুদ্ধ সন্মানৰ বন্ধুসকল (মৰণোত্তৰভাৱে)
* ১৯৭১ : আমেৰিকা চৰকাৰে হেমন্তক মেৰিলেণ্ডৰ বাল্টিমোৰৰ নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰি সন্মানিত কৰে; আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম গায়ক

## বাংলা ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ (গীতিকাৰ হিচাপে)

### হিন্দী চলচ্চিত্ৰত (গীতিকাৰ হিচাপে)

### অন্যান্য

## তথ্যৰ উৎস

শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী: বঙালী কণ্ঠশিল্পী