open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
কুৰ্মালী ভাষা

**কুৰ্মালী**, **কুড়মালী** বা **পঞ্চপৰগনিয়া** এটি পূৰ্বী ভাৰতীয় আৰ্য ভাষা যি বিহাৰী উপ-গোটৰ অন্তৰ্গত। ই এটি বাণিজ্যিক উপভাষা যি ঝাৰখণ্ডৰ পাঁচ পৰগণাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাৰ বাবে এই ভাষাক পঞ্চপৰগনিয়া নামেৰেও জনা যায়। কুৰ্মালী ভাষী লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ৫.৫ লাখ যাৰে সৰহসংখ্যক ভাৰতৰ ঝাৰখণ্ড, উৰিষ্যা আৰু পশ্চিমবংগত বাস কৰে। তদুপৰি, অসমৰ চাহ বাগানসমূহতো এই ভাষা কোৱা ভালেসংখ্যক লোক আছে। গৱেষকৰ মতে কুৰ্মালীয়েই সম্ভৱতঃ চৰ্যাপদত ব্যৱহৃত সান্ধ্য ভাষাৰ নিকটতম্‌ আধুনিক ভাষা। অনেকে কুৰ্মালীক ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্ট অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ দাবী জনায় আহিছে।

## ভৌগোলিক বিতৰণ
কুৰ্মালী ভাষা মুখ্যতঃ ভাৰতৰ পূব অঞ্চলৰ তিনিখন ৰাজ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়: ঝাৰখণ্ডৰ দক্ষিণ-পূব দিশে, উৰিষ্যাৰ ময়ূৰভঞ্জ, বালাসোৰ, কেণ্ডুঝৰ, জজপুৰ আৰু সুন্দৰগঢ়ত আৰু পশ্চিমবংগৰ দক্ষিণ-পশ্চিম তথা উত্তৰ দিশে। এই কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ উপৰিও অসমৰ ওদালগুৰি, আৰু কম সংখ্যাত কাছাৰ, শান্তিপুৰ আৰু নগাওঁ চহৰত তথা মহাৰাষ্ট্ৰৰ চন্দ্ৰপুৰ আৰু গডচিৰোলীতো এই ভাষা কোৱা হয়। কিছু সংখ্যক ব্যৱহাৰকাৰী উত্তৰ প্ৰদেশ, বিহাৰ, বাংলাদেশ আৰু নেপালতো আছে।

ব্ৰিটিছ ৰাজৰ সময়ত এই ভাষাক মুখ্যতঃ পঞ্চপৰগনিয়া নামেৰেই জনা গৈছিল: বুন্দু, বৰেন্দা, সোণাহতু, সিলি আৰু তমৰ নামৰ পাঁচ অঞ্চলত মুখ্যতঃ ব্যৱহৃত হোৱাৰ বাবে।
[thumb|[George Abraham Grierson|Grierson's linguistic map of East Chota Nagpur, 1903]]
২০১১ চনৰ ভাৰতৰ জনগণনা অনুযায়ী পশ্চিমবংগ, উৰিষ্যা, অসম আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত ৩১১১৭৫ কুৰ্মালী থৰ ভাষী লোক আৰু ঝাৰখণ্ডত ২৪৪,৯১৪ পঞ্চপৰগনিয়া ভাষী লোক আছিল, যাক যোগ কৰিলে ৫৫৬,০৮৯জন কুৰ্মালী ভাষী লোক পোৱা যায়। জনগণনাত এই ভাষাক "হিন্দী ভাষাগোট"ৰ অন্তৰ্গত ৰখা হৈছে। উল্লেখ্য যে কুৰ্মালী থৰ আৰু পঞ্চপৰগনিয়া কুৰ্মালীৰেই দুটি উপভাষা। নেপালত ২৭৭জন কুৰ্মালী ভাষী লোক আছে।

## ভাষাটোৰ বৈষম্য

### প্ৰকাৰ
কুৰ্মালী ভাষা মৌখিকভাৱে এটি প্ৰজন্মৰ পৰা আনটো প্ৰজন্মলৈ হস্তান্তৰিত হৈ আহিছে। অন্য ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাৰ প্ৰভাৱৰ বাবে এই ভাষা মান্যীকৃত হোৱা নাউ। সেয়ে ভিন ভিন লোকে ভিন ভিন ৰূপত এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। অঞ্চল অনুযায়ী কওঁতাসকলক সিংহভুম, ঢলভুম, ৰাঁচী, মনভুম, ময়ূৰভঞ্জ নামৰ মুখ্য গোটত ভাগ কৰিব পৰা যায়। এই প্ৰকাৰসমূহৰ পৰস্পৰৰ মাজৰ শাব্দিক সামঞ্জস্য ৫৮ৰ পৰা ৮৯ শতাংশ।

## সংখ্যা
কিছুমান কুৰ্মালী সংখ্যা হ'ল:

## ব্যৱহাৰ
ভাৰতত ৫৫৫৪৬৫জন কুৰ্মালী ভাষী লোক আছে। ভাষাটোৰ থলুৱা ভাষী লোক কুৰ্মী, যি এই ভাষাৰ মুখ্য ব্যৱহাৰকাৰী। পিপল অৱ ইণ্ডিয়া (১৯৯২)ৰ মতে দুটি অনুসূচিত জনগোষ্টী আৰু এটি অনুসূচিত জনজাতি মিলাই, বেদিয়া, বগল, ধৰুৱা, দোম, কমৰ আদি ১০ গোটে এই ভাষাক মাতৃভাষা জ্ঞান কৰে। তদুপৰি ভূমিজ, হো, খৰিয়া আদি দ্বিভাষী অনেক গোটেও এই ভাষা কয়।

বন্দনা, তুসু, কৰম পূজা আৰু ঝুমইৰ আদি উৎসৱত এই ভাষাৰ গীত প্ৰায় ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ঝুমুৰ গীত ইয়াৰ উদাহৰণ। 

## টোকা

## তথ্য সংগ্ৰহ

### গ্ৰন্থসূচী

* 
* 

## আৰু পঢ়ক

* 
* 
* 

শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা
শ্ৰেণী: ভাষা
বুক্সা ভাষা

**বুক্সা**, **বুক্সাৰী** বা **ভোক্সা** এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি ভাৰতৰ উত্তৰাখণ্ড আৰু উত্তৰ প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ বুক্সা লোকে মুখ্যতঃ ব্যৱহাৰ কৰে। ই অসমীয়া, বাঙালী, মৈথিলী, ভোজপুৰী আদি ভাষাৰ ভগ্নী ভাষা।

উত্তৰাখণ্ডত বুক্সাভাষী লোক ঘাইকৈ উধম সিংহ নগৰ জিলাত পোৱা যায়, যি ৰাজ্যখনৰ পূব দিশৰ কুমাঊঁ অঞ্চলৰ দক্ষিণ ভাগত স্থিত। তাত বজপুৰ আৰু গদৰপুৰ অঞ্চলত বুক্সা ভাষী লোক অধিক সংখ্যাত আছে। নৈনীতাল জিলাৰ ৰামনগৰ অঞ্চলতো কেইবাখনো গাঁৱত বুক্সাৰী ভাষী লোক পোৱা যায়। তদুপৰি ৰাজ্যখনৰ মুখ্য মহানগৰসমূহ, যেনে দেহৰাদূন, হৰিদ্বাৰ আৰু পাউৰীত বুক্সা লোক থাকে।

বুক্সা ভাষাৰ কোনো লিখিত সাহিত্য নাই। কিন্তু এই ভাষাৰ এক স্বকীয় মৌখিক লোকগাথা আৰু লোকগীতৰ পৰম্পৰা আছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## গ্ৰন্থৰ সূচী

* 

শ্ৰেণী: ভাষা
শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা
কুমালী ভাষা

**কুমালী**, **কুম্‌হালী** বা **কুম্বালে** এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি নেপালৰ কুমাল লোকৰ দ্বাৰা ঘাইকৈ ব্যৱহৃত। এই গোষ্ঠীৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১২১০০০ যাৰ ১২০০০ লোকে কুমালী ভাষা কয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
কিশ্তৱাড়ী ভাষা

**কিশ্তৱাড়ী** বা **কশ্তৱাড়ী** এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যাৰ কাশ্মিৰী ভাষাৰ সৈতে ভালেমান মিল আছে। চুবুৰীয়া পশ্চিমীয়া পাহাড়ী ভাষাসমূহৰো ভালেমান প্ৰভাৱ এই ভাষাত দেখা যায়। এই ভাষা মুখ্যতঃ ভাৰতৰ জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ কিশ্তৱাড় জিলাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

## বৰ্গীকৰণ
ঐতিহাসিকভাৱে জৰ্জ গ্ৰিয়েৰ্ছনৰ দৰে ভাষাবিদে কিশ্তৱাড়ীক কাশ্মিৰীৰ উপভাষা আখ্যা দিছিল। কিশ্তৱাড়ী আৰু কাশ্মিৰী আংশিকভাৱে পৰস্পৰ বোধগম্য, কিন্তু কিশ্তৱাড়ী ভাষী লোকে এক সুকীয়া পৰিচয় বৰ্তায় ৰাখে, চুবুৰীয়া পাহাড়ী লোক, যেনে পদ্দৰ, দোডা-ভদৰৱাহ আৰু চেনাব উপত্যকাৰ অন্য লোকৰ সৈতে নিজকে সামৰি। সিদ্ধেশ্বৰ বৰ্মাৰ দৰে কিছু ভাষাবিদে কিশ্তৱাড়ীক পশ্চিমীয়া পাহাড়ী আৰু কাশ্মিৰীৰ অন্তৰৱৰ্তী ভাষা জ্ঞান কৰে। যদি কিশ্তৱাড়ীক কাশ্মিৰীৰ উপভাষা বুলি মানি লোৱা হয়, তেন্তে ই হৈ পৰিব দুই এনে উপভাষাৰ অন্যতম যি কাশ্মীৰ উপত্যকাৰ বাহিৰত কোৱা হয়। আনটো হ'ল পগুলী, যি ইয়াতকৈও অধিক স্বকীয় আৰু কাশ্মিৰী আৰু কিশ্তৱাড়ী উভয়ৰ সৈতেই অবোধগম্য। কিশ্তৱাড়ীও চুবুৰীয়া ডোগৰী আৰু পাঞ্জাবী ভাষাৰ দৰেই এটি সুৰীয়া ভাষা।

## বিৱৰণ
গ্ৰিয়েৰ্ছনে নিজৰ গ্ৰন্থ "লিংগুইষ্টিক চাৰ্ভে' অৱ ইণ্ডিয়া"ত কিশ্তৱাড়ীক কাশ্মিৰী ভাষাৰ এক অতিকৈ বিপথগামী উপভাষা আখ্যা দিছিল, যি চুবুৰীয়া পাঞ্জাবী আৰু পশ্চিমীয়া পাহাড়ী ভাষাসমূহৰ দ্বাৰা ভালেমান প্ৰভাৱিত। গ্ৰিয়েৰ্ছনে এই কথা মন কৰিছিল যে কিশ্তৱাড়ী আন কাশ্মিৰী উপভাষাসমূহৰ তুলনাত অধিক ৰক্ষণশীল। উদাহৰণস্বৰূপে, ই বিষয় সৰ্বনাম *থু*, বৰ্তমানসূচক *অন* আদি ব্যৱহাৰত বৰ্তাই ৰাখিছিল, যি আন কাশ্মিৰী উপভাষাসমূহৰ পৰা কেতিয়াবাই নোহোৱা হৈছিল। কিশ্তৱাড়ীৰ শব্দ সম্ভাৰ আৰু প্ৰাৰম্ভিক ব্যাকৰণ *দ্য লেংগুৱেজেছ অৱ দ্য নৰ্দাৰ্ণ হিমালয়াজ* নামৰ গ্ৰন্থত অন্তৰ্ভুক্ত।

১৯১১ চনৰ জনগণনাত ৭৪৬৪জন কিশ্তৱাড়ী ভাষী লোক আছিল।

## লিপি
গ্ৰিয়েৰ্ছনে মন কৰিছিল যে কিশ্তৱাড়ী লিখিবলৈ টাকৰী লিপিৰ এক স্বকীয় ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তেওঁ এই কথাও মন কৰিছিল যে লিখনত কোনো মান্য বানান আৰু আখৰ লিখাৰ শৈলী নাই যেন লাগে।
alt=|center|thumb|গ্ৰিয়েৰ্ছনত ''লিংগুইষ্টিক চাৰ্ভে' অৱ ইণ্ডিয়া'' ৮(২)ত অন্তৰ্ভুক্ত কিশ্তৱাড়ীৰ নমুনা, পৃঃ ৩৮৬

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
শ্বিনা ভাষা

**শ্বিনা** ( ) এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি মুখ্যতঃ শ্বিনা লোকৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত। পাকিস্তানত শ্বিনা ঘাইকৈ গিলগিত-বলতিস্তান অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, অনুমানিত ১১৪৬০০০ লোকৰ দ্বাৰা। কোহিস্তান অঞ্চলতো এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শ্বিনা ভাষা কোৱা এটি সৰু গোট ভাৰততো আছে, বিশেষকৈ জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ গুৰেইজ উপত্যকা আৰু লাদাখৰ দ্ৰাছ উপত্যকাত। শ্বিনা ভাষাৰ বহিৰ্গোট লাদাখ, কুন্দল শ্বাহী, পলুলা, চাৱি, উশ্ব'জ' আৰু কলকোটি আদিতো পোৱা যায়।

কিছু সময় আগলৈকে শ্বিনা ভাষা লিখিবলৈ কোনো লিপি নাছিল। শেহতীয়াকৈ কেইবাটাও প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছে এই ভাষাৰ লিখন প্ৰণালীৰ বাবে। সকলো শ্বিনা লিখোঁতাই ব্যৱহাৰ কৰা এক মাথো লিপি নাই। শ্বিনা মুখ্যতঃ এটি কথিত ভাষাহে, লিখিত ভাষা নহয়। প্ৰায় শ্বিনা ভাষী লোকেই এই ভাষা নিলিখে।

## বিতৰণ
এথনলগৰ মতে পাকিস্তানত শ্বিনা আৰু কোহিস্তানী শ্বিনা ভাষী লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ১১৪৬০০০ আছিল ২০১৮ চনত। তাৰেই গড়িষ্টসংখ্যক থাকিছিল খাইবৰ-পখতুনকোৱা আৰু গিলগিত-বালতিস্তানত। শ্বিনা ভাষী এটি সৰু গোট নীলম উপত্যকাতো থাকে। ভাৰতৰ কাৰ্গিল জিলাৰ উত্তৰ দিশে গিলগিত-বালতিস্তানৰ সীমাতো শ্বিনা ভাষী লোক থাকে। ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুযায়ী ভাৰতত শ্বিনা ভাষী লোকৰ সংখ্যা ৩২২০০।

## লিখন
শ্বিনা এনে কম সংখ্যক দাৰ্দিক ভাষাৰ অন্যতম যাৰ এক লিখিত পৰম্পৰা আছে। পিচে ই এক তুলনামূলকভাৱে নতুন পৰম্পৰা: কেইদশকমান আগলৈকে ই এক কথিত ভাষাহে আছিল। বৰ্তমানেও এই ভাষাৰ কোনো মান্য লিখনশৈলী নাই। শ্বিনা ভাষাৰ ধ্বনিতত্ত্ব সঠিকভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ প্ৰথম চেষ্টা কৰা হৈছিল ১৯৬০ৰ দশকত। তাৰ পাছৰে পৰা এই ভাষা লিখিবলৈ কেইবাটাও প্ৰণালী প্ৰস্তাৱিত কৰা হৈছে। প্ৰভেদ প্ৰায় এই কথাক লৈয়েই হয় যে স্বৰধ্বনীৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু সুৰ কেনেদৰে লিখিব লাগে। ভাৰতৰ লাদাখ আৰু জম্মু আৰু কাশ্মীৰত ব্যৱহৃত দ্ৰাছী প্ৰকাৰৰ বাবে দুটা মুখ্য প্ৰস্তাৱ হ'ল ফাৰ্চী-আৰবী লিপি আৰু দেৱনাগৰী লিপি।

এটি প্ৰস্তাৱিত লিপি হ'ল এনেধৰণৰ:

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
ব্ৰক্সকাট ভাষা

**ব্ৰক্সকাট** বা **মিনাৰ'<nowiki/>** এটি বিপদাপন্ন দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা। এই ভাষা মুখ্যতঃ ভাৰতৰ লাদাখৰ নামনী সিন্ধু উপত্যকা আৰু তাৰ ওচৰৰ ঠাইসমূহত বাস কৰা ব্ৰকপা লোকে ব্যৱহাৰ কৰে। এই ভাষা প্ৰাচীন দাৰ্দিক ভাষা পৰিয়ালৰ আতাইতকৈ পুৰণি অস্তিত্বত থকা সদস্য। ইয়াক কোনো কোনোৱে শ্বিনা ভাষাৰ বিপথগামী প্ৰকাৰো আখ্যা দিয়ে, পিচে ই শ্বিনাৰ আন কোনো উপভাষাৰ সৈতে পৰস্পৰ বোধগম্য নহয়। এই ভাষা লাদাখত কেৱল ২৮৫৮জন লোকে কয় আৰু চুবুৰীয়া বলতিস্তানত ৪০০ লোকে।

## শব্দ সম্ভাৰ

## ক্ৰিয়াৰ কাল

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
কুণ্ডল শ্বাহী ভাষা

**কুণ্ডল শ্বাহী** (, Kunḍal Šāhī) এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি পাকিস্তান অধীকৃত কাশ্মীৰৰ নীলম উপত্যকাৰ কুণ্ডল শ্বাহী গাঁৱৰ প্ৰায় ৭০০ লোকে ব্যৱহাৰ কৰে। ই এটি বিপদাপন্ন ভাষা যাৰ থলুৱা ভাষী লোকে হিন্দকো ভাষা আকোৱালি ল'ব ধৰিছে।

## ধ্বনিতত্ত্ব
তলত কুণ্ডল শ্বাহী ভাষাৰ ধ্বনিসমূহৰ সবিশেষ প্ৰদান কৰা হৈছে।

### স্বৰধ্বনি
দাৰ্দিক ভাষাসমূহৰ মাজত কুণ্ডল শ্বাহী ভাষাৰ এক স্বকীয় বৈশিষ্ট্য হ'ল যে এই ভাষাত ফ্ৰণ্ট ৰাউণ্ডেড স্বৰধ্বনি শুনা যায়।

### ব্যঞ্জনধ্বনি
কাশ্মিৰী ভাষাৰ দৰেই কুণ্ডল শ্বাহীও আন দাৰ্দিক ভাষাসমূহৰ মাজত আচহুৱা কাৰণ এই ভাষাত কোনো মূৰ্ধন্য ফ্ৰিকেটিভ আৰু এফ্ৰিকেট নাই।

### সুৰ
আন কেইবাটাও দাৰ্দিক ভাষাৰ দৰেই কুণ্ডল শ্বাহী ভাষাৰো নাইবা এটি ফোনেমিক সুৰ আছে নহ'লে এটি ধ্বনি নিক্ষেপণ (pitch) স্বৰভংগি আছে। শব্দসমূহৰ কেৱল এটাহে স্বৰভংগিসম্বন্ধীয় "ম'ৰা" (mora) থাকিব পাৰে, যি উচ্চ স্বৰ সূচায়; আন ম'ৰাৰ নিম্ন বা সাধাৰণ স্বৰ থাকে।

## বিপদাপন্ন
কুণ্ডল শ্বাহী ভাষাৰ থলুৱা ভাষীৰ সংখ্যা ৫০০তকৈও কম, যাৰ গড়িষ্ঠসংখ্যকেই বয়সত ৪০ৰ ঊৰ্ধৰ। সেয়ে ই এক অতিকৈ লুপ্তপ্ৰায় ভাষা।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## গ্ৰন্থ তালিকা

* 
* 

## আৰু পঢ়ক

* 
* 

## বাহ্যিক সংসোগ

* ELAR archive of Documentation of the Kundal Shahi Language, Kundal Shahi, Pakistan

শ্ৰেণী: ভাষা
কলকোটি ভাষা

**কলকোটি** বা **গ'এডিজা** এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি পাকিস্তানৰ উজনি ডিৰ জিলাৰ কলকোট অঞ্চলত মুখ্যতঃ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

## ধ্বনি তত্ত্ব
তলত কলকোটি ভাষাৰ ধ্বনিসমূহৰ সবিশেষ দিয়া হৈছে।

### স্বৰধ্বনি

হ্ৰস্বস্বৰ কেন্দ্ৰীকৃত; নাকেৰে উচ্চাৰণ কৰা এটি ফনেমিক প্ৰক্ৰিয়া হ'ব পাৰে।

### ব্যঞ্জনধ্বনি

/q, ʦ, x, z, ɣ, ɽ/ ফনীম খুব সম্ভৱ অন্য ভাষাৰ পৰা অহা শব্দৰ দ্বাৰা ভাষাটোত সোমাই পৰিছে। Voiceless aspirate শৃংখলা সুৰক্ষিত আৰু চুবুৰীয়া পলুলা ভাষাৰ বিপৰীতে, কলকোটিত কোনো breathy voiced শৃংখলা নাই। /ʔ/ৰ ফনেমিক স্থিতি অস্পষ্ট আৰু সম্ভৱতঃ সুৰৰ সৈতে সম্বন্ধিত।

### সুৰ
কলকোটিৰ সুৰ ব্যৱস্থা সম্ভৱতঃ পূৰ্বতে শ্বিনা ভাষাৰ দৰেই আছিল। কিন্তু চুবুৰীয়া কোহিস্তানী ভাষাসমূহৰ প্ৰভাৱত এই ভাষাৰ সুৰ ব্যৱস্থা অতিকৈ জটিল হৈ পৰিছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## গ্ৰন্থ তালিকা

* 

শ্ৰেণী: ভাষা
মাঝী ভাষা

**মাঝী** এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি নেপালৰ কোনো কোনো অংশত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আগতে চুবুৰীয়া ভাৰততো এই ভাষা কোনো কোনো অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই ভাষা মুখ্যতঃ মাঝী লোকে ব্যৱহাৰ কৰে, যি ঐতিহাসিকভাৱে সপ্তকোশী নদী আৰু এই নদীৰ উপনদীসমূহৰ পাৰত বাস কৰিছিল। তদুপৰি নেপালৰ কেন্দ্ৰীয় আৰু পূৰ্বী ভাগতো এই গোষ্ঠীৰ বসতি আছিল। মাঝী লোকে মুখ্যতঃ নদীৰ সৈতে সম্বন্ধীয় কাম কাজেই পৰম্পৰাগতভাৱে কৰিছিল, যেনে মাছ মৰা আৰু নাও চলোৱা।:2 মাঝী ভাষা দেৱনাগৰী লিপিত লিখা হয়।

## স্থিতি
এথনলগৰ মতে মাঝী এটি 6b বিপদাপন্ন ভাষা। নেপালত মাঝী ভাষাৰ প্ৰায় ২৪৪০০ L1 কথোঁতা আছে। বিশ্বত এই ভাষাৰ প্ৰায় ৪৬১২০ L1 আৰু L2 কথোঁতা আছে। নেপালত বাস কৰা গড়িষ্ঠসংখ্যক মাঝী ভাষী লোকেই দ্বিভাষিক: তেওঁলোকে প্ৰায় মাঝীৰ উপৰিও অধিক প্ৰভাৱশালী নেপালী ভাষা জানে।:2 নেপালী ভাষায় লাহে লাহে মাঝী ভাষাক গ্ৰাস কৰি আহিছে ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত। মাঝী ভাষাৰ কোনো আনুষ্ঠানিক মৰ্যদা নাই। তদুপৰি ই শিক্ষা, সংবাদ মাধ্যম, ছপা মাধ্যম আদিতো বিশেষভাৱে উপস্থিত নহয়। সেয়ে এই ভাষাৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰিছে।:2

ভাৰতত মাঝী ভাষাৰ অন্তিম কথোঁতা, ছিক্কিম ৰাজ্যৰ জৰেথাঙৰ থক বাহাদুৰ মাঝীৰ ২০১৬ চনত মৃত্যু হোৱাত ভাৰতত এই ভাষা বিলুপ্ত হৈ পৰিল।

## ধ্বনি তত্ত্ব

### স্বৰধ্বনি
মাঝী ভাষাত ১৩টা স্বৰধ্বনি আছে।.:6, 8

টোকা: মাঝী ভাষাত যুক্তস্বৰ eu, əu, au, əi আৰু oi।:8 স্বৰধ্বনি /ɜː, acː/ কেৱল শব্দৰ শেষ অংশতহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন সকলো স্বৰধ্বনি য'তে ত'তে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।:7

### ব্যঞ্জনধ্বনি
মাঝী ভাষাত ২৮টা ব্যঞ্জনধ্বনি আছে।:9

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা
মুসাসা ভাষা

**মুসাসা** (উচ্চাৰিত মুচাচা) এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি মুখ্যতঃ নেপালত ব্যৱহৃত। ই পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য গোটৰো বিহাৰী উপ-গোটৰ অংশ। এই ভাষা ঘাইকৈ জনকপুৰ, কোশী আৰু সাগৰমথা অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মুসাহাৰ জাতৰ লোকে ঘাইকৈ এই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
উশ্ব'জি ভাষা

**উশ্ব'জি** (এই ভাষা কোৱা লোকে নিজৰ ভাষাক **উশ্ব'জ'<nowiki/>** বোলে) এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি পাকিস্তানৰ খাইবৰ-পখটুনখোৱা প্ৰান্তৰ কোহিস্তান আৰু স্বাট জিলাত মুখ্যতঃ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

## স্থিতি
উশ্ব'জি এটি অতিকৈ লুপ্তপ্ৰায় ভাষা হ'ব পাৰে কাৰণ এই ভাষাৰ নিজৰ অঞ্চলত পশ্তো ভাষাৰ প্ৰভাৱ ভালেমান বিস্তাৰ হৈছে, বিশেষকৈ স্বাট অঞ্চলত।

## সংখ্যা

## লিখন
উশ্ব'জি টৰৱালী আৰু শ্বিনা আখৰৰ কেইবাটাও প্ৰকাৰেৰে ফাৰ্চী-আৰবী লিপিত নাস্তালিক ধৰণেৰে লিখা হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ
Decker 1992 Ushojo

শ্ৰেণী: ভাষা
অৰিহন্ত (জৈন ধৰ্ম)

**অৰিহন্ত** (, ) যিকোনো জীৱ যিয়ে নিজৰ ভিতৰৰ বাসনা যেনে মোহ, ক্ৰোধ, অভিমান আৰু লোভৰ ওপৰত জয় লাভ কৰিছে। এই চাৰি বেয়া কৰ্মৰ নাশ কৰি তেওঁলোকে নিজৰ বাস্তৱ আত্মক জানিব পাৰিছে। অৰিহন্তসমূহক **কেৱলিনো** বোলা হয়, কাৰণ তেওঁলোকে "কেৱল জ্ঞান" প্ৰাপ্ত কৰিছে, যি জগতৰ বাস্তৱতাৰ জ্ঞান। সেয়ে তেওঁলোকক **জিন** নামেৰেও অভিহিত কৰা হয়, যাৰ অৰ্থ হ'ল বিজেতা। নিজৰ জীৱনৰ শেষত জিনসকলে বাকি ৰৈ যোৱা কৰ্মকো নাশ কৰি পেলায় আৰু মোক্ষ লাভ কৰে, যাৰ পাছত তেওঁলোক "সিদ্ধ" হৈ পৰে। জিনৰ শৰীৰ থাকে, আৰু সিদ্ধৰ নাথাকে। জৈন ধৰ্মৰ প্ৰধান মন্ত্ৰৰ অন্যতম ণমোকাৰ মন্ত্ৰই পঞ্চ পৰমেষ্ঠিক নমন জনায়। মন্ত্ৰটোৰ প্ৰথম শাৰীয়েই হ'ল "ণমো অৰিহন্তনাং", অৰ্থাৎ "অৰিহন্তসকলক নমন"।

কেৱলিন দুই প্ৰকাৰৰ হয় বুলি জৈন ধৰ্মত বিশ্বাস আছে:

# তীৰ্থংকৰ কেৱলী: এনে কেৱলিনৰ সংখ্যা ২৪। প্ৰথম তীৰ্থাংকৰ ঋষভনাথ আৰু অন্তিম তীৰ্থাংকৰ জৈন ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক মহাবীৰ। তীৰ্থাংকৰে নিজে কেৱল জ্ঞান লাভ কৰাৰ পাছত আনৰো মুক্তিৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে। 
# সামান্য কেৱলী: এওঁলোকে কেৱল নিজেহে কেৱল জ্ঞান লাভ কৰে।

জৈন ধৰ্মৰ মতে, প্ৰত্যেক জীৱৰে অৰিহন্ত বা জিন হোৱাৰ ক্ষমতা আছে। যিকোনো জীৱই ক্ৰোধ, অহংকাৰ, মায়া আদি ত্যাগি জিন হ'ব পাৰে৷ 

## দৰ্শন
জৈন ধৰ্মৰ মতে, কেৱল জ্ঞান চাৰি প্ৰকাৰৰ কৰ্মৰ নাশ কৰি প্ৰাপ্ত কৰিব পৰা যায়: মায়াময়, জ্ঞানত বাধা দিয়া, দৰ্শনৰ বাধা দিয়া আৰু বাধাময় কৰ্ম, এই ক্ৰমত।  জিনসকল তলৰ ১৮ খুঁতৰ পৰা মুক্ত:

# জন্ম;
# জৰা (বৃদ্ধাৱস্থা);
# তৃষ্ণা;
# ক্ষুধা;
# বিস্ময়;
# অৰতি (অসন্তুষ্টি);
# ক্ষেদ;
# ৰোগ;
# শোক;
# মাদ;
# মোহ;
# ভয়;
# নিদ্ৰা;
# চিন্তা;
# স্বেদ (ঘমা);
# ৰাগ;
# দ্বেষ; আৰু
# মৃত্যু।

### কেৱল জ্ঞান
thumb| মহাবীৰৰ কেৱল জ্ঞান
জৈন ধৰ্মৰ কেৱল জ্ঞানৰ অৰ্থ অসীম, সৰ্ব-স্বীকাৰী জ্ঞান যিয়ে প্ৰতিফলিত কৰে, আইনাৰ দৰে, সকলো পদাৰ্থ সিহঁতৰ প্ৰত্যেক প্ৰকাৰত, অতীন, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতলৈকে।  জৈন গ্ৰন্থৰ মতে, কেৱল জ্ঞান পৱিত্ৰ জীৱৰ প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্য।

কেৱল জ্ঞানৰ চাৰি অসীম হ'ল- 

# অনন্ত জ্ঞান
# অনন্ত দৰ্শন
# অনন্ত সুখ
# অনন্ত বীৰ্য

## তীৰ্থংকৰ
right|thumb| ''বৰ্দ্ধমান মহাবীৰৰ'' প্ৰতিচ্ছবি, বৰ্তমানৰ অৰ্ধকাল চক্ৰৰ ২৪তম আৰু শেষ তীৰ্থংকৰ
যি জিনে জৈন ধৰ্মৰ পুনৰ্স্থাপনা কৰে, তেওঁলোকক তীৰ্থংকৰ বোলা হয়। তীৰ্থংঅকৰসকলে জৈন সংঘক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি তুলে, যাৰ সদস্য: সাধু, সাধ্বী, শ্ৰৱক আৰু শ্ৰৱিকা।

প্ৰথম তীৰ্থংকৰ আছিল ঋষভনাথ আৰু ২৪তম তথা অন্তিম তীৰ্থংকৰ আছিল মহাবীৰ যি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫৯৯ৰ পৰা ৫২৭লৈকে জীয়াই আছিল।

জৈন ধৰ্মত জিনৰ ৪৬ বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা হৈছে। তাৰেই ৪টা অনন্ত, ৩৪টা অতীশয় আৰু ৮টা প্ৰাতিহাৰ্য। 

প্ৰাতিহাৰ্যকেইটা হ'ল- 

# অশোক গছ ;
# সিংহাসন;
# চত্ৰ;
# ভামদল;
# দিব্য ধ্বনি;
# পুষ্পবৰ্ষ;
# কমৰ; আৰু
# দুণ্ডুভি।

## নিৰ্বাণ
নিৰ্বাণৰ সময়ত অৰিহন্তে বাকি ৰৈ যোৱা অঘতি কৰ্মসমূহকো ত্যাগ কৰে:

# নম (শৰীৰ)
# গোত্ৰ (মৰ্যদা)
# বেদনীয় (কষ্ট আৰু সুখ)
# আয়ুষ্য (স্বাস্থ্য)

এই চাৰি কৰ্মই জীৱৰ বাস্তৱ প্ৰকৃতিক প্ৰভাৱিত নকৰে, সেয়ে এইকেইটা অঘতি কৰ্ম।

## উপাসনা
ণমোকাৰ মন্ত্ৰত, নমো অৰিহন্তনাং, নমো সিদ্ধনাং বুলি জৈনসকলে প্ৰথমে জিনসকলক আৰু তাৰ পাছত সিদ্ধসকলক নমন কৰে। যদিও পাছৰকেইজন নিখুঁত আত্মা যিয়ে সকলো কৰ্ম ত্যাগ কৰিছে, অৰিহন্তসমূহক অস্তিত্বৰ এক উচ্চতৰ সমতলত থকা বুলি জ্ঞান কৰা হয়। জৈন গ্ৰন্থ দ্ৰব্যসংগ্ৰহত লিখা হৈছে:

## টোকাসমূহ

## তথ্যসূত্ৰ

* 
* 
* 
*
কুকি জনগোষ্ঠী

**কুকি জনগোষ্ঠী** () হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মণিপুৰ, নাগালেণ্ড, অসম, মেঘালয়, ত্ৰিপুৰা আৰু মিজোৰামৰ লগতে চুবুৰীয়া দেশ বাংলাদেশ আৰু ম্যানমাৰৰ এটা জনগোষ্ঠী। এওঁলোক চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ এটা জনগোষ্ঠী।।। ভাৰত, বাংলাদেশ আৰু ম্যানমাৰৰ ভিতৰত থকা কেইবাটাও পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কুকিসকল অন্যতম। উত্তৰ-পূব ভাৰতত অৰুণাচল প্ৰদেশৰ বাহিৰে সকলো ৰাজ্যতে তেওঁলোকৰ উপস্থিতি পৰিলক্ষিত হয়।

ভাৰতৰ কুকি জনগোষ্ঠীৰ প্ৰায় পঞ্চাশটা জনগোষ্ঠীক অনুসূচিত জনগোষ্ঠী হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে, সেই বিশেষ কুকি জনগোষ্ঠীয়ে কোৱা উপভাষাৰ লগতে তেওঁলোকৰ উৎপত্তিস্থল অঞ্চলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।

ম্যানমাৰৰ চিন জনগোষ্ঠী আৰু মিজোৰামৰ মিজো জনগোষ্ঠী কুকিসকলৰ আত্মীয় জনগোষ্ঠী। সামূহিকভাৱে তেওঁলোকক জো-জনগোষ্ঠী বুলি কোৱা হয়।

## লগতে চাওক
* জালে'ন-গাম
* ১৯৯৭–১৯৯৮ চনৰ কুকি–পাইটে জাতিগত সংঘৰ্ষ
* ১৯৯২ চনৰ কুকি–তামিল জাতিগত সংঘৰ্ষ

## তথ্য সূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
শ্ৰেণী:উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী
পালুলা ভাষা

**পালুলা**, **ফালুৰা**, **পাল'লা** বা **ফালুল**', যাক **অশ্ৰেতী** বা (খোৱাৰ ভাষী লোকে ব্যৱহাৰ কৰা) **ডাঙৰিক্বাৰ** নামেৰেও জনা যায় এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি প্ৰায় ১০০০০ লোকে অশ্ৰেত আৰু বিয়'ৰি উপত্যকাৰ লগতে শ্বিশ্বি উপত্যকাৰ পুৰি বা পুৰিগল আৰু কলকটক গাৱঁৰ (এই গাওঁ পাকিস্তানৰ খাইবৰ পখতুনখোৱাৰ চিত্ৰল জিলাত স্থিত) অন্ততঃ এটি অংশত কোৱা হয়।

কোনো কোনো সৰু গাৱঁত পালুলাৰ ব্যৱহাৰ নাইবা নোহোৱা হৈছে (যেনে দ্ৰোছৰ ওচৰৰ ঘোছ গাৱঁত) নহ'লে এই ভাষা কোৱা লোকে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক প্ৰসাৰিত খোৱাৰ ভাষা ক'বলৈ লৈছে। পিচে, পালুলা ভাষাৰ মূল অঞ্চল, অৰ্থাৎ বিয়'ৰি আৰু অশ্ৰেত উপত্যকাত ই এটি শক্তিশালী আৰু বিকাশশীল ভাষা হৈয়ে আছে। সেই অঞ্চলৰ প্ৰায় সকলো লোকেই এই ভাষাক নিজৰ মাতৃভাষা জ্ঞান কৰে, এক সৰু অংশক বাদ দি।

পালুলা শব্দ উচ্চৰণ কৰিবলৈ আতাইকেইটা স্বৰধ্বনি দীঘলকৈ উচ্চাৰণ কৰা হয় আৰু শেষৰটো বৰ্ধমান সুৰেৰে কোৱা হয়।

## অধ্যয়ন আৰু বৰ্গীকৰণ
পালুলা ভাষাক জৰ্জ মৰ্গেনষ্টিয়াৰ্ণ (১৯২৬, ১৯৪১), কেণ্ডাল ডেকাৰ (১৯৯২), হেন্ৰিক লিকজেগ্ৰেন (২০০৮, ২০০০৯, ২০১০) আৰু হেন্ৰিক লিজেগ্ৰেন তথা নচীম হাইদৰ (২০০৯, ২০১১)ত চিহ্নিত কৰা হৈছে।

পালুলা ভাষাক এটি দাৰ্দিক ভাষা বুলি কোৱা হয়, কিন্তু ই ভৌগোলিক ভিত্তিতহে দাৰ্দিক আখ্যিত, ভাষিক ভিত্তিত নহয়।

## ধ্বনিতত্ত্ব

### স্বৰধ্বনি

তলত পালুলা ভাষাৰ শ্বৰধ্বনিসমূহ দিয়া হৈছে।

কিছু কিছু স্থানত নাকেৰে উচ্চাৰণ কৰাৰো নিয়ম আছে।

### ব্যঞ্জনধ্বনি

তলত এই ভাষাৰ ব্যঞ্জনধ্বনিসমূহ উল্লেখ কৰা হৈছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
মেইতেই জনগোষ্ঠী

**মেইতেই জনগোষ্ঠী** () নতুবা **মীতেই জনগোষ্ঠী** () হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু প্ৰধান জনগোষ্ঠী। তেওঁলোকে ভাৰতীয় গণৰাজ্যৰ ২২টা চৰকাৰী ভাষাৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু মণিপুৰৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী ভাষা মেইতেই ভাষা (আনুষ্ঠানিকভাৱে মণিপুৰী বুলি কোৱা হয়) কয়। মেইতেইসকলে মূলতঃ আধুনিক মণিপুৰৰ ইম্ফল উপত্যকা অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল যদিও ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্য অসম, ত্ৰিপুৰা, নাগালেণ্ড, মেঘালয়, মিজোৰামত যথেষ্ট জনসংখ্যাই সম্প্ৰতি বসতি স্থাপন কৰিছে। চুবুৰীয়া দেশ ম্যানমাৰ আৰু বাংলাদেশতো মেইতেইসকলৰ উল্লেখযোগ্য উপস্থিতি আছে। মেইতেই জনগোষ্ঠীয়ে মণিপুৰৰ প্ৰায় ৫৩% জনসংখ্যাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

## উৎস আৰু ইতিহাস
মেইতেই বুৰঞ্জী চেইথাৰল কুম্বাবাৰ প্ৰথম খণ্ডবোৰত মেইতেইৰ ক্ৰমান্বয়ে সমগ্ৰ মণিপুৰত বিয়পি পৰা আৰু অন্যান্য বংশক এক সংঘবদ্ধ ৰূপত একেলগ কৰাৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।

উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ লৌহ যুগ আৰু প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ মাজৰ পৰিসৰ সম্পৰ্কে মণিপুৰী ইতিহাসৰ বিষয়ে লিখিত তথ্য-পাতি অতি কম। তদুপৰি, ইতিহাসৰ লগতে বাসিন্দাসকলৰ নৃতাত্ত্বিক-ভাষিক পটভূমিও বহুলাংশে অজ্ঞাত।

## ভাষা

মেইতেই লোকসকলে মেইতেই ভাষা (মণিপুৰী ভাষা বুলিও জনা যায়) কয়, যিটো তিব্বতীয়-বাৰ্মীজ ভাষা। মেইতেই ভাষা ভাৰতৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ভাষাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, আৰু ১৯৯২ চনত ইয়াক ভাৰতৰ সংবিধানৰ অষ্টম অনুসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

ঐতিহাসিকভাৱে আৰু বহুতো ব্যৱধানৰ পিছত বৰ্তমান মেইতেই ভাষাটো থলুৱা মেইতেই মায়েক লিপিৰে লিখা হয়। এই লিপিৰ ঠাইত ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাংলা লিপিৰ আধাৰত বৰ্ণমালা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যোৱা দশকবোৰত মেইতেই মায়েক লিপিৰ পুনৰুজ্জীৱন ঘটিছে, আৰু এতিয়া ৰাস্তাৰ চিন, বাতৰি কাকত, সাহিত্য আৰু বিধানসভাৰ কাৰ্য্যবিধিতো ইয়াৰ ব্যৱহাৰ হোৱা পৰিলক্ষিত হয়।

ইতিহাসবিদ আৰু সাহিত্যসকলে লিখা মেইতেই ভাষাৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক সাহিত্যিক গ্ৰন্থৰ ভিতৰত আছে:

*চেইথাৰল কুম্বাবা, মেইতেই ৰজাসকলৰ ৰাজকীয় বুৰঞ্জী
*ৱাকোক্লন হিলেল থিলেল চালাই আমিলন পুকোক পুয়া, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৪০০ চনত প্ৰথম লিখা আৰু ১৯৭১ চনত পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰা আটাইতকৈ পুৰণি মেইতেই পাণ্ডুলিপি
*পুয়া (মেইতেই গ্ৰন্থ), সংৰক্ষিত পাণ্ডুলিপি (অৰ্থাৎ "পূৰ্বপুৰুষৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰা")
## পঞ্জিকা
পঞ্জিকাসকলে মালিয়াফাম পালচা কুমছিং নামৰ পৰম্পৰাগত পঞ্জিকা অনুসৰণ কৰে, য’ত ১২ মাহ আৰু ৭ দিনীয়া সপ্তাহ থাকে।
## প্ৰব্ৰজনকাৰী
### ম্যানমাৰ (বাৰ্মা)

ম্যানমাৰত মেইতেইৰ এটা বৃহৎ সম্প্ৰদায় আছে, যাক বাৰ্মিজ ভাষাত কাথে বুলি কোৱা হয়। ম্যানমাৰৰ অন্যান্য হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ দৰে ইহঁত নহয়। মেইতেইসকল শাৰীৰিক ৰূপৰ ক্ষেত্ৰত অন্যান্য বাৰ্মিজ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে মিল খায়, যাৰ ফলত তেওঁলোকৰ বাৰ্মিজ সমাজত একত্ৰীকৰণ ত্বৰান্বিত হৈছে। ১৯৫০ চনৰ আৰম্ভণিতে বাৰ্মিজ মেইটেইসকলৰ সংখ্যা আছিল প্ৰায় ৪০,০০০ আৰু ইয়াৰে এক তৃতীয়াংশই মাণ্ডেলেত বাস কৰিছিল। বৰ্তমানৰ অনুমান প্ৰায় ২৫,০০০ উত্তৰে মিইটকিনা, দেশৰ মাজমজিয়াত থকা হোমালিন, কালেৱা, প্যায় আৰু দক্ষিণে ইয়াংগনৰ ওচৰৰ গাঁওসমূহকে ধৰি মেইটেইসকলে সমগ্ৰ দেশতে পুনৰ সংস্থাপন কৰিছে। ম্যানমাৰত তেওঁলোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰিয়েই আছে।
### বাংলাদেশ
উত্তৰ-পূব বাংলাদেশৰ চিলেট সংমণ্ডলত বহুতো মণিপুৰী বা মেইতেই লোকে বসবাস কৰে।

## লগতে চাওক
*ইৰ’ম্বা
*মণিপুৰী ব্ৰাহ্মণ
*মণিপুৰী ৰজাৰ তালিকা
*মেইৰা পাইবি
*নিংথৌজা বংশ
*সাজিবু নোংমা পানবা

## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:মণিপুৰ
শ্ৰেণী:মণিপুৰৰ জনগোষ্ঠী
প্লেটো

**প্লেটো** ( ;   ; 428/427 বা 424/423 – 348/347 খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এজন ধ্ৰুপদী গ্ৰীক দাৰ্শনিক আছিল। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ৪২৮ বা ৪২৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত গ্ৰীচৰ এথেন্স চহৰত। তেওঁৰ শিক্ষক আছিল বিখ্যাত দাৰ্শনিক চক্ৰেটিছ। প্লেটোৰ জীৱনত চক্ৰেটিছৰ প্ৰভাৱ আছিল অনন্য। সেইদৰে প্লেটোৰ জনপ্ৰিয় শিষ্য আছিল এৰিষ্টটল। উল্লেখযোগ্য যে প্লেটোৰ প্ৰকৃত নাম আছিল **এৰিষ্টক্লচ, চন অৱ এৰিষ্টন, অফ দ্য ডীম কলাইটাছ** আৰু প্লেটো নামটো এটা উপনাম হিচাপেহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। প্লেটোৰ শাৰীিৰক শিক্ষাৰ শিক্ষকজনে তেওঁৰ বহল শৰীৰৰ বাবে তেওঁক প্লেটো নামটো প্ৰদান কৰিছিল বুলি জনা যায়। অৱশ্যে এইক্ষেত্ৰত আৰু এটা মতামতো প্ৰণিধানযোগ্য। কিছুসংখ্যক গৱেষকৰ মতে প্লেটোৰ কপালৰ অংশটো যথেষ্ট বহল আছিল আৰু সেইবাবে তেওঁ প্লেটো নামটো পালে। উল্লেখ্য যে গ্ৰীক ভাষাত Platus শব্দটোৱে 'বহল' অৰ্থ বুজায়। যি কি নহওক, চক্ৰেটিছৰ মৃত্যুৰ পাছত প্লেটোৱে মনৰ দুখত গ্ৰীচ আৰু ভূমধ্য অঞ্চলত ঘূৰি ফুৰোতে তেওঁক এবাৰ সাগৰীয় ডকাইতৰ দলে অপহৰণ কৰিছিল। প্লেটোক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ তেওঁৰ বন্ধুসকলে টকা-পইচা গোটাইছিল যদিও ডকাইতৰ দলটোৱে প্লেটোক তাৰ আগেয়েই মুকলি কৰি দিয়ে। তাৰ পাছত বন্ধুসকলে মিলি প্লেটোক এখন বিদ্যালয় খুলি দিয়ে। প্লেটোৰ এই বিদ্যালয়খনৰ নাম হৈছে একাডেমী। 

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:গ্ৰীচৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক
বি এন ৰেড্ডী

**বম্মিৰেড্ডী নৰসিংহ ৰেড্ডী** ( ; ১৬ নৱেম্বৰ ১৯০৮ – ৮ নৱেম্বৰ ১৯৭৭), এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ, যি পেছাগতভাৱে **বি এন ৰেড্ডী** নামেৰে পৰিচিত আছিল। তেওঁ তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ আৰম্ভণি পৰ্যায়ৰ ব্যক্তিত্ব আছিল। তেওঁৰ পূৰ্বৰ বহু ছবি যেনে *বন্দে মাতৰম* (১৯৩৯), *দেৱতা* (১৯৪১)ত ভি নাগায়াই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এন টি ৰামা ৰাও আৰু ভানুমতী অভিনীত তেওঁৰ *মল্লীশ্বৰী* (১৯৫১) ছবিখনক এখন কালজয়ী ক্লাছিক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। দক্ষিণ ভাৰতৰ পৰা দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথমজন ব্যক্তি। তেওঁ আছিল প্ৰথম ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ ব্যক্তিত্ব, যিয়ে ডাক্তৰ অৱ লেটাৰ্ছ সন্মান লাভ কৰিছিল।
## সংক্ষিপ্ত জীৱনী
১৯০৮ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰত বৰ্তমানৰ কদাপা জিলাৰ কোথাপল্লী গাঁৱৰ এটা কৃষক পৰিয়ালত বম্মিৰেড্ডী নৰসিংহ ৰেড্ডীৰ জন্ম হয়। পিতৃ আছিল নৰসিংহ ৰেড্ডী। তেওঁ চাৰিজন ভাতৃৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ আছিল; আন সকল হ'ল- বি নাগি ৰেড্ডী, বি এন কণ্ডা ৰেড্ডী আৰু বি ৰামালিংগা ৰেড্ডী।

প্ৰদ্দাতুৰত তেওঁ স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ হয়। পিছলৈ মাদ্ৰাজতো স্কুলীয়া শিক্ষা অব্যাহত থাকে। পচাইয়াপ্পা কলেজত নামভৰ্তি কৰিছিল যদিও স্নাতক ডিগ্ৰী নোলোৱাকৈয়ে ওলাই আহে। পিছলৈ তেওঁ অডিটিং আৰু একাউণ্টিং অধ্যয়ন কৰে আৰু এখন অডিটিং ফাৰ্মত শিক্ষা-নবিচী হিচাপে কাম কৰে।

এইচ এম ৰেড্ডীয়ে প্ৰযোজনা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পাছত বি.এন. ৰেড্ডী আৰু বি নাগী ৰেডীয়ে তেওঁৰ সৈতে মিলি ৰোহিনী পিকচাৰ্ছ গঠন কৰে।

## বঁটা
;ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা
*৩য় ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (১৯৫৫)– শ্ৰেষ্ঠ তেলুগু পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ চিলভাৰ মেডেল – *বাংগাৰু পাপা*
*৫ম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা  (১৯৫৭) – শ্ৰেষ্ঠ তেলুগু পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ চাৰ্টিফিকেট অফ মেৰিট – *ভাগ্যৰেখা*
*১৯৬৬ – শ্ৰেষ্ঠ তেলুগু পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা –*ৰংগালু ৰত্নম*
*২২তম ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (১৯৭৪) – দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা 
;ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (দক্ষিণ)
*শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (তেলুগু)– *গংগাৰু পঞ্জাৰম* (১৯৬৯)
;নন্দী বঁটা
*শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ নন্দী বঁটা (স্বৰ্ণ) - *ৰংগালু ৰত্নম* (১৯৬৬)
*তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবিৰ নন্দী বঁটা (ব্ৰঞ্জ)  - *বংগাৰু পঞ্জাৰম* (১৯৬৯)
*শ্ৰেষ্ঠ গল্পলেখনৰ নন্দী বঁটা - *পেল্লি কানি পেল্লি * (১৯৭৬)
;অসামৰিক বঁটা
*পদ্মভূষণ (১৯৭৪)
;অন্যান্য সন্মান
*ডক্টৰ অফ লেটাৰছ্

## তথ্যউৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 

শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:তেলুগু ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
ধীৰেন্দ্ৰ নাথ গাংগুলী

**ধীৰেন্দ্ৰ নাথ গাংগুলী** ( ; ২৬ মাৰ্চ ১৮৯৩ – ১৮ নৱেম্বৰ ১৯৭৮) এজন দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী আৰু পদ্মভূষণ লাভ কৰা চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগী আৰু বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা, পৰিচালক। ধীৰেণ গাংগুলী বা ডি.জি. নামেৰে তেওঁ অধিক পৰিচিত আছিল। তেওঁ কেইবাটাও চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কোম্পানী- ‘ইণ্ডো ব্ৰিটিছ ফিল্ম কোম্পানী’, ‘ব্ৰিটিছ ডমিনিয়ন ফিল্মছ’, ‘লোটাছ ফিল্ম কোম্পানী’ স্থাপন কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ নিউ থিয়েটাৰৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিছিল। তেওঁ কমেডী ধাৰাৰ বহুতো ছবি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল কলিকতাত আৰু মৃত্যুও হৈছিল একেখন চহৰতে।
গাংগুলীয়ে শান্তিনিকেতনৰ বিশ্ব ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। পিছত তেওঁ হায়দৰাবাদৰ ষ্টেট আৰ্ট স্কুলৰ প্ৰধান শিক্ষক হয়। ১৯১৫ চনত তেওঁ নিজৰ মেক-আপ কৌশল সম্বলিত *ভৱকী অভিব্যক্তি* নামৰ ফটোগ্ৰাফৰ কিতাপ এখন প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ এই কলা ব্ৰিটিছ ভাৰত তথা স্বাধীন ভাৰতৰ চোৰাংচোৱা বিষয়াসকলকো শিকাইছিল। তেওঁলোক বৰ্তমান বাংলাদেশৰ অন্তৰ্গত বৰিশালৰ নিবাসী আছিল। 
## কৰ্মজীৱন
### ইণ্ডো-ব্ৰিটিছ ফিল্ম কোম্পানী
ফটোগ্ৰাফী সম্পৰ্কীয় কিতাপখনৰ বাবেই গাংগুলী জে এফ মদনৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে আৰু তেওঁৰ ছবিত বিনিয়োগ কৰিবলৈ সন্মত হয়। গাংগুলী আৰু মদন থিয়েটাৰৰ পৰিচালক নীতিশ লাহিৰীয়ে ১৯১৮ চনত বঙালী মালিকানাধীন প্ৰথমটো চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কোম্পানী ইণ্ডো ব্ৰিটিছ ফিল্ম কোম্পানী গঠন কৰে। নীতিশ লাহিৰীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত এখন নিৰ্বাক কমেডী ছবি *বিলাত ফেৰৎ* (১৯২১) এই কোম্পানীৰ প্ৰথম ছবি। ১৯২২ চনত তেওঁলোকে আৰু দুখন ছবি মুক্তি দিয়ে- *যশোদা নন্দন* আৰু *সাধু ঔৰ চেইতান*।
### লোটাছ ফিল্ম কোম্পানী
গাংগুলীয়ে হায়দৰাবাদত লোটাছ ফিল্ম কোম্পানী প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ লগতে নিজামৰ সহায়ত এটা ফিল্ম ষ্টুডিঅ আৰু দুটা চলচ্চিত্ৰ গৃহ স্থাপন কৰে। ১৯২৪ চনত বম্বেত নিৰ্মিত *ৰাজিয়া বেগম* নামৰ ছবিখনৰ তেওঁ বিতৰক হিচাপে কাম কৰিছিল। এই ছবিখনত এজন হিন্দু যুৱকৰ প্ৰেমত পৰা এগৰাকী মুছলমান ৰাজকুমাৰীৰ কাহিনী চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।  ইয়াৰ ফলত নিজাম ক্ষুব্ধ হৈ পৰে আৰু গাংগুলীক হায়দৰাবাদ এৰি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।
### ব্ৰিটিছ ডমিনিয়ন ফিল্মছ্
গাংগুলীয়ে কলিকতালৈ উভতি আহি শেষত আন এটা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কোম্পানী ব্ৰিটিছ ডমিনিয়ন ফিল্মছ গঠন কৰে। অভিনেতা প্ৰমথেশ বৰুৱাই এই কোম্পানীত বিনিয়োগ কৰাৰ লগতে  কোম্পানীটোৱে নিৰ্মাণ কৰা এখন ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। কিন্তু নতুন শব্দ প্ৰযুক্তি আৰু সবাক চলচ্চিত্ৰৰ আগমনৰ ফলত এই চলচ্চিত্ৰ কোম্পানীটো বিফল হয়। সেইবাবে তেওঁ বৰুৱাই স্থাপন কৰা বৰুৱা পিকচাৰ্ছ কোম্পানীত যোগদান কৰে। কিন্তু কম সময়ৰ ভিতৰতে বৰুৱা আৰু গাংগুলী- দুয়ো বি এন চিৰকাৰৰ নিউ থিয়েটাৰত যোগদান কৰে।
## স্বীকৃতি
* পদ্মভূষণ (১৯৭৪)
* দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা (১৯৭৫)
## তথ্যউৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
* Bangla Films Online 

শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক
শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা
শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
ছাৱী ভাষা

**ছাৱী** বা **ছাউজী** এটি লুপ্তপ্ৰায় দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি আফগানিস্তান আৰু উত্তৰ-পশ্চিম পাকিস্তানত মূলতঃ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাক শ্বিনা ভাষিক গোটৰ অংশ জ্ঞান কৰা হয় দাৰ্দিক ভাষাসমূহৰ মাজত।

এই ভাষা ছাউ গাৱঁত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, অৰণ্ডু চহৰৰ দক্ষিণ দিশে প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ, কুনাৰ নদীৰ পূব দিশে যিয়ে পাকিস্তানৰ চিত্ৰল অঞ্চলৰ সৈতে সীমা ৰাখে। ছাৱী ভাষী লোকে নিজকে গৱাৰ জনগোষ্ঠীৰ অংশ জ্ঞান কৰে, যি সেই গাৱঁৰ উপৰিও ওচৰৰ ছখনমান গাৱঁত থাকে আৰু যাৰ ভাষা সাধাৰণতে গৱাৰবাতী। তেওঁলোকৰ সৈতে কথোপকথন কৰিবলৈ ছাৱী ভাষী লোকে সাধাৰণতে পশ্তো ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে বুলি পোৱা গৈছে। আফগাতিস্তানত দেখা দিয়া দীঘলীয়া ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ সময়ত ছাউ গাৱঁৰ লোকক চিত্ৰল আৰু দীৰ অঞ্চলৰ শৰণাৰ্থী শিবিৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমানে তেওঁলোক আকৌ আফগানিস্তানলৈ উভতি গৈছে।

## ইতিহাস
ছাৱী ভাষাৰ নিকটতম ভগ্নি ভাষা হ'ল চিত্ৰলৰ ওপৰৰ কুনাৰ উপত্যকাৰ অশ্ৰেত অঞ্চলত ব্যৱহৃত পালুলা ভাষাৰ দক্ষিণ প্ৰকাৰ। বহুতো ছাৱী ভাষী লোকে দুয়ো ভাষাৰ মাজৰ সামঞ্জস্য জানে, আৰু অনেকে অশ্ৰেতত থকা লোকক নিজৰ "ভাই" জ্ঞান কৰে। হেন্ৰিক লিলজেগ্ৰেণৰ অধ্যয়নৰ মতে বিভিন্ন বৈশিষ্ট্য নিজৰ মাজত একেই থকা এই ভাষাসমূহ কোৱা লোক নিশ্চয়েই সিন্ধু নদীৰ পাৰৰ বৰ্তমানৰ ডিয়ামেৰ জিলাৰ পৰা পৰিভ্ৰমণ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ আগতে উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পালুলাৰ মাজত এটি ফাঁট মেলিছিল, আৰু দক্ষিণ পালুলাৰ পৰাই পাছলৈ ছাৱী ভাষা ওলাই আহিছে। বৰ্তমানে দেখা পোৱা উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পালুলাৰ মাজৰ সামঞ্জস্য তেন্তে অভিসৰণৰ ফল হিচাপে বুজাব পৰা যাব।

## ব্যাকৰণ
দুৰ্বল সশব্দ এস্পিৰেট (ভ, ধ, ঘ) ১৯৬৭ চনত বুড্ড্ৰুছে সাৱধান হৈ নথিভুক্ত কৰিছিল, কিন্তু লিলজেগ্ৰেণে ২০০৯ চনত নিজৰ পত্ৰৰ ৩১ নং পৃষ্ঠাত উল্লেখ কৰিছে যে তেওঁ সাক্ষাৎকাৰ লোৱা মানুহৰ ভাষ্যত এই ধ্বনিসমূহ পোৱা নগ'ল। ই সম্ভৱ যে এস্পিৰেছন নোহোৱা হোৱা আৰু সুৰ ব্যৱস্থা বিকাশ হোৱা প্ৰক্ৰিয়া একেলগে ঘটিছিল।

সম্ভৱতঃ গৱাৰবাতী ভাষাৰ প্ৰভাৱত, ছাৱী ভাষাত voiceless lateral fricative ** বিকশিত হ'ল **tr* যুক্তব্যঞ্জন ধ্বনিৰ পৰা, ভাষাটোৰ প্ৰাৰম্ভিক স্তৰতে। উদ্দহৰণ স্বৰূপে, ছাৱী ভাষাত "তিনি"ৰ বাবে *ɬo* ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু দক্ষিণ পালুলাত *tróo*।

আন শ্বিনা প্ৰকাৰসমূহৰ বিপৰীতে, ছাৱী আৰু পালুলা ভাষাত অতীত আৰু বৰ্তমান কাল ব্যক্তিৰ বাবে চিহ্নিত কৰা নহয়, বৰং প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে particle-ভিত্তিতহে ক্ৰিয়া চিহ্নিত কৰা হয়, উপৰোৱাভাৱেহে ব্যক্তিৰ সৈতে সহযোগ দেখা যায়। তোৰৱালী ভাষাৰ দৰে,, ছাৱী ভাষাতো নামভিত্তিক morphologyত animacyৰ বাবে ব্যাকৰণত  নিয়ম আছে (যাৰ বিপৰীতে কলশ, খোৱাৰ, শুমশ্তী আৰু পাশ্বায়ী ভাষাত verbal morphologyতহে ই ব্যাকৰণত ঠাই পায়)। কৰ্তা প্ৰত্যয় -e perfective transitive ক্ৰিয়াসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ হয়। মুখ্য শ্বিনা প্ৰকাৰসমূহৰ বিপৰীত, ছাৱী ভাষাত কোনো কৰ্তা প্ৰত্যয় imperfective transitive ক্ৰিয়াৰ বাবে নাই।

## তথ্য সংগ্ৰহ

## গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

শ্ৰেণী: ভাষা
পাশ্বায়ী ভাষা

**পাশ্বায়ী ভাষা** (پشه اې ژبه) এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি উত্তৰ-পূব আফগানিস্তানৰ কপীচ, লঘমন, ননগঢ়ৰ, নূৰিস্তান, কুনাৰ আৰু কাবুল অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

২০০৩ চনৰ আগলৈকে এই ভাষাৰ কোনো লিখিত ৰূপ নাছিল। এই ভাষাৰ উপভাষাসমূহৰ চাৰি মুখ্য প্ৰকাৰ আছে, যি পৰস্পৰৰ মাজত বোধগম্য নহয়। এই প্ৰকাৰসমূহৰ মাজত কেৱল ৩০%হে শাব্দিক সামঞ্জস্য আছে।

* উত্তৰপূৰ্বী: অৰেত, চলছ, কণ্ডক, কোৰংগাই, কুৰডৰ
* উত্তৰ্পশ্চিমীয়া: অলচই, বোলঘাইন, গুলবহাৰ, কোহনাদেহ, লাউৰ'ৱান, নাজিল, নংগৰচ, পচগন, পণ্ডউ, পৰঝগন, পাশ্বাগৰ, চঞ্জন, শ্বামাকোট, শ্বুটুল, উজবিন, ৱাডাউ
* দক্ষিণ-পশ্চিম: ডমেঞ্চ, লঘমানি, চুম, উজনী আৰু নামনি দৰঈ নূৰ, ৱেগালী
* দক্ষিণ-পশ্চিম: ইশ্পি, ইস্কেন, টগঊ

এই ভাষাৰ ব্যাকৰণ এখন ডক্টৰেল গৱেষণাগ্ৰন্থ হিচাপে ২০১৪ চনত লিখা গৈছিল।

## ধ্বনিতত্ত্ব

### ব্যঞ্জনধ্বনি

* [h] is only phonemic in the Amla dialect.
* Sounds [f] and [q] can also occur, but only in loanwords and among Dari speakers.
* [ʂ] is more commonly heard among older speakers, but is lost among younger speakers, and is heard as a postalveolar [ʃ].
* [ʐ] is more commonly heard among older speakers, but is lost among younger speakers, and is heard as a postalveolar [ʒ].
* /ʋ/ is heard before front vowels /i e/. When occurring before or after central or back vowels /a u o/, it is heard as [w].
* According to Masica (1991) some dialects have a //.

### স্বৰধ্বনি

* Only mid or low vowels have lengthened equivalents.
* /e/ can be heard as [ɛ] and /a/ can be heard as [ə] or [æ], in certain environments.

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
দামেলী ভাষা

**দামেলী**, **দামীয়া** বা **গিদোজ** এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি প্ৰায় ৫০০০ লোকৰ দ্বাৰা মুখ্যতঃ পাকিস্তানৰ খাইবৰ-পাখতুনখোৱা প্ৰান্তৰ চিত্ৰল জিলাৰ ডোমেল চহৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

ডোমেল বা ডামেল উপত্যকা ড্ৰোছৰ প্ৰায় দহ মাইল দক্ষিণ দিশে অৱস্থিত, যি চিত্ৰল বা কুনাৰ নদীৰ পূব দিশে স্থিত। তাৰ মাজেৰেই মিৰখানি দুৰ্গৰ পৰা অৰণ্ডুলৈ যোৱা পথ পাৰ হয়।

ডামেলী সেই গাওঁসমূহৰ মুখ্য ভাষা য'ত এই ভাষা ব্যৱহাৰ হয়, আৰু এই ভাষা প্ৰায় সকলো ল'ৰা-ছোৱালীয়েই সেই অঞ্চলসমূহত শিকে। সেই জনসংখ্যাৰ প্ৰায় লোকেই দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে পশ্তো ভাষাও শিকে। কোনো কোনোৱে খোৱাৰ আৰু উৰ্দু ভাষাও শিকে। তথাপিও সেই অঞ্চলত বৃহৎ ভাষিক পৰিৱৰ্তনৰ কোনো চিন দেখা দিয়া নাই, আৰু দামেলী এটি সুৰক্ষিত ভাষা।

## শিক্ষা
এমিল পেৰ্ডেৰৰ ফীল্ড কৰ্মৰ ভিত্তিত লিখা ২০১৩ চনৰ গৰেষণা গ্ৰন্থ "এ গ্ৰামাটিকেল ডেস্ক্ৰিপ্সন অৱ দামেলী" হ'ল দামেলী ভাষাৰ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ বিৱৰণী। পেৰ্ডেৰৰ কামৰ আগত, দামেলী ভাষাৰ বিষয়ে তথ্য মুখ্যতঃ গিয়ৰ্গ মৰ্গেনষ্টিয়াৰ্ণৰ প্ৰবন্ধ এটাৰ পৰা লোৱা হৈছিল, যি ১৯৪২ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল: "ন'টছ অন দামেলী: এ কাফিৰ-দাৰ্দিক লেংগুৱেজ অৱ দ্য চিত্ৰল"। কেণ্ডাল ডেকাৰৰ ১৯৯২ চনৰ এক সামাজিক-ভাষিক চাৰ্ভে'টো দামেলী ভাষাৰ বিষয়ে এটি অধ্যায় আছে।

## বৰ্গীকৰণ
দামেলী ভাষাক এটি ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা গণ্য কৰা হয়, যি দাৰ্দিক গোটৰ অন্তৰ্গত। দাৰ্দিক ভাষাসমোহক আগতে ভাৰতীয়-ইৰানীয় গোটৰ ভিতৰত এক স্বতন্ত্ৰ উপ-গোট বুলি ভবা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমানে মৰ্গেনষ্টিয়াৰ্ণৰ গৱেষণাৰ আধাৰত, দাৰ্দিক ভাষাসমূহক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা পৰিয়ালৰেই এটি অংশ জ্ঞান কৰা হয়।

## ধ্বনি তত্ত্ব
তলত দামেলী ভাষাত ব্যৱহৃত ধ্বনিসমূহ দিয়া হৈছে।

### স্বৰধ্বনি

### ব্যঞ্জনধ্বনি

*

## তথ্য সংগ্ৰহ

## আৰু পঢ়ক

* Decker, Kendall D. (1992) ''Languages of Chitral.'' *Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan*, 5. Islamabad: National Institute of Pakistan Studies, Quaid-i-Azam University and Summer Institute of Linguistics. xxii, 257 p. .
* Morgenstierne, Georg (1926) *Report on a Linguistic Mission to Afghanistan.* Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning, Serie C I-2. Oslo. .
* Morgenstierne, Georg (1942) "Notes on Dameli. A Kafir-Dardic Language of Chitral." *Norsk Tidsskrift for Sprogvidenskap* Vol. 12: 115 - 198.
* Perder, Emil (2013) ''A Grammatical Description of Dameli.'' Dissertation, Stockholm: Department of Linguistics, Stockholm University. .

## বাহ্যিক সংযোগ

* Georg Morgenstierne multimedia database
* Richard Strand's Nuristan site with relevant material on closely related languages in Afghanistan
* Perder, Emily. *[http://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:651418/FULLTEXT02.pdf A Grammatical Description of Dameli]*

শ্ৰেণী: ভাষা
ৰুব আল-হিজাব

**ৰুব আল-হিজাব** (, **), আৰবীয় ইছলামিক ষ্টাৰ নামেৰেও জনাজাত। ৰুব-আল-হিজব কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠীৰ আৰব প্ৰতীক। ই অষ্টভুজৰ আকৃতিৰ, দুটা ওপৰত ওপৰ সোমাই থকা বৰ্গ হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়। ইয়াক কেইবাটাও প্ৰতীক আৰু পতাকাত পোৱা গৈছে। এই বিভাজন ব্যৱস্থাৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে কোৰআন পাঠত সুবিধা হোৱা। 

## ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
আৰবী ভাষাত rubʻ ৰ অৰ্থ হৈছে "এটা চতুৰ্থাংশ" বা "চতুৰ্থাংশ," আনহাতে ḥizb (বহুবচন aḥzāb) ৰ অৰ্থ হৈছে "এটা গোট।" প্ৰথম অৱস্থাত ইয়াক কোৰআনত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিটো ৬০টা আহাজাব (মোটামুটি সমান দৈৰ্ঘ্যৰ গোট)ত ভাগ কৰা হৈছে; Rubʿ el Hizb এ আৰু প্ৰতিটো ḥizbক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰে। হিজব হ’ল জুজৰ আধা’। 

## ইতিহাস
অনুসন্ধানত দেখা গৈছে যে আৰব মৰুভূমিৰ প্ৰাচীন পেট্ৰ’গ্লিফৰ পৰা ৰুব আল হিজাব প্ৰতীকৰ উৎপত্তি হৈছিল। আঠটা ৰেডিয়েল খণ্ডৰে সংযুক্ত এটা নিৰ্দিষ্ট সময়োপযোগী কেন্দ্ৰৰ সৈতে দুটা সমকেন্দ্ৰিক বৃত্তৰে গঠিত প্ৰশ্ন কৰা চিহ্নটো পূব-পশ্চিম দিশৰ দুটা ৰেখা একত্ৰিত হ’লে ইছলামিক প্ৰতীকৰ সৈতে একে, যাৰ ফলত বৃত্তাকাৰ প্ৰতিসমতা থকা ষড়ভুজ এটা পোৱা যায় .

## সমসাময়িক ব্যৱহাৰ

### পূৰ্বৰ পতাকা
ৰুব' আল-হিজাব ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথমখন দেশ আছিল ১২৫৮ চনত মেৰিনিদ চুলতান। 

চিত্ৰ:Flag of the Emirate of Afghanistan.png|আফগানিস্তান আমীৰাতৰ পতাকা (১৯১৯-১৯২৬)


### বৰ্তমানৰ পতাকাসমূহ

File:Flag of Azerbaijan.svg|আজাৰবাইজানৰ পতাকা
File:Kazakhstan Customs Service flag.svg|কাজাখাস্তান শুল্ক ব্যুৰোৰ পতাকা
File:Flag of the Organization of Turkic States.svg|তুৰ্কী ৰাষ্ট্ৰ সংগঠনৰ পতাকা
File:Flag of the President of Turkmenistan.svg|তুৰ্কমেনিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ষ্টেণ্ডাৰ্ড
File:Flag of the President of Uzbekistan.svg|উজবেকিস্তানৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ষ্টেণ্ডাৰ্ড


### প্ৰতীক

চিত্ৰ:Emblem of Azerbaijan.svg|আজাৰবাইজানৰ প্ৰতীক
চিত্ৰ:Emblem of Karakalpakstan.svg|কাৰাকলপকস্তানৰ প্ৰতীক
চিত্ৰ:Emblem of Uzbekistan.svg|উজবেকিস্তানৰ প্ৰতীক
চিত্ৰ:Emblem of Turkmenistan.svg|তুৰ্কমেনিস্তানৰ প্ৰতীক


### ভিন্নতা

চিত্ৰ:Rub El Hizb.svg|ইণ্টাৰলেচড
চিত্ৰ:Rub El Hizb Outline.svg|ৰুপৰেখা

## লগতে চাওক
* ছিজদাহ

## তথ্যসমূহ

শ্ৰেণী:প্ৰতিক চিহ্ন
শ্ৰেণী:ইছলামিক পৰিভাষা
শ্ৰেণী:ইছলামিক প্ৰতীক
শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম
নঙলামী ভাষা

**নঙলামী** বা **গ্ৰঙলী** এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি আফগানিস্তানত স্থিত। জেমিয়াকী ভাষাকো আগতে নঙলামীৰেই উপভাষা মনা হৈছিল, কিন্তু পুনৰ্বিবেচনাৰ আধাৰত সেই ভাষাক নূৰিস্তানী ভাষাসমূহৰ অন্যতমহে গণ্য কৰা হৈছে, ৱাইগালী ভাষাৰ নিকটৱৰ্তী।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
শুমশ্তী ভাষা

**শুমশ্তী** বা **শুমশ্ত** এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি আফগানিস্তানৰ পূব অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষা কুনাৰ প্ৰান্তৰ কোনো কোনো অঞ্চলত কোৱা হয়: কুনাৰ উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশত, জলালাবাদ আৰু পেচ উপত্যকাৰ মাজৰ অংশত। এই ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যা ১৯৯৪ চনত ১০০০ আছিল।

## আন ভাষাৰ সৈতে সম্বন্ধ
এই ভাষাৰ ওপৰত চুপুৰীয়া উত্তৰ-পূৰ্বী পাশ্বায়ী ভাষাসমূহৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়, আৰু এই ভাষা গ্ৰঙলী বা নঙলামী ভাষাৰ ভগ্নী ভাষা। সেই ভাষাৰ সৈতে শুমশ্তীৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ প্ৰাথমিক শব্দাৱলী একেই। তদুপৰি ই গৱাৰ-বাতী ভাষাৰো ভগ্নী  ভাষা, যাৰ সৈতে এই ভাষাৰ প্ৰায় ৫০% প্ৰাথমিক শব্দাৱলী মিল খায়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: ভাষা
গৱাৰ-বাতী ভাষা

**গৱাৰ-বাতী** বা **নৰ্ছাতী** এটি দাৰ্দিক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি পাকিস্তানৰ উত্তৰী অংশ আৰু সীমাৰ পাৰৰ আফগানিস্তানৰ চুবুৰীয়া অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ভাষাক চিত্ৰলত **অৰণ্ডুয়িৱাৰ** নামেৰেও জনা যায় কাৰণ ই মুখ্যতঃ অৰণ্ডুত কোৱা হয়, যি নামনি চিত্ৰলৰ অন্তিম গাওঁ। ইও সীমা পাৰ হৈ আফগানিস্তানৰ বেৰকোটত আছে। "গৱাৰ-বাতী" নামৰ অৰ্থ হ'ল "গৱাৰসকলৰ কথোপকথন", যি গোষ্ঠীৰ বিষয়ে কেকোপাৰ্ডোছে নিজৰ হিন্দু-কুশ অঞ্চলৰ ওপৰত কৰা গৱেষণাত উল্লেখ কৰিছে।

## গৱেষণা আৰু বৰ্গীকৰণ
গৱাৰ-বাতী ভাষাৰ ওপৰত ভাষাবিদসকলে বিশেষ কোনো বিস্তৃত অধ্যয়ন কৰা নাই। ই মাথো জৰ্জ মোৰ্গেনষ্টিয়াৰ্ণৰ ১৯২৬ৰ গৱেষণা আৰু কেণ্ডাল ডেকাৰৰ ১৯৯২ৰ গৱেষণাত উল্লিখিত।

এই ভাষাক ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত জ্ঞান কৰা হয়। তাৰ ভিতৰতো ই দাৰ্দিক গোটৰ অন্তৰ্গত। পিচে এই দাৰ্দিক গোট ভাষিক নহয়, অঞ্চল-ভিত্তিকহে।

## ধ্বনিতত্ত্ব
তলত গৱাৰ-বাতী ভাষাত ব্যৱহৃত ধ্বনিসমূহ দিয়া হৈছে:

### স্বৰধ্বনি

/e/ আৰু /o/ৰ স্থিতি অস্পষ্ট।

### ব্যঞ্জনধ্বনি
/bʱ dʱ gʱ/, ধ্বনিসমূহ কিছু সময় আগলৈকে বয়সস্থ গৱাৰ-বাতী ভাষী লোকৰ মাজত শোনা গৈছিল— সম্ভৱতঃ বৰ্তমানেও ই শোনা যায়।

## লিখনি
এই ভাষা খুব কমহে লিখা যায়। তলত পাকিস্তানত এই ভাষা লিখিবলৈ ব্যৱহৃত আখৰসমূহ দিয়া হৈছে:

## টোকা আৰু উদ্ধৃতি

## আৰু পঢ়ক

* Decker, Kendall D. (1992) *Languages of Chitral*  Islamabad, Pakistan: National Institute of Pakistan Studies, Quaid-i-Azam University,  http://www.ethnologue.com/show_work.asp?id=32850
* Morgenstierne, Georg (1926) *Report on a Linguistic Mission to Afghanistan* Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning, Serie C I-2. Oslo. 

## বাহ্যিক সংযোগ

* Georg Morgenstierne multimedia database
* Gawar-Bati online keyboard

শ্ৰেণী: ভাষা
ফাতিৰ

**ফাতিৰ** (, ;  উৎপত্তিকাৰী), **আল-মালা’ইকাহা** নামেৰেও জনাজাত (, ;  "ফৰিষ্টা"), হৈছে পবিত্ৰ কোৰআনৰ ৩৫তম ছূৰা (অধ্যায়) যাৰ ৪৫টা আয়াত (শ্লোক) আছে। কোৰআন৩৫:৩৯-৪৯ৰ কিছু অংশ Ṣan‘ā’১ তলৰ পাঠত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।

বিশ্বাস কৰা বাহিনী (আছবাব আল-নুজুল)ৰ সময় আৰু প্ৰসংগভিত্তিক পটভূমিৰ সন্দৰ্ভত ই পূৰ্বৰ "মক্কান চুৰা", অৰ্থাৎ ই পিছলৈ মদিনাত নহয়, মক্কাত অৱতীৰ্ণ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। 

## সাৰাংশ

*১-২ আল্লাহক সাৰ্বভৌম সৃষ্টিকৰ্তা হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছিল ৩ কুৰাইশ্বে সত্য আল্লাহক পূজা কৰিবলৈ উআয়াতেশ দিছিল ৪ মুহাম্মাদে কৈছিল যে এজন নবীক ভণ্ড বুলি কোৱাটো কোনো আচৰিত কথা নহয় ৫-৬ আল্লাহৰ প্ৰতিজ্ঞা সত্য, কিন্তু চয়তান এজন প্ৰতাৰক ৭ মুমিনৰ পুৰস্কাৰ আৰু কাফিৰৰ শাস্তি নিশ্চিত ৮-৯ নিন্দা কৰা পাপীসকল আল্লাহৰ আগত ধাৰ্মিকসকলৰ দৰে নহ’ব ১০ আল্লাহে ধাৰ্ম্মিক লোকক উচ্চ কৰে, কিন্তু পাপীসকলৰ পৰিকল্পনাক অসাৰ কৰে ১১ মৰুভূমিক বৰষুণৰ ফলত সেউজীয়া কৰি তুলিলে পুনৰুত্থানৰ এক প্ৰকাৰ ১২ মানুহৰ সৃষ্টিকৰ্তা আল্লাহে সকলো জানে ১৩ পানীত দেখা মানুহৰ প্ৰতি আল্লাহৰ দয়া ১৪ দিন ৰাতি সূৰ্য্য আৰু চন্দ্ৰই আল্লাহৰ মহিমা কৰে ১৪-১৫ মূৰ্তি পূজাৰ অসাৰতা ১৬-১৮ মানুহ আল্লাহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, কিন্তু আল্লাহ স্বাৱলম্বী ১৯ বিচাৰৰ দিনত প্ৰত্যেকেই নিজৰ নিজৰ বোজা বহন কৰিব ১৯ মুহাম্মাদে গোপন মুমিনসকলক উআয়াতেশ দিবলৈ আজ্ঞা দিছিল ২০-২২ আল্লাহে ধাৰ্মিক আৰু অধাৰ্মিকক একেদৰে নাভাবিব ২২ পুতি থোৱা মানুহক একো শুনাব নোৱাৰি ২৩ প্ৰত্যেক জাতিৰ নিজস্ব ভাববাদী থাকে ২৪-২৫ যিসকলে পূৰ্বৰ ভাববাদীসকলক ভণ্ডৰ অভিযোগ কৰিছিল, তেওঁলোকক শাস্তি দিয়া হৈছিল ২৬-২৮ প্ৰকৃতিত দেখা আল্লাহৰ দয়া ২৯-৩০ প্ৰাৰ্থনাকাৰী আৰু দানশীল লোকসকলক আল্লাহে পুৰস্কাৰ দিয়ে ৩১ কোৰআন পূৰ্বৰ শাস্ত্ৰৰ নিশ্চয়তা ৩২ কোৰআন গ্ৰহণ কৰাসকলৰ বিভিন্ন আচৰণ ৩৩-৩৫ জান্নাতত বিশ্বাসীসকলৰ পুৰস্কাৰ ৩৬-৩৭ জাহান্নামত কাফিৰসকলৰ ন্যায্য শাস্তি ৩৮ আল্লাহে হৃদয়ৰ গোপনীয়তা জানে 39 কাফিৰসকলে তেওঁলোকৰ অবিশ্বাসৰ ফল লাভ কৰিব ৪০ আল্লাহে মূৰ্তিপূজাৰীসকলক তেওঁলোকৰ মূৰ্তিপূজাৰ বাবে কোনো অধিকাৰ নিদিলে ৪১ কেৱল আল্লাহে আকাশক ধাৰণ কৰে ৪২ কুৰাইশ্বসকলে অধৰ্মীভাৱে নিজৰ নবীক নাকচ কৰে ৪৩ আগৰ ভাববাদীসকলক অগ্ৰাহ্য কৰা সকলক দিয়া শাস্তি তেওঁলোকে লাভ কৰিব ৪৪ আৰব মুশ্বৰিকক তেওঁলোকৰ আগত পূৰ্বৰ জাতিসমূহৰ ভাগ্য চাবলৈ উআয়াতেশ দিয়া হৈছিল। ৪৫ যদি আল্লাহে পাপীসকলক শাস্তি দিলেহেঁতেন, তেন্তে জগতখন মানৱ জনসংখ্যাৰ পৰা বঞ্চিত হ'লহেঁতেন কিন্তু আল্লাহে তেওঁলোকৰ শাস্তি নিৰ্দিষ্ট সময়লৈকে পিছুৱাই দিলেহেঁতেন আৰু যেতিয়া নিৰ্দিষ্ট সময় আহিব, আল্লাহে নিজৰ দাসসকলক লক্ষ্য কৰিব

## ব্যাখ্যা
আবু হামজা আল-থুমলে ইমাম আলী ইবনে হুছেইন জেইন আল আবিদিনে দিয়া তপস্যাৰ ওপৰত দিয়া ভাষণ থকা চৰ্মপত্ৰৰ পৰা লিপিবদ্ধ কৰিছে য’ত চুৰা ফাতিৰৰ তলত দিয়া আয়াতটোৰ উল্লেখ কৰা হৈছে: 
:۝ ৩৫:২৮: "যিসকলে জ্ঞান থকা তেওঁৰ বান্দাসকলৰ ভিতৰত আল্লাহক সঁচাকৈয়ে ভয় কৰে: কাৰণ আল্লাহ মহান, বহু সময়ত ক্ষমাশীল।" ''' 
এই আয়াতৰ সন্দৰ্ভত জৈন আল-আবিদিনে মন্তব্য কৰিছে যে জ্ঞান, আল্লাহৰ কচম আৰু কাম দুটা সুসঙ্গতিপূৰ্ণ বিষয়ৰ বাহিৰে আন একো নহয়। যিজনে আল্লাহক চিনি পায়, তেওঁ তেওঁক ভয় কৰে, আৰু ভয়ে তেওঁক আল্লাহৰ আজ্ঞা পালন কৰি কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনায়; জ্ঞানৰ মূৰবোৰে তেওঁক অনুসৰণ কৰে, আল্লাহক চিনি পায় আৰু ভাল কাম কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগসমূহ

*Q35:20, 50+ translations, islamawakened.com
*Quran 35 Clear Quran translation
*

শ্ৰেণী:ছূৰা
শ্ৰেণী:মক্কান ছূৰা
শ্ৰেণী:কোৰআন
শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম
শ্ৰেণী:আল-কোৰআনৰ ছূৰাসমূহ
ৰাইচাঁদ বড়াল

**ৰাইচাঁদ বড়াল** ( ; ১৯ অক্টোবৰ ১৯০৩ – ২৫ নৱেম্বৰ ১৯৮১) এজন ভাৰতীয় সংগীতকাৰ। সংগীতৰ ৰসিকসকলে তেওঁক ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰ পিতৃ ভীষ্ম *পিতামহ* বুলি গণ্য কৰে।

১৯৭৮ চনত ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ বঁটা দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা আৰু একে বছৰতে সংগীত নাটক একাডেমী বঁটাও লাভ কৰে। 
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
বড়ালৰ জন্ম হৈছিল কলিকতাত। তেওঁৰ পিতৃ লালচাঁদ বড়াল আছিল ধ্ৰুপদৰ বিশেষজ্ঞ, এজন শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ । তেওঁৰ তিনিজন পুত্ৰৰ ভিতৰত ৰাইচাঁদ বড়াল আছিল আটাইতকৈ সৰু।  সংগীত শিক্ষাৰ বাবে ৰামপুৰ আৰু গোৱালিয়ৰ সংগীতজ্ঞসকলক আমন্ত্ৰণ কৰি অনা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ৰামপুৰ-সহস্বান ঘৰানাৰ ওস্তাদ মুস্তাক হুছেইন খান, মসিত খান (তবলাবাদক), আৰু ওস্তাদ হাফিজ আলী খান (সৰোদবাদক) অন্যতম। বড়ালে তবলাত "সাথ সংগত" শিকিছিল আৰু লক্ষ্ণৌ, এলাহাবাদ, আৰু বেনাৰসত সংগীত সন্মিলনত অংশ লৈছিল।
## কৰ্মজীৱন
ৰাইচাঁদ বড়ালক ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰ পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে প্ৰায়ে কৃতিত্ব দিয়া হয়। পংকজ মল্লিকৰ সৈতে তেওঁ নিউ থিয়েটাৰৰ সংগীত বিভাগৰ দায়িত্বত আছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাত তেওঁলোকে চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতক গঢ় দিছিল আৰু হিন্দী চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতত প্ৰথম ২০–৩০ বছৰলৈকে তেওঁলোকৰ ফৰ্মেটকে বেছি ক্ষেত্ৰত অনুসৰণ কৰা হৈছিল। তেৱেঁ ছাইগলৰ উত্থিত  কেৰিয়াৰ গঢ় দিছিল। অনিল বিশ্বাসে বড়ালক *চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰ ভীষ্ম পিতামহ* বুলি অভিহিত কৰে।

বড়ালে ১৯২৭ চনত ইণ্ডিয়ান ব্ৰডকাষ্টিং কোম্পানীত যোগদান কৰে। কোম্পানীটোৰ এই বছৰটোতে আৰম্ভণি হৈছিল। ১৯৩১ চনত তেওঁ নিৰ্বাক চলচ্চিত্ৰীয় যুগত ছবি প্ৰদৰ্শিত হৈ থকাসময়ত যি জীৱন্ত যন্ত্ৰ-সংগীত ব্যৱহাৰ হৈছিল, তাত সহযোগ কৰিবলৈ  নিউ থিয়েটাৰলৈ স্থানান্তৰিত হয়। উত্তৰ ভাৰতৰ গজল শৈলীৰ গায়নক তেওঁ ১৯ শতিকাৰ বঙালী সুৰত তাঁৰবাদ্যৰ মাধ্যমেৰে দ্ৰৱীভূত কৰিছিল। ১৯৩৫ চনত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে হিন্দী পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি *ধূপ ছাঁৱ*ত (১৯৩৫) প্লেবেক গায়নৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে। পাৰুল ঘোষৰ নেতৃত্বত গোৱা *মেঁই খুছ হোনা চাহুঁ* শীৰ্ষক কোৰাচটো সুপ্ৰভা চৰকাৰ আৰু হৰিমতিৰ এটা নৃত্যৰ দৃশ্যত চিত্ৰায়িত কৰা হৈছিল। ১৯৫৩ চনত বম্বেলৈ যোৱাৰ পিছত বড়ালে *দৰ্দ-এ-দিল* (১৯৫৩) ছবিৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰে, যিখন ছবিৰ গীতত লতা মংগেশকাৰে কণ্ঠ দিছিল। কেইখনমান অচলচ্চিত্ৰীয় গীতৰ ৰেকৰ্ডৰ বাবেও তেওঁ সংগীত ৰচনা কৰিছিল।  নিউ থিয়েটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত তেওঁৰ শেষ বিখ্যাত ছবি হ’ল- *অঞ্জনগড়* (১৯৪৮)। নিৰ্বাক যুগৰ চলচ্চিত্ৰৰ লাইভ স্ক’ৰক বাদ দি তেওঁ প্ৰায় ৭০খনমান হিন্দী আৰু বঙালী ছবিৰ সংগীত ৰচনা কৰিছিল।

১৯৮১ চনত ৭৮ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

## বঁটা
* দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা  (১৯৭৮)
* সৃষ্টিশীল আৰু পৰীক্ষামূলক সংগীত শাখাত  সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা (১৯৭৮)
## তথ্যউৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
*Musicians
*বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ চমু ইতিহাস

শ্ৰেণী:দাদাচাহেব ফাল্কে বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ
শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক
উমা ছেত্ৰী

**উমা ছেত্ৰী** (, জন্ম: ২৭ জুলাই ২০০২) এগৰাকী ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ। তেওঁ ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলত স্থান লাভ কৰা প্ৰথম গৰাকী অসমীয়া ক্ৰিকেটাৰ। তেওঁ এগৰাকী উইকেট-কিপাৰ আৰু বেটাৰ। তেওঁ ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ উইকেট কিপাৰৰ লগতে অসম মহিলা ক্ৰিকেট দলৰো ইউকেট কিপাৰ। তেওঁ ২০২৩ চনত চীনৰ হাংঝৌত অনুষ্ঠিত এছিয়ান গেমছত স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰা ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ অংশ আছিল।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
২০০২ চনৰ ২৭ জুলাই তাৰিখে গোলাঘাট জিলাৰ বোকাখাটৰ কান্ধূলিমাৰী গাঁৱত উমা ছেত্ৰীৰ জন্ম হৈছিল। উমা লোকবাহাদুৰ চেত্ৰী আৰু দীপা চেত্ৰীৰ পাঁচটা সন্তানৰ ভিতৰত কনিষ্ঠ সন্তান। ঘৰৰ চাৰিজন ল’ৰাৰ তিনিজনেই বহিঃৰাজ্যত কৰ্মৰত। ভায়েক বিজয় ছেত্ৰী আৰু আন ল’ৰাৰ সৈতে উমাক ৰাস্তাত খেলি থকা দেখি মাকে তেওঁক ক্ৰিকেট খেলিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। তেওঁ স্কুলীয়া শিক্ষা বোকাখাত হিন্দী হাইস্কুলৰ পৰা গ্ৰহণ কৰে।

## খেলুৱৈ জীৱন
ক্ৰিকেট খেলি ভালপোৱা উমাই ৰাজ্যিক দলৰপৰা ভাৰতীয় ‘এ’ দলৰ পাছত এতিয়া টিম ইণ্ডিয়াত স্থান লাভ কৰে। তেওঁ অসমৰপৰা ভাৰতীয় ক্ৰিকেট দলত স্থান লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী ব্যক্তি। ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত উমাই ভাৰতীয় মহিলা দলৰ হৈ বাংলাদেশ ভ্ৰমণৰ সৈতে আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেটৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰে। একেবছৰে হংকঙত অনুষ্ঠিত হোৱা ২৩ বছৰ অনূৰ্ধ্ব ইমাৰ্জিং এছিয়া কাপত ফাইনেলত বাংলাদেশক পৰাস্ত কৰা ইণ্ডিয়া এ দলৰ তেওঁ অংশ আছিল।

তেওঁ ২০২৩ চনত চীনৰ হাংঝৌত অনুষ্ঠিত এছিয়ান গেমছত স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰা ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ অংশ আছিল। 

২০২৪ চনৰ মে' মাহত তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বিৰুদ্ধে শৃংখলাৰ বাবে WODI, WT20I আৰু টেষ্ট দলত স্থান লাভ কৰে আৰু ২০২৪ চনৰ ৭ জুলাইত T20Iত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খেলতো খোজ পেলায়।

২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত নিউজিলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ঘৰুৱা WODI শৃংখলাৰ বাবে ছেত্ৰীক ভাৰতীয় দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।

যস্তিকা ভাটিয়া আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ পিছত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে WODI শৃংখলা আৰু ২০২৫ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপৰ বাবে ভাৰতীয় দলত স্থান লাভ কৰে উমাই। বিশ্বকাপত বাংলাদেশৰ বিৰুদ্ধে WODIত অংশ লয় ছেত্ৰীয়ে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:অসমৰ ক্ৰিকেটাৰ
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ
চীনা-তিব্বতীয় ভাষা

**চীনা-তিব্বতীয় ভাষা**() এটা ভাষা পৰিয়াল; ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰায় ৪০০টা ভাষা অন্তৰ্ভুক্ত। পূব এছিয়া, দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ কিছু অংশত এই ভাষাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত ই ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষা পৰিয়ালৰ পিছতে দ্বিতীয় স্থানত আছে। চীন-তিব্বতী ভাষাৰ ভিতৰত চীনা ভাষাৰ ১২ বিলিয়ন, মান ভাষাৰ ৩.৩ কোটি আৰু তিব্বতী ভাষাৰ ৮০ লাখ ব্যৱহাৰকাৰী আছে।

## চীনা গৱেষণা
### লি (১৯৩৭)
১৯৩৭ চনৰ চাইনিজ ইয়েৰবুকত লি ফাং-কুৱেইয়ে কৰা এক সমীক্ষাত এই পৰিয়ালটোক চাৰিটা শাখাৰে গঠিত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে:
* চীনা ভাৰতীয় (চীনা-তিব্বতীয়)
** চীনা 
** টাই (পাছলৈ কাম-টাই)
** মিয়াও-য়াও (হমং-মিয়েন)
** মান তিব্বতীয় 
#### ১.চীনা ভাষা

এই শাখাত চীনা ভাষা অন্তৰ্গত কৰা হৈছে।
#### ২.টাই ভাষা

পশ্চিমীয়া গৱেষকে টাই সকলক এটা স্বাধীন ভাষা পৰিয়াল (ক্ৰা-ডাই ভাষা পৰিয়াল) হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। কিন্তু চীনা গৱেষক সকলে টাই সকলক চীনা-তিব্বতীয় ভাষাৰ চাৰিটা শাখাৰ এটা শাখা বুলি ভাগ কৰিছে।
*আহোম
*খামটি
*খাময়াং
*ফাকে
*আইটন
*টুৰুং
#### ৩.মান-তিব্বতীয়
অসমৰ মান-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী সমূহ হৈছে:
*চিংফৌ
*বড়ো
*চুতীয়া
*দেউৰী
*ডিমাছা
*গাৰো
*হাজং
*হমাৰ (চিন-কুকি-মিজো)
*কাৰ্বি
*কুকি (চিন-কুকি-মিজো)
*কোচ
*মেক
*মিছিং
*মৰাণ
*ৰাভা
*শৰণীয়া কছাৰী
*সোণোৱাল কছাৰী
*ঠেঙাল কছাৰী
*তিৱা (লালুং)
#### ৪.মিয়াও-য়াও (হমং-মিয়েন)

## পশ্চিমীয় গৱেষণা
### বেনেডিক্ট (১৯৪২)
বেনেডিক্টে ভিয়েটনামীসকলক প্ৰকাশ্যভাৱে বাদ দিছিল আৰু মন-খ্মেৰত ৰাখিছিল লগতে হমং-মিয়েন আৰু ক্ৰা-ডাইক অষ্ট্ৰ'-টাইত ৰাখিছিল।
* চীনা
* টিবেটো-কেৰেন
* কেৰেন
* তিব্বত-বাৰ্মান

## ইতিহাস
১৯ শতিকাত প্ৰথমে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল যে কায় অঞ্চলৰ চীনা, তিব্বতী, বাৰ্মিজ আৰু অন্যান্য ভাষাসমূহ জিনগতভাৱে সম্পৰ্কিত; যিটো এতিয়া সকলোৰে পৰিচিত।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাষা
শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি
পাৰা (কোৰআন)

**পাৰা** (Arabic: , plural:  *ajzāʼ*, আক্ষৰিক অৰ্থ "অংশ।" ) কোৰআনক বিভিন্ন দৈৰ্ঘ্যৰ ত্ৰিশটা অংশৰ ভিতৰত এটা অংশক পাৰা বোলে। প্ৰতিটো খণ্ডই একো একোটা পাৰা। ইয়াক **জুয** বুলিও কোৱা হয়। ( /) ইৰান আৰু ভাৰত উপমহাদেশত। কোৰআনত ৩০টা পাৰা আছে, যাক...  – *sipāra (ত্ৰিশ খণ্ড)* বোলা হয়।

আজজাʼত বিভাজনৰ কোৰআনৰ অৰ্থৰ লগত কোনো প্ৰাসংগিকতা নাই আৰু যিকোনো ব্যক্তিয়ে কোৰআনৰ যিকোনো ঠাইৰ পৰাই পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰিব পাৰে। মধ্যযুগীয় যুগত যেতিয়া বেছিভাগ মুছলমানৰ বাবে পাণ্ডুলিপি ক্ৰয় কৰাটো অতি ব্যয়বহুল আছিল, তেতিয়া কোৰআনৰ প্ৰতিলিপি মছজিদত ৰখা হৈছিল আৰু মানুহৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা হৈছিল; এই কঁপিবোৰে সঘনাই ত্ৰিশটা অংশৰ শৃংখলাৰ ৰূপ লৈছিল (*পাৰা*)। কিছুমানে এই বিভাজনসমূহ এমাহত কোৰআন পাঠ কৰাত সুবিধাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে—যেনে ইছলামিক ৰমজান মাহত, যেতিয়া তাৰাৱিহৰ নামাজত সমগ্ৰ কোৰআন পঢ়া হয়, সাধাৰণতে প্ৰতিটো ৰাতিত এটাকৈ পাৰা পাঠ কৰা হয়।

এটা পাৰাক আৰু অধিক *হেজবাইনি* (শব্দ- "দুটা গোট", একবচন: *হিজব*, বহুবচন: *আহজাব*) বুলি ভাগ কৰা হৈছে, গতিকে, ৬০টা *আহজাব* আছে। প্ৰতিটো *হিজব* (গোট)ক চাৰিটা চতুৰ্থাংশত বিভক্ত কৰা হৈছে, যাৰ ফলত প্ৰতি পাৰাত আঠ চতুৰ্থাংশ হয়, যাক *মকৰা*ʼ (সাক্ষৰ অৰ্থত "পঢ়া") বুলি কোৱা হয়। কোৰআনত ২৪০টা কোৱাৰ্টাৰ (মকৰা) আছে। কোৰআন মুখস্থ কৰাৰ সময়ত এই মকৰাʼবোৰক প্ৰায়ে পুনৰীক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰিক অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
 	
আটাইতকৈ বেছি মুখস্থ কৰা পাৰা হৈছে *পাৰা ‘আম্মা*, ৩০ সংখ্যক পাৰা, য’ত ৭৮ৰ পৰা ১১৪ অধ্যায় (ছূৰা) আছে, য’ত কোৰআনৰ বেছিভাগ চুটি অধ্যায় আছে। পাৰা ‘আম্মাৰ নামকৰণ কৰা হৈছে, বেছিভাগ আজজাʼৰ দৰেই, ইয়াৰ ১ম আয়াতৰ ১ম শব্দৰ পৰা (এই ক্ষেত্ৰত অধ্যায় ৭৮)।

----

## লগতে চাওক
**[[মঞ্জিল]]*
**[[ৰুব আল-হিজাব|ৰুব আল হিজাব]]*

## তথ্য সমূহ

## বহিঃ সংযোগ
* Quran Juz with Tajwid in PDF format

শ্ৰেণী:কোৰআন
শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম