দেৱদাস (২০১৩ চনৰ চলচ্চিত্ৰ)

***দেৱদাস*** হৈছে শৰৎ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায় উপন্যাস *[[দেৱদাস|দেৱদাসৰ]]* আধাৰত নিৰ্মিত বাংলাদেশী ৰোমান্টিক পিৰিয়ডৰ নাটক ছবি। ১৯১৭ চনত শৰৎ চন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ে ৰচনা কৰা দেৱদাস নামৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত হৈছে এইখন চলচ্চিত্ৰ। ছবিখন ইম্প্ৰেছ টেলিফিল্মৰ বেনাৰত ফৰিদুৰ ৰেজা সাগৰৰ প্ৰযোজনাত চাষী নজৰুল ইছলামে পৰিচালনা কৰিছে, যিয়ে১৯৮২ চনৰ সংস্কৰণটোও পৰিচালনা কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ পটভূমিত নিৰ্মিত এই ছবিখনত ছাকিব খানে দেৱদাস মুখাৰ্জীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।  পাৰোৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে অপু বিশ্বাসে। 

এই কাহিনীৰ সৈতে ই দ্বিতীয় বাংলাদেশী আৰু অষ্টম বাংলা সংস্কৰণ, লগতে *দেৱদাসৰ* প্ৰথম ৰঙীন বাংলা ভাষা সংস্কৰণ। ইম্প্ৰেছ টেলিফিল্মৰ পঞ্চাশতম ছবি আৰু *দেৱদাসৰ* দ্বাদশ অভিযোজন।

## পটভূমি
দেৱদাস বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ বংগৰ ধনী বঙালী ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এজন যুৱক। পাৰো (পাৰ্ৱতী) বণিক জাতিৰ মধ্যবিত্ত বঙালী পৰিয়ালৰ এগৰাকী যুৱতী। পৰিয়াল দুটা বংগৰ এখন গাঁৱত বাস কৰিছিল, আৰু দেৱদাস আৰু পাৰো আছিল শৈশৱৰ বন্ধু। দেৱদাস তেৰ বছৰ ধৰি কলিকতা চহৰৰ (বৰ্তমান কলকাতা) এখন বৰ্ডিং স্কুলত থাকিবলৈ আৰু পঢ়িবলৈ যায়। স্কুল শেষ কৰাৰ পিছত যেতিয়া তেওঁ নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি আহে, তেতিয়া পাৰোৱে তেওঁলোকৰ শৈশৱৰ প্ৰেমক বিবাহত একেলগে কৰা আজীৱন যাত্ৰাত ফুলি উঠিবলৈ আগ্ৰহী। অৱশ্যে প্ৰচলিত সামাজিক প্ৰথা অনুসৰি পাৰোৰ পিতৃ-মাতৃয়ে দেৱদাসৰ মাক-দেউতাকৰ কাষ চাপিব লাগিব আৰু পাৰোৰ আকাংক্ষাৰ দৰে পাৰোক দেৱদাসক বিয়া দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিব লাগিব। পাৰোৰ মাকে যেতিয়া দেৱদাসৰ মাকক প্ৰস্তাৱ দিয়ে, তেতিয়া দেৱদাসৰ মাকে তাইক অপমান কৰে, স্পষ্টকৈ কয় যে নিজৰ উচ্চ জাতি আৰু আৰ্থিক অৱস্থাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বিবাহ সম্ভৱ নহয়। নিজৰ সামাজিক মৰ্যাদা প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ পাৰোৰ মাকে তেতিয়া পাৰোৰ বাবে আৰু অধিক ধনী স্বামী বিচাৰি পায়। পৰিকল্পিত বিবাহৰ কথা পাৰোৱে গম পালে, দেৱদাসে বিয়াত তাইৰ হাতখন সোনকালে মানি ল’ব বুলি হতাশ হৈ তাই নিশা চুৰকৈ দেৱদাসক লগ পায়। দেৱদাসে নম্ৰভাৱে পাৰোক বিয়া কৰাবলৈ মাক-দেউতাকৰ পৰা অনুমতি বিচাৰে, কিন্তু দেৱদাসৰ দেউতাকে পত্নীৰ কথাত সন্মতি দিয়ে। দুৰ্বল মনৰ অৱস্থাত দেৱদাসে তাৰ পিছত কলিকতালৈ পলায়ন কৰে আৰু তাৰ পৰাই পাৰোলৈ চিঠি লিখি কয় যে তেওঁলোক কেৱল বন্ধু আছিল। কিন্তু কিছুদিনৰ ভিতৰতে তেওঁ উপলব্ধি কৰে যে তেওঁ আৰু সাহসী হ’ব লাগিছিল। সি নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি যায় আৰু পাৰোক কয় যে সিহঁতৰ মৰম বচাবলৈ সি যিকোনো কাম কৰিবলৈ সাজু। এতিয়ালৈকে পাৰোৰ বিয়াৰ পৰিকল্পনা উন্নত পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে, আৰু তাই দেৱদাসৰ ওচৰলৈ উভতি যাবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু তেওঁৰ কাপুৰুষ আৰু দোদুল্যৰ বাবে তেওঁক ধমক দিয়ে। তাই অৱশ্যে দেৱদাসক এটা অনুৰোধ কৰে যে সি মৃত্যুৰ আগতে তাইৰ ওচৰলৈ ঘূৰি আহিব। দেৱদাসে তেনে কৰাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰে। দেৱদাস কলিকতালৈ উভতি যায় আৰু পাৰো সন্তানসহ বাগ্দান কৰা বিধৱাগৰাকীৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যিজন এতিয়াও পূৰ্বৰ পত্নীৰ প্ৰেমত আছে আৰু সেয়েহে পাৰোৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিবলৈ আগ্ৰহী নহয়। কলিকতাত দেৱদাসৰ কেৰুছিং বন্ধু চুন্নীলালে তেওঁক চন্দ্ৰমুখী নামৰ এগৰাকী কৰ্টেছন ( তাৱাইফ )ৰ লগত চিনাকি কৰাই দিয়ে। দেৱদাসে চন্দ্ৰমুখীৰ ঠাইত প্ৰচণ্ড মদ্যপান কৰিবলৈ লয়, কিন্তু কৰ্টেছনে তেওঁৰ প্ৰেমত পৰে, আৰু তেওঁক চোৱা-চিতা কৰে। অত্যধিক মদ্যপান আৰু জীৱনৰ প্ৰতি হতাশাৰ সমন্বয়ৰ বাবে তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটে যিটো আত্মহত্যাৰ এটা টানি অনা ৰূপ। তেওঁৰ ভিতৰত তেওঁ সঘনাই পাৰো আৰু চন্দ্ৰমুখীক তুলনা কৰে, তেওঁ প্ৰকৃততে কাক ভাল পায় সেই বিষয়ে দুৰ্বল হৈ থাকে। দ্ৰুতগতিত ওচৰ চাপি অহা মৃত্যু অনুভৱ কৰি দেৱদাসে নিজৰ ব্ৰত পূৰণ কৰিবলৈ পাৰোক লগ কৰিবলৈ উভতি আহে। আন্ধাৰ ঠাণ্ডা ৰাতি তাইৰ দুৱাৰমুখতে তেওঁৰ মৃত্যু হয়। দেৱদাসৰ মৃত্যুৰ খবৰ পাই পাৰো দুৱাৰৰ ফালে দৌৰি যায়, কিন্তু পৰিয়ালৰ লোকে তাইক দুৱাৰৰ পৰা ওলাই আহিবলৈ বাধা দিয়ে।

## উত্তৰাধিকাৰ
প্ৰিচিলাৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত অপু বিশ্বাসে দেৱদাসক তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবি বুলি উল্লেখ কৰে। অপু বিশ্বাসে লগতে কয়, "এই চিনেমাখনত অভিনয় কৰি মই বহুত ভাল পাইছিলোঁ। এই চিনেমাখনৰ ধেমেলীয়া কথাটো হ'ল ইয়াত কান্দোনৰ দৃশ্যবোৰ কৰি থাকোঁতে গ্লিচাৰিন ব্যৱহাৰ কৰিবলগীয়া হোৱা নাছিল।"

## মুখ্য অভিনেতা-অভিনেত্ৰী

* ছাকিব খান - দেৱদাস 
* অপু বিশ্বাস - পাৰ্বতী / পাৰো
* মৌচুমী - চন্দ্ৰমুখী
* শহীদুজ্জামান ছেলিম - চুন্নিলাল
* আহমেদ শৰীফ
* মহম্মদ হান্‌নান
* কে এছ ফিৰোজ
* খলিলুৰ ৰহমান কাদেৰী
* আবুল হোছেন
* শিৰিন বকুল
* ফেৰদৌছী আহমেদ লীনা
* ৰেখা চৌধুৰী
* পীৰজাদা শহীদুল হাৰুন

## বাহ্যিক সংযোগ
*দেৱদাস (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা)
* 

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:নাৰীবাদী
শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰীবাদী চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পতিতাবৃত্তি সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ