হোম ৰুল

**হোম ৰুল** বা **স্বশাসন** () হৈছে কোনো উপনিবেশ, নিৰ্ভৰশীল দেশ বা অঞ্চলৰ নিজৰ নাগৰিকৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চৰকাৰ। এইদৰে ৰাজ্য বা বাহ্যিক নিৰ্ভৰশীল দেশৰ কোনো এটা অংশৰ (প্ৰশাসনিক বিভাগ) ক্ষমতাই নিজৰ প্ৰশাসনিক এলেকাৰ ভিতৰত ৰাজ্যখনৰ এনে শাসন ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাটো কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ইয়াৰ বাবে বিকেন্দ্ৰীকৰণ কৰা ক্ষমতাক বুজায়। স্বায়ত্তশাসিত প্ৰশাসনিক বিভাগত ঘৰুৱা শাসনে শাসন কৰিব পাৰে; ইয়াৰ বিপৰীতে পিতৃ ৰাষ্ট্ৰৰ পৰা পৃথক কোনো সাৰ্বভৌমত্ব নাই আৰু সেয়েহে পৃথক মুখ্য সামৰিক আদেশ বা পৃথক বৈদেশিক নীতি আৰু কূটনীতিও নাই। 

ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জত ই পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াৰ গঠনমূলক জাতিসমূহৰ ঘৰুৱা শাসন, বিভাজন বা স্বাধীনতাক বুজাইছিল—প্ৰথমে আয়াৰলেণ্ড, আৰু পিছলৈ স্কটলেণ্ড, ৱেলছ আৰু উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড। আমেৰিকা আৰু ৰাজ্যসমূহৰ ফেডাৰেচন হিচাপে সংগঠিত অন্যান্য দেশসমূহত এই শব্দটোৱে সাধাৰণতে পৌৰসভা, কাউণ্টি বা স্থানীয় চৰকাৰৰ অন্যান্য এককসমূহে ফেডাৰেল ৰাজ্যৰ তুলনাত তলৰ স্তৰত প্ৰয়োগ কৰা ঘৰুৱা শাসনৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰু ব্যৱস্থাসমূহক বুজায় (যেনে-, আমেৰিকাৰ ৰাজ্য, যাৰ প্ৰসংগত বিশেষ আইন চাওক)। ইয়াৰ দ্বাৰা গ্ৰীণলেণ্ড আৰু ফেৰ’ দ্বীপপুঞ্জ ডেনমাৰ্কৰ সৈতে জড়িত ব্যৱস্থাকো বুজাব পাৰি। 

ঘৰুৱা শাসন অৱশ্যে ফেডাৰেলিজমৰ সমতুল্য নহয়। য'ত ফেডাৰেল চৰকাৰ ব্যৱস্থাৰ ৰাজ্যসমূহৰ (যেনে, কানাডা, জাৰ্মানী, ছুইজাৰলেণ্ড, ব্ৰাজিল, ইথিওপিয়া আৰু আমেৰিকা) নিশ্চিত সাংবিধানিক অস্তিত্ব আছে, এটা বিভক্ত ঘৰুৱা শাসন ব্যৱস্থা সাধাৰণ আইনসমূহৰ দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা হয় আৰু ইয়াক সংস্কাৰ কৰিব পাৰি, বা আনকি সেই সাধাৰণ আইনখন বাতিল বা সংশোধন কৰি বিলুপ্ত কৰা হৈছে। 

উদাহৰণস্বৰূপে, বিধায়িনী দলে প্ৰশাসনিক বিভাগ যেনে প্ৰদেশ, কাউণ্টি বা বিভাগৰ বাবে ঘৰুৱা নিয়ম সৃষ্টি কৰিব পাৰে, যাতে স্থানীয় কাউণ্টি কাউন্সিল, কাউণ্টি কমিছন, পেৰিছ কাউন্সিল বা তত্ত্বাৱধায়ক ব'ৰ্ডৰ ইয়াৰ অসংগঠিত বিভাগৰ ওপৰত জ’নিঙৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহকে ধৰি অঞ্চলসমূহৰ অধিকাৰ থাকিব পাৰে। ইয়াৰ অবিহনে বিভাজন কেৱল উচ্চ চৰকাৰৰ সম্প্ৰসাৰণ। বিধায়িনী দলে নগৰ পৰিষদৰ জৰিয়তে চহৰ বা চহৰৰ সীমাৰ ভিতৰত ঘৰুৱা শাসন থকা পৌৰ নিগমসমূহো স্থাপন বা নিৰ্মূল কৰিব পাৰে। সংশ্লিষ্ট আইন অনুসৰি, উচ্চ চৰকাৰে কাউণ্টি/টাউনশ্বিপসমূহ বিলুপ্ত কৰিব পাৰে, ইয়াৰ সীমা পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে, বা তেওঁলোকৰ ঘৰুৱা শাসন চৰকাৰসমূহ ভংগ কৰিব পাৰে। 

## ডেনমাৰ্ক

### ফেৰ' দ্বীপপুঞ্জ

ডেনিছ ৰাজ্যৰ এখন স্ব-শাসিত দেশ ফেৰ’ দ্বীপপুঞ্জ। ১৯৪৮ চনত ডেনমাৰ্কৰ সংসদে ঘৰুৱা শাসন প্ৰদান কৰে, ফেৰ’ইসকলে সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা লাভৰ ব্যৰ্থ প্ৰচেষ্টাৰ পিছত, ২০০৫ চনত অধিক স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰে। ডেনমাৰ্কৰ ৰজা হৈছে ফেৰ’ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি। ডেনমাৰ্ক ইউৰোপীয় সংঘৰ অংশ হ’লেও ফেৰ’ দ্বীপপুঞ্জ ইউৰোপীয় সংঘৰ অংশ নহয়। 

### গ্ৰীনলেণ্ড

গ্ৰীনলেণ্ড ডেনিছ ৰাজ্যৰ এখন স্বশাসিত দেশ। গ্ৰীণলেণ্ডত গণভোটৰ পিছত য'ত সংখ্যাগৰিষ্ঠই উচ্চ মাত্ৰাৰ স্বায়ত্তশাসনৰ পক্ষপাতী আছিল, ১৯৭৯ চনত ডেনমাৰ্কৰ সংসদে ঘৰুৱা শাসন প্ৰদান কৰে। আন এক গণভোটৰ পিছত ২০০৯ চনত অধিক স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰা হয়। ডেনমাৰ্কৰ ৰজা গ্ৰীনলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰপতি। ডেনমাৰ্ক ইউৰোপীয় সংঘৰ অংশ হ’লেও গ্ৰীণলেণ্ড ইউৰোপীয় সংঘৰ অংশ নহয়। 

## আয়াৰলেণ্ড

১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰিটিছ আৰু আইৰিছ ৰাজনীতিৰ প্ৰধান ৰাজনৈতিক প্ৰশ্ন আছিল আইৰিছ ঘৰুৱা শাসনৰ বিষয়।

ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা আইজাক বাট, উইলিয়াম শ্ব’ আৰু চাৰ্লছ ষ্টুৱেৰ্ট পাৰ্নেলৰ অধীনত আইৰিছ পাৰ্লিয়ামেণ্টৰী পাৰ্টিৰ পূৰ্বসূৰী ঘৰুৱা শাসন লীগৰ আইৰিছ নেতাসকলে ইউনাইটেডৰ ভিতৰত আইৰিছ সংসদ গঠনৰ সৈতে এক প্ৰকাৰৰ ঘৰুৱা শাসনৰ দাবী জনায় গ্ৰেট ব্ৰিটেইন আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ ৰাজ্যসমূহে। এই দাবীৰ ফলত অৱশেষত চাৰিখন ঘৰুৱা শাসন বিল উত্থাপন কৰা হয়, ইয়াৰে দুখন গৃহীত হয়,জন ৰেডমণ্ডে জয়ী হোৱা আয়াৰলেণ্ড চৰকাৰ আইন ১৯১৪ আৰু আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য আয়াৰলেণ্ড চৰকাৰ আইন ১৯২০ (যিটোৱে উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড আৰু দক্ষিণৰ ঘৰুৱা শাসন সংসদৰ সৃষ্টি কৰে আয়াৰলেণ্ড – পিছৰ ৰাষ্ট্ৰখনে বাস্তৱত কাম কৰা নাছিল আৰু ইয়াৰ ঠাইত আইৰিছ ফ্ৰী ষ্টেট আহিছিল)। 

ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ঘৰুৱা শাসনৰ দাবী ঊনবিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত ডেনিয়েল অ’কনেলে পূৰ্বৰ বাতিলৰ দাবীৰ পৰা পৃথক আছিল। য'ত ঘৰুৱা শাসনৰ অৰ্থ আছিল ৱেষ্টমিনিষ্টাৰৰ চূড়ান্ত সাৰ্বভৌমত্বৰ অধীনত আইৰিছ সংসদৰ দিশত সাংবিধানিক আন্দোলন, কানাডা, নিউজিলেণ্ড বা বহু পিছৰ স্কটিছ বিভাজন প্ৰক্ৰিয়াৰ দৰেই, বাতিলৰ অৰ্থ আছিল ১৮০১ চনৰ এক্ট অৱ ইউনিয়ন বাতিল কৰা (প্ৰয়োজন হ'লে শাৰীৰিক শক্তিৰ দ্বাৰা) আৰু যুক্তৰাজ্যৰ পৰা পৃথক হোৱা এখন সম্পূৰ্ণ স্বাধীন আইৰিছ ৰাষ্ট্ৰৰ সৃষ্টি, য'ত মাত্ৰ এজন ভাগ কৰা ৰজাৰ যোগদান কৰা হয়; মূলতঃ ঘৰুৱা শাসনে আয়াৰলেণ্ডক যুক্তৰাজ্যৰ ভিতৰত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল হিচাপে গঢ়ি তুলিব। আনহাতে বাতিলৰ ফলত স্বতন্ত্ৰ জাতি ব্ৰিটেইনৰ সৈতে ভাগ কৰা ৰজাৰ দ্বাৰা বান্ধ খাই থকা দ্বীপটোক ডমিনিয়নৰ সৈতে অধিক মিল থকা মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হ'য়। 

* ১৮৮৬ চনত হাউছ অৱ কমনছত প্ৰথম আইৰিছ ঘৰুৱা শাসন বিল পৰাজয় হয়।
* ১৮৯৩ চনত হাউছ অৱ কমনছৰ দ্বাৰা দ্বিতীয়খন আইৰিছ ঘৰুৱা শাসন বিল গৃহীত হয়, হাউছ অৱ লৰ্ডছত ভেটো।
* ১৯১৪ চন: প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ (১৯১৪–১৯১৮) হস্তক্ষেপত সাময়িকভাৱে স্থগিত ৰখা তৃতীয় আইৰিছ ঘৰুৱা শাসন বিল বিধিৰ কিতাপত গৃহীত হয়, অৱশেষত ডাবলিনত ইষ্টাৰ ৰাইজিং (১৯১৬)ৰ পিছত।
* ১৯২০: আয়াৰলেণ্ড চৰকাৰ আইন ১৯২০ (আয়াৰলেণ্ড চৰকাৰ আইন ১৯২০) উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডত সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী কৰা হয় আৰু দক্ষিণ আয়াৰলেণ্ডত আংশিকভাৱে কাৰ্যকৰী কৰা হয়। 

জ্যেষ্ঠ লিবাৰেল লৰ্ড হাৰ্টিংটন আৰু জোচেফ চেম্বাৰলেনে সংসদত ঘৰুৱা শাসনৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ নেতৃত্ব দিছিল। ঘৰুৱা শাসনৰ ওপৰত জোৰ দিয়া লিবাৰেল নেতা উইলিয়াম ইৱাৰ্ট গ্লেডষ্টোনৰ সৈতে তেওঁলোকে বিচ্ছেদ ঘটায় আৰু ১৮৮৬ চনত লিবাৰেল ইউনিয়নিষ্ট পাৰ্টি নামৰ নতুন দল গঠন কৰে। ই ঘৰুৱা শাসনক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু শেষত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সৈতে একত্ৰিত হৈছিল। চেম্বাৰলেনে কেথলিক বিৰোধিতাক ব্যৱহাৰ কৰি ব্ৰিটেইন আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ "কমলা" ননকনফৰ্মিষ্ট প্ৰটেষ্টেণ্ট উপাদানৰ মাজত নতুন দলটোৰ বাবে ভিত্তি গঢ়ি তুলিছিল। লিবাৰেল ইউনিয়নবাদীজন ব্ৰাইটে দলটোৰ শ্লোগান উদ্ভাৱন কৰিছিল, "ঘৰুৱা শাসন মানে ৰোম শাসন।"  আইৰিছ ফ্ৰী ষ্টেট ১৯২২ চনত ব্ৰিটিছ ৰজাক ৰাষ্ট্ৰৰ মুৰব্বী হিচাপে ভাগ কৰি স্বতন্ত্ৰ ডমিনিয়ন হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় যদিও উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড নতুন ৰাষ্ট্ৰৰ পৰা পৃথক হৈ নিজাকৈ ঘৰুৱা শাসন পাৰ্লিয়ামেণ্ট লাভ কৰে যি ১৯৭২ চনলৈকে আছিল (বৰ্তমানৰ উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড বিধানসভা আছিল ১৯৯৮ চনত সৃষ্টি কৰা হৈছিল; ১৯৭২ চনৰ পৰা ১৯৯৮ চনৰ ভিতৰত উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড ৱেষ্টমিনিষ্টাৰৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ শাসনৰ অধীনত আছিল)। 

## ভাৰত

১৯১৬ চনত এনি বেছাণ্টৰ নেতৃত্বত কেইবাজনো জাতীয়তাবাদী নেতাই একত্ৰিত হৈ স্বশাসনৰ দাবী উত্থাপন কৰে, আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া, কানাডা, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, নিউজিলেণ্ড আৰু নিউ ফাউণ্ডলেণ্ডে লাভ কৰা ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত ডমিনিয়নৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে সময়.

কিছু বছৰ ধৰি যথেষ্ট জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰি থকাৰ সময়তে ইয়াৰ বৃদ্ধি আৰু কাৰ্যকলাপ স্থবিৰ হৈ পৰিছিল। মোহনদাস গান্ধী আৰু তেওঁৰ সত্যাগ্ৰহ বিপ্লৱ কলাৰ উত্থানে: অহিংস, কিন্তু গণভিত্তিক নাগৰিক অবাধ্যতা, সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতাৰ লক্ষ্যৰে আগবাঢ়িছিল। তথাপিও ১৯৪৭ চনত যেতিয়া ভাৰতৰ স্বাধীনতা আহিছিল, তেতিয়া নতুন ৰাজ্যখন আছিল ডমিনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া। তিনি বছৰৰ পাছত নেহৰু চৰকাৰে ভাৰতৰ স্থায়ী সংবিধানৰ জৰিয়তে গণৰাজ্য সৃষ্টিৰ সূচনা কৰে। 

## যুক্তৰাজ্য

### ইংলেণ্ড

২০১৪ চনৰ স্কটিছ স্বাধীনতা গণভোটৰ পিছত ইংলেণ্ড সন্দৰ্ভত সাংবিধানিক পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰস্তাৱৰ সম্পৰ্কত ইংৰাজী ঘৰুৱা শাসনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।

### স্কটলেণ্ড

আয়াৰলেণ্ডৰ দৰেই স্কটলেণ্ডৰ ঘৰুৱা শাসনৰ সমৰ্থকসকলে ঐতিহাসিকভাৱে যুক্তৰাজ্যৰ ভিতৰত অধিক স্তৰৰ বিভক্ত শাসন ব্যৱস্থাৰ আকাংক্ষা কৰি আহিছে। যদিও 'ঘৰুৱা শাসন' শব্দটোৰ ঠাইত বহুলাংশে "বিভাজন" আহিছে, তথাপিও ঘৰুৱা শাসন আন্দোলনক বৰ্তমানৰ বিভক্ত স্কটিছ সংসদ সৃষ্টিৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে চাব পাৰি। 

১৮৮৫ চনত স্কটিছ কাৰ্যালয় গঠনৰ লগে লগে স্কটলেণ্ডলৈ প্ৰশাসনিক বিভক্তিৰ অনুমতি দিয়া হয়। ২০ শতিকাৰ মাজভাগত ঘৰুৱা শাসন আন্দোলন উল্লেখযোগ্য হৈ পৰে, স্কটিছ বিধানসভাৰ বাবে প্ৰচাৰ চলায়। ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫০ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিটেইনৰ ভিতৰত স্কটিছ বিধানসভাৰ বাবে অনুৰোধ জনোৱা স্কটিছ কভেনেণ্ট নামৰ আবেদনখনত ২০ লাখতকৈ অধিক স্বাক্ষৰ লাভ কৰে। ১৯৭৯ চনতহে ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনত বিভক্তিৰ প্ৰৱেশ ঘটে – ১৯৭৯ চনত স্কটিছ বিভাজন গণভোট অনুষ্ঠিত হয়। বিভাজনৰ সপক্ষে ৫১.৬% ভোট পোৱাৰ পিছতো স্কটলেণ্ড আইন ১৯৭৮ কাৰ্যকৰী কৰা নহ’ল কাৰণ ‘হয়’ ভোটে ৪০% ভোটাৰৰ সমৰ্থন লাভ কৰিব লাগিব, যিটো ৬৩.৮% ভোটদানৰ ওপৰত পূৰণ নহ’ল। ১৯৯৯ চনত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে গণভোটৰ সফলতাৰ বাবে স্কটিছ সংসদৰ সৃষ্টি হয়। 

### ৱেলছ

## আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ

### স্থানীয় চৰকাৰ

আমেৰিকাত কিছুমান ৰাজ্যই সাংবিধানিক বা আইনগতভাৱে নিজৰ সীমাৰ ভিতৰৰ চহৰ, কাউণ্টি আৰু পৌৰসভাক ঘৰুৱা শাসন প্ৰদান কৰে। এইবোৰক "ঘৰুৱা শাসন ৰাজ্য" বুলি কোৱা হয়। ঘৰুৱা শাসন ৰাজ্যসমূহৰ স্থানীয় চৰকাৰসমূহে ৰাজ্য আৰু ফেডাৰেল সংবিধানৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰত, নিজৰ কাৰ্য্যকলাপ আগুৱাই নিবলৈ উপযুক্ত বুলি ভবা আইন আৰু অধ্যাদেশ প্ৰণয়ন কৰিবলৈ স্বাধীন। আন ৰাজ্যত স্থানীয় চৰকাৰসমূহৰ কেৱল ৰাজ্যিক বিধায়িনী দলে তেওঁলোকক স্পষ্টভাৱে প্ৰদান কৰা কৰ্তৃত্বহে থাকে, সাধাৰণতে ডিলনৰ নিয়ম নামেৰে জনাজাত আইনী নীতি অনুসৰি। ৰাজ্যই প্ৰদান কৰা এখন চহৰৰ চনদত পৌৰসভাৰ ক্ষমতাৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।

### কলম্বিয়া জিলা

আমেৰিকাৰ সংবিধানে ৰাজধানী চহৰখনৰ ওপৰত (ডিষ্ট্ৰিক্ট অৱ কলম্বিয়া বা ৱাশ্বিংটন, ডি.চি.) আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছক "যিকোনো ক্ষেত্ৰতে" অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। এই বিচাৰ ক্ষমতাৰ বাবে জিলাখন ৰাজ্য নহয়, ৰাজ্যৰ অংশও নহ’ব লাগিব। কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সময়ত, আৰু বৰ্তমান ১৯৭৩ চনৰ পৰা কংগ্ৰেছে ডি.চি. কিন্তু এই স্থানীয় চৰকাৰখনৰ ওপৰত কংগ্ৰেছৰ তদাৰকী এতিয়াও আছে, আৰু স্থানীয়ভাৱে নিৰ্বাচিত বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা তাত্ত্বিকভাৱে যিকোনো সময়তে বাতিল কৰিব পৰা যাব। 

### আমেৰিকাৰ থলুৱা সংৰক্ষণ

আমেৰিকাৰ ফেডাৰেল চৰকাৰে কিছুমান ফেডাৰেল স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আমেৰিকাৰ থলুৱা জনজাতিক সংৰক্ষণত থকা মাটিৰ ওপৰত সীমিত ঘৰুৱা শাসন প্ৰদান কৰে। জনজাতীয় ভূমিসমূহক "নিৰ্ভৰশীল ঘৰুৱা জাতি" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় আৰু সংৰক্ষণৰ ভিতৰত থকা ৰাজ্য(সমূহ)ৰ পৰা স্বাধীন শাসন আৰু আইনৰ সমান্তৰাল ব্যৱস্থা চলায়, প্ৰায়ে পৃথক আৰক্ষী বাহিনীকে ধৰি। উদাহৰণস্বৰূপে, কিছুমান জনজাতিক জুৱাৰ প্ৰতিষ্ঠান চলাবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছে যিবোৰ আশে-পাশে থকা ৰাজ্য বা ৰাজ্যত অবৈধ হ’ব পাৰে। সংৰক্ষণ ৰাজ্য নহয় আৰু কংগ্ৰেছত ইয়াৰ কোনো প্ৰত্যক্ষ প্ৰতিনিধিত্ব নাই, আৰু নাগৰিকে যিখন ৰাজ্যই তেওঁলোকক আগুৰি আছে সেই ৰাজ্যৰ নাগৰিক হিচাপে ভোট দিয়ে। তদুপৰি ৰাজ্যিক বিধায়িনী দলৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ দৰে জনজাতীয় সাৰ্বভৌমত্ব আৰু ভূমিৰ মালিকীস্বত্ব সংবিধানৰ দ্বাৰা নিশ্চিত নহয় আৰু ইয়াক কেৱল কংগ্ৰেছৰ আইনৰ দ্বাৰাহে প্ৰদান কৰা হয়, যিটো যিকোনো সময়তে বাতিল বা পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰি। 

## লগতে চাওঁক
* স্পেইনৰ স্বায়ত্তশাসিত সম্প্ৰদায়
* বাস্ক আৰু পাইৰেনিয়ান ফুয়েৰ
* ফেডাৰেচন
* ঘৰুৱা শাসন নাগৰিক আইন (মিচিগান), পৌৰসভাৰ ঘৰুৱা শাসনৰ এটা উদাহৰণ
* বিভাজন, কোনো জাতীয় ক্ষমতাই কোনো অঞ্চল, ৰাজ্য বা প্ৰদেশক নিৰ্দিষ্ট ক্ষমতা প্ৰদান কৰা প্ৰথা
* পৌৰসভাৰ ঘৰুৱা শাসন, আমেৰিকাৰ বেছিভাগ ৰাজ্যতে আইনী ক্ষমতা য’ত ভোটাৰে পৌৰসভা চৰকাৰক অধিক স্থানীয় নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰদান কৰি গৃহ নিয়মৰ চনদ গ্ৰহণ কৰিব পাৰে
* প্লেইড চাইমৰু
* প্ৰটেক্টৰেট
* স্কটিছ নেচনেল পাৰ্টি (SNP)

## তথ্যসমূহ

## অধিক পঢ়ক
* 

শ্ৰেণী:আইন
শ্ৰেণী:ৰাজনীতি বিজ্ঞান