পলিইথাইলিন

**পলিইথিলিন** বা **পলিথিন** (চমুকৈ **PE**; IUPAC নাম **পলিইথিন** বা **পলি(মিথিলিন)**) হৈছে আটাইতকৈ সাধাৰণভাৱে উৎপাদিত প্লাষ্টিক। ইয়াক এটা পলিমাৰ, মূলতঃ পেকেজিংৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয় (প্লাষ্টিকৰ বেগ, প্লাষ্টিক ফিল্ম, জিঅ'মেমব্ৰেন আৰু বটল, কাপ, জাৰ আদি পাত্ৰ সমূহ)। , বছৰি ১০০ মিলিয়নতকৈ অধিক টন পলিইথিলিন ৰেজিন উৎপাদন কৰা হৈছে, যি মুঠ প্লাষ্টিক বজাৰৰ ৩৪% প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

বহুতো প্ৰকাৰৰ পলিইথিলিন জনাজাত, যাৰ বেছিভাগৰ ৰাসায়নিক সূত্ৰ (C2H4)*n*। PE সাধাৰণতে বিভিন্ন *n* মানৰ সৈতে ইথিলিনৰ একে ধৰণৰ পলিমাৰৰ মিশ্ৰণ। ইয়াৰ *নিম্ন-ঘনত্ব* বা *উচ্চ-ঘনত্ব* আৰু ইয়াৰ বহুতো প্ৰকাৰ হ'ব পাৰে। ক্ৰছলিংকিং বা ক'পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা ইয়াৰ গুণাগুণ আৰু পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰি। সকলো প্ৰকাৰ অবিষাক্ত আৰু ৰাসায়নিকভাৱে স্থিতিস্থাপক, যিয়ে পলিইথিলিনৰ বহু-ব্যৱহাৰযোগ্য প্লাষ্টিক হিচাপে জনপ্ৰিয়তাত অৰিহণা যোগায়। অৱশ্যে, পলিইথিলিনৰ ৰাসায়নিক স্থিতিস্থাপকতাই ইয়াক অনুচিতভাৱে নিষ্কাশন কৰিলে দীৰ্ঘস্থায়ী আৰু পচন-প্ৰতিৰোধী প্ৰদূষক কৰি তোলে। হাইড্ৰ'কাৰ্বন হোৱা বাবে পলিইথিলিন ৰংহীন পৰা অস্বচ্ছ (অশুদ্ধি বা ৰঞ্জক পদাৰ্থ নথকাকৈ) আৰু দাহ্য।

## ইতিহাস
পলিইথিলিন প্ৰথমে জাৰ্মান ৰসায়নবিদ হান্স ফন পেচমেনে ১৮৯৮ চনত ডায়াজ'মিথেন অনুসন্ধান কৰোঁতে দুৰ্ঘটনাক্ৰমে সংশ্লেষিত কৰিছিল। যেতিয়া তেওঁৰ সহযোগী ইউজেন বেমবাৰ্গাৰ আৰু ফ্ৰিড্ৰিখ চিৰনাৰে তেওঁ সৃষ্টি কৰা বগা, মম-সদৃশ পদাৰ্থটোৰ বৈশিষ্ট্য নিৰ্ণয় কৰিছিল, তেওঁলোকে স্বীকাৰ কৰিছিল যে ইয়াত দীঘল −CH2− শৃংখল আছে আৰু ইয়াক *পলিমিথিলিন* বুলি অভিহিত কৰিছিল।

প্ৰথম ঔদ্যোগিকভাৱে ব্যৱহাৰিক পলিইথিলিন সংশ্লেষণ পুনৰ দুৰ্ঘটনাক্ৰমে ১৯৩৩ চনত এৰিক ফ'ছেট আৰু ৰেজিনাল্ড গিবছনে ইম্পেৰিয়েল কেমিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ (ICI) ৰ নৰ্থৱিচ, ইংলেণ্ডৰ কাৰ্যালয়ত আবিষ্কাৰ কৰিছিল।

পলিইথিলিনৰ বাণিজ্যিক উৎপাদনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতি আৰম্ভ হৈছিল অনুঘটকৰ উন্নয়নৰ সৈতে যি মৃদু উষ্ণতা আৰু চাপত পলিমাৰাইজেচন প্ৰচাৰ কৰে। ইয়াৰ প্ৰথমটো আছিল ক্ৰ'মিয়াম ট্ৰাইঅক্সাইডৰ ওপৰত আধাৰিত এটা অনুঘটক যি ১৯৫১ চনত ৰবাৰ্ট বেংকছ আৰু জে. পল হগানে ফিলিপছ পেট্ৰ'লিয়ামত আবিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৫৩ চনত জাৰ্মান ৰসায়নবিদ কাৰ্ল জিগলাৰে টাইটেনিয়াম হেলাইড আৰু অৰ্গানোএলুমিনিয়াম যৌগৰ ওপৰত আধাৰিত এটা অনুঘটক প্ৰণালী উন্নত কৰিছিল।

## গুণাগুণ
পলিইথিলিনৰ গুণাগুণ প্ৰকাৰৰ ওপৰত দৃঢ়ভাৱে নিৰ্ভৰ কৰে। আণৱিক ওজন, ক্ৰছলিংকিং আৰু ক'মনোমাৰৰ উপস্থিতি সকলোৱে ইয়াৰ গুণাগুণ দৃঢ়ভাৱে প্ৰভাৱিত কৰে। LDPE HDPE তকৈ কোমল আৰু অধিক স্বচ্ছ। মধ্যম- আৰু উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিনৰ বাবে গলনাংক সাধাৰণতে  পৰিসৰত থাকে।

বেছিভাগ LDPE, MDPE, আৰু HDPE গ্ৰেডৰ উৎকৃষ্ট ৰাসায়নিক প্ৰতিৰোধ আছে। পলিইথিলিনে প্ৰায় কোনো পানী শোষণ নকৰে। পানীৰ বাষ্প আৰু মেৰু গেছৰ বাবে ব্যাপ্যতা বেছিভাগ প্লাষ্টিকতকৈ কম।

পলিইথিলিন লাহে লাহে হালধীয়া টিপ থকা নীলা শিখাৰে জ্বলে আৰু পেৰাফিনৰ গোন্ধ নিৰ্গত কৰে।

### বৈদ্যুতিক
পলিইথিলিন এটা ভাল বৈদ্যুতিক নিৰোধক। যেতিয়া বিশুদ্ধ, ডাইইলেক্ট্ৰিক ধ্ৰুৱক ঘনত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ২.২ ৰ পৰা ২.৪ পৰিসৰত থাকে।

### আলোকীয়
তাপীয় ইতিহাস আৰু ফিল্মৰ ডাঢ়তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, PE প্ৰায় স্পষ্ট (স্বচ্ছ), গাখীৰীয়া-অস্বচ্ছ (অৰ্ধস্বচ্ছ) আৰু অস্বচ্ছৰ মাজত ভিন্ন হ'ব পাৰে।

## উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়া

### মনোমাৰ

উপাদান বা মনোমাৰ হৈছে ইথিলিন (IUPAC নাম ইথিন), C2H4 সূত্ৰৰ এটা গেছীয় হাইড্ৰ'কাৰ্বন। ইথিলিন সাধাৰণতে পেট্ৰ'কেমিকেল উৎসৰ পৰা উৎপাদিত হয়, কিন্তু ইথানলৰ নিৰ্জলীকৰণৰ দ্বাৰাও উৎপন্ন হয়।

### পলিমাৰাইজেচন

ইথিলিনৰ পলিইথিলিনলৈ পলিমাৰাইজেচন নিম্নলিখিত ৰাসায়নিক সমীকৰণৰ দ্বাৰা বৰ্ণনা কৰা হৈছে:

:   (গেছ) → − (কঠিন)

ইথিলিন এটা স্থিৰ অণু যি কেৱল অনুঘটকৰ সংস্পৰ্শতহে পলিমাৰাইজ হয়। সমন্বয় পলিমাৰাইজেচন হৈছে সৰ্বাধিক বিস্তৃত প্ৰযুক্তি। আটাইতকৈ সাধাৰণ অনুঘটক টাইটেনিয়াম(III) ক্ল'ৰাইড, তথাকথিত জিগলাৰ–নাট্টা অনুঘটকেৰে গঠিত।

## সংযোগ

পলিইথিলিনৰ অংশবোৰ একেলগে সংযোগ কৰিবলৈ সাধাৰণতে ব্যৱহৃত পদ্ধতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত:

ৱেল্ডিং
ফাষ্টেনিং
আঠা

প্ৰেছাৰ-চেনচিটিভ এডহেছিভ (PSA) সম্ভৱপৰ যদিহে পৃষ্ঠ ৰসায়ন বা চাৰ্জ প্লাজমা এক্টিভেচন, শিখা চিকিৎসা, বা ক'ৰ'না চিকিৎসাৰ সৈতে পৰিৱৰ্তিত হয়।
## শ্ৰেণীবিভাগ
পলিইথিলিনক ইয়াৰ ঘনত্ব আৰু শাখা-প্ৰশাখাৰ দ্বাৰা শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। কেইবাবিধো প্ৰকাৰৰ পলিইথিলিন আছে:
*অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন (UHMWPE)
*অতি-নিম্ন-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন (ULMWPE বা PE-WAX)
*উচ্চ-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন (HMWPE)
*উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (HDPE)
*উচ্চ-ঘনত্বৰ ক্ৰছ-লিংকড পলিইথিলিন (HDXLPE)
*ক্ৰছ-লিংকড পলিইথিলিন (PEX বা XLPE)
*মধ্যম-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (MDPE)
*ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (LLDPE)
*নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (LDPE)
*অতি-নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (VLDPE)
*ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন (CPE)
বিক্ৰী হোৱা পৰিমাণৰ সন্দৰ্ভত, আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পলিইথিলিন গ্ৰেড হৈছে HDPE, LLDPE, আৰু LDPE।
### অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজন (UHMWPE)

UHMWPE হৈছে লাখ লাখত আণৱিক ওজন থকা পলিইথিলিন, সাধাৰণতে ৩.৫ আৰু ৭.৫ মিলিয়ন amuৰ মাজত। উচ্চ আণৱিক ওজনে ইয়াক অতি কঠিন পদাৰ্থ কৰি তোলে। ইয়াৰ অসাধাৰণ কঠিনতা আৰু উৎকৃষ্ট ৰাসায়নিক প্ৰতিৰোধৰ বাবে, UHMWPE বিভিন্ন প্ৰয়োগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তন্তু হিচাপে, ই বুলেটপ্ৰুফ ভেষ্টত এৰামিডৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা কৰে।
### উচ্চ-ঘনত্ব (HDPE)

HDPE ক ০.৯৪১ g/cm3 বা তাতকৈ অধিক ঘনত্বৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। HDPE ৰ শাখা-প্ৰশাখাৰ মাত্ৰা কম। HDPE ৰ উচ্চ প্ৰসাৰণ শক্তি আছে। ইয়াক গাখীৰৰ জাগ, ডিটাৰজেণ্ট বটল, মাখনৰ টাব, আৱৰ্জনা পাত্ৰ, আৰু পানীৰ পাইপৰ দৰে উৎপাদন আৰু পেকেজিংত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
### ক্ৰছ-লিংকড (PEX বা XLPE)

PEX হৈছে এটা মধ্যম- ৰ পৰা উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন যাৰ পলিমাৰ গঠনাত ক্ৰছ-লিংক বন্ধন সংযোজিত আছে। পলিমাৰৰ উচ্চ-উষ্ণতাৰ গুণাগুণ উন্নত হয়। PEX কিছুমান পানীয় পানীৰ প্লাম্বিং ব্যৱস্থাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
### মধ্যম-ঘনত্ব (MDPE)

MDPE ক ০.৯২৬–০.৯৪০ g/cm3 ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। MDPE ৰ ভাল শ্বক আৰু ড্ৰপ প্ৰতিৰোধ গুণাগুণ আছে। MDPE সাধাৰণতে গেছ পাইপ আৰু ফিটিং, বস্তা, সংকোচন ফিল্ম, পেকেজিং ফিল্ম, কেৰিয়াৰ বেগ, আৰু স্ক্ৰু ক্ল'জাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
### ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্ব (LLDPE)

LLDPE ক ০.৯১৫–০.৯২৫ g/cm3 ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। LLDPE হৈছে যথেষ্ট সংখ্যক চুটি শাখা থকা এটা যথেষ্ট ৰৈখিক পলিমাৰ। LLDPE ৰ LDPE তকৈ অধিক প্ৰসাৰণ শক্তি আছে। LLDPE পেকেজিংত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ বেগ আৰু চাদৰৰ বাবে ফিল্ম। ইয়াক কেবল আৱৰণ, খেলনা, ঢাকনি, বাল্টি, পাত্ৰ, আৰু পাইপৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
### নিম্ন-ঘনত্ব (LDPE)

LDPE ক ০.৯১০–০.৯৪০ g/cm3 ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। LDPE ৰ চুটি- আৰু দীঘল-শৃংখল শাখা-প্ৰশাখাৰ উচ্চ মাত্ৰা আছে। LDPE মুক্ত-মূলক পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা হয়। দীঘল শৃংখলৰ সৈতে উচ্চ মাত্ৰাৰ শাখা-প্ৰশাখাই গলিত LDPE ক অনন্য আৰু বাঞ্ছনীয় প্ৰবাহ গুণাগুণ প্ৰদান কৰে। LDPE কঠোৰ পাত্ৰ আৰু প্লাষ্টিক বেগ আৰু ফিল্ম ৰেপৰ দৰে প্লাষ্টিক ফিল্ম প্ৰয়োগ উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
### অতি-নিম্ন-ঘনত্ব (VLDPE)
VLDPE ক ০.৮৮০–০.৯১৫ g/cm3 ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। VLDPE বোৰ হজ আৰু টিউবিং, বৰফ আৰু হিমায়িত খাদ্য বেগ, খাদ্য পেকেজিং আৰু প্ৰসাৰণ ৰেপৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
পলিইথিলিনত দীঘল শৃংখল শাখাৰ প্ৰকৃতি আৰু বিতৰণৰ ওপৰত বহু গৱেষণা কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত হৈছে।
### ক'পলিমাৰ
ক'পলিমাৰাইজেচনৰ উপৰিও, ইথিলিনক বিস্তৃত পৰিসৰৰ অন্যান্য মনোমাৰৰ সৈতে ক'পলিমাৰাইজ কৰিব পাৰি। সাধাৰণ উদাহৰণত ভাইনাইল এচিটেট (ফলস্বৰূপ উৎপাদন হৈছে ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট ক'পলিমাৰ, বা EVA) আৰু বিভিন্ন এক্ৰাইলেট অন্তৰ্ভুক্ত।
### পলিইথিলিনৰ প্ৰকাৰ
"পলিইথিলিন"ৰ বিশেষ পদাৰ্থ গুণাগুণ ইয়াৰ আণৱিক গঠনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। আণৱিক ওজন আৰু স্ফটিকতা হৈছে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক। স্ফটিকতা ৩৫% (PE-LD/PE-LLD) ৰ পৰা ৮০% (PE-HD)লৈ বিস্তৃত। পলিইথিলিনৰ স্ফটিকীয় অঞ্চলত ১.০ g/cm3 আৰু নিৰাকাৰ অঞ্চলত ০.৮৬ g/cm3 ঘনত্ব আছে।
বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পলিইথিলিনৰ শাখা-প্ৰশাখাৰ মাত্ৰা তলত দিয়াৰ দৰে পৰিকল্পিতভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰি:

### শৃংখল শাখা
পলিইথিলিনৰ গুণাগুণ শৃংখল শাখাৰ প্ৰকাৰ আৰু সংখ্যাৰ ওপৰত অতি নিৰ্ভৰশীল। শৃংখল শাখাবোৰ পুনৰ ব্যৱহৃত প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে: হয় উচ্চ-চাপ প্ৰক্ৰিয়া (কেৱল PE-LD) বা নিম্ন-চাপ প্ৰক্ৰিয়া (আন সকলো PE গ্ৰেড)। নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন উচ্চ-চাপ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা ৰেডিকেল পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়, যাৰ ফলত বহুতো চুটি শৃংখল শাখা আৰু লগতে দীঘল শৃংখল শাখা গঠিত হয়।

## পৰিৱেশগত সমস্যা

পলিইথিলিনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰে আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে সম্ভাৱ্য অসুবিধা সৃষ্টি কৰে কাৰণ ই সহজে জৈৱ-বিয়োজনযোগ্য নহয়। ২০০৮ চনৰ পৰা, জাপানে প্লাষ্টিক পুনৰ্ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও আৱৰ্জনালৈ যোৱা প্লাষ্টিক মেৰিয়াইৰ এটা ডাঙৰ পৰিমাণ আছে।
উত্তাপৰ দ্বাৰা পলিইথিলিনক দ্ৰুতভাৱে হাইড্ৰ'জেন আৰু গ্ৰেফিনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা সম্ভৱ।
### জৈৱ-বিয়োজনযোগ্যতা
পলিইথিলিনক ক্ষয় কৰিব পৰা এটা এনজাইম বা জীৱ আবিষ্কাৰৰ লক্ষ্যৰে কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰা হৈছে। কেইবাটাও প্লাষ্টিক - যেনে পলিয়েষ্টাৰ, পলিকাৰ্বনেট, আৰু পলিএমাইড - হয় জলবিশ্লেষণ বা বায়ু অক্সিডেচনৰ দ্বাৰা ক্ষয় হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ক্ষয় বেক্টেৰিয়া বা বিভিন্ন এনজাইম মিশ্ৰণৰ দ্বাৰা বৃদ্ধি হয়। পৰিস্থিতি পলিমাৰৰ সৈতে অতি ভিন্ন যাৰ মেৰুদণ্ড কেৱল C-C বন্ধনেৰে গঠিত।
### বেক্টেৰিয়া আৰু পোক-পতংগৰ কেছ ষ্টাডি
ভাৰতীয় মিল মথৰ পলুৱে পলিইথিলিন বিপাক কৰে বুলি দাবী কৰা হয়।
*[[:en:Galleria mellonella]]* ৰ পলুৱে পলিইথিলিন খায় বুলি দাবী কৰা হয়। পলুৱে ইয়াৰ পাচন তন্ত্ৰৰ অণুজীৱ আৰু প্লাষ্টিক অক্সিডাইজ আৰু ডিপলিমাৰাইজ কৰা এনজাইম থকা ইয়াৰ লালটিৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে পলিইথিলিন হজম কৰিব পাৰে।
### জলবায়ু পৰিৱৰ্তন
পৰিৱেশৰ সৌৰ বিকিৰণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে প্লাষ্টিকে দুটা সেউজগৃহ গেছ, মিথেন আৰু ইথিলিনৰ অণু পৰিমাণ উৎপাদন কৰে। সৰ্বোচ্চ হাৰত গেছ মুক্ত কৰা প্লাষ্টিক প্ৰকাৰ হৈছে নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (LDPE)।
## ৰাসায়নিকভাৱে পৰিৱৰ্তিত পলিইথিলিন
পলিইথিলিনক হয় মেৰু বা অ-মেৰু ক'মনোমাৰৰ দ্বাৰা পলিমাৰাইজেচনত পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰি বা পলিমাৰাইজেচনৰ পিছত পলিমাৰ-অনুৰূপ বিক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা। সাধাৰণ পলিমাৰ-অনুৰূপ বিক্ৰিয়া পলিইথিলিনৰ ক্ষেত্ৰত ক্ৰছলিংকিং, ক্ল'ৰিনেচন আৰু ছালফ'ক্ল'ৰিনেচন।
### অ-মেৰু ইথিলিন ক'পলিমাৰ
#### α-অলিফিন
নিম্ন চাপ প্ৰক্ৰিয়াত α-অলিফিন (যেনে ১-বিউটিন বা ১-হেক্সিন) যোগ কৰিব পাৰি, যি পলিমাৰাইজেচনৰ সময়ত পলিমাৰ শৃংখলত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। এই ক'পলিমাৰবোৰে চুটি পাৰ্শ্ব শৃংখল প্ৰৱৰ্তন কৰে, এনেদৰে স্ফটিকতা আৰু ঘনত্ব হ্ৰাস হয়। ওপৰত ব্যাখ্যা কৰা অনুসৰি, যান্ত্ৰিক আৰু তাপীয় গুণাগুণ তাৰ দ্বাৰা পৰিৱৰ্তিত হয়। বিশেষকৈ, PE-LLD এইদৰে উৎপাদিত হয়।
#### মেটালোচিন পলিইথিলিন (PE-MC)
মেটালোচিন পলিইথিলিন (PE-M) মেটালোচিন অনুঘটকৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়, সাধাৰণতে ক'পলিমাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি। মেটালোচিন পলিইথিলিনৰ তুলনামূলকভাৱে সংকীৰ্ণ আণৱিক ওজন বিতৰণ, ব্যতিক্ৰমী উচ্চ কঠিনতা, উৎকৃষ্ট আলোকীয় গুণাগুণ আৰু এটা সমান ক'মনোমাৰ পদাৰ্থ আছে।
#### বহু-আদৰ্শ আণৱিক ওজন বিতৰণৰ সৈতে পলিইথিলিন
বহু-আদৰ্শ আণৱিক ওজন বিতৰণৰ সৈতে পলিইথিলিন কেইবাটাও পলিমাৰ ভগ্নাংশৰে গঠিত, যি সমভাৱে মিশ্ৰিত। এনে পলিইথিলিন প্ৰকাৰে অতি উচ্চ কঠোৰতা, কঠিনতা, শক্তি, চাপ ক্ৰেক প্ৰতিৰোধ প্ৰদান কৰে।
#### চক্ৰীয় অলিফিন ক'পলিমাৰ (COC)
চক্ৰীয় অলিফিন ক'পলিমাৰ ইথিন আৰু চাইক্ল'অলিফিনৰ (সাধাৰণতে নৰ্বৰ্নিন) ক'পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়। ফলস্বৰূপ পলিমাৰবোৰ নিৰাকাৰ পলিমাৰ আৰু বিশেষভাৱে স্বচ্ছ আৰু উত্তাপ প্ৰতিৰোধী।
### মেৰু ইথিলিন ক'পলিমাৰ
মেৰু ক'মনোমাৰ হিচাপে ব্যৱহৃত মৌলিক যৌগ হৈছে ভাইনাইল এলক'হল (ইথেনল, এটা অসংপৃক্ত এলক'হল), এক্ৰিলিক এচিড (প্ৰ'পেনইক এচিড, এটা অসংপৃক্ত এচিড) আৰু এষ্টাৰ।
#### অসংপৃক্ত এলক'হলৰ সৈতে ইথিলিন ক'পলিমাৰ
ইথিলিন/ভাইনাইল এলক'হল ক'পলিমাৰ (EVOH) হৈছে (আনুষ্ঠানিকভাৱে) PE আৰু ভাইনাইল এলক'হলৰ এটা ক'পলিমাৰ। EVOH পেকেজিংৰ বাবে বহুস্তৰ ফিল্মত এটা বাধা স্তৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
#### ইথিলিন/এক্ৰিলিক এচিড ক'পলিমাৰ (EAA)
ইথিলিন আৰু অসংপৃক্ত কাৰ্বক্সিলিক এচিডৰ (যেনে এক্ৰিলিক এচিড) ক'পলিমাৰ বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ প্ৰতি ভাল আঠা, চাপ ক্ৰেকিং প্ৰতিৰোধ আৰু উচ্চ নমনীয়তাৰ দ্বাৰা বৈশিষ্ট্যযুক্ত। ইথিলিন/এক্ৰিলিক এচিড ক'পলিমাৰ আঠা প্ৰবৰ্তক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
যদি পলিমাৰত এটা অসংপৃক্ত কাৰ্বক্সিলিক এচিডৰ লৱণ উপস্থিত থাকে, তাপ-বিপৰীতমুখী আয়ন নেটৱৰ্ক গঠিত হয়, সিহঁতক আয়নমাৰ বোলা হয়।
### অসংপৃক্ত এষ্টাৰৰ সৈতে ইথিলিন ক'পলিমাৰ
যদি অসংপৃক্ত এষ্টাৰ ইথিলিনৰ সৈতে ক'পলিমাৰাইজ কৰা হয়, হয় এলক'হল অংশ পলিমাৰ মেৰুদণ্ডত থাকিব পাৰে (যেনে ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট ক'পলিমাৰত) বা এচিড অংশ। ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট ক'পলিমাৰ LD-PE ৰ দৰে উচ্চ চাপ পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়।
ইথিলিন-ইথাইল এক্ৰাইলেট ক'পলিমাৰে ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট ক'পলিমাৰৰ দৰে আচৰণ কৰে।
### ক্ৰছলিংকিং

এটা মৌলিক পাৰ্থক্য পাৰঅক্সাইড ক্ৰছলিংকিং (PE-Xa), ছাইলেন ক্ৰছলিংকিং (PE-Xb), ইলেক্ট্ৰন বিম ক্ৰছলিংকিং (PE-Xc) আৰু এজ' ক্ৰছলিংকিং (PE-Xd) ৰ মাজত কৰা হয়।

***পাৰঅক্সাইড ক্ৰছলিংকিং (PE-Xa)**: পাৰঅক্সাইড ব্যৱহাৰ কৰি পলিইথিলিনৰ ক্ৰছলিংকিং এতিয়াও মুখ্য গুৰুত্বৰ।
***ছাইলেন ক্ৰছলিংকিং (PE-Xb)**: ছাইলেনৰ উপস্থিতিত পলিইথিলিনক প্ৰথমতে বিকিৰণ বা অলপ পৰিমাণৰ পাৰঅক্সাইডৰ দ্বাৰা Si-কাৰ্যকৰী কৰিব পাৰি।
***বিকিৰণ ক্ৰছলিংকিং (PE-Xc)**: পলিইথিলিনৰ ক্ৰছলিংকিং এটা ডাউনষ্ট্ৰিম বিকিৰণ উৎসৰ দ্বাৰাও সম্ভৱ।
***এজ' ক্ৰছলিংকিং (PE-Xd)**: তথাকথিত *লুব'নাইল প্ৰক্ৰিয়াত* পলিইথিলিনক এক্সট্ৰুজনৰ পিছত গৰম নিমখৰ গা-ধোৱা বাথত পূৰ্বযোজিত এজ' যৌগ ক্ৰছলিংক কৰা হয়।
### ক্ল'ৰিনেচন আৰু ছালফ'ক্ল'ৰিনেচন
ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন (PE-C) হৈছে ৩৪ ৰ পৰা ৪৪% ক্ল'ৰিন পদাৰ্থ থকা এটা সস্তা পদাৰ্থ। ই PVC ৰ সৈতে মিশ্ৰণত ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ কোমল, ৰবৰীয় ক্ল'ৰ'পলিইথিলিন PVC মেট্ৰিক্সত প্ৰতিস্থাপিত হয়, তাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ বৃদ্ধি হয়। ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন পাৰঅক্সিডিকভাৱে ক্ৰছলিংক কৰি এটা ইলাষ্টমাৰ গঠন কৰিব পাৰি যি কেবল আৰু ৰবৰ উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন অন্যান্য পলিঅলিফিনত যোগ কৰিলে, ই দাহ্যতা হ্ৰাস কৰে।
ক্ল'ৰ'ছালফনযুক্ত PE (CSM) অ'জন-প্ৰতিৰোধী কৃত্ৰিম ৰবৰৰ বাবে আৰম্ভণি পদাৰ্থ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
### জৈৱ-আধাৰিত পলিইথিলিন

ব্ৰাস্কেম আৰু ট'য়'টা ছুছ' কৰ্প'ৰেচনে আখৰ পৰা পলিইথিলিন উৎপাদন কৰিবলৈ যৌথ বিপণন কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰাস্কেমে ট্ৰিউনফ', ৰিঅ' গ্ৰাণ্ডে দ' ছুল, ব্ৰাজিলত তেওঁলোকৰ বৰ্তমান ঔদ্যোগিক একাংশত বাৰ্ষিক  উৎপাদন ক্ষমতাৰ সৈতে এটা নতুন সুবিধা নিৰ্মাণ কৰিব, আৰু আখৰ পৰা উদ্ভূত জৈৱ-ইথানলৰ পৰা উচ্চ-ঘনত্ব আৰু নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন উৎপাদন কৰিব।
## নামকৰণ আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা
পলিইথিলিন নামটো উপাদানৰ পৰা আহিছে আৰু ফলস্বৰূপ ৰাসায়নিক যৌগৰ পৰা নহয়, যাৰ কোনো দ্বি-বন্ধন নাই। বৈজ্ঞানিক নাম *পলিইথিন* মনোমাৰৰ বৈজ্ঞানিক নামৰ পৰা পদ্ধতিগতভাৱে উদ্ভূত। এলকিন মনোমাৰ পলিমাৰাইজেচন প্ৰক্ৰিয়াত এটা দীঘল এলকেনলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। কিছুমান নিৰ্দিষ্ট পৰিস্থিতিত গঠন-আধাৰিত নামকৰণ ব্যৱহাৰ কৰা উপযোগী; এনে ক্ষেত্ৰত IUPAC য়ে পলি(মিথিলিন) পৰামৰ্শ দিয়ে। দুয়োটা প্ৰণালীৰ মাজত নামৰ পাৰ্থক্য মনোমাৰৰ দ্বি-বন্ধনৰ *খোলাৰ* বাবে পলিমাৰাইজেচনৰ ওপৰত। নামটো *PE* লৈ চমুকৈ কৰা হয়। একেদৰে পলিপ্ৰ'পাইলিন আৰু পলিষ্টাইৰিন ক্ৰমে PP আৰু PS লৈ চুটি কৰা হয়। যুক্তৰাজ্য আৰু ভাৰতত পলিমাৰক সাধাৰণতে *পলিথিন* বোলা হয়, ICI ব্যৱসায়িক নামৰ পৰা, যদিও এইটো বৈজ্ঞানিকভাৱে স্বীকৃত নহয়।
## পাদটীকা

## তথ্যসূত্ৰ

## গ্ৰন্থতালিকা
*
*
## বাহ্যিক সংযোগ

*পলিথিনৰ কাহিনী: প্লাষ্টিক বেগৰ দুৰ্ঘটনাজনক জন্ম
*পলিথিন কাৰিকৰী গুণাগুণ আৰু প্ৰয়োগ
*প্লাষ্টিক বেগৰ জৈৱ-বিয়োজক হিচাপে ''Sphingomonas'' আবিষ্কাৰ বৰ্ণনা কৰা প্ৰবন্ধ