বলৰাজ সাহনী

**বলৰাজ সাহনী** ( ইংৰাজী : বলৰাজ সাহনী ; জন্ম:  ১ মে' ১৯১৩ –মৃত্যু: ১৩ এপ্ৰিল ১৯৭৩) এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চ অভিনেতা, যি জনে ধৰ্তি কে লাল (১৯৪৬), দো বিঘা জমিন (১৯৫৩), ছ'টি বহন (১৯৫৯), কাবুলীৱালা ( ১৯৬১), ৱক্ত (১৯৬৫) আৰু গৰ্ম হাৱা(১৯৭৩)ৰ দৰে বিখ্যাত হিন্দী চিনেমাত নিজ অভিনয় দক্ষতা প্ৰকাশ কৰি গৈছে।তেখেত  বিখ্যাত হিন্দী সাহিত্যিক, নাট্যকাৰ, অভিনেতা ভীষম সাহনীৰ ভাতৃ আছিল।

## প্ৰাথমিক জীৱন

১৯১৩ চনৰ ১ মে'ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ পঞ্জাৱৰ ৰাৱালপিণ্ডিত সাহনীৰ জন্ম হৈছিল৷  তেওঁ চৰকাৰী কলেজ (লাহোৰ) আৰু গৰ্ডন কলেজত অধ্যয়ন কৰে। লাহোৰৰ পৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ পুনৰ ৰাৱালপিণ্ডিলৈ গৈ পৰিয়ালৰ ব্যৱসায়ত যোগদান কৰে। হিন্দী বিষয়তো তেওঁ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত অলপ সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁ দময়ন্তী সাহনীক বিয়া কৰায়।

১৯৩০ চনৰ শেষৰ ফালে সাহনী আৰু তেওঁৰ পত্নীয়ে ৰাৱালপিণ্ডি এৰি বংগৰ শান্তিনিকেতনৰ ঠাকুৰৰ বিশ্ব - ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ত ইংৰাজী আৰু হিন্দী শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে । ইয়াতেই তেওঁলোকৰ পুত্ৰ পৰীক্ষিত সাহনিৰ জন্ম হৈছিল, যি সময়ত তেওঁৰ পত্নী দময়ন্তীয়ে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰি আছিল।  ১৯৩৮ চনত তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ সৈতেও এবছৰ সহযোগিতা কৰে।পিছৰ বছৰ গান্ধীৰ আশীৰ্বাদত সাহনীয়ে ইংলেণ্ডলৈ গৈ বিবিচি -লণ্ডনৰ হিন্দী সেৱাত ৰেডিঅ' ঘোষক হিচাপে যোগদান কৰে। ১৯৪৩ চনত তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহে।কিন্ত অতি দুখৰ বিষয় যে ১৯৪৭ চনত কেৱল ২৬ বছৰ বয়সতে তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যু হয়।১৯৫১ চনত তেওঁ পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, লেখিকা সন্তোষ চান্দোকৰ সৈতে; ১৯৭৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁলোকে এই বিবাহ বন্ধনত আৱদ্ধ হৈ আছিল। বিবিচিত থকাৰ সময়ত সাহনীয়ে জৰ্জ অৰৱেলৰ সৈতে কাম কৰিছিল।

## অভিনয় জীৱন
সাহনী সদায় অভিনয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল, আৰু ইণ্ডিয়ান পিপলছ থিয়েটাৰ এছ’চিয়েচনৰ (আইপিটিএ) নাটকৰ জৰিয়তে অভিনয় জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। সাহনীয়ে ছবিত নাম উজ্জ্বল কৰাৰ বহু আগতেই তেওঁৰ পত্নী দময়ন্তী আইপিটিএ অভিনেত্ৰী হিচাপে সুপৰিচিত। তেওঁ বোম্বাইত ইনছাফ (১৯৪৬) ছবিৰে চলচ্চিত্ৰ জীৱন আৰম্ভ কৰে , তাৰ পিছত ১৯৪৬ চনত কে এ আব্বাছৰ পৰিচালনাত ধৰ্তি কে লাল , ১৯৪৬ চনত দময়ন্তীৰ প্ৰথমখন ছবি দুৱাৰ চালেইন আৰু অন্যান্য ছবি। কিন্তু ১৯৫৩ চনত বিমল ৰায়ৰ ক্লাছিক ডো বিঘা জমিন ৰ জৰিয়তে অভিনেতা হিচাপে তেওঁৰ প্ৰকৃত শক্তিক প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই ছবিখনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰে ৷

ইয়াৰ পিছত তেওঁ ১৯৬১ চনৰ ঠাকুৰে ৰচনা কৰা ক্লাছিক কাবুলিৱালাত এঙ্কৰিং কৰে।

১৯৪৭ চনত তেওঁৰ ছবি গুডিয়া ৰ নায়িকা হিচাপে পৰিগণিত হোৱা সাহনিৰ পত্নী দময়ন্তীৰ সেই বছৰতে কম বয়সতে মৃত্যু হয়। দুবছৰৰ পাছত তেওঁৰ প্ৰথম খুলশালীয়েক সন্তোষ চান্দোকৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়, যিজনক পিছলৈ লেখক আৰু টেলিভিছনৰ লেখক হিচাপে পৰিচিত হয়। বিন্দ্যা, সীমা (১৯৫৫), সোনে কি চিৰিয়া (১৯৫৮), সুত্ত বজাৰ (১৯৫৯), ভাভি কি চুৰীয়া (১৯৬১), কাঠপুতলী (১৯৫৭) আদি ছবিত পদুমী, নুতন , মীনা কুমাৰী , বৈজয়ন্তীমালা আৰু নাৰ্গিছ আদি নায়িকাৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল, লাজৱন্তী (১৯৫৮) আৰু ঘৰ সংসাৰ (১৯৫৮)। নীলকমল , ঘৰ ঘৰ কী কাহানী , দো ৰাষ্টে আৰু এক ফুল দো মালি আদি ছবিত তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ চৰিত্ৰই সমাদৰ লাভ কৰিছিল। কিন্তু ৱক্ত (১৯৬৫) চিনেমাৰ কিংবদন্তি গীত "এ মেৰী জোহৰা জাবিন"ৰ চিত্ৰকল্পৰ বাবে তেওঁক বৰ্তমান প্ৰজন্মই হয়তো সৰ্বাধিক স্মৰণ কৰে । সংখ্যাত আচালা সচদেৱৰ বিপৰীতে দেখা দিলে সাহনী। তেখেতে ক্লাছিক পাঞ্জাবী ছবি নানক দুখীয়া সব সনসাৰ (১৯৭০)ৰ লগতে সমালোচকৰ প্ৰশংসিত সতলুজ দে কাণ্ডেত অভিনয় কৰিছিল। ডো বিঘা জমিন আৰু গৰ্ম হাৱা ছবিত তেওঁৰ অভিনয় আছিল তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ আলোকপাত। নব্য বাস্তৱবাদী চিনেমা বুলি জনাজাত চিনেমাত তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল।

বিভাজনৰ সময়ত পাকিস্তানলৈ যাবলৈ অস্বীকাৰ কৰা ক্ষোভত আক্ৰান্ত, কিন্তু ষ্ট'ইক মুছলমান মানুহজনৰ চৰিত্ৰত, তেওঁৰ শেষৰখন ছবি গৰম হাৱাত , সমালোচকসকলে প্ৰায়ে তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় বুলি অভিহিত কৰিছে। বলৰাজে অৱশ্যে নিজৰ অভিনয়ৰ ৰেটিং দিবলৈ সম্পূৰ্ণ ছবিখন চাব নোৱাৰিলে, কিয়নো ডাবিং কাম শেষ কৰাৰ পিছদিনা তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ছবিখনৰ বাবে তেওঁ ৰেকৰ্ডিং কৰা শেষৰ শাৰীটো, আৰু সেয়েহে তেওঁৰ শেষৰটো ৰেকৰ্ডিং কৰা শাৰীটো হ'ল হিন্দুস্তানী : "ইনছান কব তক আকেলা জী সকতা হায়?" যিটো ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰিব পাৰি: "মানুহ কিমান দিন অকলে থাকিব পাৰে?

## সাহিত্যচৰ্চা
সাহনী আছিল এগৰাকী মেধাৱী লেখক; তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক লেখাসমূহ ইংৰাজী ভাষাত আছিল যদিও পিছলৈ তেওঁ পাঞ্জাবী ভাষালৈ সলনি হয় আৰু পাঞ্জাবী সাহিত্যত সুনামধন্য লেখক হয়। ১৯৬০ চনত পাকিস্তান ভ্ৰমণৰ পিছত তেওঁ মেৰা পাকিস্তানী ছাফাৰনামা লিখিছিল। ১৯৬৯ চনত পূৰ্বৰ ছোভিয়েট ইউনিয়ন ভ্ৰমণৰ পিছত লিখা তেওঁৰ গ্ৰন্থ মেৰা ৰুছি ছাফাৰনামা য়ে তেওঁক "ছোভিয়েট লেণ্ড নেহৰু বঁটা" লাভ কৰে। তেওঁ আলোচনীত বহুতো কবিতা আৰু চুটিগল্পৰ অৱদান আগবঢ়াইছিল আৰু আত্মজীৱনীও লিখিছিল; মেৰী ফিল্মী আত্মাকথা৷ সাহনী আছিল অত্যন্ত সুপঢ়া আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে সচেতন ব্যক্তি। 

তেওঁ আৰু পি কে বাসুদেৱন নাইৰে ফায়াৰব্ৰেণ্ড দিল্লী কমিউনিষ্ট কমৰেড গুৰু ৰাধা কিষানৰ সৈতে অল ইণ্ডিয়া য়ুথ ফেডাৰেচনৰ ধাৰণাটোৰ ওপৰত কাম কৰি দিল্লীত এ আই ৱাই এফৰ প্ৰথমখন ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনৰ আয়োজন কৰে। ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ কেইবাটাও যুৱ সংগঠনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ২৫০ জনতকৈ অধিক প্ৰতিনিধি আৰু পৰ্যবেক্ষকে এই অধিৱেশনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ সম্পূৰ্ণ হৃদয়ৰ প্ৰচেষ্টা দৃশ্যমান হৈ পৰিল। ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ যুৱ শাখা অল ইণ্ডিয়া ইউথ ফেডাৰেচনৰ প্ৰথম সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় বলৰাজ সাহনী৷ সংগঠনটোৱে বিপুল সফলতা লাভ কৰাৰ লগতে সংগঠনটোৰ সবল উপস্থিতি সকলোতে আন ৰাজনৈতিক গোট আৰু জ্যেষ্ঠ কমিউনিষ্ট নেতাসকলে লক্ষ্য কৰিছিল।সাহনীয়ে চিত্ৰনাট্য লিখাতো ডুব গৈছিল; ১৯৫১ চনত তেওঁ দেৱ আনন্দ অভিনীত বাজী ছবি লিখিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিচালক আছিল গুৰু দত্ত। তেখেতে পদ্মশ্ৰী বঁটা (১৯৬৯) লাভ কৰিছিল। বলৰাজ সাহনীয়েও পাঞ্জাবী ভাষাত লিখিছিল আৰু পাঞ্জাবী আলোচনী প্ৰীতলাৰীত অৰিহণা যোগাইছিল৷ ১৯৫০ চনত তেওঁ দিল্লীত অভাৱগ্ৰস্ত লোকৰ বাবে পুথিভঁৰাল আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ উদ্বোধন কৰে।

বলৰাজৰ ভাতৃ ভীষম সাহনি এজন সুপৰিচিত সাহিত্যিক যিয়ে তামাছা গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ পৰীক্ষিত সাহনীও এজন অভিনেতা। ১৯৭৩ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত ৫৯ বছৰ বয়সত বৃহৎ হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ বলৰাজ সাহনিৰ মৃত্যু হয়।কিছুদিন ধৰি তেওঁৰ কণমানি কন্যা শ্ববনামৰ অকাল মৃত্যুত তেওঁ হতাশ হৈ পৰিছিল; এবছৰ আগতে তাইৰ মৃত্যু হৈছিল। 

১৯৭৩ চনত বম্বেত বলৰাজ সাহনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা "পাঞ্জাবী কলা কেন্দ্ৰই" বাৰ্ষিক বলৰাজ সাহনী বঁটা প্ৰদান কৰে, "অল ইণ্ডিয়া আৰ্টিষ্ট এছ'চিয়েচন"ৰ দ্বাৰাও প্ৰদান কৰা হয়। 

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি
শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:লেখক
শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী