শ্ৰীমতী লাল

**শ্ৰীমতী প্ৰিয়দৰ্শিনী লাল** (১৯৫৯ – ২০১৯) এগৰাকী ভাৰতীয় শিল্পী, কবি, লেখিকা, শিল্প সমালোচক আৰু কিউৰেটৰ আছিল। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিজৰ কৰ্মৰাজিৰ বিশটাতকৈও অধিক প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰিছিল। তেওঁ তিনিখন কাব্যগ্ৰন্থৰ লেখিকা আছিল: *দ্য উইণ্ডো* (ৰাইটাৰ্ছ ৱৰ্কশ্বপ, ১৯৮৬), *চিক্স পয়েমছ* (লণ্ডন, ১৯৯৭) আৰু ইংৰাজী তথা ইটালীয় ভাষাত প্ৰকাশিত *দ্য ৱাৰিয়ৰ্ছ: আই গুৱেৰিয়াৰী* (লণ্ডন, ২০০৬)। শ্ৰীমতী লালে *কালচাৰ, ছচাইটী এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট ইন ইণ্ডিয়া* (২০০৯) গ্ৰন্থখনৰ বাবে এফ. এন. ছুজা আৰু ভাৰতৰ সমসাময়িক কলা আন্দোলনৰ বিষয়েও লিখিছিল। তেওঁ তেওঁৰ পিতৃ পুৰুষোত্তম লাললৈ উচৰ্গা কৰি ইণ্ডো-এংলিয়ান লেখকসকলৰ এটা সংকলন *ফ্লাৱাৰ্ছ ফৰ মাই ফাদাৰ: ট্ৰিবিউটছ টু পি. লাল* (২০১১) প্ৰকাশ কৰিছিল।

## কৰ্মজীৱন
লালে সত্যজিৎ ৰায় আৰু বিক্ৰম শেঠকে ধৰি বিভিন্ন বঙালী সাংস্কৃতিক ব্যক্তিত্বৰ সৈতে সংবাদ মাধ্যমৰ বাবে সাক্ষাৎকাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল।

তেওঁ ভাৰতীয় সমসাময়িক কলাৰ এগৰাকী প্ৰমাণীকৰণকাৰী (authenticator) আৰু কৰ্তৃত্বশীল ব্যক্তি আছিল। নিজে এগৰাকী শিল্পী হিচাপে লালে এক স্বকীয় শৈলী গঢ়ি তুলিছিল য’ত তেওঁৰ সৃষ্টিশীল লিখনী আৰু কবিতাক তেওঁৰ শিল্পকলাৰ সৈতে একাকাৰ কৰিছিল। ঠাকুৰ, খলিল জিব্ৰান, ব্ল্লেক, দান্তে গেব্ৰিয়েল ৰোছেটি আৰু ভাৰতৰ পটচিত্ৰ শিল্পী তথা থলুৱা লোক-শিল্পীসকল তেওঁৰ অন্যতম প্ৰধান অনুপ্ৰেৰণা আছিল।

লাল ভাৰতীয় থলুৱা কলা, শিল্প আৰু ডিজাইনৰ বিতং দৃশ্যমান আৰু পাঠ্য নথিপত্ৰৰ সৈতে জড়িত আছিল। তেওঁ বংগৰ আশ্ৰমসমূহত কলা আৰু শিল্পৰ শিক্ষা দিছিল আৰু ডিজাইনাৰ, কেলিগ্ৰাফিষ্ট আৰু কবিতা তথা কল্পকাহিনীৰ গ্ৰন্থৰ চিত্ৰকৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কেউলিয়ান চিঅ’ৰ *ড্ৰেগনছ*; তেওঁৰ পিতৃ পি. লালৰ *দ্য চেফ্ৰন কেট*, *দ্য মেজিক মেংগো ট্ৰী*, *মহাভাৰত* আৰু *দ্য থ্ৰী ৰিডলছ*; তেওঁৰ নিজৰ *দ্য উইণ্ডো* আৰু *দ্য ৱাৰিয়ৰ্ছ*; আৰু কেইবাখনো অন্যান্য প্ৰকাশন অন্তৰ্ভুক্ত।

১৯৮০ চনৰ পৰা সাপ্তাহিক আৰ্ট কলাম লিখা এজন শিল্প সমালোচক হিচাপে লালে বিভিন্ন বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীত সমসাময়িক কলাৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ লিখিছিল। সেইবোৰৰ ভিতৰত টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ, হিন্দুপুস্তান টাইমছ, দ্য টেলিগ্ৰাফ, দ্য পায়নিয়াৰ, তেহেলকা, চেমিনাৰ, আৰ্ট ইটিচি, দ্য ষ্টেটছমেন, দ্য এছিয়ান এজ, চানডে মেগাজিন আদি অন্যতম।

২০০৪ চনত কলকাতাৰ জেনেচিছ আৰ্ট গেলেৰীয়ে লিঅ’নাৰ্ডো দা ভিঞ্চিৰ *[[মোনা লিছা]]*ৰ আধুনিক ব্যাখ্যা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা বিভিন্ন ভাৰতীয় শিল্পীৰ ভিতৰত লাল অন্যতম আছিল। তেওঁৰ সমসাময়িক সংস্কৰণটো আছিল এক ডিজিটেল আৰ্ট, য’ত মোনা লিছাৰ প্ৰতিচ্ছবিখন এটাৰ পিছত এটাকৈ কম্পিউটাৰ স্ক্ৰীণত স্থাপন কৰা হৈছিল। মূল মোনা লিছাৰ ৫০০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে ২০০৬ চনত পেৰিছত অনুষ্ঠিত এক প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এই কামটোও আছিল।

২০০৬ চনৰ জুন মাহত লণ্ডনৰ নেহৰু চেণ্টাৰত লালে তেওঁৰ চিত্ৰকলা আৰু কবিতাৰ ২০ বছৰীয়া এক বৃহৎ পূৰ্বৱৰ্তী প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰে, য’ত তেওঁৰ কবিতা আৰু চিত্ৰকলাৰ সংগ্ৰাহকৰ সংস্কৰণৰ চিত্ৰিত খণ্ড *দ্য ৱাৰিয়ৰ্ছ: আই গুৱেৰিয়াৰী* আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰা হয়।

ভাৰতীয় সমাজতাত্ত্বিক গ্ৰন্থ *কালচাৰ, ছচাইটী এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট ইন ইণ্ডিয়া* (২০০৯)ৰ বাবে লালে লিখা প্ৰবন্ধ *দ্য লেংগুৱেজ অৱ কণ্টেম্পৰাৰী ইণ্ডিয়ান আৰ্ট: ছুজা এজ পেৰাডাইম*-এ ভাৰতৰ স্বাধীনতা-উত্তৰ সমসাময়িক কলা আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে এফ. এন. ছুজাৰ কৰ্মৰাজিৰ বিষয়ে এক ধাৰণা প্ৰদান কৰে।

লালে ৰাম কুমাৰ, অৰ্পিতা সিং, জে. স্বামীনাথন, মোনা ৰায়, জিত কুমাৰ আৰু ফ্ৰান্সিস নিউটন ছুজাৰ দৰে আগশাৰীৰ সমসাময়িক শিল্পীসকলৰ প্ৰদৰ্শনী কেটেলগ, প্ৰমাণীকৰণ আৰু বিশ্লেষণাত্মক অধ্যয়ন লিখিছিল।

২০১৯ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত ৬০ বছৰ বয়সত লালৰ মৃত্যু হয়।

## ব্যক্তিগত জীৱন
লালে ১৯৯৩ চনত আধুনিক শিল্পী ফ্ৰান্সিস নিউটন ছুজাক লগ পাইছিল আৰু তেওঁৰ শেষৰ বছৰবোৰত তেওঁৰ সংগী আছিল। ২০০২ চনত ছুজাৰ মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ আয়োজন কৰিছিল। ২০০৮ চনত লালে শিল্প-ফটোগ্ৰাফাৰ, ফটো-সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা জিত কুমাৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকে ভাৰতত বসবাস আৰু কাম কৰিছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

## অধিক পঢ়ক
*Manoj Kumar Sanyal and Arunabha Ghosh, *Culture, Society and Development in India,* Orient Blackswan Private Limited, 2009; p. 4–5. 
**Culture, Society and Development in India,* Orient Blackswan Private Limited, 2009; *The Language of Indian Contemporary Art,* by Srimati Lal, p. 101–111. 
*Dr. Mario Prayer and Dr. James W. Cook, *The Warriors : I Guerrieri,* London, 2006; pg. 41. (Art Gallery Volume: no ISBN required)
*Julian Hartnoll, *Francis Newton Souza, 6–24 May 1997*, Julian Hartnoll's Gallery, 14 Mason's Yard, off Duke St, St James's, London SW1Y 6BU, 1997; p. 4. (Art Gallery publication by Julian Hartnoll: no ISBN required)
*Dr. James Wyatt Cook, *An Encyclopedia of Renaissance Literature, pub. FACTS ON FILE Library of World Literature Series, Published in USA, 2006* (reference to Srimati Lal, Contemporary Indian Poet: back cover) . 
**Flowers For My Father: Tributes to P. LAL and his Writers Workshop* (Ed. Srimati Lal, Under the aegis of WW; Aug. 2011, New Delhi & Kolkata) (Collector's Edition; no ISBN required)

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:লেখিকা
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি