ৰতন থিয়াম

**ৰতন থিয়াম** (; জন্ম: ২০ জানুৱাৰী, ১৯৪৮-২৩ জুলাই ২০২৫) এজন ভাৰতীয় নাট্যকাৰ আৰু থিয়েটাৰ পৰিচালক৷ ১৯৭০ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ভাৰতীয় নাট্যক্ষেত্ৰৰ "শিপাৰ থিয়েটাৰ" (*theatre of roots*) আন্দোলনৰ অগ্ৰগণ্য ব্যক্তি হিচাপে ১৯৮৭ চনত তেওঁ সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা লাভ কৰে। *থিয়াম নেমাই* নামেৰেও পৰিচিত ৰতন থিয়াম সমসাময়িক প্ৰেক্ষাপটত প্ৰাচীন ভাৰতীয় নাট্য পৰম্পৰা আৰু ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰি নাটক লিখা আৰু মঞ্চস্থ কৰাৰ বাবে খ্যাত।এজন প্ৰাক্তন চিত্ৰশিল্পী, পৰিচালক, ডিজাইন, চিত্ৰনাট্য আৰু সংগীতত দক্ষ থিয়ামক প্ৰায়ে সমসাময়িক নাট্য গুৰুসকলৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনৰ ২৩ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

২০১৩ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ সন্মানীয় নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামাৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কৰ্মনিৰ্বাহ কৰা থিয়ামে এন এছ ডিত যোগদান কৰাৰ পূৰ্বে সংগীত নাটক একাডেমীৰ উপ-অধ্যক্ষ হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৮৭ চনৰ পৰা ১৯৮৯ চনলৈকে তেওঁ নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামাৰ সঞ্চালক পদত কৰ্মৰত আছিল। ১৯৭৬ চনত মণিপুৰৰ ইম্ফলৰ বৰ্হিঅঞ্চলত গঠিত হোৱা ক'ৰাছ ৰেপাৰ্টৰী থিয়েটাৰৰ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠাপক-পৰিচালক আছিল। তেওঁ ১৯৮৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰে৷। ২০১৩ চনত ৰতন থিয়ামে শিলচৰৰ অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সন্মানীয় ডি.লিট লাভ কৰে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
ৰতন থিয়ামে ১৯৭৪ চনত নতুন দিল্লীৰ নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামাৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।
## কৰ্মজীৱন

১৯৭৬ চনত মণিপুৰৰ ইম্ফলত কোৰাছ ৰেপাৰ্টৰী থিয়েটাৰ নামৰ এটা নাট্যগোষ্ঠী গঠন কৰে। তেওঁ  নতুন দিল্লীৰ নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামা (এন এছ ডি)ৰ পৰিচালক আছিল (১৯৮৭–৮৮)।

মেইটেইত তেওঁৰ প্ৰযোজনা আজনেয়াৰ *উত্তৰ প্ৰিয়দৰ্শী*ক ১৯৯৯ চনত দিল্লীৰ নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামা (এন এছ ডি)ৰ বাৰ্ষিক নাট্য মহোৎসৱ প্ৰথম ভাৰত ৰং মহোৎসৱ (বি আৰ এম)ত মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল। তেওঁৰ কালিদাসৰ মহাকাব্য কবিতা *ঋতুসংহৰম*ৰ উপস্থাপন ২০০২ চনত চতুৰ্থ বি আৰ এমৰ প্ৰযোজনাৰ সামৰণি আছিল। তাৰ পিছত ২০০৮ চনত দশম বি আৰ এম (যি এন এছ ডিৰ সোণালী জয়ন্তীও আছিল) নতুন দিল্লীৰ *কামণি অডিটৰিয়াম*ত মুকলি কৰা হয়৷ ইয়াত তেওঁৰ *মণিপুৰ ট্ৰিলজী*ৰ প্ৰথম অংশ *প্ৰ'ল'গ* প্ৰদৰ্শিত হয়৷ ২০১০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ১২ সংখ্যক বি আৰ এমত ৰতন থিয়ামৰ *হুৱেন উই ডেড এৱেকেন* ছবিখন প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।

## ৰতন থিয়ামৰ নাট
আধুনিক পৃথিৱীৰ ৰাজনৈতিক বিশৃংখলতাৰ মাজতে তেওঁৰ ৰচনাসমূহে সমাজ কল্যাণ আৰু আধ্যাত্মিক আকাংক্ষাৰ প্ৰতি গভীৰ চিন্তাৰ কথা স্বীকাৰ কৰে। তেওঁৰ নাটকসমূহে অসংখ্য দৃষ্টিভংগীৰ যুক্তিসংগত আৰু বহুমুখী বিশ্লেষণৰ সৃষ্টি কৰে। ৰতন থিয়ামৰ বেছিভাগ নাটকেই বিষয়ভিত্তিক ভাৰতীয় আৰু সাৰ্বজনীন আকৰ্ষণৰ গভীৰ নাটক।

তেওঁৰ ৰচনাসমূহত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰ সময়ছোৱাত ভাৰতে প্ৰস্তাৱ কৰা ভাৰতীয় নাট্য শৈলী নাট্য শাস্ত্ৰৰ লগতে প্ৰাচীন গ্ৰীক নাটক আৰু জাপানৰ নোহ (Noh) নাট্যৰ প্ৰবল প্ৰভাৱ পৰিছে। পৰম্পৰাগত মেইটেই পৰিৱেশন কলাৰ কেইবাজনো প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠাপকৰ তত্ত্বাৱধানত বছৰ বছৰ ধৰি কৰা অধ্যয়নৰ দ্বাৰা নাট্যক্ষেত্ৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী গঢ় লৈ উঠিছে। থিয়াম পৰম্পৰাগত যুদ্ধ কলাৰ ব্যৱহাৰৰ বাবেও পৰিচিত৷ তেওঁৰ নাটকত *থাং-তাৰ* ব্যৱহাৰৰ বাবেও পৰিচিত, যেনে-উৰুভংগম (ভগ্ন উৰু), যি সংস্কৃত নাট্যকাৰ ভাছৰ মহাকাব্য মহাভাৰতৰ এটা খণ্ডৰ ওপৰত আধাৰিত, যাক *চক্ৰব্যুহ* (সেনা গঠন)ৰ সৈতে তেওঁৰ অন্যতম উন্নত ৰচনা বুলি গণ্য কৰা হয়। ১৯৮৬ চনত তেওঁ জিন আনুইলৰ "এণ্টিগন"ক *লেংশ্বোনেই* হিচাপে অভিযোজিত কৰে, যি ৰাজ্যখনৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতি চম্ভালিব নোৱাৰা ৰাজনীতিবিদসকলৰ ব্যক্তিগত আচৰণৰ ওপৰত কৰা মন্তব্য। *উত্তৰ প্ৰিয়দৰ্শী* (The Final Beatitude), ১৯৯৬ চনত নাট্যকাৰ আৰু কবি অগ্যেয়াৰ হিন্দী কাব্য নাটকৰ অভিযোজন, যি ৰজা অশোকৰ মুক্তিৰ কাহিনী, এজন মানুহে নিজৰ অন্তৰ্নিহিত অন্ধকাৰ দিশৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম আৰু ভৱিষ্যত প্ৰজন্মত ইয়াৰ প্ৰভাৱ জানি শান্তিৰ বাবে কৰা অনুৰোধ-আধাৰিত। এই নাটকখনে দক্ষিণ এছিয়া, অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু আমেৰিকাৰ বহু ঠাই ভ্ৰমণ কৰে।

যুগীয় বিষয়বস্তুক কেন্দ্ৰ কৰি এক তীব্ৰ আৰু অন্তৰংগ অভিজ্ঞতা সৃষ্টিৰ বাবে পৰিচিত তেওঁৰ নাটক *অন্ধ* *যুগ* (অন্ধ যুগ) মুকলি আকাশৰ তলত, জাপানৰ টংগাত, হিৰোচিমাৰ পৰমাণু মহা-আতংকৰ উনচল্লিশ বছৰীয়া জয়ন্তীৰ এদিন আগতে ১৯৯৪ চনৰ ৫ আগষ্টত মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল।

তেওঁৰ প্ৰধান নাটকসমূহৰ ভিতৰত আছে ঋতুসংহৰম৷ যিখনে সমসাময়িক পৃথিৱীৰ বিশৃংখলতা আৰু হিংসাৰ মাজত সান্ত্বনা আৰু বিবেক বিচাৰিছে।

২০১৪ চনত থিয়ামে মেকবেথৰ মণিপুৰী অভিযোজন মুকলি কৰে, যি মেইটেই প্ৰেক্ষাপটলৈ স্থানান্তৰিত হৈছে যদিও চৰিত্ৰৰ নাম ইয়াত অপৰিৱৰ্তিত ৰখা হৈছে। ২০১৯ চনৰ প্ৰথমখন বাংলাদেশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য মহোৎসৱত ই শুভাৰম্ভণী নাট আছিল।

## নাটকৰ তালিকা

* কৰ্ণভাৰম (১৯৭৯) (কৰ্ণ-ভাৰ: কৰ্ণৰ বোজা সংস্কৃত নাট্যকাৰ ভাছা)
* ইম্ফল ইম্ফল (১৯৮২)
* চক্ৰব্যুহ (১৯৮৪) (সেনা গঠন)
* লেংশ্বোনেই (১৯৮৬) (জিন আনুইলৰ এণ্টিগনৰ অভিযোজন)
* উত্তৰ প্ৰিয়াদৰ্শী (The Final Beatitude, হিন্দী নাট্যকাৰ আগয়েয়াৰ দ্বাৰা) (১৯৯৬)
* চিংলন মাপান টাম্পক আমা (ন পাহাৰ এক উপত্যকা)
* ঋতুসংহাৰম (সংস্কৃত নাট্যকাৰ কালিদাসৰ ঋতুসম্হৰম)
* অন্ধযুগ (অন্ধ যুগ, হিন্দী নাট্যকাৰ ধৰ্মবীৰ ভাৰতীৰ)
* ৱাহৌডক (প্ৰলোগ)
* আছিবাগী এশ্বেই (নৰ্ৱেৰ নাট্যকাৰ হেনৰিক ইবচেনৰ *হোৱেন উই ডেড এৱেকেন*ৰ আধাৰত) (২০০৮)
* Lairembigee Eshei (নিম্ফস গান)
* ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ নাটক *ৰাজা (১৯১০)*ৰ আধাৰত নিৰ্মিত *দ্য কিং অৱ ডাৰ্ক চেম্বাৰ* (ৰাজা, ২০১২)।.

## বঁটা
* ১৯৮৪: ভাৰত-গ্ৰীক বন্ধুত্ব বঁটা, ১৯৮৪ (গ্ৰীচ)
* ১৯৮৭: সংগীত নাটক অকাডেমী বঁটা
* ১৯৮৭: এডিনবাৰ্গ আন্তৰ্জাতিক উৎসৱৰ পৰা ফ্ৰিঞ্জ ফাৰ্ষ্টছ বঁটা
* ১৯৮৯: পদ্মশ্ৰী
* ১৯৯০: চাৰ্ভাণ্টিনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱৰ ডিপ্লমা, (মেক্সিকো)
* ২০০৫: কালিদাস সন্মান
* ২০০৮: জন ডি ৰকফেলাৰ বঁটা
* ২০১১: ভাৰত মুনি সন্মান
* ২০১২: সংগীত নাটক অকাডেমি ফেল'শ্বিপ (অকাডেমী ৰত্ন)
* ২০১৩: ভূপেন হাজৰিকা ফাউণ্ডেচন বঁটা
* ২০১৬: কে.চি. দাস কমাৰ্চ কলেজ ৰাষ্ট্ৰীয় সাধনা বঁটা  

## জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত
২০০৩ চনত কবিতা যোশী আৰু মালতী ৰাওৰ এখন তথ্যচিত্ৰ *ছম ৰুটছ গ্ৰ’ আপৱাৰ্ডছত* ৰতন থিয়ামৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰাজি প্ৰতিফলিত হয়৷ তথ্যচিত্ৰখন বিশেষকৈ তেওঁৰ ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত৷  তেওঁ ৰাজনৈতিক প্ৰতিবাদৰ মাধ্যম হিচাপে থিয়েটাৰক ব্যৱহাৰ কৰা দিশটোক এই তথ্যচিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ

* Chorus Repertory Theatre Official website
* Profile at Manipur Online

শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:নাট্যকাৰ
শ্ৰেণী:মণিপুৰৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী ফেলোশ্বিপ প্ৰাপক
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:চিত্ৰশিল্পী