জ্যোতি কিৰিত পাৰিখ

**জ্যোতি কিৰিত পাৰিখ**  ;এগৰাকী বৰ্তমানৰ ইন্টিগ্ৰেটেড ৰিচাৰ্চ এণ্ড একচন ফৰ ডেভেলপমেণ্ট (IRADe)ৰ কাৰ্যবাহী সঞ্চালক।  তেখেতে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন –ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পৰিষদৰ সদস্য আছিল আৰু ২০০৭ চনত আইপিচিচিৰ লেখকসকলক প্ৰদান কৰা নোবেল বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও অষ্ট্ৰিয়াৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ এপ্লাইড চিষ্টেমছ এনালাইছিছ (আই আই এ এছ এ)ত কাম কৰাৰ লগতে নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউচন ফৰ ট্ৰেন্সফৰ্মিং ইণ্ডিয়া (নীতি আয়োগ) (১৯৭৮–৮০)ৰ জ্যেষ্ঠ শক্তি পৰামৰ্শদাতা হিচাপেও কাম কৰিছিল। টকিঅ’ৰ ইউ এন ইউৰ ইনষ্টিটিউট অৱ এডভান্সড ষ্টাডিজ (আই এ এছ)ৰ অতিথি অধ্যাপিকা আছিল (১৯৯৫–৯৬)। ১৯৯৭-৯৮ চনলৈকে তেওঁ আইজিআইডিআৰৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত সঞ্চালিকা আছিল। উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ শক্তি আৰু পৰিৱেশৰ সমস্যাৰ ওপৰত তাইৰ প্ৰায় ত্ৰিশ বছৰৰ অভিজ্ঞতা আছে।

## শিক্ষা
তেওঁ ১৯৬৪ চনত বাৰ্কলেৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু গণিতত এম.এছ.চি. আৰু ১৯৬৭ চনত  কলেজ পাৰ্কৰ মেৰিলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা তাত্ত্বিক পদাৰ্থ বিজ্ঞানত পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

## কৰ্ম জীৱন
পাৰিখে বিশ্ব বেংক, আমেৰিকাৰ শক্তি বিভাগ, ইইচি, ব্ৰাছেলছ আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰতিষ্ঠান যেনে ইউনিড', এফএঅ', ইউএনইউ, ইউনেস্কোৰ শক্তি পৰামৰ্শদাতা আৰু ইউএনডিপিৰ পৰিৱেশ পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰি আহিছে। ১৯৭৬-৭৮ আৰু ১৯৮০–৮৬ চনলৈকে অষ্ট্ৰিয়াৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ এপ্লাইড চিষ্টেম এনালাইছিছ (আই আই এ এছ এ)ত কাম কৰিছিল আৰু ১৯৭৮–৮০ চনলৈকে নতুন দিল্লীত ভাৰতৰ পৰিকল্পনা আয়োগৰ জ্যেষ্ঠ শক্তি পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮৬-২০০৩ চনলৈকে তেওঁ মুম্বাইৰ ইন্দিৰা গান্ধী ইনষ্টিটিউট অৱ ডেভেলপমেণ্ট ৰিচাৰ্চ (আই জি আই ডি আৰ)ৰ জ্যেষ্ঠ অধ্যাপিকা আৰু ভাৰপ্ৰাপ্ত সঞ্চালিকা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।

পাৰিখ ২৫০খনতকৈও অধিক গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে ২৫খন গ্ৰন্থ আৰু মনোগ্ৰাফ সম্পাদনা আৰু সহ-লেখক। প্ৰকাশনসমূহ শক্তি আৰু পৰিৱেশৰ নীতি বিশ্লেষণ, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন নীতি, আৰ্হি নিৰ্মাণ, প্ৰযুক্তি মূল্যায়ন, শক্তি খণ্ড, প্ৰাকৃতিক সম্পদ ব্যৱস্থাপনা, কৃষি, স্বাস্থ্য, দৰিদ্ৰতা আৰু লিংগ আদিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি[7] প্ৰাকৃতিক সম্পদ ব্যৱস্থাপনালৈকে বিস্তৃত।

পাৰিখে কেইবাটাও ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকল্প আগবঢ়াইছে। তেখেতৰ কাম পৰিৱেশ, শক্তিৰ চাহিদাৰ আৰ্হি, শক্তি ব্যৱস্থাৰ অনুকৰণ, গ্ৰাম্য শক্তি ব্যৱস্থাত জৈৱবস্তু আবণ্টন, শক্তি নীতি, বিদ্যুৎ খণ্ডত চাহিদাৰ পক্ষৰ ব্যৱস্থাপনা, জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ, প্ৰশমন, আলোচনা, অভিযোজন, শক্তি ব্যৱস্থা পৰিকল্পনা, প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ হিচাপ, বহনক্ষম উন্নয়ন আৰু পুনৰ্গঠন খৰচৰ ধৰণ, বৃদ্ধি পোৱা খৰচ আৰু গ্লোবেল এনভাইৰনমেণ্ট ফেচিলিটি (জিইএফ), বিশ্বব্যাপী সহায় কৰা আদি ক্ষেত্ৰসমূহৰ ওপৰত বিস্তৃত জিইএফৰ দ্বাৰা দক্ষ প্ৰকল্প, আইপিচিচিৰ সঁহাৰি কৌশলত উত্তৰ-দক্ষিণ বিষয়, জলবায়ু পৰিৱৰ্তন প্ৰকল্পৰ যৌথ ৰূপায়ণ: উত্তৰ-দক্ষিণৰ সহযোগিতা, বাণিজ্য আৰু পৰিৱেশৰ সুযোগ, আৰু গ্ৰাম্য শক্তি, পানী আৰু অনাময়, সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়াত বহনক্ষম উন্নয়নৰ বাবে পৰিৱেশ অৰ্থনীতিৰ ওপৰত বৃহৎ পৰিসৰৰ জৰীপ। ই চাৰিটা প্ৰধান কেন্দ্ৰীয় ক্ষেত্ৰ সামৰি লয়: বায়ুৰ গুণাগুণ; পানীৰ গুণাগুণ; বহনক্ষম উন্নয়নৰ সামগ্ৰিক কাঠামোৰ ভিতৰত সম্প্ৰদায়ৰ ভূমি পুনৰুত্পাদন আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য।

ড° পাৰিখ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ মূল্যায়ন, অভিযোজন আৰু প্ৰশমনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পদক্ষেপৰ সমন্বয়ৰ দায়িত্ব দিয়া ভাৰতীয় প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ জলবায়ু পৰিৱৰ্তন পৰিষদৰ সদস্য আছিল।

আই আৰ এ ডিৰ মুৰব্বী হিচাপে তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানটোক উন্নয়ন আৰু সৰ্বাংগীন বৃদ্ধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি স্বতন্ত্ৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, আৰু বৈজ্ঞানিক নীতি গৱেষণা কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগাইছে। দক্ষিণ এছিয়া শক্তি টাৰ্ডে, নগৰীয়া জলবায়ু স্থিতিস্থাপকতা আৰু নগৰীয়া পৰিৱেশ, শক্তি, শক্তি আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত কাম কৰি বিভিন্ন আৰ্থ-সামাজিক দৃষ্টিভংগীক একত্ৰিত কৰি নীতি পৰ্যায়ৰ বুজাবুজিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বহুবিষয়ক, বহু-অংশীদাৰী কাঠামোৰ ভিতৰত এই গৱেষণা কৰা হৈছে।

## ব্যক্তিগত জীৱন
পাৰিখৰ বিয়া  ডাঃ কিৰিট পাৰিখৰ সৈতে হৈছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ মৌলিক পাৰিখ এৰিজোনা ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটি আৰু কন্যা অনোখী পাৰিখ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ জোহান্সবাৰ্গত কৰ্মৰত।

## সন্মান আৰু বঁটা
*আইপিচিচিৰ অন্যতম লেখক হিচাপে, যিটো সংস্থাৰ কামক ২০০৭ চনৰ নোবেল বঁটাৰ যৌথ বঁটাৰ দ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল
*মহিলা সাফল্যৰ বঁটা লাভ কৰা - ২০০০
*ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ ৫০ বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষে আই বি পি এল উৰ্জা ৰিচাৰ্চ ফাউণ্ডেচনৰ বিশেষ শক্তি বঁটা লাভ কৰা - ১৯৯৮
*শক্তি দক্ষতাৰ বাবে ভাৰতৰ স্বাধীনতা বঁটাৰ বাবে সোণালী জয়ন্তী (১৯৯৭)
*"অপাৰেচন ৰিচাৰ্চ ফৰ ডেভেলপমেণ্ট" (১৯৯৬)ত দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰা আইএফঅ'আৰএছ
*ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ ফেলো
*চিষ্টেমছ ছ’চাইটি অৱ ইণ্ডিয়াৰ পৰা স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰা
*ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বাবে জাপান ফাউণ্ডেশ্যনৰ বৌট্ৰছ গালি বঁটা লাভ কৰা
*বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশৰ বাবে অ পি ভাচিন বঁটা লাভ কৰা

## তথ্য সূত্ৰ