ভাস্কৰ্য

thumb|''Dying Gaul'', বা ''The Capitoline Gaul'', এখন ৰোমান মাৰ্বেল প্ৰতিলিপি, যি হেলেনিষ্টিক যুগৰ (ই.পূ. ৩য় শতিকাৰ শেষ ভাগ) এটা মূল কৃতিৰ আধাৰত নিৰ্মিত, কেপিটলিন মিউজিয়া, ৰোম
thumb|upright=1|আশুৰীয় ''লামাচ্ছু'' গেটৰ ৰক্ষী, খোৰ্চাবাদৰ পৰা, –৭২১ ই.পূ.
[thumb|মাইকেলেঞ্জেলোৰ ''মোচেছ'', (), San Pietro in Vincoli, [ৰোম, পোপ জুলিয়াছ দ্বিতীয়ৰ সমাধিৰ বাবে]]
thumb|নেটচুকে — এযোৰ বাঘিনী আৰু তৰলীয়া বাঘশাৱকৰ মূৰ্তি, উনবিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগত জাপানত নিৰ্মিত, হাতীদাঁতৰ ওপৰত শিপা সজ্জা
thumb|''The Angel of the North'' — এণ্টনি গৰমলিৰ দ্বাৰা, ১৯৯৮

**ভাস্কৰ্য** হৈছে দৃশ্য কলাৰ এটা শাখা যি তিনিটা মাত্ৰাত কাৰ্য কৰি থাকে। ভাস্কৰ্য হৈছে ত্ৰিমাত্ৰিক শিল্পকৰ্ম যি উচ্চতা, প্ৰস্থ আৰু গভীৰতাৰ জড় বাস্তৱত প্ৰকাশিত হয়। ই প্লাষ্টিক কলাসমূহৰ অন্যতম। প্ৰচলিতভাৱে ভাস্কৰ্য তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে স্থায়ী প্ৰক্ৰিয়াবোৰত কৰ্ভিং (সামগ্ৰী আঁতৰোৱা) আৰু মডেলিং (সামগ্ৰী যোগ কৰা, যেনে মাটি) ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰ সাধাৰণতে পাথৰ, ধাতু, মাটিৰ শিল্প, কাঠ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰে কৰা হৈছিল। যদিও আধুনিকতাৰ পিছত সামগ্ৰী আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা আগবাঢ়িছে। সামগ্ৰীবোৰ কটকটিয়াই বা কৰ্ভ কৰি, জোৰ দি, আকৃতি দি, সাঁচত পেলাই বা ঢালাই (কাষ্টিং) কাৰ্য কৰিব পৰা যায়। 

পাথৰৰ ভাস্কৰ্যবোৰ পৰিশীলনশীল সামগ্ৰীৰতকৈ ভালদৰে সংৰক্ষিত থাকে, আৰু প্ৰায়ে প্ৰাচীন সংস্কৃতিসমূহৰ অৱশিষ্ট শিল্পৰ (ভগ্নাংশ বাদ দিলে) বৃহৎ অংশ ৰূপে পৰিলক্ষিত হয়। আনহাতে, কাঠৰ ভাস্কৰ্যৰ পৰম্পৰা বহুলভাৱে লুপ্ত হৈ পৰিছে। অধিকন্তু, অধিকাংশ প্ৰাচীন ভাস্কৰ্য ৰঙিন আছিল, যি বৰ্তমান হেৰাই গৈছে।

বহু সংস্কৃতিত ভাস্কৰ্য ধৰ্মীয় ভক্তিৰ এক কেন্দ্ৰীয় মাধ্যম আছিল, আৰু অতি সাম্প্ৰতিক সময়ছোৱালৈকে বৃহৎ আকাৰৰ ভাস্কৰ্যসমূহ সাধাৰণ লোকৰ বাবে ব্যয়বহুল হোৱাৰ বাবে সাধাৰণতে ধৰ্ম অথবা ৰাজনীতিৰ এক অভিব্যক্তি হিচাপে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। যিসকল সংস্কৃতিৰ বহুসংখ্যক ভাস্কৰ্য বৰ্তমানলৈকে টিকি আছে, তাৰ ভিতৰত প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চল, ভাৰত, চীন, লগতে মধ্য আৰু দক্ষিণ আমেৰিকা আৰু আফ্ৰিকাৰ বহু সংস্কৃতি অন্তৰ্ভুক্ত। 

পাশ্চাত্য ভাস্কৰ্যৰ পৰম্পৰা প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ পৰা আৰম্ভ হয়, আৰু গ্ৰীচক শাস্ত্ৰীয় গ্ৰীচ যুগত মহান ভাস্কৰ্যকলা সৃষ্টি কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়। মধ্যযুগত, গথিক ভাস্কৰ্যই খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় বেদনা আৰু উত্কণ্ঠাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। পুনৰজাগৰণত শাস্ত্ৰীয় আদৰ্শৰ পুনৰজীৱন ঘটিছিল, যাৰ ফলস্বৰূপ মাইকেলেঞ্জেলোৰ *ডেভিদ*ৰ দৰে কৃতিসমূহ সৃষ্টি হৈছিল। আধুনিকতাবাদী ভাস্কৰ্যই পৰম্পৰাগত প্ৰক্ৰিয়া আৰু মানৱ দেহৰ চিত্ৰণৰ ওপৰত থকা গুৰুত্বৰ পৰা আঁতৰি গৈ সংযোজিত ভাস্কৰ্য আৰু প্ৰাপ্ত বস্তুক কৃতিশিল্প হিচাপে উপস্থাপন কৰা আৰম্ভ কৰিছিল।

## প্ৰকাৰসমূহ

ভাস্কৰ্য মূলতে ঘূৰণীয়াত, অৰ্থাৎ মুক্তভাৱে থিয় হৈ থকা ভাস্কৰ্য যেনে মূৰ্তি, যি সাধাৰণতে গুৰিৰ বাহিৰে আন কোনো পৃষ্ঠৰ সৈতে সংযুক্ত নহয়, আৰু ৰিলিফ নামৰ আংশিকভাৱে পটভূমিৰ সৈতে সংলগ্ন ভাস্কৰ্যৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা হয়। ৰিলিফ ভাস্কৰ্যসমূহক প্ৰায়ে পটভূমিৰ পৰা প্ৰক্ষেপণৰ মাত্ৰাৰ ভিত্তিত নিম্ন ৰিলিফ, উচ্চ ৰিলিফ আৰু মধ্য ৰিলিফ হিচাপে ভাগ কৰা হয়। ছাংক-ৰিলিফ হৈছে এক প্ৰাচীন মিচৰীয় কৌশল। ৰিলিফ ভাস্কৰ্য বৃহৎ আকাৰৰ গোট আৰু আখ্যানমূলক বিষয়বস্তু উপস্থাপন কৰিবলৈ বিশেষ উপযোগী, যিবোৰ ঘূৰণীয়া ৰূপত প্ৰতিফলন কৰাটো কঠিন, আৰু এই কৌশল স্থাপত্য ভাস্কৰ্যত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহৃত হয়, যেনে অট্টালিকাৰ সৈতে সংলগ্ন অংশ, মৃৎশিল্প, ধাতুৰ কাম বা গহনাত সৰু ভাস্কৰ্য। 

আৰু এটা মুখ্য পাৰ্থক্য হ'ল বিয়োগমূলক খোদন, য’ত শিল বা কাঠৰ দৰে বস্তুৰ পৰা সামগ্ৰী আঁতৰাই আকৃতি গঢ়া হয়, আৰু সংযোজনমূলক মডেলিং, য’ত সামগ্ৰী যোগ কৰি কামটো গঢ়ি তোলা হয়। ঢালাই, ষ্টেম্পিং আৰু মল্ডিংত এটা মধ্যৱৰ্তী আকৃতি বা ছাঁচৰ সহায়ত ভাস্কৰ্য নিৰ্মাণ কৰা হয়; এই কৌশলসমূহে বহু প্ৰতিলিপি নিৰ্মাণৰ সুবিধা দিয়ে। 

"ভাস্কৰ্য" শব্দটো প্ৰায়ে বৃহৎ আকাৰৰ শিল্পকৰ্মক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ হয়, যাক কেতিয়াবা কীৰ্তিচিহ্ন ভাস্কৰ্য বুলিও কোৱা হয়, অৰ্থাৎ ভাস্কৰ্যৰ এটা বা দুয়োটা ডাঙৰ অংশ থাকে, বা এটা অট্টালিকাৰ লগত সংলগ্ন থাকে। কিন্তু এই শব্দটোৱে একে কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি তিনিমাত্ৰিক বহু ধৰণৰ সৰু কামো সামৰি লৈছে, যেনে মুদ্ৰা, পদক, বা শিলত সৰু খোদিত বিশদ কাৰ্য। 

অতি বৃহৎ বা "বিশাল" মূৰ্তিৰ চিৰস্থায়ী আবেদন আছে। ২০১৮ চনৰ ভাৰতীয় ঐক্যৰ মূৰ্তি ১৮২ মিটাৰ (৫৯৭ ফুট) উচ্চতাৰ সৈতে বৰ্তমানৰ সৰ্ববৃহৎ ভাস্কৰ্য হিচাপে ৰেকৰ্ড ৰাখিছে। প্ৰতিকৃতি ভাস্কৰ্যৰ আন এটা পৰিচিত ৰূপ হৈছে ঘোঁৰাত উঠি থকা অশ্বাৰোহীৰ মূৰ্তি, যি আধুনিক সময়ত বিৰল হৈ পৰিছে। জীৱন্ত আকাৰৰ সৰু প্ৰতিকৃতিৰ ভিতৰত আছে "মূৰ", বা আৱক্ষ মূৰ্তি, যি বুকুৰ পৰা ওপৰলৈ এজন ব্যক্তিৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সৰু ভাস্কৰ্যৰ ভিতৰত আছে সাধাৰণতে ১৮ ইঞ্চিতকৈ (৪৬ চেমি) ওখ নহয় সেইধৰণৰ মূৰ্তি, আৰু ৰিলিফ ভাস্কৰ্যৰ বাবে প্লেকেট, পদক বা মুদ্ৰা। 

আধুনিক আৰু সমসাময়িক শিল্পে শব্দ ভাস্কৰ্য, পোহৰ ভাস্কৰ্য, পৰিৱেশ শিল্প, পৰিৱেশ ভাস্কৰ্য, ৰাস্তাৰ শিল্পভিত্তিক ভাস্কৰ্য, গতিশীল ভাস্কৰ্য (য’ত ভৌতিক গতি জড়িত থাকে), ভূমি শিল্প আৰু স্থান-নিৰ্দিষ্ট শিল্পকে ধৰি বহু অগতানুগতিক ভাস্কৰ্যৰ ৰূপ সৃষ্টিৰ পথ দেখুৱাইছে। ভাস্কৰ্য হৈছে ৰাজহুৱা শিল্পৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰূপ। বাগিচাৰ পৰিৱেশত ভাস্কৰ্যৰ সংকলনক ভাস্কৰ্য বাগিচা বুলিও কোৱা হয়। কনষ্টেণ্টিন ব্ৰাংকুছিৰ উদ্ধৃতি অনুসৰি, "স্থাপত্য হৈছে জীৱিত ভাস্কৰ্য।"

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাস্কৰ্য
শ্ৰেণী:কলা