open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
চাঈদা ফয়েজ

**মুহতাৰামে চাঈদা ফয়েজ চাহিবা** (; ৯ জুন ১৯২৫ - ১৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১০) উত্তৰ প্ৰদেশৰ গাজীপুৰৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ আৰু সমাজ সংস্কাৰক। তেওঁ বিশেষকৈ গাজীপুৰৰ মহিলাসকলৰ শৈক্ষিক সংস্কাৰৰ বাবে‍ সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
চাঈদা ফয়েজ তেওঁৰ আন পাঁচগৰাকী ভগ্নী আৰু দুজন ভাতৃৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ আছিল। তেওঁৰ পিতৃ মহম্মদ চুলেমান আদামী আৰু মাতৃ মৰিয়ম আদামী উত্তৰ প্ৰদেশৰ গোৰখপুৰৰ স্থানীয় বাসিন্দা আছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল এজন স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু তেওঁৰ দেশপ্ৰেমেই তেওঁক প্ৰাক-স্বাধীনতা কালত ভাৰতবৰ্ষত জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল। ফয়েজ এনে এক ভাৰতীয় সমাজত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল য'ত নাৰী শিক্ষা আৰু নাৰী স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্যমূলক আচৰণ কৰা হৈছিল। কিন্তু নাৰী শিক্ষাৰ বিৰুদ্ধে থকা ব্যাপক সামাজিক কুসংস্কাৰৰ মাজতো, তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শিক্ষা প্ৰদান কৰিবলৈ সংকল্পৱদ্ধ হৈছিল। 
## শি‍ক্ষা
চাঈদা ফয়েজে উত্তৰ প্ৰদেশৰ আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা উচ্চ শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তাৰ পৰা তেওঁ এম. এ., বি. টি. ডিগ্ৰী লাভ কৰে। 
## কেৰিয়াৰ
শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ বস্তি চৰকাৰী ছোৱালী বিদ্যালয়ত শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে যোগদান কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ উত্তৰ প্ৰদেশৰ বহুকেইখন চৰকাৰী ছোৱালী আন্তঃ মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক আৰু অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু অৱশেষত ১৯৮৫ চনত গাজীপুৰৰ চৰকাৰী ছোৱালী আন্তঃ মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। 
১৯৬২ চনত চাঈদা ফয়েজ শ্বাহ আবুল ফয়েজৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। বিবাহৰ পিছত ফয়েজে গাজীপুৰৰ চৰকাৰী ছোৱালী আন্তঃ মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। শ্বাহ আবুল ফয়েজ গাজীপুৰৰ বাসিন্দা। চহৰখনত তেওঁক যথেষ্ট সন্মান কৰা হৈছিল আৰু ১৯৭৪ চনত এম.এল.এ.-ৰ পদৱী লাভ কৰিছিল। তেওঁ চহৰখনত এখন বিদ্যালয় আৰম্ভ কৰাৰ সপোন দেখিছিল, কিন্তু ১৯৮৪ চনত দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ফয়েজে তেওঁৰ স্বামীৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ১৯৮৫ চনত তেওঁ নিজৰ ঘৰৰ ওচৰত গাজীপুৰৰ মিয়াঁপুৰাত এল. কে. জি. ৰ পৰা তৃতীয় শ্ৰেণীলৈকে থকা এখন সৰু বিদ্যালয় স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ বিদ্যালয়খনৰ নাম তেওঁৰ স্বামীৰ নামেৰে শ্বাহ ফয়েজ মেম'ৰিয়েল স্কুল ৰাখিছিল আৰু পিছলৈ নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদৰ পৰা ই স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বিদ্যালয়খনক এই স্বীকৃতিৰ পিছত শ্বাহ ফয়েজ পাব্লিক স্কুল বুলি পুনৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। 
## সন্মান আৰু পুৰস্কাৰ
[right|thumb|267x267px|[নতুন দিল্লী ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতি পৰিষদৰ দ্বাৰা শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষাবিদ বঁটা-২০০৯ লাভ কৰা চাঈদা ফয়েজ]]
ফয়েজে সমাজৰ উত্থান আৰু গাজীপুৰত শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ বাবে নতুন দিল্লী নেশ্বনেল ছ'লিডাৰিটি কাউন্সিলৰ দ্বাৰা শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষাবিদ বঁটা-২০০৯ লাভ কৰিছিল। 
## জীৱনী
২০১০ চনত চৈয়দা ফয়েজৰ সকলো কাম আৰু জীৱনৰ ৰেকৰ্ডিং কৰি একাধিক লেখকে তেওঁৰ কাম, অনুপ্ৰেৰণা আৰু তেওঁৰ পৰা লাভ কৰা অভিজ্ঞতাসমূহ নিজৰ ভাষাত বৰ্ণনা কৰি চাঈদা ফয়েজ-এন ইন্সপিয়েচন নামৰ এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই গ্ৰন্থখন ২০১০ চনত গাজীপুৰৰ এডুকেচনেল ডেভেলপমেণ্ট ফ'ৰামে প্ৰকাশ কৰিছিল। ড° নাদিম আদামী হৈছে কিতাপখনৰ পৃষ্ঠপোষক। কিতাপখনৰ মুখ্য সম্পাদক হৈছে ড° (এৰ. কে. পি. তিৱাৰী) আৰু সম্পাদক হৈছে ওৱাইদুৰ ৰহমান ছিদ্দিকী। ছজন সহযোগী সম্পাদক আছে। তেওেঁলাক হ'ল - আতিয়া আদামী, ডাঃ মীনা আদামী, ড° উমা শৰ্মা, ৱাকিম এফ. ৰহমান, আৰু মহম্মদ ছালীন। 
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী
সাগৰিকা ঘোষ

**সাগৰিকা ঘোষ** (; জন্ম: ৮ নৱেম্বৰ ১৯৬৪) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় সাংসদ, সাংবাদিক, স্তম্ভলেখক আৰু লেখিকা। ১৯৯১ চনৰ পৰা তেওঁ সাংবাদিক হিচাপে কৰ্মৰত৷ তেওঁ *দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া*, *আউটলুক* আৰু *দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ*ত কাম কৰিছে। তেওঁ বিবিচিৱৰ্ল্ডৰ *প্ৰশ্নকাল ইণ্ডিয়া* আৰু সংবাদগোষ্ঠী *চিএনএন-আইবিএন*ৰ লগত জড়িত হৈছিল৷ তেওঁ চিএনএন-আইবিএনৰ উপ-সম্পাদকো আছিল। সাংবাদিকতাত কেইবাটাও বঁটা লাভ কৰা ঘোষে দুখন উপন্যাসৰ লগতে ইন্দিৰা গান্ধীৰ জীৱনী ‘*Indira: India's Most Powerful Prime Minister*’ লিখিছে। ২০১৪ চনৰ পৰা ২০২০ চনলৈকে তেওঁ *দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া*ৰ সম্পাদনা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। ২০২২ চনত তেওঁৰ দ্বাৰা লিখিত ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী অটল বিহাৰী বাজপেয়ীৰ জীৱনী প্ৰকাশ পায়।

## শিক্ষা
সাগৰিকা ঘোষে আৰকে পুৰমৰ দিল্লী পাব্লিক স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল৷ তেওঁ দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেনছ কলেজৰ পৰা ইতিহাস বিষয়ত কলাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে৷ ১৯৮৭ চনত ৰোডছ বৃত্তি লাভ কৰা সাগৰিকা ঘোষে মেগডেলেন কলেজৰ পৰা আধুনিক ইতিহাস বিষয়ত কলাৰ স্নাতক আৰু অক্সফৰ্ডৰ ছেইণ্ট এণ্টনি কলেজৰ পৰা এমফিল ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।
## কৰ্মজীৱন
১৯৯১ চনৰ পৰা সাগৰিকা ঘোষে *দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া, আউটলুক* আৰু *দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ*ত সাংবাদিক হিচাপে কাম কৰিছে৷ তেওঁ সংবাদ নেটৱৰ্ক চিএনএন-আইবিএনৰ উপ-সম্পাদক আৰু চেনেলটোৰ প্ৰাইম টাইম এংকৰ হিচাপে জড়িত হৈছিল। ২০১৪ চনৰ জুলাই মাহত ঘোষে চিএনএন-আইবিএনৰ উপ-সম্পাদক পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে।

২০০৪ চনত তেওঁ 'কুৱেশ্যন টাইম ইণ্ডিয়া' আয়োজন কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।তেওঁৰ লেখা-মেলা আৰু সংবাদ-সম্প্ৰচাৰে তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা বঢ়াইছে৷ ইয়াৰ লগতে সোঁপন্থী দৰ্শকৰ মাজত সমালোচনাৰো সৃষ্টি কৰিছে।

২০১৩ চনত আম আদমি পাৰ্টিৰ অৰবিন্দ কেজৰিৱালৰ সৈতে ঘোষে টুইটাৰত কৰা সাক্ষাৎকাৰটো নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে এজন ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদে ছ’চিয়েল মিডিয়াত দিয়া প্ৰথমটো সাক্ষাৎকাৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।মুকেশ আম্বানীৰ নেতৃত্বত ৰিলায়েন্স ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ লিমিটেডে নেটৱৰ্কটো অধিগ্ৰহণ কৰাৰ পিছত ২০১৪ চনৰ ৫ জুলাইত ঘোষে চিএনএন-আইবিএনৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। তেওঁ সেই সময়ত চেনেলটোৰ উপ-সম্পাদক আছিল।

## ৰাজনৈতিক জীৱন
২০২৪ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীত সাগৰিকা ঘোষে সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছত যোগদান কৰে৷ ২০২৪ চনতে তেওঁক দলটোৰ ফালৰ পৰা ৰাজ্যসভালৈ মনোনীত কৰা হয়৷
## ব্যক্তিগত জীৱন
সাগৰিকা ঘোষৰ পিতৃ হৈছে ভাস্কৰ ঘোষ৷ তেওঁ ভাৰতীয় প্ৰশাসনিক সেৱা ১৯৬০ বেটচৰ৷ ভাস্কৰ ঘোষ ভাৰতীয় ৰাজহুৱা টেলিভিছন নেটৱৰ্ক দূৰদৰ্শনৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক প্ৰধান। তেওঁৰ দুগৰাকী পেহীয়েকৰ ভিতৰত আছে প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰদূত আৰু কূটনীতিবিদ অৰুন্ধতী ঘোষ আৰু ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ ৰুমা পাল৷ সাগৰিকা ঘোষে ভাৰতীয় প্ৰাক্তন টেষ্ট ক্ৰিকেটাৰ দিলীপ চৰদেশাইৰ পুত্ৰ সাংবাদিক তথা বাতৰি পৰিৱেশক ৰাজদ্বীপ চৰদেশাইৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ৰাজদ্বীপ আৰু সাগৰিকাৰ দুটা সন্তান আছে৷ পুত্ৰ ড° ঈশান চৰদেশাই আৰু অধিবক্তা কন্যা তাৰিণী চৰদেশাই৷
## গ্ৰন্থপুঞ্জী
**The Gin Drinkers* (১৯৯৮)
**Blind Faith* (২০০৪)
**Indira: India's Most Powerful Prime Minister* (২০১৭)
**Why I Am A Liberal: A Manifesto For Indians Who Believe in Individual Freedom* (২০১৮)
**Atal Bihari Vajpayee - India’s Most Loved Prime Minister* (২০২২)

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
শ্ৰেণী:সাংবাদিক
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ
শ্ৰেণী:ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ
শ্ৰেণী:দিল্লীৰ ব্যক্তি
সাৰনাথ সংগ্ৰহালয়

** সাৰনাথ সংগ্ৰহালয় ** () ভাৰতৰ পুৰাতাত্ত্বিক জৰীপৰ আটাইতকৈ পুৰণি স্থান সংগ্ৰহালয় (site museum)। ইয়াত ভাৰতৰ পুৰাতাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগৰ দ্বাৰা সাৰনাথৰ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানত কৰা অনুসন্ধান আৰু খননৰ তথ্য  সংগৃহীত কৰা হৈছে। সাৰনাথ উত্তৰ প্ৰদেশ বাৰাণসীৰ ওচৰৰ এখন ঠাই। সংগ্ৰহালয়টোত ৬,৮৩২ টা ভাস্কৰ্য্য আৰু শিল্পকৰ্ম আছে।
## ইতিহাস
সাৰনাথ পুৰাতাত্বিক স্থানৰ পৰা পোৱা প্ৰাচীন সামগ্ৰীসমূহ ৰাখিবলৈ ১৯০৪ চনত চৰকাৰে সাৰনাথত খনন কৰা স্থানৰ কাষতে এটা ছাইট মিউজিয়াম নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ভাৰতৰ তদানীন্তন পুৰাতত্ত্বৰ সঞ্চালক প্ৰধান ছাৰ জন মাৰ্শ্বেলৰ উদ্যোগত এই সংগ্ৰহালয়ৰ সৃষ্টি হয়। এই পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিছিল ভাৰত চৰকাৰৰ তেতিয়াৰ পৰামৰ্শদাতা বাস্তুকাৰ মিষ্টাৰ জেমছ ৰেমছনে। প্ৰাচীন সামগ্ৰীসমূহ সঠিক দৃষ্টিভংগীৰে ৰখা, প্ৰদৰ্শন আৰু অধ্যয়নৰ বাবে ১৯১০ চনত এই ভৱনটো সম্পূৰ্ণ কৰি উলিওৱা হয়। সংঘৰাম নামৰ এটা মঠৰ আধা অংশ অধিগ্ৰহণ কৰি ভৱনটো তৈয়াৰ কৰা হয়।
## গেলাৰী
এই সংগ্ৰহালয়টোত পাঁচটা গেলেৰী আৰু দুখন বাৰাণ্ডা আছে আৰু ইয়াতে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় দ্বাদশ শতিকালৈকে, এই সময়চোৱাৰ সাৰনাথত উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰাচীন সামগ্ৰীসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। সাৰনাথত মুৰ্তি, কলাকৃতি আৰু ভৱনৰ এক সমৃদ্ধ ভংগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে, যাৰ ভিতৰত অসংখ্য বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্বৰ প্ৰতিমূৰ্তি আৰু অন্যান্য প্ৰাচীন অৱশেষ আছে। বৌদ্ধ শিল্পৰ উন্নতমানৰ নমুনা আৰু অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱশেষ সংগ্ৰহালয়টোত ৰখা হৈছে। এই সংগ্ৰহালয় আটাইতকৈ বিখ্যাত প্ৰদৰ্শন অশোকৰ সিংহ ৰাজধানী; হ’লেও সাৰনাথ সংগ্ৰহালয়ত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ অন্যান্য সামগ্ৰীৰ সংগ্ৰহও আছে। চাবলগীয়া বস্তুবোৰৰ ভিতৰত আছে ৫ম শতিকাৰ বুদ্ধৰ ভাস্কৰ্য্য। গভীৰ ধ্যানত মগ্ন, পদ্মাসনত  বহি থকা বুদ্ধৰ চকুৰ পাহি দুটা তললৈ নামি আহিছে আৰু মূৰৰ চৌপাশ এক প্ৰভামণ্ডলে আৱৰি আছে। 
## প্ৰসংগ

## বাহ্যিক সংযোগ

* Official site of the museum
শ্ৰেণী:উত্তৰ প্ৰদেশৰ সংগ্ৰহালয়
কোলেলুট্টু

**কোলেজুথু** লিপি (), এসময়ত কেৰেলা অঞ্চলত মালয়ালম ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক আক্ষৰিক বৰ্ণমালা আছিল।

চেৰা পেৰুমালৰ পিছৰ যুগত (প্ৰায় দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা) ভাটেলুট্টু লিপিৰ পৰা কোলেজুথুৰ বিকাশ ঘটিছিল। খ্ৰীষ্টীয় ১৮ শতিকালৈকে ইয়াক কেৰালাৰ কিছুমান সম্প্ৰদায়ে (যেনে মুছলমান আৰু খ্ৰীষ্টান) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

এই লিপি লেখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বিশেষ ধৰণৰ শৈলীৰ পৰাই ইয়াৰ নাম সম্ভৱতঃ কোলেজুথু হৈ পৰিছে। আধুনিক মালয়ালম ভাষাত কোল শব্দই বিশেষ শৈলী বা 'দীঘলীয়া লাঠিৰ দৰে বস্তু'ক বুজায় আৰু এঝুথুৰ অৰ্থ হৈছে 'লিখিত ৰূপ'।

## ইউনিক'ড
ইউনিকোডত এতিয়াও ইয়াক যোগ কৰা হোৱা নাই, এতিয়ালৈ কোনো প্ৰস্তাৱো দিয়া হোৱা নাই। 

শ্ৰেণী:লিপি
জয় সন্তোষী মা (চলচ্চিত্ৰ)

**জয় সন্তোষী মা** () ১৯৭৫ চনৰ ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ ভক্তিমূলক চলচ্চিত্ৰ। পৰিচালনা বিজয় শৰ্মাৰ আৰু ৰচনা আৰ. প্ৰিয়দৰ্শীৰ। সন্তোষী মা (সন্তোষী মাতা বুলিও কোৱা হয়) হৈছে সন্তুষ্টিৰ দেৱী। উষা মংগেশকাৰে মহেন্দ্ৰ কাপুৰ আৰু ছবিখনৰ গীতবোৰৰ কথা লিখা বিখ্যাত কবি, গীতিকাৰ কবি প্ৰদীপৰ সৈতে ছবিখনৰ  গীতবোৰ গাইছিল। কম বাজেটত নিৰ্মিত এই ছবিখন বক্স অফিচত অন্যতম সফল ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। 
## প্লট
ছবিখনৰ আৰম্ভণি হয় দেৱলোকত, য'ত দেৱী সন্তোষী মাতাৰ "জন্ম" গণেশৰ কন্যা হিচাপে। গণেশৰ দুগৰাকী পত্নী ৰিদ্ধি আৰু সিদ্ধি ("সমৃদ্ধি" আৰু "আধ্যাত্মিক শক্তি")। যদিও গণেশৰ আন এগৰাকী পত্নী বুদ্ধি ("জ্ঞান") আছে, তথাপিও তেওঁক ছবিখনত দেখুওৱা হোৱা নাই। এটা মূল ভূমিকাত আছে বিষ্ণুৰ ভক্ত অমৰ ঋষি নাৰদ, যিয়ে ছবিখনৰ দুটা সমান্তৰাল কাহিনী আগবঢ়াই লৈ যায়।

আনহাতে মৰ্ত্যত দেখা যায় সত্যৱতী নামৰ মহিলা এগৰাকীক, মহিলাৰ দল এটাৰ সৈতে সন্তোষী মাৰ আৰতি কৰি থকা অৱস্থাত, যিগৰাকী সন্তোষী মাতাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ পাৰ্থিৱ ভক্ত। সত্যৱতীয়ে জীৱনত বিভিন্ন ঘাট-প্ৰতিঘাটৰ সন্মুখীন হয় আৰু তেওঁক ৰক্ষা কৰি থাকে সন্তোষী মাতাই। ছবিখনৰ যোগেদি পৰম কৰুণাময়ী দেৱীগৰাকীয়ে যে প্ৰতি নিয়ত ভক্তক ৰক্ষা কৰি থাকে, তাকে দেখুওৱা হৈছে।

## মু্ক্তি আৰু প্ৰতিক্ৰিয়া
ছবিখন মুক্তি পোৱাৰ পিছত বিশেষকৈ উত্তৰ ভাৰতৰ মহিলাসকলে সন্তোষী মাক দেৱী হিচাপে পূজা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।[4][5] ছবিখনত সন্তোষী মাক "গণেশ"ৰ কন্যা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। 

কোনো পৌৰাণিক কাহিনী বা অন্যান্য পৰিচিত গ্ৰন্থত আধাৰত ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য ৰচনা কৰা হোৱা নাই। ছবিখনত বিশেষকৈ গণেশৰ এগৰাকী ভগ্নী আৰু এগৰাকী কন্যা আছে বুলি কৰা দাবী অনন্য যেন লাগে। মহাৰাষ্ট্ৰত জনবিশ্বাস আছে যে গণেশৰ চাৰিওদিশৰ প্ৰতিটো দিশতে এগৰাকীকৈ ভগ্নী আছে আৰু তেওঁ প্ৰতি বছৰে গণেশ চতুৰ্থী উপলক্ষে প্ৰত্যেক গৰাকী ভনীয়েকক লগ পাবলৈ যায়।

২০০৬ চনত ছবিখনৰ পুনৰ নিৰ্মাণ হয়, য’ত উষা মংগেশকাৰে পুনৰ গীত গাইছিল। এই ছবিখনৰ প্ৰভাৱতে ষোল শুক্ৰবাৰ, সন্তোষী মা কি মহিমা আদি ছবি আৰু জয় সন্তোষী মা নামেৰে এখন টিভি ধাৰাবাহিকো নিৰ্মিত হৈছিল। 
## বঁটা আৰু সন্মান
*শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ BFJA বঁটা (হিন্দী শাখা) – প্ৰদীপক "যহাঁ ৱাহাঁ" গীতটিৰ বাবে।
* শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ BFJA বঁটা  (হিন্দী শাখা) – উষা মংগেশকাৰ 
*শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ BFJA বঁটা  ফিল্মফেয়াৰ মনোনয়ন – "মেঁ তো আৰতি" গীতৰ বাবে উষা মংগেশকাৰ 
## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
*
শ্ৰেণী:হিন্দু পৌৰাণিক চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:১৯৭৫ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ
হামিদা হবিবুল্লা

**বেগম হামিদা হবিবুল্লা** (; ২০ নৱেম্বৰ ১৯১৬ -১৩ মাৰ্চ ২০১৮) হ'ল এগৰাকী ভাৰতীয় সাংসদ, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। তেওঁক স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী সময়ৰ ভাৰতত ভাৰতীয় নাৰীৰ প্ৰতিষ্ঠিত মুখ বুলি কোৱা হয়।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
বেগম হামিদা হবিবুল্লাৰ জন্ম লক্ষ্ণৌত। তেওঁ আছিল হায়দৰাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয় মুখ্য ন্যায়াধীশ নৱাব নাজিৰ য়াৰ জং বাহাদুৰৰ কন্যা আৰু তিনিজন ভাতৃৰ জ্যেষ্ঠ ভগ্নী। তেওঁ তেওঁৰ শৈশৱ আৰু প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰ হায়দৰাবাদত অতিবাহিত কৰিছিল। তেওঁ লণ্ডনৰ পুটনীৰ হোৱাইটলেণ্ডছ কলেজত দুবছৰীয়া শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ পাঠ্যক্ৰম অধ্যয়ন কৰিছিল।

## ব্যক্তিগত জীৱন
১৯৩৮ চনত খাদকভাছলাৰ নেশ্যনেল ডিফেন্স একাডেমীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কমাণ্ডেণ্ট মেজৰ জেনেৰেল এনাইথ হাবিবুল্লাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।

তেওঁৰ পুত্ৰ ৱাজাহাট হবিবুল্লা এজন প্ৰাক্তন আই এ এছ বিষয়া হোৱাৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় সংখ্যালঘু আয়োগৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ, আৰু তেওঁৰ নাতি অমৰ হাবিবুল্লা আৰু ছৈফ হবিবুল্লাহ বিশিষ্ট ব্যৱসায়ী।

## ৰাজনৈতিক জীৱন
এগৰাকী কংগ্ৰেছ সমৰ্থক হিচাপে‍ ১৯৬৫ চনত তেওঁ স্বামীৰ অৱসৰৰ পিছত সক্ৰিয় ৰাজনীতিত যোগদান কৰে। হাইদৰগড় (জিলা বাৰাবাংকি)ৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিধানসভাৰ সদস্য (বিধায়ক) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা তেখেতে ১৯৭১ চনৰ পৰা ১৯৭৩ চনলৈকে সমাজ আৰু হৰিজন কল্যাণ, ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতি আৰু অসামৰিক প্ৰতিৰক্ষা ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী আৰু ১৯৭১ চনৰ পৰা ১৯৭৪ চনলৈকে পৰ্যটন মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮০ চনলৈকে উত্তৰ প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটীৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ সদস্য আৰু ১৯৬৯ চনৰ পৰা সৰ্বভাৰতীয় কংগ্ৰেছ কমিটীৰ (এআইচিচি) (নিৰ্বাচিত) সদস্য আছিল। ১৯৭২ চনৰ পৰা ১৯৭৬ চনলৈ ইউ পি চি চিৰ মহিলা কংগ্ৰেছৰ সভানেত্ৰী আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৬ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ ৰাজ্যসভাৰ সদস্য আছিল।

## শৈক্ষিক আৰু সামাজিক জীৱন
লণ্ডনৰ পৰা উভতি অহাৰ পিছত তেওঁ অঞ্চলটোৰ মহিলা শিক্ষাৰ উন্নতিৰ ক্ষেত্ৰত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে আৰু ১৯৭৫ চনৰ পৰা লক্ষ্ণৌৰ প্ৰথম ইংৰাজী ডিগ্ৰী মহাবিদ্যালয়ৰ অৱধ গাৰ্লছ ডিগ্ৰী কলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল৷ ১৯৭৫ চনৰ পৰা তালিমগাহ-ই-নিছৱান মহাবিদ্যালয়ৰ সভানেত্ৰীও আছিল, যিখন মহাবিদ্যালয় তেওঁৰ শাহুৱেক প্ৰয়াত বেগম ইনাম হাবিবুল্লাই প্ৰতিষ্ঠা কৰা মুছলমান ছোৱালীৰ শিক্ষাৰ বাবে ৩৫০০ জনীয়া মহাবিদ্যালয়।

৫,০০০ চিকান শ্ৰমিকক নিয়োগ কৰা মহিলাৰ উত্থান আৰু উন্নতিৰ সংস্থা এছ.ই.ডব্লুউ.এ. লক্ষ্ণৌ (Self Employed Women's Association)ৰ সভানেত্ৰীও আছিল। ১৯৮৭ চনৰ পৰা নতুন দিল্লীৰ কেন্দ্ৰীয় সমাজ কল্যাণ ব’ৰ্ডৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ সদস্যও আছিল৷

হামিদা হবিবুল্লা সৰ্বভাৰতীয় মহিলা সন্মিলন, নাৰী সেৱা সমিতি লক্ষ্ণৌ, চেশ্বাৰ হোমছ ইণ্ডিয়া লক্ষ্ণৌৰ পৃষ্ঠপোষক আৰু সৈনিক কল্যাণ ব’ৰ্ড লক্ষ্ণৌৰ সদস্যও আছিল।

১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮০ চনলৈকে লক্ষ্ণৌ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অফ এক্সিকিউটিভ কাউন্সিলৰ তেওঁ সদস্য আছিল। ইউ পি উৰ্দু একাডেমীৰ সভানেত্ৰী (১৯৭২ চনত উদ্বোধন), প্ৰতিষ্ঠাপক সভানেত্ৰী আৰু ১৯৭২–৭৬ আৰু ১৯৮২ চনত পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়।

হামিদা হাবিবুল্লাই চৈয়দনপুৰৰ আমৰ বাগিচাৰ মুখ সলনি কৰিলে। বেগমে নিজেই কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নিৰ্দেশনা অনুসৰি মালিয়াহাবাদী, দশেহৰী, চৌছা, লাংডা আৰু চাফেদাকে ধৰি কেইবাবিধো আম ৰোপণ কৰিছিল।

বেচৰকাৰী সংস্থা প্ৰাজৱালাৰো তেওঁ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী
ছিৰি ফাৰহাদ (১৯৫৬ চলচ্চিত্ৰ)

** ছিৰি ফাৰহাদ ** ১৯৫৬ চনত মুক্তি পোৱা ভাৰতীয় হিন্দুস্তানী ভাষাৰ এখন ৰোমান্টিক নাট্যধৰ্মী ছবি, যাৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক আছিল আস্পি ইৰাণী। **শ্বাহনামে **ৰ খুশ্ৰু আৰু শিৰিৰ আধাৰত এই ছবিখন নিৰ্মিত।  ৰাজকুমাৰী শিৰিক তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰেমিক ফাৰহাদক লগ পোৱাত বাধা আৰোপ কৰা হয় আৰু তেওঁক অন্য এজন ৰজাক বিয়া কৰাবলৈ বাধ্য কৰোৱা হয়। ছবিখনত শিৰিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে মধুবালাই আৰু ফাৰহাদৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে প্ৰদীপ কুমাৰে। {cn|date=October 2024}}

এছ মহিন্দৰৰ দ্বাৰা ৰচিত জনপ্ৰিয় সংগীত অন্তৰ্ভূক্ত কৰা ছবিখনৰ আংশিক শ্বুটিং গেভাকালাৰত কৰা হৈছিল। লেখক ৰেখা মেনন আৰু মোহন দীপৰ মতে এই ছবিখন মধুবালা আৰু প্ৰদীপ কুমাৰৰ কেৰিয়াৰৰ বক্স অফিচৰ অন্যতম বৃহৎ সফলতা আছিল। 
## প্লট
এই ছবিখনত দুজন মহান প্ৰেমিক শিৰি আৰু ফাৰহাদৰ কাহিনী কোৱা হৈছে। শৈশৱতে দোকান এখনত দেখা এটা ধুনীয়া হৰিণৰ প্ৰতি ৰাজকুমাৰী শিৰিৰ আকৰ্ষণ গঢ় লৈ উঠিছিল।  ৰাজপ্ৰসাদলৈ হৰিণটোক লগত লৈ যোৱাৰ সময়ত তাই প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে যে হৰিণাটোৰ গৰাকী, এজন ভাস্কৰ্য শিল্পীৰ দুখীয়া সন্তান, ফাৰহাদে প্ৰতিদিনে ৰাজপ্ৰসাদলৈ আহি তাইৰ আৰু হৰিণাটোৰ সৈতে খেলিব পাৰিব।

ফাৰহাদে তেনেকৈয়ে কৰিয়েই থাকে আৰু সামাজিক বিভেদৰ মাজতো শিৰি আৰু ফাৰহাদ অতি ঘনিষ্ঠ বন্ধু হৈ পৰে আৰু অৱশেষত এই বন্ধুত্বই প্ৰেমত পৰিণত হয়। কিন্তু শিৰিৰ প্ৰবল অনিচ্ছাৰ মাজতো ছাহেনছাহ হুছৰোৰ লগত তাইৰ বিয়াৰ বন্দোৱস্তী হয়। ইয়াৰ ফলত প্ৰথমে ফাৰহাদক ক্ষুব্ধ হৈ পৰে আৰু তাৰ পিছত তেওঁ অনাই বনাই ঘূৰি ফুৰিবলৈ লয়।

ছবিখনৰ বাকী অংশত ফাৰহাদে কেনেকৈ শিৰিৰ শহুৰেকৰ ৰাজপ্ৰসাদত উপস্থিত হয় আৰু কেনেকৈ তেওঁৰ স্বামী হুছৰোৱে তেওঁক প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে যে যদি তেওঁ শিৰিক গা ধুব পৰাকৈ শিলৰ পাহাৰৰ পৰা গাখীৰৰ হ্ৰদ এটা সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তেন্তে তেওঁক "যিকোনো বস্তু"ৱে দিব। প্ৰতিশ্ৰুতি অনুসাৰে ফাৰহাদ তেওঁৰ লক্ষ্যত উপনীত হয়। এনেতে ফাৰহাদৰ শত্ৰুৱে তেওঁক জনায় যে শিৰিৰ ইতিমধ্যে মৃত্যু হৈছে। ফল স্বৰূপে ফাৰহাদেও গাখীৰৰ হ্ৰদত জপিয়াই আত্মজাহ দিয়ে। পিছে প্ৰকৃতাৰ্থত শিৰিৰ মৃত্যু হোৱা নাছিল আৰু তাই যেতিয়া গম পায় যে ফাৰহাদ আৰু নাই, তেতিয়া তায়ো একেটা হ্ৰদতে জপিয়াই আত্মহত্যা কৰে। 

সামৰণিত দুয়োজন প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাই শান্তিৰে স্বৰ্গৰ চিৰি বগাই, ইজনে সিজনৰ হাতত ধৰি শেষত পুনৰ মিলন ঘটে আৰু তেনেকৈয়ে ছবিখনৰ সামৰণি পৰে।
## গ্ৰহণ==.
টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ মতে, ১৯৫৬ চনৰ ৩ ফেব্ৰুৱাৰীত বম্বেত শিৰি ফাৰহাদক চিত্ৰগৃহত মুক্তি দিয়া হয়।  শিৰি ফাৰহাদ দৰ্শকৰ মাজত অতিশয় জনপ্ৰিয় বুলি প্ৰমাণিত হয়।  [মধুবালা]ৰ জীৱনীকাৰ মোহন দীপৰ মতে, ছবিখন আৰ্থিকভাৱে সফল হৈছিল; ইয়াৰ সফলতাই মধুবালা আৰু প্ৰদীপ কুমাৰৰ যুটিক খ্যাতি আনি দিছিল।  শিৰি ফাৰহাদ অভিনেত্ৰী অমীতাৰ বাবে এখন breakthrough ছবি সাব্যস্ত হৈছিল।
== তথ্যউৎস ==


[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ
 শ্ৰেণী:ভাৰতীয় লোককথাৰ আধাৰত নিৰ্মিত ছবি
শ্ৰেণী:১৯৫৬ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ
আম্ৰপালি (চলচ্চিত্ৰ)

**আম্ৰপালি** () ১৯৬৬ চনত নিৰ্মিত এখন ঐতিহাসিক হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ। লেখ টেণ্ডনে পৰিচালনা কৰা চলচ্চিত্ৰখনত সুনীল দত্ত আৰু বৈজয়ন্তীমালাই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ছবিখনৰ সংগীত আছিল শংকৰ–জয়কিষাণৰ।

এই ছবি বৰ্তমান বিহাৰৰ অন্তৰ্গত বৈশালীৰ নগৰবধু (বেশ্যা) আম্ৰপালিৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত। বৈশালী খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ৰ আশেপাশে প্ৰাচীন ভাৰতৰ লিচ্ছবী গণৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁ মগধ সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট অজাতশত্ৰুৰ সৈতে অজানিতে প্ৰেম কৰিছিল। তেওঁক লাভ কৰিবলৈ অজাতশত্ৰুৱে  বৈশালী চাৰখাৰ কৰি দিয়ে। পিছত তেওঁ গৌতম বুদ্ধৰ শিষ্যত্য গ্ৰহণ কৰে আৰু এগৰাকী অৰহন্ত হয়। আম্ৰপালিৰ উল্লেখ পুৰণি পালি গ্ৰন্থ আৰু বৌদ্ধ পৰম্পৰাত পোৱা যায়।

৩৯তম একাডেমী বঁটাত এই ছবিখনক শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ ছবিৰ বাবে ভাৰতীয় প্ৰৱেশ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল যদিও মনোনয়ন পোৱা নাছিল। যদিও ছবিখন ব্যৱসায়িকভাবে সফল হোৱা নাছিল, এতিয়া ইয়াক ধ্ৰুপদী হিন্দী ছবি বুলি গণ্য কৰা হয়। আম্ৰপালিক নাটকীয় যুদ্ধৰ দৃশ্য, ভানু আথায়াৰ বিশিষ্ট বেশভূষা ডিজাইন আৰু যুদ্ধবিৰোধী আৱেগৰ বাবে ইয়াক স্মৰণ কৰা হয়।
## প্লট
বিজয়ৰ ক্ষুধা তৃপ্ত নোহোৱা, বাৰে বাৰে বিজয়ী হৈ থকাৰ পিছতো মগধৰ ৰজা অজাতশত্ৰুৱে বৈশালী আক্ৰমণ কৰিব বিচাৰে; কিয়নো একমাত্ৰ অজেয় নগৰখনেই হৈছে বৈশালী। সকলোৱে তেওঁক কোনো যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ নিদিয়ে,  কিন্তু তেওঁ কাৰো কথা শুনিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু লৰালৰিকৈ যুদ্ধ ঘোষনা কৰে। যাৰ ফলত বৈশালী সেনাৰ হাতত মগধ পৰাজয় হয়।  আহত অজাতশত্ৰুৱে শত্ৰু সৈন্যৰ পৰা পলায়ন কৰি বৈশালৰ এজন সৈনিকৰ বেশ ধাৰণ কৰি আম্ৰপালি নামৰ এগৰাকী গণিতাৰ ওচৰত আশ্ৰয় লয়। আম্ৰপলিয়ে তেওঁক সুস্থ কৰি তোলে আৰু অজাতশত্ৰুৰ প্ৰকৃত পৰিচয় নজনাকৈয়ে দুয়োৰ মাজত প্ৰেম হয়।

অজাতশত্ৰুয়ে বৈশালীক পৰাজয় কৰিবলৈ নতুন পৰিকল্পনা কৰে। আনফালে নৃত্য প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হোৱা আম্ৰপালিক বৈশালীৰ ৰাজনৰ্তকীৰ খিতাপ দিয়া হয়। এদিন তেওঁ গম পায় যে তেওঁ ভালপোৱা সৈনিকজন আন কোনো নহয়, অজাতশত্ৰুহে। বৈশালীক মনেপ্ৰাণে ভালপোৱা এগৰাকী নাৰী হিচাপে তেওঁ অজাতশত্ৰুৰ সৈতে থকা সকলো সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰি দিয়ে। হৃদয় বিদিৰ্ণ হোৱা আম্ৰপালিয়ে ৰাজনৰ্তকীৰ পদ এৰি দিব বিচাৰে। ৰাজ দৰবাৰৰ সদস্যসকলে গম পায় যে তেওঁ অজাতশত্ৰুৰ প্ৰেমত পৰিছিল আৰু সেয়েহে তেওঁক বিশ্বাসঘাতক বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

বৈশালীৰ শাসকে পূৰ্ণিমাৰ নিশা তেওঁক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দি কাৰাগাৰত আবদ্ধ কৰি ৰাখে। এই কথা শুনি ক্ষুব্ধ হৈ পৰা অজাতশত্ৰুৱে নিজৰ সৈন্যবাহিনী গোটাই ধুমুহাৰ গতিৰে বৈশালী আক্ৰমণ কৰি হত্যা যজ্ঞ চলায় আৰু নগৰখনত জুই লগাই দিয়ে। ৰজাই আম্ৰপালিক কাৰাগাৰৰ পৰা মুক্ত কৰি আনে যদিও এই গৰাকী আম্ৰপালি সম্পূৰ্ণ পৃথক এগৰাকী নাৰী। আত্মদ্বন্দ্বত ভূগি আম্ৰ্পালিয়ে তথাগত বুদ্ধৰ ওচৰত নিজকে সমৰ্পন কৰি এগৰাকী ভিক্ষুণীলৈ পৰিণত হয়। শেষত অজাতশত্ৰুৱেও তেওঁক অনুসৰণ কৰে।
## সংগীত
ছবিখনৰ আন এটা মুখ্য আকৰ্ষণ ইয়াৰ সংগীত আছিল। তেতিয়া নিজৰ কেৰিয়াৰৰ শিখৰত থকা সংগীত পৰিচালক যুটি শংকৰ-জয়কিষাণ ছবিখনৰ সংগীত দিছিল, যিয়ে চাৰিটা গীতত অতি সংযত অথচ সম্পূৰ্ণ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত ভিত্তিক সংগীত ৰচনা কৰিছিল। সেই যুগৰ পিৰিয়ড ছবিখনৰ আন এক বৈশিষ্ট ইয়াত যথেষ্ট কম গীত আছে, যিটো সেই সময়ৰ এক দুৰ্লভ বিষয়।
## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী সম্পৰ্কীয় চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ
শ্ৰেণী:১৯৬৬ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ
ভাৰত কলা ভৱন

**ভাৰত কলা ভৱন** () ভাৰতৰ বাৰাণসীৰ বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত অৱস্থিত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংগ্ৰহালয়। ভাৰতীয় শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ ওপৰত জ্ঞান প্ৰসাৰত ই সহায়ক হৈ আহিছে। ই বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয় আৰু বাৰাণসী চহৰৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ।
## ইতিহাস
১৯৫০ চনত জৱাহৰলাল নেহৰুৱে বৰ্তমানৰ সংগ্ৰহালয় ভৱনৰ ভেটি স্থাপন কৰাৰ আগত আৰু পিছত   ১৯২০ চনৰ পৰা ১৯৬২ চনৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়টোৰ সংগ্ৰহসমূহ বাৰাণসীৰ ভিতৰৰ কেইবাটাও স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত ১৯৬২ চনত বানাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৰ্তমানৰ স্থানলৈ ইয়াক স্থানান্তৰ কৰা হয়।
## সংগ্ৰহ
ভাৰত কলা ভৱনত ১ম শতিকাৰ পৰা ১৫ শতিকাৰ সময়চোৱাৰ শিল্পকৰ্ম, বৌদ্ধ আৰু হিন্দু ভাস্কৰ্য্য, ছবি, পাণ্ডুলিপি, মোগলৰ ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰ, চিত্ৰকলা, ব্ৰ’কেড বস্ত্ৰ, সমসাময়িক শিল্পৰূপ আৰু ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তিৰ সংগ্ৰহ আছে। মৃৎশিল্প, ধাতুৰ শিল্প, হাতীদাঁতৰ সামগ্ৰী, গহনা, টেৰাকোটা আৰু গুজৰাটী, ৰাজস্থানী আৰু পাহাৰী ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰৰ বিৰল সংগ্ৰহও সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। ভাৰত কলা ভৱনৰ মুঠ সংগ্ৰহ ১০৪,৩৭৬ টা।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:উত্তৰ প্ৰদেশৰ সংগ্ৰহালয়
অৰুন্ধতী ঘোষ

**অৰুন্ধতী ঘোষ** (,২৫ নৱেম্বৰ ১৯৩৯ – ২৫ জুলাই ২০১৬) এগৰাকী ভাৰতীয় কূটনীতিবিদ আছিল৷ তেওঁ জেনেভাত থকা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ কাৰ্যালয়ত ভাৰতৰ স্থায়ী প্ৰতিনিধি আছিল আৰু ১৯৯৬ চনত জেনেভাত অনুষ্ঠিত নিৰস্ত্ৰকৰণ সন্মিলনত বিস্তৃত পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা নিষেধাজ্ঞা চুক্তি (চিটিবিটি) আলোচনাত অংশগ্ৰহণ কৰা ভাৰতীয় প্ৰতিনিধি দলৰ মুৰব্বী আছিল।  তেওঁ কোৰিয়া গণৰাজ্য আৰু ইজিপ্তৰ আৰৱ গণৰাজ্যৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল৷
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
মুম্বাইত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা সাগৰিকা ঘোষে কেথেড্ৰেল এণ্ড জন কনন স্কুলত পঢ়া-শুনা কৰিছিল৷ তেওঁ কলিকতাৰ লেডি ব্ৰেবাৰ্ণ কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল৷ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত তেওঁ শান্তিনিকেতনত থকা বিশ্ব-ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে৷ ১৯৬৩ চনত তেওঁ ভাৰতীয় বৈদেশিক সেৱাত যোগদান কৰে৷ ঘোষ এটা বিশিষ্ট বঙালী পৰিয়ালৰ প্ৰতিনিধি৷ তেওঁ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ ৰুমা পাল আৰু প্ৰসাৰ ভাৰতীৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ ভাস্কৰ ঘোষৰ ভগ্নী। তেওঁ সাংবাদিক সাগৰিকা ঘোষ আৰু ১৯৯৭ চনত অসমত আলফাই অপহৰণ কৰি হত্যা কৰা সঞ্জয় ঘোষৰ পেহীয়েক।

## কৰ্মজীৱন
কৰ্মজীৱনৰ কালছোৱাত ঘোষে অষ্ট্ৰিয়া, নেদাৰলেণ্ড, বাংলাদেশ আৰু নিউয়ৰ্কত ভাৰতীয় স্থায়ী কাৰ্যসূচীসমূহত সেৱা আগবঢ়াইছিল। ১৯৭১ চনৰ ভাৰত-পাকযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁ কলিকতাত নিৰ্বাসিত বাংলাদেশ চৰকাৰৰ মূল যোগাযোগকাৰীও আছিল।

১৯৯৬ চনত জেনেভাত অনুষ্ঠিত হোৱা চিটিবিটি সন্মিলনত ভাৰতৰ প্ৰতিনিধি দলৰ মুৰব্বী হিচাপে ঘোষক নিযুক্তি দিয়া হয়৷ এই সন্মিলনত ভাৰত আছিল মূল অংশগ্ৰহণকাৰী৷ ভাৰত আছিল মাত্ৰ তিনিখন দেশৰ ভিতৰত অন্যতম; যি পাৰমাণৱিক প্ৰযুক্তিৰ অধিকাৰী আছিল৷ তথাপিও ভাৰত পাৰমাণৱিক শক্তি হিচাপে স্বীকৃতি নোপোৱা আৰু পাৰমাণৱিক অ-প্ৰসাৰণ চুক্তি (এনপিটি)ৰ পৰিসৰৰ বাহিৰত আছিল। দীৰ্ঘদিনীয়া আৰু সততে উচ্চাৰিত নীতি অনুসৰি ভাৰতে এনে কোনো শাসন ব্যৱস্থাক সমৰ্থন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল যিয়ে কিছুমান দেশক পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ৰখাৰ অনুমতি দিয়াৰ লগতে আন দেশৰ নিজৰ অনুৰূপ সামৰ্থ্য গঢ়ি তোলাৰ ক্ষমতা সীমিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁ চিটিবিটিত স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ ভাৰতৰ ওপৰত পশ্চিমীয়া দেশসমূহৰ হেঁচা প্ৰতিহত কৰিছিল, আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াত অংশ লৈ তেওঁ ভাৰতত চেলিব্ৰিটিৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল।
## অৱসৰৰ পৰৱৰ্তী জীৱন
২০১৬ চনত কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যু হোৱাৰ আগলৈকে তেওঁ কেইবাটাও কামত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল। ১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০০৪ চনলৈকে তেওঁ ভাৰতীয় লোকসেৱা আয়োগৰ (UPSC) সদস্য আছিল। ১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০০১ চনলৈকে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ নিৰস্ত্ৰকৰণ বিষয়ত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহাসচিবৰ পৰামৰ্শদাতা ব’ৰ্ডৰ সদস্য আছিল৷  ২০০৪ চনৰ পৰা ২০০৫ চনলৈ ভাৰতৰ পৰা অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰ সমিতিৰ সদস্য হিচাপে কাম কৰি ২০০৪ চনৰ পৰা ২০০৭ চনলৈ প্ৰতিৰক্ষা অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদৰ সদস্য হিচাপেও তেওঁ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল৷ ২০০৭ চনত ভাৰতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে গঠন কৰা অস্ত্ৰ প্ৰসাৰ আৰু নিৰস্ত্ৰকৰণৰ কাৰ্যকৰী বাহিনীৰ তেওঁ সদস্য আছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:কূটনীতিবিদ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কূটনীতিবিদ
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
ৰুমা পাল

**ন্যায়াধীশ ৰুমা পাল** () (জন্ম-৩ জুন ১৯৪১) ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ। ২০০৬ চনৰ ৩ জুনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে৷
## প্ৰাথমিক জীৱন
ৰুমা পালে অক্সফৰ্ডৰ ছেইণ্ট এন্স কলেজত বি.চি.এল ডিগ্ৰীৰ বাবে পঢ়ি ১৯৬৮ চনত কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ত অসামৰিক, ৰাজহ, শ্ৰমিক আৰু সাংবিধানিক বিষয়ত অনুশীলন আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ স্বামী সমৰাদিত্য পাল কলকাতাৰ অন্যতম পৰিচিত বেৰিষ্টাৰ আছিল।
## কৰ্মজীৱন
অধিবক্তা হিচাপে দীৰ্ঘদিনীয়া আৰু বিশিষ্ট কৰ্মজীৱনৰ অন্তত ১৯৯০ চনৰ ৬ আগষ্টত কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ত ন্যায়াধীশ হিচাপে ৰুমা পালে নিযুক্তি লাভ কৰে। ২০০০ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত আদালতৰ সোণালী জয়ন্তী উপলক্ষে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়লৈ তেওঁ মনোনীত হয়। একাধিক গোচৰত ন্যায়াধীশ পালে বহু সমালোচনাত্মক ৰায়দান কৰিছে। তেওঁ মানৱ অধিকাৰৰ কেইবাটাও বিষয়ত লিখিছে। তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা ন্যায়াধীশ মঞ্চৰ সদস্য।

পালে আইনী অধ্যয়নৰ বাবে বহুতো পাঠ্যপুথি সম্পাদনা কৰিছিল৷ যাৰ ভিতৰত অধ্যাপক এম পি জৈনৰ ভাৰতীয় সাংবিধানিক আইন সম্পৰ্কীয় বিখ্যাত গ্ৰন্থও সন্নিৱিষ্ট আছিল৷ এইখন গ্ৰন্থ 'কৰ্তৃপক্ষ' হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ ছিকিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। আইনী বৈচিত্ৰ্যৰ অলাভজনক সংস্থা ‘ইনক্ৰিছিং ডাইভাৰচিটি বাই ইনক্ৰিছিং এক্সেছ’ৰো তেওঁ অন্যতম ন্যাসৰক্ষী হৈছিল।
## সন্মান
২০২৪ চনৰ ১৪ ছেপ্টেম্বৰত ৰুমা পালক উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এগৰাকী ন্যায়াধীশ বি. ভি. নাগৰত্নাই আয়কৰ বাৰ সংস্থাৰ দ্বাৰা আয়োজিত এক সম্বৰ্ধনা অনুষ্ঠানত তেওঁৰ কৰ্মজীৱনৰ বাবে সন্মান জনায়৷ এই সম্বৰ্ধনা অনুষ্ঠানটি কলিকতাত অনুষ্ঠিত হয়৷

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ন্যায়াধীশ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অধিবক্তা
শ্ৰেণী:অধিবক্তা
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহিলা ন্যায়াধীশ
ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়

**ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়** () দেশৰ অন্যতম বৃহৎ সংগ্ৰহালয়। ১৯৪৯ চনত স্থাপিত এই সংগ্ৰহালয়ত প্ৰাক-ঐতিহাসিক যুগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আধুনিক শিল্পকৰ্মলৈকে বিভিন্ন ধৰণৰ সংগ্ৰহ আছে। দিল্লীৰ জনপথত অৱস্থিত এই সংগ্ৰহালয়টো ভাৰত চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনস্থ। ১৯৪৬ চনত ভাৰত চৰকাৰে গঠন কৰা গ্ৱায়াৰ কমিটীয়ে ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ইয়াত প্ৰায় ২ লাখ শিল্পকৰ্ম আছে; ইয়াৰ বেছিভাগেই ভাৰতীয়, কিন্তু কিছুমান বিদেশী মূলৰ সংগ্ৰহও আছে, যিবোৰে ৫,০০০ বছৰতকৈও অধিক সময় সামৰি লৈছে।

ইয়াৰ প্ৰথম মহলাত নেচনেল মিউজিয়াম ইনষ্টিটিউট অৱ হিষ্ট্ৰী অৱ আৰ্ট, কনজাৰ্ভেচন এণ্ড মিউজিঅ'লজিও আছে, যিটো ১৯৮৩ চনত স্থাপিত হৈছিল। ১৯৮৯ চনৰ পৰা প্ৰতিষ্ঠানখনে বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে শিল্প ইতিহাস, সংৰক্ষণ আৰু সংগ্ৰহালয় বিজ্ঞানৰ স্নাতকোত্তৰ আৰু ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ পাঠ্যক্ৰম চলাই আহিছে।

## সংগ্ৰহ

এই সংগ্ৰহালয়ত হৰপ্পা সভ্যতাৰ বিভিন্ন শিল্পকৰ্ম আছে, যাক সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত  হৰপ্পা সভ্যতাৰ ৩৫০০ৰো অধিক প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ বৃহৎ প্ৰতিনিধিত্বমূলক সংগ্ৰহ আছে; যিবোৰ ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপে সংগ্ৰহালয়টোক স্থায়ীভাৱে ঋণ হিচাপে দিছে। সামগ্ৰীবোৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত- হৰপ্পা সভ্যতাৰ আৰম্ভণিৰ কালচোৱাৰ, ব্ৰঞ্জেৰে নিৰ্মিত ‘নৰ্তকী ছোৱালী’ , হাৰিয়ানাৰ ৰাখীগড়ীৰ পৰা খনন কৰা কংকাল, মাতৃ দেৱীৰ টেৰাকোটা মূৰ্তি আৰু মাটিৰ বাচন। এইবোৰৰ উপৰিও গেলেৰীত ব্ৰঞ্জ আৰু টেৰাকোটাৰ ভাস্কৰ্য্য, হাড়েৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰী, হাতীদাঁত, ষ্টিটাইট, অৰ্ধমূল্যবান পাথৰ, চিত্ৰিত মৃৎশিল্প আৰু গহনা আদি সামগ্ৰী আছে। বহুতো মোহৰও প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, যিবোৰ বিভিন্ন খননৰ সময়ত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু সম্ভৱতঃ ব্যৱসায়িক উদ্দেশ্যত এইবোৰৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল। এই মোহৰবোৰত ম’হ, হাতী, গড়, বাঘ, কুম্ভীৰ আৰু অজ্ঞাত প্ৰতীক চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা মোহৰত পশুপতিৰ চিত্ৰণ আছে, যাক আদি শিৱ বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। এই গেলেৰীয়ে ভাৰতৰ মানৱ সভ্যতাৰ প্ৰাণৱন্ততাক মেছ’পটেমিয়া, ইজিপ্ত আৰু চীনৰ সমসাময়িক সভ্যতাকো সমতুল্যভাৱে উপস্থাপন কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছে।
## তথ্য সংগ্ৰহ

## বাহ্যিক সংযোগ
*"National Museum, New Delhi", Pathshala PDF
* Homepage
* e-Brochure, http://www.nationalmuseumindia.gov.in/assets/pdf/English-e-brochures-new.pdf
*Virtual tour of the National Museum, New Delhi provided by Google Arts & Culture
*
শ্ৰেণী:দিল্লীৰ সংগ্ৰহালয়
শ্ৰেণী:ভাৰতভিত্তিক সাংস্কৃতিক সংগঠন
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পুৰাতাত্বিক সংগ্ৰহালয়
ফিলিপ ৰিচাৰ্ড থৰ্নহাগ গৰ্ডন

**ফিলিপ ৰিচাৰ্ড থৰ্নহাগ গৰ্ডন** বা **পি আৰ টি গৰ্ডন** (Philip Richard Thornhagh Gurdon, ১৮৬৩-১৯৪২) এগৰাকী ব্ৰিটিছ সামৰিক বিষয়া, ঔপনিবেশিক ভাৰতৰ প্ৰশাসনিক বিষয়া আৰু নৃত্তত্ববিদ আছিল। পিতৃৰ নাম মেজৰ জেনেৰেল এভিলীন পুল্টনী গৰ্ডন (Evelyn Pulteney Gurdon)আৰু মাতৃ মেৰী জেন ছেণ্ডিমেন (Mary Jane Sandeman)। লিউটেনেণ্ট পদত সৈনিক বিভাগৰ পৰা ১৮৮০ চনত তেওঁ পুৰণি শিৱসাগৰ জিলাৰ সহকাৰী উপায়ুক্ত হয়। কেইবাখনো জিলাত সহকাৰী উপায়ুক্ত হৈ থাকি ১৮৯১-৯২ চনত শিৱসাগৰৰ উপায়ুক্ত হয় আৰু পাছলৈ অসম উপত্যকাৰ কমিচনাৰৰ পদ পায়। সামৰিক বিভাগৰো পদোন্নতি হৈ কৰ্ণেল বাব পায়। ছাৰ আৰ্চডেল আৰ্ল ছুটীত যাওঁতে ১৯১৪ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ৩১ জুলাইলৈকে তেওঁ খন্তেকীয়াকৈ অসমৰ চিফ কমিচনাৰৰ পদত বহিছিল। সাহিত্যানুৰাগী ব্যক্তি আছিল। তেওঁৰ যত্নতে পণ্ডিত হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা প্ৰণীত হেমকোষ ১৯০০ চনত ছপা হৈ ওলায়। গৰ্ডনে Some Assamese Proverbs, The Khasis গ্ৰন্থ আৰু The Morans, The origin of the Ahoms-ৰ দৰে মূল্যৱান প্ৰবন্ধ লিখি গৈছে। কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতিৰ লগতো জড়িত আছিল। গুৱাহাটীৰ দীঘলী পুখুৰীৰ পাৰত অৱস্থিত এই সমিতিৰ স্থায়ী কাৰ্যালয় গৰ্ডেনেই উদ্বোধন কৰিছিল। বাৰ বছৰ কমিচনাৰ পদত থাকি অৱসৰ লৈ তেওঁ ব্ৰিটেনলৈ ঘূৰি যায়। ১৮৬২ চনত আডা এলিজাবেথ গৰ্ডনক বিয়া কৰাই চাৰিটা সতানৰ পিতৃ হয়।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ শাসিত ভাৰতৰ প্ৰশাসনিক বিভাগ
চাঁওতাল সংস্কৃতি সংগ্ৰহালয়

** চাঁওতাল সংস্কৃতি সংগ্ৰহালয় ** () হৈছে পশ্চিম বংগৰ বিষ্ণুবাটি গাঁৱত অৱস্থিত এটা ব্যক্তিগত সামূহিক সংগ্ৰহালয়। সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা সঞ্চালিত এই সংগ্ৰহালয়টোৱে অঞ্চলটোত বহুলাংশে প্ৰচলিত চাওতাল সম্প্ৰদায়ৰ ইতিহাসৰ নথিকৰণ কৰে, য’ত তেওঁলোকৰ অতীত, তেওঁলোকৰ স্মৃতি আৰু পৰম্পৰাগত জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। পশ্চিম বংগৰ বীৰভূম জিলাৰ "৭০০তকৈ কম লোক"ৰ  বসতিস্থল চাঁওতালি গাওঁ বিষ্ণুবাটিৰ আন সদস্যসকলৰ সহযোগত শিক্ষাবিদ ড° বৰো বাস্কিয়ে এই সংগ্ৰহালয়টো প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
## প্ৰেক্ষাপট
২০০৭ চনত ভাৰতীয় সংগ্ৰহালয়ৰ সহায়ত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা চাঁওতাল সংস্কৃতি সংগ্ৰহালয় হৈছে চাঁওতাল সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলে সম্পূৰ্ণৰূপে নিজৰ লোকসকলৰ বাবে পৰিচালনা কৰা সংগ্ৰহালয়। সংগ্ৰহালয়টোৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপকসকলৰ অন্যতম ড° বড়ো বাস্কিৰ মতে, "সংগ্ৰহালয়টোৰ চাঁওতালী নাম হৈছে ‘’সন্তল আৰিচালিদোহো-জোগাও বাখোল’’, যাৰ অনুবাদ হৈছে চাঁওতাল সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যৰ চোৱাচিতা কৰা গৃহ।" একস্তৰীয় ঘৰটোৰ স্থাপত্য পৰম্পৰাগত চাঁওতালী ঘৰৰ বেৰত থকা পৰম্পৰাগত চিত্ৰৰ সৈতে সাদৃশ্য আছে। ইয়াক কেৱল চাঁওতালীৰ অতীতক চিত্ৰিত কৰা বৈচিত্ৰময় সামগ্ৰীসমূহ প্ৰদৰ্শনৰ বাবে উৎসৰ্গিত কৰা হৈছে। সংগ্ৰহৰ অধিকাংশই স্থানীয় বাসিন্দাসকলে দান কৰিছিল। কিছুমান বিৰল সামগ্ৰী কিনা হৈছিল আৰু আন কিছুমান বাঁকুৰা জিলাৰ অন্যান্য চাঁওতালী অঞ্চল আৰু ঝাৰখণ্ডৰ চাঁওতালী পৰগনাৰ কিছুমান ঠাইৰ পৰাও আহৰণ কৰা হৈছিল।

## সংগ্ৰহ
সংগ্ৰহালয়টোত চাঁওতাল সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত ১৫০টা সামগ্ৰী আছে আৰু ইয়াক ছটা সুকীয়া শ্ৰেণীত উপস্থাপন কৰা হৈছে-   চিকাৰৰ সামগ্ৰী, বাদ্যযন্ত্ৰ, সাজ-পোছাক আৰু অলংকাৰ, ঘৰুৱা সামগ্ৰী, চাঁওতালসকলৰ পুৰণি ফটো আৰু শিলেৰে নিৰ্মিত চাঁওতাল ভাস্কৰ্য্য। কিছুমান বিৰল সামগ্ৰীৰ ভিতৰত চাঁওতালসকলৰ প্ৰাচীন বাদ্যযন্ত্ৰ বানম (এক ধৰণৰ বীণা) অন্যতম।

## প্ৰসংগ

## অধিক পঠন
# Hembrom, Ruby. (n.d.). "Bodding and the Santal people: entwined in timelessness." Published: Museum of Cultural History, University of Oslo. Accessed here.
# Hembrom, Ruby. (n.d.). "My Life. My telling. In my voice." Accessed here.
# Kämpchen, Martin. (2006). "Santals reach out to the World." *India International Centre Quarterly*, *32*(4), 100–109. 
## বাহ্যিক সংযোগ

* Dr Boro Baski
* Bidisa Anthropology Museum, Paschim Medinipur
* Johar Human Resources Development Centre, Dumka, Jharkhand 
শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংগ্ৰহালয়

শ্ৰেণী:চাঁওতাল
নাগ্নজিতী

**নাগ্নজিতী** ()ক সত্যা আৰু নপিন্নাই বুলিও কোৱা হয়৷তেওঁ হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ আঠগৰাকী পত্নীৰ গোট অষ্টভাৰ্যাৰ পঞ্চম।

বৈষ্ণৱ গ্ৰন্থত নাগ্নজিতীক লক্ষ্মীৰ তৃতীয় দিশ নীলাদেৱীৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হয়। দ্বাপৰ যুগত নীলাদেৱীৰ কোশলৰ ৰজা নাগ্নজিতৰ কন্যা সত্য হিচাপে পৃথিৱীত জন্ম হৈছিল৷ কৃষ্ণই নাগ্নজিতে আয়োজন কৰা স্বয়ম্বৰত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু নিৰ্ধাৰিত নিয়ম অনুসৰি তেওঁ সাতটা হিংস্ৰ ম'হক প্ৰতিটোৰে চাৰিওফালে ফান্দ বান্ধি নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিছিল৷ ইয়াৰ ফলত নাগ্নজিতীক তেওঁ পত্নী হিচাপে লাভ কৰিছিল।

দক্ষিণ ভাৰতত কবি-সাধু অন্দলে যেতিয়া তিৰুপভাই আৰু *[[:en:Nachiyar_Tirumoli|নাচিয়াৰ তিৰুমোলি]]* লিখিছিল, তেতিয়া তেওঁ ৰজা নাগ্নজিতৰ "সুন্দৰ চুলি পিন্ধা" কন্যা নপ্পিনাইৰ কথা উল্লেখ কৰিছে৷ যি হৈছে যশোদা (কৃষ্ণৰ পোষক মাতৃ)ৰ ভাতৃ। নাপিনাই নাগ্নজিতীৰ তামিল সমতুল্য বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰমাণ এইটোৱেই যে নপিনাইক বিষ্ণুৰ পত্নী নীলাদেৱীৰ এটা ৰূপ বুলিও কোৱা হৈছে।

## পৰিয়াল
বিষ্ণু পুৰাণ, ভাগৱত পুৰাণ আৰু হৰিবংসত তেওঁক সত্যা নাগ্নজিতী বুলি কোৱা হয়। মন্তব্যকাৰীসকলে প্ৰায়ে সত্যাক তেওঁৰ জন্মৰ নাম আৰু নগ্নাজিতীক পিতৃনাম হিচাপে গণ্য কৰে৷ অৱশ্যে কেতিয়াবা নাগ্নজিতী, "গুণী" (সত্য শব্দৰ অৰ্থ) বুলি অনুবাদ কৰা হয়। তেওঁৰ পিতৃ নাগ্নজিত কোশলৰ ৰজা আছিল৷ কোশলৰ ৰাজধানী অযোধ্যা। নাগ্নজিতক কোশল-পতি ("কোশলৰ প্ৰভু") আৰু অযোধ্যা-পতি ("অযোধ্যাৰ প্ৰভু") বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভাগৱত পুৰাণত নাগ্নজিতীক উপনামেৰে কৌসল্য বুলিও কোৱা হৈছে৷ কোশলৰ ৰাজকুমাৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকা নিৰ্ণয় কৰি "কোশলৰ অন্তৰ্গত" বুলি বিবেচনা কৰা হয়। মহাভাৰতত কৃষ্ণৰ সত্যা নামৰ এগৰাকী পত্নীৰ কথা উল্লেখ আছে।

## বিবাহ
ভাগৱত পুৰাণত নাগ্নজিতীৰ বিবাহৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কুম্বাগন নামেৰেও পৰিচিত নাগ্নজিত এজন ধৰ্মপৰায়ণ ৰজা আছিল যি বৈদিক শাস্ত্ৰক অতি শ্ৰদ্ধা কৰিছিল৷ তেওঁ সত্যাৰ বিবাহৰ বাবে চৰ্ত ৰাখিছিল যে তেওঁৰ স্বামীয়ে যুদ্ধত সাতটা হিংস্ৰ ম’হক পৰাস্ত কৰি তেওঁক জয় কৰিব লাগিব। কিন্তু কোনো ৰাজকুমাৰেই এই কামটো কৰিব নোৱাৰিলে। এই প্ৰত্যাহ্বানৰ কথা জানিব পাৰি কৃষ্ণই বৃহৎ দল লৈ কোশল ৰাজ্যলৈ ৰাওনা হ’ল। কৃষ্ণই নাগ্নজিতৰ দৰবাৰৰ কাষ চাপি অহাৰ লগে লগে ৰজাই সিংহাসনৰ পৰা উঠি কৃষ্ণক উপহাৰেৰে সন্মান জনাই কোশললৈ উষ্ম আদৰণি জনায়। নাগ্নজিতীয়েও কৃষ্ণক দেখি বৰ আনন্দত কৃষ্ণক স্বামী হ’বলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। কৃষ্ণৰ দেৱত্বৰ বিষয়ে ৰজা আৰু তেওঁৰ কন্যা দুয়োজনেই সচেতন আছিল। নাগ্নজিতে কৃষ্ণক শ্ৰদ্ধা জনাই তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ উদ্দেশ্য সুধিলে। কৃষ্ণই যেতিয়া সত্যাক বিয়া কৰাব বিচাৰে বুলি ঘোষণা কৰিলে৷ তেতিয়া ৰজাই ক’লে যে তেওঁৰ কন্যাৰ বাবে ইয়াতকৈ ভাল স্বামী কোনো নহ'ব৷ কিন্তু তেওঁ প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল যে তেওঁ নিজৰ কন্যাক এজন সাহসী ৰাজকুমাৰৰ লগত বিয়া কৰাব, যিয়ে সাতটা ম’হক নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিব। ৰজাই কৃষ্ণৰ বীৰত্বৰ প্ৰশংসা কৰি ক'লে যে সাতটা ম'হক তেওঁ সহজেই বশ কৰিব পাৰিব।

ৰজাৰ কথা শুনি কৃষ্ণই সাতটা ৰূপত নিজকে বিস্তাৰ কৰি ৰঙ্গমঞ্চত প্ৰৱেশ কৰি সহজেই সাতটা ম’হৰ চাৰিওফালে ফান্দ লগাই শান্ত কৰি দিলে। ৰজা নাগ্নজিত সন্তুষ্ট হয়, আৰু তেওঁৰ কন্যাই কৃষ্ণক স্বামী হিচাপে পোৱাত আনন্দিত হয়। এই বিবাহখন আড়ম্বৰৰে উদযাপন কৰা হৈছিল। ৰজাই কৃষ্ণক ১০,০০০ গৰু; ৯,০০০ হাতী; ৯ লাখ ৰথ; ৯০,০০০,০০০ মহিলা, ৯,০০০,০০০,০০০ পুৰুষ দাসক যৌতুক হিচাপে উপহাৰ দিলে৷ অৱশেষত কৃষ্ণ আৰু সত্যাই তেওঁলোকৰ সুৰক্ষাৰ বাবে সৈন্যৰ সৈতে দ্বাৰকা অভিমুখে ৰাওনা হ’ল। বাটত নাগ্নজিতৰ প্ৰত্যাহ্বানত পৰাস্ত হোৱা ৰাজকুমাৰসকলে তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে। কৃষ্ণৰ যাদৱ বংশৰ যোদ্ধা আৰু বন্ধু অৰ্জুনে ৰাজকুমাৰসকলক পৰাস্ত কৰি খেদি পঠিয়ায়। তাৰ পিছত কৃষ্ণই পত্নী নাগ্নজিতীৰ সৈতে গৌৰৱৰে দ্বাৰকাত প্ৰৱেশ কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
ভৱাই নৃত্য

** ভৱাই নৃত্য** উত্তৰ ভাৰতৰ ৰাজস্থান ৰাজ্যৰ এক জনপ্ৰিয় লোকনৃত্যৰ ধাৰা। এই নৃত্যশৈলী অত্যন্ত কঠিন আৰু ইয়াৰ পৰিবেশন পদ্ধতি ৰোমাঞ্চকৰ। নৃত্যৰ সময়ত, নৃত্যশিল্পীসকলে মাটিৰ পাত্ৰ বা ধাতুৰ কলহ মূৰত সজাই চাৰিওফালে ঘূৰি ঘূৰি নাচে। তেওঁলোকে তৰোৱালৰ ধাৰ,ধাতুৰ কাঁহীৰ কাষ বা ভাঙি থকা কাঁচৰ ওপৰত ভৰ দি নৃত্য পৰিবেশন কৰে। 

ভৱাই নৃত্যৰ প্ৰথম ভাৰতীয় শিল্পী আছিল ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ শ্ৰীমতী কৃষ্ণা ব্যাস ছাঙ্গানি। 

ভৱাই নৃত্যৰ সময়ত, ওৰণিৰে মুখ ঢকা মহিলা নৃত্যশিল্পীসকলে মূৰত ২২টা পৰ্যন্ত কলহ সজাই ৰাখে, যাৰ ভিতৰত ৯ টাত জুই জ্বলোৱা হয়। তেওঁলোকে এই জ্বলন্ত কলহবোৰ মূৰত লৈ, বাদ্যযন্ত্ৰৰ তালে তালে তৰোৱালৰ ধাৰ, ধাতুৰ কাঁহীৰ কাষৰ অংশত বা ভাঙি থকা কাঁচৰ ওপৰত আঙুলিৰে ভৰ দি নৃত্য কৰে। নৃত্যৰ সময়ত, মূৰত থকা কলহবোৰ যাতে পৰি নাযায়, তাৰ বাবে তেওঁলোকে সন্তুলন বজাই ৰাখে। এই বিপজ্জনক আৰু কঠিন নৃত্যশৈলীয়ে দৰ্শকৰ মনত তীব্ৰ উত্তেজনাৰ সৃষ্টি কৰি তেওঁলোকক মনোৰঞ্জন দিয়ে।

মহিলা নৃত্যশিল্পীসকলৰ নৃত্যৰ সময়ত, পুৰুষ শিল্পীসকলে শুৱলা সুৰত গীত গায় আৰু পাখোৱাজ, ঢোলক, ঝাঁঝৰ, চাৰেংগী আৰু হাৰ্মোনিয়াম আদি বাদ্যযন্ত্ৰ বজাই নৃত্যত সংগ দিয়ে। 

 
## ইতিহাস

ঐতিহ্যগতভাৱে, ৰাজস্থানৰ জাট, ভীল, ৰায়গড়, মীনা, কুম্ভাৰ আৰুকালবেলীয়া সম্প্ৰদায়ৰ মহিলা শিল্পীসকলে নৃত্যৰ এই বিশেষ ধাৰাৰ উদ্ভাৱন কৰিছে। এই সম্প্ৰদায়ৰ মহিলাসকলে মূৰত এটাৰ ওপৰত এটাকৈ কলহ সজাই  মৰুভূমিৰ দূৰ-দূৰণিৰ পৰা পানী আনিছিল। ধাৰণা কৰা হয় যে, তেওঁলোকৰ এই দক্ষতাক ব্যৱহাৰ কৰি এই নৃত্যশৈলীৰ উদ্ভাৱন কৰা হৈছে। 

## অধিক চাওক
*ভাৰতৰ নৃত্য
*ঘুমৰ নৃত্য : ঘুমৰ ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ মহিলাৰ পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নৃত্য
শ্ৰেণী:ৰাজস্থানৰ লোকনৃত্য
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
অষ্টভাৰ্যা

right|thumb|309x309px|কৃষ্ণৰ সৈতে অষ্টভাৰ্যা - (১৯ শতিকাৰ মহীশূৰ চিত্ৰত কৃষ্ণক তেওঁৰ আঠগৰাকী প্ৰধান পত্নীৰ সৈতে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। )
**অষ্টভাৰ্যা** () হৈছে দ্বাপৰ যুগত (যুগ) দ্বাৰকাৰ ৰজা হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ আঠগৰাকী প্ৰধান ৰাণী-পত্নীৰ গোট। ভাগৱত পুৰাণত উপলভ্য আটাইতকৈ বহুল প্ৰচলিত অষ্টভাৰ্যাৰ তালিকাখনৰ ভিতৰত আছে: ৰুক্মিণী, জাম্বৱতী, সত্যভামা, কালিন্দী, নাগ্নজিতী, মিত্ৰবিন্দা, লক্ষ্মণা আৰু ভদ্ৰা। বিষ্ণু পুৰাণ আৰু হৰিবংসত কিছু ভিন্নতা পৰিলক্ষিত হয়-য'ত ভদ্ৰাৰ পৰিৱৰ্তে মাদ্ৰি বা ৰোহিনী নামৰ ৰাণীক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ অধিকসংখ্যকেই আছিল ৰাজকুমাৰী। 

হিন্দু ধৰ্মত ৰাধাকে ধৰি কৃষ্ণৰ সকলো প্ৰধান পত্নীক লক্ষ্মী দেৱীৰ অৱতাৰ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। আনহাতে ব্ৰজৰ গোপীসকলক ৰাধাৰ প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

বিদৰ্ভৰ ৰাজকুমাৰী ৰুক্মিণী আছিল কৃষ্ণৰ প্ৰথম পত্নী আৰু দ্বাৰকৰ প্ৰধান ৰাণী (পট-ৰাণী)। তেওঁক সমৃদ্ধিৰ দেৱী শ্ৰীদেৱীৰ অৱতাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। দ্বিতীয় পত্নী সত্যভামা যাদৱ ৰাজকুমাৰীক লক্ষ্মীৰ পৃথিবী দেৱী ভূদেৱীৰ দিশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। জাম্বৱতী লক্ষ্মীৰ তৃতীয় দিশ নীলাদেৱীৰ প্ৰকাশ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।যমুনা নদীৰ দেৱী কালিন্দীক স্বতন্ত্ৰভাৱে পূজা কৰা হয়। অষ্টভাৰ্যাৰ উপৰি কৃষ্ণৰ ১৬,১০০ গৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী আছিল। 

অষ্টভাৰ্যাই কৃষ্ণৰ সৈতে জন্ম দিয়া বহু সন্তানৰ কথাও গ্ৰন্থসমূহত উল্লেখ আছে, য'ত আটাইতকৈ বিশিষ্ট হৈছে ৰুক্মিণীৰ পুত্ৰ মুকুটৰাজ প্ৰদ্যুম্ন৷ 

## প্ৰতীকবাদ
পত্নীসকল ৰাজকীয় মৰ্যাদা অনুসৰি তিনিটা গোটৰ অধীনত থাকে। এইয়া হৈছে কৃষ্ণৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ প্ৰতীক। প্ৰথম গোটত বস্তু প্ৰকৃতিৰ (শ্ৰী) অৱতাৰ ৰুক্মিণী হৈছে কৃষ্ণৰ মহিমা আৰু ধন-সম্পত্তিৰ প্ৰতিনিধি। মৌলিক প্ৰকৃতিৰ (ভূদেৱী) অৱতাৰ সত্যভামাই দেৱতাৰ ৰাজ্য আৰু ৰাজ্যকো প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। জাম্বৱতী হৈছে পিতৃক পৰাস্ত কৰি জয়ী হোৱা বিজয় (বিজয়া)। দ্বিতীয়টো গোট আছিল আৰ্যৱৰ্ত (আভিজাত্য)ৰ প্ৰতিনিধি৷ পত্নী কালিন্দীয়ে কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্যসমূহৰ হৈ থিয় দিছিল৷ আনহাতে নগ্নজিতিয়ে পূবৰ ৰাজ্যসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল৷ যাৰ ভিতৰত সৌৰ বংশকও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল৷ আনহাতে লক্ষ্মণাই পশ্চিম দিশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। তৃতীয়টো পত্নীৰ দল আছিল মিত্ৰবিন্দা আৰু ভদ্ৰা৷ তেওঁৰ পিতৃতান্ত্ৰিক খুলশালীয়েকে সাত্বত নামৰ যাদৱ বংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।

## তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
সুজাতা মনোহৰ

**সুজাতা বসন্ত মনোহৰ** (, জন্ম-২৮ আগষ্ট ১৯৩৪) হৈছে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ প্ৰাক্তন ন্যায়াধীশ আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ প্ৰাক্তন সদস্য।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
সুজাতা মনোহৰৰ জন্ম হৈছিল এটা শক্তিশালী আইনী পটভূমিৰ পৰিয়ালত৷ তেওঁৰ পিতৃ কান্তিলাল ঠাকোৰেদাস দেশাই পিছলৈ গুজৰাটৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ দ্বিতীয় মুখ্য ন্যায়াধীশ হয়। তেওঁ বম্বেৰ এলফিনষ্টন কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু তাৰ পিছত অক্সফৰ্ডৰ লেডী মাৰ্গাৰেট হললৈ যায়৷ তাত তেওঁ দৰ্শন, ৰাজনীতি আৰু অৰ্থনীতি পঢ়ে।

## কৰ্মজীৱন
অক্সফৰ্ডৰ পিছত তেওঁক লিংকন ইনৰ বাৰলৈ মাতি অনা হয় য'ত তেওঁ একেলগে বাৰ পৰীক্ষাৰ ১ আৰু ২ নং খণ্ডৰ সকলো গৱেষণা পত্ৰত উত্তীৰ্ণ হয়৷ তেওঁ ভাৰতলৈ উভতি আহি ১৯৫৮ চনত বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মূলসুঁতিত অনুশীলন আৰম্ভ কৰে। মূলতঃ বাণিজ্যিক বিষয়ৰ সৈতে তেওঁ মোকাবিলা কৰিছিল যদিও বহু পৰিয়ালৰ আইনী গোচৰো আইনী সাহায্য আঁচনিৰ অধীনত তেওঁ গ্ৰহণ কৰিছিল। এইটো ভাৰতত আনুষ্ঠানিকভাৱে ৰাজ্যিক আইনী সাহায্য কাৰ্যসূচী হোৱাৰ আগৰ কথা৷ গতিকে তেওঁ স্বেচ্ছাই ৩০টাতকৈও অধিক বেচৰকাৰী সংস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰিছিল।

প্ৰায় ২০ বছৰীয়া অনুশীলনৰ পিছত (য’ত যথেষ্ট পৰিমাণৰ জনস্বাৰ্থ আৰু প্ৰ’-ব’নো কাম কৰিছিল), ১৯৭৮ চনত তেওঁক বোম্বেৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়৷ তেওঁ সেই আদালতৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা ন্যায়াধীশ। ১৯৯৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত বোম্বাইৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে তেওঁ নিযুক্তি লাভ কৰে৷ ১৯৯৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁক কেৰেলা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ হিচাপে বদলি জৰা হয়৷ তেওঁ পুনৰ সেই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১৯৯৪ চনৰ শেষৰ ফালে (নৱেম্বৰ) উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে তেওঁ ১৬ বছৰ কাম কৰাৰ পিছত তেওঁক ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়৷ ১৯৯৯ চনত তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।

তেওঁ ন্যায়াধীশ হিচাপে ৰাজনৈতিক আৰু ৰাজহুৱা হেঁচা অতিক্ৰম কৰি আইনৰ সপক্ষে শক্তিশালী স্বাধীন স্থিতি গ্ৰহণ কৰিছিল৷ এটা গোচৰত ভাৰতৰ সঁহাৰিমূলক কাৰ্যসূচীৰ এটা দিশৰ সাংবিধানিকতা সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত ল’বলৈ তেওঁক আহ্বান জনোৱা হৈছিল। সেই সময়ৰ চৰকাৰে বিশ্ববিদ্যালয়সমূহে গৱেষণামূলক ডিগ্ৰীত নামভৰ্তিৰ বাবে কোটাৰ ব্যৱস্থা ৰূপায়ণ কৰিব লাগে বুলি প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল৷ ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে উপলভ্য স্থানসমূহ কেৱল তেওঁলোকৰ যোগ্যতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নহয়, তেওঁলোকৰ জাতি আৰু ধৰ্মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মাজত ভগাই দিয়া হ’ব৷ কিছুমান স্বাৰ্থজড়িত গোটৰ তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া সত্ত্বেও ন্যায়াধীশ মনোহৰে এই কথাটো অসাংবিধানিক বুলি ৰায় দিয়ে৷ ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তি জ্বলাই দিয়া হয়।

অৱসৰৰ পিছত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ আয়োগত নিযুক্তি লাভ কৰে। 

## বঁটা-সন্মান
অক্সফৰ্ডৰ লেডী মাৰ্গাৰেট হলৰ সন্মানীয় সভ্য আৰু লণ্ডনৰ লিংকন ইনৰ সন্মানীয় বেঞ্চাৰ। তেওঁ *অক্সফৰ্ড ইউনিভাৰ্চিটি কমনৱেলথ ল জাৰ্নেল*ৰ পৃষ্ঠপোষক।
## তথ্যসূত্ৰ
শ্ৰেণী:ন্যায়াধীশ
শ্ৰেণী:গুজৰাটৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:অধিবক্তা
নিগাৰ শ্বাজী

**নিগাৰ শ্বাজী** (; জন্ম: ১৯৬৪) এগৰাকী ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞানী তথা অভিযন্তা। বৰ্তমান তেওঁ ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাত কৰ্মৰত। তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰথম সৌৰ অভিযান আদিত্য-এল১ৰ প্ৰকল্প সঞ্চালক আছিল।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
১৯৬৪ চনত তামিল মুছলমান পৰিয়ালত নিগাৰ শ্বাজীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ নাম নিগাৰ চুলতানা ৰখা হৈছিল। তেওঁৰ দেউতাক শ্বেখ মীৰাণ এগৰাকী খেতিয়ক আৰু মাক ছেইটুন বিবি এগৰাকী গৃহিণী আছিল। নিগাৰ শ্বাজীয়ে তামিলনাডুৰ টেংকাশী জিলাৰ চেংগোটাইত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তিৰুনেলভেলী মাদুৰাই কামৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়লৈ অধ্যয়নৰ বাবে যোৱাৰ আগতে চেংগোটাইৰ এছ আৰ এম চৰকাৰী বালিকা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, তিৰুনেলভেলীৰ পৰা ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু যোগাযোগত অভিযান্ত্ৰিক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ মেছৰাৰ বিৰলা ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজিৰ পৰা ইলেক্ট্ৰনিক্সত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ এজন আছে আৰু তেওঁৰ নাম শ্বেইক ছালীম।

## কৰ্মজীৱন
১৯৮৭ চনত নিগাৰ শ্বাজীয়ে ইউ আৰ ৰাও উপগ্ৰহ কেন্দ্ৰৰ অংশ হিচাপে ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাত যোগদান কৰে। তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰস্তাৱিত শুক্ৰ অভিযানৰ অধ্যয়ন সঞ্চালক হিচাপে কাম কৰাকে ধৰি একাধিক উপগ্ৰহ কাৰ্যসূচীৰ লগত জড়িত হৈ আহিছে। তেওঁ ৰিচ'ৰ্চছেট-২এৰ সহযোগী প্ৰকল্প সঞ্চালক আছিল। ২০২৩ চনৰ হিচাপত তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰথম সৌৰ অভিযান আদিত্য-এল১ৰ প্ৰকল্প সঞ্চালক আছিল। ২০২৩ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত এই অভিযান সফলতাৰে আৰম্ভ কৰা হৈছিল।

## বঁটা আৰু সন্মান
২০২৩ চনত টাইমছ নাওৱে শ্বাজী আৰু পি বীৰমুথুভেলক তেওঁলোকৰ "ভাৰতৰ মহাকাশ প্ৰচেষ্টাত অৱদান"ৰ বাবে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। তিৰুচিৰাপল্লী আঞ্চলিক অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ে তেওঁক 'উৎকৃষ্টতাৰ প্ৰাকক্ষণ' সন্মান প্ৰদান কৰিছে।

## ব্যক্তিগত জীৱন
নিগাৰ শ্বাজীয়ে মাক আৰু কন্যাৰ সৈতে বাংগালুৰুত বসবাস কৰে। তেওঁৰ স্বামীয়ে ডুবাইত কাম কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:তামিলনাডুৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ লগত জড়িত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
নৌৱাৰী শাৰী

নৌৱাৰী শাৰী বা কাষ্ঠা শাৰী (মাৰাঠী: नऊवारी साड़ी) হৈছে মহাৰাষ্ট্ৰীয় ধোটি পিন্ধা ধৰণৰ সৈতে মিল থকা কোলি শৈলীৰ শাৰী। কাষ্ঠা শব্দটোৱে শাৰীখন পিছফালে টাক কৰাক বুজায়। যিহেতু এই শাৰী সাধাৰণতে ন গজৰ কাপোৰ ব্যৱহাৰ কৰি পিন্ধা হয়, গতিকে ইয়াক নৌৱাৰী বুলিও কোৱা হয়, যাৰ অৰ্থ ন গজ। কাষ্ঠা শাৰী হৈছে এই শৈলীৰ শাৰীক বুজাবলৈ সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা আন এটা শব্দ। ইয়াক অকন্দ বস্ত্ৰ বুলিও কোৱা হয়, অৰ্থাৎ ইয়াৰ লগত আন কোনো বস্ত্ৰ যেনে পেটিক'তৰ প্ৰয়োজন নাই। আচলতে এই শাৰী মাৰাঠী মহিলাসকলে জীৱনৰ বিভিন্ন সময়ত পিন্ধে। ধৰ্মীয়,  সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান,যুদ্ধ আৰু কৃষিভূমিত কাম কৰোঁতেও এই শাৰী মাৰাঠী মহিলাসকলে পিন্ধি আহিছে । 
## পিন্ধাৰ ধৰণ

### পৰম্পৰাগত ধৰণ

নৌৱাৰী পৰম্পৰাগত মাৰাঠী শৈলীৰ শাৰী যিটো পেটিকোট নোহোৱাকৈ পিন্ধা হয়। এই শৈলী শাৰী পিন্ধাৰ ধৰণ সকলো জাতিৰ মাজত সাধাৰণ যদিও অঞ্চল আৰু ভূ-প্ৰকৃতি অনুসৰি পিন্ধাৰ পদ্ধতিও বেলেগ বেলেগ। উদাহৰণস্বৰূপে ব্ৰাহ্মণ মহিলাসকলে ইয়াক বিশেষ ধৰণেৰে পিন্ধে (ব্ৰাহ্মণ্য বুলি কোৱা হয়), আনহাতে ৰায়গড় জিলাৰ আগ্ৰি লোকসকলে আঁঠুৰ দৈৰ্ঘ্যৰ ধৰণেৰে পিন্ধে যাক ‘আদৱা পাতল’ বুলি কোৱা হয় । আনহাতে ৰায়গড় জিলা আৰু ৰত্নগিৰিৰ কিছু অংশৰ 'কুনবি' বা কৃষক মহিলাসকলে নহাতৰ শাৰীখন সামান্য় ভিন্নতাৰে পিন্ধে আৰু ইয়াক "উপ্ৰতি" বুলি কোৱা হয়। উপ্ৰতি নামটোৰ অৰ্থ ওলোটা, যিটো কিছুমানৰ বাবে শাৰীখনৰ ভাঁজবোৰ ওলোটাকৈ থাকে। 'আদৱা পাতল' আৰু 'উপ্ৰতি'ৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল এই শাৰীবোৰ গাঁঠি বান্ধি নোলোৱাকৈ পিন্ধে, যদিও শাৰীখন অতি টানকৈ পিন্ধা হয়।

ইয়াৰ বিপৰীতে পুনে আৰু চাতাৰা, আহমেদনগৰ বা কুলাহপুৰৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলে ইয়াক ভৰিৰ গোৰোহালৈকে পিন্ধে যিটো অতি জনপ্ৰিয়। লগতে ব্ৰাহ্মণসকলে ইয়াক বিশেষ ধৰণেৰে পিন্ধে য’ত শাৰীখনৰ সীমা সন্মুখৰ ফালেও প্ৰদৰ্শিত হয়, পিছফালে কিন্তু কাষ্টাৰ দৰেই পিন্ধা হয়। এই শাৰীখন এনেদৰে পিন্ধা হয় যাতে ইয়াৰ কেন্দ্ৰটো কঁকালৰ পিছফালে পৰিপাটিকৈ ৰখা হয় আৰু মূৰবোৰ আগফালে সুৰক্ষিতভাৱে বান্ধি ৰখা হয়, আৰু তাৰ পিছত আগদুটা দুটা ভৰিৰ চাৰিওফালে মেৰিয়াই লোৱা হয়। তাৰ পিছত সজ্জাগত আগবোৰ কান্ধ আৰু শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ বা ধূড়ৰ ওপৰত মেৰিয়াই লোৱা হয়। এইচ আৰ এক্সিকিউটিভ 'ছায়ালি বদাদে' কয়, "মহিলাৰ দুয়ো কান্ধ ঢাকি ৰখা হৈছিল বাবে নৌৱৰী পিন্ধা মহিলাক সদায় সন্মানেৰে চোৱা হৈছিল আৰু ই সম্পূৰ্ণ পৰম্পৰাগত পৰিধান।"  প্ৰথমে এই শৈলীটো আৰম্ভ হৈছিল পেশ্বৱাই ৰাজত্বকালত আৰু সেই সময়ত ই বহুতো জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল।

### কোলি জনগোষ্ঠীৰ ধৰণ
কোলি জনগোষ্ঠীৰ মহিলাসকলেও এই শৈলীৰ শাৰী পিন্ধে যদিও দুটুকুৰা কাটি। এটা টুকুৰা কঁকালত পিন্ধি লোৱাৰ বিপৰীতে আনটো টুকুৰা শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক মাৰাঠা ধৰণে বাওঁ কান্ধৰ ওপৰেৰে মূৰত লোৱা হয়। কোলি মহিলাসকল সাজ-পোছাক আৰু অলংকাৰ দুয়োটাৰে সজ্জিত আৰু ন গজ কপাহী কাপোৰৰ এই শাৰীখন বুকুৰ ওপৰত নিপুণভাৱে মেৰিয়াই লোৱা হয় যাতে দেখাত সুন্দৰ হয়।

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:পোচাক
গাইটি হাছান

**গাইটি হাছান** (; ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৫৬) এগৰাকী ভাৰতীয় বিজ্ঞানী। আণৱিক জীৱবিজ্ঞান, জেনেটিক্স, স্নায়ুবিজ্ঞান আৰু কোষ সংকেত তেওঁৰ গৱেষণাক্ষেত্ৰ। হাছান ভাৰতীয় বিজ্ঞানী আৰু প্ৰযুক্তিবিদসকলৰ শীৰ্ষ সংস্থা ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ (আই.এন.এছ.এ.) এগৰাকী ফেল'। ২০১৩ চনৰ পৰা তেওঁ বাংগালোৰৰ নেশ্যনেল চেণ্টাৰ ফৰ বায়'লজিকেল ছায়েন্স (এনচিবিএছ)-ত জ্যেষ্ঠ অধ্যাপক হিচাপে সেৱা আগবঢ়াই আহিছে। হাছান ভাৰতীয় বিজ্ঞানী আৰু প্ৰযুক্তিবিদৰ শীৰ্ষ সংস্থা ইণ্ডিয়ান নেচনেল ছায়েন্স একাডেমী (INSA)ৰ এগৰাকী ফেল'। তেওঁ ২০১৩ চনৰ পৰা বাংগালুৰুৰ নেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ বায়’লজিকেল ছায়েন্সেছ (এনচিবিএছ)ত জ্যেষ্ঠ অধ্যাপিকা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে।
## শি‍ক্ষা
সৰুতে হাছানে আলিগড়ত পঢ়া-শুনা কৰিছিল। মাক-দেউতাকে বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰিছিল আৰু ভনীয়েক দুগৰাকীয়ে ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু পদাৰ্থ বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিছিল। তাৰ পিছত ১৯৭৬ চনত দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মিৰাণ্ডা হাউছৰ পৰা প্ৰাণীবিজ্ঞানত বি এছ চি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৭৮ চনত জীৱ বিজ্ঞানত এম এছ চি আৰু দিল্লীৰ জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৮০ চনত এম ফিল. ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৮৩ চনত ট্ৰাইপেন’ছ’মা ব্ৰুচেইৰ ৰাইব’জ’মেল আৰ এন এ জিনৰ বিষয়ে‍ গৱেষণা কৰি কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি. এইচডি. লাভ কৰে। হাছানৰ মতে, পি. এইচডি.-ৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়ত আৱেদন কৰাৰ সময়ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে উপলব্ধি কৰিছিল যে, "সংখ্যালঘু শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত হ'লে বৈষম্যৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে।" তেওঁৰ মতে ইয়াৰ ফলত তেওঁ "সচেতনভাৱে আন মহিলা বিজ্ঞানীসকলক সমৰ্থন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে, সেয়া ছাত্ৰীয়েই হওক বা সহকৰ্মীয়েই হওক।" 
## কেৰিয়াৰ
বৰ্তমান তেওঁ এন চি বি এছ (নেচনেল চেণ্টাৰ ফৰ বায়'লজিকেল চাইন্সেছ)-ত কৰ্মৰত; তাত তেওঁ প্ৰাণীৰ আন্তঃকোষীয় কেলচিয়ামৰ মাত্ৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰণালীৱদ্ধ আৰু কোষীয় পৰিণতিৰ সন্দৰ্ভত গৱেষণা কৰি আছে‍। ১৯৮৩ চনত হাছানে মুম্বাইৰ টাটা ইনষ্টিটিউট অৱ ফাণ্ডামেণ্টেল ৰিচাৰ্চ (টিআইএফআৰ)ত আণৱিক জীৱবিজ্ঞান ইউনিটৰ ভিজিটিং ফেল' আৰু গৱেষক সহযোগী হিচাপে তেওঁ যোগদান কৰে। ১৯৯২ চনত ব্ৰেণ্ডেইছ ইউনিভাৰ্চিটি মেছাচুচেটছৰ জীৱবিজ্ঞান বিভাগৰ তেওঁ অতিথি বিজ্ঞানী আছিল।

## বঁটা আৰু স্বীকৃতি
হাছানে ইনলাকছ ফাউণ্ডেশ্যনৰ পৰা বৃত্তি, ব্ৰিটিছ অভাৰচিজ ৰিচাৰ্চ ষ্টুডেণ্ট এৱাৰ্ড, ৱেলকাম ট্ৰাষ্টৰ পৰা ফেল'শ্বিপ আৰু ৰকফেলাৰ বায়'টেকন'লজিৰ পৰা কেৰিয়াৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰিছে। ২০০৬ চনত বাংগালুৰুৰ ইণ্ডিয়ান একাডেমী অৱ চাইন্সেছৰ ফেল' আৰু ২০০৭ চনত তেওঁ এছিয়া-পেচিফিক মলিকুলাৰ বায়’লজি নেটৱৰ্কৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ ইণ্ডিয়ান নেচনেল ছায়েন্স একাডেমী (ইনছা)-ৰ এগৰাকী ফেল'। 

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী
লক্ষ্মণা

**লক্ষ্মণা** () বা লক্ষনা হৈছে অষ্টভাৰ্যাৰ সপ্তমগৰাকী, বা হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ আঠগৰাকী পত্নীৰ গোটৰ এগৰাকী৷ 

## পৰিয়াল আৰু নাম
ভাগৱত পুৰাণত সুগুণেৰে সমৃদ্ধ লক্ষ্মণাক মাদ্ৰা ৰাজ্যৰ এজন নাম প্ৰকাশ নকৰা শাসকৰ কন্যা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পদ্ম পুৰাণত মাদ্ৰা ৰজাৰ নাম বৃহৎসেনা বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰা হৈছে।লক্ষ্মণাই বৃহৎসেনাক সংলাপৰ জৰিয়তে এজন ভাল বীণাবাদক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিছুমান গ্ৰন্থত তেওঁক মাদ্ৰি বা মাদ্ৰা ("মাদ্ৰাৰ") উপনাম দিয়া হৈছে।বিষ্ণু পুৰাণত অষ্টভাৰ্যাৰ তালিকাত লক্ষ্মণাক সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে যদিও আন এগৰাকী ৰাণী মাদ্ৰীৰ উল্লেখ আছে, যিগৰাকীক মাদ্ৰাৰ ৰাজকুমাৰী বুলি স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে। লক্ষ্মণাৰ বংশৰ কথা গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। পাঠটোত তেওঁক চাৰুহাসিনী বুলিও কোৱা হৈছে৷ হৰিবংশেও তেওঁক চাৰুহাসিনী বুলি কয়, কিন্তু মাদ্ৰাৰ লগত ইয়াৰ সম্পৰ্ক নাই৷ আনহাতে বিষ্ণু পুৰাণৰ দৰে মাদ্ৰি বা সুভিমা নামৰ আন এগৰাকী ৰাণীৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।

## বিবাহ
লক্ষ্মণাৰ পিতৃয়ে স্বয়ম্বৰ অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল৷ ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ আছে যে কৃষ্ণই স্বয়ম্বৰৰ পৰা লক্ষ্মণাক অপহৰণ কৰে, ঠিক যেনেকৈ গৰুড়ে দেৱতাৰ পৰা জীৱন অমৃতৰ ঝাৰ (অমৃত) চুৰি কৰিছিল। আন এটা কাহিনীত কৃষ্ণই স্বয়ম্বৰত লক্ষ্মণাক জয় কৰাৰ কথা কোৱা হৈছে৷ তাৰ বাবে তেওঁ ধনুৰ্বিদ্যা প্ৰতিযোগিতাত ভাগ লয়। ৰজা জৰাসন্ধ আৰু দুৰ্যোধনে লক্ষ্য-নিৰূপণত ব্যৰ্থ হয়। শ্ৰেষ্ঠ ধনুৰ্বিদ বুলি অভিহিত পাণ্ডৱ ৰাজকুমাৰ আৰু কৃষ্ণৰ খুলশালীয়েক অৰ্জুনে কাঁড়ৰ সহায়ত লক্ষ্যৰ স্থিৰ কৰিছিল যদিও ইচ্ছানুযায়ী ব্যৰ্থ হৈছিল যাতে কৃষ্ণই লক্ষ্মণাক জয় কৰিব পাৰে। অৰ্জুনৰ ভ্ৰাতৃ ভীমে কৃষ্ণৰ প্ৰতি সন্মান জনাই স্বয়ম্বৰত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। শেষত কৃষ্ণই লক্ষ্যত আঘাত কৰি জয়ী হয়। কৃষ্ণ আৰু তেওঁৰ ৰাণীসকলে এসময়ত পাণ্ডৱ আৰু যুধিষ্ঠিৰৰ পত্নী দ্ৰৌপদীক লগ কৰিবলৈ হস্তিনাপুৰলৈ গৈছিল। গৌৰৱান্বিত আৰু লাজুক লক্ষ্মণাই দ্ৰৌপদীক কয় যে তেওঁৰ বিবাহো অতি ৰোমাঞ্চকৰ আছিল৷ তেওঁ তাৰপিছত ইয়াৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে।

## সন্তান আৰু মৃত্যু
ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ আছে যে লক্ষ্মণাৰ দহজন পুত্ৰ আছিল: প্ৰঘোষ, গত্ৰবণ, সিংহ, বালা, প্ৰবালা, উৰ্ধ্বগ, মহাশক্তি, সাহা, ওজা আৰু অপৰাজিতা।বিষ্ণু পুৰাণত কোৱা হৈছে যে তেওঁৰ গত্ৰবণৰ নেতৃত্বত বহুতো পুত্ৰ আছে।

ভাগৱত পুৰাণত কৃষ্ণৰ ৰাণীসকলৰ কান্দোনৰ কথা উল্লেখ আছে৷ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে কিদৰে কৃষ্ণৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ জুইত নিজকে সঁপি দিছিল-তাৰ বিষয়েও উল্লেখ আছে। হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতৰ মৌসল পৰ্বত কৃষ্ণৰ মৃত্যু আৰু তেওঁৰ জাতিৰ যৱনিকাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে৷ কোৱা হৈছে যে-মাত্ৰ চাৰিগৰাকীয়ে তেনেদৰে জঁপিয়াইছিল৷ বাকীসকলে ডকাইতৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হৈ জীৱন্তে জ্বলি নিজকে নিধন কৰে।
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱতাসকলৰ সহধৰ্মিণী