বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান

**বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান**  ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰৰ কাশ্মীৰ উপত্যকাৰ শ্ৰীনগৰ জিলাত অৱস্থিত। ইয়াত ঘেঁহুৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছিল।  প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০ আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০ চনৰ ভিতৰত সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্যৰ চাৰিটা পৰ্যায় পোৱা গৈছে। প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় যুগে নৱপ্ৰস্তৰ যুগক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে; তৃতীয় যুগ মেগালিথিক যুগ (বৃহৎ শিলৰ মেনহিৰ আৰু চকা ঘূৰাই নিৰ্মিত ৰঙা মৃৎশিল্প); আৰু চতুৰ্থ যুগটো আৰম্ভণিৰ ঐতিহাসিক যুগৰ (উত্তৰ মেগালিথিক যুগৰ) সৈতে জড়িত। ভাৰতীয় কাশ্মীৰৰ প্ৰাগঐতিহাসিক মানৱ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা স্তৰীয় সাংস্কৃতিক আৱৰ্জনাত লিপিবদ্ধ কৰা এই তথ্যসমূহ বিশদ অনুসন্ধানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে যিয়ে প্ৰাচীন উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীকে ধৰি ঠাইখনৰ ভৌতিক প্ৰমাণৰ সকলো দিশ সামৰি লৈছে।

বুৰ্জাহোম স্থানত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ লোকসকলৰ মাটিৰ তলৰ আৰু মাটিৰ ওপৰৰ বাসস্থানৰ পৰা মেগালিথিক যুগৰ লোকসকলৰ বোকা ইটাৰ বাসস্থানলৈ পৰিৱৰ্তন হোৱা দেখা যায়। এই স্থানত হাড় আৰু শিলৰ সঁজুলি আৰু সঁজুলিৰ বৃহৎ ভঁৰাল পোৱা গৈছে, যাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ইয়াৰ লোকসকলে চিকাৰ আৰু কৃষি কামত নিয়োজিত আছিল।

উন্মোচিত প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহে (শিল্প, স্থাপত্য, ৰীতি-নীতি আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ) ইংগিত দিয়ে যে বুৰ্জাহোমৰ প্ৰাগঐতিহাসিক লোকসকলে মধ্য এছিয়া আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়াৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰিছিল আৰু গংগা সমভূমি আৰু উপদ্বীপ ভাৰতৰ সৈতেও তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক আছিল। স্থানীয় আৰু বিদেশী প্ৰভাৱৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ মৃৎশিল্প আৰু অন্যান্য শিল্পকৰ্মৰ ওপৰত কিছুমান খোদিত শিল্প, স্থাপত্য, ৰীতি-নীতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু ভাষাৰ দ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত হয়। 
## অৱস্থান
বুৰ্জাহোম স্থান শ্ৰীনগৰ জিলাৰ একে নামৰ গাঁওখনৰ প্ৰাগঐতিহাসিক বসতি। শ্ৰীনগৰৰ পৰা ১৬ কিলোমিটাৰ (৯.৯ মাইল) উত্তৰ-পশ্চিমে নাচিম-শালিমাৰ পথত অৱস্থিত। এই স্থান সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১,৮০০ মিটাৰ (৫,৯০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত। 
ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ উত্তৰ দিশত আৱিষ্কৃত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ স্থান। এই স্থানটো এটা প্ৰাচীন প্লেইষ্টোচিন হ্ৰদৰ দলিচাত অৱস্থিত।

## ইতিহাস
বুৰ্জাহোম স্থানত প্ৰথম পৰীক্ষামূলক খন্দা কাম আছিল ১৯৩৬ চনত সীমিত অনুশীলন, যিটো হেলমুট ডি টেৰা আৰু ড° থমছন পেটাৰছনৰ নেতৃত্বত ইয়েল-কেম্ব্ৰিজ অভিযানে কৰিছিল। ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপৰ সীমান্ত চক্ৰই ১৯৬০ চনৰ পৰা ১৯৭১ চনৰ ভিতৰত এই স্থানৰ বিশদ অনুসন্ধান কৰিছিল; যিটো টি.এন. খাজাঞ্চি আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে সম্পন্ন কৰিছিল।

এই স্থানত বৃহৎ পৰিসৰৰ খনন, য’ত সুকীয়া তৰপত সাংস্কৃতিক আৱৰ্জনাৰ সন্ধান পোৱা গৈছিল, কাশ্মীৰৰ এই ধৰণৰ প্ৰথম। ১৯৪৪ চনত ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপৰ সঞ্চালক প্ৰধান মৰ্টিমাৰ হুইলাৰে অন্য স্থানত ভূতাত্ত্বিক আৰ্হিৰ আধাৰত প্ৰথম স্তৰযুক্ত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন কৰিছিল। একেধৰণৰ আৰ্হিৰ ভিত্তিত বুৰ্জাহোম স্থানটোক উত্তৰ নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ সংস্কৃতিৰ অন্তৰ্গত বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল, ইয়াৰ স্বকীয় স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য আৰু হাড় আৰু শিলৰ সঁজুলিৰ প্ৰাচুৰ্য্যৰ লগতে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ ইংগিত দিয়া সঁজুলিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি।

এই অঞ্চলৰ আন এটা সম্পৰ্কীয় স্থান গুফক্ৰাল, ট্ৰাল চহৰৰ ওচৰত।  মহকুমা মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ পৰা ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত ট্ৰালৰ হাৰ্ডৱেৰ অঞ্চলৰ বান্দৰ গাঁৱত গুফক্ৰাল অৱস্থিত। প্ৰাচীন কালত মানুহে বাস কৰা কাৰেৱা (উচ্চ মালভূমি ভূমি)ৰ বৃহৎ অংশত দুটা নাল (জলধাৰা)ৰ মাজত গাঁওখন অৱস্থিত। হৰিপ্ৰিয়া আৰু অনন্তপুৰো একেটা অঞ্চলতে ইয়াৰ গাতে লাগি আছে।

বাফাৰ জ'নকে ধৰি বুৰ্জাহোম স্থানৰ পৰিচালনা আৰু সুৰক্ষা ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ আৰু ৰাজ্যিক পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ অধীনস্থ, প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন আৰু স্থানৰ অৱশিষ্ট আইন ১৯৫৮ (২০১০ চনত সংশোধিত) অনুসৰি।

২০১৪ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলত এই স্থান ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে মনোনীত কৰা হৈছিল আৰু অনুমোদন বাকী আছে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰত