ৰাগ শিৱৰঞ্জনী

**শিৱৰঞ্জনী** বা **শিৱৰঞ্জনী** হৈছে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীতত ব্যৱহৃত এক সাঙ্গীতিক স্কেল। ইয়াৰ দুটা স্কেল আছে, এটা হিন্দুস্থানী সঙ্গীতত আৰু আনটো কৰ্ণাটক সঙ্গীতত। হিন্দুস্থানী ৰাগ হৈছে এক পঞ্চস্বৰীয় স্কেল, একেদৰে কৰ্ণাটক স্কেলো ঔড়ৱ-ঔড়ৱ (*ঔড়ৱ* অৰ্থাৎ '৫টা'ৰ) হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয় যাৰ ফলত আৰোহণত ৫টা স্বৰ আৰু অৱৰোহণত ৫টা স্বৰ থাকে।

## হিন্দুস্থানী স্কেল
হিন্দুস্থানী ৰাগ *শিৱৰঞ্জনী* স্কেলৰ শ্ৰেণীবিভাজনৰ ক্ষেত্ৰত *[[Kafi raga|কাফী]] [[thaat|ঠাট]]*ৰ অন্তৰ্গত। ইয়াৰ গঠন তলত দিয়া ধৰণৰ:
*  : 
*  : 
*শুদ্ধ গান্ধাৰ*(G) ৰ পৰিৱৰ্তে *কোমল*(মৃদু) *গান্ধাৰ*(g) ৰ উপস্থিতিয়েই এই ৰাগ আৰু বিশ্বব্যাপী সাঙ্গীতিক স্কেল *[[Raga Bhopali|ভূপ/ভূপালী]] ([[Mohanam|মোহনম্]] [[Carnatic music|কৰ্ণাটক]]ত)*ৰ মাজৰ পাৰ্থক্য।

### কৰ্ণাটক সঙ্গীতত গৃহীত

কৰ্ণাটক সঙ্গীতত ই ২২তম মেল-কৰ্তা ৰাগ খৰহৰপ্ৰিয়াৰ পৰা উৎপন্ন এক *[[janya|জন্য]]* ৰাগ (উৎপন্ন স্কেল)। কৰ্ণাটক সঙ্গীত শ্ৰেণীবিভাজনত ই এক *ঔড়ৱ-ঔড়ৱ* ৰাগম্ (অৰ্থাৎ এক ৰাগম্ য'ত ইয়াৰ আৰোহণ আৰু অৱৰোহণ দুয়োটাতে পাঁচটা স্বৰ আছে)। কৰ্ণাটক সঙ্গীত স্বৰলিপিত *স্বৰ* ব্যৱহাৰ কৰি ইয়াৰ **' গঠন (আৰোহী আৰু অৱৰোহী স্কেল) তলত দিয়া ধৰণৰ:
* [[Arohana|]] : 
* [[Avarohana|]] : 
(এই স্কেলত ব্যৱহৃত ৰূপান্তৰিত স্বৰসমূহ হৈছে ''চতুঃশ্ৰুতি ঋষভম্, সাধাৰণ গান্ধাৰম্, চতুঃশ্ৰুতি ধৈৱতম্'' অপৰিৱৰ্তনীয় ''শাডজম্'' আৰু ''পঞ্চমম্'' ব্যতীত)

=== জনপ্ৰিয় ৰচনাসমূহ ===
* ৰাজাজীৰ গীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ''কুৰাই ওনদ্ৰুম্ ইল্লাই''ৰ প্ৰাৰম্ভিক শ্লোক
*''আন্দৱন্ আম্বে'' [[Papanasam Sivan|পাপনাশম্ শিৱন]] দ্বাৰা ৰচিত
*''আন্তৰ্যামী আলাসিথি চোলাসিথি'' - [[Annamacharya|অন্নমাচাৰ্য]]ৰ কৃতিৰ জনপ্ৰিয় পৰিবেশনা।
*''যামানেল্লী কাননেন্দু'', ''আলুভুদ্যাতাকো ৰঙ্গয়্যা'' - [[Purandara Dasa|পুৰন্দৰ দাস]]ৰ কৃতিৰ জনপ্ৰিয় পৰিবেশনা।
*''ভা ভেলাভা'' এম ডি ৰামনাথনৰ দ্বাৰা ৰচিত
* পৰম্পৰাগত মাৰাঠী ''[[Abhang|অভঙ্গ]]'' - ''মাজহী দেৱ পূজা''ও এই ৰাগত ইয়াৰ এক জনপ্ৰিয়কৃত সংস্কৰণ আছে।

== চলচ্চিত্ৰৰ গান ==

=== তামিল ===


=== হিন্দী ===
* ''তেৰি পায়াল বাজি জাহান'' ''[[Bade Ghar Ki Beti|বড়ে ঘৰ কী বেটী]]''ৰ পৰা, [[Mohammed Aziz|মহম্মদ আজিজ]] আৰু [[Anuradha Paudwal|অনুৰাধা পৌডৱাল]]ৰ গায়নত
* ''তেৰে ইশ্ক মেইন পাগল হো গয়া'' ''[[Humko Tumse Pyaar Hai|হুমকো তুমছে প্যাৰ হৈ]]''ৰ পৰা, [[Udit Narayan|উদিত নাৰায়ণ]], [[Sapna Awasthi|সপনা অৱস্থী]] আৰু [[Alka Yagnik|অলকা যাজ্ঞিক]]ৰ গায়নত

=== সম্পৰ্কিত ৰাগসমূহ ===
এই অংশত এই ৰাগৰ তাত্ত্বিক আৰু বৈজ্ঞানিক দিশসমূহ সামৰি লোৱা হৈছে।

==== গ্ৰহ ভেদম ====
''[[Graha bhedam|গ্ৰহ ভেদম]]'' ব্যৱহাৰ কৰি ''শিৱৰঞ্জনী''ৰ স্বৰসমূহ স্থানান্তৰিত কৰিলে আন ২টা পঞ্চস্বৰীয় ৰাগ পোৱা যায়, সেইকেইটা হৈছে ''[[Sunadavinodini|সুনাদৱিনোদিনী]]'' আৰু ''[[Revati (ragam)|ৰেৱতী]]''। ''গ্ৰহ ভেদম'' হৈছে আপেক্ষিক স্বৰ কম্পাঙ্ক একে ৰাখি ''শাডজম''ক ৰাগৰ পৰৱৰ্তী স্বৰলৈ স্থানান্তৰিত কৰা পদক্ষেপ। অধিক বিৱৰণ আৰু উদাহৰণৰ বাবে ''[[Graha bhedam#Shivaranjani|শিৱৰঞ্জনীৰ ওপৰত গ্ৰহ ভেদম]]'' চাওক।

==== স্কেল সাদৃশ্য ====
* ''[[Mohanam|মোহনম]]'' উৰ্ফে ''[[Bhupali|ভূপালী]]'' (হিন্দুস্থানীত) এক জনপ্ৰিয় ৰাগ য'ত ''সাধাৰণ গান্ধাৰম''ৰ পৰিৱৰ্তে ''অন্তৰা গান্ধাৰম'' আছে। ইয়াৰ **' গঠন হৈছে S R2 G3 P D2 S : S D2 P G3 R2 S
* *পাহাড়ী*, এক লোক ৰাগ, কাৰিকৰীভাৱে *মোহনম* আৰু শিৱৰঞ্জনীৰ এক সংকৰ, কিয়নো ইয়াৰ *অন্তৰা গান্ধাৰম* আৰু *সাধাৰণ গান্ধাৰম* দুয়োটা আছে
* *[[Abhogi|অভোগী]]* এক জনপ্ৰিয় ৰাগ য'ত *পঞ্চমম*ৰ পৰিৱৰ্তে *শুদ্ধ মধ্যমম* আছে। ইয়াৰ ** গঠন হৈছে S R2 G2 M1 D2 S : S D2 M1 G2 R2 S

## কৰ্ণাটক স্কেল
কৰ্ণাটক স্কেল *শিৱৰঞ্জনী* ৬৪তম মূল স্কেল *[[Vachaspati (ragam)|বাচস্পতি]]* (*মেলকৰ্তা*)ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক *[[janya|জন্য]]* ৰাগ (উৎপন্ন স্কেল)। ইয়াৰ *বক্ৰ প্ৰয়োগ* (ইয়াৰ স্কেল আৰু স্বৰ বাক্যত আঁকাবাঁকা স্বৰ) আছে আৰু ইয়াৰ স্কেল তলত দিয়া ধৰণৰ।
*  : 
*  : 

### ৰচনাসমূহ
এই স্কেলৰ ৰচনাসমূহ হৈছে:
* *আন্দৱন আন্বে* আৰু *তৰুণমিদয় দয়াই* পাপনাশম শিৱনৰ দ্বাৰা ৰচিত
* *মহা ত্ৰিপুৰা সুন্দৰী* বৰ্ণম মাদুৰাই আৰ. মুৰলীধৰনৰ দ্বাৰা ৰচিত

## আৰু চাওক
* মোহনম
* ভূপালী
* পাহাড়ী
* দুৰ্গা

## টোকা

## তথ্যসূত্ৰ


## বাহ্যিক সংযোগ
* ৰাগ শিৱৰঞ্জনীৰ চলচ্চিত্ৰৰ গান (হিন্দুস্থানী)

শ্ৰেণী:সংগীত