জাহা হাদিদ

**ডেম জাহা মুহাম্মদ হাদিদ** (জন্ম: ৩১ অক্টোবৰ ১৯৫০ – মৃত্যু: ৩১ মাৰ্চ ২০১৬) এগৰাকী ইৰাক আৰু ব্ৰিটিছ স্থপতি, শিল্পী আৰু ডিজাইনাৰ আছিল। তেওঁ বিংশ শতিকাৰ শেষ আৰু একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণি স্থাপত্যকীৰ্তিত মুখ্য ব্যক্তি হিচাপে স্বীকৃত। বাগদাদ, ইৰাকত জন্মগ্ৰহণ কৰা হাদিদে গণিত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ১৯৭২ চনত আৰ্কিটেকচাৰেল এছোচিয়েচন স্কুল অব আৰ্কিটেকচাৰত ভৰ্তি হৈছিল। পৰম্পৰাগত স্থাপত্যিক অঙ্কনক বিকল্প বিচাৰি, ছুপ্ৰিমাটিজম আৰু ৰাছিয়ান এৱান-গাৰ্ডৰ প্ৰভাৱত, হাদিদে পেইণ্টিংক ডিজাইন টুল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু আবষ্ট্ৰাকচনক আধুনিক স্থাপত্যৰ নতুন ক্ষেত্ৰ উন্মোচনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

দ্য গাৰ্ডিয়ানে হাদিদক "কাৰ্ভৰ ৰাণী" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল, যিয়ে স্থাপত্যৰ জ্যামিতিকাক মুক্ত কৰি এক নতুন অভিব্যক্তিমূলক পৰিচয় দিছিল। তেওঁৰ প্ৰধান নিৰ্মাণৰ ভিতৰত ২০১২ অলিম্পিকৰ বাবে লণ্ডন একুৱেটিক চেণ্টাৰ, ব্ৰড আৰ্ট মিউজিয়াম, ৰোমৰ মেক্সএক্সআই মিউজিয়াম, আৰু গুয়াংঝু অপেৰাহাউচ অন্তৰ্ভুক্ত।

হাদিদ প্ৰথম মহিলা স্থপতি হিচাপে ২০০৪ চনত প্ৰিৎসকাৰ স্থাপত্য বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, তেওঁ যুক্তৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ স্থাপত্য বঁটা ষ্টাৰ্লিং প্ৰাইজ ২০১০ আৰু ২০১১ চনত লাভ কৰিছিল। ২০১২ চনত এলিজাবেথ দ্বিতীয়ৰদ্বাৰা স্থাপত্য সেৱাৰ বাবে ডেম উপাধি লাভ কৰিছিল। ২০১৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত, মৃত্যুৰ এক মাহ পূৰ্বে, তেওঁ প্ৰথম মহিলা হিচাপে ৰয়েল গ'ল্ড মেডেল লাভ কৰিছিল।

তেওঁৰ বহুতো নিৰ্মাণ মৃত্যুৰ সময়ত নিৰ্মাণাধীন আছিল, যেনে বেইজিঙৰ দাশিং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ আৰু কাতাৰৰ আল ৱাকৰাহ ষ্টেডিয়াম (বৰ্তমান আল জেনুব), ২০২২ FIFA বিশ্বকাপৰ বাবে।

জাহা হাদিদক স্থাপত্যত এক প্ৰতিভাৱান আৰু উদ্ভাৱনী মহিলা হিচাপে বিশ্বজুৰি স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। তেওঁ স্থাপত্যৰ জ্যামিতিকাক উলংঘন কৰি নতুন ৰূপত প্ৰকাশ কৰা বাবে পৰিচিত।

হাদিদে প্ৰথম মহিলা হিচাপে প্ৰিৎসকাৰ স্থাপত্য বঁটা লাভ কৰিছিল। এছাড়াও, তেওঁ ষ্টাৰ্লিং প্ৰাইজ লাভ কৰিছিল আৰু ২০১২ চনত এলিজাবেথ দ্বিতীয়ৰদ্বাৰা ডেম উপাধি লাভ কৰিছিল।

## প্ৰাথমিক জীৱন আৰু পৰিয়াল
জাহা হাদিদ জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল ৩১ অক্টোবৰ ১৯৫০ তাৰিখে বাগদাদ, ইৰাকত, এগৰাকী উচ্চ-শ্ৰেণীৰ ইৰাকীয় পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ, মুহাম্মদ আল-হজ্জ হুছেইন হাদিদ, মচুলৰ এগৰাকী ধনাঢ্য উদ্যোগপতি আছিল। তেওঁ ১৯৩২ চনত ছ’চিয়েলিষ্ট আল-আহালি গোট প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যি ১৯৩০ আৰু ১৯৪০ চনৰ সময়ছোৱাত এগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক সংগঠন আছিল। তেওঁ ইৰাকত নেচনেল ডেমোক্ৰেটিক পাৰ্টি প্ৰতিষ্ঠাতাতো আছিল আৰু ১৯৫৮ চনৰ ইৰাকি প্ৰক্ৰমা-পৰৱৰ্তী সময়ত, জেনেৰেল আব্দ আল-কাৰিম কাছিমৰ চৰকাৰৰ অধীনত বিত্ত মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্য কৰিছিল। তেওঁৰ মাতৃ, ৱাজীহা আল-সাবুঞ্জী, মচুলৰ এগৰাকী শিল্পী আছিল আৰু তেওঁৰ ভায়ে, ফৌলাথ হাদিদ, এগৰাকী লেখক, একাউণ্টেণ্ট আৰু আৰৱ বিষয়ৰ বিশেষজ্ঞ আছিল। এখন সাক্ষাৎকাৰত, হাদিদ স্মৰণ কৰিছিল যে, ইৰাকৰ দক্ষিণত অৱস্থিত প্ৰাচীন সুমেৰীয়া চহৰলৈ তেওঁৰ শৈশৱৰ ভ্ৰমণে স্থাপত্যৰ প্ৰতি তেওঁৰ উৎসাহ উদ্ৰেক কৰিছিল। ১৯৬০ চনত তেওঁ ইংলেণ্ড আৰু ছুইজাৰলেণ্ডৰ ব’ৰ্ডিং স্কুলসমূহত অধ্যয়ন কৰিছিল। হাদিদ অবিবাহিত আছিল আৰু তেওঁৰ সন্তান নাছিল।

## কৰ্মজীৱন
হাদিদে আমেৰিকান ইউনিভাৰ্চিটি অৱ বেইৰুট-ত গণিত অধ্যয়ন কৰিছিল, তাৰ পাছত ১৯৭২ চনত লণ্ডনলৈ গৈ আৰ্কিটেকচাৰেল এছ’চিয়েচন স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ ৰেম কুলহাছ, এলিয়া জেংগেলিছ আৰু বাৰ্নাৰ্ড টছুমিৰ সৈতে অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰাক্তন প্ৰফেছৰ কুলহাছ স্নাতকত উক্তি কৰিছিল যে হাদিদ "নিজৰ কক্ষপথত এটা গ্ৰহ।"  জেংগেলিছ তেওঁক তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ শিষ্য বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 

১৯৭৭ চনত স্নাতক হোৱাৰ পাছত, তেওঁ প্ৰাক্তন প্ৰফেছৰ কুলহাছ আৰু জেংগেলিছৰ সৈতে ৰ’টাৰডেম, নেদাৰলেণ্ডছত থকা অফিচ ফৰ মেট্ৰ’পলিটন আৰ্কিটেকচাৰত কাম আৰম্ভ কৰে। কুলহাছৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে, তেখেতে আৰ্কিটেকচাৰেল ইঞ্জিনিয়াৰ পিটাৰ ৰাইছৰ সৈতে দেখা কৰে, যিয়ে তেওঁৰ কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণিত সহায় আৰু উৎসাহ দিছিল। হাদিদ যুক্তৰাজ্যৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰে। ১৯৮০ চনত তেওঁ লণ্ডনত নিজৰ স্থাপত্য ফাৰ্ম, জাহা হাদিদ আৰ্কিটেক্টছ, আৰম্ভ কৰে। ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিত, হাদিদে নতুন আধুনিক স্থাপত্য শৈলী প্ৰদৰ্শন কৰাৰ বাবে তেওঁৰ বিস্তৃত আৰু প্ৰফেছনেল স্কেচসমূহৰ জৰিয়তে দৰ্শকসকলক পৰিচয় কৰাইছিল। তেতিয়া স্থাপত্যৰ ফ’কাছ প’ষ্টমডাৰ্নিজমৰ দিশে সৰি আছিল, আৰু হাদিদৰ দৃষ্টিভংগী অন্যান্য ডিজাইনাৰৰপৰা পৃথক হৈ ওলাইছিল।

পাছত তেওঁ আৰ্কিটেকচাৰেল এছ’চিয়েচনত শিক্ষণ আৰম্ভ কৰে আৰু তাৰ পাছত হাৰ্ভাৰ্ড গ্ৰাজুৱেট স্কুল অৱ ডিজাইন, কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি, চিকাগো ইউনিভাৰ্ছিটি, হ’চচুলে ফাৰ বিল্ডেণ্ডে কুনষ্টে, ইলিনইছ এট চিকাগো, আৰু ক’লাম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটিত পদধাৰী হয়। তেওঁ তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক খ্যাতি অৰ্জন কৰে বক্তৃতা আৰু ৰেডিকেল, ৰঙীন ডিজাইন আৰু প্ৰকল্পৰ জৰিয়তে, যিবোৰ বহুল প্ৰকাশিত হৈছিল স্থাপত্য জাৰ্নেলত কিন্তু প্ৰায় নিৰ্মাণ হোৱা নাছিল। তেওঁৰ আকৰ্ষণীয় কিন্তু বাস্তৱায়ন নহোৱা প্ৰকল্পসমূহৰ ভিতৰত আছিল হংকঙৰ দ্য পিক (১৯৮৩) আৰু ৱেলছৰ কাৰ্ডিফত অপেৰা হাউচৰ এক পৰিকল্পনা (১৯৯৪)। কাৰ্ডিফ অভিজ্ঞতা বিশেষকৈ হতাশাজনক আছিল: যদিও প্ৰতিযোগিতা জুৰীৰদ্বাৰা তেখেতৰ নক্সা শ্ৰেষ্ঠ বুলি নিৰ্বাচিত হৈছিল, মিলেনিয়াম কমিচনে, যিয়ে অৰ্থায়ন সংস্থা হিচাপে কাম কৰিছিল, সমৰ্থন নকৰিলে, আৰু প্ৰকল্পটো আন এজন স্থপতিক প্ৰদান কৰা হয়। হাদিদে সিদ্ধান্তত প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে সোধে, "তেওঁলোকে কেৱল সাধাৰণতাকেই বিচাৰে নেকি?" এই সময়ছোৱাত তেওঁৰ খ্যাতি মূলত শিক্ষণ আৰু তেওঁ নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱিত নক্সা সমূহৰ বৰ্ণাঢ্য, জীৱন্ত চিত্ৰসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। 

তেওঁৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি ১৯৮৮ চনত উল্লেখযোগ্যভাৱে বৃদ্ধি পায় যেতিয়া তেওঁক ছয়জন স্থপতিকৰ ভিতৰত এজন হিচাপে বাছনি কৰা হয় Deconstructivism in Architecture প্ৰদৰ্শনীলৈ, যি নিউয়ৰ্কৰ মিউজিয়াম অৱ মডাৰ্ণ আৰ্টত ফিলিপ জনছন আৰু মাৰ্ক উইগ্‌লেৰদ্বাৰা সঞ্চালিত হৈছিল। সেই প্ৰদৰ্শনী, লণ্ডনৰ টেটত অনুষ্ঠিত এক সন্মেলন আৰু বৃদ্ধি পোৱা প্ৰেছ কভাৰেজৰ সৈতে, তেওঁৰ নাম বিশ্বজুৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ সহায় কৰে আৰু তেওঁৰ কামক এক বিশেষ স্থাপত্য শৈলীৰ সৈতে জড়িত কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ

* 

শ্ৰেণী:ইৰাকৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:স্থপতিবিদ