বিজয়াদুৰ্গা

**শ্ৰী বিজয়াদুৰ্গা** ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাত ভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু দেৱী। শিৱ আৰু বিষ্ণুথেমৰ যুদ্ধত তাই হস্তক্ষেপ কৰিছিল, আৰু তাত ব্ৰাহ্মণক হাৰাশাস্তি কৰা অসুৰবোৰক হত্যা কৰিবলৈ শংকুৱালিলৈ গৈছিল বুলি কোৱা হয়। যেতিয়া তাই ছানকোলেত সকলো অসুৰ ধ্বংস কৰিলে তাই বিজয়া নাম অৰ্জন কৰিলে আৰু বিজয়াদুৰ্গ নাম দিয়া হ’ল। এইদৰে দেৱী দুৰ্গাৰ অন্য এক ৰূপ। এসময়ত বিজয়াদুৰ্গা মন্দিৰটো ছানকোআলেৰ শ্ৰী শংকলেশ্বৰী শান্তদুৰ্গা আৰু শ্ৰী লক্ষ্মীনসিংহৰ ওচৰত আছিল যদিও পণ্ডা তালুকা - গোৱাৰ কেৰিমলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল।

## ইতিহাস

দেৱী এগৰাকী পৰিয়ালৰ দেৱতাৰ লগতে বেছিভাগেই বহু স্থানীয় ব্ৰাহ্মণৰ পল্লৱী বুলি গণ্য কৰা হয়। স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি এসময়ত কোৱা হৈছিল যে কেলোছিৰ শ্ৰী শান্তদুৰ্গাই যি এতিয়া কাভলেমত পূজা কৰা হয়, তেওঁ আৰব সাগৰত ওলাই আহি উপকূলৰ পৰা কলভালৈ গৈ তেওঁৰ ভগ্নী মহালক্ষ্মীক লগ কৰিবলৈ সাহস কৰিব বিচাৰিছিল যিখন তেতিয়া কলভাত অৱস্থিত, এতিয়া (বাণ্ডিভাডে/বন্দোৰা)ত। দেৱীয়ে স্বামী শ্ৰী মংগেশ মহাৰুদ্ৰ, (যিটো তেতিয়া কুশস্থলীত অৱস্থিত, বৰ্তমান মংগেশীত আছিল)ৰ পৰা অনুমতি বিচাৰি ছুটী লৈছিল। সাগৰত উপনীত হ’বলৈ হ’লে দেৱীয়ে মুৰগাঁও - শংকৱাল (বৰ্তমান দিনৰ মৰ্মুগোৱা -ছানকোআলে) পাৰ হ’বলগীয়া হৈছিল। বাটত দেৱীয়ে এটা অতি ভয়ংকৰ দৃশ্য দেখিলে, কাল-অন্তক/কলন্তকসুৰ(ধ্বংসকাৰী) নামৰ এজন অসুৰ ( অসুৰ ) য়ে সৰস্বত ব্ৰাহ্মণসকলক হাৰাশাস্তি কৰি আছিল – তেওঁলোকৰ আচাৰ-অনুষ্ঠানত বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ছানকোআলেৰ বাবে বৃহৎ বিপৰ্যয়ৰ সৃষ্টি কৰিছিল। সংকোআলেৰ পৰা অহা সৰস্বত ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁলোকৰ কুলদেৱীক কেলোশীৰ শ্ৰী শান্তদুৰ্গা আৰু লক্ষ্মী নৰসিংহক কুলদেৱ হিচাপে লৈছিল। অশান্তিগ্ৰস্ত ব্ৰাহ্মণ কৃষকৰ এজনে দেৱীৰ সাক্ষী হৈ তেওঁৰ সন্মুখত আঁঠু লৈ শংকৱাল আৰু ইয়াৰ বাসিন্দাসকলক বচাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তাইৰ সন্মানত মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে।

শংখৱলীৰ শান্তদুৰ্গ কেতিয়াও মাংসভোজী (বাঘ বা সিংহ)ৰ ওপৰত বহি নাথাকে, বৰঞ্চ হাতী যিটোক তেওঁৰ বাহনা বুলি ধৰা হয় । শান্তদুৰ্গাই নিজৰ ঐশ্বৰিক শক্তিৰে নিজকে হাতীত উঠি মহিষসুৰমৰ্ধনীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰি অসুৰটোক ৰৈ যাবলৈ আদেশ দিলে। অসুৰ আৰু দেৱীৰ মাজত তীব্ৰ যুদ্ধ হ’ল। শান্তদুৰ্গ বিজয়ী হৈছিল, সংকোআলেৰ বাসিন্দাসকলে দেৱীক শোভা বঢ়াই তেওঁক ‘বিজয়া’ বুলি কয়। সেয়েহে তেওঁৰ সন্মানত এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হয় যাক বিজয় শান্তদুৰ্গা বা বিজয়দুৰ্গা বুলি কোৱা হয়।

কেলোশী/কাৱলে শান্তদুৰ্গাৰ আগ্ৰাসী ৰূপক বৰ্তমানৰ গোথানা- ভেলিংগ (গোৱা)ত পূজা কৰা হয় আৰু ইয়াক শ্ৰী শান্তদুৰ্গা সাংখলেশ্বৰী বুলি কোৱা হয়। শেহতীয়াকৈ মন্দিৰটোৱে আপত্তিজনক সাজ-পোছাক আৰু আচৰণৰ কাৰণ বুলি উল্লেখ কৰি মন্দিৰত বিদেশী লোকৰ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰিছে। শ্ৰী শান্তদুৰ্গা শংখৱলেশ্বৰী বৰ্তমানৰ ভেলিঙ, গোথান (গোৱা) আৰু শ্ৰী বিজয়াদুৰ্গা কেৰিম (গোৱা)ৰ কুৰ্টীত অৱস্থিত। এই দেৱতাসকল এসময়ত আধুনিক ছানকাওলে (শংকোৱাল), ছালচেট তালুকাত অৱস্থিত আছিল। হাস্যৰসময়ী পিপাল গছজোপাই ছানকোআলেৰ (নাৰ্চিনভা আৰু শান্তদুৰ্গা) দুটা বিশিষ্ট মন্দিৰৰ ভূখণ্ড চিহ্নিত কৰিছিল।

১৫৬৭ চনত ৰাচোল দুৰ্গৰ কেপ্তেইন ডিঅ’গো ৰড্ৰিগেছে বলপূৰ্বক পৰ্তুগীজ ইনকিউজিচন আৰু ছানকোলেৰ মন্দিৰসমূহ গণ ধ্বংসৰ বাবে দেৱতাসকলক বৰ্তমানৰ স্থানৰ পৰা স্থানান্তৰিত কৰা হয়। ১৫৬৭ চনৰ ১৫ মাৰ্চত শান্তদুৰ্গাৰ সৈতে নাৰ্চিনভাৰ মন্দিৰ জ্বলাই দিয়া হয়।কিছুদিন পিছত বিজয়াদুৰ্গা মন্দিৰতো একে ভাগ্যৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। স্থাৱৰ দেৱতাসকলক কুঠাৰেৰে গুড়ি কৰি গীৰ্জা নিৰ্মাণৰ বাবে গুড়ি কৰা হৈছিল।

কোৱা হয় যে শংকাওআলেৰ পৰা দেৱীৰ মূৰ্তি লৈ প্ৰব্ৰজন কৰা সৰস্বতসকলে আগাপুৰ - দূৰভাটৰ মহাদেৱ/মাধৱ মন্দিৰত ৰৈছিল যিটো জুয়াৰী (অঘনাশিনী)ৰ পাৰত অৱস্থিত। তেওঁলোকে ওচৰতে মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল যদিও অৰেকেলে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা ভৱিষ্যদ্বাণীৰ বাবে মূৰ্তিটো কেৰিমলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলগীয়া হৈছিল, শিৱ ইয়াৰ বৰ্তমানৰ স্থান।

যিহেতু কংকনী সৰস্বতসকলৰ মাজত তেওঁলোকৰ দেৱতাক কথিতভাৱে উল্লেখ কৰাটো যথেষ্ট সাধাৰণ, সেয়েহে পৰৱৰ্তী সময়ত এই দেৱীসকলকো কলমৰ নাম প্ৰদান কৰা হয়, যেনে সমগ্ৰ গোৱাত শান্তদুৰ্গাক কোৱাৰ দৰে ‘সতেৰী’ আৰু বিশেষভাৱে বিজয়দুৰ্গাক ‘বৈজাৰী’। সেয়েহে কেতিয়াবা কানাৰী সৰস্বতসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ কুলাদেৱতাক "সান্তেৰী" বৈজাৰী ন্ৰুসিংহ" বুলিও কয়।

শ্ৰী লক্ষ্মী নৰসিংহ মুখ্য দেৱতা আৰু অন্যান্য গোত্ৰ কুলপুৰুষ (পূৰ্বপুৰুষ দেৱতা)ৰ সৈতে মিলি তেওঁলোকে সংকোৱাল/সংকোআলে পঞ্চায়তন গঠন কৰে। নায়ক/নৈক, ভাণ্ডাৰী, ভাণ্ডাৰকাৰ, পডিয়াৰ, ৰাও, পুৰাণিক আদি উপাধি থকা মহাজন বা কুলাৱীসকলৰ কুলদেৱতা হিচাপে শ্ৰী শান্তদুৰ্গা আৰু শ্ৰী বিজয়দুৰ্গাৰ লগতে শ্ৰী লক্ষ্মী নৃসিংহ আছে। আনহাতে, ভাট, কামত/হ, প্ৰভু, শেনয় আৰু শেনৱীৰ উপাধি থকা মহাজন বা কুলাৱীসকলৰ কুলাদেৱতা হিচাপে কেৱল শ্ৰী শান্তদুৰ্গা আৰু শ্ৰী বিজয়াদুৰ্গা। কৰ্হাদে ব্ৰাহ্মণ পন্থাৰ বাবে শ্ৰী শান্তদুৰ্গা আৰু লক্ষ্মী ন্ৰুসিংহক তেওঁলোকৰ কুলদৈৱত পঞ্চায়তত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই, বৰঞ্চ তেওঁলোকে কেৱল শ্ৰী বিজয়াদুৰ্গাকহে প্ৰাৰ্থনা আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ কৰে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী