তিহাই

***তিহাই*** (উচ্চাৰণ তি-'হা-ই) হৈছে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতত পোৱা এটা বহুতালিক কৌশল, আৰু প্ৰায়ে এটা ৰচনা সমাপ্ত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তিহাই গাব পাৰি বা বাদ্যযন্ত্ৰত বজাব পাৰি। তিহাইসমূহ কেতিয়াবা শ্ৰোতাৰ সময়ৰ উপলব্ধি বিকৃত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কেৱল সমত সুসংগত অন্তৰ্নিহিত চক্ৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ।

## সংজ্ঞা
তিহাই হৈছে বিশেষ বোল বা তালৰ গোটৰ তিনিবাৰ পুনৰাবৃত্তি। 

### ব্যৱহাৰ

সাধাৰণতে, *তিহাই* এটা তালিক কেডেন্স হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, অৰ্থাৎ এটা তালিক ভিন্নতা যিয়ে এটা সুৰ বা তালিক ৰচনাৰ শেষ চিহ্নিত কৰে, সংগীতৰ আন এটা অংশলৈ এটা পৰিৱৰ্তন সৃষ্টি কৰে। 

### গাঁথনি

*তিহাই*ৰ মূল অভ্যন্তৰীণ বিন্যাস হৈছে এটা তালিক আৰ্হিৰ (বা তালো-সুৰীয় আৰ্হিৰ) তিনিটা সমান পুনৰাবৃত্তি, ২টা (সাধাৰণতে) সমান বিৰতিৰে অন্তৰ্বিক্ষিপ্ত। 
 
*তিহাই*ৰ সমাপনী বিন্দু তালিক চক্ৰৰ (*[[তাল (সংগীত)|তাল]]* বুলি কোৱা) এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুত পৰিবলৈ গণনা কৰা হয়, প্ৰায়ে প্ৰথম তাল (*[[Hindustani classical music|সম]]* বুলি কোৱা আৰু "সম" বুলি উচ্চাৰণ কৰা)। 
*তিহাই*ৰ আন এটা সৰ্বাধিক সাধাৰণ সমাপনী বিন্দু হৈছে *[[গত (সংগীত)|গত]]* বা *[[বন্দিশ]]*ৰ আৰম্ভণি, যি প্ৰায়ে *সম*ৰ কেইটামান তালৰ আগত পোৱা যায়। 

যদি তিনিটা গোটক দুটা বিৰতিৰ গোটৰ সৈতে বজোৱা হয়, যিবোৰ সমানে দীঘল, তেন্তে তিহাইক *[[দমদাৰ]]* বুলি কোৱা হয়। 
 
অন্যথা, যদি তিনিটা গোটৰ মাজত কোনো বিৰতি নাথাকে, তেন্তে তিহাইক *[[বেদমদাৰ]]* (বা চমুকৈ *[[বেদম]]*) বুলি কোৱা হয়। 
 
কেতিয়াবা তবলাত এটা আৰ্হি বজোৱা হয় যি *তিহাই*ৰ প্ৰায় একে, কেৱল এই কথাটো বাদে যে ই *সম*ৰ ঠিক আগৰ তালত শেষ হয়। 
এনে আৰ্হিসমূহক *[[anagat|অনাগত]]* বুলি জনা যায়। 

## উদাহৰণ

• যদি বাক্যাংশটো ১৬ তাল দীঘল,  
*[[তিনতাল]]* বুলি কোৱা তালিক চক্ৰৰ দৰে, 
এটা *অনাগত তিহাই*ৰ ৰূপৰেখা **৪ ২ ৪ ২ ৪** দেখা যাব পাৰে। 
 
প্ৰতিটো "**৪**" এ ৪ তাল দীঘল এটা তালিক আৰ্হি প্ৰতিনিধিত্ব কৰে,  
আৰু প্ৰতিটো "**২**" এ ২ তাল দীঘল এটা বিৰতি প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। 
(**৪**+**২**+**৪**+**২**+**৪** = **৬**+**৬**+**৪** = **১২**+**৪** = **১৬**)। 
 
পৰৱৰ্তী বাক্যাংশৰ আৰম্ভণি ঠিক ডাউনবিটত পৰে। 

• ১৬ তালৰ বাক্যাংশত *অনাগত তিহাই*ৰ আন এটা উদাহৰণ **২ ৫ ২ ৫ ২** হ'ব পাৰে : 
তিনিৰ মাজত ৫ তালৰ বিৰতিৰ সৈতে দুই তাল তাল। 
(**২**+**৫**+**২**+**৫**+**২** = **৭**+**৭**+**২** = **১৪**+**২** = **১৬**)। 

• ১০ তালৰ *তাল*, যেনে *[[ঝপতাল]]*, এটা *তিহাই* **৬ ১ ৬ ১ ৬ ১** হিচাপে গঠন কৰিব পাৰি (এই শেষ তাল *সম*ত পৰে)। 
(**৬**+**১**+**৬**+**১**+**৬**+**১** = **৭**+**৭**+**৭** = **২১** = **১০**x২ + **১**)। 

আৰু জটিল আৰ্হিসমূহ প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। 

উদাহৰণস্বৰূপে, ১৬ তালৰ তীনতালৰ বাবে, এটা *তিহাইৰ তিহাই* গঠন কৰিব পাৰি। 
ইয়াক *[[চক্ৰধৰ তিহাই]]* বুলি জনা যায়।
 
চক্ৰধৰ তিহাইৰ এটা গাঁথনি নিম্নলিখিত ধৰণে কাৰ্যকৰী কৰিব পাৰি, য'ত শেষ **১** *সম*ত পৰে। 

```
৪ ১ ১ ১ ৪ ১ ১ ১ ৪ ১ ১ ১ বিৰতি
৪ ১ ১ ১ ৪ ১ ১ ১ ৪ ১ ১ ১ বিৰতি
৪ ১ ১ ১ ৪ ১ ১ ১ ৪ ১ ১ ১
```

 
[(**৪**+**১**+**১**+**১**)x৩x৩]+**১**+**১** = (**৭**x৩x৩)+**২** = (**২১**x৩)+**২** = **৬৩**+**২** = **৬৫** = **৬৪**+**১** = (**১৬**x৪)+**১** 
 
এই গাঁথনিৰ ভিত্তিত এটা সম্ভাৱ্য তালিক ৰচনা নিম্নলিখিত (বোল অক্ষৰত লিখা)। 

```
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তক'তিৰকিত ধা ধা ধা
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা
'''স''' ''(নিৰব, বিৰতি)''
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তক'তিৰকিত ধা ধা ধা
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা
'''স''' ''(নিৰব, বিৰতি)''
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা 
ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধাতিৰকিত তাকতিৰকিত ধা ধা ধা।
```

শেষ *ধা* হৈছে *সম*। 

## আৰু চাওক
* তাল (সংগীত)

## তথ্য সংগ্ৰহ

* https://web.archive.org/web/20190405150250/http://www.ragaculture.com/tihai.html
* এটা অনলাইন তিহাই কেলকুলেটৰ : http://pirouz.djoharian.free.fr/site_musics/indian_music/calculateur_de_tihai.html