open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ঝুলন গোস্বামী

**ঝুলন নিশিত গোস্বামী** (; জন্ম: ২৫ নৱেম্বৰ ১৯৮২) এগৰাকী ভাৰতীয় প্ৰাক্তন ক্ৰিকেটাৰ। ২০০২ চনৰ পৰা ২০২২ চনলৈকে তেওঁ ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ হৈ খেলিছিল।

তেওঁ ৰাইট আৰ্ম মিডিয়াম ফাষ্ট বলাৰ আৰু ৰাইট হেণ্ড বেটছমেন হিচাপে খেলিছিল। তেওঁ এগৰাকী অন্যতম মহিলা ফাষ্ট বলাৰ আৰু তেওঁক সৰ্বকালৰ অন্যতম ‘শ্ৰেষ্ঠ’ বলাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। ২০২২ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটৰ পৰা অৱসৰ লোৱাৰ পূৰ্বে ২০৪ খন এদিনীয়া মেচ খেলিছিল। তেওঁ ২৫৫ টা উইকেট দখল কৰি মহিলাৰ এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেটত সৰ্বাধিক উইকেট দখল কৰা অভিলেখৰ গৰাকী হৈছে। 

গোস্বামীয়ে ২০০৭ চনত *আই.চি.চি. মহিলা খেলুৱৈ বঁটা* আৰু ২০১১ চনত শ্ৰেষ্ঠ মহিলা ক্ৰিকেটাৰৰ *এম.এ. চিদাম্বৰম ট্ৰফী* লাভ কৰে। ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁ আইচিচি মহিলা এদিনীয়া বলিং ৰেংকিঙত প্ৰথম স্থানলৈ উন্নীত হয়।
## কৰ্মজীৱন

১৯৮২ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰত পশ্চিম বংগৰ নদিয়া জিলাৰ চকদহা চহৰৰ এটা মধ্যবিত্ত পৰিয়ালত গোস্বামীৰ জন্ম হয়। ১৫ বছৰ বয়সত তেওঁ ক্ৰিকেট খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ফুটবলৰহে অনুৰাগী আছিল। ১৯৯২ চনৰ বিশ্বকাপ ক্ৰিকেট টিভিত চাই গোস্বামীয়ে ক্ৰিকেটৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৯৭ চনৰ মহিলা ক্ৰিকেট বিশ্বকাপত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বেটছমেন বেলিণ্ডা ক্লাৰ্কৰ খেল চাই তেওঁ এই খেলবিধৰ প্ৰতি অধিক আগ্ৰহী হয়। যিহেতু সেই সময়ত চকদহাত ক্ৰিকেটৰ কোনো সুবিধা নাছিল, সেয়েহে গোস্বামীয়ে ক্ৰিকেট খেলিবলৈ কলকাতালৈ যায়।

কলকাতাত প্ৰশিক্ষণ শেষ কৰাৰ পিছত কম দিনৰ ভিতৰত গোস্বামীক বংগৰ মহিলা ক্ৰিকেট দললৈ আমন্ত্ৰণ হয়। ১৯ বছৰ বয়সত ২০০২ চনত চেন্নাইত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অনুষ্ঠিত হোৱা এদিনীয়া আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেচত তেওঁj আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত প্ৰথম প্ৰবেশ ঘটে। ২০০২ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত লক্ষ্ণৌত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ টেষ্টত অভিষেক ঘটে।

মিতালী ৰাজৰ সৈতে গোস্বামীয়ে ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলক ২০০৬–০৭ ছিজনত ইংলেণ্ডত প্ৰথম টেষ্ট শৃংখলা জয়ৰ দিশত আগুৱাই লৈ যায়। একেটা ছিজনতে লেইষ্টাৰত অনুষ্ঠিত প্ৰথমখন টেষ্টত নাইটৱাচমেন হিচাপে গোস্বামীয়ে ফিফটি আৰ্জন কৰি ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেট দলক প্ৰথমটো জয় লাভ কৰাত সহায় কৰে। ২০০৭ চনত গোস্বামীয়ে ভাৰতত অনুষ্ঠিত হোৱা এফ্ৰো-এছিয়া প্ৰতিযোগিতাত এছীয় দলৰ সদস্য আছিল আৰু আই.চি.চি.ৰ বছৰৰ মহিলা ক্ৰিকেটাৰৰ সন্মানো লাভ কৰিছিল (যেতিয়া কোনো ভাৰতীয় পুৰুষ ক্ৰিকেটাৰে ব্যক্তিগত বঁটা লাভ কৰা নাছিল)।

## বঁটা আৰু সন্মান
* ২০০৭ –আই.চি.চি. বছৰৰ মহিলা ক্ৰিকেটাৰ 
* ২০০৮-২০১১ মহিলা ক্ৰিকেট দলৰ কেপ্টেইন
* ফাষ্ট বলাৰ
* ২০১০ অৰ্জুন বঁটা
* ২০১২– পদ্ম শ্ৰী
* শীৰ্ষস্থানীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উইকেট লওঁতা
## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:অৰ্জুন বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা ক্ৰিকেটাৰ
চূড়ামণি

**চূড়ামণি** () হৈছে পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এবিধ ভাৰতীয় শিৰাভৰণ যি সাধাৰণতে ৰত্নখচিত কৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়। এইবিধ মূৰৰ চুলিৰ ঠিক মাজভাগত পিন্ধা হয়৷ 

চূড়ামণি নামটো মূৰত পিন্ধা কাপোৰৰ নাম “চূড়া’’ৰ পৰা লোৱা হৈছে। হিন্দী ভাষাত চূড়া অৰ্থাৎ “চুলিৰ খোপা’’ আৰু “মণি’’ অৰ্থাৎ ’মণি’। অৱশ্যে ই কেৱল কাপোৰকে নুবুজাই গুজৰাট ৰাজ্যৰ কোনো কোনো বিয়াৰ অনুষ্ঠানৰ সময়ত কইনাসকলে পিন্ধা হাতীদাঁত নিৰ্মিত হাতত পিন্ধা খাৰুকো বুজাব পাৰে৷ চূড়ামণিসমূহ যেতিয়া ৰুবি নামৰ ৰত্নখচিত হয় তেতিয়া ইয়াক '“অৰুণা চূড়ামণি’’ বুলি কোৱা হয়৷ 

## কিংবদন্তি
চূ্ড়ামণিৰ সৃষ্টি সম্পৰ্কে এটা কিম্বদন্তী পোৱা যায়৷ দেৱী ৰত্নাকৰ নন্দিনীৰ জন্ম হৈছিল সমুদ্ৰ মন্থনৰ সময়ত। ঈশ্বৰ বিষ্ণুক দেখাৰ লগে লগে ৰত্নাকৰ নন্দিনীয়ে তেওঁৰ প্ৰতি নিজকে সমৰ্পিত কৰিলে। বিষ্ণুৱে ৰত্নাকৰ নন্দিনীক লগ পোৱাৰ সময়ত তেওঁ চূড়ামণি নামৰ ৰত্নখচিত অলংকাৰ এটা তেওঁক দিছিল।
মহালক্ষ্মীয়ে বিষ্ণুৰ লগত বিয়া হৈছিল আৰু ৰত্নাকৰ নন্দিনীয়ে নিজেই বিষ্ণুক এৰি থৈ গৈছিল। বিষ্ণুৱে তাইক ত্ৰিকূট পৰ্বতলৈ গৈ দ্বাপৰ যুগ আৰু ত্ৰেতা যুগৰ সময়ত ত্ৰিকূটত ধ্যান কৰিবলৈ উপদেশ দিছিল আৰু ভক্তৰ সকলো ইচ্ছাক আশীৰ্বাদ দি পূৰণ  কৰিছিল। তপস্যাৰ বাবে ৰাওনা হওঁতে ৰত্নাকৰ নন্দিনীয়ে বিষ্ণুক নিজৰ স্মৃতি হিচাপে চূড়ামণি দিলে। এই কথা দেখি ইন্দ্ৰই চূড়ামণি পাবলৈ প্ৰলোভিত হ’ল। বিষ্ণুৱে চূড়ামণিটো ইন্দ্ৰক দিলে, তেওঁ সেইটো ৰাণী ইন্দ্ৰাণী (ইন্দ্ৰৰ পত্নী)ৰ চুলিত পিন্ধালে। যেতিয়া ইন্দ্ৰৰ দেৱলোক, স্বৰ্গ শম্বৰাসুৰ নামৰ এজন অসুৰে আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া ইন্দ্ৰই দশৰথৰ পৰা সহায় বিচাৰিছিল। দশৰথৰ লগত কৈকেয়ীক লৈ দেৱলোকলৈ আহিল আৰু আহি শম্বৰাসুৰৰ সতে যুদ্ধ কৰি পৰাস্ত কৰি ইন্দ্ৰক উদ্ধাৰ কৰিলে। প্ৰশংসাৰ চিন স্বৰূপে ইন্দ্ৰই মন্দাকিনিৰ চাৰিটা হাঁহৰ পাখি দশৰথক উপহাৰ দিলে। ইন্দ্ৰানীয়ে নিজৰ চূড়ামণি কৈকেয়ীক উপহাৰ দি বৰদান দিলে যে এইটো পিন্ধা মহিলাগৰাকী সদায় অখণ্ড সৌভাগ্যৱতী হৈ থাকিব আৰু তাই বাস কৰা ৰাজ্যখন ’অজিত’ হৈ থাকিব। ঘৰলৈ ঘূৰি আহি কৈকেয়ীয়ে চূড়ামণিটো সুমিত্ৰাক উপহাৰ দিছিল যিয়ে পাছলৈ সীতা, শ্ৰী ৰামচন্দ্ৰৰ পত্নীক দিছিল। সীতাক বিচাৰি লংকাৰ 
যোৱা হনুমানৰ হাতত নিজৰ চিন হিচাপে এইটো পুনৰ শ্ৰী ৰামচন্দ্ৰলৈ দিছিল৷ 
## গুজৰাট
গুজৰাটত আকৌ হাতীদাঁতৰ পৰা তৈয়াৰী খাৰুক “চূড়া’’ বা “চূড়ামণি’’ বুলি জনা যায়। বিয়াৰ ঠিক আগতে কইনাই মাকৰ পৰিয়ালৰ পৰা সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সময়ত পিন্ধে।

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:গহনা
অৱা নৃত্য

**অৱা নৃত্য** () ত্ৰিপুৰাৰ স্থানীয় জনগোষ্ঠী মগসকলৰ পৰম্পৰাগত “অৱা উৎসৱ’’ৰ লগত পৰিৱেশিত নৃত্য৷ অৱশ্যে এই নৃত্য বৰ্তমান সময়ত লুপ্তপ্ৰায়৷ “অৱা চো লাব্ৰে’’ নামৰ বুদ্ধদেৱৰ পূজাৰ সময়ত সম্ভৱতঃ এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হৈছিল৷ এই অৱা উৎসৱ সমগ্ৰ মগ জনগোষ্ঠীৰ বাৰ্ষিক উৎসৱ৷ এই উৎসৱত লোকগীত আৰু লোকনৃত্যৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছিল৷ মগসকল ঝুম খেতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল৷ ত্ৰিপুৰাত মুঠ ১৯টা জনগোষ্ঠী আছে৷ প্ৰত্যেক জনগোষ্ঠীৰ সুকীয়া সুকীয়া পৰম্পৰাগত লোকগীত, লোকনৃত্য আছে৷ “অৱা নৃত্য’’ ত্ৰিপুৰাৰ মগ জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰাচীন লোকনৃত্য৷ এই মগ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে 
তেওঁলোকৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত ছংগ্ৰাই নৃত্যও পৰিৱেশন কৰে। মগসকল সাধাৰণতে বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী আৰু তেওঁলোকে অৱা-চো-লাব্ৰে নামে তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান বৌদ্ধ উৎসৱ পালন কৰে৷ এই উৎসৱকে “অৱা উৎসৱ’’ নামে জনা যায়৷ তেওঁলোকে অসমীয়া আহিন মাহৰ পূৰ্ণিমাৰ দিনা “অৱা উৎসৱ’’ পালন কৰে৷ সেইদিনা মগসকলৰ নাৰী পুৰুষ উভয়ে বৌদ্ধ মন্দিৰত দিনত উপস্থিত থাকে, আৰু সন্ধিয়া পৰত ওচৰৰ নদীত কাগজৰ নাও বা খেলনা নাও উটুৱাই দিয়ে৷   ত্ৰিপুৰাৰ স্থানীয় জনগোষ্ঠীসকলৰ কলা-সংস্কৃতি, জাতীয় পৰম্পৰা আদি নানা ধৰণৰ বিপৰ্যয়ৰ বাবে অনেকখিনি বিলুপ্ত হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান মগ সমাজৰ যুৱ-প্ৰজন্মৰ চেষ্টাত বহু লুপ্ত সংস্কৃতি পুনৰুদ্ধাৰ কৰা সম্ভৱ হৈছে৷  তেওঁলোকে ক্যাং পূজা নামেৰে প্ৰধান উপাস্য দেৱতা বুদ্ধদেৱৰ পূজা কৰিছিল আৰু সেই উপলক্ষে ফোৰাৰিখো বা বুদ্ধদেৱৰ বন্দনা কৰি নৃত্য কৰিছিল৷ এই পূজাত তেওঁলোকে ভগৱানৰ পৰা সুখ, স্বাচ্ছন্দ্য আৰু সমৃদ্ধি কামনা কৰে৷ জাতীয় পোছাক যেনে, ছোৱালীবোৰে খুবই (কঁকালৰ পৰা ভৰিলৈ আগুৰা) আৰু ব্লাউজ আৰু ল’ৰাবোৰে খইয়ক বা ধুতি আৰু চাৰ্ট পিন্ধি ডুং আৰু আগা নামৰ যোৰা ঢোল আৰু বাঁহীৰ ছেঁৱত ল’ৰা-ছোৱালী উভয়েই নৃত্য কৰে৷  আজিকালি অৱশ্যে আধুনিক বাদ্য, যেনে হাৰমণিয়াম আৰু ক্লেৰিওনেট সংগত কৰা দেখা যায়৷ মগসকলে তেওঁলোকৰ এই জাতীয় নৃত্য উৎসৱৰ বাহিৰে ৰজা বা ৰাজন্যবৰ্গৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, বৰ্তমান সামাজিক অনুষ্ঠানতো কৰে৷ অৱা উৎসৱৰ বাহিৰে তেওলোকে “কল্পতৰু উৎসৱো’’ পালন কৰে৷ এই উৎসৱত বিয়াচা আৰু পংখু আঁকা নামৰ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে৷ পংখু আঁকা নৃত্যত চাৰিজনী ছোৱালী চাৰিওকোণত থিয় হৈ এখন হাতত ৰুমাল লৈ আৰু এখন হাত কঁকালত থৈ ভৰি দুখন সমভাবে ৰাখি চাৰি মাত্ৰাৰ ছন্দত ৰুমাল ঘূৰাই নৃত্য কৰে৷ বিয়াচা নৃত্য কেৱল ল’ৰাই কৰে৷ প্ৰথমে ল’ৰাই গৈ ছোৱালীসকলক সাঁথৰ সোধে আৰু তাৰ উত্তৰ ল’ৰাহঁতেই দি গান গাই ল’ৰাহঁতে নাচে৷ 
## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰী সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
ভি. এছ. ৰমাদেৱী

ভি. এছ. ৰমাদেৱী (ইংৰাজী: V. S. Ramadevi; ১৫ জানুৱাৰী ১৯৩৪ - ১৭ এপ্ৰিল) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ ১৯৯০ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰলৈকে কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ ত্ৰয়োদশ ৰাজ্যপাল আৰু ভাৰতৰ নৱম মুখ্য নিৰ্বাচনী আয়ুক্ত আছিল৷ তেওঁ নিৰ্বাচন আয়োগৰ মুখ্য আয়ুক্ত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা প্ৰথম মহিলা। তেওঁ ১৯৯৩ চনৰ ১ জুলাইৰ পৰা ১৯৯৭ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰলৈ ৰাজসভাৰ সচিব প্ৰধান হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল৷ এই পদত বহা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী (আৰু এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ) মহিলা। ১৯৯৯ চনৰ ২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ২০০২ চনৰ ২০ আগষ্টলৈকে তেওঁ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী আৰু এতিয়ালৈকে একমাত্ৰ মহিলা ৰাজ্যপাল আছিল।

## জন্ম
অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ পশ্চিম গোদাৱৰী জিলাৰ চেব্ৰুলু চহৰত ১৯৩৪ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত ৰমাদেৱীৰ জন্ম হৈছিল। পিতৃ আছিল ভি ভি চুব্বাইয়া আৰু মাতৃ ভি ভেংকট ৰত্নমা৷ তেওঁ ইলুৰু আৰু হায়দৰাবাদত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। 

## কৰ্মজীৱন
এম.এ. আৰু এল.এল.এম. সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত তেওঁ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে নিজৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰে। পাছলৈ ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় অসামৰিক সেৱাত যোগদান কৰে আৰু আইন বিভাগৰ বিভিন্ন পদত কাম কৰে৷ তেওঁ ১৯৯৭ চনৰ ২৬ জুলাইৰ পৰা ১৯৯৯ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে হিমাচল প্ৰদেশৰ ৰাজ্যপাল হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু ১৯৯৯ চনৰ ২ ডিচেম্বৰৰ পৰা ২০০২ চনৰ ২০ আগষ্টলৈকে কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপাল হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় আয়োগৰ উপদেষ্টা ৰূপেও তেওঁ কাম কৰিছিল৷

২০১৩ চনৰ ১৭ এপ্ৰিলত তেওঁ HSR লেআউট বেংগালুৰুত থকা নিজা বাসভৱনত মৃত্যুবৰণ কৰে।
 

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* Biography at Governor of Karnataka website

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত
আগিয়া মহাবিদ্যালয়

**আগিয়া মহাবিদ্যালয়** () নামনি অসমৰ গোৱালপাৰা জিলাৰ অন্তৰ্গত আগিয়া আৰু সোলমাৰীৰ মাজত অৱস্থিত কলা শাখাৰ এখন উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান। এই মহাবিদ্যালয়খন ১৯৯৬ চনৰ ২২ আগষ্ট তাৰিখে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়খন গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু ইয়াক ২০২১ চনত প্ৰাদেশিকীকৰণ কৰা হৈছে। মহাবিদ্যালয়খনৰ মূলমন্ত্ৰ হৈছে- “তমসো মা জ্যোতিৰ্গময়”।

## ইতিহাস
প্ৰয়াত শ্ৰী মহেশ চন্দ্ৰ নাথৰ সভাপতিত্বত, সম্পাদক প্ৰয়াত শ্বহীদ ৰায় আৰু প্ৰয়াত ড° মনোজ কুমাৰ চক্ৰৱৰ্তীৰ অধ্যক্ষপদেৰে বৃহত্তৰ আগিয়াৰ স্থানীয় লোকসকলৰ প্ৰচেষ্টাত ১৯৯৬ চনৰ ২২ আগষ্ট তাৰিখে আগিয়া মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই কলা শাখাৰ উচ্চশিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠানখনত প্ৰথমে ৫জন প্ৰবক্তা আৰু ২৯জন শিক্ষাৰ্থী আছিল।

২০১৩-১৪ শিক্ষাবৰ্ষত মহাবিদ্যালয়খন গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে আৰু ২০২১ চনত প্ৰাদেশিকীকৰণ কৰা হৈছে।

## বিভাগসমূহ
* অৰ্থনীতি
* অসমীয়া
* ইতিহাস
* ইংৰাজী
* ৰাজনীতি বিজ্ঞান
* শিক্ষা

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
* Prospectus 2022-23

শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ
শ্ৰেণী:গোৱালপাৰা জিলাৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান
শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ
এল আৰ চি (ফাইল ফৰমেট)

**এল আৰ চি** (; LyRiCs-ৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ) হ’ল এনে এক কম্পিউটাৰ ফাইল ফৰমেট যিয়ে এটা অডিঅ’ ফাইলৰ সৈতে গীতৰ কথা সংযোগ কৰে। যেতিয়া এটা অডিঅ’ ফাইল *এল আৰ চি* (lrc) ফাইলৰ সৈতে মোবাইল, কম্পিউটাৰ বা আধুনিক ডিজিটেল অডিঅ’ প্লেয়াৰত বজোৱা হয় তেতিয়া তাত গীতৰ কথা প্ৰদৰ্শিত হয়। *এল আৰ চি* (lrc) ফাইলটোৰ নাম সাধাৰণতে অডিঅ’ ফাইলৰ সৈতে একে হ’ব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, `অসমীয়া গান.mp3` আৰু `অসমীয়া গান.lrc`। LRC ফৰমেট subtitle-ৰ সৈতে একে আৰু ই পাঠ-ভিত্তিক। 

## ফৰমেট
### সাধাৰণ ফৰমেট
সাধাৰণ এল আৰ চি ফৰ্মেট টাইৱান স্থিত কুও (জোহান) শ্বিয়াং-ছিয়াঙৰ গীতৰ কথা প্ৰদৰ্শকৰ দ্বাৰা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ই প্ৰথম নহ’লেও, প্ৰগ্ৰেমসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথম আছিল, যিয়ে কাৰিওকে (Karaoke)-ৰ পৰিৱেশনক অনুকৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াত সাধাৰণতে গীতৰ কথাৰ এটা সম্পূৰ্ণ শাৰী প্ৰদৰ্শন হয়। অৱশ্যে আধুনিক কাৰিওকে মেচিনত দেখাৰ দৰে ইয়াত গীতৰ কথা নিৰ্দিষ্ট সময়ত এটা মাথোঁ শব্দ প্ৰদৰ্শন কৰাটোও সম্ভৱ; যিটো কৰিবলৈ প্ৰতিটো শাৰীৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰতিটো শব্দত এটা টাইম টেগ লগাব লাগে। *কুও*ৰ গীতৰ কথা প্ৰদৰ্শকক ১৯৯৪ চনত সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ই Winamp-ৰ প্লাগ-ইন আছিল।

লাইনৰ সময় টেগসমূহ [mm:ss.xx] ফৰমেটত থাকে; য’ত mm মানে হৈছে মিনিট, ss হৈছে চেকেণ্ড আৰু xx হৈছে এটা চেকেণ্ডৰ শতাংশ। 

* **সাধাৰণ উদাহৰণ:**

 [ve:version of program]
 [00:20.25]গীতৰ প্ৰথম শাৰী
 [00:25.10]গীতৰ দ্বিতীয় শাৰী
 [00:30.17]গীতৰ তৃতীয় শাৰী
 ...
 ...
 [mm:ss.xx]গীতৰ অন্তিম শাৰী

গীতৰ কথাৰ আগত আইডি টেগ দেখা দিব পাৰে যদিও কিছুমান প্লেয়াৰে ইয়াক চিনাক্ত নকৰিব পাৰে বা আওকাণ কৰিব পাৰে। 

 [ar:*Lyrics artist*]
 [al:*Album where the song is from*]
 [ti:*Lyrics (song) title*]
 [au:*Creator of the Songtext*]
 [length:*How long the song is*]
 [by:*Creator of the LRC file*]
 [offset:*+/- Overall timestamp adjustment in milliseconds, + shifts time up, - shifts down*] 
 [re:*The player or editor that created the LRC file*]
 [ve:*version of program*]

* **আইডি টেগৰ সৈতে উদাহৰণ:**

 [ti: চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী]
 [by: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]
 [length: 4:14]
 [ve:version of program]
 [00:20.25]চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী
 [00:25.10]চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী
 [00:30.17]ধন্যে পুণ্যে হৃত-পাৱনী
 [00:34.39]আই ধন্যে পুণ্যে হৃত-পাৱনী
 [00:39.98]চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী
 [00:44.88]চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী
 ...
 ...
 [mm:ss.xx]গীতৰ অন্তিম শাৰী

## তথ্য সংগ্ৰহ
কবিগান

**কবিগান** () বঙালী লোকসাহিত্যৰ এক বিশেষ ধাৰা। এই ধাৰাৰ লোককবিসকলে প্ৰতিযোগিতামূলক গীতৰ বৈঠকত অংশগ্ৰহণ কৰে। গায়ক আৰু কবি একেজনে। তেওঁ মুখেমুখে পদ ৰচনা কৰি তাৎক্ষণিকভাবে সুৰাৰোপণ কৰি গীত আকাৰে পৰিবেশন কৰে। কবিগান পৰিবেশনকাৰীসকলক কবিয়াল বোলে। 
## প্ৰকৃতি
কবিগানৰ অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে দুটা দল থাকে। প্ৰত্যেকটো দলৰ নেতৃত্বত থাকে এজন *কবিয়াল* বা *সৰকাৰ*। তেওঁৰ সহযোগীসকলক বোলা হয় *দোহাৰ*। দোহাৰে কবিয়ালৰ কথাখিনিকে দোহাৰি থাকে বা পুনৰাবৃত্তি কৰে। কবিগান আৰম্ভ হয় বন্দনা বা গুৰুদেৱৰ গীতৰ মাধ্যেমৰে। বন্দনা অংশখিনিত সৰস্বতী, গণেশ, জনতা বা শ্ৰোতাসকলক উদ্যেশি নিবেদন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ৰাধা-কৃষ্ণ বিষয়ক গীত গোৱা হয়। কোনো কোনোৱে ইয়াক *আগমনী* বুলি কয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত চাৰিটা বিষয়ভিত্তিক গীত গোৱা হয়- *সখী সংবাদ*, *বিৰহ*, *লহৰ* আৰু *খেউৰ* এইখিনি শেষ হোৱাৰ পিছতহে প্ৰতিযোগিতামূলক অংশটো আৰম্ভ হয়। কবিগানৰ বৈঠকৰ এই অংশটোক *কবিৰ লড়াই* বা *কবিৰ যুঁজ* বোলা হয়। এজন কবিয়ালে মুখেমুখে গীত আৰু সুৰ ৰচনা কৰি আনজন কবিয়ালক আক্ৰমণ কৰে আৰু আনজন কবিয়েও গীতৰ মাজেৰেই তাৰ প্ৰত্যুত্তৰ দিয়ে।

## ইতিহাস
সজনীকান্ত দাসে তেওঁৰ *বাংলাৰ কবিগান* গ্ৰন্থত লিখিছে, কবিগানৰ জন্ম হৈছিল বংগৰ বিভিন্ন অঞ্চলত, বিভিন্ন সময়ত প্ৰচলিত, বিভিন্ন সংগীত শৈলীৰ মিলনৰ পৰা। এই শৈলীসমূহৰ নাম বহু বিচিত্ৰ – তৰ্জা, পাঁচালি, খেউৰ, আখৰাই, হাফ আখৰাই, ফুল আখৰাই, দাঁড়া কবিগান, বসা কবিগান, ঢপকীৰ্তন, টপ্পা, কৃষ্ণযাত্ৰা, তুক্কাগীতি আদি। ঈশ্বৰচন্দ্ৰ গুপ্ত আৰু ড. হৰেকৃষ্ণ মুখোপাধ্যায়ৰ দৰে প্ৰখ্যাত সাহিত্য গৱেষকে কবিগানৰ ওপৰত বহু অধ্যয়ন কৰিছে।

ড. সুশীল কুমাৰৰ মতে অষ্টদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আনকি সোতৰ শতিকাতো কবিগানৰ অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়। কিন্তু কবিয়ালৰ প্ৰকৃত বিকাশৰ সময় ১৭৬০ চনৰ পৰা ১৮৩০ চনৰ মাজৰ সময়ছোৱা। বঙালী কবিতা বৈষ্ণৱ কবিতা প্ৰভাৱৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলিছিল। অষ্টদশ শতিকাৰ মাজভাগত ছপাশালৰ আগমনে এই প্ৰচেষ্টাক সাৰ্থক কৰি তোলে। অষ্টদশ শতিকাৰ শেষৰ পৰা পৰৱৰ্তী অৰ্ধ শতিকালৈকে কলিকতা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলত নব্য কবিগান আৰু পাঁচালিগান ইমানেই জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল যে সাহিত্যৰ অন্যান্য ধাৰাসমূহৰ অস্তিত্ব বিপন্নপ্ৰায় হৈ পৰিছিল। পৰৱৰ্তীকালত কলকাতাত কবিগানৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস পালেও বংগৰ গ্ৰামাঞ্চলত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা অলপো কমা নাই।
## মুদ্ৰণ
এইটো সঁচা যে কবিসকলে মুখে মুখে কবিতা গাইছিল; কিন্তু কেতিয়াও সেইবোৰ লিখি থোৱা নাছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত ছপাশাল নাছিল। তদুপৰি তেওঁলোকৰ সমৰ্থক বা পৃষ্ঠপোষকসকলে কেতিয়াও কবিতা সংগ্ৰহৰ কথা ভবা বা চিন্তা কৰা নাছিল। সেই সময়ৰ সামাজিক জীৱনত উদযাপন আৰু আনন্দৰ উদ্দেশ্যেই কবিতা সমাৱেশ অনুষ্ঠিত হৈছিল। আৰু এই সমাৱেশৰ মাজতে কবিগানৰ সাৰ্থকতা আৰু সফলতা। 

১৮৫৪ চনত প্ৰথম কবি ঈশ্বৰ গুপ্তই কবিতা সংগ্ৰহ আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ তেওঁ *সংবাদ প্ৰভাকৰ* পত্ৰিকাৰ পৃষ্ঠাত এইবোৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মন কৰিবলগীয়া যে পুৰণি সংবাদ প্ৰভাকৰ আছিল কবি ঈশ্বৰ গুপ্তৰ পত্ৰিকা। এইদৰেই পত্ৰিকাখনৰ জৰিয়তে কবিতাৰ প্ৰসাৰ হ'বলৈ ধৰিলে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি
ফ্ৰান্সৰ নাৰী

ইতিহাসৰ পাতত **ফ্ৰান্সৰ নাৰী**ৰ () ভূমিকা পৰিৱৰ্তনশীল। ১৯৪৪ চনত ফৰাচী মহিলাই ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিছিল। আন আন পশ্চিমীয়া দেশৰ দৰেই ১৯৬০ আৰু ১৯৭০ চনত নাৰীৰ ভূমিকাত বহু সামাজিক আৰু আইনী পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল। ফৰাচী বিপ্লৱৰ পৰাই উৎপত্তি হোৱা ফৰাচী নাৰীবাদে বিমূৰ্ত মতাদৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ ছিমন ডি ব’ভ’ৰৰ লেখাৰ জৰিয়তে সমসাময়িক ঘটনাপ্ৰৱাহত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে।

ফৰাচী সমাজত মহিলাৰ পৰম্পৰাগত ভূমিকাত ঘৰুৱা কৰ্তব্য যেনেঃ গৃহ পৰিচালনা,প্ৰথাগতভাৱে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা, শিশু লালন-পালন, শস্য চপোৱা,খেতি কৰা,আৰু জীৱ-জন্তুৰ যত্ন লোৱা আদি কাম জড়িত হৈ থাকে। ফ্ৰান্সত ঔদ্যোগিক বিপ্লৱৰ আৰম্ভণিৰ লগে লগে মহিলাসকলৰ ভূমিকা সলনি হৈ গ’ল আৰু তেওঁলোক ঘৰুৱা সহায়ক, কাৰখানাৰ শ্ৰমিক আৰু ধুবুনী হৈ পৰে। ইয়াত সাধাৰণতে "বুৰ্জোৱা" মৰ্যাদা থকা মহিলাসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাছিল, কাৰণ এই মহিলাসকল প্ৰায়ে স্বামীৰ আৰ্থিক সহায়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ মৰ্যাদাসম্পন্ন মহিলাসকলৰো সন্তানক গাখীৰ এৰালৈকে ভিজা নাৰ্ছৰ ওচৰলৈ পঠোৱাৰ প্ৰৱণতা আছিল।

গীৰ্জা আৰু ৰাজ্যত তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যত প্ৰশাসক হিচাপে কাম কৰিবলৈ কাৰ্য্যকৰীসকলক যোগান ধৰাৰ ক্ষেত্ৰত শৈক্ষিক আকাংক্ষা বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে সেয়া প্ৰতিষ্ঠানিক হৈ পৰিছিল। ছোৱালীকো স্কুলীয়া শিক্ষা দিয়া হৈছিল। কিন্তু ৰাজনৈতিক দায়িত্ব ল’বলৈ তেওঁলোকক দিয়া হোৱা নাছিল। ছোৱালীক নেতৃত্বৰ পদৰ বাবে অযোগ্য আৰু সাধাৰণতে ভাতৃতকৈ বুদ্ধিমত্তাহীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সম্ভ্ৰান্ত আৰু বুৰ্জোৱা অভিজাত শ্ৰেণীৰ পুত্ৰ-কন্যাক লিংগ নিৰ্দিষ্ট শিক্ষা দিয়া হৈছিল। ল’ৰাক উচ্চ বিদ্যালয়লৈ পঠিওৱা হৈছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকক বিশ্ববিদ্যালয়লৈও পঠিওৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভনীয়েকক সুযোগ-সুবিধা অথবা ভাগ্য মিলিলে তেন্তে কনভেণ্টত ব’ৰ্ডলৈ পঠিওৱা হৈছিল। বোধোদয়ৰ সময়ত এই আৰ্হিটোক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল যদিও নাৰী শিক্ষাৰ বাবে কোনো প্ৰকৃত বিকল্পৰ উপস্থাপন সেইসময়ত কৰা হোৱা নাছিল। ঘৰত শিক্ষাৰ জৰিয়তেহে জ্ঞানী মহিলা বিকশিত হৈছিল।

ফ্ৰান্সত নাৰীবাদৰ উৎপত্তি ফৰাচী বিপ্লৱৰ পৰাই হৈছে। ১৯ শতিকাত লুইজ মিচেল, ৰাছিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এলিজাবেথ ডিমিট্ৰিফ আৰু নাথালি লেমেলকে ধৰি কেইগৰাকীমান বিখ্যাত ব্যক্তি উল্লেখযোগ্য আছিল। ফৰাচী নাৰীবাদে ১৯৭০ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে উদ্ভৱ হোৱা নাৰীবাদী তত্ত্ব আৰু দৰ্শনৰ এটা শাখাক সামৰি লৈছে। এংলোফোন নাৰীবাদৰ তুলনাত এই ফৰাচী নাৰীবাদী তত্ত্বটোক ব্যৱহাৰিক বিষয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াতকৈ অধিক দাৰ্শনিক আৰু সাহিত্যিক দৃষ্টিভংগীৰে পৃথক কৰা হৈছে। 

ফৰাচী লেখিকা, বুদ্ধিজীৱী, অস্তিত্ববাদী দাৰ্শনিক, ৰাজনৈতিক কৰ্মী আৰু সামাজিক তত্ত্ববিদ ছিমন ডি ব’ভ’য়াৰ এগৰাকী বিশিষ্ট নাৰীবাদী ব্যক্তি। ১৯৪৯ চনত নাৰীৰ অত্যাচাৰৰ বিশদ বিশ্লেষণ আৰু সমসাময়িক নাৰীবাদৰ মূল গ্ৰন্থ *দ্য ছেকেণ্ড চেক্স* নামৰ গ্ৰন্থখনৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ
শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী
আইচলেণ্ডৰ নাৰী

**আইচলেণ্ডৰ নাৰীসকলে** () উল্লেখযোগ্য লিংগ সমতা লাভ কৰি আহিছে। ২০১৮ চন পৰ্যন্ত আইচলেণ্ডত কৰ্মত নিয়োজিত ৮৮%, বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ ৬৫%, আৰু সংসদৰ সদস্যৰ ৪১% মহিলা হিচাপে পৰিলক্ষিত হৈছে। কিন্তু আইচলেণ্ডত মহিলাসকলে এতিয়াও পুৰুষতকৈ প্ৰায় ১৪% কমকৈ উপাৰ্জন কৰে। অৱশ্যে এই পৰিসংখ্যাত কৰ্মঘণ্টা, অতিৰিক্ত সময় আৰু নিয়োগ-পছন্দৰ দিশবোৰ লক্ষ্য কৰা হোৱা নাই।  শ্ৰমৰ খণ্ডত আইচলেণ্ডৰ মহিলাৰ সংখ্যা বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক। তেওঁলোকৰ শ্ৰমিক মহিলাসকলৰ বাবে শিশুৰ যত্নৰ বাবেও উল্লেখযোগ্য আবণ্টন আছে। দেশখনত লিংগ নিৰপেক্ষ অভিভাৱকৰ ছুটী দিয়া হৈছে। প্ৰতিজন অভিভাৱকৰ বাবে একোটাকৈ অংশ থাকে আৰু ইয়াৰ এটা হস্তান্তৰযোগ্য অংশও আছে।

আইচলেণ্ড বিশ্বৰ অন্যতম নাৰীবাদী দেশ। ২০১১ চনত ইয়াক ক্ৰমাগতভাৱে দ্বিতীয় বছৰৰ বাবে এই মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে। মহিলাক ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে লাভ কৰা আইচলেণ্ড বিশ্বৰ প্ৰথমখন দেশ। ১৯৮০ চনত ভিগডিছ ফিনবোগাড'টিৰ নামৰ এগৰাকী মহিলা আইচলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও আইচলেণ্ডে বিশ্বৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা আৰু সমকামী চৰকাৰৰ মুৰব্বীৰ ৰূপত জোহানা ছিগুৰাৰ্ডোটিৰক লাভ কৰিছে যি ২০০৯ চনত দেশখনৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।

লিংগ ব্যৱধানৰ দিশতো আইচলেণ্ডৰ স্থান সৰ্বনিম্ন। বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চৰ গোলকীয় লিংগ ব্যৱধানৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি,আইচলেণ্ডে ২০০৯ চনৰ পৰা এই স্থান লাভ কৰি আহিছে। ২০২০ চনত আইচলেণ্ডত ১২.২% ব্যৱধান আছিল; যাক স্বাস্থ্য, শিক্ষা, অৰ্থনৈতিক অংশগ্ৰহণ আৰু সুযোগ, তথা ৰাজনৈতিক প্ৰগতি নামৰ চাৰিটা বিভাগত জোখা হৈছে। মহিলা আৰু পুৰুষৰ মাজত দৰমহাৰ ব্যৱধানো ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাইছে যাৰ ফলত ২০৬৮ চনত দেশখনত দৰমহাৰ দিশত সমতা স্থাপন হ'ব। তাৎপৰ্যপূৰ্ণভাৱে, আইচলেণ্ডত মহিলাসকলে গড় হিচাপত পুৰুষৰ প্ৰায় ৭২% দৰমহা লাভ কৰে। আৰু তেওঁলোক এতিয়াও ঘৰুৱা আৰু যৌন হিংসাৰ বলি হয়। আইচলেণ্ডৰ মহিলাসকলে পেছাদাৰী ক্ষেত্ৰত আন দেশৰ তুলনাত যথোপযুক্ত সঁহাৰি লাভ কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে; আইচলেণ্ডৰ মহিলা চিকিৎসকৰ সংখ্যা OECDৰ(অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা আৰু উন্নয়ন সংস্থা)ৰ ভিতৰত সবাতোকৈ কম।
আইচলেণ্ড তৰ্কাতীতভাৱে বিশ্বৰ অন্যতম লিংগ-সম দেশ। *দ্য ইকনমিষ্ট*-এ যুগুতোৱা মহিলা সূচকাংকৰ *কাম কৰাৰ সবাতোকৈ উত্তম ঠাই*ৰ তালিকাত আইচলেণ্ডক ২০১৬ চনত প্ৰথম স্থানত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।নাৰীবাদী দেশৰ তালিকাতো আইচলেণ্ডৰ স্থান সৰ্বোচ্চ। ২০০৯ চনৰ পৰা বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চৰ লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধান সূচকাংকত আইচলেণ্ড প্ৰথম স্থানত আছে।[ যোৱা আঠ বছৰ ধৰি আইচলেণ্ডে বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চৰ বাৰ্ষিক গোলকীয় লিংগ ব্যৱধানৰ মাপাংকনত এশখনতকৈও অধিক দেশৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থান দখল কৰিছে। যিয়ে স্বাস্থ্য, ৰাজনীতি, শিক্ষা, আৰু নিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত থকা বৈষম্যৰ পৰিমাপ নিৰ্ণয় কৰে (এখন দেশৰ মাপ যিমানেই উচ্চ, ইয়াৰ লিংগ বৈষম্য সিমানেই কম।)"

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ
শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী
মহাকপি জাতক

thumb|300x300px|ভাৰহুতৰ মহাকপি জাতক, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় শতিকা।
thumb|343x343px|সাঁচীৰ মহাকপি জাতক। বুদ্ধই পূৰ্বজন্মত ৮০,০০০ বান্দৰৰ ৰজা হৈছিল।
**মহাকপি জাতক** হ'ল বোধিসত্ত্ব হিচাপে বুদ্ধৰ পূৰ্বজন্মৰ জাতকৰ কাহিনী। সেই জন্মত তেওঁ আছিল কপিকুলৰ ৰজা। তেওঁৰ অধীনত আশী হাজাৰ বান্দৰে বসবাস কৰিছিল। 

## কাহিনী
কাহিনীটোৰ মতে বোধিসত্ত্বৰ জন্ম হৈছিল এক বান্দৰ হিচাপে। তেওঁ আছিল ৮০ হাজাৰ বান্দৰৰ ৰজা। এই বান্দৰৰ জাকটোৱে গংগাৰ ওচৰৰ এখন ঠাইত বাস কৰিছিল আৰু এজোপা বৃহৎ আম গছৰ ফল ভক্ষণ কৰিছিল। বাৰাণসীৰ ৰজা ব্ৰহ্মদত্তই এবাৰ সেই আম গছজোপাৰ অধিকাৰী হ'বলৈ ইচ্ছা কৰে। সেই উদ্দেশ্যেৰে তেওঁ কপিকুলক হত্যা কৰিবলৈ সৈন্য-সামন্তৰে সৈতে গছজোপা ঘেৰি ধৰে। কিন্তু বোধিসত্ত্বই নিজে নৈখনৰ ওপৰত শৰীৰ ৰাখি এখন দলঙৰ সৃষ্টি কৰে আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা গোটেই কপিকুলকেই নিৰাপদ স্থানলৈ পলায়ন কৰিবলৈ সহায় কৰে। 

বুদ্ধৰ ঈৰ্ষাপৰায়ণ আৰু দুষ্ট খুলশালীয়েক দেৱদত্ত সেই জন্মত উক্ত কপিকুলৰে এজন আছিল। এই আক্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ নিজৰ শত্ৰুক ধ্বংস কৰাৰ এটা ভাল সুযোগ বুলি ভাবি বোধিসত্ত্বৰ পিঠিত জঁপিয়াই তেওঁৰ বুকুত মাৰাত্মক আঘাত কৰিলে। 

ৰজাই বোধিসত্ত্বৰ সৎকৰ্ম দেখি নিজৰ কৃতকৰ্মৰ বাবে অনুতাপ কৰে আৰু মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁক অতি যত্নৰে চোৱা-চিতা কৰে। মৃত্যুৰ পিছত ৰজাই তেওঁক ৰাজকীয় সমাধিৰে সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে। 

## ভাৰহুতৰ চিত্ৰণ
এই জাতক কথাৰ ভাৰহুতত থকা চিত্ৰণত বুদ্ধই পূৰ্বজন্মত বান্দৰ ৰজা হিচাপে আত্মবলিদান দি নিজৰ শৰীৰটোক এখন দলং হিচাপে আগবঢ়াইছে যাতে তেওঁৰ সতীৰ্থ বান্দৰবোৰে তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰা মানৱ ৰজাৰ পৰা পলায়ন কৰিব পাৰে। বান্দৰবোৰ পলায়ন কৰা নদীখনৰ এটা চুটি অংশত মাছৰ শৈলীৰে সজোৱা হৈছে। তাৰ ঠিক তলত তেওঁৰ কাৰ্যৰদ্বাৰা আপ্লুত মানুহবোৰে তেওঁক পৰিলে ধৰিবলৈ এখন বস্ত্ৰ আগবঢ়াই লৈছে। 

## সাঁচীৰ চিত্ৰণ
সাঁচীৰ শিলত কটা ভাস্কৰ্যতো মহাকপি জাতকৰ চিত্ৰণ দেখা যায়। ভাস্কৰ্যৰ তলফালে (স্তুপা নং ১, পশ্চিম পথ) ওপৰৰ পৰা তললৈ গংগা নদী বৈ যোৱাৰ চিত্ৰণ দেখা যায়। বাওঁফালে, ওপৰত, ডাঙৰ আম গছ এজোপাত দুটা বান্দৰ বহি থকা দেখা গৈছে। আনহাতে বান্দৰৰ ৰজা বোধিসত্ত্ব আমজোপাৰ পৰা নদীখনৰ সিপাৰলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। তেওঁৰ শৰীৰৰ ওপৰেৰে কিছুমান বান্দৰ সিপাৰৰ শিল আৰু জংঘললৈ পলাই গৈছে। 

ইয়াৰ তলৰ অংশত বাওঁফালে ঘোঁৰাত উঠি নিজৰ সৈন্যৰ সৈতে ৰজা ব্ৰহ্মদত্ত আছে। ইয়াৰে এজনে ধনু-কাঁড় লৈ বোধিসত্ত্বৰ ফালে ওপৰলৈ লক্ষ্য কৰি আছে। ওপৰতো ৰজাৰ মূৰ্তি দেখা যায়। তেওঁ আমগছৰ তলত বহি মৃত্যুমুখত পৰা বোধিসত্ত্বৰ সৈতে কথা-বতৰা পাতিছে। 

## তথ্যসূত্ৰ

## উত্‍স

* ১৯১৮ চনত ভাৰতত প্ৰকাশিত "এ গাইড টু চাঞ্চি"ৰ পাব্লিক ডমেইন টেক্সট,জন মাৰ্শ্বেল (১৮৭৬-১৯৫৮) https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.459148
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কিংবদন্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্য
মমিতা (নৃত্য)

**মমিতা নৃত্য** () ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ এক পৰম্পৰাগত লোক নৃত্য৷ ই কৃষিভিত্তিক উৎসৱ৷ আহিন মাহৰ শেষৰ ফালে শস্য চপোৱাৰ পাছত কাতি মাহৰ আৰম্ভণিতে মমিতা উৎসৱ পালন কৰা হয়৷ শস্য চপোৱাৰ পাছত “মাইমি’’ ধানৰ চাউল উলিয়াই “মাইলুমা’’(শস্যৰ দেৱী) আৰু “খুলুমা’’(তুলাৰ দেৱী)ক উছৰ্গা কৰি পূজা কৰা হয়৷ ইয়াক “মাইকাতাল চামানি’’ বা ন-ভাত দিয়া বোলে৷ মমিতা উৎসৱ ত্ৰিপুৰাৰ ত্ৰিপুৰী, জামাটিয়া, আৰু নোআটিয়া লোকসকলে পালন কৰে৷ ঝুম বা ধাননি পথাৰত ধান, তিল, শাক-পাচলি আদিকে ধৰি বিভিন্ন শস্য চপোৱাৰ পিছত পালন কৰা উৎসৱ। এই পূজা উপলক্ষে যুৱক-যুৱতীসকলে গৃহস্থৰ ওচৰত পূজাৰ প্ৰসাদ হিচাপে মদ আৰু মাংস দিবলৈ দাবী কৰে৷ এই দাবী নানা গীত-পদ আৰু নৃত্যৰ মাজেৰে প্ৰকাশ কৰে৷ ইয়াকেই মমিতা নাচ বা নৃত্য বোলা হয়৷
## সঁজুলি
মমিতা নৃত্যত “গাইল-চিয়া’’(উৰাল-মাৰি) আৰু ডলা নৃত্যৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু লেবাংতি নামৰ বাদ্য বজোৱা হয়৷ পিছলৈ নৃত্য কৰাৰ সুবিধালৈ চাই গাইল-চিয়াৰ সলনি বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়৷ জুম খেতিৰ পৰা শস্য সংগ্ৰহৰ পাছত “গাইল-চিয়া’’ৰে ধান বনা হয়৷ এই গাইল-চিয়াৰেই উৎসৱৰ পাছত নৃত্য কৰা হয়৷
## মমিতা ওয়া মুসামো
ত্ৰিপুৰী উপজাতিবোৰৰ মাজত মমিতা বা ন-খোৱা উৎসৱ সকলোতে প্ৰচলন থাকিলেও উৎসৱ উপলক্ষে নৃত্যৰ প্ৰচলন দেখা যায় পশ্চিম ত্ৰিপুৰা জিলাৰ সদৰ অঞ্চল, সদৰ অঞ্চলৰ উত্তৰাংশ আৰু খোয়াই মহকুমাৰ ত্ৰিপুৰী জনগোষ্ঠীৰ মাজতহে৷ অৱশ্যে উদ্দেশ্য একে হ’লেও স্থানভেদে পৰিৱেশন শৈলী ভিন্ন হোৱা দেখা যায়৷ সদৰৰ উত্তৰাংশৰ ত্ৰিপুৰীসকলে ইয়াক “মমিতা-ওয়া-মুসামো’’ বোলে৷ ওয়া মানে বাঁহ আৰু মুসামো মানে নৃত্য৷ 
## নৃত্য শৈলী
নৃত্য শিল্পীসকলে প্ৰথমাৱস্থাত দুডাল চিয়া ওচৰাওচৰিকৈ মাটিত থৈ তাৰ ওপৰত আন দুডাল চিয়া বিপৰীতফালে সমানে থৈ এটা বৰ্গক্ষেত্ৰৰ দৰে কৰি চাৰিজন মানুহ বহি হাতেৰে চিয়া ধৰি দুবাৰ মাটিত খুন্দিয়ায় আৰু দুবাৰ চিয়া দুডালত সংঘৰ্ষ কৰে৷ এই তালৰ মাজতে যুৱক যুৱতীসকলে বৰ্গক্ষেত্ৰৰ মাজত ভৰি সুমুৱাই টনৃত্য কৰে৷ চিয়াবোৰ যথেষ্ট গধূৰ আৰু চুটি হোৱা বাবে ডাঙি ধৰি খুন্দিয়াবলৈ অসুবিধা আৰু বৰ্গক্ষেত্ৰৰো সংখ্যা কম হয়৷ সেয়ে, পাছলৈ চিয়াৰ সলনি বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়৷ 
এই নৃত্যত মুঠতে ১৬টা ভংগীমা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়৷ যুৱক যুৱতীসকলে চাৰি মাত্ৰাৰ ছন্দত হাতত ডলা লৈ নৃত্য ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰে আৰু পূজাৰ উদ্দেশ্যে চোতাল পৰিষ্কাৰ কৰা কামকেই বিভিন্ন কৌশল আৰু ভংগীমাৰে প্ৰদৰ্শন কৰে৷ এই নৃত্যত হৰিণৰ জপিয়াই যোৱা গতিক বাঁহৰ শব্দ আৰু লেবাংতিৰ শব্দৰ মাজেৰে প্ৰকাশ কৰা হয়৷

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰী সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
গৰীয়া নৃত্য

**গৰীয়া নৃত্য** বা **গৰিয়া নৃত্য** () হৈছে ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তত থকা ৰাজ্য ত্ৰিপুৰাৰ ত্ৰিপুৰী জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য।
এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয় গৰীয়া পূজাৰ সময়ত৷ গৰীয়া পূজা নতুন শস্যৰ বীজ সিঁচাৰ আনন্দ উৎসৱ আৰু ব’হাগ মাহত ভাল শস্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা উৎসৱ। পশ্চিমীয়া কেলেণ্ডাৰমতে এই নৃত্য এপ্ৰিল মাহৰ শেষৰটো পষেকত হয়। ত্ৰিপুৰী জনগোষ্ঠীৰ লগতে এই নৃত্য ত্ৰিপুৰীৰ চুবুৰীয়া জনগোষ্ঠী যেনে জামাটিয়া, ৰিয়াং আৰু নাওচিয়াসকলৰ মাজতো প্ৰচলিত৷  এই নৃত্যত নাৰী পুৰুষ উভয়ে ঢোল আৰু বাঁহী বাদ্যৰ সৈতে অংশগ্ৰহণ কৰে। নৃত্যৰ আৰম্ভণি ধীৰে ধীৰে হ’বলৈ ধৰে, লাহে লাহে নৃত্যৰ গতি খৰ হ’বলৈ ধৰে আৰু ইখন গাঁৱৰ পৰা আন এখন গাঁৱলৈ নৃত্য পৰিৱেশনকাৰী আগবাঢ়ি যায়৷ এই নৃত্যৰ লগত হাতৰ বহুতো মুদ্ৰা আৰু হাতৰ কৌশল জড়িত হৈ থাকে। নৃত্যশিল্পীসকলে সমবেত সংগীত গায়। নৃত্যত প্ৰা দুই ডজনতকৈও অধিক মুদ্ৰা আছে যিবোৰৰ বহুতেই জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইৰ গতি বা প্ৰকৃতিৰ অন্যান্য বৈশিষ্ট্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
মহাবিষু সংক্ৰান্তিত এই পূজাৰ বোধন হয়৷ ব’হাগৰ প্ৰথম সাতদিন ধৰি এই পূজা চলে৷ ত্ৰিপুৰীসকলে প্ৰত্যেকেই এই উৎসৱত যোগ দিয়ে আৰু নৃত্য গীত পৰিৱেশন কৰে৷ গৰীয়া পূজাৰ শেষত গৰীয়া দেৱতাৰ প্ৰতীক বাঁহডালৰ পৰা “ৰিচা’’ বা “ৰিয়া’’ খুলি এটি “কল’’ বা “বৰ্শা’’ৰ মাজত ওলোমাই দেৱভক্তিত মতলীয়া যুৱক-যুৱতীসকলে “খাম’’ বাদ্যৰ তালে তালে গান গাই নাচিবলৈ লয়৷ এইদৰে তেওঁলোকে প্ৰত্যেক ঘৰে ঘৰে গৈ চোতালত গৰীয়া দেৱতাৰ প্ৰতীক থৈ নৃত্য কৰে৷ প্ৰাচীন অৱস্থাত এই নৃত্যৰ মুঠ ১০৮টি মুদ্ৰা আছিল৷ কিন্তু চৰ্চাৰ অভাৱত সকলোবোৰ আয়ত্তাধীন হৈ নাথাকিল৷ বৰ্তমান সৰ্বাধিক ২৪ বা ২৫টি আৰু সৰ্বনিম্ন ৮ বা ৯টি মুদ্ৰাৰে এই নৃত্য কৰা দেখা যায়৷ ত্ৰিপুৰাৰ আন এক উপজাতি নোৱাটিয়াসকলেও গৰীয়া পূজা পালন কৰে আৰু গৰীয়া নৃত্য পৰিৱেশন কৰে যদিও এওঁলোকে সম্পূৰ্ণ পৃথক ৰীতিৰে কৰে৷ ত্ৰিপুৰাৰ হালাম উপজাতিৰ এটি প্ৰশাখা ৰূপিনীসকলৰ মাজতো গৰীয়া নৃত্যই প্ৰধান নৃত্য৷ এওঁলোকৰ মাজত কেৱল ছোৱালীসকলেহে এই নৃত্য কৰে; পুৰুষসকলৰ এজনে কেৱল “অচাই’’ৰ ভূমিকা পালন কৰি নৃত্যৰ মাজে মাজে চিঞৰি চিঞৰি নাচৰ নিৰ্দেশ দিয়ে৷ নৃত্যৰ আৰম্ভণিত অচাইয়ে হাতযোৰ কৰি সম্মুখত বহে আৰু ছোৱালীবোৰ দুই শাৰী কৰি অচাইৰ পিছফালে বহি বন্দনা কৰে৷  বন্দনা শেষ হ’লে উঠি নাচ আৰম্ভ কৰে আৰু গৰীয়া দেৱতাৰ প্ৰতীক বাঁহক ঘূৰি প্ৰদক্ষিণ কৰে৷  

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰী সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য
ঝুম নৃত্য

**ঝুম নৃত্য** () বিভিন্ন পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত নৃত্য৷ ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰ কেইবাটাও জনগোষ্ঠীৰ উপৰি বাংলাদেশৰ গাৰোসকলৰ মাজতো ঝুম নৃত্যৰ প্ৰচলন আছে৷ এই নৃত্যৰ কেইবাটিও ধাপ আছে৷ প্ৰত্যেকটি ধাপ বা পৰ্বৰ দ্বাৰা ঝুম খেতিৰ মাটি নিৰ্বাচনৰ পৰা শস্য চপোৱালৈ সকলো কাম নৃত্যৰ মাজেৰে পৰিৱেশন কৰি দেখুওৱা হয়৷ মুঠ ১৯টা জনগোষ্ঠী বাস কৰা ত্ৰিপুৰাৰ ত্ৰিপুৰী, হালাম, নোৱাতিয়া, মলসুম আৰু গাৰোসকলৰ মাজত ঝুম নৃত্যৰ প্ৰচলন বেছি৷ ই এবিধ কৃষিভিত্তিক নাচ৷ 
## বিষয়বস্তু
ত্ৰিপুৰাৰ যিকেইটা জনগোষ্ঠীৰ মাজত ঝুম নৃত্যৰ প্ৰচলন আছে; সেই আটাইকেইটাৰে বিষয়বস্তু একেই৷ ঝুম খেতিৰ বাবে মাটি নিৰ্বাচন কৰাৰ পৰা শস্য চপাই ঘৰলৈ অনালৈ আটাইকেইটা পৰ্ব নৃত্যৰ মাজেৰে তুলি ধৰা হয়৷ অৱশ্যে প্ৰত্যেক উপজাতিৰ প্ৰকাশভংগীৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে৷ 
### ত্ৰিপুৰী উপজাতি
ত্ৰিপুৰী উপজাতিৰ ঝুম নৃত্যত মুঠ পাঁচটা পৰ্ব আছে৷ (১) হুগ ৰাইমানি (মাটি নিৰ্বাচন), (২) হুগ আংমানি (হাবি-বন পৰিষ্কাৰ কৰা), (৩) হৰ চগমানি (কটা হাবিত জুই দিয়া), (৪) মাইনিমানি (বীজ ৰোপন কৰা) আৰু (৫) মাইৰামানি (শস্য চপোৱা)৷
### হালাম উপজাতি
হালামসকলে ঝুম নৃত্যক “লুইনিংওম’’ নৃত্যও বোলে৷ তেওঁলোকে মুঠ ৭টি পৰ্বৰে এই নৃত্য সামৰে৷ (১) ৰামেসু ওত্(ঝুম চোৱা), (২) পাম্-আবাত্( ঝুম কটা), (৩) চাং আতু (ধান ৰোৱা), (৪) লাইয়েচুন (শস্য ৰক্ষা কৰা), (৫) সাং আত্ (ধান কটা), (৬) আনচিল্ (মৰণা মৰা), (৭) ডু পেইল’ (ঘৰলৈ ধান বৈ অনা)৷
### নোৱাতিয়াসকল
ত্ৰিপুৰাৰ নোৱাতিয়াসকলৰ মাজতো ঝুম নৃত্যৰ প্ৰচলন আছে৷ তেওঁলোকৰ পুৰুষসকলে হাতত দা লৈ চাৰি মাত্ৰাত পদ সঞ্চালন কৰি শাৰী পাতি নৃত্যস্থলীলৈ আহে আৰু এটা কাঠি পুতি মাটি নিৰ্বাচন কৰি একেই লয়তে নৃত্যস্থলী এৰি যায়৷ পিছত পুন একেই ছেঁৱতে আহি এটা আঁঠু মাটিত লগাই বহি দা ধাৰ দিয়ে আৰু শেষত মাটি চুই নমস্কাৰ কৰি আঁতৰি যায়৷ তাৰ পিছৰ পৰ্ববোৰত ছোৱালীয়েও অংশ গ্ৰহণ কৰে আৰু মুঠ আঠটি পৰ্বত ঝুম খেতিৰ সকলো কৰ্ম কৰি দেখুৱায়৷ 

### মলসুম উপজাতি
ঝুম নৃত্য মলসুম উপজাতিৰ একমাত্ৰ কৃষিভিত্তিক নাচ৷ ইয়াত মুঠ ১২টা পৰ্ব আছে৷ চেমতাং (দা ধাৰ দিয়া), লৌয়াত্ (হাবি কটা), লৌহল্ (জুই দিয়া), মাংৰুথম্ (ছাই পৰিষ্কাৰ কৰা), সংতু (দান ৰোৱা), লীচুনু (ধাননিৰ বন নিৰোৱা), সংঅত্ (ধান কটা), চংহিনচইয়াত্ (ধান বৈ অনা), আইহিংচৈতা ( ঘৰলৈ ধান অনা) আদি৷ মলসুম উপজাতিয়ে কপাহৰ খেতিৰ বাবেও নৃত্য পৰিৱেশন কৰে৷ কপাহৰ বীজ আনি তাৰপৰা সূতা কাটি কাপোৰ বোৱালৈ বিভিন্ন পৰ্ব নৃত্যৰ মাজেৰে দেখুওৱা হয়৷
### গাৰো উপজাতি
গাৰো উপজাতিৰ মাজত মুঠ ৭টি পৰ্বত ঝুম নৃত্য সামৰা হয়৷ গাৰোসকল তিব্বতৰ পৰা অহা৷ নৃত্যত তাকো দেখুওৱা হয়৷ দা ধাৰ কৰা, জংগল কটা, ধান ৰোৱা, ধান কটাৰ পাছত “বিনি পূজা’’ৰ বাবে খৰি সংগ্ৰহ কৰা, তাৰ পিছত আনন্দোৎসৱ কৰা আদি নৃত্যৰ মাজেৰে দেখুওৱা হয়৷

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰী সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
জামাই ষষ্ঠী

**জামাই ষষ্ঠী** () হিন্দু বঙালীসকলৰ পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক লৌকিক আচাৰ। জেঠ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ ষষ্ঠী তিথিত এই আচাৰ পালন কৰা হয়। এই দিনটোত বিবাহিত জীয়ৰী আৰু জোৱায়েকক নিমন্ত্ৰণ কৰি আপ্যায়ন কৰা হয়। এনেকৈয়ে জোৱায়েকক সন্তুষ্ট কৰি ৰখাৰ চেষ্টাত ষষ্ঠীপূজাৰ লৌকিক প্ৰথাই হৈ উঠে বঙালীসকলৰ জেঠ মাহৰ উৎসৱ।
## ইতিহাস
ভাৰতবৰ্ষ তথা দক্ষিণ এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশত এসময়ত এনে সংস্কাৰ আছিল যে যিমান দিন বিবাহিত কন্যা পুত্ৰৱতী নহয়, সিমান দিন তেওঁ মাক-দেউতাকৰ ঘৰলৈ নাহে। এনে ৰীতিৰ এটা সমস্যা এয়ে আছিল যে সন্তান ধাৰণ কৰিব নোৱাৰিলে বা জন্মতে সন্তানৰ মৃত্যু হ’লে মাক-দেউতাকে বিবাহিত জীয়েক নিজৰ ঘৰলৈ আহিবলৈ দীৰ্ঘদিন অপেক্ষা কৰিব লাগিছিল। সেয়েহে বিবাহিত কন্যাৰ মুখ দৰ্শন কৰিবলৈ জেঠ মাহৰ শুক্লা ষষ্ঠীৰ দিনটোকে বাচি ল’লে জামাই ষষ্ঠী হিচাপে। সেই দিনটোত জোৱাই আৰু কন্যাক নিমন্ত্ৰণ কৰি আপ্যায়ন কৰা হয়। কন্যাৰ মুখ দৰ্শন কৰাৰ লগতে মা ষষ্ঠীৰো পূজা কৰা হয়, যাতে কন্যাই শীঘ্ৰেই পুত্ৰৱতী হয়।

কথিত আছে যে এটা পৰিয়ালত দুজনী ঘৈণী আছিল। দুই ঘৈণীৰ মাজত সৰুজনী লোভী আছিল। তেওঁ সদায় ঘৰত যিখিনি ভাল বস্তু ৰন্ধাবঢ়া হয়, সেইখিনি লুকাই খাই পেলায় আৰু মেকুৰীৰ ওপৰত দোষ জাপে। মেকুৰী হ’ল ষষ্ঠীদেৱীৰ বাহন। নিজৰ বাহন মেকুৰীৰ ওপৰত এনে মিছা বদনাম জাপি দিয়াত ক্ৰুদ্ধ হৈ দেৱীয়ে সৰু ঘৈণীৰ সন্তানৰ প্ৰাণ কাঢ়ি নিয়ে। মনৰ দুখত সৰু ঘৈণী ভাঙি পৰে। পিছত এজনী বুঢ়ীৰ ভেশচন ধৰি দেৱী তেওঁৰ ওচৰলৈ যায়। তেওঁ নিজৰ ভুল বুজিব পাৰি অনুতপ্ত হোৱাত দেৱী ষষ্ঠীয়ে সন্তানটো ওভতাই দিয়ে। পিছে ঘটনাবোৰ জানিব পাৰি শহুৰৰ ঘৰৰ মানুহবোৰে ক্ষুব্ধ হৈ তেওঁৰ মাক-দেউতাকৰ ঘৰলৈ যোৱাত বাধা দিয়ে। ষষ্ঠী পূজাৰ দিনা জীয়ৰীৰ মুখ দৰ্শন কৰিবলৈ আগ্ৰহী মাক-দেউতাকে তেওঁলোকৰ জীয়েক-জোৱায়েকক তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ নিমন্ত্ৰণ আগবঢ়ায়। তেনেকৈয়ে এই দিনটোৱে জামাই ষষ্ঠী নামে পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াৰ পুনৰমিলন বা আনন্দৰ দিন হিচাপে উদযাপন কৰা হয়।
## তাৎপৰ্য
জামাই ষষ্ঠীৰ দিনা শাহুৱেকে অৰ্থাৎ কন্যাৰ মাকে ষষ্ঠী দেৱীক সন্তুষ্ট কৰাৰ অৰ্থে পূজা কৰে আৰু তেওঁৰ কন্যা আৰু জামাতাৰ সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ বাবে আশিস বিচাৰে। শাহুৱেকে জোৱায়েকক আমিষ, নিৰামিষ বিধেবিধে ব্যঞ্জন, মিষ্টান্ত আদিৰে ভূড়িভোজন কৰায়। কন্যা আৰু জোৱায়েকক উপহাৰো দিয়া হয়। জামাই ষষ্ঠী এটা পৰিয়ালৰ সকলো একত্ৰিত হোৱাৰ আৰু সকলোৱে একেলগে এসাজ খোৱাৰ দিন হিচাপে উদযাপন কৰা হয়।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি
ইথিঅ’পিয়াৰ নাৰী

**ইথিঅ’পিয়াৰ নাৰী**ক () লৈ কেইবাটাও অধ্যয়ন এতিয়ালৈকে কৰা হৈছে। ঐতিহাসিকভাৱে ইথিঅ’পিয়াৰ অভিজাত মহিলাসকলক প্ৰশাসক আৰু যোদ্ধা হিচাপে দেখিবলৈ পোৱা গৈছে৷ অৱশ্যে ইয়াৰ ফলত নাৰীৰ অধিকাৰ অধিক উন্নত হোৱা বুলি ক'ব নোৱাৰি৷ মহিলাসকলে উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে সম্পত্তিৰ মালিক হোৱা আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ সাম্প্ৰদায়িক বিষয়ত উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও মূৰকত সেয়া হৈ নুঠিল৷ ২০ শতিকাৰ প্ৰথম অংশৰ শেষৰ ফালে সম্ৰাট চতুৰ্থ ইয়াছুৰ পত্নী ৰাণী মেনেনে ইথিঅ’পিয়া সাম্ৰাজ্য চলোৱাৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্ণায়ক ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৮৯৬ চনত সম্ৰাট দ্বিতীয় মেনেলিকৰ পত্নী সম্ৰাটী টায়েতু বেতুলে চৰকাৰক সক্ৰিয়ভাৱে পৰামৰ্শ দি ইটালীৰ আক্ৰমণৰ পৰা দেশখনক ৰক্ষা কৰাত ভূমিকা পালন কৰে। বিশিষ্ট আৰু অন্যান্য ভূ-খণ্ডৰ মহিলা মালিকসকলে ১৯৩৫–৪১ চনত দ্বিতীয় আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিছিল। ইউৰোপীয় উপদেষ্টাসকলৰ সহায়ত পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত মহিলাসকলক সেনা আৰু ৰাজনীতিৰ পৰা আঁতৰাই ৰখা হৈছিল, আনকি উপদেষ্টা হিচাপেও তেওঁলোকক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হোৱা নাছিল। তেওঁলোকক ল’ৰা-ছোৱালীৰ প্ৰতিপালন, ৰন্ধা-বঢ়া কৰা, পৰিয়ালৰ পৰিচৰ্যা আৰু ঘৰুৱা কামত সীমাবদ্ধ কৰি ৰখা হৈছিল। শিক্ষাত মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্ব ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকে নাৰ্চিং, শিক্ষকতা আৰু অন্যান্য কৰ্মত জড়িত হ'বলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ২০১৮–২০১৯ বৰ্ষৰ সময়ছোৱাত ৰাজ্যৰ ৰাজনীতিত তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ ক্ৰমান্বয়ে ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাইছে।

আন পৰম্পৰাগত সমাজৰ দৰেই ইথিঅ’পিয়াতো এগৰাকী মহিলাক মূল্যাংকন কৰিব পাৰি মাতৃ আৰু পত্নী হিচাপে৷ ইথিঅ’পিয়াৰ ৮৫ শতাংশতকৈ অধিক মহিলাই গ্ৰাম্য অঞ্চলত বাস কৰে, য’ত পৰিয়ালসমূহ মূলতঃ জীৱিকাৰ বাবে কৃষি-কৰ্মতেই নিয়োজিত। গ্ৰাম্য অঞ্চলত নাৰীক গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়৷ যিয়ে প্ৰায়ে শ্ৰম-জড়িত ব্যক্তি আৰু শিশুকে ধৰি অধিকাংশৰ ক্ষেত্ৰতে বিস্তৰভাৱে শাৰীৰিক ক্ষতিসাধন কৰে। ইথিঅ’পিয়াৰ বিপ্লৱে গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ জীৱনত বিশেষ প্ৰভাৱ পেলোৱা নাছিল। ভূমি সংস্কাৰে তেওঁলোকৰ আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থাৰ কোনো পৰিৱৰ্তন কৰা নাছিল, কাৰণ সেয়া গভীৰভাৱে শিপাই থকা পৰম্পৰাগত মূল্যবোধ আৰু বিশ্বাসৰ মাজত প্ৰোথিত হৈ আছিল। অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ উন্নতিয়ে মহিলাৰ জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড উন্নত নিশ্চয় কৰিব, কিন্তু স্থায়ী পৰিৱৰ্তনৰ হ'বলৈ হ'লে মহিলাৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে চৰকাৰী বিষয়া আৰু পুৰুষৰ মনোভাৱৰ পৰিৱৰ্তন হ'ব লাগিব৷ এই পৰিৱৰ্তন অতীৱ প্ৰয়োজনীয়।

২০০৮–২০০৯ চনলৈকে ইথিঅ’পিয়াত সাধাৰণ নামভৰ্তিৰ হাৰ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল আৰু শিক্ষাৰ সুবিধাৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ বৈষম্য হ্ৰাস পাইছিল। সকলো স্তৰৰ শিক্ষাত নামভৰ্তিৰ গড় বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ মহিলাৰ ২৭.২ শতাংশ আৰু পুৰুষৰ ৩৩.৭ শতাংশ৷ কিণ্ডাৰগাৰ্টেনৰ ছোৱালীৰ গড় বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ ২৯.৭ শতাংশ, প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ ছোৱালীৰ ১৩.৪ শতাংশ, মাধ্যমিকৰ ছোৱালীৰ গড় হাৰ ৩০.৮ শতাংশ স্কুল, টিভিইটিত(কাৰিকৰী আৰু বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ, Technical and Vocational Education and Training) মহিলাৰ বাবে ১৪.৫ শতাংশ, আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ মহিলাৰ বাবে ২১.৪ শতাংশ।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ
শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী
শ্ৰী মহিলা গৃহ উদ্যোগ লিজ্জত পাপড়

**শ্ৰী মহিলা গৃহ উদ্যোগ লিজ্জত পাপড়** () দ্ৰুতগতিত সম্প্ৰসাৰিত বিভিন্ন  উপভোক্তা সামগ্ৰীৰ উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত মহিলা সমবায়; যাৰ জনপ্ৰিয় নাম লিজ্জত। সংস্থাটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মহিলাসকলক কৰ্মসংস্থাপনৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি সবলীকৰণ কৰা। ১৯৫৯ চনত মুম্বাইৰ সাতগৰাকী গুজৰাটী মহিলাৰ দ্বাৰা ৮০টকা মূলধনেৰে (আজিৰ হিচাপত ৮০ আমেৰিকান ডলাৰ)  আৰম্ভ কৰা এই সংস্থাটোৰ বাৰ্ষিক ব্যৱসায় ২০১৯ চনত ১৬০০ কোটি টকাতকৈ অধিক। ই সমগ্ৰ দেশৰ ৪৫,০০০ (২০২১ চনৰ হিচাপ মতে) মহিলাক কৰ্মসংস্থাপন প্ৰদান কৰে।

চহৰ অঞ্চলত কুটিৰ উদ্যোগ হিচাপে লিজ্জতৰ আৰম্ভণি হৈছিল যদিও পিছলৈ ই গ্ৰাম্য অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। নাৰী সবলীকৰণৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা এই সংস্থাটোক মহিলাসকলৰ উদ্যোগীকৰণৰ এক উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সমগ্ৰ ভাৰতত ৪৫,০০০ লিজ্জতৰ ভগ্নী প্ৰকল্পই একে সোৱাদ আৰু মানদণ্ডৰ ৪.৫ বিলিয়ন পাপড় তৈয়াৰ কৰে।
## ইতিহাস
মুম্বাইৰ সাতগৰাকী গুজৰাটী মহিলাই লিজ্জত আৰম্ভ কৰিছিল। এই মহিলা কেইগৰাকী গিৰগাওঁৰ পাঁচটা অট্টালিকাৰ *লোহানা নিবাস*ত বাস কৰিছিল। তেওঁলোকে নিজৰ একমাত্ৰ দক্ষতা অৰ্থাৎ ৰন্ধনবিদ্যাৰ সু-ব্যৱহাৰ কৰি এক বহনক্ষম জীৱিকা সৃষ্টিৰ বাবে এটা উদ্যোগ আৰম্ভ কৰিব বিচাৰিছিল। এই সাতগৰাকী মহিলা হৈছে যশৱন্তীবেন যমনাদাস পোপট,পাৰ্বতীবেন ৰামদাস থোদানি, উজামবেন নৰনদাস কুন্দলিয়া, ভানুবেন এন. টান্না, লাগুবেন অমৃতলাল গোকানি, জয়াবেন ভি. বিথালনী আৰু দিৱালীবেন লুক্কা।

মহিলাসকলে চাৰ্ভেণ্টছ অফ ইণ্ডিয়া ছ’চাইটিৰ সদস্য তথা সমাজকৰ্মী ছগনলাল কৰমসী পাৰেখৰ পৰা ৮০ টকা ঋণ লৈছিল। তেওঁলোকে এজন লক্ষ্মীদাস ভাই নামৰ লোকচানত চলি থকা পাপড় নিৰ্মাণৰ উদ্যোগ এটা ক্ৰয় কৰি লয়। ১৯৫৯ চনৰ ১৫ মাৰ্চত তেওঁলোকে নিজৰ অট্টালিকাৰ টেৰেচত গোট খাই ৪টা পেকেট পাপড়েৰে উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। ভূলেশ্বৰৰ এজন চিনাকি বেপাৰীৰ যোগেদি তেওঁলোকৰ উৎপাদিত সামগ্ৰীখিনি বিক্ৰী কৰিবলৈ ধৰিলে। আৰম্ভণিৰে পৰাই মহিলাসকলে সিদ্ধান্ত লৈছিল যে সংস্থাটোৱে লোকচান হ'লেও তেওঁলোকে অনুদান বা সহায় বিচাৰি কাৰো ওচৰলৈ নাযায়।

ছগনলাল পাৰেখ, যাৰ জনপ্ৰিয়ভাবে চাগনবাপা নামেৰে পৰিচিত আছিল, তেওঁ এই উদ্যোগী মহিলাসকলৰ পথ প্ৰদৰ্শক হৈ পৰিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত মহিলাসকলে দুটা ভিন্ন মানৰ পাপড় বনাইছিল; কম গুণমানৰটো কম দামত বিক্ৰী কৰিবলৈ। চাগনবাপাই তেওঁলোকক এটা মানকৰ পাপড় বনাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল আৰু গুণগত মানৰ ক্ষেত্ৰত কেতিয়াও আপোচ কৰিবলৈ হাক দিছিল। তেওঁ ব্যৱসায়িক উদ্যোগ হিচাপে চলোৱা আৰু সঠিক হিচাপ ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।

লিজ্জতৰ সমবায় সংস্থা হিচাপে সম্প্ৰসাৰণ ঘটিল। প্ৰথম অৱস্থাত তাত কম বয়সীয়া ছোৱালীয়েও যোগদান কৰিব পাৰিছিল যদিও পিছলৈ ওঠৰ বছৰ প্ৰৱেশৰ নূন্যতম বয়স হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। তিনিমাহৰ ভিতৰতে পাপড় তৈয়াৰ কৰা মহিলাৰ সংখ্যা প্ৰায় ২৫ গৰাকী হয়গৈ। কম সময়ৰ ভিতৰত মহিলাসকলে ব্যৱসায়ৰ বাবে আৰু বাচন-বৰ্তন, আলমাৰী, চৌকা আদি কিছুমান সঁজুলি কিনে। প্ৰথম বছৰত সংস্থাটোৰ বাৰ্ষিক বিক্ৰী আছিল ৬১৯৬ টকা। ভঙা পাপড়বোৰ ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ মাজত বিতৰণ কৰি দিছিল।

## ৰপ্তানি
ভাৰতৰ ১৭খন ৰাজ্যৰ ৮২টা শাখাৰ যোগেদি সমগ্ৰ দেশতে লিজ্জত পাপড়ৰ ব্যৱসায় চলি আছে। বৰ্তমান লিজ্জতে মাৰ্চেণ্ট এক্সপ’ৰ্টাৰৰ সহায়ত নিজৰ সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰে। তেওঁলোকে নিজৰ সামগ্ৰী আমেৰিকা, যুক্তৰাজ্য, ফ্ৰান্স, জাৰ্মানী, ইটালী, মধ্যপ্ৰাচ্যৰ দেশ, থাইলেণ্ড, ছিংগাপুৰ, হংকং (চীন), নেদাৰলেণ্ড, জাপান, কানাডা, অষ্ট্ৰেলিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকাকে ধৰি ২৫খনৰো অধিক দেশলৈ ৰপ্তানি কৰে।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহিলা সংগঠন
শ্ৰেণী:উদ্যোগ
বিদেশীয়া

**বিদেশীয়া** বা **বহৰা বহাৰ** () ভিখাৰী ঠাকুৰ ৰচিত এখন ভোজপুৰী নাটক। ভিখাৰী ঠাকুৰে নাৰী সবলীকৰণ, প্ৰব্ৰজন আৰু দৰিদ্ৰতাৰ ওপৰত লিখা কেইবাখনো নাটকৰ ভিতৰত ই অন্যতম। এই নাটকখন ইমানে জনপ্ৰিয় হৈছিল যে ই ভোজপুৰী অঞ্চলৰ লোকনাট্য শৈলীত পৰিণত হয়। কিছুমান পণ্ডিতেও ইয়াক সেই সময়ত ৰামায়ণৰ দৰেই জনপ্ৰিয় হৈছিল বুলি দাবী কৰিছে।

নাটকখনত ঊনবিংশ শতিকাৰ ভোজপুৰী সমাজৰ নাৰীৰ অৱস্থা, প্ৰব্ৰজন আৰু দৰিদ্ৰতাৰ সমস্যা চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ১৯১২ চনত এই নাটকখনৰ ৰচনা আৰু মঞ্চস্থ কৰা হয় আৰু ১৯১৭ চনত গ্ৰন্থ হিচাপে প্ৰকাশ পায়।
## নামকৰণ
নাটকখন প্ৰথমে *কলয়ুগ বহাৰ* আৰু পিছত *বহৰা বহাৰ* নামেৰে প্ৰকাশ পাইছিল। কিন্তু নাটকখনৰ মূল চৰিত্ৰটোৰ নাম বিদেশীয়া হোৱা বাবে নাটকখন *বিদেশীয়া* নামেৰে বিখ্যাত হয়গৈ।
## কাহিনীৰ সাৰাংশ
নাটকখনৰ আৰম্ভণিতে বিদেশীয়াই তেওঁৰ পত্নী প্যাৰী সুন্দৰীৰ ওচৰত জীৱিকাৰ বাবে গাঁও এৰি কলিকতালৈ যোৱাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে। ঘৈণীয়েকে তেওঁক বাধা দিয়ে। কিন্তু তেওঁ হকাবাধা নশুনি কলকাতালৈ গুচি যায়। কলকাতালৈ যোৱাৰ পিছত তেওঁ বহু বছৰ ঘৰলৈ উভতি নাহে আৰু প্যাৰীয়ে তেওঁৰ বাবে অপেক্ষা কৰি ৰয়।

এদিন এজন যাত্ৰী বাতহিয়াই গাঁৱৰ মাজেৰে গৈ আছিল। প্যাৰী সুন্দৰীয়ে তেওঁক বিদেশীয়ালৈ তেওঁৰ খবৰ কঢ়িয়াই নিবলৈ অনুৰোধ কৰে। বাতহিয়াই কলিকতা গৈ দেখে যে ইতিমধ্যে বিদেশীয়াই চাল’নী নামৰ এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰাইছে। বাতহীয়াই তাক প্যাৰীৰ অৱস্থাটোৰ বিষয়ে কয় যে  বছৰ বছৰ ধৰি প্যাৰীয়ে তেওঁৰ বাবে কিমান আগ্ৰহেৰে অপেক্ষা কৰি আছে। বিদেশীয়াই নিজৰ ভুলটো উপলব্ধি কৰি ঘৰলৈ উভতি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। চাল’নীয়ে তেওঁক নাযাবলৈ কয় যদিও তেওঁ ঘৰলৈ উভতি যায়। ঘৰলৈ গৈ দুৱাৰত টোকৰ মাৰে। প্যাৰীয়ে ভয় খাই কোন বুলি সোধে। বিদেশীয়াক দেখি প্যাৰী অচেতন হৈ পৰে। ইফালে চাল’নীও পিছে পিছে আহি বিদেশীয়াৰ গাঁও পায়। অৱশেষত প্যাৰীয়েও চাল’নীক সতিনী বুলি গ্ৰহণ কৰে।
 
## চৰিত্ৰ

*বিদেশীয়া- মুখ্য চৰিত্ৰ, যিয়ে জীৱিকাৰ বাবে কলকাতালৈ যায় আৰু তাতেই পুনৰ্বিবাহ কৰায়
*প্যাৰী সুন্দৰী- বিদেশীৰ পত্নী
*বাতহিয়া- ভ্ৰমণকাৰী
*চাল’নি- বিদেশীয়াৰ দ্বিতীয় পত্নী
*দেৱৰ- বিদেশীয়াৰ ভায়েক
*দোস্ত- বিদেশীয়াৰ বন্ধু
*অন্য চৰিত্ৰ- দুটা শিশু, এজন গাওঁলীয়া মানুহ
*লব্বৰ- তেওঁলোকক ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নাটত বিদুষক বুলি কোৱা হয়। দৰ্শকক হুহৱাৱলৈ তেওঁলোক সাধাৰণতে নাটৰ মাজত প্ৰবেশ কৰে।

## জনপ্ৰিয়তা আৰু প্ৰভাৱ
নাটকখন উত্তৰ ভাৰতীয় ৰাজ্য, যেনে বিহাৰ, উত্তৰ প্ৰদেশ, ঝাৰখণ্ড আৰু পশ্চিম বংগত জনপ্ৰিয় হৈছিল। এনে জনপ্ৰিয়তাৰ বাবেই ই ভোজপুৰী লোকনাট্যৰ পৰ্যায়লৈ উত্তৰণ হৈছিল। *বিদেশীয়া* প্ৰতি বছৰে নন্দিকাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় থিয়েটাৰ মহোৎসৱত মঞ্চস্থ হয়। হিন্দী নাটকত *বিদেশীয়া*ৰ লোকনাট্য শৈলীৰ অভিযোজন কৰা হৈছে। *হৰিকেশ মুলুক* আৰু *মাটি গাড়ী* শীৰ্ষক নাটকে *বিদেশীয়া*ৰ শৈলী ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰভূত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কানাড়া নাটক *ৰূপসেনা*ও *বিদেশীয়া*ৰ আধাৰত ৰচিত।

## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:নাটক
শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
ক্ৰ'য়েচিয়াৰ নাৰী

thumb|লোককথাৰ সাজ পৰিধান কৰি হাংগেৰীত কেইগৰাকীমান ক্ৰ'য়েচিয়ান যুৱতী
**ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ নাৰীসকল** () মুঠ জনসংখ্যাৰ আধা অংশৰ প্ৰতিনিধি আৰু তেওঁলোকে আধুনিক ক্ৰ'ৱেচিয়ান সংস্কৃতিত বহুলাংশে পুৰুষৰ সমান।

২০১১ চনৰ ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ক্ৰ'ৱেচিয়াত মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪,২৮৪,৮৮৯গৰাকীৰ ভিতৰত ২,২১৮,৫৫৪ গৰাকী মহিলা।

জন্মৰ সময়ত ক্ৰ'য়েচিয়াত লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১.০৬ জন পুৰুষৰ বিপৰীতে ১গৰাকী মহিলা৷ এই পৰিসংখ্যা চৌধ্য বছৰ বয়সলৈকে প্ৰযোজ্য৷ আনহাতে ১৫বছৰৰ পৰা ৬৪ বছৰৰ মাজৰ বয়সক্ৰমৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ অনুপাত হৈছে প্ৰতি ১ গৰাকী মহিলাৰ বিপৰীতে ০.৯৯ পুৰুষ।কিন্তু ৬৪ বছৰৰ ঊৰ্ধৰ বয়সত এই অনুপাত প্ৰতি ১ গৰাকী মহিলাৰ বিপৰীতে ০.৬৪ পুৰুষ। মুঠ জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত লিংগৰ অনুপাত প্ৰতি ১ গৰাকী মহিলাৰ বিপৰীতে ০.৯৩ পুৰুষ।ক্ৰ’ৱেচিয়াত মহিলাৰ প্ৰত্যাশিত আয়ুস হৈছে ৮০.১ বছৰ (২০১২)।

২০০৯ চনত ক্ৰ’ৱেচিয়াত ৪৪,৫৭৭ টা শিশু জীৱিত অৱস্থাত জন্ম হৈছিল, য’ত ২২,৮৭৭ জন ল'ৰা আৰু ২১,৭০০ টা কন্যা শিশু আছিল।  এই সকলোবোৰেই চিকিৎসালয়ত সম্পন্ন কৰা হৈছিল৷ অন্যান্য ঠাইত মাত্ৰ ৩৪টা শিশুহে জন্ম হৈছিল। মুঠ সংখ্যাৰ ভিতৰত ৩৮,৮০৯টা সন্তান বিবাহত বা বিবাহৰ ৩০০ দিনৰ ভিতৰত জন্ম হৈছিল৷ প্ৰথম সন্তান জন্মৰ সময়ত মাতৃসকলৰ গড় বয়স আছিল ২৭ বছৰ ৫ মাহ। ১৫–৪৯ বছৰ বয়সৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে দেশখনত প্ৰজননৰ হাৰ অৰ্থাৎ প্ৰতি ১০০০গৰাকী মহিলাই জন্ম দিয়া শিশুৰ সংখ্যা ৪২.৯৷ 

২০১৪ চনত দেশখনত মুঠতে ১৩.৪২ মিলিয়ন কৰ্মত নিয়োজিত ব্যক্তি আছিল৷ তাৰে ভিতৰত ৪৬% মহিলাৰ লগত জড়িত।

২০১৩ চনত ক্ৰ’ৱেচিয়াত মহিলাৰ মৃত্যুৰ প্ৰধান কাৰণ আছিল ৰক্তসঞ্চালন তন্ত্ৰৰ ৰোগ য'ত আক্ৰান্ত হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা আছিল ৫৪.৩%৷ দ্বিতীয়তে দেখা গৈছিল টিউমাৰ, য'ত আক্ৰান্ত হোৱা মহিলাৰ সংখ্যা আছিল ২৩.৬%। মৃত্যুৰ আন উল্লেখযোগ্য কাৰণসমূহ হ’ল: (ক) আঘাত, বিষক্ৰিয়া আৰু অন্যান্য বাহ্যিক কাৰণ (৪.৩%), (খ) শ্বাস-প্ৰশ্বাসতন্ত্ৰৰ ৰোগ (৩.৫%),(গ) পাচনতন্ত্ৰৰ ৰোগ (৩.৩%), আৰু (ঘ) অন্তঃস্ৰাৱী, পুষ্টি আৰু বিপাকীয় ৰোগ (২.৮%) ৷

ক্ৰ’ৱেচিয়াৰ ইতিহাসত কেইবাগৰাকীও উল্লেখযোগ্য ক্ৰ’ৱেচিয়ান মহিলাৰ বিষয়ে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।

জেলেনা নেলিপচিচ আছিল ব'ছনিয়াৰ ৰাণী। বিট্ৰিকা ফ্ৰেংকোপান আছিল সম্ভ্ৰান্ত মহিলা আৰু বিবাহৰ জৰিয়তে তেখেত হুনিয়াড দুৰ্গৰ উত্তৰাধিকাৰী। ফ্ৰেংকোপান পৰিয়ালৰ আনা কাটাৰিনা জৰিনস্কাও আছিল এগৰাকী সম্ভ্ৰান্ত মহিলা৷ তেওঁক কলাৰ পৃষ্ঠপোষক, লেখিকা আৰু দেশপ্ৰেমিক হিচাপে স্মৰণ কৰা হয়। তেওঁৰ কন্যা জেলেনা জিৰিনস্কিক জাতীয় নায়িকা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসৰ আন এগৰাকী উল্লেখযোগ্য নাৰী হৈছে সাভকা ডাবচেভিচ-কুচাৰ, যি কমিউনিষ্টৰ যুগত ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী মহিলা ৰাজনীতিবিদ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ পঞ্চম প্ৰধানমন্ত্ৰী তথা ক্ৰ'ৱেচিয়াৰ প্ৰথম মহিলা প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ আসনত বহিছিল৷
## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নাৰীবাদ
শ্ৰেণী:নাৰী
শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ
শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী
নং টানি

**নং টানি** () বা **নাং টানি** থাই লোককথাৰ এক নাৰী আত্মা বা উপদেৱতা (দেৱী)। লোক পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁক বনৰীয়া কলৰ গছত বাস কৰা এগৰাকী যুৱতীৰ ৰূপত কল্পনা কৰা হয়। এই কলগছক থাই ভাষাত *ক্লুয়াই টানি* বুলি জনা যায়।

*নাং টানি* গছৰ সৈতে জড়িত এক প্ৰকাৰৰ অশৰীৰি নাৰী বা পৰী হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিব পাৰি। এই শ্ৰেণীৰ অশৰীৰিক সাধাৰণতে *নাং মাই* নামেৰে জনা যায়। কম্বোডিয়াৰ লোককথাৰ লগতে লাওছৰ জনপ্ৰিয় পৰম্পৰাতো একেধৰণৰ আত্মাৰ অস্তিত্ব আছে। 

নাং টানিক *ফি টানি* বা *ফ্ৰাই টানি* বুলিও কোৱা হয়। 

## কিংবদন্তি
নং টানিয়ে বনৰীয়া কল গছৰ জোপাসমূহত বাস কৰে আৰু জনপ্ৰিয় চিত্ৰণত তেওঁক সেউজীয়া পৰম্পৰাগত থাই সাজ-পোছাক পিন্ধা এগৰাকী ধুনীয়া যুৱতী হিচাপে উপস্থাপন কৰা হয়। অধিকাংশ সময়তে *ফি টানি*য়ে দেখা নিদিয়ে। কিন্তু বিশেষকৈ পূৰ্ণিমা ৰাতিত তেওঁক গছৰ পৰা ওলাই অহা দেখা যায়। তেওঁৰ দেহৰ বৰণ গছজোপাৰ লগত মিলি যোৱাকৈ সেউজীয়া। কিন্তু তেওঁৰ ওঁঠৰ ৰং পকা আইভি লাউৰ দৰে ৰঙা। তেওঁৰ চুলিকোছা ক’লা ৰঙৰ আৰু ই মেলি থোৱা অৱস্থাত থাকে। সাধাৰণতে তেওঁক থিয় হৈ থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয় আৰু ভৰি দুখনে মাটি স্পৰ্শ নকৰে। অৰ্থাৎ তেওঁ শূন্যতে ভাহি থাকে। কিছুমান আধুনিক চিত্ৰণত নং টানিৰ শৰীৰৰ তলৰ অংশটোক এক বায়ৱীয় ৰূপেৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে। তেওঁ কঁকালৰ কাপোৰখন গছৰ ডালৰ পৰা নিৰ্গত হয়।

*টানি* বসবাস কৰা জোপাৰ পৰা গছ কটাটো অশুভ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁক উদ্দেশ্যি মিঠাই, ধূপকাঠি আৰু ফুল আদি উছৰ্গা কৰা হয়। মানুহে প্ৰায়ে টানি বসবাস কৰা বুলি ধৰা কলগছজোপাৰ ডালত দীঘলীয়া ৰঙীন চাটিন কাপোৰ বান্ধি লয়। *ক্লুয়াই টানি* প্ৰজাতিৰ কলৰ গছ খেতি কৰা জাতৰ অন্তৰ্গত নহয়। অশৰীৰিৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে মানুহে ঘৰৰ ওচৰত এই কলগছসমূহ থকাটো পছন্দ নকৰে আৰু গাঁৱৰ চৌহদৰ ভিতৰতো ইয়াক পোৱা নাযায়। কিন্তু এই কলগছৰ জোপাসমূহ বসতিপ্ৰধান অঞ্চলৰ পৰা অলপ দূৰত, প্ৰায়ে গাঁৱৰ বাহিৰত বা পথৰ কাষত খেতি কৰা পথাৰবোৰৰ দাঁতিত পোৱা যায়। দেখাত খোৱা কলৰ দৰেই যদিও ইয়াৰ ফল খাব পৰা নহয়। থাইলেণ্ডত ইয়াৰ পাত সাধাৰণতে স্থানীয়ভাৱে উৎপাদিত মিঠাইত মেৰিয়াই লোৱা হয় আৰু পৰম্পৰাগত চিকিৎসাত আলচাৰৰ চিকিৎসাৰ বাবে ফুলসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

থাইলেণ্ডৰ মৌখিক কিংবদন্তি অনুসৰি এই অশৰীৰিগৰাকীয়ে পুৰুষৰ ক্ষতি কৰিব পাৰে। বিশেষকৈ যিসকলে নাৰীৰ ওপৰত অন্যায় কৰিছে তেওঁলোকক নঙ টানিয়ে ক্ষতি কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিন্তু তেওঁক সৰহভাগ সময়তে উপকাৰী বুলি গণ্য কৰা হয়। *নাং টানি* সাধাৰণতে কোমল স্বভাৱৰ আৰু তেওঁ পথচাৰী বৌদ্ধ ভিক্ষুসকলক খাদ্যৰ যোগান ধৰিব পাৰে। বিভিন্ন আকৃতি আৰু আকাৰৰ নাং টানিৰ বৈশিষ্ট্যযুক্ত তাবিজ জনসাধাৰণৰ মাজত জনপ্ৰিয়। কিছুমান লোকে *নাং টানিয়ে* বসবাস কৰা বুলি পৰিচিত কলৰ গছৰ ডালত দীঘলীয়া ৰেচম বান্ধে।

## আধুনিক অভিযোজন
থাইলেণ্ডৰ কিছুমান চলচ্চিত্ৰ যেনে *নাং* *ফ্ৰাই টানি* (১৯৬৭) আদি জনপ্ৰিয় ধ্ৰুপদী।  পৰৱৰ্তী সময়ত *নাং টানি* *টানি থি ৰাক*, *মন ৰাক নাং ফ্ৰাই পঠা নাং টানি* আৰু *ফ্ৰাই টানি* (২০০০) কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত নাং টানিয়ে মূল ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁক আন আন ছবি যেনে *নাং ফ্ৰাই খানং ৰাক* আদিতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাত অৱতাৰণা কৰা হৈছে।  থাইলেণ্ডৰ চিলভেনিয়া লাইট বাল্বৰ বিজ্ঞাপনতো *টানি*ৰ চৰিত্ৰ দেখা যায়।

এই নাৰী আত্মা থাই জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত অতিশয় জনপ্ৰিয়।ন তেওঁৰ বিষয়ে থাই কমিক বুক আৰু সাধুৰ কিতাপত কেতিয়াবা হাস্যৰসময়ভাৱেও উপস্থাপন কৰা হৈছে।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বৌদ্ধ কিংবদন্তি
শ্ৰেণী:কিংবদন্তিমূলক জীৱ
শ্ৰেণী:দেৱী
চুনীবালা দেৱী

**চুনীবালা দেৱী** (; ১৮৭৫-১৯৫৫) এগৰাকী মঞ্চ আৰু চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী আছিল। তেওঁক বিশেষকৈ সত্যজিৎ ৰায়ৰ পথেৰ পাঁচালী ছবিখনত অপুৰ বিধবা পেহীয়েক ইন্দিৰ ঠাকুৰনৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে জনাজাত। এই চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ বসয় আছিল ৮০ বছৰ। ছবিখন থিয়েটাৰত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বেই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।
## সংক্ষিপ্ত জীৱনী
১৮৭৫ চনত চুনীবালাৰ জন্ম হোৱা বুলি কোৱা হয়। এটা দৰিদ্ৰ পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৩০ চনত তেওঁ আকস্মিকভাবে *বিগ্ৰহ* নামৰ ছবি এখনত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। ১৯৩২ চনত ৰবীন্দ্ৰ নাথ ঠাকুৰৰ পৰিচালনাত, তেওঁৰে ৰচিত নাট *নটীৰ পূজা*ত অভিনয় কৰে। ১৯৩৯ চনত *ৰিক্তা*ত অভিনয় কৰে। ইয়াৰ পিছত শেষ জীৱনত আৰু এখন ছবি, সত্যজিৎ ৰয়ৰ *পথেৰ পাঁচালী*ত অভিনয় কৰে। ১৯৫৫ চনত কলকাতাত ইনফ্লুয়েঞ্জা ৰোগত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। 
## পথেৰ পাঁচালীত অভিনয়
সত্যজিত ৰায়ে বিভূতিভূষণ বন্দোপধ্যায়ৰ চুটিগল্প*পথেৰ পাঁচালী*ৰ আধাৰত একে নামেৰে চলচ্চিত্ৰ এখন নিৰ্মাণৰ বাবে সিদ্ধান্ত লয়। ইতিমধ্যে সকলো কাষ্টিং হৈ যায় যদিও ছবিৰ মূল চৰিত্ৰ অপুৰ বিধবা পেহীয়েক ইন্দিৰ ঠাকুৰনৰ চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰাৰ বাবে বৃদ্ধা অভিনেত্ৰী এগৰাকী বিচাৰি পোৱা নাছিল। কম বয়সীয়া অভিনেত্ৰী এগৰাকীক বৃদ্ধাৰ মেকআপ দি অভিনয় কৰোঁৱাত ৰায়ৰ প্ৰবল আপত্তি আছিল। বহুতো বিচাৰ-খোচাৰৰ অন্তত পথেৰ পাঁচালীৰে এগৰাকী অভিনয় শিল্পী ৰেবা দেৱীৰ সহযোগত কলকাতাৰ নিষিদ্ধ পল্লী এটাত বাস কৰা চুনীবালা দেৱীক বিচাৰি উলিয়ায়।  

চুনীবালাই অভিনয় কৰিবলৈ মান্তি হয়। তেওঁক প্ৰতিদিনে ২০ টকাকৈ পাৰিশ্ৰমিক দিয়া হয়। যদিও চুনীবালাৰ চেহেৰা ইন্দিৰ ঠাকুৰনৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল, কিন্তু যথেষ্ঠ বৃদ্ধ হোৱা বাবে ৰায়ৰ শংকা আছিল অভিনয় কৰিব পাৰিব নে নোৱাৰে বুলি। এই সংক্ৰান্তত ৰায়ে লিখিছে, “পসত্তৰ বছৰীয়া বৃদ্ধা, গাল দুখন ভঙা, পিঠিখন অলপ বেঁকা আৰু শৰীৰটো সন্মুখলৈ হাওলা; দূৰৈৰ বস্তুবোৰো ভালদৰে দেখা পোৱা নাছিল – বিভূতিভূষণে দিয়া বৰ্ণনাৰ সৈতে খাপ খোৱাকৈ অভিনেত্ৰী বিচাৰি পোৱাটো সহজ নাছিল। আমি বিজ্ঞাপনত বাৰে বাৰে ঘোষণা কৰিছিলো: ‘কোনো মেক-আপ এই ছবিখনত ব্যৱহাৰ কৰা নহ’ব’। এনেকুৱা নাছিল যে বৰ্ণনাৰ সৈতে খাপ খোৱা বৃদ্ধা এগৰাকী বিচাৰিবলৈ আমি চেষ্টা কৰা নাছিলো। কিন্তু চেহেৰাটোৱেই একমাত্ৰ কথা নাছিল, আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তাটো আছিল সত্তৰৰ ঘৰত ভৰি দিয়া এগৰাকী বৃদ্ধাই আউটডোৰ শ্বুটিঙৰ কষ্ট সহ্য কৰিব পাৰিবনে? তাৰোপৰি বয়সে মানুহৰ মানসিক দক্ষতাত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ইন্দিৰৰ স্মৃতিশক্তি বিশ্বাস কৰিব পৰা যাবনে?”

অৱশ্যে সকলো শংকা দূৰ কৰি চুনীবালাই যি অভিনয় কৰিলে, তাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে মেনিলা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ খিতাপ জিকিবলৈ সক্ষম হয়। ছবিখন সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত চুনীবালাৰ শৰীৰ বেযা হোৱাত পৰিচালক ৰায়ে তেওঁৰ ঘৰলৈকে প্ৰজেক্টৰ লৈ আহি ছবিখন দেখুৱায়। ছবিগৃহত মুক্তি পোৱাৰ পূৰ্বেই ইতিমধ্যে তেওঁৰ মৃত্যু হয়।  
## চলচ্চিত্ৰপঞ্জী
*বিগ্ৰহ* (১৯৩০)
*ৰিক্তা* (১৯৩৯)
* [[পথেৰ পাঁচালী]]* (১৯৫৫)
## সন্মান
*পথেৰ পাঁচালী*ত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে চুনীবালাই মেনিলা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। অৱশ্যে ইয়াৰ পূৰ্বেই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। আন্তৰ্জাতিক পুৰস্কাৰ পোৱা তেৱেঁ প্ৰথম ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী। ১৯৫৮ চনত এই ছবিখন নিউয়ৰ্কত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। তাত বহু গুণমুগ্ধ লোকে তেওঁৰ অভিনয়ৰ ভূষসী প্ৰশংসা কৰে।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 
* The Making of Pather Panchali

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মঞ্চ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি