সঞ্জীৱ সান্যাল

**সঞ্জীৱ সান্যাল** () এজন ভাৰতীয় অৰ্থনীতিবিদ, লেখক আৰু জনপ্ৰিয় ইতিহাসবিদ। তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অৰ্থনৈতিক পৰামৰ্শদাতা পৰিষদৰ সদস্য, আৰু ২০১৭ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক জৰীপৰ ছটা সংস্কৰণ প্ৰস্তুত কৰাত তেখেতে সহায় কৰিছে।  সান্যালে ভাৰতীয় ইতিহাসৰ ওপৰত কেইবাখনো গ্ৰন্থ লিখি মিশ্ৰিত সমালোচনা লাভ কৰিছে।

## প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা
কলকাতাত জন্মগ্ৰহণ কৰা সঞ্জীৱ সান্যালে ছেইণ্ট জেভিয়াৰ স্কুল আৰু ছেইণ্ট জেমছ স্কুলত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ শ্ৰী ৰাম কলেজ অৱ কমাৰ্চৰ পৰা অৰ্থনীতিত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত সান্যালে ছেইণ্ট জন কলেজৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে (১৯৯২–১৯৯৫), য'ত তেওঁ ৰোডছ স্কোলাৰ আছিল।

## কৰ্মজীৱন
২০০৮ চনলৈকে সান্যালে ডয়চে বেংকত কাম কৰিছিল আৰু *লেণ্ড অৱ দ্য চেভেন ৰিভাৰ্ছ*ৰ গৱেষণা আৰু লিখাৰ কাম কৰিছিল আৰু ২০১১ চনত তেখেত ভাৰতলৈ উভতি আহে। ২০১৫ চনত ডয়চে বেংকৰ পৰা পদত্যাগ কৰাৰ সময়ত তেখেত বেঙ্কৰ এজন পৰিচালন সঞ্চালক  আৰু গোলকীয় কৌশলবিদ আছিল।  

২০১৭ চনত তেখেতে ভাৰতীয় বিত্ত মন্ত্ৰালয়ৰ প্ৰধান অৰ্থনৈতিক উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু সেই চাকৰিটোত ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক জৰীপৰ ছটা সংস্কৰণ প্ৰস্তুত কৰাত সহায় কৰে। ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেখেত প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ অৰ্থনৈতিক পৰামৰ্শদাতা পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে।

## দৰ্শনসমূহ
সান্যাল *নেহৰুৰ সমাজবাদ*ৰ সমালোচক যি তেওঁ "আভ্যন্তৰীণভাৱে চোৱা সাংস্কৃতিক মনোভাৱ"ৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি গণ্য কৰে। নেহৰু আৰু পি. সান্যালে ১৯৯১ চনৰ উদাৰীকৰণ সংস্কাৰক ভাৰতীয় নৱজাগৰণৰ আগজাননী হিচাপে প্ৰশংসা কৰে, আৰু অৰ্থনৈতিক বিষয়সমূহত জটিল অভিযোজিত ব্যৱস্থাৰ কাঠামো প্ৰয়োগৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়ায়।

তেখেতৰ মতে, ভাৰতৰ ইতিহাস-লেখাক "ঔপনিৱেশিক, নেহৰুবাদী আৰু মাৰ্ক্সবাদী" পক্ষপাতিত্বৰে বিকৃত কৰা হৈছে। সেয়েহে সান্যালৰ মতে প্ৰাথমিক উৎসসমূহ "সঠিকভাৱে পুনৰ বিবেচনা" কৰি ইতিহাসৰ "পুনৰ্লিখন"ৰ প্ৰয়োজন হৈছে। *দ্য অ'চেন অৱ চুৰ্ণ*ত সান্যালে যুক্তি আগবঢ়াইছে যে অশোকৰ মানৱীয় প্ৰতিচ্ছবি অংকন কৰাত ব্যৱহৃত প্ৰাথমিক উৎসসমূহকো গণহত্যাকাৰী অত্যাচাৰী হিচাপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।সান্যালৰ মতে অশোকে কলিংগ যুদ্ধত হোৱা বিলাপৰ বাবে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা নাছিল বৰঞ্চ জৈনসকলৰ ৰাজনৈতিক হেঁচাতহে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।  অশোকক "আধুনিক মৌলবাদী"ৰ সৈতে তুলনা কৰিবলৈ আন বহুতো উৎসৰ বিচৰা হৈছে, যাৰ ধৰ্ম মহামাতাসকল আছিল "ধৰ্মীয় আৰক্ষী"। আনহাতে ধৰ্মীয় সহনশীলতাৰ বিষয়ে বিখ্যাত আদেশসমূহক অপপ্ৰচাৰ হিচাপে পঢ়া হয়।

সান্যালে অশোকক "মহান ৰজা" হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবে নেহৰুবাদী প্ৰকল্পটোক দোষাৰোপ কৰে আৰু ইতিহাসৰ উত্তৰ-সমাজবাদী পঠনৰ জৰুৰী প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।সান্যালৰ এই পঠনৰ সংস্কৰণত কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰটো হৈছে চাণক্য, যি "তক্ষশীলা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক" আৰু যিয়ে চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যক সৰ্বভাৰতীয় সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু যিয়ে তাৰ পিছত কেন্দ্ৰীভূত মৌৰ্য অৰ্থনীতিৰ বিষয়ে অৰ্থশাস্ত্ৰ লিখিছিল।সান্যালে বিশ্বাস কৰে যে, আমি ভাৰতৰ "সোণালী যুগ"লৈ ঘূৰি আহিব পাৰোঁ যিয়ে "যোগ, বীজগণিত, শূন্যৰ ধাৰণা, ডাবা, প্লাষ্টিক চাৰ্জাৰী, ধাতুবিদ্যা, হিন্দু ধৰ্ম, আৰু বৌদ্ধ ধৰ্ম"ৰ জন্ম দিছিল

## সন্মান
নগৰীয়া বিষয়সমূহৰ ওপৰত কৰা কামৰ বাবে ২০০৭ চনত সান্যালে আইজেনহাৱাৰ ফেল'শ্বিপ লাভ কৰে। ২০১০ চনত বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চই তেখেতক *ইয়ং গ্ল'বেল লিডাৰ* হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেখেত ছিংগাপুৰৰ নেচনেল ইউনিভাৰ্চিটিৰ ইনষ্টিটিউট অৱ পলিচি ষ্টাডিজৰ এডজাণ্ট সভ্য, আইডিএফচি ইনষ্টিটিউট (মুম্বাই)ৰ সভ্য আৰু জ্যেষ্ঠ সভ্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। ৰয়েল জিঅ'গ্ৰাফিক ছ'চাইটি, লণ্ডনৰ ফেলো, অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিজিটিং স্কোলাৰ, ইনষ্টিটিউট অৱ পলিচি ষ্টাডিজ (চিংগাপুৰ)ৰ এডজাণ্ট ফেলো, আৰু ৱৰ্ল্ড ৱাইড ফাণ্ড ফৰ নেচাৰ (পূৰ্বতে ৱৰ্ল্ড ৱাইল্ড লাইফ ফাণ্ড)ৰ তেখেত জ্যেষ্ঠ সভ্য।

## গ্ৰন্থসমূহ
* দ্য ইণ্ডিয়ান ৰেনেছাঁ: এহাজাৰ বছৰৰ অৱনতিৰ পিছত ভাৰতৰ উত্থান, ৱৰ্ল্ড চাইন্টিফিক, ২০০৮, ২৬৪ পৃষ্ঠা।
* লেণ্ড অৱ দ্য চেভেন ৰিভাৰ: এ ব্ৰিফ হিষ্ট্ৰী অৱ ইণ্ডিয়াছ জিঅ'গ্ৰাফী, পেংগুইন, ২০১৩, ১৯২ পৃষ্ঠা।
* দ্য ইনক্ৰিডিবল হিষ্ট্ৰী অৱ ইণ্ডিয়াছ জিঅ’গ্ৰাফী, পেংগুইন, ২০১৫, ২৬৪ পৃষ্ঠা।
* দ্য অ’চেন অৱ চাৰ্ন: হাউ দ্য ইণ্ডিয়ান অ’চেন শ্বেপড হিউমেন হিষ্ট্ৰী, পেংগুইন, ২০১৭, ৩২৪ পৃষ্ঠা।
* লাইফ অভাৰ টু বিয়েৰ এণ্ড অদাৰ ষ্ট'ৰীজ, পেংগুইন, ২০১৮, ২৩২ পৃষ্ঠা।
* ইণ্ডিয়া ইন দ্য এজ অৱ আইডিয়াছ: চিলেক্ট ৰাইটিংছ, ২০০৬-২০১৮, ৱেষ্টলেণ্ড, ২০১৮, ৩১৮ পৃষ্ঠা।
## স্তম্ভলেখক
হিন্দুস্তান টাইমছ, প্ৰজেক্ট চিণ্ডিকেট, দ্য ইকনমিক টাইমছ, লাইভ মিন্ট, বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড, আৰু আন কেইবাটাও প্ৰকাশনৰ বাবে সান্যাল স্তম্ভলেখক।
## টোকা
* ডয়চে বেংকৰ বহু কৰ্মচাৰী আছে যাৰ চাকৰিৰ পদবী হৈছে পৰিচালন সঞ্চালক। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ডয়চে বেংকে ইউৰোপত ৬৩ জন আৰু আমেৰিকাত ২৪-৩৬ জন কৰ্মচাৰীক পৰিচালন সঞ্চালকৰ পদত পদোন্নতি দিছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:লেখক
শ্ৰেণী:অৰ্থনীতিবিদ
শ্ৰেণী:ইতিহাসবিদ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাসবিদ
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি