মাখন চাহ

**মাখন চাহ ()**
ইয়াক "ভোজা " তিব্বতী চাহক "চা ছুমা",চীনা ভাষাত: ছুয়ু চা (酥油茶), জোংখাত ছু জা (মাখনযুক্ত চাহ), লাডাখী ভাষাত চা ছু-কান বা গুৰ গুৰ চা, আৰু শ্বেৰপা ভাষাত ছু চায়া বা ফে চায়া, নেপাল, ভূটান, ভাৰত, পাকিস্তান, বিশেষকৈ খাইবাৰ পখতুনখোৱা আৰু গিলগীত-বাল্টিস্তান, আফগানিস্তান, কাজাখস্তান, তাজিকিস্তান, পূব তুৰ্কেস্তান, তিব্বত আৰু বৰ্তমানৰ চীন আৰু মধ্য এছিয়াৰ পশ্চিম অঞ্চল। পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক চাহপাত, য়াক মাখন, পানী, ছাম্পা (পোৰা বাৰ্লিৰ আটা) আৰু নিমখৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও গৰুৰ গাখীৰৰপৰা তৈয়াৰী মাখন এতিয়া অধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কাৰণ ই অধিক সহজে উপলব্ধ আৰু কম ব্যয়তে তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। 
## ইতিহাস

তিব্বতৰ চাহৰ ইতিহাস সপ্তম শতিকাৰ টাং বংশৰপৰাই আৰম্ভ হয়। কিন্তু তিব্বতত মাখনযুক্ত চাহ ত্ৰয়োদশ শতিকা, ফাগমোদ্ৰুপা বংশৰ সময়লৈকে জনপ্ৰিয় হৈ উঠা নাছিল। 

কিংবদন্তি অনুসৰি চীনৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰীয়ে তিব্বতৰ ৰজাৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল, যিয়ে পিছলৈ চীন আৰু তিব্বতৰ মাজত বাণিজ্যিক পথ স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল। এই বাণিজ্যিক পথেৰে চীনৰপৰা তিব্বতলৈ চাহ আহিছিল। পিছলৈ চীনৰপৰা অনা চাহত মাখন মিহলোৱা হৈছিল, কিয়নো মাখন তিব্বতী খাদ্যৰ প্ৰধান খাদ্য আছিল আৰু আছে। 

অষ্টম শতিকালৈকে তিব্বতত চাহ খোৱাটো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাত তিব্বতৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানতো চাহৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। 

আজিও তিব্বতত মাখন চাহৰ প্ৰচলন, আৰু তিব্বতীসকলে প্ৰতিদিনে ৬০টা সৰু কাপলৈকে চাহ খাব পাৰে। [ 

## প্ৰস্তুতি
 
 
উচ্চমানৰ মাখন চাহ বনাবলৈ পু-এৰহ চাহৰ পাত আধা দিন পানীত ডুবাই গাঢ় বাদামী ৰঙৰ কৰি লোৱা হয়। তাৰ পিছত চাহপাত চেকি সতেজ য়াক মাখন আৰু নিমখ দি চিলিণ্ডাৰত ঢালি লৰাই লৰাই লোৱা হয়। ফলত ষ্টু  বা ডাঠ তেলৰ দৰে তৰল পদাৰ্থ পোৱা যায়। তাৰ পিছত চাহৰ কাপ বা জাৰত ঢালি দিয়া হয়। 

আন এটা পদ্ধতি হ’ল পানী উতলাই তাত এমুঠি চাহপাত দি প্ৰায় ক’লা হোৱালৈকে ঠেককৈ ৰাখিব লাগে। তাৰ পিছত নিমখ দিব লাগে, আৰু ইচ্ছা কৰিলে অলপ চোডা দিব লাগে। তাৰ পিছত ঘোঁৰাৰ চুলি বা নলৰ চালনীৰে চাহখিনি চেকি কাঠৰ মাখনৰ পাত্ৰ এটাত ভৰাই ডাঙৰ মাখনৰ টুকুৰা এটা যোগ কৰা হয়। তাৰ পিছত চাহখিনি আকাংক্ষিত স্থায়িত্ব পোৱালৈকে মন্থন কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত গৰম ৰাখিবলৈ জুইশলাত ৰখা তামৰ পাত্ৰত ঢালি দিয়া হয়। যেতিয়া চাৰ্নাৰ উপলব্ধ নাথাকে, তেতিয়া কাঠৰ বাটি এটা আৰু জোৰেৰে লৰচৰ কৰিলেই হ’ব। 
প্ৰতিটো চাহৰ কেটলি আৰু কাপে এটা পৰিয়ালৰ জীৱন-ধাৰণৰ মানদণ্ড প্ৰতিফলিত কৰে। চিৰামিক পাত্ৰ বেছিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আনহাতে তাম বা ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰ উচ্চ মানদণ্ডৰ পৰিয়ালে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। 

তিব্বতৰ লাছাৰ গাণ্ডেন মঠত প্ৰতি নিশা সন্ন্যাসীসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত মাখনৰ চাহ প্ৰস্তুত কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁলোকে ডাঙৰ ডাঙৰ পাত্ৰত অসংখ্য চাহৰ ইটা সিজাই শ শ কিলোগ্ৰাম মাখন ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰতিটো খোজৰ লগত এটা প্ৰাৰ্থনা থাকে। চাহ প্ৰস্তুত হ’লে এজন সন্ন্যাসীয়ে ঘণ্টা বজাই আনক খবৰ দিয়ে যে চাহ সাজু হৈছে। 

আজিকালি চাহপাত, য়াক মাখন, কাঠৰ ঘিউ মন্থন আদি পোৱা নাযায়, তেতিয়া মানুহে প্ৰায়ে চাহৰ মোনা, বজাৰত উপলব্ধ বিভিন্ন ধৰণৰ মাখন, মন্থনৰ বাবে ব্লেণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰি মাখন চাহ তৈয়াৰ কৰে। 

## সামাজিক ৰীতি
 
বাটাৰ চাহ খোৱাটো তিব্বতী জীৱনৰ নিয়মীয়া অংশ। কামলৈ যোৱাৰ আগতে এজন তিব্বতী ব্যক্তিয়ে সাধাৰণতে এই পানীয়ৰ কেইবাটাও বাটি খায়, আৰু ইয়াক সদায় অতিথিসকলকো পৰিৱেশন কৰা হয়। যিহেতু মাখন ইয়াৰ মূল উপাদান, মাখন চাহে বহুত কেলৰি শক্তি প্ৰদান কৰে আৰু বিশেষকৈ উচ্চ উচ্চতাৰ বাবে ভাল। মাখনেও ওঁঠ ফাটি যোৱাত সহায় কৰিব পাৰে। 

তিব্বতী প্ৰথা অনুসৰি মাখন চাহ ব্যক্তিগত চুমুকত খোৱা হয় আৰু প্ৰতিটো চুমুকৰ পিছত গৃহস্থই বাটিটো পুনৰ ভৰাই দিয়ে। এইদৰে অতিথিজনে কেতিয়াও তেওঁলোকৰ বাটিটো খালী নকৰে; ই অহৰহ ভৰ-পূৰ হৈ থাকে। যদি আলহীয়ে মদ খাব নিবিচাৰে তেন্তে চাহখিনি এৰি যোৱাৰ সময় নোহোৱালৈকে অস্পৃশ্য কৰি থৈ তাৰ পিছত বাটিটো খালী কৰাটোৱেই উত্তম উপায়। এইদৰে শিষ্টাচাৰ মানি চলা হয় আৰু গৃহস্থই বেয়া অনুভৱ নকৰে। 

তিব্বতীসকলে পালন কৰা আন এটা প্ৰথা হ’ল শিশুটিয়ে মাকৰ গৰ্ভৰপৰা নিজৰ লগত লৈ অহা যিকোনো দুৰ্ভাগ্য দূৰ কৰিবলৈ শিশুৰ জন্মৰ কেইদিনমান পাছত উদ্‌যাপন কৰা। এই উদ্‌যাপনত সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃৰ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু আত্মীয়ই অংশগ্ৰহণ কৰে, যিয়ে শিশুটিৰ বাবে উপহাৰ আনে, য’ত য়াক বাটাৰ চাহও অন্তৰ্ভুক্ত। 

তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্ম এটা সাধাৰণ প্ৰথা, আৰু এই বিশ্বাসৰ বাবেই কৰ্ম পালমোৰ দৰে চাহত ইয়াক মাখন অতিশয় শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। তিব্বতী সন্ন্যাসীসকলে দিনটোত দুবাৰকৈ বাটাৰ চাহ খায় আৰু কেতিয়াবা এই পানীয় পকছুমা নামৰ বিশেষ চাউলৰ দাইলৰ সৈতে উপভোগ কৰে। 

মাখন চাহ ছাম্পা প্ৰস্তুত কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ছাম্পাৰ ওপৰত ঢালি বা ছাম্পাত ডুবাই ভালদৰে মিহলাই লোৱা হয়। 

চাহপাত বাৰে বাৰে উতলাই তৈয়াৰ কৰা এই ডাঠ মিশ্ৰণটো কেইবাদিনো নষ্ট নহয় আৰু সাধাৰণতে চহৰত সেৱন কৰা হয়। তাৰ পিছত চাহখিনি নিমখ আৰু মাখনৰ সৈতে এটা বিশেষ চাহ চাৰ্নাৰত (তিব্বতী: མདོང་མོ་, Wylie: mdong mo) মিহলাই গৰমকৈ পৰিৱেশন কৰাৰ আগতে জোৰদাৰভাৱে মন্থন কৰা হয়। এতিয়া প্ৰায়ে ইলেক্ট্ৰিক ব্লেণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

যদিও চাহ বনোৱাৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট অনুষ্ঠান নাই, তথাপি তিব্বতৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠানত মাখন চাহ সেৱন কৰা হয়। শ্বেৰ্পাৰ সঠিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ সময়ত মৃতকৰ আত্মীয়ই মাখনৰ চাহ একাপ লৈ অতিথিক নিজৰ ঘৰলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰাটো প্ৰথাগত।  তিব্বতী নৱবৰ্ষৰ সময়ত লোছাৰত মঠ-মন্দিৰত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠান চলি থাকে। দুপৰীয়া দীঘলীয়া প্ৰাৰ্থনাৰ আগতে সন্ন্যাসীসকলে ৰাতিপুৱাটো মাখন চাহ আৰু মিঠা ভাতেৰে আৰম্ভ কৰে 

ভূটানৰ সংস্কৃতিত বিয়া, লোছাৰ আদি বিশেষ অনুষ্ঠানতো মাখন চাহ খোৱা হয়। আলহী আহিলে সাধাৰণতে চুজা, যিটো হৈছে মাখন আৰু চেনিৰে পোৰা ফুলি উঠা চাউলৰ সৈতে জাও পৰিৱেশন কৰা হয়। 

## তথ্যসূত্ৰ
### Footnotes

## বাহ্যিক সংযোগ

*Sherpa Butter Tea

শ্ৰেণী:পানীয়
শ্ৰেণী:এছিয়া