ইডিপাছ

**ইডিপাছ** (, ;  "ফুলা ভৰি") থিবছৰ এজন পৌৰাণিক গ্ৰীক ৰজা আছিল । গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীত এজন কৰুণ নায়ক, ইডিপাছে অজানিতে এটা ভৱিষ্যদ্বাণী পূৰণ কৰিছিল যে তেওঁ নিজৰে পিতৃক হত্যা কৰিব আৰু মাতৃৰ সৈতে বিবাহ কৰিব, যাৰ ফলত তেওঁৰ নগৰ আৰু পৰিয়ালৰ ওপৰত বিপৰ্য্যয় নামি আহিব। 

ইডিপাছৰ কাহিনী ছফোক্লিছৰ নাটক *[[:en:Oedipus Rex|ইডিপাছ ৰেক্স]]*ৰ বিষয়বস্তু, যাৰ পিছত কাহিনীৰ ক্ৰমত *[[:en:Oedipus at Colonus|ইডিপাছ এট কলোনাছ]]* আৰু তাৰ পিছত *[[:en:Antigone (Sophocles)|এণ্টিগন]]* আহে। এই নাটকসমূহ একেলগে ছফোক্লিছৰ থিবান নাটক বুলি জনা যায়। ইডিপাছে গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনী আৰু নাটকৰ দুটা চিৰস্থায়ী বিষয়বস্তুৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে: মানৱতাৰ ত্ৰুটিপূৰ্ণ স্বভাৱ আৰু কঠোৰ বিশ্বত ভাগ্যৰ পথত ব্যক্তিৰ ভূমিকা। 

কাহিনীৰ সৰ্বাধিক পৰিচিত সংস্কৰণত, ইডিপাছৰ জন্ম হৈছিল থিবছৰ ৰজা লায়াছ আৰু ৰাণী জকাষ্টাৰ ঘৰত। লায়াছে ভৱিষ্যদ্বাণী ৰোধ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ এজন গৰখীয়া-দাসক ইডিপাছক পৰ্বতৰ ওপৰত মৰিবলৈ এৰি দিবলৈ পঠিয়াইছিল। কিন্তু গৰখীয়াজনে শিশুটোৰ প্ৰতি দয়া কৰি তেওঁক আন এজন গৰখীয়াৰ হাতত দিলে, যিয়ে ইডিপাছক ৰজা পলিবাছ আৰু ৰাণী মেৰোপৰ হাতত তেওঁলোকৰ নিজৰ সন্তান হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল কৰিবলৈ দিলে। ইডিপাছে ডেলফিৰ অৰেকলৰ পৰা জানিব পাৰিলে যে তেওঁ নিজ পিতৃক হত্যা কৰিব আৰু মাতৃৰ সৈতে বিবাহ কৰিব, কিন্তু নিজৰ প্ৰকৃত জন্মৰ বিষয়ে অজ্ঞাত হৈ, তেওঁ ভাবিলে যে তেওঁ পলিবাছক হত্যা কৰিব আৰু মেৰোপৰ সৈতে বিবাহ কৰিবলৈ নিয়তি হৈছে, আৰু সেয়েহে তেওঁ থিবছলৈ ৰাওনা হ’ল। পথত, তেওঁ এজন বয়োজ্যেষ্ঠ পুৰুষৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিলে, যিজন আছিল (তেওঁৰ অজানিতে) তেওঁৰ পিতৃ, আৰু তেওঁৰ সৈতে বিবাদত তেওঁক হত্যা কৰিলে। থিবছলৈ যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখি, তেওঁ দেখিলে যে নগৰৰ ৰজা লায়াছক শেহতীয়াকৈ হত্যা হৈছে আৰু নগৰখন স্ফিংক্সৰ কৱলত আছে। ইডিপাছে স্ফিংক্সৰ সাঁথৰ সঠিকভাৱে উত্তৰ দি তাক পৰাজিত কৰিলে আৰু মৃত ৰজাৰ সিংহাসন – আৰু ৰজাৰ বিধৱা, যিগৰাকী আছিল (তেওঁৰ অজানিতে) তেওঁৰ নিজৰে মাতৃ জকাষ্টাৰ হাত জিকিলে। 

বছৰ বছৰ পিছত, থিবছত এটা মহামাৰীৰ অন্ত পেলাবলৈ, ইডিপাছে লায়াছক কোনে হত্যা কৰিছিল সেইটো জানিবলৈ অনুসন্ধান কৰিলে আৰু আৱিষ্কাৰ কৰিলে যে তেওঁ নিজেই দায়ী। জকাষ্টাই, যেতিয়া বুজিলে যে তেওঁ নিজৰ পুত্ৰৰ সৈতে বিবাহ কৰিছে, তেওঁ আত্মহত্যা কৰে। ইডিপাছে তাৰ পিছত তেওঁৰ পোছাকৰ পৰা দুটা বেজী উলিয়াই লৈ নিজৰে চকুদুটা খুঁচি অন্ধত্ব বৰণ কৰিলে। 

ইডিপাছৰ কিংবদন্তি বহুতো সংস্কৰণত বাৰে বাৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু ছিগমাণ্ড ফ্ৰয়েডৰ দ্বাৰা ইডিপাছ কমপ্লেক্সৰ নামকৰণ আৰু পৌৰাণিক কাহিনীৰ লগত মিল দেখুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। 

## কাহিনীৰ মূল বিষয়
ইডিপাছৰ কাহিনীৰ বিভিন্নতা কেইবাজনো প্ৰাচীন গ্ৰীক কবিয়ে তেওঁলোকৰ খণ্ডিত ৰচনাত উল্লেখ কৰিছে, য’ত আছে হোমাৰ, হেচিঅ’ড, পিণ্ডাৰ, এছকাইলাছ, আৰু ইউৰিপিডিছ। তথাপি, কাহিনীৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ আহিছে থিবান নাটকৰ সংগ্ৰহৰ পৰা, যিবোৰ ছফোক্লিছৰ: *[[:en:Oedipus Rex|ইডিপাছ ৰেক্স]]*, *[[:en:Oedipus at Colonus|ইডিপাছ এট কলোনাছ]]*, আৰু *[[:en:Antigone (Sophocles)|এণ্টিগন]]*। 

ইডিপাছ আছিল লায়াছ আৰু জকাষ্টাৰ পুত্ৰ, আৰু তেওঁলোক আছিল থিবছৰ ৰজা আৰু ৰাণী। কিছু বছৰ সন্তানহীন হৈ থকাৰ পিছত, লায়াছে এপ’লোৰ দৈৱবাণীৰ পৰামৰ্শ লৈছিল। দৈৱবাণীয়ে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিছিল যে লায়াছৰ পুত্ৰই তেওঁক হত্যা কৰিব।  যেতিয়া জকাষ্টাই সঁচাকৈয়ে এটা পুত্ৰৰ জন্ম দিলে, এই ভৱিষ্যদ্বাণী ৰোধ কৰিবলৈ, লায়াছে তেওঁৰ পুত্ৰৰ গোৰোহাৰ ফুটা কৰি একেলগে বান্ধি দিলে যাতে সি চুঁচৰিব নোৱাৰে। পিছে, জকাষ্টাই তাৰ পিছত শিশুটোক এজন দাসৰ হাতত দিলে যাতে তেওঁক ওচৰৰ পৰ্বতত পৰিত্যাগ কৰি আহে। কিন্তু, লায়াছৰ উদ্দেশ্যৰ বিপৰীতে শিশুটোক মৰিবলৈ এৰি দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে, দাসজনে শিশুটোক কৰিন্থৰ এজন গৰখীয়াৰ হাতত দিলে, যিয়ে তাৰ পিছত শিশুটোক আন এজন গৰখীয়াৰ হাতত দিলে। 

শিশু ইডিপাছক অৱশেষত কৰিন্থৰ ৰজা আৰু ৰাণী পলিবাছ আৰু মেৰোপৰ দ্বাৰা দত্তক লোৱা হ’ল, কিয়নো তেওঁলোকৰ নিজৰ কোনো সন্তান নাছিল। শিশু ইডিপাছৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল তেওঁৰ ভৰি আৰু গোৰোহাৰ আঘাতৰ পৰা হোৱা ফুলাৰ পৰা ("ফুলা ভৰি")। 

বহু বছৰৰ পিছত, এজন মদপীয়ে ইডিপাছক ক’লে যে তেওঁ এজন "জাৰজ সন্তান"। সেই সময়ত জাৰজৰ অৰ্থ আছিল যে তেওঁ তেওঁলোকৰ জৈৱিক পুত্ৰ নাছিল। ইডিপাছে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ (কৰিন্থৰ ৰজা আৰু ৰাণী) সৈতে এই কথাৰ সত্যতা জানিব বিচাৰিলে, কিন্তু তেওঁলোকে ইয়াক অস্বীকাৰ কৰিলে। ইডিপাছে তেওঁৰ জন্মৰ পিতৃ-মাতৃয়ে পৰামৰ্শ লোৱা একেজন ভৱিষ্যতবক্তাৰ ওচৰলৈ গ’ল। ভৱিষ্যতবক্তাজনে তেওঁক জনালে যে তেওঁৰ কপালত নিজ পিতৃক হত্যা কৰা আৰু মাতৃৰ সৈতে বিবাহ কৰাৰ লিখন আছে। এনে ভাগ্যৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ, তেওঁ কৰিন্থলৈ ঘূৰি নগ’ল, বৰং ডেলফিৰ ওচৰৰ থিবছলৈ যাত্ৰা কৰিলে। 

পথত, ইডিপাছ ডাভলিয়াত উপনীত হ’ল, য’ত তিনিটা পথৰ সংযোগস্থল আছিল। তাত তেওঁ এটা ৰথৰ সন্মুখীন হ’ল, যিটো তেওঁৰ জন্মৰ পিতৃ ৰজা লায়াছৰ দ্বাৰা চালিত হৈছিল। তেওঁলোকে পথৰ অধিকাৰৰ বাবে বিবাদ কৰিলে আৰু ইডিপাছে লায়াছক হত্যা কৰিলে যেতিয়া ৰথৰ চালকে তেওঁক গচকিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ৰজাৰ মৃত্যুৰ একমাত্ৰ সাক্ষী আছিল এজন দাস, যিয়ে সেই সময়ত পথত যাত্ৰা কৰা দাসৰ কাৰাভানৰ পৰা পলাই গৈছিল। 

থিবছলৈ যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখি, ইডিপাছে এটা স্ফিংক্সৰ সন্মুখীন হ’ল, যিয়ে থিবছলৈ যাত্ৰা কৰা সকলো যাত্ৰীক ৰখাই এটা সাঁথৰ সুধিছিল। যদি যাত্ৰীসকলে সঠিকভাৱে উত্তৰ দিব নোৱাৰিছিল, তেওঁলোকক হত্যা কৰি খোৱা হৈছিল; যদি তেওঁলোক সফল হৈছিল, তেওঁলোকক যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিবলৈ মুক্ত কৰা হৈছিল। সাঁথৰটো আছিল: "কি এনেকুৱা যিয়ে ৰাতিপুৱা চাৰিখন ভৰিৰে হাঁটে, দুপৰীয়া দুখন ভৰিৰে, আৰু ৰাতি তিনিখন ভৰিৰে?।" ইডিপাছে উত্তৰ দিলে: "মানুহ: শিশু হিচাপে, সি চাৰিখন ভৰিৰে হাঁহে; প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে, সি দুখন ভৰিৰে হাঁটে; আৰু বৃদ্ধাৱস্থাত, সি এটা 'হাঁটি লাখুটি' ব্যৱহাৰ কৰে।" ইডিপাছ প্ৰথমজন আছিল যিয়ে সাঁথৰটো সঠিকভাৱে সমাধান কৰিছিল; স্ফিংক্স ইমান লজ্জিত হৈছিল যে কোনোবাই তাইৰ সাঁথৰ সমাধান কৰিছে, তাই নিজকে পাহাৰৰ পৰা জঁপিয়াই মৃত্যুবৰণ কৰিলে; কিছুমান সংস্কৰণত, অৱশ্যে, ইডিপাছে তাইক হত্যা কৰে। 

ৰাণী জকাষ্টাৰ ভায়েক ক্ৰিয়নৰ ঘোষণা কৰিছিল যে যিকোনো পুৰুষে নগৰখনক স্ফিংক্সৰ পৰা মুক্ত কৰিব পাৰিব, তেওঁক থিবছৰ ৰজা কৰা হ’ব আৰু শেহতীয়াকৈ বিধৱা ৰাণী জকাষ্টাৰ হাত বিবাহত দিয়া হ’ব। ইডিপাছৰ জকাষ্টাৰ সৈতে এই বিবাহে ভৱিষ্যদ্বাণীৰ বাকী অংশ পূৰণ কৰিলে। ইডিপাছ আৰু জকাষ্টাৰ চাৰিজন সন্তান জন্ম হ’ল: পুত্ৰ ইটিওক্লিছ আৰু পলিনাইচিছ (চাওক *[[Seven Against Thebes]]*) আৰু কন্যা এণ্টিগন আৰু ইছমিন। 

বহু বছৰ পিছত, থিবছ নগৰত বন্ধ্যাত্বৰ মহামাৰীৰ প্ৰকোপ হ’ল, যিয়ে শস্য, পশুধন, আৰু মানুহক প্ৰভাবিত কৰিলে। ইডিপাছে দৃঢ়তাৰে ক’লে যে তেওঁ এই মহামাৰীৰ অন্ত ঘটাব। তেওঁ ক্ৰিয়নক ডেলফিৰ ওৰেকললৈ পৰামৰ্শৰ বাবে পঠিয়াই দিলে। ক্ৰিয়ন ঘূৰি অহাৰ পিছত, ইডিপাছে জানিলে যে ৰজা লায়াছৰ হত্যাকাৰীক ন্যায়ৰ কাষলৈ আনিব লাগিব, আৰু ইডিপাছে নিজেই তেওঁৰ পত্নীৰ পূৰ্বৰ স্বামীৰ হত্যাকাৰীক অভিশাপ দিলে, কৈছিল যে তেওঁক নিৰ্বাসিত কৰা হ’ব। ক্ৰিয়নে পৰামৰ্শ দিলে যে তেওঁলোকে টাইৰেছিয়াছ নামৰ অন্ধ ভৱিষ্যদ্বক্তাক বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰক, যাক বহুলভাৱে সন্মান কৰা হৈছিল। ইডিপাছে টাইৰেছিয়াছৰ বাবে পঠিয়াই দিলে, যিয়ে তেওঁক লায়াছৰ হত্যাকাৰীক বিচাৰি নোলোৱাৰ বাবে সতৰ্ক কৰিলে। উত্তপ্ত বাক্য বিনিময়ত, টাইৰেছিয়াছক উত্তেজিত কৰি তেওঁ ইডিপাছক হত্যাকাৰী বুলি প্ৰকাশ কৰিলে, আৰু এইটোও যে ইডিপাছ লজ্জাত জীয়াই আছে কাৰণ তেওঁ নিজৰ প্ৰকৃত পিতৃ-মাতৃ কোন সেইটো নাজানে। ইডিপাছে ক্ৰিয়নক মিছা অভিযোগৰ বাবে দোষাৰোপ কৰিলে, আৰু দুয়োজনে তৰ্ক কৰিলে। জকাষ্টাই প্ৰৱেশ কৰি ইডিপাছক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে, তেওঁৰ প্ৰথমজন পুত্ৰৰ কাহিনী আৰু তেওঁৰ কথিত মৃত্যুৰ বিষয়ে কৈ। ইডিপাছ অস্থিৰ হৈ পৰিল কাৰণ তেওঁ বুজিলে যে তেওঁ হয়তো লায়াছক হত্যা কৰিছিল আৰু এইদৰে মহামাৰীৰ কাৰণ হৈছিল। হঠাৎ, কৰিন্থৰ পৰা এজন সংবাদবাহক আহিল, যিয়ে খবৰ আনিলে যে ৰজা পলিবাছৰ মৃত্যু হৈছে। ইডিপাছে স্বস্তি অনুভৱ কৰিলে, কাৰণ ভৱিষ্যদ্বাণী এতিয়া পূৰণ হ’ব নোৱাৰে যদি পলিবাছ, যাক তেওঁ নিজৰ জন্মৰ পিতৃ বুলি ভাবিছিল, এতিয়া মৃত। 

তথাপিও, তেওঁ জানিছিল যে তেওঁৰ মাতৃ এতিয়াও জীৱিত আৰু কৰিন্থত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। উত্তেজনা হ্ৰাস কৰিবলৈ, সংবাদবাহকে তাৰ পিছত ক’লে যে ইডিপাছ আচলতে দত্তক লোৱা হৈছিল। জকাষ্টাই, অৱশেষত বুজি পাই যে তেওঁ তেওঁৰ পুত্ৰ, তেওঁক লায়াছৰ হত্যাকাৰীৰ সন্ধান বন্ধ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। ইডিপাছে তেওঁৰ প্ৰেৰণা ভুল বুজিলে, ভাবিলে যে তেওঁ তেওঁৰ নিম্ন জন্মৰ বাবে লজ্জিত। জকাষ্টা, অতিশয় দুখত, প্ৰাসাদত প্ৰৱেশ কৰিলে, য’ত তেওঁ ডিঙিত ফাঁচ লগাই আত্মহত্যা কৰে। ইডিপাছে সংবাদবাহকৰ কাহিনীৰ সত্যতা প্ৰমাণ কৰিবলৈ সেই একেজন গৰখীয়াৰ পৰা তথ্য বিচাৰিলে, যিয়ে ইডিপাছক শিশু হিচাপে মৰিবলৈ এৰি দিছিল। গৰখীয়াৰ পৰা, ইডিপাছে জানিলে যে পলিবাছ আৰু মেৰোপৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল কৰা শিশুটো আছিল লায়াছ আৰু জকাষ্টাৰ পুত্ৰ। এইদৰে, ইডিপাছে অৱশেষত বুজিলে যে তেওঁ বহু বছৰ আগতে হত্যা কৰা পুৰুষজন তেওঁৰ পিতৃ আছিল আৰু তেওঁ নিজৰ মাতৃৰ সৈতে বিবাহ কৰিছিল। 

প্ৰকাশৰ পিছৰ ঘটনাবোৰ উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ছফোক্লিছৰ নাটকত, ইডিপাছে জকাষ্টাক বিচাৰি গৈ দেখিলে যে তেওঁ নিজকে হত্যা কৰিছে। জকাষ্টাৰ গাউনৰ পৰা এটা ব্ৰোচৰ পিন লৈ, ইডিপাছে নিজৰ চকু অন্ধ কৰিলে আৰু তাৰ পিছত নিৰ্বাসিত হ’ল। তেওঁৰ কন্যা এণ্টিগনে তেওঁৰ পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে কাম কৰিলে যেতিয়া তেওঁ দেশৰ মাজেৰে ঘূৰি ফুৰিছিল, অৱশেষত কলোনাছত মৃত্যুবৰণ কৰিলে য’ত তেওঁলোকক এথেন্সৰ ৰজা থিছিয়াছৰ দ্বাৰা স্বাগত জনোৱা হৈছিল। কিন্তু, ইউৰিপিডিছৰ নাটকত, জকাষ্টাই তেওঁৰ জন্মৰ বিষয়ে জানি নিজকে হত্যা কৰা নাছিল, আৰু ইডিপাছক লায়াছৰ এজন দাসে অন্ধ কৰিছিল। ইডিপাছৰ অন্ধত্ব এছকাইলাছৰ আগৰ উৎসত দেখা নাযায়। কিছুমান পুৰণি উৎসত, য’ত হোমাৰ অন্তৰ্ভুক্ত, উল্লেখ কৰা হৈছে যে ইডিপাছে প্ৰকাশৰ পিছতো থিবছত শাসন অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু জকাষ্টাৰ মৃত্যুৰ পিছতো।

ইডিপাছৰ দুজন পুত্ৰ, ইটিওক্লিছ আৰু পলিনাইচিছে, ৰাজ্যখন ভাগ-বাটোৱাৰা কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল, প্ৰত্যেকে পৰ্য্যায়ক্ৰমে এবছৰীয়া শাসন গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু, ইটিওক্লিছে তেওঁৰ বছৰৰ শাসনৰ পিছত সিংহাসন ত্যাগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। পলিনাইচিছে ইটিওক্লিছক তেওঁৰ পদৰ পৰা উৎখাত কৰিবলৈ সৈন্যবাহিনী আনিলে আৰু যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল। যুদ্ধৰ শেষত, ভাতৃদ্বয়ে ইজনে সিজনক হত্যা কৰিলে। তাৰ পিছত জকাষ্টাৰ ভায়েক ক্ৰিয়নে সিংহাসন গ্ৰহণ কৰিলে। তেওঁ সিদ্ধান্ত ল’লে যে পলিনাইচিছ এজন "দেশদ্ৰোহী" আছিল, আৰু তেওঁক সমাধিৰ আচাৰ প্ৰদান কৰা উচিত নহয়। এই আদেশৰ অমান্য কৰি, এণ্টিগনে তেওঁৰ ভায়েকৰ সমাধি দিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ছফোক্লিছৰ *[[Antigone (Sophocles play)|এণ্টিগন]]*ত, ক্ৰিয়নে তেওঁক তেওঁৰ বিৰোধিতাৰ বাবে শিলৰ গুহাত সমাধিস্থ কৰিলে, য’ত তেওঁ নিজকে ফাঁচী দিলে। কিন্তু, ইউৰিপিডিছৰ হেৰাই যোৱা সংস্কৰণৰ কাহিনীত, এণ্টিগন জীয়াই থাকে বুলি ধৰা হয়। 

## প্ৰাচীন উৎস (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকা)

ইডিপাছৰ বিষয়ে আমাৰ জ্ঞানৰ বেছিভাগ, যদি সকলো নহয়, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ পৰা আহিছে। যদিও এই কাহিনীসমূহ মূলতঃ তেওঁৰ পতনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, তথাপিও ইডিপাছে কেনেকৈ ক্ষমতাত উঠিছিল তাৰ বিভিন্ন বিশদ এতিয়াও দেখা যায়। 

ৰজা লায়াছৰ থিবছৰ এটা ভৱিষ্যদ্বাণী শুনিছিল যে তেওঁৰ শিশু পুত্ৰই এদিন তেওঁক হত্যা কৰিব। তেওঁ ইডিপাছৰ ভৰি ফুটা কৰি তেওঁক মৰিবলৈ এৰি দিলে, কিন্তু এজন গৰখীয়াই তেওঁক বিচাৰি পাই তুলি নিলে। বছৰ বছৰ পিছত, ইডিপাছে, নিজৰ দত্তক লোৱাৰ বিষয়ে নাজানি, একেটা ভৱিষ্যদ্বাণীৰ ভয়ত ঘৰ এৰি দিলে যে তেওঁ নিজৰ পিতৃক হত্যা কৰিব আৰু মাতৃৰ সৈতে বিবাহ কৰিব। লায়াছে স্ফিংক্সৰ ৰহস্যময় সাঁথৰৰ সমাধান বিচাৰিবলৈ যাত্ৰা কৰিলে। ভৱিষ্যদ্বাণী অনুসৰি, ইডিপাছ আৰু লায়াছৰ পথ একেলগে হ’ল, কিন্তু তেওঁলোকে ইজনে সিজনক চিনি নোপোৱাৰ ফলত। এটা যুদ্ধ হ’ল, আৰু ইডিপাছে লায়াছ আৰু তেওঁৰ বেছিভাগ ৰক্ষীক হত্যা কৰিলে। ইডিপাছে সাঁথৰ সমাধান কৰি স্ফিংক্সক পৰাজিত কৰি ৰজা হ’ল। তেওঁ বিধৱা ৰাণী জকাষ্টাৰ সৈতে বিবাহ কৰিলে, নাজানি যে তেওঁ তেওঁৰ মাতৃ। থিবছৰ লোকসকলৰ ওপৰত এটা মহামাৰী নামিল। সত্য আৱিষ্কাৰ কৰাৰ পিছত, ইডিপাছে নিজকে অন্ধ কৰিলে, আৰু জকাষ্টাই নিজকে ফাঁচী দিলে। ইডিপাছ ৰজা নোহোৱাৰ পিছত, তেওঁৰ ভায়েক-পুত্ৰসকলে ইজনে সিজনক হত্যা কৰিলে। 

কিছুমান পাৰ্থক্য পুৰণি কাহিনীৰ সৈতে উদ্ভৱ হয়। ইডিপাছৰ পুত্ৰসকলৰ অভিশাপক ইডিপাছ আৰু তেওঁৰ পিতৃ লায়াছৰ ওপৰতো পিছলৈ প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল। ইডিপাছে এতিয়া যুদ্ধত মৃত্যুৰ পৰিৱৰ্তে সিংহাসনৰ পৰা পদত্যাগ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও, তেওঁৰ সন্তানসকল এতিয়া দ্বিতীয় পত্নীৰ পৰা নহয়, জকাষ্টাৰ পৰা, সেয়েহে তেওঁলোক তেওঁৰ ভায়েকো। 

### পিণ্ডাৰৰ দ্বিতীয় ''অলিম্পিয়ান ওড''
পিণ্ডাৰৰ দ্বিতীয় *[[Pindar#Victory odes|অলিম্পিয়ান ওড]]*ত লিখিছে:

### এছকাইলাছৰ ''চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ'' ট্ৰিলজি (৪৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব)
৪৬৭ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত, এথেন্সৰ নাট্যকাৰ এছকাইলাছৰ ইডিপাছৰ মিথৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এটা ট্ৰিলজি লিখিছিল, যিয়ে তেওঁক চিটি ডায়নিচিয়াত প্ৰথম পুৰস্কাৰ জিকিছিল। নাটকসমূহৰ ভিতৰত, *লায়াছ* প্ৰথম, *ইডিপাছ* দ্বিতীয়, আৰু *[[Seven Against Thebes|চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ]]* তৃতীয় নাটক আছিল আৰু কেৱল এইটোহে টিকি আছে। 

*চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ*ত, ইডিপাছৰ পুত্ৰ ইটিওক্লিছ আৰু পলিনাইচিছে সিংহাসনৰ বাবে যুদ্ধত ইজনে সিজনক হত্যা কৰে। তেওঁৰ *[[Oresteia|ওৰেষ্টিয়া]]*ৰ দৰে, ট্ৰিলজীয়ে তিনি প্ৰজন্মৰ ওপৰত এটা ঘৰৰ দুৰ্দশাৰ বিশদ বৰ্ণনা কৰিছিল। ট্ৰিলজীৰ পিছত থকা চেটায়াৰ নাটকৰ নাম আছিল *[[Seven Against Thebes#Laius, Oedipus and The Sphinx|দ্য স্ফিংক্স]]*। 

### ছফোক্লিছৰ থিবান নাটক
ছফোক্লিছৰ তিনিখন "থিবান নাটক"ত আছে: *[[Oedipus Rex]]* (যাক *ইডিপাছ টাইৰানাছ* বা *ইডিপাছ দ্য কিং* বুলিও কোৱা হয়), *[[Oedipus at Colonus]]*, আৰু *[[Antigone (Sophocles)|এণ্টিগন]]*। এই তিনিওটা নাটকই থিবছ নগৰৰ ভাগ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, ৰজা ইডিপাছৰ শাসনৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত, আৰু প্ৰায়ে এখন মলাটৰ তলত প্ৰকাশিত হৈছে।

মূলতঃ, ছফোক্লিছে নাটকসমূহ তিনিটা পৃথক উৎসৱ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে লিখিছিল, বহু বছৰৰ ব্যৱধানত। থিবান নাটকসমূহ কেৱল এটা প্ৰকৃত ট্ৰিলজি নহয় (তিনিখন নাটক একটানা কাহিনী হিচাপে উপস্থাপিত), ইয়াৰ মাজতো ইচ্ছাকৃত ধাৰাবাহিকতা নাই আৰু ইয়াত কিছু অসঙ্গতি আছে।

ছফোক্লিছে থিবছৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আন নাটকো লিখিছিল, বিশেষকৈ *[[Epigoni (play)|ইপিগনাই]]*, যাৰ কেৱল খণ্ডাংশহে টিকি আছে।

#### ''ইডিপাছ ৰেক্স''
ছফোক্লিছৰ *[[Oedipus Rex|ইডিপাছ ৰেক্স]]* আৰম্ভ হয় যেতিয়া থিবছৰ লোকসকলে ৰজাৰ ওচৰত সহায়ৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে, তেওঁলোকৰ দুখৰ মূল কাৰণ বিচাৰি উলিয়াবলৈ আৰু ইয়াৰ অন্ত ঘটাবলৈ অনুৰোধ কৰে। ইডিপাছ তেওঁলোকৰ সন্মুখত থিয় হৈ শপত লয় যে তেওঁ তেওঁলোকৰ দুখৰ মূল বিচাৰি উলিয়াব আৰু ইয়াৰ অন্ত ঘটাব। তেতিয়াই, ক্ৰিয়ন ওৰেকলৰ পৰা থিবছলৈ ঘূৰি আহে। অপলোৱে জনাইছে যে থিবছত এটা ভয়ংকৰ অপকৰ্ম লুকাই আছে আৰু পুৰণি ৰজা লায়াছৰ প্ৰকৃত হত্যাকাৰীক বিচাৰি উলিয়াই তেওঁৰ অপৰাধৰ বাবে শাস্তি নিদিয়া পৰ্য্যন্ত মহামাৰী নাইকিয়া নহয়। ইডিপাছে এইটো কৰাৰ শপত লয়, নাজানি যে তেওঁ নিজেই অপৰাধী। সত্য ধীৰে ধীৰে নাটকৰ সময়ত প্ৰকাশ পায়, যেতিয়া ইডিপাছে অন্ধ ভৱিষ্যদ্বক্তা টাইৰেছিয়াছৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয়, যিয়ে সত্য অনুভৱ কৰে। ইডিপাছে কঠোৰভাৱে অস্বীকাৰ কৰে, ভাবি যে টাইৰেছিয়াছে ক্ৰিয়নৰ সৈতে সিংহাসন দখল কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰ কৰিছে। 

দ্বিতীয় দৃশ্যত সত্যৰ আভাস আৰম্ভ হয় যেতিয়া জকাষ্টাই উল্লেখ কৰে যে লায়াছ তিনিটা পথৰ সংযোগস্থলত হত্যা হৈছিল। ইয়ে ইডিপাছৰ স্মৃতিত কিবা এটা জাগি তোলে আৰু তেওঁ হঠাৎ মনত পেলায় যে তেওঁ বহু দিন আগতে তিনিটা পথৰ সংযোগস্থলত কিছুমান পুৰুষৰ সৈতে যুঁজিছিল আৰু হত্যা কৰিছিল। তেওঁ ভয়ত কঁপি উঠে যে তেওঁ হয়তো তেওঁ বিচৰা পুৰুষজন। এটা পৰিয়ালৰ দাসে সেই আক্ৰমণৰ পৰা জীয়াই থাকিছিল আৰু এতিয়া থিবছৰ সীমান্ত জিলাত বৃদ্ধাৱস্থাত জীয়াই আছে। ইডিপাছে তৎক্ষণাত সেই পুৰুষক তেওঁৰ অপৰাধৰ নিশ্চিতকৰণ বা অস্বীকাৰৰ বাবে মাতি পঠিয়ায়। সৰ্বাধিক বেয়াৰ ফলত, তেওঁ আশা কৰে যে তেওঁ নিজকে এজন অজ্ঞাত পুৰুষৰ অজ্ঞাত হত্যাকাৰী বুলি বিচাৰি পাব। সত্য এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই। 

নাটকৰ শেষৰ ফালে প্ৰকাশৰ মুহূৰ্ত আহে। তৃতীয় দৃশ্যৰ আৰম্ভত, ইডিপাছ এতিয়াও দাসজনক নগৰলৈ আনিবলৈ অপেক্ষা কৰি আছে, যেতিয়া কৰিন্থৰ পৰা এজন সংবাদবাহক আহি ঘোষণা কৰে যে ৰজা পলিবাছ মৃত। ইডিপাছ এই খবৰ শুনি বহুত স্বস্তি অনুভৱ কৰে, কাৰণ তেওঁ ভাবিছিল যে পলিবাছ তেওঁৰ ওৰেকলে হত্যা কৰিবলৈ নিয়তি কৰা পিতৃ আছিল, আৰু তেওঁ ক্ষণিকৰ বাবে ভাৱে যে তেওঁ ভাগ্যৰ পৰা ৰক্ষা পাইছে। তেওঁ এই সকলোবোৰ বৰ্তমানৰ সংগীসকলৰ সৈতে, সংবাদবাহককো সামৰি কয়, কিন্তু সংবাদবাহকে জানে যে ই সত্য নহয়। তেওঁ সেই পুৰুষ যিয়ে ইডিপাছক চিথেৰনৰ পথত শিশু হিচাপে বিচাৰি পাইছিল আৰু ৰজা পলিবাছৰ হাতত ডাঙৰ-দীঘল কৰিবলৈ দিছিল। তদুপৰি তেওঁ প্ৰকাশ কৰে যে যিজন দাসক নগৰলৈ আনি থকা হৈছে, তেওঁ সেই একেজন পুৰুষ যিয়ে ইডিপাছক শিশু হিচাপে পৰ্বতত লৈ গৈছিল। জকাষ্টাই এতিয়া সকলো ঘটনা বুজি পায়। তেওঁ ইডিপাছক বিষয়টো আৰু অধিক অনুসৰণ নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে, আৰু তাই প্ৰাসাদত প্ৰত্যাহাৰ কৰে যেতিয়া দাসজন আহি পোৱে। বুঢ়া পুৰুষজন আহে, আৰু তৎক্ষণাত স্পষ্ট হয় যে তেওঁ সকলো জানে। ইডিপাছৰ নিৰ্দেশত, তেওঁ সকলো কয়। 

তেওঁৰ সকলো অপৰাধৰ জ্ঞানত অভিভূত হৈ, ইডিপাছ প্ৰাসাদত দৌৰি যায় য’ত তেওঁ তেওঁৰ মাতৃ-পত্নীক নিজৰ হাতেৰে মৃত অৱস্থাত পায়। তেওঁৰ পোছাকৰ পৰা এটা ব্ৰোচ উঠাই, ইডিপাছে তাৰ দ্বাৰা নিজকে অন্ধ কৰে। চকুৰ পৰা তেজ বৈ থকা অৱস্থাত, তেওঁ তেওঁৰ খুলশালী আৰু ভিনিহিয়েক ক্ৰিয়নক, যি তেতিয়া দৃশ্যত উপস্থিত হৈছে, তেওঁক চিৰকালৰ বাবে থিবছৰ পৰা নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে। ক্ৰিয়নে এই অনুৰোধত সন্মত হয়। ইডিপাছে তেওঁৰ দুই কন্যা এণ্টিগন আৰু ইছমিনক আৰু এবাৰ হাতেৰে ধৰিবলৈ আৰু তেওঁলোকৰ চকুলৈ চাই থকাৰ বাবে অনুৰোধ কৰে আৰু ক্ৰিয়নে দয়াত তিৰোতাসকলক ইডিপাছৰ সৈতে এবাৰ চাবলৈ পঠিয়ায়। 

#### ''ইডিপাছ এট কলোনাছ''

ছফোক্লিছৰ *[[Oedipus at Colonus|ইডিপাছ এট কলোনাছ]]*ত, ইডিপাছ এজন বিচৰণকাৰী হৈ পৰে, ক্ৰিয়ন আৰু তেওঁৰ লোকসকলে তেওঁক খেদি ফুৰে। তেওঁ অৱশেষত এথেন্সৰ ঠিক বাহিৰৰ পবিত্ৰ অৰণ্যত আশ্ৰয় পায়, য’ত কোৱা হয় যে থিছিয়াছৰ ইডিপাছ আৰু তেওঁৰ কন্যা এণ্টিগনৰ যত্ন লৈছিল। ক্ৰিয়নে অৱশেষত ইডিপাছৰ পিছত ধৰে। তেওঁ ইডিপাছক তেওঁৰ পুত্ৰ ইটিওক্লিছক আশীৰ্বাদ দিবলৈ কলোনাছৰ পৰা ঘূৰি আহিবলৈ কয়। তেওঁৰ পুত্ৰই তেওঁক যথেষ্ট প্ৰেম নকৰাৰ বাবে ক্ৰোধিত হৈ, তেওঁ ইটিওক্লিছ আৰু তেওঁৰ ভায়েক দুয়োকে অভিশাপ দিয়ে, তেওঁলোক দুয়োকে যুদ্ধত ইজনে সিজনক হত্যা কৰিবলৈ নিন্দা কৰে। ইডিপাছে শান্তিপূৰ্ণভাৱে মৃত্যুবৰণ কৰে; তেওঁৰ সমাধি দেৱতাৰ বাবে পবিত্ৰ বুলি কোৱা হয়। 

#### ''এণ্টিগন''

ছফোক্লিছৰ *[[Antigone (Sophocles)|এণ্টিগন]]*ত, যেতিয়া ইডিপাছে থিবছৰ ৰজা হিচাপে পদত্যাগ কৰিলে, তেওঁ তেওঁৰ দুই পুত্ৰ, ইটিওক্লিছ আৰু পলিনাইচিছক ৰাজ্যখন দিলে, যিসকলে প্ৰত্যেকে পৰ্য্যায়ক্ৰমে এবছৰীয়া সিংহাসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল। কিন্তু, তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ পিতৃৰ প্ৰতি কোনো যত্ন দেখুৱা নাছিল, যিয়ে তেওঁলোকৰ অৱহেলাৰ বাবে তেওঁলোকক অভিশাপ দিছিল। প্ৰথম বছৰৰ পিছত, ইটিওক্লিছে পদত্যাগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে আৰু পলিনাইচিছে তেওঁৰ সমৰ্থকসকলৰ সৈতে থিবছ আক্ৰমণ কৰিলে (যিদৰে এছকাইলাছৰ *[[Seven Against Thebes|চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ]]* আৰু ইউৰিপিডিছৰ *[[Phoenician Women|ফিনিচিয়ান উইমেন]]*ত চিত্ৰিত হৈছে)। দুই ভাতৃয়ে যুদ্ধত ইজনে সিজনক হত্যা কৰিলে। থিবছৰ সিংহাসনত অধিষ্ঠিত ৰজা ক্ৰিয়নৰ ডিক্ৰী জাৰি কৰিলে যে পলিনাইচিছক সমাধি দিয়া উচিত নহয়। এণ্টিগন, পলিনাইচিছৰ ভগ্নীয়ে, এই আদেশৰ অমান্য কৰিলে কিন্তু ধৰা পৰিল। ক্ৰিয়নে ডিক্ৰী জাৰি কৰিলে যে তেওঁক মাটিত শিলৰ বাকচত সমাধিস্থ কৰা হ’ব, তেওঁৰ পুত্ৰ হাইমনৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহৰ প্ৰতিশ্ৰুতি থকাৰ পিছতো। এণ্টিগনৰ ভগ্নী, ইছমিনয়ে তাৰ পিছত ঘোষণা কৰিলে যে তেওঁ এণ্টিগনক সহায় কৰিছিল আৰু একেটা ভাগ্য বিচাৰিছিল, কিন্তু ক্ৰিয়নে অৱশেষত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পৰা বিৰত থাকিল। দেৱতাসকলে, অন্ধ ভৱিষ্যদ্বক্তা টাইৰেছিয়াছৰ জৰিয়তে, ক্ৰিয়নৰ সিদ্ধান্তৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ অসন্মতি প্ৰকাশ কৰিলে, যিয়ে তেওঁক তেওঁৰ আদেশ প্ৰত্যাহাৰ কৰিবলৈ প্ৰত্যয়িত কৰিলে, আৰু তেওঁ নিজে পলিনাইচিছক সমাধি দিবলৈ গ’ল। কিন্তু, এণ্টিগনে ইতিমধ্যে তেওঁৰ সমাধিত নিজকে ফাঁচী দি মৃত্যুবৰণ কৰিছিল, জীয়াই সমাধিস্থ হোৱাৰ ধীৰ মৃত্যুৰ পৰিৱৰ্তে। যেতিয়া ক্ৰিয়নে তেওঁৰ সমাধিস্থ কৰা সমাধিলৈ উপনীত হ’ল, তেওঁৰ পুত্ৰ হাইমনে তেওঁৰ মৃত নিয়ন্ত্ৰিতাৰ মৃতদেহ দেখি তেওঁৰ ওপৰত আক্ৰমণ কৰিলে কিন্তু ক্ৰিয়নক হত্যা কৰিব নোৱাৰি তেওঁ নিজকে হত্যা কৰিলে। যেতিয়া ক্ৰিয়নৰ পত্নী, ইউৰিডিচি, হাইমনৰ মৃত্যুৰ খবৰ জানিব পাৰিলে, তেৱোঁ নিজৰ জীৱন লৈছিল। 

### ইউৰিপিডিছৰ ''ফিনিচিয়ান উইমেন'', ''ক্ৰাইচিপাছ'', আৰু ''ইডিপাছ''

ইউৰিপিডিছৰ *[[Phoenissae|ফিনিচিয়ান উইমেন]]*ৰ আৰম্ভণিতে, জকাষ্টাই ইডিপাছৰ কাহিনী স্মৰণ কৰে। সাধাৰণতে, এই নাটকে *[[Seven Against Thebes|চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ]]* আৰু *[[Antigone|এণ্টিগন]]*ৰ কাহিনীভাগ একেলগে সংযোজন কৰে। এই নাটক আন কাহিনীৰ পৰা দুটা প্ৰধান দিশত পৃথক। প্ৰথমতে, ইয়াত বিশদভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যে লায়াছ আৰু ইডিপাছৰ মাজত বিবাদ কিয় হৈছিল: লায়াছে ইডিপাছক তেওঁৰ ৰথ পাৰ হ’বলৈ পথৰ পৰা আঁতৰি যাবলৈ আদেশ দিছিল, কিন্তু গৰ্বিত ইডিপাছে স্থান ত্যাগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। দ্বিতীয়তে, এই নাটকত জকাষ্টাই তেওঁৰ অজাচাৰৰ প্ৰকাশৰ পিছত নিজকে হত্যা কৰা নাই—নহ’লে, স্পষ্ট কাৰণত, তেওঁ প্ৰল’গ অংশত অভিনয় কৰিব নোৱাৰিলেহেঁতেন—আৰু ইডিপাছো নিৰ্বাসনলৈ পলাই যোৱা নাই, বৰং তেওঁলোকে থিবছত থাকিয়েই তেওঁলোকৰ ভাগ্যৰ পতন বিলম্বিত কৰিছিল, যেতিয়ালৈকে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ/ভায়েক/ভতিজা ইটিওক্লিছ আৰু পলিনাইচিছৰ মাৰাত্মক দ্বন্দ্বযুদ্ধ নহয়: জকাষ্টাই দুয়োজনৰ মৃতদেহৰ ওপৰত নিজকে আত্মহত্যা কৰে, আৰু এণ্টিগনে ইডিপাছৰ সৈতে নিৰ্বাসনলৈ যায়। 

*[[Chrysippus (mythology)|ক্ৰাইচিপাছ]]*ত, ইউৰিপিডিছে অভিশাপৰ পটভূমি বিকশিত কৰিছে: লায়াছৰ পাপ আছিল তেওঁৰ দ্বাৰা পেলপছৰ পুত্ৰ ক্ৰাইচিপাছক অপহৰণ কৰি তেওঁৰ ওপৰত বলাৎকাৰ কৰা, আৰু এই কাৰণে দেৱতাসকলে তেওঁৰ গোটেই পৰিয়ালৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ লৈছিল। লায়াছ আছিল ক্ৰাইচিপাছৰ শিক্ষক, আৰু তেওঁৰ ছাত্ৰক বলাৎকাৰ কৰাটো তেওঁৰ অতিথি আৰু শিক্ষক হিচাপে তেওঁৰ পদৰ গুৰুতৰ লঙ্ঘন আছিল, তেওঁক তেতিয়া আতিথ্য প্ৰদান কৰা ৰাজপৰিয়ালৰ ঘৰত। টিকি থকা মৃৎশিল্পৰ পাত্ৰত দেখা যায় যে এগৰাকী ফিউৰী (প্ৰতিশোধৰ দেৱী) কামুক লায়াছৰ ওপৰত ঘূৰি ফুৰিছে যেতিয়া তেওঁ ধৰ্ষণৰ শিকাৰক অপহৰণ কৰিছে। The Reign of the Phallus: Sexual Politics in Ancient Athenas by Eva Keuls (Berkeley and Los Angeles, 1993) p. 292. ফিউৰীসকলে পৰিয়ালৰ শৃঙ্খলাৰ লঙ্ঘনৰ প্ৰতিশোধ লৈছিল, যিদৰে এছকাইলাছৰ *The Libation Bearers*ৰ দৰে গ্ৰন্থত স্পষ্টভাৱে দেখা যায়। 

ইউৰিপিডিছে এটা *[[Oedipus (Euripides)|ইডিপাছ]]* নাটকো লিখিছিল, যাৰ মাত্ৰ কেইটামান খণ্ডাংশ টিকি আছে। R. Kannicht, Tragicorum Graecorum Fragmenta (TrGF) vol. 5.1, Göttingen 2004; see also F. Jouan – H. Van Looy, "Euripide. tome 8.2 – Fragments", Paris 2000 প্ৰল’গৰ প্ৰথম শাৰীত লায়াছৰ অহংকাৰী কাৰ্য্যৰ কথা স্মৰণ কৰা হৈছিল, যিয়ে অপলোৰ আদেশৰ বিৰুদ্ধে এটা পুত্ৰৰ জন্ম দিছিল। নাটকৰ কাৰ্য্যৰ কোনোবা এটা সময়ত, এগৰাকী চৰিত্ৰই স্ফিংক্স আৰু তাইৰ সাঁথৰৰ বিষয়ে দীঘলীয়া আৰু বিশদ বৰ্ণনাত জড়িত হৈছিল—যিটো অক্সিৰিঙ্কাছৰ পৰা পোৱা পাঁচটা খণ্ডত সংৰক্ষিত আছে, P.Oxy. 2459 (১৯৬২ চনত এৰিক গাৰ্ডনাৰ টাৰ্নাৰৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত)। Reviewed by Hugh Lloyd-Jones in "Gnomon" 35 (1963), pp. 446–447 এই ট্ৰেজেডীত বিবাহৰ বিষয়বস্তুত বহুতো নৈতিক সূত্ৰও আছিল, যিবোৰ ষ্ট’বায়াছৰ Anthologionত সংৰক্ষিত আছে। তথাপিও, সৰ্বাধিক উল্লেখযোগ্য শাৰীবোৰে কয় যে এই নাটকত ইডিপাছক লায়াছৰ সহযোগীসকলে অন্ধ কৰিছিল আৰু এইটো তেওঁৰ লায়াছৰ পুত্ৰ হিচাপে পৰিচয় প্ৰকাশৰ আগতেই হৈছিল, যাৰ ফলত ছফোক্লিছৰ মিথৰ চিকিৎসাৰ সৈতে, যিটো এতিয়া 'মানক' সংস্কৰণ বুলি গণ্য কৰা হয়, গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য চিহ্নিত হৈছে। নাটকৰ কাহিনী পুনৰ্গঠনৰ বাবে বহুতো প্ৰয়াস কৰা হৈছে, কিন্তু ইয়াৰ পাঠৰ সামান্য অৱশিষ্টৰ বাবে আৰু প্ৰাচীন বিৱৰণ বা সাৰাংশৰ সম্পূৰ্ণ অভাৱৰ বাবে এইবোৰৰ কোনোটোৱেই কেৱল কাল্পনিকতকৈ বেছি নহয়—যদিও এনে পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে যে গাইআছ জুলিয়াছ হাইজিনাছৰ ইডিপাছ মিথৰ বৰ্ণনাৰ এটা অংশ আচলতে ইউৰিপিডিছৰ নাটকৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। ইউৰিপিডিছৰ ইডিপাছৰ কিছুমান প্ৰতিধ্বনি চেনেকাৰ ইডিপাছৰ এটা দৃশ্যতো চিহ্নিত কৰা হৈছে (তলত চাওক), য’ত ইডিপাছ নিজে জকাষ্টাৰ আগত তেওঁৰ স্ফিংক্সৰ সৈতে দুঃসাহসিক অভিযানৰ বৰ্ণনা দিয়ে। Joachim Dingel, in "Museum Helveticum" 27 (1970), 90–96

### আন নাট্যকাৰ

অন্ততঃ তিনিজন আন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ লেখক, যিসকল ছফোক্লিছতকৈ সৰু আছিল, তেওঁলোকে ইডিপাছৰ বিষয়ে নাটক লিখিছিল। এইসকলৰ ভিতৰত আছিল একায়াছ অৱ এৰেট্ৰিয়া, নিকোমাকাছ, আৰু জ্যেষ্ঠ জেন’ক্লিছ।

## পিছৰ সংযোজন

*[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|বিবলিওথেকা]]*, এখন ৰোমান যুগৰ পৌৰাণিক হাতপুথি, স্ফিংক্সৰ বাবে এটা সাঁথৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে, যিয়ে হেচিঅ’ডৰ কবিতা ধাৰ লৈছে:

*কি সেইটো যাৰ এটা কণ্ঠ আছে আৰু তথাপিও চাৰিভৰিয়া, দুভৰিয়া, আৰু তিনিভৰিয়া হয়?**[[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Bibliotheca]]* III.5.7

### এছকাইলাছৰ ''চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ''ত পিছৰ সংযোজন

ছফোক্লিছৰ *[[Antigone|এণ্টিগন]]* (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৪২ চনৰ আশে-পাশে)ৰ জনপ্ৰিয়তাৰ বাবে, এছকাইলাছৰ মৃত্যুৰ প্ৰায় পঞ্চাশ বছৰৰ পিছত *[[Seven Against Thebes|চেভেন এগেইনষ্ট থিবছ]]*ৰ শেষৰ অংশ (শাৰী ১০০৫–৭৮) সংযোজন কৰা হৈছিল। See (e.g.) Brown 1976, 206–19. য’ত নাটকখন (আৰু এইটো যি ট্ৰিলজিৰ শেষ নাটক) মৃত ভাতৃদ্বয়ৰ বাবে শোকমগ্ন সমাপ্তিৰে শেষ হোৱাৰ কথা আছিল, সেই ভুৱা সমাপ্তিত এজন হেৰাল্ডে পলিনাইচিছক সমাধি দিয়াৰ নিষেধাজ্ঞা ঘোষণা কৰে, আৰু এণ্টিগনৰ ঘোষণা যে তেওঁ সেই আদেশৰ অমান্য কৰিব। 

## পোষ্ট-ক্লাছিকেল সাহিত্য

ইডিপাছ এনে এটা চৰিত্ৰ আছিল যাক লেটিন সাহিত্যত প্ৰাচীন ৰোমতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জুলিয়াছ চিজাৰৰ দ্বাৰা ইডিপাছৰ ওপৰত এখন নাটক লিখা হৈছিল, কিন্তু ই আধুনিক কাললৈ টিকি থকা নাই। ওভিডে তেওঁৰ *[[Metamorphoses|মেটামৰ্ফ’চেছ]]*ত ইডিপাছক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল, কিন্তু কেৱল স্ফিংক্সক পৰাজিত কৰা ব্যক্তি হিচাপে। তেওঁ ইডিপাছৰ পিতৃ আৰু মাতৃৰ সৈতে তেওঁৰ সমস্যাজনক অভিজ্ঞতাৰ কোনো উল্লেখ কৰা নাই। চেনেকা দ্য ইয়ংগাৰৰ দ্বাৰা প্ৰথম শতিকাত ইডিপাছৰ কাহিনীৰ ওপৰত নিজস্ব নাটক লিখা হৈছিল। ই ছফোক্লিছৰ কৰ্মৰ পৰা উল্লেখযোগ্যভাৱে পৃথক। 

কিছুমান পণ্ডিতে যুক্তি দিছে যে চেনেকাৰ মিথৰ ওপৰত নাটকখন ব্যক্তিগত সমাৱেশত পাঠৰ বাবে উদ্দিষ্ট আছিল আৰু প্ৰকৃততে অভিনয়ৰ বাবে নহয়। তথাপিও, ই ৰেনেছাঁৰ পৰা মঞ্চস্থ হৈছে। ইয়াক জন ড্ৰাইডেনৰ দ্বাৰা তেওঁৰ অতি সফল হিৰ’ইক ড্ৰামা *[[Oedipus (play by John Dryden)|ইডিপাছ]]*ত, যিটো ১৬৭৮ চনত অনুমোদিত হৈছিল, অভিযোজন কৰা হৈছিল। ১৭১৮ চনৰ *[[Oedipus (Voltaire)|ইডিপাছ]]* আছিল ভল্টেয়াৰৰ দ্বাৰা লিখিত প্ৰথম নাটক। ফ্ৰেংক মেকগিনেছৰ দ্বাৰা ইডিপাছৰ এটা সংস্কৰণ ২০০৮ চনৰ শেষৰ ফালে নেচনেল থিয়েটাৰত মঞ্চস্থ হৈছিল, য’ত ৰালফ ফাইনছ আৰু ক্লেয়াৰ হিগিনছ অভিনয় কৰিছিল। 

১৯৬০ চনৰ শেষৰ ফালে ওলা ৰোটিমিয়ে এখন উপন্যাস আৰু নাটক, *[[The Gods Are Not to Blame|দ্য গডছ আৰ নট টু ব্লেম]]*, প্ৰকাশ কৰিছিল, যিয়ে ইডিপাছৰ মিথক ইয়োৰুবালেণ্ডত ঘটি থকাৰ দৰে পুনৰ্কথন কৰিছিল।

২০১১ চনত, আমেৰিকাৰ লেখক ডেভিড গুটাৰছনৰ দ্বাৰা ইডিপাছ-প্ৰেৰিত উপন্যাস "এড কিং" প্ৰকাশিত হৈছিল।

লোককথা বিজ্ঞানত, ইডিপাছৰ মিথক আন্তৰ্জাতিক আৰ্ন-থম্পছন-উথাৰ সূচীত কাহিনী প্ৰকাৰ ATU 931, "ইডিপাছ" হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।

## Family tree

## ইডিপাছ কমপ্লেক্স

ছিগমাণ্ড ফ্ৰয়েডৰ দ্বাৰা "ইডিপাছ কমপ্লেক্স" নামটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল শৈশৱৰ কিছুমান নিউৰ’চিছৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা কৰিবলৈ। ইয়াক এজন পুৰুষ শিশুৰ মাতৃৰ একচেটিয়া প্ৰেমৰ বাবে অচেতন ইচ্ছা হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছে। এই ইচ্ছাত পিতৃৰ প্ৰতি ঈৰ্ষা আৰু সেই পিতৃৰ মৃত্যুৰ অচেতন কামনা, লগতে মাতৃৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্কৰ অচেতন ইচ্ছা অন্তৰ্ভুক্ত। মিথত চিত্ৰিত ইডিপাছৰ নিজৰ এই নিউৰ’চিছ নাছিল—অন্ততঃ জকাষ্টাৰ প্ৰতি নহয়, যাক তেওঁ কেৱল প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সাক্ষাৎ কৰিছিল (যদি কিবা, এনে অনুভৱ মেৰোপৰ প্ৰতি হ’ব পাৰিলেহেঁতেন—কিন্তু তাৰ কোনো ইংগিত নাই)। ফ্ৰয়েডৰ যুক্তি আছিল যে প্ৰাচীন গ্ৰীক দৰ্শক, যিসকলে কাহিনীটো শুনিছিল বা তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নাটকসমূহ দেখিছিল, তেওঁলোকে জানিছিল যে ইডিপাছে আচলতে তেওঁৰ পিতৃক হত্যা কৰিছিল আৰু মাতৃৰ সৈতে বিবাহ কৰিছিল; কাহিনীটো বাৰে বাৰে কোৱা আৰু মঞ্চস্থ হোৱাৰ ফলত এই বিষয়বস্তুৰ প্ৰতি এক প্ৰকাৰ প্ৰবৃত্তি প্ৰতিফলিত হৈছিল।

## লগতে চাওক

*Epigoni
*Genetic attraction
*Myrrha (the Greek myth of incestual love between father and daughter)
*Lille Stesichorus

## টোকা

## তথ্যসূত্ৰ
*Brown, A.L. "The End of the *Seven against Thebes*" *The Classical Quarterly* 26.2 (1976) 206–19.
*Carloni, Glauco and Nobili, Daniela. *La Mamma Cattiva: fenomenologia, antropologia e clinica del figlicidio* (Rimini, 2004).
*Dallas, Ian, *Oedipus and Dionysus*, Freiburg Press, Granada 1991. .
*Graves, Robert, *[[The Greek Myths]]*
*Lowell, Edmunds, *Oedipus*. (Gods and Heroes of the Ancient World), London/New York: Routledge, 2006. .
* Smith, William; *[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]]*, London (1873). "Oe'dipus" 
* Gaillard, T. Tony, *Transgenerational Healing of Oedipus at Colonus*, Genesis Editions (2020), Geneva, , Excerpt on academia.edu 

## বাহ্যিক সংযোগ
* Lewis E 164 Oedipi et Sphingis dialogus (Dialogues between Oedipus and the Sphinx) at OPenn