সুদামা

**সুদামা** (), যাক কুচেলা (), বুলিও জনা যায়, হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ বাল্যবন্ধু। বন্ধুক লগ ধৰিবলৈ সুদামাৰ দ্বাৰকা ভ্ৰমণৰ কাহিনী ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ কৰা হৈছে। 

তেওঁলোকৰ কিংবদন্তিত সুদামা আৰু কৃষ্ণই শিশু অৱস্থাত উজ্জয়িনত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা সন্দীপণিৰ আশ্ৰমত একেলগে অধ্যয়ন কৰে। 
অতি দৰিদ্ৰতাৰ জীৱন-যাপন কৰি সুদামাৰ পত্নীয়ে তেওঁক কৃষ্ণৰ ওচৰলৈ যাবলৈ আহ্বান জনায়, আৰু তেওঁৰ সহায় বিচাৰে। 
উপহাৰ হিচাপে কেইমুঠিমান শুকান চাউল লৈ সুদামাই দ্বাৰকাত থকা পুৰণি বন্ধুক লগ ধৰে, যিয়ে তেওঁক সন্মানেৰে গ্ৰহণ কৰে। 
সুদামাৰ অপ্ৰকাশিত দৰিদ্ৰতাৰ কথা বিবেচনা কৰি কৃষ্ণই বন্ধুৰ বাবে বিভিন্ন বিলাসী ৰাজপ্ৰাসাদ সৃষ্টি কৰে, য’ত তেওঁৰ জুপুৰিটো আছিল, যিটো তেওঁ প্ৰথম ঘৰলৈ উভতি আহোঁতে দেখা পায়।
## কিংবদন্তি
সুদামাৰ কিংবদন্তিসমূহৰ এটাত বৰ্ণনা কৰা হৈছে, তুলসীৰ সৈতে সুদামাই এসময়ত কৃষ্ণৰ বাসস্থান গোলোকত বাস কৰিছিল। তাৰ পিছত ৰাধাৰ অভিশাপে তেওঁলোকক পৃথিৱীত জন্ম ল’বলৈ বাধ্য কৰাইছিল।

সেই অনুসৰি সুদামাৰ জন্ম হৈছিল দৰিদ্ৰ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত। তেওঁ কৃষ্ণৰো গুৰু সন্দিপণিৰ ছাত্ৰ হিচাপে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। সুদামাই কেৱল দৰিদ্ৰতাকহে দেখিছিল যদিও তেওঁৰ বন্ধু কৃষ্ণ যদুবংশ বংশৰ ৰাজপৰিয়ালৰ আছিল। আৰ্থ-সামাজিক অৱস্থাৰ এই পাৰ্থক্য থকাৰ পিছতো তেওঁলোক একেলগেই শিক্ষা লাভ কৰিছিল। এটা কাহিনী অনুসৰি কৃষ্ণ আৰু সুদামাক যজ্ঞৰ বাবে খৰি আনিবলৈ অৰণ্যলৈ পঠিওৱা হৈছিল আৰু গুৰু পত্নীয়ে দুয়োৰে বাবে সুদামাৰ হাতত খাদ্য পঠিয়াইছিল। কিছুসময় খৰি সংগ্ৰহ কৰাৰ পাছত তেওঁলোক ভাগৰি পৰি গছ এজোপাৰ তলত জিৰণি ল’লে। কৃষ্ণই তেতিয়া সুদামাক পানী খাব বিচৰাৰ কথা জনাইছিল আৰু সুদামাই তেওঁৰ খাদ্য আছে বুলি নকৈ কৃষ্ণৰপৰা লুকুৱাই খালী পেটতে পানী খাব নালাগে বুলি উত্তৰ দিছিল। কৃষ্ণ ভাগৰুৱা হৈ সুদামাৰ কোলাত শুই পৰিল আৰু কৃষ্ণ শুই পৰাৰ পাছত সুদামাই সেই খাদ্য খাবলৈ ধৰিলে। কৃষ্ণই সৰ্বজ্ঞ হৈ এই কথা আৱিষ্কাৰ কৰিলে আৰু সুদামাক ক’লে যে তেওঁ কিবা এটা খোৱা শুনিছে। সুদামাই কৃষ্ণক মিছাকৈ ক’লে যে তেওঁ যি শুনিছে সেয়া নিশ্চয় ঠাণ্ডাৰ বাবে তেওঁৰ দাঁতৰ কৰ্কৰণি, আৰু তেওঁ বিষ্ণুৰ সহস্ৰনাম স্পষ্টকৈ মাতিবও পৰা নাছিল। কৃষ্ণই তেওঁক বিশ্বাস কৰা বুলি উত্তৰ দিলে আৰু উল্লেখ কৰিলে যে তেওঁ জানে যে, সুদামাই তেওঁৰ লগত ভাগ-বাটোৱাৰা নকৰাকৈ অকলে একো নাখায়, কিন্তু শব্দ শুনি তেওঁ মাত্ৰ পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰিছিল। এই ঘটনাৰ পিছতো তেওঁলোকৰ বন্ধুত্ব একেই আছিল। কিন্তু প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে কৃষ্ণই দ্বাৰকাৰ শাসক হৈ পৰিল, আৰু নিজৰ কৰ্মৰ বাবে স্ব-নামধন্য হৈ পৰিল, আনহাতে সুদামা এজন নিমাখিত আৰু দৰিদ্ৰ গাঁৱৰ মানুহ হৈয়েই থাকিল। 

ভাগৱত পুৰাণত কোৱা হৈছে যে, কৃষ্ণৰ বন্ধু হোৱাৰ পিছতো সুদাম অত্যন্ত দৰিদ্ৰ হোৱাৰ কাৰণ হ’ল, তেওঁ কৃষ্ণক মিছা কথা কৈছিল। অৱশেষত সুদামাৰ অনাহাৰে থকা পত্নীয়ে স্বামীক কৃষ্ণৰ ওচৰলৈ গৈ তেওঁৰ দৰিদ্ৰতাৰ কথা ক’বলৈ অনুৰোধ কৰি কয় যে তেওঁৰ ভক্তৰ আশ্ৰয়স্থল আৰু ব্ৰাহ্মণৰ পৃষ্ঠপোষক হিচাপে তেওঁ নিঃসন্দেহে নিজৰ পুৰণি বন্ধুক ধন-সম্পত্তিৰ বৰষুণ দিব। কৃষ্ণৰপৰা সহায় ল’বলৈ অনিচ্ছা সত্ত্বেও সুদামাই মান্তি হ’ল, যদিওবা দেৱতাৰ দৰ্শন কৰিবলৈহে, যাতে তেওঁৰ পুণ্য জমা হয়। তেওঁ বন্ধুলৈ উপহাৰ হিচাপে নিব পৰা কিবা আছে নেকি বুলি পত্নীক সুধিলে আৰু তেওঁ দ্বাৰকালৈ নিবলৈ চাৰিমুঠি চিৰা দিব পাৰিলে কৃষ্ণৰ ৰাজপ্ৰাসাদত প্ৰৱেশ কৰি, দেৱতাক তেওঁৰ প্ৰিয় ৰাণী ৰুক্মিণীৰ সৈতে আসনত বহি থকা দেখিলে। পুৰণি বন্ধুক দেখি কৃষ্ণই তেওঁক নিজৰ আসনত বহিবলৈ দিলে, আৰু ৰীতি অনুসৰি ভৰি ধুই দিলে। বন্ধুক কেইবাটাও সতেজ খাদ্য আগবঢ়াই শৰীৰত মলম আৰু সুগন্ধি লেপি দিলে। ৰুক্মিণীয়ে নিজেই চোঁৱৰ এটা ধৰি তেওঁৰ ওচৰত উপস্থিত থাকি সেৱা কৰাত ৰাজপ্ৰাসাদৰ মহিলাসকল আচৰিত হৈ পৰিল। কৃষ্ণ আৰু সুদামাই সন্দিপণিৰ আশ্ৰমত থকা ল’ৰালিৰ দিনবোৰৰ কথা পাতিলে। কৃষ্ণই এটা কাণ্ডৰ কথা কৈছিল, যেতিয়া এই দুয়োকে এসময়ত এক বৃহৎ ধুমুহাৰ সময়ত অৰণ্যৰপৰা খৰি অনাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল, ইজনে সিজনৰ হাতত ধৰি, গুৰুৱে তেওঁলোকক বিচাৰি নোপোৱালৈকে লক্ষ্যহীনভাৱে বিচৰণ কৰিছিল। কৃষ্ণই আনন্দৰে বন্ধুক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে কিবা উপহাৰ আনিছে নেকি? তেওঁ যি আনিছিল তাক দিবলৈ লাজ পাই সুদামাই কোনো উত্তৰ নিদিলে। সৰ্বজ্ঞানী হোৱাৰ বাবে কৃষ্ণই ক’লে যে তেওঁৰ ওচৰলৈ অনা শুকান চিৰাবোৰেই তেওঁৰ প্ৰিয় খাদ্য, আৰু তাৰ এমুঠি চিৰা গলিয়াই পেলালে। ৰুক্মিণীয়ে তেওঁক আৰু খাবলৈ বাধা দিলে, আৰু পত্নীৰ এই কাৰ্য্যৰ ফলত প্ৰাচুৰ্য্যই পৃথিৱীখনক আগুৰি ধৰিলে। ৰাজপ্ৰাসাদত ৰাতিটো কটোৱাৰ পিছত ব্ৰাহ্মণে ঘৰলৈ উভতি অহাৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিলে, কিন্তু তেওঁ কোনো বস্তু বিচাৰিবলৈ লাজ পাইছিল, কিন্তু দেৱতাৰ দৰ্শন লাভ কৰাৰ বাবে সন্তুষ্টিও অনুভৱ কৰিছিল। 
তেওঁ সিদ্ধান্ত ল’লে যে কৃষ্ণই তেওঁক ধন-সম্পত্তিৰপৰা বঞ্চিত কৰি দয়াহে কৰি আহিছে। সুদামাই উভতি আহি দেখিলে যে তেওঁৰ সাধাৰণ জুপুৰিটো কেইবামহলীয়া ৰাজপ্ৰাসাদলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে, ধুনীয়া বাগিছা আৰু উদ্যানেৰে ভৰি আছে। তেওঁক আদৰণি জনাইছে উজ্জ্বল সংগীতজ্ঞ আৰু গায়কসকলে। আনন্দিত হৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁক সাবটি ধৰিবলৈ লৰালৰিকৈ আগবাঢ়ি আহিল, আনন্দৰ চকুলোৰে কান্দি কান্দি নিজে লক্ষ্মী দেৱীক দেখাৰ দৰে লাগিল। আচৰিত হৈ ব্ৰাহ্মণজনে তেওঁৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰিলে, দেখিলে যে ইয়াৰ সুবিধা আৰু সমৃদ্ধিৰ সৈতে স্বৰ্গৰ সৈতে মিল আছে। সুদামাই দেৱতাৰ উদাৰতাত উল্লাস অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁৰ পত্নী আৰু তেওঁ মোহহীনভাৱে লৌকিক সুখবোৰ উপভোগ কৰি ধন্য হৈছিল আৰু কৃষ্ণৰ প্ৰতি আৰু অধিক নিষ্ঠাৱান হৈ পৰিছিল। কৃষ্ণৰ উদাৰতা আৰু সুদামাৰ সৈতে তেওঁৰ বন্ধুত্ব অক্ষয় তৃতীয়া উৎসৱ উদযাপনৰ সৈতে জড়িত।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:পৌৰাণিক কথা
শ্ৰেণী:কাল্পনিক চৰিত্ৰ