open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
চাঞ্জী

**চাঞ্জী** () উত্তৰ ভাৰতত পালন কৰা একপ্ৰকাৰৰ লোকউৎসৱ। এই উৎসৱ দিল্লী, পঞ্জাব, হাৰিয়ানা আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ কিছু অংশৰ হিন্দু মহিলা আৰু ছোৱালী সকলে লোকদেৱী চাঞ্জীলৈ উৎসৰ্গিত কৰি পালন কৰা হয়। এই লোকদেৱীৰ প্ৰতিমায়ো মহিলা সকলে নিজেই স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ সামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰে। ঠাই বিশেষে ইয়াক চাঞ্জা, ঝাঞ্জা বা ঝাঞ্জী নামেৰেও জনা যায়।

## চাঞ্জী পূজা
চাঞ্জী হৈছে এগৰাকী পাৰম্পৰিক মাতৃ দেৱী। 
তেওঁৰ প্ৰতিমা বোকাৰে তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু মহাজাগতিক শৰীৰ বা দেৱীৰ মুখৰ দৰে বিভিন্ন আকৃতিত সজোৱা হয়। পিছলৈ প্ৰতিমা বিভিন্ন ৰঙেৰে সজোৱা হয়। স্থানীয় মৃৎশিল্পী সকলে তেওঁৰ বাহু, ভৰি, অলংকাৰ আৰু অস্ত্ৰেৰে সজ্জিত মুখৰ দৰে শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশৰ প্ৰতিমা তৈয়াৰ কৰে। এই সংযোজনবোৰে প্ৰতিমবোৰক ধুনীয়া আৰু দয়ালু কৰি দেখুৱা হয়। প্ৰতিমাৰ বিভিন্ন সংযোজন আৰু সাজ-সজ্জা পৰিয়ালৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।

চাঞ্জী দেৱীৰ প্ৰতিমা দুৰ্গা পূজা বা নৱৰাত্ৰিৰ ন দিনৰ প্ৰথম দিনা তৈয়াৰ কৰা হৈছে। প্ৰতিদিনে চুবুৰীয়াৰ মহিলাসকলক ভজন গাবলৈ আৰু আৰতি কৰাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। যুৱতী আৰু ছোৱালীসকলেও পূজাস্থলীত একত্ৰিত হয় আৰু মাকক তেওঁলোকৰ আৰাধনা আগবঢ়ায়। জনবিশ্বাস মতে দেৱীক পূজা কৰিলে তেওঁলকে উপযুক্ত স্বামী প্ৰাপ্ত কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। আৰতি বা ভজনবোৰ দৈনিক জপ কৰা হয় আৰু কিছুমান বৃদ্ধ মহিলাই আনক পথ প্ৰদৰ্শন কৰে। এই উৎসৱ সাধাৰণতে মহিলা কেন্দ্ৰিক আৰু সকলো ৰীতি-নীতিৰ সৈতে মহিলা জড়িত। পঞ্জাবীসকলে মন্নত বুলি কোৱা তেওঁলোকৰ ইচ্ছা পূৰণ বিচাৰি থকা পৰিয়ালবোৰে দেৱালত চাঞ্জী দেৱীৰ ছবি প্ৰস্তুত কৰে। কিছুমান মানুহে তেওঁলোকৰ ছোৱালীৰ বিবাহৰ বাবে দেৱীৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰে। প্ৰতিদিনে দেৱীৰ উদ্দেশ্যে কীৰ্তন কৰা হয় আৰু তেওঁৰ ছবিখন অন্তিম দিনত পানীত নিমজ্জিত কৰা হয়। চাঞ্জী উৎসৱ বিজয়া দশমীৰ দিনা চাঞ্জী বিসৰ্জনৰ সৈতে সমাপ্ত হয়।

এই পূজাত ছোৱালীসকলে প্ৰতিদিনে দেৱীক প্ৰাৰ্থনা আৰু ভোগ আগবঢ়ায়। 

## ব্ৰজৰ মন্দিৰ পৰম্পৰাত চাঞ্জী
ভগৱান কৃষ্ণৰ মাতৃভূমি ব্ৰজৰ এক পৰম্পৰাগত কলা হিচাপে চাঞ্জী ঐশ্বৰিক দম্পতী কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ অতীন্দ্ৰিয় ক্ৰীড়াৰ সৈতে অন্তৰ্নিহিতভাৱে জড়িত। ৰাধা-কৃষ্ণৰ প্ৰেমৰ দৃশ্য চাঞ্জীসমূহত দেখুওৱা হয়। বৈষ্ণৱ তত্ত্ব অনুসৰি চাঞ্জীৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে ঈশ্বৰীয় লীলাত বিচাৰি পোৱা যায় ভগৱান। জনবিশ্বাস মতে কৃষ্ণৰ উপস্থিতি জাগ্ৰত কৰিবলৈ ৰাধায়ে প্ৰথমে চাঞ্জী সৃষ্টি কৰিছিল। লোক পৰম্পৰাত একে লীলাৰ আন এটা সংস্কৰণও আছে। ইয়াৰ মতে ভগৱান কৃষ্ণই সন্ধিয়া গধূলিৰ সময়ত ৰাধা সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে ফুলেৰে নিৰ্মিত ৰাধাৰ এটা সুন্দৰ প্ৰতিচ্ছবি প্ৰস্তুত কৰিছিল।

গাঁওসমূহত এতিয়াও অনুশীলন কৰা গোবৰ আৰু ফুলেৰে নিৰ্মিত চাঞ্জী প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰম্পৰা ১৫/১৬ শতিকাৰ ওচৰা-ওচৰি বৈষ্ণৱ মন্দিৰৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল আৰু বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতসকলৰ দ্বাৰা প্ৰচলিত এক অত্যন্ত অত্যাধুনিক কলা ৰূপত বিকশিত কৰা হৈছে। 
আঠটা পাহিযুক্ত পদুম ফুলৰ প্ৰতীক অষ্টভুজ মঞ্চত শুকান ৰঙৰ পৰা মুখ্য প্ৰকাৰৰ মন্দিৰ চাঞ্জী প্ৰস্তুত কৰা হয়। চাঞ্জী ডিজাইনৰ মূল বা হৌদা হৈছে ঈশ্বৰীয় দম্পতীৰ আসন। ই সাধাৰণতে গৰ্ভগৃহ গঠন কৰে ইয়াৰ পৰা আকৰ্ষণীয়ভাৱে আন্তঃবন্ধিত কৰ্ণৰ আৰ্হিৰ এক জটিল বিন্যাসে আঠটা দিশৰ ফালে দিব্যত্বৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। চাঞ্জীৰ দৰে এক ৰহস্যবাদী ডিজাইনৰ উপাসনা প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ধৰ্ম আৰু তান্ত্ৰিক ধৰ্মত ব্যৱহাৰ। বজ্ৰযান আৰু মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। দুয়োটা ক্ষেত্ৰত ডিজাইনৰ সন্মুখত প্ৰদান কৰা মন্ত্ৰ উপাসনাৰ কেন্দ্ৰীয় উপাদান গঠন কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
আওলিং উৎসৱ

**আওলিং** উৎসৱ (; আওলেং,  হিচাপেও উচ্চাৰিত) কন্যাক নগা জনগোষ্ঠীৰ দ্বাৰা উদযাপিত এক উৎসৱ। এই উৎসৱ সাধাৰণতে প্ৰতিবছৰে এপ্ৰিল মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত পালন কৰা হয়। উত্তৰ পূব ভাৰতৰ নাগালেণ্ড ৰাজ্যৰ মন জিলাৰ কন্যাক গোষ্ঠীৰ অধিবাসীসকলৰ ই এক প্ৰধান উৎসৱ।

নাগালেণ্ডৰ আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত ১৭টা নগা জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত কন্যাক নগাৰ গোটটোয়েই সৰ্ববৃহৎ। উল্লেখ্য যে, কন্যাক নগাসকল তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত মূৰ-চিকাৰ (head hunting)-ৰ বাবেই প্ৰখ্যাত। কন্যাক জনগোষ্ঠীৰ নগাসকল নাগালেণ্ডৰ মন জিলাৰ লগতে প্ৰতিৱেশী ৰাষ্ট্ৰ ম্যানমাৰৰ অধিবাসী। সেইবাবেই এই অঞ্চলটো আওলিং উৎসৱ দৰ্শনৰ সকলোতকৈ উপযুক্ত হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

## উৎসৱৰ বৰ্ণনা
আওলিং উৎসৱৰ জৰিয়তে বসন্তৰ আগমনক উদযাপন কৰাৰ লগতে আসন্ন কৃষি ঋতু শস্যসম্ভৱা হোৱাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা জনোৱা হয়। এই উৎসৱ কন্যাক নগাসকলৰ বৰ্ষপঞ্জীৰ নৱবৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে উদযাপিত হয় আৰু ই ৰোমান বৰ্ষপঞ্জীৰ এপ্ৰিল মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত পৰে। অৱশ্যে ভিন ভিন গাৱঁত উদযাপনৰ দিৱস ভিন ভিন হ'ব পাৰে। মন জিলা আৰু চুবুৰীয়া ম্যানমাৰৰ কন্যাক নগা অধ্যুষিত অঞ্চলত কোনো ধৰাবন্ধা তাৰিখ নোহোৱাকৈ পালিত হয়।

আওলিং উৎসৱ বিখ্যাত হৰ্ণবিল উৎসৱৰ পৰা পৃথক। হৰ্ণবিল উৎসৱ নাগালেণ্ডৰ ৰাজধানী ক'হিমাৰ পৰা ১২ কিল'মিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত কিচামা ঐতিহ্য গাওঁ (Kisama Heritage Village)-ত ১-৭ ডিচেম্বৰ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হয়। হৰ্ণবিল উৎসৱ নাগালেণ্ডৰ পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক কেন্দ্ৰীয় আকৰ্ষণ আৰু এই উৎসৱ নাগালেণ্ডৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ কৃষ্টি-সংস্কৃষ্টিৰ প্ৰদৰ্শন আৰু সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্যে চৰকাৰৰ পৰ্যটন আৰু কলা আৰু কৃষ্টি বিভাগৰ পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষ্ঠিত হয়।

আওলিং উৎসৱ কেৱল কন্যাক নগা জনগোষ্ঠীৰ দ্বাৰা উদযাপিত খাঁটি জনজাতীয় লোকাচাৰৰ উৎসৱ। আওলিং উৎসৱৰ অনুষ্ঠান একসপ্তাহ ধৰি চলে। উৎসৱৰ কাৰ্যসূচীৰ ভিতৰত কন্যাক গোষ্ঠীৰ নিজস্ব নৃত্য-গীত, সমূহীয়া ভোজ ইত্যাদি অন্যতম। ইয়াৰ লগতে কৃষিক্ষেত্ৰসমূহক শস্যসম্ভৱা কৰি তোলাৰ আহ্বানেৰে ঐশ্বৰিক শক্তিসমূহৰ প্ৰতি উৎসৰ্গা কৰা হয়।

আওলিং উৎসৱৰ প্ৰথম তিনিটা দিনক ক্ৰমে *Hoi Lah Nyih*, *Yin Mok Pho Nyih* আৰু *Mok Shek Nyih* হিচাপে জনা যায়। এইকেইটা দিন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক বোৱা, সমূহীয়া ভোজৰ উৎসৰ্গাৰ বাবে জন্তু সংগ্ৰহ আৰু বিভিন্ন খাদ্য সম্ভাৰ আৰু চাউলৰ সুৰা প্ৰস্তুত কৰ্মসূচীৰ জৰিয়তে উৎসৱৰ মূল উদযাপনৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা হয়।

আওলিং উৎসৱৰ সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিন হিচাপে পৰিচিত চতুৰ্থ দিনটোক বুলি কোৱা হয়। সেই দিনটোত কন্যাক জনজাতিৰ সকলো লোকেই শ্ৰেষ্ঠতম পৰম্পৰাগত জনজাতীয় ৰঙ-বিৰঙী সাজ-পোছাক আৰু আ-অলংকাৰেৰে সু-সজ্জিত হয়। সেই দিনটোত নৃত্য, গীত ইত্যাদিৰ পৰিৱেশনৰ লগতে সমূহীয়া ভোজৰ ব্যৱস্থা থাকে। বিশেষকৈ, কন্যাক নগা জনগোষ্ঠীৰ প্ৰখ্যাত মূৰ-চিকাৰৰ ইতিহাসৰ প্ৰতীকী নৃগোষ্ঠীয় নৃত্য পৰিৱেশন এই উৎসৱৰ এক বিশেষ আকৰ্ষণ। .

উৎসৱৰ শেষৰ দিনদুটাক *Lingha Nyih* আৰু *Lingshan Nyih* নামেৰে জনা যায়। এইদুটা দিনত অধিবাসীসকলে নিজৰ পৰিয়ালৰ পৰিজনৰ সৈতে সময় কটোৱাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ গৃহসমূহ আৰু গাৱঁৰ চৌপাশ পৰিষ্কাৰকৰণৰ কাম হাতত লয়।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:নাগালেণ্ড
বুষু ডিমা

**বুষু ডিমা** হৈছে উত্তৰ পূব ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ ডিমাছা কছাৰী জনগোষ্ঠীৰ দ্বাৰা উদযাপিত সৰ্ববৃহৎ আৰু সৰ্বাগ্ৰগণ্য উৎসৱ। ডিমাছাসকল ঘাইকৈ অসমৰ আৰু চুবুৰীয়া নাগালেণ্ড ৰাজ্যৰ অধিবাসী। বুষু ডিবা মূলতঃ এক কৃষিভিত্তিক উৎসৱ।  অতি উলহ মালহেৰে উদযাপিত এই উৎসৱ সাধাৰণতে ৰোমান বৰ্ষপঞ্জীৰ জানুৱাৰী মাহৰ শেষৰ সপ্তাহ আৰু ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত পালন কৰা হয়। বুষু ডিমা উৎসৱৰ অংশ হিচাপে সপ্তাহজোৰা বিভিন্ন কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।    

## উৎসৱৰ বিৱৰণ
বুষু ডিমা মূলতঃ এক কৃষিভিত্তিক উৎসৱ। এটা কঠোৰ পৰিশ্ৰমৰ কৃষিচক্ৰৰ শেষত ঝুম খেতি চপোৱাৰ পিছত আনন্দ উল্লাসৰ মাজেৰে উদযাপন কৰাৰ উদ্দেশ্যে বুষু ডিমা অনুষ্ঠিত হয়।   অসমৰ ডিমা হাছাও, কাৰ্বি আংলং, কাছাৰ, নগাঁও জিলা আৰু প্ৰতিৱেশী নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰৰ অধিবাসী ডিমা জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ বাবে বুষু ডিমা প্ৰধান উৎসৱ। *বুষু-ডিমা* শব্দযুগলৰ অৰ্থ *বিহু-ডিমাছা* অৰ্থাৎ 'ডিমাছাসকলৰ বিহু' ।  ডিমাছা জনসমাজত ব্ৰাই-শিবৰাই(Brai-Sibrai)-ক সৰ্বোচ্চ দেৱতাৰ স্থান দিয়া হয়। বুষু ডিমা উৎসৱৰ জৰিয়তে চপাই অনা সমস্ত কৃষিৰ ফচল তেওঁলৈ উৎসৰ্গা কৰি মানৱজাতিৰ কল্যাণ কামনা কৰা হয়।  উৎসৱৰ জৰিয়তে ডিমাছাসকলৰ পৰম্পৰাগত খাদ্যসম্ভাৰ, কৃষ্টি-সংস্কৃতি, ক্ৰীডা নৈপুণ্য, বয়নশিল্প, ভাস্কৰ্যশিল্প ইত্যাদিও প্ৰদৰ্শিত হয়।  ইয়াৰ জৰিয়তে ডিমাছা জনগোষ্ঠীৰ সৈতে আন জনগোষ্ঠীসমূহৰ সমন্বয়ৰ বাৰ্তাও প্ৰেৰণ কৰা হয়। বুষু ডিমা উৎসৱ তিনিটা ভাগত বিভক্ত:

:বুষু জিদাপ: এই অংশ দুদিনৰ পৰা তিনিদিন ধৰি উদযাপিত হয়।
:চুৰেম বাইন': এই অংশ পাঁচদিন ধৰি চলে।
:হাংচেউ বুষু: এই অংশ মুঠতে সাতদিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয়। হাংচেউ বুষুক হাংচেওনানাওবা (Hangsaoinanaoba) হিচাপেও জনা যায়। 

'জিদাপ' হৈছে সকলোতকৈ সৰলীকৃত উদযাপন। সাধাৰণতে চুৰেম অধিক হাৰত উদযাপিত হয় কিয়নো হাংচেউ উদযাপনৰ বাবে বৃহৎ পৰিমাণৰ অৰ্থ আৰু শাৰীৰিক শ্ৰমৰ প্ৰয়োজন হয়।  হাংচেউ উদযাপনৰ বাবে সামূহিকভাৱে এটুকুৰা পৃথক ভুমিখণ্ডত কৃষিকৰ্ম কৰা হয় আৰু তাৰ পৰা উৎপাদিত ফচলেৰে উদযাপনৰ খা-খৰচৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। 

উৎসৱৰ বৃহৎ উদযাপন আৰু অনুষ্ঠানৰ চিহ্নৰূপে "হেইহ'-হ" (হাওবা) ["heih-ho" (Haoba)] তৈয়াৰ কৰা হয়। বেলি ডুবাৰ পিছত বাইবা বাদাইলাইবা [Baiba Badailaiba] (সংগীত প্ৰতিযোগিতা) অনুষ্ঠিত হয় য'ত গীত, নৃত্য; আৰু খৰম ডিমাছা ঢোল (Kharam-Dimasa Drum) আৰু মুৰে (Muree-Hornpipe) বাদ্যৰ পৰিৱেশন কৰা হয়। ডিমাছাসকলৰ পৰম্পৰাগত বাদ্য হৈছে উৎসৱৰ মুখ্য আকৰ্ষণ। ডিমাছাসকলৰ সাংস্কৃতিক ৰাজধানী মাইবঙত ডিমাছা গাভৰুসকলৰ দ্বাৰা *বাইডামা* (*Baidama*) নৃত্য প্ৰদৰ্শিত হয়।  

উৎসৱৰ প্ৰথম দিনটোক বুষুচাতাইবা (Bususataiba) বুলি কোৱা হয় আৰু সেইদিনা প্ৰতি ঘৰতে মাংস বিতৰণ কৰা হয়। বুষুমা (Busuma) হৈছে উৎসৱৰ দ্বিতীয় দিন আৰু সেইদিনা ডেকাবিলাকে জ্যেষ্ঠসকলৰ সৈতে মিলি অতিথি আদৰিবৰ উদ্দেশ্যে বাগাওবা (Bagaoba) গায়। গাওঁবুঢ়া কুনাঙ (Kunang)-এ ভক্তিগীত গাই উপাস্য দেৱতা শিৱ (ব্ৰাই-শিবৰাই)-ৰ পৰা গাওঁবাসীৰ মঙ্গলৰ বাবে আশীৰ্বাদ বিচাৰে। পুৰুষ, মহিলা আৰু ল'ৰা-ছোৱালীহঁতে ৰঙ-বিৰঙী পৰম্পৰাগত জনজাতীয়ে সাজ-পোছাক আৰু আ-অলংকাৰ পৰিধান কৰি উৎসৱত ভাগ লয়। 

সৰ্বাসাধাৰণতে বুষু-ডিমা উৎসৱত হোৱা সমস্ত খৰচ পাতি গঞা ৰাইজেই বহন কৰে। ডিমাছা সমাজৰ এক পৰ্ম্পৰাগত ৰীতি অনুসৰি ইঘৰে সিঘৰক কৃষিকৰ্মত সহায় সাৰথি আগবঢ়ায় আৰু ইয়াৰ বিনিময় হিচাপে বুষু ডিমা অনুষ্ঠানৰ বাবে চাউল ইত্যাদি সংগ্ৰহ কৰে। 

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ
অপূৰ্ব কুমাৰ শইকীয়া

**অপূৰ্ব কুমাৰ শইকীয়া** হৈছে অসমীয়া ভাষাৰ এজন গল্পকাৰ। তেওঁ পেচাত এজন চিকিৎসক। তেখেতে ‘বেংছতা’ শীৰ্ষক গল্প সংকলনৰ বাবে ২০২০ বৰ্ষৰ অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে।

## জন্ম
তেখেতৰ জন্ম হয় ১৯৬২ চনৰ ২১ অক্টোবৰত। জন্ম স্থান নগাঁও জিলাৰ ডিফলু সত্ৰত।

## শিক্ষা
গুৱাহাটী মেডিকেল কলেজৰপৰা এম.বি.বি.এছ.আৰু এম.এছ.(চকু বিশেষজ্ঞ)

## চাকৰি জীৱন
মুখ্য চিকিৎসা বিষয়া ই.এছ. আই. চি. মডেল হাস্পতাল, খানাপাৰা, গুৱাহাটী। 

## প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ
#ব্যৰ্থ নায়ক, লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল (১৯৯৮)
#বিষয়: প্ৰেমৰ সংবিধান, ৰেণু প্ৰকাশ (২০০০)
#মাটি আখৰা, ক্ৰান্তিকাল প্ৰকাশন (২০০৩)
#বজাৰত এদিন, বাণী মন্দিৰ (২০০৭)
#লিংগমুক্ত পৃথিৱীৰ সাধু, আঁক-বাক প্ৰকাশন (২০১১)
#বেংছতা, আঁক-বাঁক প্ৰকাশন (২০১৬)
#অসমীয়া মানুহৰ জিন, এক্সেল প্ৰিণ্টাৰ্ছ, (প্ৰবন্ধ সংকলন,২০১৬)
#চ’তৰ উৰহী, পাঞ্চজন্য প্ৰকাশন (২০১৯)
#ৰান্ধনি বেলি,আঁক-বাঁক প্ৰকাশন
#মনৰ ডাক্তৰ,আঁক-বাঁক প্ৰকাশন

### সম্পাদনা
#দেশী-বিদেশী গল্প সম্ভাৰ, অসম সাহিত্য সভা (২০২১)

## বঁটা আৰু সন্মান
* ২০২০ বৰ্ষত ‘বেংছতা’ গল্প সংকলনৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ।
* যাদৱ শৰ্মা সোঁৱৰণী বঁটা, বজাৰত এদিনলৈ শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰন্থৰ বাবে।
* অন্তৰ্লিপি সাহিত্য বঁটা।
* ইণ্ডিয়ান মেডিকেল এছ’চিয়েশ্যনৰ লিটাৰেৰী এক্সলেন্স বঁটা।
* মৰমলেণ্ড বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্যিকৰ বঁটা
* সাহিত্য একাডেমী, (নতুন দিল্লী)ৰ কথা-সন্ধি সন্মান।
* চ’তৰ উৰহী গ্ৰন্থৰ বাবে অসম সাহিত্য সভাৰ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী বঁটা।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক
শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ
শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা বিজয়ী
কেশৰবাই কেৰকৰ

**কেশৰবাই কেৰকাৰ** (; ১৩ জুলাই ১৯৯২ – ১৬ চেপ্তেম্বৰ ১৯৭৭) ‘জয়পুৰ-আত্ৰৌলী ঘৰানা’ৰ এগৰাকী হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীত কণ্ঠশিল্পী আছিল। এই ঘৰানাৰ প্ৰৱৰ্তক ওস্তাদ আল্লাদিয়া খানক (১৮৫৫-১৯৪৬) ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ গুৰু হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। কুৰি শতিকাৰ চতুৰ্থ, পঞ্চম দশকলৈ তেওঁ খয়ালৰ অন্যতম প্ৰখ্যাত কণ্ঠশিল্পী ৰূপে পৰিগণিত হয়।

সঙ্গীত জগতলৈ আগবঢ়োৱা অবিস্মৰণীয় অৱদানৰ বাবে ১৯৫৩ চনত তেওঁ সঙ্গীত নাটক একাডেমী বঁটা আৰু ১৯৬৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ অসামৰিক সন্মান পদ্ম বিভূষণেৰে সন্মানিত কৰা হয়।

## জীৱনী
### প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু প্ৰশিক্ষণ
এখন সৰু গাঁও কেৰীত, সেই সময়ৰ পৰ্টুগীজ উপনিবেশ উত্তৰ গোৱাৰ পোণ্ডাৰ এটা পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হয়। আঠ বছৰ বয়সত কেৰকাৰে কোহলাপুললৈ আহে আৰু আব্দুল কৰিম খানৰ অধীনত আঠমাহ অধ্যয়ন কৰে। গোৱালৈ উভতি আহি লামগাঁৱত তেওঁ কণ্ঠশিল্পী ৰামকৃষ্ণবুৱা ৱেজৰ (১৮৭১-১৯৪৫) ওচৰত প্ৰশিক্ষণ লয়।

সেই সময়চোৱাত ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত থকা বোম্বেৰ ব্যৱসায় আৰু বাণিজ্য কেন্দ্ৰ হিচাপে দ্ৰুত গতিত বিকাশ হৈছিল। দেশীয় ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজন্যবৰ্গৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ অভাৱত উত্তৰ ভাৰত আৰু মধ্য ভাৰতৰ বহুতো সঙ্গীতজ্ঞ এই চহৰখনলৈ ধাৱমান হৈছিল। কেৰকাৰেও ষোল্ল বছৰ বয়সত মাক আৰু খুৰাকৰ সৈতে বোম্বেলৈ আহে। এজন স্থানীয় চহকী ব্যৱসায়ী ভিট্টলদাস দ্বাৰাকাদাসে তেওঁক চিতাৰ বাদক, পাটিয়ালা ষ্টেটৰ দৰবাৰী সঙ্গীতজ্ঞ বৰ্কত উল্লা খানৰ অধীনত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ সুবিধা কৰি দিয়ে। সঙ্গীতজ্ঞগৰাকীয়ে বোম্বেলৈ যাতায়ত কৰি থকাৰ সুবিধাতে দুবছৰ ধৰি এৰা-ধৰাকৈ তেওঁক সঙ্গীতৰ প্ৰশিক্ষণ  দিয়ে। বৰ্কত খানে যেতিয়া মহীশুৰ ষ্টেটৰ দৰবাৰী সজ্ঞীতজ্ঞ হিচাপে যোগদান কৰে, তেতিয়া তেওঁ ভাস্কৰবুৱা বখালেৰ (১৮৬৯-১৯২২) আৰু ৰামকৃষ্ণবুৱা ৱেজৰ ওচৰত প্ৰশিক্ষণ লয়।

সৰ্বশেষত তেওঁ জয়পুৰ-আত্ৰৌলি ঘৰানাৰ প্ৰৱৰ্তক ওস্তাদ আল্লাদিয়া খানৰ ওচৰত প্ৰশিক্ষণ লয়। যদিও পেচাদাৰী গায়কী ১৯৩০ চনত আৰম্ভ কৰিছিল, খানৰ ওচৰত তেওঁৰ শিক্ষা খানৰ মৃত্যুৰ সময়লৈকে নিৰবিচ্ছিন্নভাবে চলি আছিল।
### কৰ্মজীৱন
সঙ্গীত জগতত কেৰকাৰে বহুল খ্যাতি লাভ কৰে। তেওঁ নিয়মীয়াকৈ অভিজাত শ্ৰোতাৰ সন্মুখত সঙ্গীত পৰিবেশন কৰিছিল। তেওঁ কামৰ ক্ষেত্ৰত বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ আছিল। তেওঁ সেইসময়ৰ খয়াল গায়নৰ এগৰাকী অতি নিপুন শিল্পী আছিল যদিও তেওঁ মাত্ৰ কেইখনমানহে  এইচ এম ভিৰ ৭৮ আৰ.পি.এম.ৰ ৰেকৰ্ডত গীত গাইছিল আৰু খুব কমেই পাতল শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীতত কণ্ঠদান কৰিছিল। মেহফিল বা ব্যক্তিগত অনুষ্ঠানৰ পৰা আঁতৰি আহি এগৰাকী ৰাজহুৱা কণ্ঠশিল্পী হিচাপে মগুবাই কুৰ্দিকৰ (কিশোৰী আমোনকাৰৰ মাতৃ), হীৰাবাই বৰোডেকৰ আৰু গংগুবাঈ হেংগলৰ সৈতে তেওঁ নিজকে  প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ভৱিষ্যতৰ কণ্ঠশিল্পীসকলৰ বাবে বাট মুকলি কৰি দিছিল।

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* Kesarbai's music page from Vijaya Parrikar Library of Indian Classical Music
* Kesarbai's Photo Album from Rajan Parrikar Music Archive

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা বিজয়ী
শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী
ভুমচু

**ভুমচু** () প্ৰতিবছৰে তিব্বত, ভূটান আৰু ভাৰতৰ ছিক্কিম ৰাজ্যত উদযাপন কৰা পাৰম্পৰিক উৎসৱ। এই বৌদ্ধ উৎসৱ তিব্বতীয় চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জীৰ প্ৰথম মাহৰ চতুৰ্দশ আৰু পঞ্চদশ দিনত অনুষ্ঠিত হয়। এই দিন সাধাৰণতে গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জীৰ ফেব্ৰুৱাৰী বা মাৰ্চ মাহত পৰে। ভুমচু নাম 'ভুম' অৰ্থাৎ পাত্ৰ আৰু 'চুম' অৰ্থাৎ পানীৰ পৰা আহিছে। ভুমচুৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'পৱিত্ৰ পানীৰ পাত্ৰ'।

## ইতিহাস
ভুমচুৰ উদযাপন ৰজা ত্ৰিচং দেউতচনিনৰ ৰাজত্বকালত তিব্বতত ৭৫৫ ৰ পৰা ৮০৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ মাজত আৰম্ভ হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁক তিনিজন ধৰ্ম ৰজাৰ ভিতৰত এজন বুলি গণ্য কৰা হয় যিয়ে বৌদ্ধ ধৰ্মক তিব্বত অঞ্চলটোৰ সৈতে পৰিচয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁৰ শাসনৰ অধীনত যেতিয়া তিব্বতলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয় তেতিয়া গুৰু পদ্মসম্ভৱে এক পবিত্ৰ সাধনা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পৱিত্ৰ পাত্ৰ পৰা পানীৰে মাটি সংৰক্ষণ কৰিছিল। পিছত তেওঁৰ পানীৰ পাত্ৰ ছিক্কিমৰ টাশ্বিডিং বৌদ্ধ মঠত লুকুৱাই ৰখা হৈছিল। ১৭ শতিকাত এই পাত্ৰটো পুনৰ পদ্মসম্ভৱৰ অৱতাৰ দ্বাৰা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু সেই সময়ৰ পৰাই এই উৎসৱৰ আৰম্ভণি হৈছিল।

## বৰ্ণনা
জিগপো লিংপাৰ মতে ভূম বা পৱিত্ৰ পাত্ৰত ভাৰতৰ পৱিত্ৰ ভূমি, ওডিয়ানা আৰু জাহৰৰ পৱিত্ৰ ভূমিত পোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পৱিত্ৰ মাটি, পানী আৰু পাঁচ প্ৰকাৰৰ মূল্যবান ৰত্নৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছে। ছিক্কিমৰ টাশ্বিডিং মঠক এক পৱিত্ৰ স্থান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে এই ঠাই ডাক্কাৰ টাশ্বিডিং চাৰিটা পৱিত্ৰ গুহাৰ কেন্দ্ৰত, পূবে শৰচোগ বেপুগ, দক্ষিণে খাণ্ডোজাংপু, পশ্চিমে দেচেনপুগ আৰু উত্তৰে লহাৰী নাইংপুগ অৱস্থিত আৰু বিশ্বাস মতে ই নৰকৰ কষ্টৰ পৰা মুক্ত কৰে। বছৰৰ আৰম্ভণিতে পৱিত্ৰ পাত্ৰটো খোলা হয় আৰু লামা বা সন্ন্যাসীয়ে ভৱিষ্যত নিৰ্ধাৰণ কৰে। "যদি পানী কাষলৈ থাকে, তেন্তে আগন্তুক বৰ্ষত শান্তি আৰু সমৃদ্ধি বিৰাজ কৰিব। যদি পানী কাষত থাকে আৰু বিয়পি থাকে, ই প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু অশান্তিক সূচিত কৰে। যদি পানীৰ স্তৰ কম বা প্ৰায় শুকান হয় তেন্তে ই দুৰ্ভিক্ষক সূচিত কৰে।" বিশ্বাস কৰা হয় যে তিব্বতত গুৰু পদ্মসম্ভৱে কৰা ভুমচুত ভাল লক্ষণৰ চিহ্ন হিচাপে পাত্ৰৰ পৰা পানী পৰিছিল আৰু ভূমিকম্প হৈছিল। ধৰ্মৰ চাৰিজন অভিভাৱক দেৱতা আৰু ৩৩খন স্বৰ্গৰ দেৱতাসকলে আকাশৰ পৰা পুষ্পবৃষ্টি কৰিছিল।" 

ছিক্কিমত মাজনিশাৰ পৰা পৰৱৰ্তী দিনলৈকে হাজাৰ হাজাৰ লোকে পৱিত্ৰ পানী প্ৰাপ্তিৰ বাবে অপেক্ষা কৰি থকা দেখা যায়। "পবিত্ৰ পানী"ৰ এক অংশ মানুহৰ মাজত বিতৰণ কৰা হয় আৰু পাত্ৰটো নদীৰ পানীৰে পুনৰ পূৰণ কৰা হয়। এই পাত্ৰ পৰৱৰ্তী ভুমচু উৎসৱৰ সময়তহে মুকলি কৰা হয়। কোৱা হয় যে, ভুমচু পানীৰ এটা টোপাল গ্ৰহণ কৰি জ্ঞান প্ৰাপ্ত কৰিব পাৰি আৰু সকলো অশুভ আত্মা আৰু দুখ আঁতৰ হয়। জনবিশ্বাস মতে, এই পানী গ্ৰহণ কৰিলে কোনোমতে বুদ্ধত্ব লাভ কৰিব বা পৰৱৰ্তী জীৱনত উচ্চ স্থানত জন্ম গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:ছিক্কিম
শ্ৰেণী:ভূটান
শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম
নিংঙোল চাকৌবা

**নিংঙোল চাকৌবা** (; ) বা **নিংঙোল চাক্কৌবা** (; ) ভাৰতৰ মণিপুৰ ৰাজ্যৰ মীতেই জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে উদযাপন কৰা পাৰম্পৰিক লোকউৎসৱ। ইয়াক 'চাকৌবা' বা 'হিয়াংগৈ নিনি পান্‌বা' বুলিও কোৱা হয়। মণিপুৰৰ স্থানীয় মেইতেই দিনপঞ্জী অনুসৰি হিয়াংগেই মাহৰ দ্বিতীয়া তিথিত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। গ্ৰেগৰীয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি এই দিন অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হয়। বিবাহিত মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পৈতৃক পৰিয়ালৰ মাজত প্ৰেমৰ বন্ধন শক্তিশালী কৰাৰ থিমত এই উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়।

## নামৰ উৎপত্তি
'নিংঙোল চাকৌবা' শব্দটো 'নিংঙোল' অৰ্থাৎ বিবাহিত মহিলা, 'চাক' অৰ্থাৎ ভাত আৰু 'কৌবা' অৰ্থাৎ নিমন্ত্ৰণৰ সমষ্টিৰে সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'বিবাহিত মহিলা সকলক ভোজৰ বাবে আমন্ত্ৰণ'।

## ইতিহাস
মণিপুৰৰ ৰজা নংদা লাইৰেন পাখাংবা শাসনকালত নিংঙোল চাকৌবাৰ উদযাপন আৰম্ভ হৈছিল। ৰাণী লাইচানাই তেওঁৰ ভায়েক পইৰিটনক বছৰত এবাৰ ভোজৰ বাবে ৰজাৰ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিছিল। সেয়েহে ইয়াক নিংগল চাকৌবাৰ সলনি পিবা (ভাতৃ/সন্তান) চাকৌবা বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু ১৯ শতিকাৰ ৰজা চাদৰকিৰ্টি সিঙৰ সময়ত এই পৰম্পৰা সলনি হৈছিল। তেওঁ তেওঁৰ ভনীসকলক ভোজৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল কিয়নো তেওঁৰ বাবে এটা দিনত তেওঁলোকৰ স্থান ভ্ৰমণ কৰাটো কঠিন আছিল। এনেদৰে পৰম্পৰা তেতিয়াৰ পৰা নিংগল চাকৌবালৈ সলনি হৈছিল আৰু মণিপুৰৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰিছিল। 

## তাৎপৰ্য
এই মণিপুৰী উৎসৱ সমগ্ৰ মণিপুৰ অঞ্চলৰ লগতে মণিপুৰী বসতিৰ অন্যান্য অঞ্চলত উদযাপন কৰা হয়। যদিও প্ৰকৃততে মণিপুৰী লোকসকলে উদযাপন কৰে, বৰ্তমান ইয়াক মণিপুৰৰ প্ৰতিটো জাতিগত গোটৰ দ্বাৰা উদযাপন কৰা হয়। এই উৎসৱ পৰিয়ালৰ এক পুনৰমিলন অনুষ্ঠান। মণিপুৰৰ বাহিৰত বসবাস কৰা প্ৰবাসী মেইতেই সকলেও নিংঙোল চাকৌবা উদযাপন কৰে। ভাইসকলক এই বিশেষ দিনত ভনীসকলে আশীৰ্বাদ দিয়ে। এই উৎসৱ ৰাখী বন্ধন বা ভাই দুজৰ সমপৰ্যায়ৰ। 

## উদযাপন
এই উৎসৱত বিবাহিত মহিলাসকলক তেওঁলোকৰ ভাতৃ (বিশেষকৈ) আৰু পৰিয়ালৰ অন্যান্য সদস্যসকলৰ সৈতে একেলগে খাবলৈ ভোজৰ বাবে তেওঁলোকৰ পৈতৃক পৰিয়াললৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। ভোজৰ পিছত তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ ভাতৃ, পিতৃ, খুৰা বা আন যিকোনো পুৰুষ পৰিয়ালৰ সদস্যয়ে উপহাৰ প্ৰদান কৰে। বিবাহিত মহিলাসকলেও তেওঁৰ পৰিয়াললৈ বিশেষ উপহাৰ আনে। তেওঁলোকে বিশেষকৈ নিজৰ ভায়েকক আশীৰ্বাদ দিয়ে।

নিংঙোল চাকৌবাৰ দিনা কন্যাসকলে তেওঁলোকৰ উৎকৃষ্ট কাপোৰ পিন্ধি এনেদৰে তেওঁলোকৰ "মাপাম" বা মাতৃৰ ঘৰ দৰ্শন কৰে। লগতে নানা তৰহৰ ফল আৰু মিঠাই আনে। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে সাধাৰণতে দামী মাছ ৰান্ধে আৰু ছোৱালীসকলে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ পৰা উপহাৰ আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:মণিপুৰ
চেটি চান্দ

**চেটি চান্দ** () ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ হিন্দু সিন্ধী সকলে পালন কৰা উৎসৱ। এই উৎসৱে সিন্ধী হিন্দুসকলৰ বাবে চন্দ্ৰ হিন্দু নৱবৰ্ষৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে। এই উৎসৱৰ তাৰিখ চন্দ্ৰসৌৰ হিন্দু কেলেণ্ডাৰৰ চন্দ্ৰমাহৰ ওপৰত আধাৰিত। চেটি চান্দ সিন্ধী সকলৰ নৱবৰ্ষৰ দিন। সিন্ধি মাহ চেটৰ (চৈত্ৰ) প্ৰথম দিনা এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। ই সাধাৰণতে গ্ৰেগৰীয়ান দিনপঞ্জীৰ মাৰ্চৰ শেষ ভাগত বা এপ্ৰিলৰ আৰম্ভণিত পৰে। চেটি চান্দৰ দিনা মহাৰাষ্ট্ৰৰ গুড়ি পড়ৱা আৰু দক্ষিণ ভাৰতত উগাদি পালন কৰা হয়।

## ইতিহাস
চেটি চান্দ উৎসৱে বসন্ত আৰু শস্যৰ আগমন চিহ্নিত কৰে। ১০০৭ চনত এই দিনতে সিন্ধী সম্প্ৰদায়সকলৰ ইষ্ট দেৱতা উদেৰোলাল না ঝুলেলালৰ জন্ম হৈছিল। সেইময়ত সিন্ধী সকলে সিন্ধু নদীৰ পাৰৰ হিন্দু দেৱতা বৰুণ দেৱক তেওঁলোকক অত্যাচাৰী মুছলমান শাসক মিৰ্খশ্বাহৰ উৎপীড়নৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। বৰুণ দেৱে এজন যোদ্ধা আৰু বৃদ্ধ ব্যক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল আৰু মিৰ্খশ্বাহক গৰিহণা দি বুজাইছিল যে মুছলমান আৰু হিন্দুসকলে একে ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ যোগ্য। তেওঁ ঝুলেলাল হিচাপে দুয়ো ধৰ্মৰে সিন্ধী লোকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। চুফী মুছলিম অনুসৰণকাৰীসকলৰ ভিতৰত ঝুলেলালক "খাজা খিজিৰ" বা "শ্বেখ তাহিত" বুলি কোৱা হয়। কিংবদন্তি অনুসৰি সিন্ধী সকলে নতুন বছৰটো উধেৰোলালৰ জন্মদিন হিচাপে উদযাপন কৰে।

চেটি চান্দ উদযাপন পৰম্পৰা সম্ভৱতঃ দৰিয়াপন্থী সকলৰ মাজত আৰম্ভ হৈছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিবেশিক শাসন কালত উদেৰোলাল আৰু জিন্দাপীৰত (পাকিস্তানৰ হায়দৰাবাদৰ ওচৰত) মুখ্য বাৰ্ষিক মেলা অনুষ্ঠিত হৈছিল।

## উদযাপন
সমসাময়িক সময়ত সিন্ধী সম্প্ৰদায়ে চেটি চান্দ উৎসৱ মুখ্য মেলা, ৰাজহুৱা ভোজ, ঝুলেলাল আৰু অন্যান্য হিন্দু দেৱতাৰ ঝাল্কীৰ সৈতে শোভাযাত্ৰা আৰু সামাজিক নৃত্যৰ সৈতে উদযাপন কৰা হয়। এই দিনটোতে বহুতো সিন্ধী লোকে ঝুলেলালৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বাহাৰানা চাহিবক ওচৰৰ নদী বা হ্ৰদলৈ লৈ যায়। বাহৰানা চাহিবে হৈছে জৌত বা তেলৰ চাকি, মিচিৰি, ফোটা বা ইলাচী, ফল আৰু আখা থাকে। পিছফালে পানীৰে পূৰ্ণ এটা কলহ আৰু ইয়াত এটা নাৰিকল, কাপোৰ, ফুল আৰু পাতৰে সৈতে মাংগলিক কলহ সজোৱা হয়। ইয়াত পূজ্য ঝুলেলাল দেৱতাৰ এটা মূৰ্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। চেটি চান্দ ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ সিন্ধী হিন্দুসকলৰ এক মুখ্য উৎসৱ আৰু ইয়াক বিশ্বৰ হিন্দু সিন্ধী প্ৰবাসী সকলেও উদযাপন কৰে।

চেটি চান্দত ঝুলেলালৰ পূজা-অৰ্চনা কৰা হয় আৰু টেহৰী (মিঠা ভাত) আৰু শাই ভাজা (দাইলত দিয়া পালেং শাক) প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
*সিন্ধুনগৰত চেটি চান্দ উৎসৱ
* চেটি চান্দ উপলক্ষে তৈয়াৰ পৰা পাৰম্পৰিক টেহৰী বা মিঠা ভাতৰ ৰন্ধন প্ৰণালী

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:হিন্দু কিংবদন্তি
জেব-উন-নিছা

**জেব-উন-নিছা** (; ; ১৫ ফ্ৰেব্ৰুৱাৰী ১৬৩৮- ২৬ মে ১৭০২) এগৰাকী মোগল ৰাজকুমাৰী৷ তেওঁ সম্ৰাট ঔৰংগজেৱ আৰু দিলৰস বানু বেগমৰ জ্যেষ্ঠ সন্তান আছিল। তেওঁ এগৰাকী কবি আছিল আৰু  * মাখফি* ছদ্মনামেৰে লিখিছিল। জীৱনৰ শেষ বিশ বছৰ সম্ৰাট পিতৃয়ে তেওঁক দিল্লীৰ শালিমাৰগড় দুৰ্গত বন্দী কৰি থৈছিল। 

এগৰাকী কবি ৰূপে ৰাজকুমাৰীগৰাকীক স্মৰণ কৰা হয় আৰু মৰণোত্তৰ ভাবে ১৯২৯ চনত তেওঁৰ সমগ্ৰ কবিতা "দিৱান-ই-মাখফি" নামেৰে প্ৰকাশ পায়। ইয়াৰ পাণ্ডুলিপি পেৰিচৰ জাতীয় পুথিভঁৰালত সংৰক্ষিত হৈ আছে।
## জন্ম

জেব-উন-নিছা ৰাজকুমাৰ মুহি-উদ-দীনৰ (ভৱিষ্যতৰ সম্ৰাট ঔৰংগজেৱ) জ্যেষ্ঠ সন্তান আছিল। ১৬৩৮ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত দাক্ষিণাত্যৰ দৌলতাবাদত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। দিলৰস বানু সম্ৰাটৰ প্ৰথম পত্নী,  মুখ্য বেগম আছিল আৰু পাৰস্যৰ *সাফৱী সাম্ৰাজ্য*ৰ ৰাজকুমাৰী আছিল। জেব-উন-নিছা সম্ৰাটৰ প্ৰিয় জীয়ৰী আছিল, যাৰ বাবে দোষীক ক্ষমা কৰি দিবৰ বাবে তেওঁ পিতৃক বাৰ্তা দিব পাৰিছিল।

## শিক্ষা
হাফিজা মৰিয়ম নামৰ মহিলা এগৰাকীক জেব-উন-নিছাৰ শিক্ষাৰ দায়িত্ব দিছিল। তেওঁ বুদ্ধিমত্তা প্ৰখৰ আছিল। তিনি বছৰতে তেওঁ কোৰান মুখস্থ কৰি পেলাইছিল আৰু মাত্ৰ সাত বছৰ বয়সতে তেওঁ "হাফিজা"  হৈছিল (অৰ্থাৎ যাৰ সম্পূৰ্ণ কোৰান মুখস্থ আছে)। হাফিজা হোৱাৰ দিনটোত ভোজভাতৰ আয়োজন কৰাৰ উপৰিও ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল। ৰাজকুমাৰীক আনন্দিত পিতৃয়ে ৩০,০০০ সোণৰ টুকুৰা উপহাৰ স্বৰূপে দিছিল। 
## বন্দীত্ব আৰু শেষ জীৱন
জেব-উন-নিছাক শালিমাৰ দুৰ্গত বন্দী কৰি ৰখা সম্পৰ্কত বহু কেইটা বাখ্যা দেখা যায়।১৬৬২ চনত ঔৰংগজেৱ বেমাৰত পৰে।  চিকিৎসকে বায়ু-পানী সলনিৰ পৰামৰ্শ দিয়াত তেওঁ পৰিয়াল আৰু ৰাজ দৰবাৰ লাহোৰলৈ লৈ যায়। সেই সময়ত লাহোৰৰ শাসক আছিল ঔৰংগজেৱৰ এজন উজীৰৰ পুত্ৰ অকিল খান। লাহোৰত থকা অৱস্থাতে জেব-উন-নিছাৰ সৈতে অকিল খানৰ চমু সময়ৰ বাবে এক ব্যৰ্থ প্ৰণয় সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠে। ইয়াৰ পিছতে সম্ৰাটে জেব-উন-নিছাক অবিশ্বাস কৰিবলৈ লয় আৰু বন্দী কৰি থয়। অন্য এক  তত্ত্বমতে তেওঁ যিহেতু এগৰাকী কবি আৰু সঙ্গীতজ্ঞ আছিল, সেইটোও তেওঁৰ বন্দীত্বৰ কাৰণ হ’ব পাৰে; যিহেতু ঔৰংগজেৱ এজন গোড়া মুছলমান সম্ৰাট আছিল। বন্দীত্বৰ বিশ বছৰ পাছত সাদিন বেমাৰত ভূগি তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। সেই সময়ত ঔৰংগজেৱ দাক্ষিণাত্যৰ অভিযানত গৈছিল।

## ব্যক্তিগত জীৱন
যদিও জেব-উন-নিছাৰ অনেক প্ৰণয়প্ৰাৰ্থী আছিল, তেওঁ আজীৱন অবিবাহিতা হৈয়ে ৰৈছিল। তেওঁৰ বহুতো গোপন প্ৰণয়প্ৰাৰ্থী থকাৰো গুজৱ ওলাইছিল। তেওঁৰ চাৰিজনী ভনীয়েক আছিল- জিন্নত উন-নিছা, জুবদা ইন-নিছা, বদৰ-উন-নিছা আৰু মেহেৰ উন-নিচা।
## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ

*"The first fifty Ghazals of Diwan-e Makhfi" printed in London, 1913
*"The Tears of Zebunnissa" printed in London, 1913
*"Palace of Zeb-un-Nissa"
*"Diwan e Makhfi -scanned poems collection of Zebunnisa in original Persian 
*The Friday Times: The poet princess – Sohaib Arshad discovers the diwan of Zebunnissa 
*Studies in Mughal India. Chapter-IV by Jadunath Sarkar

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজকুমাৰী
শ্ৰেণী:মোগল সাম্ৰাজ্য
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি
বসন্তসেনা

**বসন্তসেনা** () শুদ্ৰকে ৰচনা কৰা মৃচ্ছকটিক নাটকৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। নাটকখনৰ বিষয়বস্তু, চৰিত্ৰ চিত্ৰন আৰু নাট্য বিন্যাসৰ এক চিৰকালীন আবেদন আছে আৰু যাৰবাবে এই নাটকখন পৃথিৱীৰ বহু দেশত, বিশেষকৈ পাশ্চাত্যত বহুভাষাত অনূদিত হৈ জনপ্ৰিয়তাৰ সৈতে বাৰেবাৰে মঞ্চস্থ হৈছে।
বসন্তসেনা এগৰাকী গণিকা বা নগৰবধূ। কিন্তু ৰূপ-সৌন্দৰ্য, ব্যক্তিত্ব আৰু মহানুভৱতাৰ গুণে এই চৰিত্ৰটো উজলি উঠিছে।
## চৰিত্ৰ চিত্ৰন
নাটখনৰ নায়ক হৈছে চাৰুদত্ত উজ্জয়িনীৰ এজন বিত্তশালী ব্যৱসায়ী। কিন্তু তেওঁ বৰ্তমান তেওঁৰ মহানুভৱতা আৰু দানশীলতাৰ বাবে সকলো সম্পত্তি দান কৰি দাৰিদ্যৰ জীৱন-যাপন কৰি আছে। চাৰুদত্তৰ প্ৰকৃতি আৰু গুণৰ বাবে তেওঁ চহৰখনৰ লোকসকলৰ বাবে বিশেষ প্ৰিয় আছিল। চহৰখনৰ সুন্দৰী গণিকা বসন্তসেনাইও তেওঁৰ কাহিনী শুনি তেওঁক সন্মান কৰিছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। আনফালে দেশৰ দুষ্ট আৰু অত্যাচাৰী ৰজা পালকৰ খুলশালীয়েক সংস্থানকেও তেওঁৰ যৌন আকাংক্ষা পূৰণ কৰিবলৈ নটী বসন্তসেনাক বিচাৰে। কিন্তু গণিকা হোৱা স্বত্বেও তেওঁ নিজকে সংস্থানকৰ ওচৰত সমৰ্পণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। বসন্তসেনাক তেওঁৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আনিবলৈ সংস্থানকে বিভিন্ন কৌশল অৱলম্বন কৰে। 

এবাৰ বসন্তসেনাই সংস্থানকৰ হাতৰ পৰা পলাবলৈ চাৰুদত্তৰ ঘৰত আশ্ৰয় লৈছিল। ঘৰলৈ উভতি যাওঁতে তেওঁ তেওঁৰ মূল্যবান অলংকাৰবোৰ চাৰুদত্তৰ হাতত দি থৈ যায়। বসন্তসেনাৰ প্ৰধান দাসী মদনিকাক দাসত্ত্বৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিবলৈ শাৰ্বিলক নামৰ চোৰ এটাই চাৰুদত্তৰ ঘৰৰ পৰা সেই অলংকাৰখিনি চুৰ কৰে। কিন্তু ঘটনাক্ৰমে সেই অলংকাৰখিনি পুনৰ বসন্তসেনাৰ হাতলৈ উভতি আহে। 

চাৰুদত্তৰ শিশু সন্তান ৰোহসেনে চুবুৰীয়া ল'ৰা এটাৰ সোণৰ খেলনা গাড়ী এখন দেখিছিল। ৰোহসেনেও তেনে গাড়ী এখন বিচাৰিছিল; কিন্তু ধন নথকাত চাৰুদত্তই তাক মাটিৰ গাড়ী এখন সাজি দিয়ে। ইয়াতে ৰোহসেনে কান্দি-কাটি অস্থিৰ হয়। বসন্ত সেনাই ব্যথিত হৈ তেওঁৰ অলংকাৰবোৰেৰে ৰোহসেনৰ মাটিৰ গাড়ীখন সজাই দিয়ে। বসন্তসেনা আৰু চাৰুদত্ত পৰস্পৰে পৰস্পৰৰ প্ৰতি অনুৰক্ত হয়। 

বসন্তসেনা যে চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অনুৰক্ত সেই কথা সংস্থানকে জানিব পাৰি বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলায় আৰু সেই হত্যাৰ অভিযোগ চাৰুদত্তৰ ওপৰত আৰোপ কৰে। চাৰুদত্তৰ ওপৰত বিচাৰ চলে আৰু বিচাৰত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়। শিৰশ্ছেদ কৰিবলৈ প্ৰস্তুত হোৱাৰ মুহূৰ্ততে বসন্তসেনা ঘটনাস্থলীত আহি পায় আৰু প্ৰকৃত সত্যটো জনায়। 
ইফালে এক অভ্যুত্থানত অত্যাচাৰী ৰজা পালকক পৰাজিত কৰি আৰ্যই দেশৰ শাসনভাৰ লয়। নতুন ৰজা আৰ্যৰ আদেশত বসন্তসেনা আৰু চাৰুদত্তৰ বিবাহ স্থিৰ কৰা হয়।
## চলচ্চিত্ৰত বসন্তসেনা
বসন্তসেনা বা মৃচ্ছকটিকক লৈ ভাৰতত বহু কেইখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মিত হৈছে।
*১৯২৯- বসন্তসেনা, পৰিচালক দাদাচাহেব ফাল্কে
*১৯৪১- বসন্তসেনা, কন্নড় ছবি
*১৯৪২- বসন্তসেনা, বলীউডী ছবি, পৰিচালনা- গজানন জাগিৰদাৰ
*১৯৬৭- বসন্তসেনা, বি.এচ. ৰঙ্গাৰ তেলেগু ছবি
*১৯৪৮- উৎসৱ, গিৰিশ কাৰ্নাৰ্ড পৰিচালিত হিন্দী ছবি

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:কাল্পনিক চৰিত্ৰ
শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পতিতাবৃত্তি
ৰুদ্ৰমা দেৱী

**ৰুদ্ৰমা দেৱী** () ১২৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১২৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ (বা ১২৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ মৃত্যু পৰ্যন্ত দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ কাকতীয় ৰাজবংশৰ শাসক আছিল। তেওঁক **ৰুদ্ৰদেৱ মহাৰজা**, **ৰাণী ৰুদ্ৰমা** বা **ৰুদ্ৰমা দেৱী** নামেৰেও জনা যায়। ভাৰতৰ অলপ সংখ্যক ৰাজ্য শাসন কৰা মহিলাৰ তেওঁ অন্যতম আছিল। ৰাজ্য শাসন কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ নিজকে এজন পুৰুষ হিচাপে প্ৰচাৰ কৰিছিল। ১২৮৯ বা ১২৯৫ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। এইটো এটা লক্ষণীয় পৰিৱৰ্তন আছিল আৰু ইয়াক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী আৰু পিছৰ বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ দ্বাৰাও অনুসৰণ কৰা হৈছিল।
## পৰিয়াল আৰু উত্তৰাধিকাৰ
ৰুদ্ৰমা দেৱীয়ে প্ৰায় ১২৪০ খ্ৰীষ্টাব্দত চালুক্য সাম্ৰাজ্যৰ এটা সৰু শাখাৰ শাসক বীৰভদ্ৰক বিয়া কৰাইছিল। সামৰিক মিত্ৰতাৰ অংশ ৰূপে তেওঁৰ পিতৃয়ে এই বিবাহৰ আয়োজন কৰিছিল। বীৰভদ্ৰই ৰুদ্ৰমাৰ প্ৰশাসনত কোনো হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল। এই দম্পত্তিহালৰ দুজনী তোলনীয়া জীয়েক আছিল। ৰুদ্ৰমা দেৱীয়ে সম্ভৱতঃ ১২৬১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১২৬২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ পিতৃ গণপতিদেৱৰ সৈতে যুটীয়াভাবে ৰাজ্যৰ শাসন চলাইছিল। ১২৬৩ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ সাৰ্বভৌম শাসক হৈছিল। পূৰ্বৱৰ্তী শাসকসকলে কেবল অভিজাসকলৰ পৰাহে সেনা নিয়োগ কৰাৰ বিপৰীতে, তেওঁ সাধাৰণ মানুহৰ মাজৰ পৰা সেনা নিয়োগ কৰিছিল আৰু সেনাবাহিনীৰ সদস্যসকলৰ সেৱাৰ মূল্য হিচাপে ভূমি কৰ ৰেহাই দিছিল। 

ৰুদ্ৰমাই ৰাজত্বৰ আৰম্ভণিতে *পূব গঙ্গা সাম্ৰাজ্য* আৰু দেৱনাগিৰিৰ যাদৱসকলৰ দ্বাৰা প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছিল। ১২৭০ দশকৰ পিছৰ ফালে পূব গঙ্গা সাম্ৰাজ্যক তেওঁ প্ৰতিহত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল আৰু গোদাৱৰী নদীৰ সিপাৰলৈ পশ্চাদপসৰণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। তেওঁ যাদৱসকলকো পৰাজিত কৰি অন্ধ্ৰৰ পশ্চিমাঞ্চলৰ অপসাৰিত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। অৱশ্যে তেওঁ ১২৭৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কায়স্থ সেনাপতি অম্বাদেৱৰ দ্বাৰা সৃষ্ট আভ্যন্তৰিণ কন্দলৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল। অম্বাদেৱে কাকতীয়সকলৰ অধীনস্থ হৈ থাকিবলৈ আপত্তি কৰিছিল আৰু দক্ষিণ পশ্চিম অন্ধ্ৰৰ বৃহৎ অঞ্চলত, নিজৰ প্ৰভূত্ব সাব্যস্ত কৰিছিল,  যিটো এতিয়া গুণ্টুৰ জিলাৰ নামেৰে পৰিচিত।

ৰুদ্ৰমাই সম্ভৱতঃ ১২৮৯ খ্ৰীষ্টাব্দত অম্বাদেৱৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত ঢুকাইছিল, যদিও কিছুমান উৎসৰ মতে ১২৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ তেওঁৰ মৃত্যু হোৱা নাছিল।

ৰুদ্ৰমা দেৱীৰ পিছত তেওঁৰ এজনী জীয়েকৰ পুত্ৰ প্ৰতাপৰুদ্ৰ ৰজা হৈছিল। প্ৰতাপৰুদ্ৰই উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে যিখন ৰাজ্য পাইছিল, সেইখন ৰুদ্ৰমাই ৰাজপাটত উঠাৰ সময়ত পোৱা ৰাজ্যখনতলৈ সৰু আছিল।

## জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত
২০১৫ চনত চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গণশেখৰে ৰুদ্ৰমাৰ জীৱনৰ আধাৰত *ৰুদ্ৰমাদেৱী* নামেৰে তেলেগু ভাষাৰ ছবি এখন নিৰ্মাণ কৰে; য’ত অভিনয় কৰিছিল অনুষ্কা শেট্টী, অল্লু অৰ্জুন, ৰাণা দাগ্গুৱতী আৰু কৃষ্ণণ ৰাজুৱে।

পেনিনচুলা পিকচাৰ্চে *ষ্টাৰ মা* চেনেলৰ বাবে *ৰুদ্ৰমাদেৱী* নামৰ টেলিভিচন ধাৰাবাহিক এখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।
## তথ্য উৎস
**টোকা**

**উদ্ধৃতি**

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ শাসক
শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী
মেষ সংক্ৰান্তি

**মেষ সংক্ৰান্তি** () সৌৰ চক্ৰ বৰ্ষৰ প্ৰথম দিন আৰু হিন্দু চন্দ্ৰ-সৌৰ দিনপঞ্জী সমূহৰ সৌৰ নৱবৰ্ষ। হিন্দু দিনপঞ্জীত এক চন্দ্ৰ নৱবৰ্ষও উদযাপন কৰা হয় আৰু ই ধৰ্মীয়ভাৱে অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। হিন্দু দিনপঞ্জীৰ চৈত্ৰ মাহৰ শুক্লা প্ৰতিপদ তিথিত উদযাপিত এই নৱবৰ্ষ ভাৰতীয় উপমহাদেশত প্ৰচলিত অমন্ত আৰু পূৰ্ণিমন্ত সিন্ধাত অনুসৰি বিভিন্ন তাৰিখত পৰে। যদিও সৌৰ দিনপঞ্জী ব্যৱহাৰ কৰা অন্যান্য সম্প্ৰদায় সকলৰ বাবে মেষ সংক্ৰান্তি হৈছে নৱবৰ্ষৰ দিন। সৌৰচক্ৰ বৰ্ষ অসমীয়া, ওডিয়া, পাঞ্জাৱী, মালায়ালম, তামিল আৰু বঙালী দিনপঞ্জীৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।

প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থ অনুসৰি মেষ সংক্ৰান্তিয়ে নিৰ্দিষ্ট সৌৰ চলাচলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ই ভাৰতীয় দিনপঞ্জীৰ বাৰটা সংক্ৰান্তিৰ অন্যতম। ভাৰতীয় জ্যোতিষ গ্ৰন্থ অনুসৰি মেষ সংক্ৰান্তিত সূৰ্যয়ে মেষ ৰাশিলৈ প্ৰৱেশ কৰে।

ভাৰতীয় উপমহাদেশত অনুসৰণ কৰা সৌৰ আৰু চন্দ্ৰসৌৰ কেলেণ্ডাৰত এই দিনটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। মেষ সংক্ৰান্তি সাধাৰণতে গ্ৰেগৰীয়ান কেলেণ্ডাৰৰ ১৩ বা ১৪ এপ্ৰিলত পৰে। এই দিনটো হিন্দু, শিখ আৰু বৌদ্ধ উৎসৱৰ আধাৰ। অঞ্চলভেদে কেইবাটাও উৎসৱ পালন কৰা হয়। যেনে বৈশাখী, বহাগ বিহু আৰু বসক উল্লেখযোগ্য।

থাইলেণ্ড, লাওচ, কম্বোডিয়া, ম্যানমাৰ, শ্ৰীলংকা, উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ কিছু অংশ, ভিয়েটনাম আৰু চীনৰ জিচুয়াংবান্নাৰ সমতুল্য বৌদ্ধ কেলেণ্ডাৰ আধাৰিত নৱ বৰ্ষ উৎসৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। সামূহিকভাৱে ইয়াক চংক্ৰন বুলি কোৱা হয়। 

## নামৰ উৎপত্তি
মেষ সংক্ৰান্তি শব্দটো দুটা সংস্কৃত শব্দৰ সমষ্টি। সংক্ৰান্তিৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "এটা স্থানৰ পৰা আন ঠাইলৈ যোৱা, স্থানান্তৰ, পথ পৰিৱৰ্তন, প্ৰৱেশ।" বিশেষকৈ সূৰ্য বা গ্ৰহৰ প্ৰসংগত সংক্ৰান্তি শব্দ প্ৰয়োগ কৰা হৈছে। আনহাতে মেষৰ অৰ্থ হৈছে ভেড়া বা মেষ নক্ষত্ৰ। মেষ সংক্ৰান্তি শব্দটোৱে জ্যোতিষ শাস্ত্ৰৰ প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু পৰৱৰ্তী গ্ৰন্থ যেনে সূৰ্য্য সিদ্ধন্তত বিকশিত সময় ৰখা প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি এক নিৰ্দিষ্ট দিনৰ উল্লেখ পোৱা যায়।

## উদযাপন
আঞ্চলিক দিনপঞ্জীসমূহ সাধাৰণতে চন্দ্ৰ আৰু সৌৰ দুই ধৰণে গণনা কৰা হয়। চন্দ্ৰ দিনপঞ্জী পালন কৰা সকলে চন্দ্ৰৰ গতিপথৰ ওপৰত আধাৰিত আৰু প্ৰতি মাহে পূৰ্ণিমাৰ পৰা অমাবস্যালৈ গণনা কৰা হয়। চন্দ্ৰ দিনপঞ্জী ধৰ্মীয় কেলেণ্ডাৰৰ আধাৰ আৰু চৈত্ৰ মাহৰ শুক্লা প্ৰতিপদ তিথিত বছৰটো আৰম্ভ কৰে। বহুতো অঞ্চলত চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী আৰম্ভ হোৱাৰ সৈতে স্থানীয় নতুন বছৰ আৰম্ভ কৰে। মহাৰাষ্ট্ৰৰ গুড়ি পড়ৱা, সিন্ধী সম্প্ৰদায়ৰ বাবে চেটি চান্দ আৰু কাশ্মীৰত নৱৰেহ ইয়াৰ উদাহৰণ।
গুজৰাটত নতুন বছৰ দেৱালীৰ পিছত কাৰ্তিকৰ চন্দ্ৰ মাহৰ সৈতে আৰম্ভ হয়।

চন্দ্ৰসৌৰ কেলেণ্ডাৰৰ সৌৰ উপদানে ৰাশি সমূহত সূৰ্যৰ প্ৰৱেশ সমূহ চিহ্নিত কৰে। এই দিনপঞ্জী অনুসৰি নতুন বছৰ মেষ সংক্ৰান্তিত আৰম্ভ হয় সেয়েহে দিনটোক বৈশাস সংক্ৰান্তি বুলিও কোৱা হয়। এই দিনটো সমগ্ৰ ভাৰতৰ লোকসকলে পালন কৰে। আনকি চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী ব্যৱহাৰ কৰি নতুন বছৰ আৰম্ভ কৰা অঞ্চলবোৰতো এই দিন উদযাপন কৰা দেখা যায়। অৱশ্যে কিছুমান অঞ্চলত এইদিনা আঞ্চলিক নতুন বছৰো আৰম্ভ কৰে। যেনে পশ্চিম বংগত প্ৰচলিত বংগাব্দ আৰু অসমত শকাব্দ আৰু ভাস্কৰাব্দ। 

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ উৎসৱসমূহ
শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ
ভাৰত ৰঙ্গ মহোৎসৱ

**ভাৰত ৰঙ্গ মহোৎসৱ** (; ; **BRM**) বা **ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য মহোৎসৱ** ১৯৯৯ চনত আৰম্ভ হয়। নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়ে আয়োজন কৰা এয়া এক বাৰ্ষিক নাট্য মহোৎসৱ। ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয় ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা সঞ্চালিত নাট প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰথম প্ৰতিষ্ঠান। ভাৰতৰ নাট্যকৰ্মীসকলৰ কৰ্মৰাজী প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ এই মহোৎসৱৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। প্ৰথম অৱস্থাত এই মহোৎসৱত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসৰৰ আছিল যদিও ক্ৰমে ই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰে।

২০০৯ চনত বাৰ দিন জোৰা মহোৎসৱত ৬৩খন নাট প্ৰদৰ্শিত হৈছিল, যাৰ ভিতৰত ভাৰতীয় আছিল ৫১খন আৰু বিদেশী ১২খন। বৰ্তমান কেবল নাটকৰ বাবে সমৰ্পিত এইখন এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ মহোৎসৱ বুলি গণ্য কৰা হয়।

সাধাৰণতে প্ৰতি বছৰে জানুৱাৰী মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহত নাট্য বিদ্যালয়ৰ চৌহদ বা ইয়াৰ আশেপাশে এই মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। লগতে অন্য এখন চহৰত ভাৰত ৰঙ্গ মহোৎসৱৰ এখন "উপগ্ৰহীয় মহোৎসৱ"ৰো আয়োজন কৰা হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে ২০০৯ চনত লক্ষ্ণৌত ১৮খন নাট প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ২০১০ চনত উপগ্ৰহীয় মহোৎসৱৰ স্থান আছিল ভূপাল।
## ইতিহাস
প্ৰথম ভাৰত ভিত্তিক নাট মহোৎসৱ, ‘ভাৰত ৰঙ্গ মহোৎসৱ’ নতুন দিল্লীত ১৯৯৯ চনৰ মাৰ্চত গিৰীশ কৰ্ণাডৰ হিন্দী নাট ‘অমল আল্লানা’ৰে মুকলি কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নাট্য বিদ্যালয়ৰ সঞ্চালক আছিল ৰাম গোপাল বাজাজ। প্ৰথম নাট্য মহোৎসৱত কলকাতাৰ ‘নান্দীকাৰ’ৰ একক অভিনয়েৰে মাইকেল মধুসুদন দত্ত ৰচিত ‘মেঘনাট বধ কাব্য’ (বঙালী), গিৰীশ কৰ্ণাডৰ *অগ্নি ঔৰ বৰ্খা* (হিন্দী, পৰিচালক প্ৰসন্ন) অজ্ঞেয়ৰ উত্তৰ প্ৰিয়দৰ্শী (মণিপুৰী, পৰিচালক ৰতন থিয়াম), ব্ৰেখটৰ ‘মাডাৰ কাৰেজ’ৰ হিন্দী অভিযোজনা ‘হিম্মত মাই’ৰ উপৰিও অন্যান্য বিভিন্ন ভাৰতীয় ভাষা, যেনে- তামিল, তেলুগু, মালায়লম, কন্নড়, অসমীয়া, মাৰাঠী, পঞ্জাবী, ডোগ্ৰী আৰু ভোজপুৰী ভাষাৰ নাট প্ৰদৰ্শিত হয়। টিউনিচিয়াৰ পৰা অহা নাট্য দল এটাই উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ ‘অথেলো’ৰ নিৰ্বাক সংস্কৰণ এটা মঞ্চস্থ কৰে, য’ত সামান্য কেইটামাহহে আৰবী শব্দ ব্যৱহৃত হৈছিল। উক্ত মহোৎসৱত বিদেশী দল একমাত্ৰ এইটোৱে আছিল।

## স্থান
তিনি সপ্তাহ জুৰি চলা এই মহোৎসৱ ‘সন্মুখ’, ‘অভিমঞ্চ’ আৰু ‘মেঘদূত মুক্তাংগন’কে ধৰি ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়ৰ চৌহদৰ ভিতৰত বা ওচৰৰে ৰবীন্দ্ৰ কলা ভৱনত অনুষ্ঠিত হয়। কিছুমান নাট চহৰৰ বৃহৎ প্ৰেক্ষাগৃহ কমনী প্ৰেক্ষাগৃহ, শ্ৰীৰাম চেণ্টাৰ ফৰ পাৰফৰ্মিং আৰ্ট আৰু এল.টি.জি. প্ৰেক্ষাগৃহতো মঞ্চস্থ হয়।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:নাটক
শ্ৰেণী:মহোৎসৱ
অৱন্তীবাই

**অৱন্তীবাই লোধী** (;  মৃত্যু ২০ মাৰ্চ ১৮৫৮) এগৰাকী মুক্তি যুঁজাৰু আৰু বৰ্তমান দিনদোৰী, মধ্যপ্ৰদেশৰ অন্তৰ্গত ৰামগড়ৰ ৰাণী আছিল। ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত তেওঁ ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁৰ বিষয়ে সিমান তথ্য পোৱা নাযায় আৰু যিখিনি পোৱা গৈছে সেইখিনিও বেছি অংশ লোক-সাহিত্যৰ পৰা সংগ্ৰীহিত। ইয়াৰ আধাৰতে তেওঁক এগৰাকী লোধী ৰাজপুত সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি বুলি থাৱৰ কৰা গৈছে আৰু বৰ্তমান তেওঁ লোধী ৰাজনীতিৰ এক ‘আইকন’ ৰূপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
## ব্ৰিটিছ হস্তক্ষেপ

লোক সাহিত্যত এগৰাকী লোধী সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি ৰূপে বৰ্ণিত হৈছে।  তেওঁ ৰামগড় ইষ্টেটৰ শাসক লক্ষ্মণ সিঙৰ পত্নী আছিল; যিখন বৰ্তমানৰ মধ্যপ্ৰদেশৰ দিনদোৰী জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল।  ১৮৫১ চনত স্বামীৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত ১৮৫১ চনত নাবালক পুত্ৰ বিক্ৰমজিৎ সিঙৰ হৈ তেওঁ শাসনভাৰ চলোৱাৰ পৰিকল্পনা লৈছিল। কিন্তু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই এইটো মানি নললে আৰু *কোৰ্ট অফ ৱাৰ্ডচ*-এ এজন প্ৰশাসক নিযুক্তি দিলে।
## ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহ
১৮৫৭ চনত যেতিয়া ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে সমগ্ৰ ভাৰততে বিদ্ৰোহ বিয়পি পৰিল, অৱন্তীবায়ে ৪০০০ সৈন্যৰ দল এটা গঠন কৰি ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰিলে। ব্ৰিটিছৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰথম যুদ্ধখন হৈছিল বৰ্তমানৰ মান্দলা জিলাৰ ওচৰৰ খেৰীত। ইয়াত তেওঁ ব্ৰিটিছ সেনাক পৰাভূত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল যদিও ব্ৰিটিছসকল পুনৰ উভতি আহিল আৰু ৰামগড়ৰ ওচৰত অৱন্তীবাইৰ ওপৰত আক্ৰমণ চলালে। ৰাণী সুৰক্ষাৰ বাবে দেৱহৰগড়ৰ পাহাৰলৈ পলাই গ’ল। ব্ৰিটিছ সেনাই ৰামগড়ত জুই লগাই দি ৰাণীক কৰায়ত্ব কৰিবলৈ দেৱহৰগড়লৈ খেদি গ’ল। ব্ৰিটিছক প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ অৱন্তীবায়ে গেৰিলা যুদ্ধ কৰে।  যদিও অৱশেষত যুদ্ধত পৰাজয় নিশ্চিত হোৱাত তেওঁ ১৮৫৮ চনৰ ২০ মাৰ্চৰ দিনা দেহৰক্ষীৰ খাপৰৰ পৰা তৰোৱাল উলিয়াই লৈ আত্মহত্যা কৰে।
## উত্তৰাধিকাৰ
স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী সময়ত অৱন্তীবাইক বিভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু লোকগীতৰ মাধ্যমেৰে সোঁৱৰণ কৰা হৈছে। 

যদিও অৱন্তীবাইৰ বিষয়ে লোক সাহিত্যৰ মাধ্যমেৰে সামান্য কিছুহে জনা যায়, ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি আৰু বহুজন সমাজ পাৰ্টিয়ে সংসদত জনোৱা দাবীৰ পিছত  তেওঁৰ বিষয়ে ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে ২০১২ চনৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰীয় শৈক্ষিক অনুসন্ধান আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদৰ (NCET) ইতিহাসৰ  পাঠ্যপুথিত তেওঁৰ বিষয়ে চমুকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিশেষকৈ বহুজন সমাজ পাৰ্টিয়ে মায়াৱতীৰ ভাৱমূৰ্তি উজ্বল কৰিবলৈ অৱন্তীবাইৰ সৈতে আৰু বহুতো দলিত লোক বীৰঙ্গনাক ব্যৱহাৰ কৰিছে আৰু নিজকে এই সকলৰ আধুনিক অৱতাৰ ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।

নৰ্মদা ভেলী ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটিয়ে জব্বলপুৰৰ বাগৰী বান্ধ প্ৰকল্পৰ এটা অংশৰ নামকৰণ ৰাণীগৰাকীৰ নামেৰে কৰিছে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাণী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা যোদ্ধা
টানবাজাৰ

**টানবাজাৰ** (; ) মধ্য বাংলাদেশৰ নাৰায়নগঞ্জৰ ২০০০ কোঠাযুক্ত এখন পতিতালয় আছিল, যিখন ১৯৯৯ চনত বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। ৩৫০০জনী পতিতা বাস কৰা এইখনে দেশখনৰ বৃহত্তম পতিতালয় আছিল। 

## ইতিহাস
এই পতিতালয়খন ১৮৮৮ চনত ব্ৰিটিছ শাসন কালত স্থাপিত হৈছিল। সেই সময়ত নাৰায়ণগঞ্জ এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ শুল্ক-মুক্ত নদী বন্দৰ আছিল। তাত বাস কৰা ব্ৰিটিছখিনিৰ উপভোগৰ বাবে বলপূৰ্বকভাৱে গাঁৱৰ পৰা মহিলাসকলক অনা হয়। পিছলৈ এই মহিলাখিনি সামাজিকভাৱে পৰিত্যক্ত হৈ পৰে। ক’তো যাবলৈ সুবিধা নথকাত মহিলাখিনি টানবাজাৰ এলেকাত গোট খায় আৰু এনেকৈয়ে পতিতালয়খন গঢ় লৈ উঠে।  

চাব মেহেৰ নামৰ এজনী চৈধ্য বছৰীয়া ছোৱালীক এখন দুখীয়া গাঁৱৰ পৰা কামৰ প্ৰলোভনেৰে নাৰায়ণগঞ্জলৈ মাতি আনে আৰু টানবাজাৰৰ পতিতালয়ৰ চৰ্দাৰনীৰ ওচৰত বিক্ৰি কৰি দিয়ে। তাই পতিতা বৃত্তিত জড়িত হ’ব নিবিচৰাত তাইৰ ওপৰত শাৰীৰিক নিৰ্যাতন চলায়। গুৰুত্বৰভাৱে আহত ছোৱালীজনীক ঢাকা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হয় যদিও ১৯৮৫ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত তাইৰ মৃত্যু হয়। ছোৱালীজনীৰ মৃত্যুৱে চাঞ্চল্যৰ সৃষ্টি কৰে আৰু প্ৰচাৰ মাধ্যমত পতিতালয়খনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰচুৰ লিখালিখি হয়।  এটা আৰক্ষী অভিযানত টানবাজাৰত ৫৫জনী অপ্ৰাপ্তবয়স্ক ছোৱালী উদ্ধাৰ হয়। আৰক্ষীয়ে ১৫জনী চৰ্দাৰনীক বলেৰে এই ছোৱালীখিনিত ব্যৱসায়ত লিপ্ত কৰোৱাৰ অপৰাধত গ্ৰেপ্তাৰ কৰে।  

যৌনকৰ্মীসকলে তেওঁলোকৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আৰক্ষী আৰু সুৰক্ষাকৰ্মীক ধনৰ উপৰিও বিনামূলীয়াকৈ যৌনকৰ্মৰ সুবিধা দিব লাগিছিল। তেওঁলোকে স্থানীয় বিষয়া আৰু ৰাজনৈতিক দলবোৰকো অবৈধভাৱে ধন আদায় দিব লাগিছিল। 

## উচ্ছেদ
১৯৯৯ চনৰ ২৫ জুনৰ স্থানীয় আৱামী লীগৰ সাংসদ শামিম ওচমানে পতিতালয়খন বন্ধ কৰা আৰু যৌনকৰ্মীসকলৰ পুনৰ সংস্থাপনৰ বাবে ৫০জন সদস্যৰ এখন কমিটি গঠন কৰে। সেই বছৰৰে ২৯ জুনত ১৬ গৰাকী স্বত্বাধিকাৰীৰ ১৩ গৰাকীয়ে পতিতালয়খন বন্ধ কৰাত সন্মতি দিয়ে। 
	
৩০ জুনৰ নিশা আৰক্ষীয়ে অভিযান চলাই ১৬জন গ্ৰাহকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। পিছদিনাখন দোকমোকালিতে এগৰাকী যৌনকৰ্মীক হত্যা কৰা হয় আৰু পতিতালয়খন ভিতৰে-বাহিৰে উত্তেজনা বিয়পি পৰে। 

স্থানীয় প্ৰশাসনৰ হেঁচাত স্বত্বাধিকাৰীসকলে পতিতালয়খন ১৯৯৯ চনৰ ১২ জুলাইত বন্ধ কৰি দিয়ে।  কিন্তু যৌনকৰ্মীসকলে সেই ঠাই এৰিবলৈ অমান্তি হয়। বিদ্যুৎ আৰু পানীৰ সংযোগ বন্ধ কৰি দিয়াৰ উপৰিও এটা আৰক্ষীৰ দল সেই স্থানত মোতায়েন কৰা হয়, যাতে তাত কোনো গ্ৰাহকে প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে। 

পতিতালয়ৰ নেতাবোৰে ১৪ জুলাইত এখন প্ৰেছমেল পাতি তেওঁলোকক উচ্ছেদ নকৰিবলৈ চৰকাৰক আহ্বান জনায়। বহু কেইটা বেচৰকাৰী অনুষ্ঠানে তেওঁলোকক সহযোগিতা আগবঢ়ায়। 

২৪ জুলাইত ১৪০জন আৰক্ষী আৰু ৩৪জন দণ্ডাধীশে পতিতালয়খনত অভিযান চলায়। বহু কেইজন যৌনকৰ্মীৰ নেতাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু বহুতে গ্ৰেপ্তাৰৰ ভয়ত পলাই যায়। ২৬৭ গৰাকী যৌনকৰ্মীক কৰায়ত্ব কৰি তেওঁলোকক গাজীপুৰৰ কেন্দ্ৰ এটালৈ পঠিয়াই দিয়ে। 

## তথ্য উৎস

## গ্ৰন্থপঞ্জী

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নিষিদ্ধ অঞ্চল
শ্ৰেণী:পতিতাবৃত্তি
অন্তৰীয়

[thumb|250px|পুৰুষে পৰিধান কৰা অন্তৰীয় আৰু [উত্তৰীয় বস্ত্ৰ, খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকা]]

**অন্তৰীয়** () শৰীৰৰ তলৰ অংশত পৰিধান কৰা এখন ঢিলা কাপোৰ। ই ভৰিৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা কপাহৰ এখন দীঘল বগা বা ৰঙীন পটি আৰু ভৰিবোৰ ঢিলাকৈ ঢাকি ৰাখে। ইয়াৰ লগতে ভৰিৰ সন্মুখত দীঘল কোঁচ হিচাপে প্ৰবাহিত হয়। অন্তৰীয় বস্ত্ৰ বৈদিক যুগৰ পৰায়ে প্ৰচলিত আৰু ই ধুতিৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। অন্তৰীয় শব্দটো সংস্কৃত ভাষাৰ পৰা আহিছে। অন্তৰীয় শব্দটো 'অন্তৰ' আৰু প্ৰত্যয় 'ঈয়'ৰ সংমিশ্ৰণৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে।

## ইতিহাস
অন্তৰীয় আৰু উত্তৰীয় দুয়ো বৈদিক কালত উৎপত্তি হৈছিল। ইতিহাসবিদসকলৰ মতে এই বস্ত্ৰ প্ৰায় খ্ৰীষ্ট পূৰ্ব ১৫০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্ট পূৰ্ব ৫০০ ৰ মাজত উদ্ভৱ হৈছিল। মানুহে 'পৰিধান' নামৰ শৰীৰৰ তলৰ অংশৰ পোছাক পিন্ধিছিল। পৰিধানক সন্মুখত ভাঁজ কৰা হৈছিল আৰু 'মেখেলা' নামৰ কাপোৰেৰে পৰিধানক কঁকালত বন্ধা হৈছিল। এই পৰিধানত অন্তৰীয় অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। কেতিয়াবা দৰিদ্ৰ লোকসকলে নিম্ন অংশত পিন্ধা পোছাকটো কেৱল লেংটি হিচাপে পিন্ধিছিল আনহাতে ধনীসকলে ইয়াক সন্মানৰ চিহ্ন হিচাপে ভৰিলৈ বিয়পি থকা অন্তৰীয় পিন্ধিছিল।

খ্ৰীষ্ট পূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ পৰা খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাৰ মাজত সংকলিত মহাভাৰত মহাকাব্যত অন্তৰীয়ক পোছাক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উল্লেখ আছে। তদুপৰি ৰামায়ণতো ইয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। হিন্দু দেৱতাসকলক ভাৰতীয় উপমহাদেশত ভাস্কৰ্যসমূহত উত্তৰীয় আৰু অন্তৰীয় পৰিধান কৰা দেখুৱা হয়। বিশেষকৈ হিন্দু মন্দিৰত আৰু দেশীয় দিনপঞ্জী সমূহৰৰ ছবিত দেৱতা সমূহক অন্তৰীয় পৰিধান কৰা দেখুৱা সয়।

খ্ৰীষ্ট পূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ বৌদ্ধ পালি সাহিত্যত উল্লেখ অনুসৰি শাৰী শটিকা হৈছে স্তনপট্ট, উত্তৰীয় আৰু আন্তৰীয়ক একত্ৰিত কৰাৰ এক বিকশিত ৰূপ। এই পোছাক প্ৰাচীন কালত মহিলাসকলে পিন্ধা তিনি টুকুৰা পোছাকৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।
thumb|চোলি আৰু অন্তৰীয়ৰ সৈতে গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ কালৰ মহিলা, ৩২০ খ্ৰীষ্টাব্দ, অজন্তা গুহা চিত্ৰ
এই সময়ৰ মহিলাসকলৰ নিম্নঅংশত পৰিহিত পোছাকক বিভিন্ন গ্ৰন্থত বিভিন্ন নামৰে জনাজাত আছিল। সেইসমূহ হৈছে অম্বৰা, আমসুক, অন্তৰীয়, নিবসন, পৰিধান, বসন, বস্ত্ৰম, বাস আৰু চৌলি ইত্যাদি।

এই পোছাকক কাৰু কাৰ্যসমূহ অতি পুৰণি কালৰে পৰা প্ৰচলিত হৈ আছে। অতীতৰ ভাস্কৰ্য আৰু মূৰ্তিসমূহত ইয়াৰ কেইটামান উদাহৰণ পোৱা যায়। সেয়েহে বস্ত্ৰ ইতিহাসবিদসকলে এইবোৰ অধ্যয়ন কৰে।

## ব্যৱহাৰ
অন্তৰীয় সাধাৰণতে পাতল কপাহ বা ৰেচমৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াক সাধাৰণতে উত্তৰীয়ৰ সৈতে একেলগে পৰিধান কৰা হৈছিল। ধুতি, লুংগী আদি ইয়াৰে পৰা উদ্ভৱ হৈছে বুলি গণ্য কৰা হয়। হিন্দু মন্দিৰ সমূহত দেৱতা সকললৈ আগবঢ়োৱা বিশেষ বেশত অন্তৰীয় অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ৰ ভিক্ষুসকলে সাধাৰণতে অন্তৰীয়ৰ সৈতে এখন উত্তৰীয় আৰু ডাঙৰ চাদৰ পিন্ধে। এই সকলো কাপোৰ গেৰুৱা ৰঙৰ থাকে।

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি
নিৰ্মলা যোশী

**মাৰিয়া নিৰ্মলা যোশী** (, ২৩ জুলাই ১৯৩৪ - ২৩ জুন ২০১৫) জনপ্ৰিয় ভাবে **চিষ্টাৰ নিৰ্মলা** এগৰাকী ৰোমান কেথলিক ধৰ্মীয় চিষ্টাৰ আছিল। তেওঁ নোবেল বঁটা বিজয়ী মাদাৰ টেৰেছায়ে স্থাপন কৰা মিছনাৰীজ অফ চেৰিটিৰ মুৰব্বী পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। তেওঁ এই দায়িত্বভাৰ সফলতাৰে গ্ৰহণ কৰি বিদেশত তেওঁলোকৰ উপস্থিতি আৰু মিছন সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত মাদাৰ টেৰেছাৰ মৃত্যুৰ পিছত এই পদ লাভ কৰাৰ পিছত নিৰ্মলাই আফগানিস্তান, ইজৰাইল আৰু থাইলেণ্ডৰ দৰে দেশত কেন্দ্ৰ মুকলি কৰি সংগঠনটোৰ ১৩৪খন দেশলৈ প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ভাৰত চৰকাৰে সমাজলৈ তেওঁ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০০৯ চনত দেশৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মবিভূষণ প্ৰদান কৰিছিল। 

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৩৪ চনৰ ২৩ জুলাই তাৰিখে ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ বিহাৰ আৰু উৰিষ্যা প্ৰদেশৰ ৰাঁচীত (বৰ্তমান ঝাৰখণ্ডৰ ৰাজধানী) কুসুম হিচাপে নিৰ্মলা যোশীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ দহটা শিশুৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ সন্তান হিচাপে ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ নেপালৰ আছিল আৰু তেওঁৰ দেউতাক ১৯৪৭ চনত দেশৰ স্বাধীনতালৈকে ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সেনাৰ বিষয়া আছিল। যদিও নিৰ্মলাৰ পৰিয়াল হিন্দু ধৰ্মালম্বী আছিল, তেওঁ ভাৰতৰ হাজাৰীবাগৰ কাৰ্মেল মাউণ্টত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰ দ্বাৰা শিক্ষা লাভ কৰিছিল। সেই সময়ত তেওঁ মাদাৰ টেৰেছাৰ কামৰ বিষয়ে শুনিছিল আৰু সেই তেওঁৰ সৈতে মানৱসেৱাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ বিচাৰিছিল। তেওঁ অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে কেথলিক ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল আৰু মাদাৰ টেৰেছাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপন কৰা মিছনাৰীজ অফ চেৰিটি সংগঠনত যোগদান কৰিছিল। যোশীয়ে ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আইনত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

## কৰ্মজীৱন
মাদাৰ টেৰেছাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠাপন কৰা মিছনাৰীজ অফ চেৰিটি সংগঠনত যোগদান কৰাৰ পিছত তেওঁ পানামালৈ গৈছিল। ইয়াৰ লগৰ লগে তেওঁ বিদেশী অভিযানৰ নেতৃত্ববহন কৰা প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰথম চিষ্টাৰসমূহৰ ভিতৰত এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ১৯৭৬ চনত যোশীয়ে মিছনাৰীজ অফ চেৰিটিৰ মননশীল শাখা আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯৯৭ চনলৈকে ইয়াৰ মুৰব্বী পদত অধিষ্ঠিত থাকে। তাৰপিছত মাদাৰ টেৰেছাৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ প্ৰতিষ্ঠানৰ চুপিৰিয়ৰ জেনেৰেল হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।

ভাৰত চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰলৈ তেওঁ আগবঢ়োৱা সেৱাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০০৯ চনত চিষ্টাৰ যোশীক ভাৰতৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মবিভূষণ প্ৰদান কৰে। চুপিৰিয়ৰ জেনেৰেল হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যকাল ২০০৯ চনৰ ২৫ মাৰ্চ তাৰিখে সমাপ্ত হৈছিল। তেওঁৰ পিছত জাৰ্মানীত জন্ম গ্ৰহণ কৰা চিষ্টাৰ মেৰী প্ৰেমা পিয়েৰীকে পৰৱৰ্তী চুপিৰিয়ৰ জেনেৰেল হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।

## মৃত্যু
২০১৫ চনৰ ২৫ জুন তাৰিখে কলকাতাত হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ চিষ্টাৰ নিৰ্মলাৰ মৃত্যু হৈছিল। তেওঁৰ মৃত্যুত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী আৰু পশ্চিম বংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী মমতা বেনাৰ্জীকে ধৰি দেশ বিদেশৰ বহু বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে সংবাদ মাধ্যমত সমবেদনা জ্ঞাপন কৰিছিল।

## বঁটা আৰু সন্মান
* পদ্মবিভূষণ, ২০০৯

## তথ্য উৎস

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী
শ্ৰেণী:পদ্মবিভূষণ বঁটা বিজয়ী
বিন্দু মালিনী

**বিন্দুমালিনী নাৰায়ণস্বামী** বা চমুকৈ **বিন্দু মালিনী** (, ২০ নৱেম্বৰ ১৯৮১) এগৰাকী ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী, সুৰকাৰ আৰু গ্ৰাফিক ডিজাইনাৰ। ২০১৮ চনত তেওঁ কানাড়া ছবি 'নাথিচাৰামী'ত তেওঁৰ 'মাৱাভি মনৱে' গীতৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী শিতানত ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। একেখন ছবিৰে "ভৱলোকদাদা ভৰমেয়" গীতৰ বাবে তেওঁ ২০১৯ চনত শ্ৰেষ্ঠ মহিলা কণ্ঠশিল্পী শিতানত ফিল্মফেয়াৰ দক্ষিণ বঁটা লাভ কৰিছিল। তেওঁ তামিল, হিন্দী আৰু কানাড়া ভাষাত চলচ্চিত্ৰ আৰু এলবামৰ বাবে গীত ৰচনা কৰে আৰু কণ্ঠদান কৰে। 

## ব্যক্তিগত জীৱন
১৯৮১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰ তাৰিখে তামিলনাডুৰ চেন্নাইৰ এক সাংগীতিক পৰিয়ালত বিন্দু মালিনীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ মাতৃ এন. বিশালাক্ষী এগৰাকী আকাশবাণীৰ গ্ৰেডপ্ৰাপ্ত কৰ্ণাটিক কণ্ঠশিল্পী আৰু আইতাক সীতা ডোৰাইস্বামী এগৰাকী বিখ্যাত জল তৰংগ বাদ্যযন্ত্ৰী আছিল। বিন্দু মালিনীয়ে নেচনেল ইনষ্টিটিউট অফ ডিজাইনৰ পৰা গ্ৰাফিক ডিজাইনত ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।

তেওঁ বেংগালুৰু এজন সংগীতশিল্পী বাসু দীক্ষিতৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছে। তেওঁলোকে একেলগে স্বৰথম নামৰ এক লোক-ৰক ফিউজন সংগীত বেণ্ড পৰিচালনা কৰে।

## কৰ্মজীৱন
তেওঁ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ কৰ্ণাটিক আৰু হিন্দুস্তানী দুয়োটা সংগীতৰ শাখাতে প্ৰশিক্ষিত। বিন্দু মালিনীয়ে সন্ত কবীৰৰ কবিতা আৰু কুমাৰ গন্ধৰ্বৰ গীতৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল।

বিন্দু মালিনীৰ এলবাম 'শুনো ভাই' বেদান্ত ভৰদ্বাজৰ সৈতে সহযোগিতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই এলবাম সন্ত কবীৰৰ কেইটামান কবিতাৰ সমষ্টি।

### সুৰকাৰ হিচাপে
বিন্দু মালিনীয়ে বেদান্ত ভৰদ্বাজৰ সৈতে ২০১৬ চনৰ তামিল ছবি 'অৰুভী'ৰ বাবে সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল। কানাড়া ভাষাত তেওঁ প্ৰথমে অনন্যা কছাৰাৱল্লিৰ সৈতে সহযোগিতা কৰিছিল আৰু বেংগালুৰু আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, ২০১৭ৰ ৯ম সংস্কৰণত শ্ৰেষ্ঠ চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰা 'হৰিকথা প্ৰসংগ' ছবিখনৰ বাবে সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল। ২০১৮ চনত তেওঁ 'নাথিচাৰামী' ছবিখনৰ বাবে সংগীত ৰচনা কৰে আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাও লাভ কৰে। তেওঁৰ বেছিভাগ চিনেমা মহিলা কেন্দ্ৰিক। 

## বঁটা আৰু সন্মান
২০১৮ চনত বিন্দু মালিনীয়ে কানাড়া ছবি 'নাথিচাৰামী'ত তেওঁৰ 'মাৱাভি মনৱে' গীতৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী শিতানত ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে। একেখন ছবিৰে "ভৱলোকদাদা ভৰমেয়" গীতৰ বাবে তেওঁ ২০১৯ চনত শ্ৰেষ্ঠ মহিলা কণ্ঠশিল্পী শিতানত ফিল্মফেয়াৰ দক্ষিণ বঁটা লাভ কৰিছিল।

## চলচ্চিত্ৰৰ তালিকা
সুৰকাৰ হিচাপে তেওঁৰ চিনেমাসমূহত বিন্দু মালিনীয়ে নিজেই কণ্ঠদান কৰে। তেওঁ জড়িত থকা চলচ্চিত্ৰসমূহ হৈছে:

## তথ্য উৎস

## বাহ্যিক সংযোগ
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠশিল্পী
শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ মহিলা নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী
সোনাক্ষী সিন্‌হা

**সোণাক্ষী সিন্‌হা** (), জন্ম: ২ জুন, ১৯৮৭) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অভিনেত্ৰী আৰু গায়িকা। তেখেতে সাধাৰণতে হিন্দী ভাষাৰ ছবিত অভিনয় কৰে। কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিতে সোণাক্ষীয়ে সাজসজ্জা পৰিকল্পক হিচাপে কাম কৰে। ২০১০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত হিন্দী একছন-ড্ৰামা "ডাবাং" আছিল সিন্‌হাৰ দ্বাৰা অভিনীত প্ৰথমখন ছবি। ছবিখনত তেখেতে ছলমান খানৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে। ছবিখনত অভিনয়ৰ জৰিয়তে সিন্‌হাই ফিল্মফেয়াৰৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰীৰ শিতানত বিজয়ীৰ বঁটা লাভ কৰে।

বক্স-অফিচত সফলতা লাভ কৰা বহুকেইখন একছন-ড্ৰামা ছবিত সোণাক্ষী সিন্‌হাই শীৰ্ষ নাৰীৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰে। তাৰে ভিতৰত 'ৰাওদী ৰাথোড়' (২০১২), 'ছন অৱ ছৰ্ডাৰ' (২০১২), 'ডাবাং ২' (২০১২) আৰু 'হলিডে: এ ছলজাৰ ইজ নেভাৰ অফ ডিউটি' (২০১৪) হৈছে অন্যতম। এইসমূহ ছবিত সিন্‌হাই অভিনয় কৰিছিল যদিও সমালোচকৰ পৰা বৰকৈ প্ৰশংসা লাভ কৰা নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে চৰিত্ৰসমূহৰ অভিনয়ৰ ক্ষেত্ৰত থকা সীমাবদ্ধতাৰ বাবে তেখেতে নেতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়াৰহে পাত্ৰী হৈছিল। পিছে ২০১৩ চনত মুক্তিলাভ কৰা ৰোমাণ্টিক ড্ৰামা 'লুটেৰা'ৰ জৰিয়তে সোণাক্ষী সিন্‌হাই নিজৰ প্ৰতিভাৰ উজ্জ্বলতা প্ৰদৰ্শন কৰে আৰু দৰ্শক আৰু সমালোচকৰ উভয়ৰে পৰা ইতিবাচক মন্তব্য লাভ কৰে। এইখন ছবিত অভিনয়ৰ বাবে তেখেতে ফিল্মফেয়াৰৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰো মনোনয়ন লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে কিছুমান ব্যৱসায়িকভাৱে বিফল হোৱা ছবিত অভিনয় কৰে। ২০১৯ চনত সোণাক্ষীক দেখা যায় মহাকাশ-ড্ৰামা ছবি "মিছন মংগল"ত। ছবিখনত সহযোগী অভিনেত্ৰী হিচাপে কাম কৰি সোণাক্ষীয়ে দৰ্শকৰ পৰা প্ৰশংসা আদায় কৰে।

অভিনয়ৰ উপৰি সোণাক্ষী সিন্‌হাই ২০১৫ চনৰ ছবি 'টেৱৰ'ত ইমৰাণ খানৰ গীত 'লেটছ ছেলেব্ৰেট'ৰ কিছু অংশত কণ্ঠদান কৰে। সোণাক্ষীয়ে "আজ মুড ইছকহলিক হ্যেয়" গীতটোতো কণ্ঠদান কৰিছে।

## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
১৯৮৭ চনৰ ২ জুনত বিহাৰৰ পাটনাত সোণাক্ষী সিন্‌হাৰ জন্ম হৈছিল। তেখেতৰ পিতৃ হৈছে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অন্যতম তাৰকা শত্ৰুঘ্ন সিন্‌হা আৰু মাতৃ হৈছে পুনম সিন্‌হা। পিতৃ হৈছে বিহাৰী কায়স্থ সম্প্ৰদায়ৰ আৰু মাতৃ হৈছে হিন্দু সিন্ধী জাত্যাংশৰ। তেখেতৰ পিতৃয়ে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ সাংসদ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ২০১৯ চনত তেখেত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ দলৰ লগত চামিল হয়। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ তিনিটি সন্তানৰ ভিতৰত সোণাক্ষী হৈছে কনিষ্ঠতম। লাভ সিন্‌হা আৰু কুশ সিন্‌হা হৈছে সোণাক্ষীৰ ভ্ৰাতৃ। সোণাক্ষীয়ে আৰ্য বিদ্যা মন্দিৰৰ পৰা পঢ়াশালীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰেমলীলা বিথালদাস পলিটেকনিকৰ পৰা ফেশ্যন ডিজাইনিঙৰ পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰে। এইখন পলিটেকনিক শ্ৰীমতি নাথিবাই দামোদৰ থাকাৰছেই মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ আছিল।

## তথ্যসূত্ৰ

## বাহ্যিক সংযোগ

* 
* 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী
শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী