কোচ জনগোষ্ঠী

**কোচ জনগোষ্ঠী** (ইংৰাজী: Koch people) বা কোচসকল ভাৰতৰ অসম আৰু মেঘালয় আৰু উত্তৰ বাংলাদেশৰ এটা সীমান্তত বাস কৰা এটা সৰু জনগোষ্ঠী। এই জাতিৰ কিছুলোকে বড়ো-গাৰো ভাষা পৰিয়ালাৰ কোচ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে আন কিছুমানে স্থানীয় প্ৰজাতিৰ ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই ভাৰতৰ মেঘালয়ৰ এটা অনুসূচিত জনজাতি। কোচ সকলে নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰিব বিচাৰে।

কোচ লোকসকলে নিজৰ ভাষা, নিজৰ জীৱবাদী ধৰ্ম সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে আৰু অহিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। কোচ ৰাজবংশী আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰা ধৰ্মান্তৰিত লোকে গ্ৰহণ কৰা উজনি অসমৰ হিন্দু কোচ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে তেওঁলোক সম্পৰ্কীয় যদিও পৃথক।

## ব্যুৎপত্তি
তবাকাত-ই-নাছিৰীৰ (Tabaqat-i-Nasiri) মতে, পশ্চিম কামৰুদ (কামৰূপ)ত কোচ, মেচ আৰু থাৰুসকলে বসবাস কৰিছিল। যোগিনী তন্ত্ৰত কোচক কোৱাচ বুলি কোৱা হৈছিল। ১৬৬১ চনৰ পৰা ১৬৬৩ চনৰ ভিতৰত ৰচিত ফাতিয়াহ-ই-ইব্ৰিয়াত (Fatiyah-i-Ibriah) কোৱা হৈছে যে কোচ বিহাৰত কোচৰ বসতি আছিল।

## ভাষিক গোষ্ঠী আৰু বংশ
কোচসকল নটা নৃতাত্ত্বিক-ভাষিক গোষ্ঠীৰে গঠিত: তিন্তেকীয়া, ৱানাং, কোচ-ৰাভা/কোচা, হৰিগয়া, মৰগান, চাপৰা, সাতপাৰি, শংকৰ আৰু বনাই। এই গোটসমূহত সাধাৰণতে আন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত যদিও শেহতীয়াকৈ আন্তঃবিবাহৰ হাৰ কমি আহিছে। এই নটা গোষ্ঠীৰ প্ৰতিটোৱে মাতৃপ্ৰধান আৰু গোটসমূহৰ বহিঃবিবাহী বংশক নিকিনি বোলা হয়। কোচসকলৰ মাতৃপ্ৰধান নিয়ম গাৰো আৰু খাচী জনগোষ্ঠীৰ দৰে কঠোৰ নহয়।

অসমৰ ধুবুৰী আৰু কোকৰাঝাৰ জিলাত বাস কৰা কোচা নামেৰে পৰিচিত৷ যিহেতু অসমৰ কোচ নামটো কোচ সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত আৰু কোচ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে কিছুমাৱ ৰাজ্যিক সুবিধা লাভ নকৰে কিন্তু ৰাভাসকলে কৰে, সেয়ে কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে নিজকে ৰাভা জনগোষ্ঠীৰ বুলি পৰিচয় দিয়ে, আৰু নিজকে কোচ-ৰাভা বুলি কয়। কোচ উন্নয়ন পৰিষদৰ উপদেষ্টা, সাহিত্যিক তথা সমাজকৰ্মী ইন্দ্ৰমোহন কোচে কয় যে মেঘালয় চৰকাৰে কোচ মানুহক অনুসূচীত জনজাতিৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ বিপৰীতে অসম চৰকাৰে তেওঁলোকক স্বীকৃতি দিয়া নাছিল যদিও ৰাভাৰ নামত অনুসূচীত জনজাতিৰ মৰ্যাদা দিয়া হৈছে।

## ভাষা

ইউনেস্কোৰ প্ৰতিবেদনত কোচ ভাষাক "নিশ্চিতভাৱে বিপন্ন" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কোচ ভাষা অসম (গোৱালপাৰা, নগোৱা, ধুবুৰী, কোকৰাঝাৰ, চিৰাং, বঙাইগাঁও, বৰপেটা, বাকছা, উদালগুৰি, কাৰ্বি আংলং, গোলাঘাট জিলা) আৰু মেঘালয় (পশ্চিম গাৰো পাহাৰ, দক্ষিণ-পশ্চিম গাৰো পাহাৰ, দক্ষিণ গাৰো পাহাৰ আৰু পূব খাছি পাহাৰ জিলা) ৰাজ্যত কোৱা হয়। উত্তৰ বংগৰ কিছুমান অঞ্চলত আৰু বাংলাদেশতো এই ভাষা প্ৰচলিত। বিভিন্ন কোচ গোষ্ঠীসমূহে বিভিন্ন পৰিস্থিতিত ভিন্ন ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে—ঘৰত আৰু নিজৰ গোষ্ঠীৰ মাজত তেওঁলোকে নিজৰ মাতৃভাষা ব্যৱহাৰ কৰে; কোচ গোষ্ঠীসমূহৰ মাজত তেওঁলোকে সাধাৰণতে কোচ ভাষাৰ হৰিগয়া প্ৰকাৰ ব্যৱহাৰ কৰে যিটো প্ৰায় সকলো কোচ গোষ্ঠীৰ লোকে বুজি পায়; আৰু নিজৰ সমাজৰ বাহিৰত তেওঁলোকে হাজং, অসমীয়া, বাংলা, গাৰো, হিন্দী আৰু ইংৰাজী ব্যৱহাৰ কৰে। কোচ ভাষাৰ ছটা প্ৰকাৰ আছে৷ এই প্ৰকাৰ কেইটাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক যথেষ্ট জটিল। এই ভাষাই উত্তৰে কোচ-ৰাভাৰ পৰা দক্ষিণে তিন্তেকিয়া কোচলৈকে বিস্তৃত এটা উপভাষা শৃংখলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ইয়াক জনগাঁঠনিৰ ভিত্তিত এনেদৰে দেখুওৱা হৈছে — কোচ-ৰাভা (কোচা)→ ৱানাং→ হৰিগয়া→ মৰগান→ চাপৰা→ তিন্তেকিয়া, য'ত কাষৰীয়া উপভাষাবোৰে শেষৰ উপভাষাবোৰতকৈ অধিক আভিধানিক সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰে। কোচৰ নটা মাতৃপ্ৰধান গোটৰ ভিতৰত ছটা গোটে নিজৰ ভাষা ধৰি ৰাখিছে; আনহাতে সাতপাৰি, শংকৰ আৰু বনাই গোটে ভাৰত-আৰ্য্যমূলীয় ঝাৰুৱা বা হাজং ভাষা কয়।

## ইতিহাস
১২০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত মহম্মদ বিন বখতিয়াৰ খালজীয়ে কামৰূপলৈ কৰা অভিযানৰ তথ্য সম্বলিত তাকবাত-ই-নাছিৰিত উল্লেখ আছে যে লাখানাৱতী (গৌড়) আৰু তিব্বতৰ মাজত বাস কৰা লোকসকল আছিল কোঁচ (কোচ), মেজ/মেগ (মেচ) আৰু তিহাৰু (তাৰু)। পাৰ্চী ইতিহাসত উল্লেখ আছে যে জনগোষ্ঠীৰ (কোচ, মেচ, থাৰু) মুখাকৃতি আৰু তুৰ্কী আৰু মংগোলীয়সকলৰ দৰে আছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভাষা উপমহাদেশৰ বাকী অংশতকৈ পৃথক আছিল।

## টোকা


## তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:কামতাপুৰ