হুমা ভাভা

**হুমা ভাভা** () নিউয়ৰ্কৰ প'কিপচিত বাস কৰা এগৰাকী পাকিস্তানী-আমেৰিকান ভাস্কৰ্য্যশিল্পী। অনন্যভাৱে বিচিত্ৰ, ৰূপক ৰূপ যিবোৰ প্ৰায়ে বিভাজিত বা বিভাজিত যেন লাগে, ভাভাই প্ৰায়ে তেওঁৰ ভাস্কৰ্য্যত পোৱা সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে ষ্টাইৰ’ফ’ম, কৰ্ক, ৰবৰ, কাগজ, তাঁৰ, মাটি। মাজে মাজে আন মানুহে দিয়া বস্তুবোৰ তেওঁৰ শিল্পকৰ্মত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ইয়াৰে বহুতো ভাস্কৰ্য্যত ব্ৰঞ্জৰ ঢালাইও কৰা হয়। কাগজৰ ওপৰত তেওঁৰ কামত দক্ষতা সমানেই প্ৰচুৰ, প্ৰাঞ্জল পেষ্টেল অংকন, ভয়ংকৰ ফটোগ্ৰাফিক কোলাজ আৰু ভূতুনী প্ৰিণ্ট সংস্কৰণ আদি সৃষ্টি কৰে।
## প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
ভাভাৰ জন্ম হৈছিল পাকিস্তানৰ কৰাচীত। তেওঁৰ মাক এগৰাকী শিল্পী আছিল যদিও পেছাদাৰীভাৱে শিল্পী হিচাপে কাম কৰা নাছিল। ভাভাৰ শৈশৱৰ ঘৰখন শিল্পৰ কিতাপেৰে ভৰি আছিল, মাকে প্ৰায়ে প্ৰজেক্টত সহায় কৰিছিল। হাইস্কুলীয়া জীৱনলৈকে হুমাই চিত্ৰ অংকন আৰু চিত্ৰকলা ভাল পাইছিল আৰু এজন পেছাদাৰী শিল্পী হোৱাৰ কথা ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

১৯৮১ চনত অধ্যয়নৰ বাবে আমেৰিকালৈ গৈ ভাভাই বি.এফ.এ. ৰোড আইলেণ্ড স্কুল অৱ ডিজাইনত (১৯৮৫) তেওঁ প্ৰিণ্টমেকিংত মেজৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ লগতে চিত্ৰকলাৰ ক্লাছও লয়। স্নাতক হোৱাৰ পিছত প্ৰায় ২ বছৰ পাছত পাকিস্তানলৈ উভতি আহে। ১৯৮৬ চনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ আমেৰিকালৈ উভতি আহি কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে আৰু তাৰ পৰাই তেওঁ এম.এফ.এ. (১৯৮৯)। কলম্বিয়াত থকাৰ সময়ত তেওঁ কেনভাছৰ পৰিৱৰ্তে পোৱা কাঠ আৰু ধাতু ব্যৱহাৰ কৰি চিত্ৰ অংকন কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ আকৃতি, স্থান আৰু ৰঙৰ দৰে আনুষ্ঠানিক গুণসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কলম্বিয়াত দ্বিতীয় বৰ্ষৰ পৰা আৰম্ভ কৰি তেওঁ শিল্পী মেয়াৰ ভাইছমেনৰ সহায়িকা হিচাপে কাম কৰিছিল, যাৰ পৰা তেওঁ পেছাদাৰী শিল্পী হ’বলৈ শিকিছিল। স্নাতক হোৱাৰ পিছতো তেওঁ তেওঁৰ বাবে কাম কৰি থাকিল আৰু পেছাদাৰী সংযোগৰ সহায় লৈ শিল্প জগতৰ মানুহক নেটৱৰ্ক আৰু লগ পাইছিল।

২০০২ চনলৈকে ভাভাই নিউয়ৰ্ক চহৰত বাস কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ পাউকিপচিলৈ গুচি যায় আৰু বৰ্তমান তেওঁ বাস কৰে আৰু কাম কৰে। তেওঁৰ স্বামী জেছন ফক্সৰ সৈতে থাকে, যি এজন শিল্পীও আৰু ১৯৯০ চনত তেওঁলোকৰ বিবাহ হয়।
## কৰ্ম
ভাভাই তেওঁৰ ভাস্কৰ্য্যক “চৰিত্ৰ” বুলি বৰ্ণনা কৰিছে, যিবোৰৰ বস্তুবাদীতা, ৰুক্ষ নিৰ্মাণ আৰু ভাস্কৰ্য্যৰ ইতিহাসৰ উল্লেখৰ জৰিয়তে মানসিক গভীৰতাৰ প্ৰক্ষেপণৰ বাবে চহকী পৰ্দাৰ দৰে হৈ পৰে। ভাভাৰ সৃষ্টি বহল আৰু বৰ্ণিল প্ৰভাৱৰ পৰা আহিছে, ধ্ৰুপদী আৰু আফ্ৰিকান ভাস্কৰ্য্যৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পিকাচো, ব্ৰাংকুচি, জিয়াকোমেট্টীৰ দৰে আধুনিকতাবাদীৰ শিল্পকৰ্মলৈকে শিল্প-ঐতিহাসিক উল্লেখ সন্নিবিষ্ট কৰিছে। একে সময়তে সৃষ্টিসমূহে জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ উপাদানসমূহো মনত পেলাই দিয়ে, বিশেষকৈ কল্পবিজ্ঞানৰ অগ্ৰগামী ফিলিপ কে ডিক আৰু জে.জি. বেলাৰ্ড। তেওঁ এইটোও লক্ষ্য কৰিছে যে, কল্পবিজ্ঞান আৰু ভয়ানক ছবি, বিশেষকৈ ডেভিদ ক্ৰনেনবাৰ্গৰ কামে তেওঁৰ কামত পুতলা আৰু মিউটেচনৰ মটিফত অৰিহণা যোগাইছে। ২০০২ চনৰ পৰা ২০০৪ চনৰ ভিতৰত ভাভাই টেক্সিডাৰ্মিষ্টত কাম কৰিছিল, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ পেলনীয়া জন্তুৰ লাওখোলা পাইছিল। এই লাওখোলা কিছুমান তাইৰ কামত দেখা গৈছে।

হুমাই কেতিয়াও আৰ্ট স্কুলত ভাস্কৰ্য্য শিল্পৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা নাছিল, গতিকে তেওঁৰ টুকুৰাবোৰ প্ৰথমে পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। প্ৰথমে তেওঁ প্লাষ্টিক, ফেন ৰবৰ, স্প্ৰে পেইণ্টৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, লগতে পাখি আৰু পেণ্টীৰ ৰছীৰ দৰে বস্তুও বিচাৰি পাইছিল। ১৯৯২ চনৰ ভিতৰত তেওঁ বুজি উঠিছিল যে তেওঁ ত্ৰিমাত্ৰিক ৰচনা সৃষ্টি কৰিব বিচাৰে।

২০০০ চনত তেওঁ ৰবাৰ্ট ৰাউচেনবাৰ্গৰ তাৎক্ষণিক শৈলীৰ উপাদানসমূহ তেওঁৰ ৰচনাসমূহত সন্নিৱিষ্ট কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ টুকুৰা চেণ্টাৰটোৱে তাইক বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত কৰিছিল কাৰণ ই তেওঁ কৰি অহাৰ পৰা পৃথক আছিল আৰু তেওঁ ভাল পোৱা আন ধৰণৰ শিল্পৰ উল্লেখ কৰিছিল। সেই মুহূৰ্তলৈকে তেওঁ সদায় অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁৰ কামৰ এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰক্ৰিয়া আছে: এটা আৰম্ভণি, এটা মাজভাগ আৰু এটা শেষ। 
এই শৈলীগত পৰিৱৰ্তনৰ পিছত তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে তেওঁ জৈৱিকভাৱে এটা ষ্টপিং পইণ্ট বাছি ল’ব পাৰে যেতিয়া তেওঁ অনুভৱ কৰিলে যে, তেওঁৰ কামে এটা আকৰ্ষণীয় পৰ্যায়ত উপনীত হৈছে। এই উপলব্ধিয়ে তেওঁক ২০০১ চনত তেওঁৰ অন্যতম চিনাকি টুকুৰা আনটাইটেল্ড নিৰ্মাণ কৰিবলৈ প্ৰেৰণা যোগাইছে। মাটিৰ আকৃতি এটা ভাস্কৰ্য্য শিল্পৰ মাজতে তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰিলে যে, মাটিখিনি আৰ্দ্ৰ কৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা প্লাষ্টিকৰ বেগটোৱে নিজৰ মাজতে ভাস্কৰ্য্যৰ উপাদান হিচাপে দুগুণ কাম কৰিব পাৰে। এই আকৃতিটো বডি বেগ বা মুছলমানে নামাজ পঢ়াৰ দৰে আছিল, যিটো আফগানিস্তানত শেহতীয়াকৈ আৰম্ভ হোৱা যুদ্ধৰ পোহৰত তেওঁৰ বাবে বিশেষভাৱে প্ৰাসংগিক আছিল। 

নিজৰ কামৰ বিষয়ে তেওঁ কয়, “মই কাম কৰোঁতে আত্মহত্যাৰ প্ৰতিও আগ্ৰহী: কোনো দেশ নাই, কোনো লিংগ নাই ইত্যাদি। মই নিবিচাৰোঁ কামটো কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ধাৰণা বা মতাদৰ্শৰ লগত বান্ধ খাই থাকক। যেতিয়া আপুনি একোৱেই নহয়, তেতিয়া আপুনি সকলো হ’ব পাৰে।”
## প্ৰদৰ্শনী
ভাভাৰ এই কৰ্মৰাজি উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ প্ৰদৰ্শনীত প্ৰচুৰ প্ৰদৰ্শিত হৈছে, য'ত লণ্ডনৰ নেচনেল গেলেৰীত "চতুৰ্থ প্লিন্থ চৰ্টলিষ্ট প্ৰদৰ্শনী"ৰ দৰে প্ৰধান গোট প্ৰদৰ্শনীসমূহো প্ৰদৰ্শিত হৈছে। MoMA PS1 (২০০৫ আৰু ২০১৫)ত গ্ৰেটাৰ নিউয়ৰ্ক; হেৰিটেজ ষ্ট'ৰ এট’মাইজাৰ ৮-আউন্স বটলৰ সৈতে ৰ’জৱাটাৰ স্প্ৰে' ইউ এছ এ টুডে: লণ্ডনৰ ৰয়েল একাডেমী অৱ আৰ্টছৰ ছাটচি গেলেৰীৰ পৰা নিউ আমেৰিকান আৰ্ট (২০০৬; ষ্টেট হাৰ্মিটেজ মিউজিয়াম, চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ, ৰাছিয়ালৈ যাত্ৰা, ২০০৭); ২০০৮ চনৰ গ্ৱাংজু দ্বিবাৰ্ষিকী; ২০১২ চনৰ পেৰিছ ত্ৰিবাৰ্ষিক; নিউয়ৰ্কৰ মিউজিয়াম অৱ মডাৰ্ণ আৰ্ট (২০১০ আৰু ২০১১); ২০১০ চনত নিউয়ৰ্কৰ হুইটনী মিউজিয়াম অৱ আমেৰিকান আৰ্টত হুইটনী দ্বিবাৰ্ষিকী; বিয়েনালে ইণ্টাৰনেচনেল ডি স্কালচুৰা ডি কাৰাৰা (২০১০) আৰু ২০১৫ চনৰ ভেনিচ বিয়েনালে। আৰ্ট বেজেলতও নিয়মিতভাৱে অভিনয় কৰে।

২০০৮ চনত এলড্ৰিচ কন্টেম্পৰেৰী আৰ্ট মিউজিয়ামত শিল্পীগৰাকীৰ প্ৰথম একক সংগ্ৰহালয় প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁৰ MoMA PS1 (2012–2013), ক’লেজিয়ন মাৰমোট্টি, ৰেগিঅ’ এমিলিয়া, ইটালী(২০১২), আৰু Aspen ৰ এস্পেন আৰ্ট মিউজিয়াম (২০১১–২০১২) ত একক প্ৰদৰ্শনী কৰিছে। ভাভাই দ্য মেট্ৰ'পলিটান মিউজিয়াম অৱ আৰ্ট (২০১৮)ৰ ছাদৰ বাগিচাৰ বাবে "আমি শান্তিত আহিছো" শীৰ্ষক এটা স্থান-নিৰ্দিষ্ট কাম সৃষ্টি কৰিছিল।

## তথ্য সূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাস্কৰ্য্যশিল্পী
শ্ৰেণী:পাকিস্তানৰ ব্যক্তি