সমাধি

এটা **সমাধি** (প্ৰাচীন গ্ৰীক ভাষাৰ τύμβος tumbos, অৰ্থাৎ "টিলা" বা "সমাধিস্থল স্মৃতিসৌধ") হৈছে মৃতকৰ শৰীৰৰ শেষ অৱস্থানৰ ঠাই। ই মাটিৰ ওপৰত বা তলত হ’ব পাৰে আৰু আকৃতি, আকাৰ আৰু সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত বহু পৰিমাণে ভিন্ন হ’ব পাৰে। সমাধিস্থল হৈছে অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ স্মৃতিসৌধৰ অন্যতম পুৰণি ৰূপ, ই চূড়ান্ত অৱস্থানৰ মাধ্যম আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস, আৰু স্মৃতি আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ প্ৰকাশ দুয়োটা কাম কৰে। 

সমাধিস্থলত মৃতদেহ ৰখাটোক সমাধিস্থ বুলি ক’ব পাৰি, যিটো সৰল সমাধিৰ পদ্ধতিৰ পৰা পৃথক। সমাধিবোৰ প্ৰায়ে স্থাপত্য বা কলাত্মক শৈলীৰে নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ই উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক বা ধৰ্মীয় কীৰ্তিচিহ্নত পৰিণত হ’ব পাৰে।
## সমাধিৰ প্ৰকাৰ
"সমাধি" শব্দটোৱে প্ৰাক্-ঐতিহাসিক কবৰস্থানৰ টিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশৃংখল কীৰ্তিচিহ্নস্বৰূপ সমাধিক্ষেত্ৰলৈকে বিভিন্ন ধৰণৰ গঠন আৰু পৰম্পৰাক সামৰি লৈছে।
### প্ৰাক্-ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন সমাধি
বহুতো প্ৰাথমিক সমাজে মাটি, শিল আৰু কাঠ ব্যৱহাৰ কৰি সমাধি নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিবোৰ প্ৰায়ে ধৰ্মীয় বা আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ তাৎপৰ্যৰে ৰঞ্জিত আছিল।

***[[টুমুলাছ]]**: (বহুবচন: tumuli): এটা বা ততোধিক কবৰৰ ওপৰত উঠা মাটি আৰু শিলৰ টিলা। ইউৰোপ, এছিয়া আৰু আমেৰিকাত এইবোৰ পোৱা যায়। 
***[[মেগালিথিক সমাধি]]**: ডাঙৰ শিল (মেগালিথ)ৰে নিৰ্মিত আৰু প্ৰথমে মাটিৰে আবৃত; ডলমেন আৰু চেম্বাৰ সমাধি অন্তৰ্ভুক্ত। 
***[[শিলত কটা সমাধি]]**: কঠিন শিলত পোনপটীয়াকৈ খোদিত, সৰল গুহাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিশৃংখল মুখাৱয়বলৈকে ভিন্ন। প্ৰাচীন মিচৰ, লাইচিয়া আৰু জৰ্ডানৰ পেট্ৰা চহৰত পোৱা যায়।
***[[পিৰামিড]]**: বিশেষকৈ প্ৰাচীন মিচৰ আৰু মেছ’আমেৰিকাত কীৰ্তিচিহ্নযুক্ত সমাধি বা আনুষ্ঠানিক গঠন। গিজাৰ গ্ৰেট পিৰামিড আয়তনৰ হিচাপত বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পিৰামিড।
***[[জাহাজত সমাধিস্থ কৰা]]**: মৃতকক কবৰৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে জাহাজত ৰখাৰ প্ৰথা, যিটো ভাইকিং আৰু জাৰ্মানিক জনগোষ্ঠীৰ মাজত সাধাৰণ (যেনে, অ'চেবাৰ্গ জাহাজ সমাধিস্থ কৰা)। 
***[[কবৰৰ পথাৰ]]**: একাধিক সমাধি থকা বৃহৎ প্ৰাক্-ঐতিহাসিক কবৰস্থান, বহুতো আদিম সংস্কৃতিত পোৱা যায়।
### স্থাপত্যসুলভ সমাধি আৰু কীৰ্তিচিহ্ন

 
মুক্তভাৱে থকা আৰু প্ৰায়ে কীৰ্তিচিহ্নস্বৰূপ সমাধিবোৰ বংশগত, ৰাজকীয় বা ধৰ্মীয় ক্ষমতাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ চিহ্নিতকাৰী হৈ পৰিছিল।
***সমাধিস্থল**: বাহ্যিক পৰিৱেশত মুক্তভাৱে থকা গঠন, যিয়ে স্মৃতিসৌধ আৰু সমাধিস্থল দুয়োটা হিচাপে কাম কৰে। হেলিকাৰ্নাছাছৰ সমাধিক্ষেত্ৰ প্ৰাচীন বিশ্বৰ সাতটা আশ্চৰ্যৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।
***ছাৰ্কোফেগাছ**: মৃতদেহ বা কফিনৰ বাবে শিলৰ পাত্ৰ, প্ৰায়ে চিত্ৰ আৰু শিলালিপিৰে সজাই তোলা হয়। ইজিপ্ত, গ্ৰীচ, ৰোম আৰু বাইজেণ্টিয়ামত ছাৰ্কোফেজি প্ৰধান আছিল।
***স্তম্ভৰ সমাধি**: স্তম্ভ বা স্তম্ভৰে চিহ্নিত কৰা এটা কীৰ্তিচিহ্নযুক্ত কবৰ, আফ্ৰিকা আৰু আৰবৰ কিছু অংশত সাধাৰণ।  
***মাৰ্টিৰিয়াম**: শ্বহীদৰ সমাধিস্থল চিহ্নিত কৰা খ্ৰীষ্টান অট্টালিকা, প্ৰায়ে বৃত্তাকাৰ বা বহুভুজীয়া, যেনে মণ্টৰিঅ’ৰ ছান পিট্ৰ’।
***ষ্টেকাক**: বছনিয়া আৰু হাৰ্জেগোভিনা, ক্ৰ'ৱেচিয়া, মণ্টেনেগ্ৰো আৰু ছাৰ্বিয়াত পোৱা যায়।
### ধৰ্মীয় প্ৰেক্ষাপটত সমাধিস্থল
বহুতো ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত মৈদাম বা সমাধিক পৱিত্ৰ অট্টালিকা বা কবৰস্থানত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
***সমাধিকোঠা**: মাটিৰ তলৰ শিল বা ইটাৰ ৰেখাৰে আবৃত কোঠা, প্ৰায়ে পৰিয়ালৰ মালিকানাধীন, কবৰস্থান বা গীৰ্জাৰ তলত অৱস্থিত।  
***ক্ৰিপ্ট**: গীৰ্জাৰ তলৰ মাটিৰ তলৰ কোঠা, প্ৰায়ে বিচপ, সন্ত বা পৃষ্ঠপোষকৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
***গীৰ্জাৰ স্মৃতিসৌধ**: গীৰ্জাৰ ভিতৰত থকা এটা প্ৰতিমূৰ্তি বহন কৰা স্মৃতিসৌধ, সম্ভ্ৰান্ত বা ধৰ্মগুৰুৰ স্মৃতিত।  
***চাৰ্নেল হাউচ**: কংকালৰ অৱশিষ্ট সংৰক্ষণৰ বাবে এটা অট্টালিকা, মধ্যযুগীয় ইউৰোপত।  
***মন্দিৰ**: কোনো সন্তৰ প্ৰথম সমাধিস্থলৰ ওপৰৰ এটা গঠন, যিটো ধ্বংসাৱশেষৰ পৰা পৃথক।  
***সমাধি**: বিশেষকৈ ইহুদী আৰু খ্ৰীষ্টান পৰম্পৰাত (যেনে, জেৰুজালেমৰ পবিত্ৰ সমাধি) এটা গুহাযুক্ত শিলৰ কটা সমাধি।  
***ওহেল**: এজন হাছিদী নেতাৰ কবৰৰ চাৰিওফালে থকা এটা গঠন।
***ইছলামিক সমাধি**: মাজাৰ, তুৰ্বে, কুব্বা, দৰগাহ বা গংবেই নামৰ সমাধিস্থল বা মন্দিৰ, প্ৰায়ে তীৰ্থস্থান।
***সমাধি**: ভাৰতত সন্তসকলৰ বাবে সমাধিস্থল, য'ত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু ভক্তিমূলক উপাদানসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটে।
* **[[মৈদাম]]**: অসমৰ আহোমসকলৰ সমাধিস্থান।

## তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন
শ্ৰেণী:কীৰ্তিস্তম্ভ আৰু স্মাৰক