লাটুমণি লতা

**লাটুমণি লতা** (বৈজ্ঞানিক নাম: *Abrus precatorius*; আন নাম: Gunja, Jequirity, Crab's Eye, Rosary Pea, John Crow Bead, Precatory bean, Indian Licorice, Akar Saga, Giddee Giddee বা ত্ৰিনিদাদ আৰু টবেগ'ৰ Jumbie Bead) এজোপা পাতল, চিৰহৰিৎ লতা গছ। ই বৃক্ষ, জোপোহা আদি গছত বগায়। ই এবিধ ছিৰা ফল () যুক্ত, দীঘলীয়া যৌগিক পত্ৰযুক্ত (pinnate-leafleted) উদ্ভিদ।

গছজোপাৰ গুটিবোৰ দেখাত অত্যন্ত আকৰ্ষণীয় আৰু কেতিয়াবা ইয়াক পাৰকিউশ্যন বাদ্যযন্ত্ৰত (percussion instruments) ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এব্ৰিন () অৰ উপস্থিতিৰ হেতুকে এইবোৰ বিষাক্ত। ই ইন্দোনেছিয়াৰ স্থানীয় আৰু ক্ৰান্তীয় জলবায়ুত গজে। ই প্ৰায়েই অপতৃণ হৈ উঠাৰ প্ৰৱণতাসম্পন্ন।

## বিষক্ৰিয়া
এব্ৰিন () নামৰ বিষাক্ত যোগবিধ এবিধ (), ইয়াৰ A আৰ B নামৰ দুটা প্ৰটিন () উপাংশ () আছে। B শিকলি (chain) ডালে কোষ বেৰৰ () কোনো কোনো () লগত বন্ধনীযুক্ত হৈ বিষবিধক কোষৰ ভিতৰলৈ পৰিবাহিত কৰায়। কোষৰ ভিতৰত সোমোৱাৰ পাছত A শিকলিডালে ৰাইব'জমৰ () 26S উপাংশক নিষ্ক্ৰিয় কৰি কোষৰ প্ৰটিন ছিন্থেছিছ () ব্যাহত কৰে। এব্ৰিনৰ এটা অণুৱেই ১,৫০০ পৰ্য্যন্ত ৰাইব'জমক নিষ্ক্ৰিয় কৰিব পাৰে।

বিষক্ৰিয়াৰ লক্ষণসমূহ ৰিচিন () ’ৰ সৈতে একে, প্ৰভেদ এয়ে যে এব্ৰিন প্ৰায় দুগুণ বেছি শক্তিশালী। এব্ৰিনৰ মাৰক পৰিমাণ ৰিচিনতকৈ প্ৰায় ৭৫ গুণ কম। মানুহৰ ক্ষেত্ৰত এই পৰিমাণ ০.১-১ মাইক্ৰগ্ৰাম/কিল’ গ্ৰাম। গুটি গোটকৈয়ে খালে হোৱা বিষক্ৰিয়াৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰমাণ (clinical finding) নাথাকে, কাৰণ ডাঠ খোলাৰ গুটিবোৰ পাচনতন্ত্ৰৰ মাজেৰে তেনেকৈয়ে পাৰ হৈ যায়।

তামিল ভাষাত *kudri mani* আৰু তেলুগু ভাষাত *guru ginja* বোলা *Abrus precatorius*ক *সিদ্ধ ঔষধ*ত () হিচাবে পুৰণি কালৰে পৰা ব্যৱহৃত হৈ আহিছে। তামিল সিদ্ধসকলে (Siddhars) উদ্ভিদৰ বিষ আৰু ইহঁতৰ বিভিন্ন শুদ্ধিকৰণ (*suththi seythal*) প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয়ে জানিছিল।

২০১২ চনৰ মাৰ্চত ইডেন প্ৰজেক্ট ()-ৰ দ্বাৰা ইংলেণ্ডত লাটুমণি গুটি ব্যৱহাৰ কৰা কিছুমান ব্ৰেচলেট ওভোটাই লোৱা হয়।

গছবিধ ঘোঁৰাৰ বাবেও বিষযুক্ত।

## ব্যৱহাৰ

লাটুমণি গুটিৰ আকৰ্ষণীয় ৰঙৰ বাবে কোনো কোনো আদিবাসীয়ে ইয়াক অলংকাৰত ব্যৱহাৰ কৰে। গুটিবোৰ সাধাৰণতে লেডীবাগ () পোকটোৰ দৰে উজ্জ্বল ৰঙা আৰু ক'লা বৰণীয়া। লাটুমণি গুটিৰ অলংকাৰ তৈয়াৰ কৰাও বিপদজনক হ'ব পাৰে, মালাৰ বাবে গুটি ফুটা কৰোঁতে খোঁচ খাই কাৰিকৰৰ বিষক্ৰিয়া হৈ মৰাৰো উদাহৰণ আছে। 

ত্ৰিনিডাডত লাটুমণি গূটিৰ মালা দেও-ভুত খেদাবলৈ আৰু মুখ নালাগিবলৈ (*mal-yeux*) বা () হাত আৰু ভৰিৰ সৰুগাঁঠিত পিন্ধা হয়। তামিলসকলেও লাটুমণি গুটি ব্যৱহাৰ কৰে।

লাটুমণি গুটিৰ ওজন সকলো গুটিৰে ক্ষেত্ৰত প্ৰায় সমান আৰু সোণাৰীসকলে ইয়াৰ ওজনক "ৰতি" বুলি ব্যৱহাৰ কৰে। (৮ ৰতি = ১ মাশ্বা (Masha), ১২ মাশ্বা = ১ তোলা, ১ তোলা = প্ৰায় ১১.৬ গ্ৰাম)

উত্তৰ ভাৰতত শালগ্ৰাম পূজাত "স্মৃতি ৰাধাৰাণী"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি লাটুমণি গুটি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। গৌড়ীয় বৈষ্ণৱ কথামতে শ্ৰী চৈতন্য মহাপ্ৰভুৱে ইয়াক ৰাধাৰ ভৰিৰ লগত তুলনা কৰিছিল।

## পৰম্পৰাগত ঔষধ
সিদ্ধ আয়ুৰ্বেদত বগা লাটুমণি গুটিৰ তেলক যৌন উত্তেজক বুলি দাবী কৰা হয়। গছৰ পাতৰ চাহপানী (উতলোৱা পানী) জ্বৰ, কাহ আৰু পানীলগাৰ দৰব হিচাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিশাক্ত গুটিবোৰ বিশুদ্ধিকৰণৰ পাচতহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

## নিষ্কাশ সমূহৰ পৰীক্ষাগাৰ অধ্যয়ন
পৰীক্ষাগাৰত এন্দুৰৰ ওপৰত লাটুমণিৰ বিভিন্ন নিষ্কাশৰ পৰীক্ষা কৰা হৈছে যদিও মানুহৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ অধ্যয়নৰ তথ্য নাই।
* ইয়াৰ এক এলক'হলযুক্ত (ইথানল) নিষ্কাশৰ এণ্টি অক্সিডেণ্ট, এণ্টি ইনফ্লেমেটৰী আৰু এনালজেচিক হোৱাৰ সম্ভাবনা পোৱা গৈছে।
* গুটিৰ মিথানলযুক্ত নিষ্কাশে স্পাৰ্গ-ডাউলী এন্দুৰৰ প্ৰজননক্ষমতা ব্যাহত কৰে।
* গুটিৰ মিথানলযুক্ত নিষ্কাশে গিনিপিগৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পেলায়।

## বিভিন্ন ভাষাৰ নাম
বিভিন্ন ভাৰতীয় *Abrus precatorius*-ক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়:
* অসমীয়া : Latumoni (লাটুমণি)
* সংস্কৃত : Gunja (गुंजा)
* হিন্দী : Ratti; Gaungchi; Gunchi; Gunja (गुंजा)
* বঙালী : Kunch; Koonch
* গুজৰাটী : Gumchi; Chanothi
* কন্নড় : Gulaganji (ಗುಲಗಂಜಿ)
* কাশ্মিৰী : Shangir
* মালয়ালম : Kunni; Kunnikkuru (കുന്നിക്കുരു)
* ফাৰ্চী : Gunchi; Chashami-Khurosa
* পঞ্জাবী : Mulati
* তামিল : Gundumani; Kunthamani
* তেলুগু : Gurivinda (గురివింద)
* ৰাজস্থানী : Chirmi
* ওড়িয়া : Kaincha
* আৰবী : عين العفريت
* নেপালী : Ratigedi (रातिगेडी)

## চিত্ৰ ভঁৰাল

Image:Abrus_precatorius_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-002.jpg|*Abrus precatorius* from Koehler's *Medicinal-Plants*
File:Abrus precatorius W IMG 1578.jpg|*Abrus precatorius* leaves & flowers
File:Abrus precatorius W2 IMG 1578.jpg|*Abrus precatorius* flowers


## তথ্য সংগ্ৰহ

## অন্যান্য
* Mendes, John (1986).* Cote ce Cote la: Trinidad & Tobago Dictionary*. Arima, Trinidad.
* Abrus precatorius seed (extremeclose-up) 

## বাহ্যিক সংযোগ

* ITIS * North America: Abrus precatorius
* Abrus precatorius: Plant of deadly but most beautiful seeds  at Disabled World
* INCHEM - Chemical Safety Information from Intergovernmental Organizations: Abrus precatorius L.
* Abrus precatorius Linn. Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) 

শ্ৰেণী:লতা
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় উদ্ভিদ
শ্ৰেণী:ঔষধি উদ্ভিদ
শ্ৰেণী:অসমৰ উদ্ভিদ