المطبخ المصرى

**المطبخ المصرى** بيعتمد جامد على اللحمه والفراخ والبقول*(زى [[فول|الفول]])* والخضار والفواكه اللى جايين من غيطان وادى النيل والدلتا. من امثله الاكلات المصريه: المحشى *(خضار زى [[كوسه (خضار)|الكوسه]] [[بتنجان|والبتنجان]] او [[ورق عنب]] او [[كرنب]] محشيين رز متتبل)*، الحمص، الطعميه (فلافل)، الشاورما، الكباب والكفته، و الممبار. وكمان فيه الفول المدمس *(فول متسوى ومهروس)*؛ والكشرى*([[رز]] [[عدس (جنس من النباتات)|وعدس]] [[مكرونه|ومكرونه]] عليهم [[صلصه|صلصه طماطم]])*؛ وكمان الملوخيه. كل ده بيتاكل بالعيش البلدى اللى بيعتبر اساس الاكل المصرى، وصناعه الجبنه فى مصر ليها جذور من عصر الاسره الاولانيه، و الجبنه الدمياطى والجبنه الرومى هما اكتر نوع جبنه بتتاكل النهارده.
الاكل المصرى معتمد اساسا على الخضار والبقوليات، بس برضو فيها لحوم، اكترها الارنب والفراخ وكمان الحمام البلدى (الزغلول)، البط، السمان والوز. الضانى والبتلو بيستخدموا كتير فى الاكلات المصريه، خصوصا للشوى و فى الحواوشى وكتير من الطواجن والفته. لحم المعيز والجمال بيتاكلوا برضه لكن مش موجودين فى كل حته. الكوارع والكبده والمخ اكلات شعبيه بتتاكل فى الشارع، وغالبا بيتقدموا فى سندوتشات. السمك والسى فوود متوفرين فى سواحل مصر، خصوصا اسكندريه والسويس وبورسعيد ودمياط. البلطى والشبار هما الاكتر شعبيه وبعدهم البورى والمكرونه وبعدين قشر البياض والدنيس والقاروص، دا غير الكابوريا والجمبرى والسبيط*(السيبيا بالبورسعيدى)* والشكال.
جزء كبير من الاكل المصرى نباتى، وده علشان ارض مصر الزراعيه وطباع الاكل التاريخيه. ضفاف النيل الزراعيه بتزرع محصول بدل ما يرعوا فيها مواشى، لان الارض الصالحه للزرع قليله وتربيه الحيوان محتاجه موارد كتير زى عماله وميه وعلف. كمان صيام المسيحيين فى مصر بيخلى الاكلات النباتيه منتشره اكتر.
الشاى هو المشروب المنتشر فى مصر، وبعده تيجى القهوه. ومع ان الاسلام هو دین الرسمى والمسلمين بيبعدوا عن الكحول، بس المشروبات الكحوليه متاحه لكل الناس، واللى بيشتروها غالبا اما مسيحيين او سياح.
من اشهر الحلويات المصريه: بقلاوه، بسبوسه، كنافه و قطايف. المكونات الشايعه فى الحلويات: الدقيق والعسل، وجوز الهند والفول السودانى وممكن بندق ولوز.
## تاريخ

### مصر القديمه

الماكولات المصريه القديمه، فضلت على حالها لمده اكتر من تلاتتلاف سنه، كانت معتمده على العيش والبيره اللى بيتاكلوا يومى من كل الطبقات. فالغالب كانو ياكلوا معاهم بصل وبقوليات وخضار، ولحمه او سمك او دواجن. طرق الطبخ كانت متنوعه: خبز، سلق، طبخ، شوي، وقلى. الاغنياء كانو بيجيبوا بهارات وبيحلوا بالعسل والبلح
الصور الجداريه فى قبور منف دلت على صوانى كبيره فيها لحوم مشويه وخضار وفواكه وكعك. العيش كانو بيعملوه من قمح اسمر (ايمر)، كان بيجى باشكال وانواع كتير، والبيره كانت معموله من القمح المختمر او الشعير و كانت بتعتبر عمله فى بعض الاحيان.
المصريين القدام كانو بيستخدموا منتجات لبنى متنوعه، زى الجبن والزبده، والزيوت بتاعت الطبخ كانت بتطلع من نباتات زى الخس والفجل والسمسم وعباد الشمس والزتون السيناوى، و كانو برضو بيستخدموا شحم حيوانى. الخضار زى التوم والكرات وخيار وقدرتى بقوليات كانو بيزرعوها، والفواكه زى العنب والدوم والرمان كانو ياكلوها طازه او ناشفه. الوثائق الاثريه بتقول انهم كانو بيحافظوا على الاكل بالتجفيف والتمليح.
### مصر اليونانيه والرومانيه
اكل الفتره اليونانيه والرومانيه كان مزيج من التقاليد المحليه وتاثيرات اجنبيه من اليونانيين والرومان. الاكل الاساسى للناس كان حبوب وبقوليات وزيت وبيره.  الخضار زى عدس وحمص وبصل وخيار وفجل كانو موجودين كتير، والفواكه خصوصاً البلح كانت مصدر فيتامينات مهم. زيت الزيتون بدا ياخد مكان زيت الفجل الغالي، رغم انه كان اغلى. البيره كانت المشروب الاساسى الزمن الاول، بس مع الرومان النبيت بقى شايع، خصوصاً فالاسكندريه والفيوم. كمان المصريين طوروا اكلات علشان تتكيف مع المسيحيه زى الكشرى.
### مصر الاسلاميه الوسطى
الماكولات فى العصور الوسطانيه  اتشكلت حسب الزرع والتجاره والتنوع الثقافى. كتاب كنز الفوائد فى تنويع الموائد من القرن الاربعتاشر بيعطى فكره عن العصر ده.  الاراضى الخصبه على ضفاف النيل اتزرعت محاصيل محليه ومستورده زى الرز و قصب السكر والحمضيات*([[لمون]] و [[برتقان]])* و اللى جت بعد الفتح العربى. مصر كانت محطه فى العالم الاسلامى، وجابت مع السياح والهجره عادات اكل من الشام وفارس وبلاد تانيه، والكتب بتحط وصفات من المغرب وفارس والبيزنطيه جنب الاكلات المحليه، التجار كانو بيسوقوا متنوع من المكسرات والفواكه من الشام وبيصدروا سمك مملح (فسيخ) وجبنه وسكر مكرر. اسواق القاهره زى ما المقريزى وصفها، كان فيها بياعين فول وكشك ولحوم مشويه وشاورما مصرى. «بيوت الاكل» الحكوميه كانت بتوزع وجبات على المرضى والفقراء، ومعايير النظافه كانت مظبوطه بقوانين.
### العصر العثمانى (لحد القرن التسعتاشر)
فى القرن السبعتاشر، كان فى فرق كبير بين اكل الفلاحين واكل الباشوات. الفلاحين ياكلوا حاجات بسيطه زى الكشك والمش والفول المدمس والملوخيه والعدس وعيش الشعير الاغنيا كانو بياخدوا نفس الاكلات دى بس عليها بزبده ولحمه وتوابل فخمه. السمك زى الشبار والبورى كانو بيعملوه مع تقليه او حمص او كشك، والفسيخ كان البريمو. فى القرن التسعتاشر، الاثرياء اللى نزلوا من الريف على القاهره كانو محافظين على شيفاتهم بوصفاتهم المخصوصه، بس بعد ثوره 1952 كتير من الاسر دى ضاعت وصفاتها وانتشرت الاكلات دى وسط الناس. فى ست اشتهرت اسمها نظيره نيقولا اللى ضمت التعليم الغربى للمطبخ المصرى فى كتابها **«[[ابله نظيره]]»** 1941 وبقت ايقونه فى المطبخ المصرى الحديث لفتره كبيره
## خصايص
المطبخ المصرى مناسب اوى مع النباتيين، علشان بيعتمد على البقول والخضار. مع ان الاسكندرانيه بيستخدموا سمك وسى فوود كتير، لكن بشكل عام الماكولات المصريه مبنيه على الخضار.  موانئ البحر الأحمر كانت بوابه البهارات اللى بتيجى لاوروبا، وسهوله الوصول للبهارات سابت أثر كبير عليها خلال السنين. الكمون هو اكتر بهار مستخدم، وباقى البهارات الشايعه: الكزبره، الهيل، الفلفل الاحمر والابيض والاسود، الينسون، ورق اللورا، الزنجبيل، القرفه، النعناع والقرنفل.
## اللحوم الشايعه
ساندوتشات الكبده مشهوره وخصوصا فى اسكندريه، وهيا كبده بتتقطع وبتتقلب فالزيت مع فلفل رومى وتوم وكمون وشطه وتتحط فى عيش فينو. والمخ بيتاكل برضو.  معظم المصريين ما بياكلوش لحمه الخنزير، بس فى مسيحيين منهم بيربوا خنازير وبياكلوها، وبتتباع فى محلات معينه  الفوا جرا بيعتبر دلع، وطعمه دسم وزبدى ولطيف، وبيتباع كامل أو معمول مهلبيه او باتيه وغالب بيتقدم جنب ستيك. الطبخ بيتطلب حشر الأكل فى حلوق البط والوز، وبدأ من حوالى 2500 قبل الميلاد.
## العادات
سلوك الاكل المصرى ليه طقوس اجتماعيه وثقافيه مهمه. من الغلط انت تاكل باليد الشمال، تاكل باليمين بس لما تاكل، عاده تقعد جنب حد من نفس الجنس.
فى رمضان، الاكل والشرب والتدخين بالنهار فى العلن مش مقبول من الناس، بس بيبقى فى تسامح طبعا مع الاجانب اللى ميعرفوش، و فى مطاعم بتفضل فاتحه طول اليوم فى رمضان.
الوجبات بتتاخر عن الغربيين، الناس كتير بيتعشوا المطاعم بعد الساعه عشره بليل خصوصا فالصيف. الوجبه الاساسيه هيا الغدا فى كل المطاعم. بالليل ياخدوا وجبات خفيفه الا فى المناسبات. جمعات العيله وجلسات الشيشه غالب بتمتد بالساعات، الكميات فيه كبيره والهدر فالاكل مش مقبول.
## الجبن

اقدم جبنه اتلاقوها فى سقاره، زلعتين البستر من عصر الأسره الأولى اتلاقوا فيهم جبنه كأنها طازه معموله بحمض متسخن.

قبور تانيه من عهد الملك حور عحا لقوا فيها زلعتين (زى اللى بيتعمل فيهم المش النهارده بالظبط) كان فيهم جبنه من الصعيد والدلتا

* رومى – جبنه ناشفه ومالحه، قريبه لبكورينو رومانو ومانشيجو
* مش  – خليط جبن متخمره
* حلوم – اصلها شامي، بس بتتاكل عندنا برضو
## اللحوم المتصنعه
البسطرمه والسجق المصرى من معالم المطبخ المصرى:
* **بسطرمه**: بيتعمل من لحمه بقر أو جاموس متملحه وبعدين تتدهن معجون بهارات (حلبه، بابريكا، كمون، توم، فلفل وشطه) وتتسب تنشف.

بعدين بتتقطع شرايح رفيعه عند البقالين.

* **[[سجق]] ''(سدق بالاسكندرانى)***: لحمه بقرى مفرومه بتتبل بكمون وتوم وبابريكا وشطه، وبتتحشى فى أمعاء خروف وتتسب للتخمير والجفاف.
== العيش ==
كلمه العيش ليها فى مصر كذا معنى: الحياه أو ، والعيش جزء اساسى من أى وجبه مصريه؛ ممكن تكون الأكله كلها عيش وفول. فيه اكتر من 60 نوع عيش مصرى، و [[المتحف الزراعى|المتحف الزراعى المصرى]] سجل منهم اكتر من 40 نوع. العيش موجود فى مصر من خمستلاف وتومنميت (5800) سنه، و كان مصنوع من [[قمح طرى|قمح ايمر]](دقيق [[الجلتين]] بيكون قليل فيه)، و كان بيتعجن ويختمر طبيعى. النقوش على الجدران بتاعه الأهرامات بتورى طحن القمح وعجن العيش وخبزه.  فى العصر اليونانى-الرومانى دخل [[قمح صلب|القمح الصلب]] والبرغل، وامتد لحد زمن الدوله العثمانيه بتنظيمها للعيش. فى القرن السبعتاشر استوردوا ذره من امريكا وابتدو يطلعوا خبز من دقيق الذره، و بعد كده اتوسع.
أهم عيش بنلاقيه فى مصر النهارده:
* [[عيش بلدى]]
* عيش كايزر
* [[عيش فينو]]
* [[عيش شمسى]]
* عيش شامي
* [[فطير مشلتت]]
* [[رقاق]]
[[ملف:Fool_and_falafel.jpg|تصغير|[[الفطار المصرى|فطار مصرى]]، متكون من [[فول مدمس|فول]] و [[طعميه]] و [[بيضه|بيض مسلوق]] و [[سلطه]] و [[عيش بلدى]]]]
== السلطات ==
فى مصر، السلطات بتتقدم فى بدايه الأكله اللى فيها كذا طبق، مع العيش قبل الأطباق الرئيسيه.
من الاكلات المشهوره:

== الاكلات ==

[[الاكلات المصريه]] بتتميز باطباق زى الفول المدمس،؛ الكشري، عدس ورز ومكرونه وحاجات تانيه؛ وكمان الملوخيه، مفرومه مطبوهخ بتوم وكزبره؛ والفطير المشلتت بالسمنه البلدى.  
المطبخ المصرى ليه شبه فى حاجات كتير مع مطابخ شرق البحر المتوسط، زى المحاشى وورق العنب والشاورما والكباب والكفته، مع اختلافات فى التحضير، ويعتبر هو الاساس اللى اتنقل منه.  
البعض بيعتبر الكشرى الأكله القوميه؛ والفول كمان من أشهر الأكلات. الفول بيتعمل منه كمان الطعميه (الفلافل)، وبتتقدم مع [[اوطه|طماطم]] طازه وسلطه طحينه وجرجير. المصريين معروفين انهم بيستخدموا توم واوطه وبصل كتير فى أكلهم اليومي؛ توم مهروس مع أعشاب بيتحط فى السلطه وكمان يحشى بيه البتنجان المسلوق أو المشوى. التوم المقلى مع كزبره بيتحط فى الملوخيه، والبصل المقلى بيتضاف للكشرى. المكونات فى الباميه والملوخيه بيتضربوا ويتهرسوا ويبقى اسمها «الويكه»، من زمان لغايه دلوقتى.

== الحلويات ==
الحلويات المصريه اتطورت على مدار آلاف السنين، واتأثرت بروابط مصر الحضاريه مع حضارات كتير، وليها شبه فى حلويات كتير فى دول البحر المتوسط. كتير من الحلويات مبنيه على مكونات أساسيه بسيطة: سميد وسكر وزبدة ومكسرات زى السودانى وممكن بندق وفستق ولوز، وشربات سكر معمول بخلاصة [[ماء ورد|مية ورد]] أو زهر بلدى. اللبن والقشطة ليهم دور مهم فى المهلبية. كمان الطحينة بتتلخبط فى حلاوة وبسبوسة. العسل والشراب والعجوه (عجينة التمر) بتدخل فى التحليات. من أشهر الحلويات:

== المطبخ والدين ==
=== المسلمين ===
رمضان شهر صوم للمسلمين فى مصر، لكن بيبقى وقت اهتمام بالأكل الغنى الشهى والمتنوع، لأن الفطار بيكون مناسبة عائلية، وكتير من العائلات الكبيرة بتتقابل بعد المغرب. فيه حلويات مخصوص فى رمضان زى الكنافة والقطايف. وكمان بتتجهز موائد الرحمن الخيريه فى الشارع لاطعام وتوزيع الأكل على كل الفقراء واللى ماشيين وقت الفطار والمسافرين.
==== ترابيزه المطرية ====
ترابيزه إفطار المطرية بتتنظم كل سنه فى [[المطريه|المطرية]] بالقاهرة، من سنة 2013، وموقفتش غير فى 2020 و2021 وقت كورونا، ورجعت بعد كده بشياكة اكبر بكل الزينة والأنوار والبلالين رمضانية. الناس من كل المحافظات بتتجمع تفطر على أكتر من 25000 ترابيزة ممتدة فى شوارع منطقة كوم حمادة، الحدث بيستقبل حوالى 100 ألف صايم كل سنه وبيحضروا مصريين و أجانب وشخصيات عامة. بيشارك فى الترابيزه أهالى مسيحيين من المطرية، وكل بيت مسيحى او مسلم أشرف على الطاولة اللى قدامه وقدم وجبات مصريه خاصة بيهم إكرام لصيامهم. وكمان مجموعات من الكشافة الكنسية بتشارك فى التنظيم. وزيرة التضامن قالت إن الإفطار ده بيعكس روح التكافل الاجتماعى للشعب المصرى وبيدعم التعاون بين الناس.
=== المسيحيين ===
المسيحيين فى مصر بيصوموا حسب التقويم القبطي، وبيوصلو للصوم اكتر من ثلثى السنة للاكتر تدين. الصوم بيقوم على نباتيات بشكل أساسي؛ وبياكلوا خضار وبقوليات مقلية بالزيت وبيمنعوا اكل اللحمه والفراخ والبيض واللبن. تاريخيا، رهبان مصر كانو بياكلوا عيش وفول وملح ومية، ومعاهم خضار مخلل وسلق وزتون وحبوب.
=== نسيج وطن ===
رغم الاختلاف الدينى، كنايس واديرة مصر بترتب موائد الرحمن كل رمضان علشان تقدم إفطار مجانى للمسلمين الصايمين.، من اشهرهم:
* *'كاتدرائية القديس مرقس الأرثوذكسية (العباسية)** بتنظم موائد إفطار رمضانية سنوية من عهد البابا كيرلس السادس، و أولها كان بمقر الكاتدرائية لسنين وبعدين اتعمم فى كافة إيبارشيات الكنيسة وبيشرف [[البابا تواضروس الثانى|البابا تواضروس]] على توزيع كراتين ووجبات للعائلات المحتاجة
* **الكنيسة الإنجيلية فى بورسعيد** بتستضيف كل سنه «مطبخ المصرية» طول رمضان وبتجهز الاف من وجبات الافطار للصايمين
* **كنيسة قصر الدوبارة (قصر النيل)** بتعمل موائد إفطار أسبوعية قدام جامع عمر مكرم طول أيام الجمعة والسبت فى رمضان، وباكل فيها آلاف الصايمين المسلمين وكمان مسيحيين وسط البلد
* **كاتدرائية أول السعداء بالزمالك** بتستضيف افطار تضامنى بينظمه مركز التفاهم المسيحى الإسلامي، وبيحضره قيادات دينية وسياسية علشان يعززوا روح المشاركه الوطنية
* **كنيسة السيدة العذراء والبابا كيرلس السادس (الإسكندرية)*' بتنظم حفل إفطار جماعى للصائمين بالتنسيق مع مؤسسة حارتنا المصرية، ووصل عدد الحضور لـ2000 صائم، كمان بتوزع كراتين مستلزمات رمضان على الأسر الأولى بالرعاية، ضمن نشاطها الخيرى بالتعاون مع إيبارشية الإسكندرية
فى شبرا *مثلا*، المسيحيين بيحترموا صيام المسلمين وبيتجنبوا الأكل قدام المسلمين او الطبخ فى وقت الصيام لما يكون جيرانهم مسلمين، زى ما *ياسمين طادروس* قالت: “مبناكلش قدام الصايمين، اتعلمت ده من والدى”.، وكمان *الدكتور جرجس حنا'' بيبدل شفتات الشغل مع زمايله المسلمين أيام رمضان عشان يريحهم من التعب وقت الصيام وكمان بيشاركهم روح الشهر.
والتجار المسلمين بيحذرو الزباين المسيحيين من الأكلات اللى مش صايمي، وكمان كانو سبب فى غلق مطعم مشهور لما رفض يستقبل زبونه مسيحيه قبل الافطار.، الامام الاكبر و مفتى مصر قالوا ان مفيش مانع فى الإسلام إن المسلمين يحتفلوا او ياكلوا مع المسيحيين وقت الإفطار، وده تعبير عن الاحترام والتراحم بين خلق الله. ولما حصلت سيول أسوان، الأهالى استضافوا بعض فى بيوتهم بعدما بيوت كتير غرقت واتكسرت، والمسلمين عملوا الاكل صيامى لاخواتهم المسحيين، و هو ده التضامن الوطنى المصرى.
## شوف كمان
*الاكلات المصريه
*اشهر المأكولات فى مصر القديمه
*الجبنه المصريه
*ويكيبيديا:مشروع مصر
## المصادر

تصنيف:مصر
تصنيف:تراث مصرى
تصنيف:اكل مصرى
تصنيف:مطبخ مصرى
تصنيف:تاريخ مصر