بطليموس التامن (قبل 145 ق.م)

**بطليموس التامن يورجيتس 2 ( الخير 2 )** - باليونانى : Πτολεμαῖος Εὐεργέτης . لقبته العامه بـ **فيسكون** ( ابو كرش ) - باليونانى : Φύσκων - ،( اتولد ح 184 قبل الميلاد - إتوفى 116 قبل الميلاد ). قعد على عرش مصر سنة 145 ق.م بعد ما مات اخوه بطليموس الساتت فيلوميتور فى انطاكيه. مع انه اشتهر بالتعسف و الاستبداد لكن كان بيحب العلم و الادب و الف كتب واحد منهم كان كتاب نقدى عن الشاعر هوميروس من المحتمل بمشاركة اريستارخوس Aristarchos of Samothrake و 24 كتاب عن مواضيع مختلفه.تصغير|350px|امبراطوريه مصر البطلمية

بطليموس الخامس ابيفانيس خلف ولدين و بنت ، بطليموس (الساتت) و بطليموس (التامن ) و كليوباترا التانيه. لما مات اتنصب بطليموس (التامن) ملك على مصر تحت وصاية امهم كليوباترا الأولى سيرا و اتلقب فيلوميتور ( محب امه ) ، و لما بلغ السن القانونى بعد ما تم الاربعتاشر سنه اتعملت له " الاناكليتيريا " Anacleteria يعنى طقوس التنصيب ، و اتعمل له احتفال كبير حضره مبعوثين من بلاد كتيره راحو مصر عشان يهنو ملكها الجديد و عشان يجددو المعاهدات اللى بين بلادهم و مصر. روما بعتت وفد ضم كايوس فاليريوس Caius Valerius.

## الصراع على الحكم
تصغير|300px|بطليموس التامن يورجيتيس التانى على عمله.
فى سنة 170 ق.م قامت الحرب اللى اتعرفت بإسم **الحرب السوريه الساته** بين مصر و انتيوخوس الرابع ملك السيلوقيين و دخل الاخير مصر سنة 169 ق.م ، و اسر بطليموس فيلوميتور. لما سمع بطليموس ( التامن )، اللى كان عنده وقتها خمستاشر سنه ، باللى حصل ، و كان ساعتها فى اسكندريه مع اختهم كليوباترا راح منصب نفسه ملك على مصر ، و بعت رسل على روما يطلب مساعدتها ضد انتيوخوس اللى كان خالهم. اتدخلو و بعتو قوات على اسكندريه و اجبروا انتيوخوس على الانسحاب من مصر. فيلوميتور سامح اخواته بطليموس التامن و كليوباترا التانيه اللى استولو على الحكم فى اسكندريه ، و اتصالحو و اتفقو على ان الاخين يحكموا سوا و يتحدوا ضد عدوهم المشترك خالهم انتيوخوس ، و اتجوز فيلوميتور اخته كليوباترا عشان تبقى ملكه و ده كان مصرح بيه اياميها تبع للقوانين و العادات المصريه. فى المعاهده اللى اتعملت بين الاخوه المتصارعين اتكتب " فى السنه الاتناشر من حكم بطليموس فيلوميتور و السنه الاولى من حكم بطليموس يورجيتيس ". بكده قام نظام حكم ثلاثى مشترك بين الإخوه فيلوميتور و بطليموس التامن و كليوباترا التانيه. لكن ده ما انهاش المشاكل بينهم و فضلو برضه يتصارعو لغاية ما فيلوميتور فى خريف سنة 164 ساب مصر و راح على روما كمواطن عادى و من هناك طلع على قبرص اللى كانت قاعده فيها وقتها مراته/اخته كليوباترا و بكده بقى بطليموس التامن بيحكم لوحده فى اسكندريه. لغاية الوقت ده كان بطليموس التامن ضمن نظام عبادات الاسره البطالميه " ثيوى فيلوميتوريس " Theoi Philometores ( الالهه محبة امها ) فعشان يفصل نفسه عن اخوه الكبير فيلوميتور و يربط نفسه بجد من اجداده الكبار اخد لقب يورجيتيس على اسم بطليموس التالت يورجيتيس و احتفظ بيه لغاية وفاته سنة 116 ق.م. لكن سياسة يورجيتيس القاسيه و استبداده خلو الناس تكرهه فطالبو برجوع اخوه فيلوميتور من قبرص. فرجع الاخير على اسكندريه و اتفقو الاتنين - من المحتمل بتدخل مبعوث الرومان - على إن يورجيتيس يحكم قورنيه ( فى ليبيا دلوقتى ) و فيلوميتور يحكم مصر و بقية ممتلكاتها بره مصر. من ساعتها حكم فيلوميتور مصر مع اخته كليوباترا التانيه لغاية وفاته سنة145 ق.م.

## الصراع على قبرص
بعد شويه ابتدا يورجيتيس يحس ان حكم قورنيه اقل من طموحاته فسافر على روما ( 162-163 ) و قال لمجلس الشيوخ الرومانى ان المعاهده اللى عملها مع اخوه فيلوميتور ما كانتش عادلة خاصة انه اجبر عليها من غير رضاه بسبب الظروف وقتها و ان المفروض انهم يدوه قبرص. مندوب فيلوميتور راح هو كمان روما و عرض وجهة نظر فيلوميتور ، لكن معظم اعضاءالمجلس ايدو طلب يورجيتيس و قرر المجلس تسليم قبرص ليه بس بشرط من غير استخدام العنف. المؤرخ بوليبيوس Polybius ذكر ان مجلس الشيوخ الرومانىاشتغل ده لإضعاف و تقليص حجم الامبراطوريه البطلميه لخدمة الاهاداف التوسعيه الرومانيه ، لكن ما وضحش ان كان تفسيره قام على معرفه بالموضوع و لا كان مجرد استنتاج منه. بالرغم من الشرط الرومانى يورجيتيس و هو رايح على قبرص اتوقف بمراكبه فى اليونان و لم محاربين مرتزقه. فأتدخل الرومان وقالوا له يرجع المرتزقه و يروح يستنى نتايج المفاوضات جنب المنطقه المعروفه بليبيا دلوقتى لكن برغم كده و هو راجع اتوقف فى جزيرة كريت و ضم 1000 مرتزق لقواته و راح بيهم على ابيس ( دلوقتى ام الرحام على بعد 30 كم من مرسى مطروح ) بعد ما استنى هناك اربعين يوم قامت فجاءه ثوره فى قورينه بقيادة نايبه بطليموس سيمبتيسيس و انهزم يورجيتيس برغم المرتزقه اللى كانو معاه لان القورينيين وقفوا ضده بسبب استبداده. لما فيلوميتور فى اسكندريه سمع باللى حصل ليورجيتيس و انه مش قادر يحافظ على ملكه فى قورنيه اطمن و بلغ الرومان انه موافق على المعاهده الاصليه بس.

## هزيمته فى قبرص
بعد ما الامور استقرت فى قورنيه بعت يورجيتيس لروما و اشتكى للرومان مر الشكوى و اتهم فيلوميتور بإنه كان ورا التمرد اللى حصل. و بعد محادثات و اجتماعات طرد الرومان مينيلوس Menyllos مندوب فيلوميتور و قطعو علاقتهم بفيلوميتور. بناء على كده يورجيتيس جهز عساكره عشان يغزى قبرص. فى سنة 155/156 حاول واحد من المحتمل قورينى اغتيال يورجيتيس و جرحه ، فاستغل الاخير الفرصه و اتهم اخوه فيلوميتور بتدبير المحاوله ، و ابتدى يناور الرومان عشان يساعدوه و كتب لهم وصيه جه من ضمنها انه مستعد يديهم مملكته فى حالة لو مات من غير وريث قانونى لعرشه ، من غير ما يوضح مملكته دى فين بالظبط. برغم ان الرومان ما اهتموش بالوصيه دى لكن دى كانت اول مره تحصل ان ملك هيلينستى يكتب حاجه زى دى للرومان و يعملهم حراسه ، و بتوضح ازاى العلاقه بين الممالك الهيلينستيه و الرومان اتطورت فى الفتره دى. يورجيتيس بوصيته دى كان بيحاول يخوف و يضغط على مناوئيه بإن ممكن يخلى الرومان يتدخلو عسكرى فى صفه. الرومان طلعو قوه صغيره راحت مع يورجيتيس على قبرص و طلبو من حلفائهم فى اليونان و اسيا انه يساعدوه. لما وصل يورجيتيس قبرص لقى فيلوميتور مستنيه بالجيش المصرى. انهزم يورجيتيس و اتأسر و انسحب الرومان لكن فيلوميتور اللى كان ممكن يقتله و يخلص منه سامحه و عفا عنه و سمح له انه يحكم قورنيه و وعده بإنه حايجوزه بنته الصغيره كليوباترا ( التالته كوكى ) و كان عندها وقتها عشر سنين لكن الجوازه ما تمتش وقتها ، و احتفظ فيلوميتور بقبرص و بقى يبعت قمح ليورجيتيس كهديه من مصر كل سنه. من الوقت ده رضى يورجيتيس بقسمته و استقر فى قورينه لغاية ما فيلوميتور اتوفى سنة 145 ق.م.

* شوف: بطليموس التامن (بعد 145 ق.م)
* شوف كمان: لستة ملوك مصر البطلميه

350px|center

## فهرست

## المراجع
Holbl, Gunther, A History of The Patolemaic Empire , Routledge, London & New York 2007, ISBN 978-0-415-23489-4
* Sharpe, Samuel, The History of Egypt Under the Ptolemies, Edward Moxon, London 1838, Kessinger Publishing's Reprints, USA 2007, ISBN 1-4325-4859-X
* The New Encyclopædia Britannica, Micropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
* The New Encyclopædia Britannica, Macropædia,H.H. Berton Publisher,1973-1974
* الموسوعة الثقافية، مؤسسة فرانكلين للطباعة والنشر، القاهرة - نيو يورك

الرومان
تصنيف:بطالمة
تصنيف:تاريخ مصر البطلميه
تصنيف:حكام مصر
تصنيف:سنين ق م