يوحنا بن زكريا بن سباع

**يوحنا بن زكريا بن سباع** كان من علما الاقباط فى القرن 13. له كتاب مشهور اسمه: ”الجوهره النفيسه فى علوم الكنيسه“ فى 113 فصل، شرح فيه حاجات كتيره بتخص الكنيسه و طقوسها و قوانينها فى اسلوب مختصر مفهوم. الكتاب ده فيه منه نسخ مخطوطه فى مكتبات  اوروبا وفى المكتبه البطريركيه فى القاهره. واتطبع الكتاب فى مصر سنة 1902.

يوحنا بن زكريا بن سباع هو واحد من أشهر علماء الكنيسه القبطيه فى القرن التلاتاشر؛ ذكر عنه العالم الإلمانى جورج جراف (1875- 1955) فى موسوعته عن تاريخ الأدب العربى أننا لا نعرف عنه اكتر من أنه عاش بين القرنين التالت والرابع عشر؛ ولقد وصفه جراف بأنه من كبار العلماء؛ وإن مؤلفاته تتميز بالعبارة الفصيحة مع دقة البحث. ترك لنا موسوعة كنسية كبرى عرفت باسم «الجوهره النفيسه فى علوم الكنيسه» وهى موسوعة شاملة فى 115 فصل؛ وتغطى كل العلوم والثقافات الدينية و مش الدينية.

## ابواب الجوهرة النفيسة فى علوم الكنيسة

فى تكريز توحيد الذات الالهية

فى ذكر تلثيث الصفات الازلية

فى ذكر خلقة الملايكة والافلاك والكواكب والعناصر

فى ذكر خلقة ابينا ادم ابو البشر

فى ذكر طرد ادم من الفردوس عند المخالفة

فى ذكر زيجة ادم بحوى وقبول النمو والبركة من الله تعالى

فى ذكر العلة فى السلام من اول الوجود وعدم اختلاط اولاد هابيل باولاد قايين

فى ذكر عمل نوح فى السفينة ودخوله فيها

فى ذكر ظهور ابينا ابراهيم اب الاباء

فى ذكر امر الله لأبينا ابراهيم بالختان

فى ذكر ذبح اسحق و ولود الشجرة بالكبش

فى ذكر تسمية الله لابينا يعقوب اسراييل

فى ذكر ميلاد موسى النبي وتربيته واسمه قبطيا

فى ذكر خطاب الله لموسى فى طور سيناء

فى ذكر الخروف المرموز به على الحمل الحقيقي

فى ذكر قبة الزمان اللى اراها الله لموسى ان يعملها كالشبه اللى اراد الله ان يعملها له

فى ذكر تقدمة القرابين فى قبة الزمان

فى ذكر الالواح المخلدة فى ثابوت العهد

فى ذكر مذهب الصابة عبدة الكواكب

فى مقابلة ايات الله فى قبالت الايات المنسوبة عن الكواكب

فى ذكر الحكماء الموسومين بالنبوة عن السيد المسيح وما قالوه

فى ذكر نبوات الانبياء اللى تنبؤا عن ظهور السيد المسيح له المجد

فى ذكر ظهور السيد المسيح اللى تنبه الحكماء والانبياء عنه

فى ذكر مقابلة المسيح لما فعله موسى من الايات وخروجه مع بني اسراييل

فى ذكر ظهور التلاميذ واطلاعهم بالروح على اسرار الروح

فى ذكر اثبات تصديق الانجيل المقدس

فى ذكر بنيان الكنيسة وكونها نظير قبة الزمان

فى ذكر خدام الكنيسة على طقوسهم ومراتبهم

فى ذكر خدمة السيد المسيح والترتيب اللى حدة حدوده فى الخدمه

فى ذكر المعمودية ولوازمها ومالازممن ترتيبها

فى ذكر الاشبين وما يلزمه تسليم الطفل لنفسه فى حال ادراكه

فى ذكر مماثلة البشر بالسيدالمسيح فى الصوم المقدس والاربعاء والجمعة وغيره

فى ذكر مماثلة السيد المسيح للصلاة اللى هى ابانا اللى فى السموات وشرحها

فى ذكر الامانة الارتدكسية وشرحها

فى ذكر اوقات الصلوات وترتيب كل صلاة فى وقتها

فى ذكر مايلزم من الصدقات

فى ذكر ما يلزم من المحبة للغريب والقريب

فى ذكر ما يلزم من الاتضاع

فى ذكر ما يلزم من حل الحقد

فى ذكر ما يلزم من الطهارة

فى ذكر ما يلزم من الزواج

فى تحريم الزنا

فى ذكر الزواج اللى يسقط من الكهنوت

فى ذكر الموجب من درجات الكهنوت

فى ذكر الموجب لدرجات الكهنوت

فى ذكر الاغنسطس وشرح اسمه

فى ذكر الابودياقن وشرح اسمه

فى ذكر الشماس وشرح اسمه

فى ذكر الارشي دياقن رأس التشمسة

فى القسيس وهو الكاهن

فى ذكر الايغومانس وهو كبير القسوس المدبر

فى ذكر البطرك والاسقف والمطران وتمييز البطرك عليهم

فى ذكر القيم والقربان ولوازمه

فى ذكر البخور وهو اربعة انواع

فى ذكر تكريز الكنيسة من البطرك والاسقف والعلة فى ذلك

فى ذكر القناديل ووجود بيض النعام بينهم

فى ذكر القون ومن صورة على امثاله

فى ذكر تحرز الفاظ الكهنة واحترازهم

فى ذكر الاتفاقات على القدسات الثلثة

فى ذكر اختصار صلاة العلمانيين وتطويل صلاة الرهبان

فى ذكر اعراض ,الكاهن ,بدنه, ونفسه

## مصادر

## لينكات برانيه

تصنيف:اقباط
تصنيف:ادبا مصريين
تصنيف:مؤرخين مصريين
تصنيف:الكنيسه المصريه
تصنيف:مؤرخين
تصنيف:مصريين
تصنيف:تاريخ مصر
تصنيف:تاريخ
تصنيف:تاريخ مصر القبطيه
تصنيف:مسيحيه