لغه قبطى

**اللغه القبطيه** (&rlm; *Met Remənkēmi* ) هى المرحله الرابعه بعد الهيوغليفى و الهيراطيقى و الديموطيقى من كتابه اللغه المصريه اللى اتكلمها المصريين طول التاريخ و كانت مكتوبه بحروف من اصل يونانى و ديموتيكى-مصرى. ودلوقتى بقت بتستعمل بس فى الصلاة بتاعت الكنيسه القبطيه (و خصوصا اللهجه البحيرى), و ليها كمان تأثير كبير على اللغه المصريه الحديثه (العاميه المصريه) بعنى زى بقيت اللغات اللى ماتت لكن مانتهتش بشكل كامل. و بيمتد تاثيرها على مستوى الكلمات المصريه الحديثه اللى اصلها قبطى، و كمان على مستوى المورفولوجى و الفونولجى و السينتاكس او النحو و الصرف و الصوتيات. مش بس كدا دا كمان تأثيرها امتد بشكل محدود للغات تانيه زى فى  العربى كلمة تمساح و كلمة طوبه و بعض الكلمات اليونانيه و  الاسبانيه و الروسيه. و اللغة القبطيه بيصنفها العلماء ضمن عيلة اللغات الافرواسيويه وفضلت مستعمله لحد القرن السبعتاشر و خصوصا فى القرى البعيده فى الصعيد واستخدم المصريين الحروف اليونانيه عشان يكتبوا لغتهم القبطيه بس زودوا عليها 7 حروف مصرية (من الديموطيقى) عشان مالقوش ليها مقابل فى الحروف اليونانيه.
فيه ناس يتدعى دلوقتى ان اللغة القبطى ماماتتش لسه و ان فيه عيلات مصريه لسه بتتكلم قبطى لحد دلوقتى .
القبطى لغه ليها لهجات كتيره بس اهم اللهجات دى هى البحيرى و الصعيدى.

## اصل الاسم

* اسم اللغة القبطى اصله يونانى و معناه الحرفى لغة المصريين (منت كوباتيون). و المصريين عمرهم ما سمو لغتهم "قبطى" انما كانو بيسموها "تى-اسپى إن-ريم-إن-كيمى" يعنى " اللغه بتاعت اهل مصر". انما بعد ما دخل الاسلام مصر اتنئلت الكلمه للعربى و عشان كدا اتسما المصريين "أقباط" و سمو اللغه المصريه "اللغه القبطيه". و من ساعتها بئت اللغه المصريه معروفه باسم اللغه القبطيه.

## التوزيع الجغرافى

القبطى دلوقتى مالوش اى صفة رسميه فى مصر مع انه اللغه الاساسيه للصلا جوه الكنيسه القبطيه الارتودوكسيه و الكنيسة القبطيه الكاتوليكيه. القبطى لغة المصريين و ماكنش ليه انتشار كبير بره مصر ماعدا فى بعض الاديره الموجوده فى النوبه فى كتابة اللغه النوبيه . التاثير الاعظم للقبطى كان علا اللغه المصريه الحديثه على مستويات المورفولوجى و الفونولجى و السينتاكس و كمان فيه كلمات كتيره اللى من اصل قبطى لسه بتستعمل لحد دلوقتى فى مصر.

## الكتابه

300px|thumb|حجر عليه نقش قبطى من القرن التانى
القبطى كان بيتكتب بالالف-به القبطيه و اللى جايه تقريبن كلها من الالف-به اليونانى مع تزويد سبع حروف مصريه جايه من الديموطيكى.
المصريين بدأو يكتبو لغتهم بالحروف اليونانى قبل المسيحيه ما توصل لمصر و تحديدن فى نهاية العصر البطلمى.

## الالف-به القبطيه
تتكون الالف-به القبطية من 32 حرف , 7 منها اصلها ديموطيكى , 24 حرف اصلها اجريجى , و كمان الحرف السادس ⲋ اللى مابيدخلشى فى تكوين الكلمات و بيستعملوه كرقم 6 .
thumb|300px|جدول للحروف القبطية مع التوضيح بالعربى فيه: -اسم الحرف-أوضاع النطق المختلفه-الحروف المتحركه-الحروف الحلقية- الحروف الشفهية-الحروف ام  الاصل المصري- الحروف اللى تظهر غالبن فى الكلمات اللى اصلها يونانى-علامة الجنكم-رقم سو
تصغير|يسار|300px|
الالف-به القبطيه

## تغيير النطق

البابا كيرلس الرابع (بابا اسكندريه) (1854 – 1856 م) -المشهور بـ ابو الاصلاح- عمل تغيير لنطق الحروف القبطيه و خلاها تمشى مع النطق اليونانى للحروف فى محاوله منه للتوحيد بين الكنيسه القبطيه و الكنيسه اليونانيه  ودا سبب تغيير نطق اغلب الكلمات القبطيه و ظهور أصوات فونولوجيه ما كانتش موجوده قبل كدا و ما نطقهاش المصريين طول عمرهم زى حرف ال **ث** و حرف ال **ذ**. وشويه شويه ضاع و اتنسا النطق المصرى الاصلى خاصةً فى وجه بحرى، انما لسه فيه كنايس و أديره كتير فى الصعيد بتستخدم النطق القديم.

طريقة النطق الجديده دى اتسمت "اللفظ الحديث" و طريقة النطق الاصلية اتسمت "اللفظ القديم", و رغم فشل محاولة التوحيد بين الكنيستين اليونانيه و المصريه, لسه اللفظ الحديث بيتدرس لحد دلوقتى فى الكلية الاكليريكيه و بيتصلا بيه فى الكنايس.

فيه محاولات ضعيفة دلوقتى لتدريس النطق الاصلى للغه للقلطيه و اعادة احياءه بالاعتماد علا اللهجة الصعيدى.

## تأثير اللغه القبطيه فى اسامى مدن و محافظات مصريه تحتفظ باسمها المصرى القديم

1- ابنوب (فى محافظة اسيوط)  معناها الدهب .

2- مدينة الفيوم و معناها البحر باللغه القبطيه .

3- مدينة اسنا يعنى 2 اتنين عشان هيا كانت المقاطعه التانيه من ناحية الجنوب .

4- مدينة المطريه و أصلها (با- تى – رى ) ومعناها بيت رع أو مدينة الشمس  كانت مركز ضخم لعبادة الاله "رع ".

5- مدينة باجور يعنى القوه .

6- دمنهور يعنى بلد هور يعنى بلد حور .دام يعنى بلد .  ان يعنى بتاعت زى of فى الانجليزى   . هور يعنى حور يعنى الالاه حورس

7- بلبيس يعنى بلد بيس يعنى بلد الالاه بيس .

8- شبرا يعنى عزبه و منها شبرا خيت  يعنى عزبه شماليه و شبرا منت يعنى عزبه غربيه .

9- قنا و معناها حضن عشان النيل هناك بيحضن الأرض.

10- منفلوط و معناها مكان حمار وحشى. ما يعنى مكان . ان يعنى بتاع. فلوط يعنى حمار وحشى

11- ملوا يعنى  مخزن باللغه القبطيه .

12- نقاده و أصلها (نى – كاتى ) باللغه القبطيه  ومعناها بلد الفهما أو .

13- أبو قير فى اسكندربه نسبة  للشهيد اباكير و هو اخو الشهيد يوحنا و يعرف فى التاريخ  و كان لهم كنيسه فى أبو قير علا اسم الشهيد ابا كير .

14- ميت يعنى سكه يعنى زى  ميت غمر و ميت رهينه .... الخ .

## لهجات اللغه القبطيه

تصغير|322x322بك|اللهجات القبطية التاريخية في مصر
يسار|تصغير|لوحة حجرية رملية منقوشة بنص قبطي، يظهر عليها اسما فويبامون وإبراهيم. عُثر عليها في مصر، في مكان غير معروف. المتحف البريطاني، لندن.
يسار|تصغير|300x300بك|نقوش قبطية وعربية في كنيسة بالقاهرة القديمة

### لهجات مصر السفلى

*البحيريه
[تصغير|بردية بودمر الثالثة هي مخطوطة بوهيرية مبكرة تحتوي على [انجيل يوحنا|إنجيل يوحنا وأجزاء من سفر التكوين]]
*البشموريه

### لهجات صعيد مصر

*الصعيديه
يمين|تصغير|شظية فخارية منقوشة بخمسة أسطر باللغة القبطية السعيدية. العصر البيزنطي، القرن السادس الميلادي. من طيبة، مصر. متحف بيتري للآثار المصرية، لندن
*اللهجه الطيبة البدائية 
*اللهجه الفيوميه 
* اللهجة الفيومية الجنوبيه
* اللهجه الاشمونيه
* لهجة اوكسيرينشيت
* لهجة ليكوبوليتان
* اللهجه الاخميميه
* اللهجه الاسوانيه

## شوف
*اللغه القبطيه الحديثه
*القبطيه البحيريه
*القبطيه الصعيديه
*القبطيه القديمه
*اصلاح النطق القبطى
*لهجات اللغه القبطيه

## مصادر

تصنيف:تاريخ مصر القبطيه
تصنيف:لغات
تصنيف:قبطولوجيا
تصنيف:الكنيسه المصريه
تصنيف:اللغه القبطيه