A Mula

:*Iste articlo tracta sobre *'a Mula**. Ta altros emplegos d'o termin «mula» se veiga **Mula (desambigación)**.''


**A Mula** (oficialment, en [[Idioma castellano|castellano]], ''La Mula'') ye una [[aldeya]] [[Aragón|aragonesa]] d'o [[municipio]] d'[[A Fueva (municipio)|a Fueva]], en a [[comarcas d'Aragón|comarca]] de [[Sobrarbe]] y a provincia de [[Provincia de Uesca|Uesca]]. Actualment se troba despoblada.

==Cheografía==

A Mula s'asienta en un [[cerro]] en a man meridional d'a [[sierra Ferrera]], que recibe o nombre de «cerro d'a Mula» u «[[sarrato (orografía)|sarrato]] d'a Mula». Ye en o norte d'a subcomarca natural de [[a Fueva]], en o que en a redolada se conoix como [[Baixo Penyas]]. O cerro d'a Mula se prolarga un poquet mas que l'altro cerro visible en os [[calcil (orografia)|calcils]] de a Penya Montanyesa, que ye o de [[Reyal Monesterio de Sant Veturián|Sant Veturián]] (a 1&nbsp;km mas ta ponient), y guarda una altitut cuasi homochenia en a suya [[loma]] cuasi dica l'extrimo de mas luent de a sierra, que será 700 u 800 metros t'adintro d'a Fueva.

A posición d'o casar de a Mula, que no son si que dos casas, ye en a punta d'o cerro que ye mas luent d'a sierra, en cosirando sin guaire dificultat un buen troz d'a val d'o [[río d'a Nata]] y d'a valleta d'o [[barranco d'o Plano]], concretament en o paso por a on que as dos cuencas se comunican que ha nombre «Cuello d'Arro», y en estando a la vegada tamién fácil de defender por toz os costaus menos uno. Isto fa pensar que, como con muitos altros lugars gosa pasar, as oríchens de a población sigan de cualque estructura defensiva [[Edat Meya|medieval]], que podría haber feito d'embrión ta l'asentamiento.

L'acceso de que disposa ye una pista de tierra (transitable con 4x4) que puya dende [[Moliniás]] fendo una vuelta por as [[pardina]]s de [[a Marinyosa]] y [[o Mediano]], con un recorrido aproximau de 4&nbsp;km dende Moliniás. A dita pista s'enfila por o recuesto d'o tozal de Sant Chorche (1037 m, debaixo d'[[ermita de Sant Veturián d'a Espelunca|a Espelunca]]) ta dimpués amanar-se ta a Mula dende dezaga, por a loma d'o cerret que ella domina.

En chunto con o Mediano, a Marinyosa y Moliniás, a Mula feba parte de a partida de «Fosau Alto», d'o municipio de [[Fosau]]. Cuan l'achuntamniento de Fosau desapareixió, as cuatro pardinas mas Fosau s'achuntón en l'achuntamiento de [[Toledo d'a Nata]], en o cual remanión dica l'absorción d'iste municipio en o [[A Fueva (municipio)|municipio de a Fueva]] en a [[anyos 1960|decada de 1960]].

==Zaguers habitants==

A Mula se composa de dos casas: ''Casa Altemir'' y ''Casa Felipe''. A segunda se troba despoblada dende meyaus de a decada de 1960, pero en Casa Altemir habió 2 habitants dica finals de a [[anyos 1990|decada de 1990]]. A [[ilesia (edificio)|ilesieta]] ye consagrada a l'advocación de [[Sant Bartolomeu]], patrón de lugar, y en l'actualidat amenaza con espaldar-se.

Os habitants de Casa Altemir yeran os chirmans José y Pilar Castillón Peiret. Sobre José, [[Severino Pallaruelo Campo|Severino Pallaruelo]], que lo conoixió y le vesitaba con frecuencia, escribió o libro ''[[José, un hombre de los Pirineos]]'' ([[PRAMES]], [[1996]]) en o que recorre con [[fotografía|fotos]] y relato as diferents actividaz [[agricultura|agricolas]] y [[ganadería|ganaderas]] que l'anciano feba mientres tot l'anyo. Tamién fue uno d'os zaguers que teneba una raza de [[gallina]] antiga autoctona d'Aragón conoixita en l'actualidat como [[gallina de Sobrarbe]], y que chunto con eixemplars d'atros lugars d'a redolada fuoron fundamentals ta a suya recuperación.

==Toponimia==
Seguntes l'autor [[uesca]]no [[Manuel Benito Moliner]], o nombre d'«a Mula» dimana d'o [[Idioma latín|latín]] <*MOLA, con o significau d'una elevación d'o terreno. Isto prene especial sentido si se conta con a posición orografica de l'aldeya, que chusto ye en l'altura d'un sarrato.

==Fiestas==
*[[24 d'agosto]], **Fiesta Mayor*' fendo-le honras a [[Sant Bartolomeu]].

==Referencias==


==Bibliografía relacionada==
* [[Severino Pallaruelo Campo|PALLARUELO CAMPO, Severino]]: *José, un hombre de los Pirineos''. Ed. PRAMES. Zaragoza, 1996. ISBN 84-8321-077-0