Salduie

**Salduie** (en escritura iberica ) yera una ciudat ibera d'o pueblo prerromano d'os sedetans que se trobaba en o puesto de l'actual Zaragoza en a buega d'os tres grans ambitos culturals d'a Peninsula Iberica en l'Antigüedat: l'iberico, lo indoeuropeu (los celtibers) y los bascons.

## Toponimia
Existen bellas teorías pa explicar lo significau d'o nombre de *Salduie* (que lo cronista Plinio o Viello transcribió en latín como *Salduvia* u *Salduba*):
* Que lo suyo nombre procede de *Sald(i)-uba* d'o basco *zaldi* (caballo) asinas o suyo significau sería "ribera de caballos".
* Que lo suyo nombre procede d'o basco *sail* (tierra cautivable).
* que lo suyo nombre procede d'o basco *saldoa* (ovellada u crabada) y d'o basco *ubera* (vado).

## Historia

A redolada ya yera habitada en a Edat de Bronce (600 aC). 
En a Edat de Fierro i heba un poblau d'una hectaria arredol d'a carrera Palafox. Yera composau per casas de planta cuadrangular, con calcil de piedra y paretons d'adoba.

Existió en a redolada un poblamiento disperso con cuantos chiquez nuclios habitaus estando un d'éls en o sieglo II aC a simient d'a ciudat clamada Salduie.

En a Segunda Edat de Fierro s'ha calculau que Salduie cubriba ya 10  hectarias en o sector nortoriental d'o casco historico.

En 206 aC os ilerchez atacoron a los sedetans (que yeran aliaus de Roma concaraus con Cartago) lo que provocó que las lechions romanas atacasen a los ilerchez a los cuals redotoron dimpués d'una cruenta baralla de dos diyas de durada que costó a los romanos 1200 muertos y 3000 ferius.

Manimenos, poco dimpués os sedetans se devantoron en armas contra los romanos. Asinas, en 195 aC, o pretor Marco Porcio Catón safocó las revueltas ibericas y deixó guarnimientos romanos en as ciudaz mas importants d'a rechión, entre ellas Salduie.

En o sieglo I aC yera ya fuertement romanizada como amuestran las restas trobadas en l'actual carrera Don Juan de Aragón, n°9, en a clamada *Casa d'o Triclinio*.

En 91 aC o clamau *Escuadrón Salluitano* (en latín *Turma Salluitana*), composau per 30 chinetes de Salduie y la suya redolada, estió premiau per la suya actuación en o seche de *Asculum* (en l'actualidat Ascoli Piceno, Italia) como caballería auxiliar de l'exercito romano.

En 87 aC o Senau d'a cercana ciudat celtibera de Contrebia Belaisca falló una sentencia enta favor de Salduie en un contencioso d'a ciudat bascona de Alaun (actual Alagón) a causa d'a construcción d'una ceiquia per parti d'a primera.

En 14 aC se fundó la colonia romana con veterans d'as guerras cantabras clamada *[[Caesaraugusta|Colonia Caesar Augusta]]* en a honor de l'emperador César Augusto. Yera una colonia mixta asinas que la ciudat iberica de Salduie quedó incorporada dentro d'o cinto d'a nueva colonia que con 60 hectarias ye lo mayor de Hispania. Asinas, bel autor han creyiu identificar a lo espacio situau entre las carreras Méndez Nuñez, carrera Sant Chorche, carrera Sant Cristobal, carrera Universidat, plaza Sant Nicolau, carrera Sepulcro, carrera Bayeu y la carrera Santa Cruz como lo vago de l'antiga Salduie.

## Monedas

Salduie cudió monedas de bronce dende lo sieglo II aC seguindo lo modelo d'os ases romanos. Os ases teneban un peso meyo d'11,41 gramos y 2,5&nbsp;cm de diametro. Bellas monedas de bronce estioron cudidas con os siguients motivos:
* En l'anverso: tres dalfins rodiando un tozuelo d'hombre. 
* En o reverso: un chinete con palma.

Se cudiaron tamién semiases que teneban lo mesmo anverso pero en o reverso heba representau un caballo, no un chinete con palma.

### Sinificato
Seguntes diversos autors a representación d'o reverso se identifica con o simbolo d'a victoria  mientres que los dalfins son simbolos relichiosos de protección. Atros autors creyen que la cabeza ye una representación de *Melkart/Herakles* u l'antropomorfización d'una divinidat d'un río  y lo chinete ye una imachen d'o heroi fundador d'a ciudat.

## Restas
* Cuantas monedas.
* Un trozo de muralla de 34 metros de largaria en a carrera Sepulcro n°15.

## Referencias