open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pinilla de Jadraque

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanomanchego d'a provincia de Guadalachara; ta atros usos, se veiga *'Pinilla (desambigación)**''.

**Pinilla de Jadraque''' ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comarca d'a Sierra norte de Guadalajara, comunidat autonoma de Castiella-La Mancha y partiu chudicial de Sigüenza, Espanya.

A suya población ye de 63 habitants (2008), en una superficie de 13,27 km² y una densidat de población de 4,75 hab/km².

## Cheografía
Pinilla de Jadraque ye situato a 955 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 59 km de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Pinilla de Jadraque, una ilesia d'os sieglos XII-XIII, d'estilo romanico.

## Fiestas
* 4-5 de febrero: Santa Agueda.

## Vinclos externos
Robert Duvall

**Robert Duvall** (nombre artistico de **Robert Selden Duvall**), estió un actor y director cinematografico estausunidense, naixiu o 5 de chinero de 1931 de San Diego (California) y muerto lo 15 de febrero de 2026 en Middleburg (Virchinia, Estaus Unius), activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1950 y con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica.

D'entre a suya filmografía, se pueden destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como *[[To Kill a Mockingbird (cinta)|To Kill a Mockingbird]]* (1962, Robert Mulligan), *[[MASH (cinta)|MASH]]* (1970, Robert Altman), *[[The Godfather (cinta)|The Godfather]]* (1992, Francis Ford Coppola), *[[Network (cinta)|Network]]* (1976, Sidney Lumet), *[[Apocalypse Now]]* (1979, Francis Ford Coppola), *[[Tender Mercies]]* (1983, Bruce Beresford), *[[A Civil Action (cinta)|A Civil Action]]* (1998, Steven Zaillian), u *[[Get Low (cinta)|Get Low]]* (2009, Aaron Schneider).

## Premios
### Premios Oscar
Robert Duvall recibió un premio Oscar a o Millor Actor en 1983 por a suya participación en a cinta *[[Tender Mercies]]*, de Bruce Beresford; y una segunda nominación a iste premio por o suyo papel en *[[The Apostle]]*, una cinta dirichida por él mesmo.

Antiparte, en 1980 Robert Duvall fue nominau a l'Oscar a o Millor Actor por a suya actuación en a cinta *[[The Great Santini]]*, dirichida por Lewis John Carlino y nominau tamién ta l'Oscar a o Millor Actor Segundario en 2014 por a suya interpretación en a cinta *The Judge*.

### Premios BAFTA
En 1980 recibió un Premio BAFTA a o Millor Actor Segundario por o suyo papel en *[[Apocalypse Now]]*, de Francis Ford Coppola. Por ista misma cinta recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Segundario, tamién en 1980.

### Globos d'Oro
En 1983 recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico por *[[Tender Mercies]]*.

Antiparte, Robert Duvall recibió dos Globos d'Oro a o Millor Actor en Series, Miniseries u Telefilmes: en 1990 por *[[Lonesome Dove]]*, y en 1993 por *[[Stalin (cinta de 1992)|Stalin]]*.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Robert Duvall.

## Vinclos externos

*  Robert Duvall en Internet Movie Database.
F. Murray Abraham

**F. Murray Abraham** (nombre artistico de **Fahrid Murray Al-Ahmad Abraham**; en arabe ﻱﻴﺵ ﺞﺜﺙ ﻙﻘﭪ ﭐﭖﺏ) ye un actor estausunidense d'orichen sirián, naixiu lo 24 d'octubre de 1939 de Pittsburgh (Pennsilvania, Estaus Unius), activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1970.

D'entre la suya filmografía, cal destacar as suyas interpretacions en cintas como *[[Scarface (cinta de 1983)|Scarface]]* (1983, Brian De Palma), *[[Amadeus (cinta)|Amadeus]]* (1984, Miloš Forman), *[[The Name of the Rose]]* (1986, Jean-Jacques Annaud), *[[Last Action Hero]]* (1983, John McTiernan), u *[[The Bridge of San Luis Rey (cinta de 2004)|The Bridge of San Luis Rey]]* (2004, Mary McGuckian).

## Premios
F. Murray Abraham recibió un premio Oscar a o Millor Actor en 1984 por *[[Amadeus (cinta)|Amadeus]]*, de Miloš Forman. Por ista cinta recibió, amás, un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico (1984).

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por F. Murray Abraham.

## Vinclos externos
*  F. Murray Abraham en Internet Movie Database.
Michael Douglas

**Michael Douglas**, nombre artistico de **Michael Kirk Douglas**, ye un actor y productor cinematografico estausunidense, naixiu lo 25 de setiembre de 1944 de New Brunswick (Nueva Jersey), activo en o cine estausunidense dende meyaus d'os anyos 1960 y con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica. Ye fillo de l'actor Kirk Douglas.

D'entre a suya amplisma filmografía, se puet destacar beluna d'as suyas interpretacions en bellas cintas, como *[[The China Syndrome]]* (1979, James Bridges), *[[Fatal Attraction]]* (1987, Adrian Lyne), *[[Wall Street (cinta de 1987)|Wall Street]]* (1987, Oliver Stone), *[[The War of the Roses (cinta)|The War of the Roses]]* (1989, Danny DeVito), *[[Basic Instinct]]* (1992, Paul Verhoeven), *[[Wonder Boys (cinta)|Wonder Boys]]* (2000, Curtis Hanson), u *[[Wall Street: Money Never Sleeps]]* (2010, Oliver Stone).

## Premios
Michael Douglas recibió un premio Oscar a o Millor Actor en 1987 por a suya participación en a cinta *[[Wall Street (cinta)|Wall Street]]*, d'Oliver Stone. Por ista cinta tamién recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico (1987) y un Premio NBR a o Millor Actor (1987).

En 2004 recibió un Premio Cecil B. DeMille ta toda la suya carrera cinematografica.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Michael Douglas.
* Cintas producidas por Michael Douglas.

## Vinclos externos

*  ''Michael Douglas'' en Internet Movie Database.
*  ''Michael Douglas'' en Turner Classic Movies.
Daniel Day-Lewis

**Daniel Day-Lewis** (nombre artistico de **Daniel Michael Blake Day-Lewis**) ye un actor britanico, naixito o 29 d'abril de 1957 en Londres (Anglaterra), activo en o cine britanico dende primerías d'os anyos 1970 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.

D'entre a suya filmografía, cal destacar os suyos papels en cintas como *[[My Beautiful Laundrette]]* (1985, Stephen Frears), *[[A Room with a View (cinta)|A Room with a View]]* (1985, James Ivory), *[[My Left Foot (cinta)|My Left Foot]]* (1989, Jim Sheridan), *[[The Last of the Mohicans (cinta de 1992)|The Last of the Mohicans]]* (1992, Michael Mann), *[[In the Name of the Father (cinta)|In the Name of the Father]]* (1994, Jim Sheridan), *[[The Boxer (cinta)|The Boxer]]* (1997, Jim Sheridan), *[[Gangs of New York]]* (2002, Martin Scorsese), *[[There Will Be Blood]]* (2007, Paul Thomas Anderson), *[[Nine (cinta)|Nine]]* (2009, Rob Marshall) y *[[Lincoln (cinta de 2012)|Lincoln]]* (2012, Steven Spielberg)

## Premios
Daniel Day-Lewis recibió tres premios Oscar a o Millor Actor: en 1990 por *[[My Left Foot (cinta)|My Left Foot]]*, de Jim Sheridan; en 2007 por *[[There Will Be Blood]]*, de Paul Thomas Anderson y en 2013 por *[[Lincoln (cinta de 2012)|Lincoln]]*, de Steven Spielberg. Antiparte, en 1993 fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por a suya interpretación en *[[In the Name of the Father (cinta)|In the Name of the Father]]*, una cinta dirichita por Jim Sheridan.

Recibió cuatro Premios BAFTA a o Millor Actor: en 1989 por *[[My Left Foot (cinta)|My Left Foot]]*, de Jim Sheridan; en 2003 por *[[Gangs of New York]]*, de Martin Scorsese; en 2008 por *[[There Will Be Blood]]*, de Paul Thomas Anderson; y en 2013 por *[[Lincoln (cinta de 2012)|Lincoln]]*, de Steven Spielberg.

Recibió dos Globos d'Oro a o Millor Actor Dramatico: en 2007 por *[[There Will Be Blood]]*, de Paul Thomas Anderson y en 2013 por *[[Lincoln (cinta de 2012)|Lincoln]]*, de Steven Spielberg.

Recibió tres Premios SAG a o Millor Actor: en 2002 por *[[Gangs of New York]]*, de Martin Scorsese; en 2007 por *[[There Will Be Blood]]*, de Paul Thomas Anderson; y en 2013 por *[[Lincoln (cinta de 2012)|Lincoln]]*, de Steven Spielberg.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Daniel Day-Lewis.

## Vinclos externos

*  ''Daniel Day-Lewis'' en Internet Movie Database.
José Clemente Orozco

**José Clemente Orozco** estió un pintor y muralista mexicano, naixito de Ciudad Guzmán (Jalisco) o 23 de noviembre de 1883 y muerto en Ciudat de Mexico o 7 de setiembre de 1949. Ye, chunto con David Alfaro Siqueiros y Diego Rivera uno d'os tres prencipals representants d'o dito *[[muralismo mexicano]]*.

Ye conoixito, como Diego Rivera, por os suyo frescos de gran tamanyo, en museus, universidatz u escuelas.

Dende 1927 dica 1932 estió en os Estaus Unius ta pintar as suyas obras en ixe país.

## Vinclos externos
*  '''Art Gallery''' - Jose Clemente Orozco
Molina d'Aragón

**Molina d'Aragón** (*Molina de Aragón* en castellano) ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comarca d'a Sinyoría de Molina y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 3.646 habitants (2010), en una superficie de 168,33 km².

Molina d'Aragón ye a capital d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.

## Mugas
O termin municipal de Molina d'Aragón muga a lo norte con Rueda de la Sierra, a lo nord-este con Tortuera y Embit, a l'este con Campillo de Dueñas y La Yunta, a lo sud-este con Castellar de la Muela, a lo sud con Prados Redondos, a lo sud-ueste con Castilnuevo, a l'oeste con Corduente, y a lo nord-ueste con Rillo de Gallo.

## Historia
O 20 de marzo de 1838, mientres a Primera Guerra Carlista (Guerras Carlistas) tropas carlistas mandatas por o cheneral Juan Cabañero y Esponera redotan a la guarnición liberal de Molina d'Aragón.

## Molimentos
Se i troba lo castiello de Molina d'Aragón, a on se i rodoron escenas exteriors d'a cinta *[[Der Name der Rose]]* (1986, Jean-Jacques Annaud).
Avión

Un **avión** (d'o francés *avion*, y iste a la vegada d'o latín *avis*, *[[au]]*), ye una aeronau mas pesata que l'aire que puet volar por l'atmosfera. Tien un cuerpo, en a parti frontal d'o que se situa a gabina de mandos y en a resta d'o cuerpo i viachan pasachers u carga, unas alas que sustentan l'avión en l'aire, y una coda que en permite una millor maniobrabilidat y estabilidat. Un avión puet estar propulsato por un u mas motors, situatos en o cuerpo u en as alas de l'avión seguntes o modelo, u bien no tener motor (en iste caso l'avión ye un planeador).

## Menas de avions
Se pueden clasificar os avions seguntes diversos criterios. D'alcuerdo con o suyo emplego podemos distinguir os tipos chenerals:

*Avions comercials: avions de gran grandaria con rotas establidas disenyaus prencipalment para transportar pasachers a gran distancia. Beluns d'éls son modificaus para o transporte de carga. Eixemplos notables: Boeing 747, Airbus A330.
*Avions de negocios: son avions, cheneralment de reacción, emplegaus pa lo transporte d'un grupo chicot de personas.
*Avions de transporte: son avions disenyaus pa lo transporte de mercaderías mas que por o de pasachers encara que, muitos d'éls, son derivaus de modelos de transporte de pasachers. Eixemplos notables: Canadair CL-44, CASA CN-235. Por otra parti, os avions militars de transporte son utilizaus pa lo transporte de tropas, vehíclos y material militar. Beluns son preparaus pa aterrizar en pistas no preparadas u pa permitir o lanzamiento de paracaidistas entre o vuelo. Eixemplos importants son o C-130 Hercules u o CASA C-212 Aviocar.
*Avions d'aviación cheneral: cheneralment clamaus avionetas, utilizadas por particulars u chicotas interpresas en rotas puntuals. Permiten transportar un numero reduciu de pasachers u carga a distancias curtas y meyas. Eixemplos notables: Cessna 182, Diamond DA40.
*Avions militars de combate: con grans prestacions, se pueden fer servir tanto pa atacar atros avions (cazas) como que para destruyir obchectivos en tierra u mar (bombarders). I hai avions que combinan os dos papers en un: os clamaus cazabombarders. Cheneralment istos avions militars de combate contan con un u dos pilotos (sin capacidat pa pasachers) y disposan de cuantos puntos fuertes an portiar armas como que bombas u misils. Un eixemplo notable ye o cazabombardero McDonnell Douglas F/A-18 Hornet.
* Avions esportivos u licheros, conoixitos popularment como avionetas: son avions de chicotas dimensions utilizaus ta transporte de mercaderías, fotografía aeria, vuelos d'entretenedera, comercials curtos,(ambulancias, taxi aerio). Una d'as suyas ventachas es que no cal una pista muy larga ni masiau buen estado de conservación.
* Avions experimentals: avions pa prebar nuevas tecnolochías aeroespacials en l'aeronau, encara que l'etiqueta ye mas amplia. Eixemplos notables: Bell X-1, North American X-15.

## Referencias
Cantar d'a Campana de Uesca

O **Cantar d'a Campana de Uesca** ye un cantar de chesta d'o Reino d'Aragón reconstruito a partir d'a prosificación que se'n fa en a Cronica de Sant Chuan d'a Penya. O poema epico reconta que escabezoron a los nobles aragoneses declaratos en rebeldía contra lo rei Remiro II d'Aragón que reculle la leyenda d'a Campana de Uesca.

Fue feita per un autor anonimo, clerigo d'a comarca de Uesca u la zona pirenenca seguntes Ubieto, que tornareba a fer sentir tradicions orals feitas a partir d'os feitos historicos escayeixius a lo rei Remiro lo monche entre l'agüerro de 1135 y o verano de 1136 y datareba de principios d'o sieglo XIII. Ubieto Arteta rescató en o suyo articlo de 1951 diferents versos d'ista antiga canción de chesta, a la que Manuel Alvar en adhibirá posteriorment beluns mes. En zaguer, en 1981, Ubieto rematará lo texto con una versión d'un texto arabe.

Manuel Alvar considera que la suya primera redacción sería de mitat d'o sieglo XII, amanada a los feitos, y per tanto, de gran valor historico. Preba d'ixo sería la perda d'a zaguera vocal. Un sieglo dimpués se desarrollará como poema oral "noticiero" con valor de cronica historica, per o que estió mereixedor de fer parti d'os materials que fació servir la Cronica pitanense.

## Bibliografía
* ALVAR, Manuel: *Cantares de gesta medievales*, México, Porrúa, 1972.
* PÉREZ LASHERAS, Antonio: *La literatura del reino de Aragón hasta el siglo XVI*, Zaragoza, Ibercaja-Institución Fernándo el Católico (col. Biblioteca Aragonesa de Cultura), 2003. ISBN 84-8324-149-8
* SORIA ANDREU, Francisca: «Estudio preliminar» a la edición de: Lope de Vega, *La campana de Aragón*, Zaragoza, Institución «Fernando el Católico», 2001, págs. 5-70. ISBN 84-7820-755-4
* UBIETO ARTETA, Antonio: «La Campana de Huesca», *[[Revista de Filología Española]]*, XXXV, 1951, págs. 29-61.
* UBIETO ARTETA, Antonio: *Historia de Aragón. Literatura medieval I*, Zaragoza, Anubar, 1982. ISBN 84-7013-186-9.

## Se veiga tamién
* Campana de Uesca.
Zofia Nałkowska

**Zofia Nałkowska**, naxita o 10 de noviembre de 1884 en Varsovia (Imperio Ruso, hue a capital de Polonia) y muerta o 17 d'aviento de 1954 en Varsovia (Polonia), estió una escritora y poetesa polaca.

Estió miembro de l'Academia de Literatura Polaca (*Polska Akademia Literatury* en polaco).

## Obras prencipals
* 1923: *Romans Teresy Hennert*.
* 1935: *Granica*.
* 1947: *Medaliony*.
* 1948: *Węzły życia*.

## Obras sobre Zofia Nałkowska
* Mortkowicz-Olczakowa, Hanna (1961). *Bunt wspomnień.* Państwowy Instytut Wydawniczy.
Luca Giordano

**Luca Giordano** estió un pintor italiano d'estilo barroco, naixito de Nápols o 18 d'octubre de 1634 y muerto o 12 de chinero de 1705 tamién en a ciudat de Nápols.

Luca Giordano yera miembro d'a Escuela napolitana, y recibió de su pai a embotada de *Luca Fà-presto* (*Luca, fa a escape*, en italiano).

## Obras
* *Storie della Vergine* (1667), ilesia de Santa Maria della Salute, Venecia.
* *Affreschi soffitto della Galleria*,  Palazzo Medici Riccardi en Florencia.
* *Lucrezia e Tarquinio*, Museo di Capodimonte, Nápols.
* *Arcangelo Michele abbatte il demonio*, Staatliche Museen, Berlín.
* *Arcangelo Michele e gli angeli ribelli*, Gemaldegalerie, Viena.
* *Nascita della Vergine* (ca. 1665), ilesia de Santa Maria in Campitelli, Roma.
* *Affreschi della cappella Corsini*, ilesia de Santa Maria del Carmine, Florencia.
* *Affreschi della basilica e della volta della scala del monastero di San Lorenzo dell'Escorial*, monesterio de l'Escorial, Madrit.
*  *Angelo annunciante e Vergine Annunciata*,(ca. 1694), Colección Molinari Pradelli, Marano di Castenaso.
* *Trionfo di Giuditta *, capiella d'o tresoro, ilesia d'a cartucha de San Martín, Nápols.
*  *Cristo e l’adultera*, Museu Nacional della Magna Grecia.
* *Jesabel divorata dai cani* (ca. 1680),  Palazzo Arnone en Cosenza.
* *Hercule au repos* (atribución), Museu Goya en Castras (Francia).

## Vinclos externos
Valverdejo

**Valverdejo** ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 125 habitants (2007), en una superficie de 32,47 km² y una densidat de población de 3,85 hab/km².

## Demografía

## Veyer tamién

* Lista de municipios de Cuenca
Salsola vermiculata

O **sisallo** ( (L.)) ye una mata tipica d'as zonas aridas d'a depresión d'Ebro d'a familia d'as Amaranthaceae.

## Descripción
Ye un arbusto con fuella perén, hermafrodita, con dica 1,5 metros d'altaria, con muitas brancas, con porte irregular. Tallo y brancas prencipals con crosta grisenca con muitas crebazas. Branquetas blanquencas con vello.

Fuellas con 5–25&nbsp;mm de largaria, alternas, muito variables, subcilindricas, subtrigonals, a vegadas con forma d'escata, triangulars y alargadas, acabadas en punta aguta, carnosas, con vello. As fuellas a sobren forman braquiplastos plegando a estar a vegadas imbricadas.

Bractias foliars oval-trianguladas, pareixitas en forma a las fuellas pero siempre un poco mes chicotas. Flors totas hermafroditas, solitarias, en l'axila de cada fuella, formando espigas curtas, densas y disposadas en panicula.

## Habitat
Ocupa suelos salins en zonas con clima arido u semiarido, tanto en a costa como en l'interior.
 
## Distribución
Sahel, Sahara, Rechión mediterrania d'Africa, Proximo Orient y Europa.
 
## Denominacions
Sisallo ye una palabra aragonesa con sufixo -allo que han preso atras luengas como o castellano como aragonesismo.

## Referencias

## Vinclos externos
Tolosa (desambigación)

**Tolosa** puet estar

* **[[Tolosa]]** una ciudat d'Occitania. Se conoixe como **[[Reino de Tolosa]]** y **[[Ducau de Tolosa]]** a los estaus medievals que teneban a suya capital en ista ciudat.
* **[[Tolosa (Guipuzcua)|Tolosa]]** ye un municipio de Guipúzcua en o País Basco.
* **[[Tolosa (Portugal)|Tolosa]]** ye una freguesía de Portugal, situada en o municipio de Nisa.
* **[[Tolosa (Archentina)|Tolosa]]** ye una localidad d'o partiu de La Plata, en Archentina, establida por Martín J. Iraola, natural d'a villa guipuzcuana de Tolosa.
* **[[Pico Tolosa|Tolosa]]** ye un pico de 5.432 metros amán de l'Aconcagua, en os Andes.
* **[[(138) Tolosa|Tolosa]]** ye un asteroide que descubrió en a ciudat occitana de Tolosa Enrique José Anastasio Perrotin (1845-1904).
* **[[Landas de Tolosa]]** ye una localidat d'a provincia de Chaén amán d'a cual s'escaició la **[[batalla d'as Landas de Tolosa]]** en a Edat Meya.
* **[[Tolosa (Albacet)|Tolosa]]** ye una pedanía d'o municipio d'Alcalá del Júcar en a provincia d'Albacet.
* **[[Joshean Tolosa|Tolosa]]**, un pelotaire en a modalidat de man.
Luchent

**Luchent** (*Llutxent* en valenciano; *Luchente* en castellano) ye un municipio d'o País Valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Val d'Albaida y partiu chudicial d'Ontenyent.

A suya población ye de 2.588 habitants (2009), en una superficie de 40,10 km² y una densidat de población de 64,54 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Luchent se troba situata a 280 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 76,7 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano, y de 37,4&nbsp;km d'a ciudat d'Ontenyent, a capital d'o suyo partiu chudicial.

### Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Ador, Almiserà, Aielo de Rugat, Benicolet, Castelló de Rugat, Quatretonda, Gandia, Pinet, La Pobla del Duc y Ròtova.

## Toponimia
Ye un toponimo mozarabe con a mesma radiz que o toponimo y apellito aragonés "Lucientes" y a palabra catalana *Lluent*. Se catalanizó como *Llutxent* dimpués d'a Reconquiesta. O exotoponimo en aragonés, se conoix por un texto en latín de 1445 sobre o miraglo d'os sagratos corporals de Daroca, adhibito a lo Libro vermello de l'Archivo Colechial de Daroca:

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia parroquial de Luchent, una ilesia adedicata a l'Asumpción d'a Virchen.
* Ilesia d'o Corpus Christi de Luchent, repui de l'antigo monesterio d'o Corpus Christi. Prencipió como una chicota ermita en 1335 ta convertir-se en monesterio dende o sieglo XV dica la desamortización de Mendizábal.
* Ermita de Nuestra Sinyora d'a Consolación de Luchent, devantata en 1772.

## Vinclos externos
* Pachina web oficial de Luchent.
Bellús

**Bellús** ye un municipio d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Val d'Albaida. A suya población ye de 387 habitants (2007), en una superficie de 9,5 km² y una densidat de población de 40,74 hab/km².

## Demografía
Benigànim

**Benigànim** ye un municipio valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Val d'Albaida y partiu chudicial d'Ontenyent.

A suya población ye de 6.366 habitants (2008), en una superficie de 33,4 km² y una densidat de población de 190,60 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Benigànim ye situata a 120 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 19,8 km d'Ontenyent, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, y a 71,5&nbsp;km de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia parroquial, dedicata a l'Arcánchel San Miguel. Ye de 1637, d'estilo gotico-renaixentista.
* Ilesia d'a Purisma Concepción, d'o sieglo XVI.
* Ilesia d'a Virchen d'os Desampratos, de 1910.
* Ilesia d'o Santismo Cristo d'a Sangre. Ye una antiga mesquita que o rei Chaime I d'Aragón fació convertir en ilesia cristiana.

## Vinclos externos
* Información de Benigànim en a pachina web d'a Generalidat Valenciana.
Lalibela (desambigación)

**Lalibela** puet estar:

***[[Gebra Maskal Lalibela]]**, un Negus (u rei) d'a dinastía Zagwe en Etiopia.
***[[Lalibela]]**, una ciudat en Etiopia, que recibió o suyo nombre actual en honor de Gebra Maskal Lalibela.
Bardoze

**Bardoze** (en francés y oficialment *Bardos*) ye un municipio u comuna d'Iparralde en a provincia de Lapurdi, que perteneixe administrativament a lo departamento d'os Pireneus Atlanticos (rechión de Nueva Aquitania), en o districto de Bayona y cantón d'Errobi-Ador.

A suya población ye de 1.271 habitants (1999) en una superficie de 42,53 km², con una densidat de población de 28,89 hab/km².

## Cheografía
A comuna ye trescruzata por o río Biduze, afluent de l'Ador.

### Mugas
Muga a lo norte con Guishe, a l'ueste con Urt y Hazparne, a lo sud con la Bastida-Clarença y Orègue y a o nord-este con Hastings y a l'este con Bidache.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Castiello de Salha, un castiello d'o sieglo XVI.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Bardoze.
Benaguacir

**Benaguacir** (*Benaguasil* en catalán y oficialment, *Benaguacil* en castellano) ye un municipio valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca d'o Campo de Turia. Fa parte d'o partiu chudicial de Liria.

A suya población ye de 11.295 habitants (2011) en una superficie de 25,40 km², con una densidat de población de 444,69 hab/km².
 
## Toponimia
En as "*[[Cronicas d'os Chudezes de Teruel]]*" escriben *Benaguazir*.

## Cheografía
A localidat de Benaguacir se troba situata a 110 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 24 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Casa d'os Abenámir, un edificio en estilo renaixentista d'o linache d'os Abenámir, una familia musulmana que dominó a vida d'o lugar mientres cuatre sieglos.
* Casa Palacio d'os Arrué, d'o sieglo XVIII.
* Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Benaguacir, una ilesia en estilo barroco d'o primer tercio d'o sieglo XVIII.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial de Benaguacir.
Espondalero

O **espondalero**, **cabezalero** u **executor** ye l'encargau por un testador (en o suyo testamento) u por un chuez de cumplir a zaguera voluntat y costodiar os biens u cabals d'una persona muerta.

## Referencias
Chera (desambigación)

**Chera** puet estar:

* Un **municipio d'o País Valenciano**. Se veiga Chera
* Una **chera** u foguera.
* L**'asociación** de Chobens Estudiants Reboluzionarios d'Aragón (**Ch.E.R.A**)
Montesa

:*Iste articlo ye sobre o municipio *'valenciano** de Montesa. Ta o lugar d'o Semontano de Balbastro se veiga [[Montesa (Uesca)]]''



**Montesa''' ye un municipio valenciano situato en a provincia de Valencia y en a comarca d'a Costera. A suya población ye de 1.425 habitants(2007), en una superficie de 48,1 km² con una densidat de población de 29,63 hab./km².

## Historia
Dimpués d'a desaparición d'a Orden d'o Temple en 1312, Chaime II encomenzó os tramites pa creyar una nueva orden aportando a Villa Reyal de Montesa como futura seu. En 1319, en que se constituyó a Orden de Montesa, o rei li cedió o termin de Montesa pa que i edificasen o suyo centro relichioso.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes
Batalla de Las Landas de Tolosa

A **Batalla de Las Landas de Tolosa** (16 de chulio de l'anyo 1212), dita tamién **batalla d'al-'Uqab** (معركة العقاب) u **A Batalla** en as cronicas d'a epoca, estió una batalla decisiva en o conflicto d'a Reconquiesta porque ye o punto en que a hechemonía musulmana da paso a la hechemonía d'os reinos cristianos. En ista batalla luitoron d'una banda as tropas d'o Reino de Castiella, d'o Reino de Navarra, d'a Corona d'Aragón, d'o Reino de Portugal y as Órdens militars, y d'atra banda os almuades.
Vallada

**Vallada** ye un municipio valenciano situau en a provincia de Valencia y en a comarca d'a Costera. A suya población ye de 3.409 habitants (2007) en una superficie de 61,50&nbsp;km² con una densidat de población de 55,43 hab./km².

## Demografía
Almansa

:*Iste articlo ye sobre *'Almansa**, un [[municipio]] d'a provincia d'[[provincia d'Albacet|Albacet]]. Ta d'atros usos, se veiga **Almansa (desambigación)**.''

 		 		 
**Almansa*' ye un [[Lista de municipios d'a provincia d'Albacet|municipio]] [[Castiella-La Mancha|castellanomanchego]] d'a [[Provincias d'Espanya|provincia]] d'[[Provincia d'Albacet|Albacet]].

A suya [[población humana|población]] ye de 24.837 habitants ([[2015]]) en una [[superficie]] de 531,91 [[km²]], con una [[densidat de población|densidat]] de 46,69 hab/km².
   
== Mugas ==
Muga con os municipios d'[[Ayora]], [[Enguera]], [[La Font de la Figuera]], [[Villena]], [[Caudet (Albacet)|Caudet]], [[Yecla]], [[Montealegre del Castillo]], [[Bonet (Albacet)|Bonet]] y [[Alpera]].

== Historia ==
O [[28 de marzo]] de [[1244]] se rubricó lo [[tractau d'Almizra]] entre l'infant don [[Alfonso de Castiella]] y lo rei [[Chaime I d'Aragón]], establindo las mugas entre los dos reinos, quedando Almansa, [[Exorquera]] y a suya redolada d'o [[Xúcar]], a [[Val d'Ayora]] con [[Cofrentes]] y [[Xarafuel]], [[Caudet (Albacet)|Caudet]], [[Villena]] y [[Xax]] como part castellana. Manimenos cuan ya ocuporon a [[Taifa de Murcia]] de pa cutio, Almansa s'adhibió a lo [[Reino de Murcia (Corona de Castiella)|reino de Murcia]], seguntes se vei en un documento de [[1257]]:


En [[1294]] [[don Juan Manuel]] heredó d'o suyo padre a [[sinyoría de Villena]], y Almansa i yera. Os Reis Catolicos anexionoron este marquesau a la [[Corona de Castiella]], dentro d'o [[Reino de Murcia (Corona de Castiella)|Reino de Murcia]], en [[1476]]. Encara asinas, o marquesau de Villena estió un autentico estau medieval dica fins d'o [[sieglo XVI]].

O [[25 d'abril]] de [[1707]] en Almansa se decidió lo destín d'a [[Corona d'Aragón]] en a [[batalla d'Almansa]], que permitió a [[Felipe V d'Espanya|Felipe de Borbón]] penetrar en o [[Reino de Valencia]], deixando un gran impacto en a memoria colectiva: en o País Valenciano encara se siente o [[refrán]] *cuan el mal ve per Almansa a tots alcança*.

== Toponimia ==
Significa en arabe *a metat d'o camín* y en o termin d'[[Abechuela]] bi ha un despoblau homonimo, ([[Almansa (Teruel)|Almansa]]) en o parache dito *La hoya de Almansa''.

## Vinclos externos
Caudet (Albacet)

:*Iste articlo trata sobre *'Caudet (Albacet)**. Ta atros emplegos se veiga [[Caudet (desambigación)]].''

 		 		 
**Caudet*' (*Cabdet* en [[idioma catalán|catalán]], *Caudete'' en castellano) ye un municipio d'a provincia d'Albacet y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha. A suya población ye de 10.003 habitants (2007) en una superficie de 141,61&nbsp;km² y una densidat de 70,64 hab/km².

## Historia
Caudet pasó a depender d'o Reino de Valencia dentro d'a Corona d'Aragón por a firma d'a sentencia arbitral de Torrellas o 8 d'agosto de 1304. En o 1707, a causa d'a fidelidat d'a ciudat a la casa d'Austria, o estato espanyol separó Caudet d'o País Valenciano y l'anexó a lo municipio de Villena. Caudet recuperó o estatuto de municipio en o 1736, pero en o sieglo XIX pasó a la provincia castellana d'Albacet.

## Luenga
Dende que Caudet yera en o País Valenciano y se bi charraba a luenga catalana con muitos aragonesismos. L'anexión de Caudet a Villena y dimpués a la provincia d'Albacet causó a cheneralización d'o uso d'a luenga castellana. O dialecto castellano actual de la ciudat conserva muitas formas d'orichen catalán.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Localidaz achirmanadas
* Marsellan (Francia).
Villena

**Villena** ye un municipio d'o País Valenciano d'a Provincia d'Alicant, situato en a comarca de l'Alto Vinalopón y partiu chudicial de Villena (en ye a suya capital.

A suya población ye de 34.928 habitants (2008), en una superficie de 345,6 km² y una densidat de población de 101,06 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Villena ye situata a 505 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 61 km d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 118&nbsp;km de Valencia, a capital d'o País Valenciano.

## Historia

En un chacimiento d'a cultura d'o bronce levantín troboron o dito Tresoro de Villena, con piezas d'oro, plata y ambre.

La conquirió o comandador d'Alcanyiz en nombre de Chaime I y a Corona d'Aragón incumplindo anteriors pactos que adscribiban esta plaza a lo Reino de Castiella. Dimpués d'a reconquiesta cristiana a mayor part d'os repobladors estioron aragoneses.

Por Tratau d'Almizra pasó a Castiella, creyando-se a Sinyoría de Villena. A Sinyoría de Villena, se convertió en principau, ducau y dimpués marquesau y s'extendeba por parte d'as actuals provincias d'Albacet, Alicant, Almería, Valencia, Cuenca y Murcia.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Localidaz achirmanatas
*  Escalona del Alberche (Toledo, Castiella-La Mancha).
*  Peñafiel (Valladolit, Castiella y Leyón).

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal.

## Referencias
Xaix

**Xaix** (*Sax* en castellano, *Saix* en catalán) ye un municipio d'a provincia d'Alicant, situato en a comarca d'a Alto Vinalopón. A suya población ye de 9.577 habitants (2006), en una superficie de 63,5 km² y una densidat de población de 150,82 hab/km².
 
## Toponimia
Podemos veyer escrito *Xax* en un texto en o que fan os achustes d'o matrimonio de Gostanza d'Aragón con Don Juan Manuel, fillo d'o infant Manuel de Castiella, en 1306:

## Demografía
Quatretonda

**Quatretonda** ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situau en la comarca de la Val d'Albaida y partiu chudicial d'Ontenyent.

La suya población ye de 2.338 habitants (2016), en una superficie de 43,5 km² y una densidat de población de 53,69 hab/km².

## Toponimia
Lo toponimo *Quatretonda* ye d'orichen mozarabe y s'interpreta a partir de lo latín *CORTE RETǓNDA*.

## Cheografía
La localidat de Quatretonda se troba situada a 190 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 33,1 km d'Ontenyent, la capital de lo suyo partiu chudicial, y de 73,2&nbsp;km de la ciudat de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.

### Mugas
Lo suyo termin municipal muga con os termins de Barxeta, Barx, Benigànim, Luchent, Pinet, la Pobla del Duc y Simat de la Valldigna.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos
*Pachina web oficial municipal de Quatretonda.
Chumiella

**Chumiella** (en grafía SLA *Jumiella*, en castellano *Jumilla*) ye un municipio d'a Rechión de Murcia, situato en a comarca de l'Altiplano Murciano.

A suya población ye de 24.596 habitants (2007), en una superficie de 972 km².

## Cheografía
En o suyo termin municipal bi ha rocas rocas volcanicas d'a serie alcalinas. Os petrologos definioron una roca clamata *Jumillita* a partir de materials de Chumiella, pero seguntes a clasificación actual ye simplament un basalto alcalín.

## Luengas
En una zona d'o suyo extenso termin clamata *El Carche* se charra valenciano.

## Toponimia
S'escribiba *Jumiella* en os textos medievals aragoneses como as Cronicas d'os Chueces de Teruel.

O toponimo *Chumiella* s'interpreta a partir d'o latín *SUMMA VILLA* u "cabalto d'a villa".

## Demografía

## Referencias
Fortuna (Murcia)

:*Iste articlo ye sobre un municipio murciano; ta atros usos, se veiga *'Fortuna**''.

**Fortuna''' ye un municipio espanyol situau en a Rechión de Murcia. Fa parte d'a comarca d'a Rechión Oriental.

A suya población ye de 8.939 habitants (2007) en una superficie de 148,5 km²,con una densidat de población de 60,2 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Fortuna se troba situau a 192 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Vinclos externos
Fontanars dels Alforins

**Fontanars dels Alforins** ye un municipio d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Val d'Albaida. A suya población ye de 1.014 habitants (2007), en una superficie de 74,7 km² y una densidat de población de 13,57 hab/km².

## Demografía
Yecla

**Yecla** ye un municipio d'a Rechión de Murcia, situau en a comarca de l'Altiplano murciano. A suya población ye de 35.234 habitants (2022), en una superficie de 607,7 km².

## Toponimia
Lo toponimo *Yecla* presenta equivalents en atras zonas d'a peninsula iberica y s'interpreta a partir d'una forma prerromana reconstruida tipo **ECULA* u **HECULA* que significaría "foz", "cinglo", "ripa". En as fuents andalusís se nombra como *Yakka*.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias
Santomera

**Santomera** ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'a Huerta de Murcia y partiu chudicial de Murcia.

A suya población ye de 14.948 habitants (2008), en una superficie de 44,2 km² y una densidat de población de 338,19 hab/km².

O municipio s'establió en 1978 en separar-se-ne de Murcia, encara que heba estato d'antis mas un municipio independient, en o sieglo XIX.

## Cheografía
Santomera ye situato a 35 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 10 km de Murcia, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial y d'a Rechión de Murcia.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'El Siscar y La Matanza.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal.
Torre-Pacheco

**Torre-Pacheco** ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'a Mar Menor y partiu chudicial de San Javier.

A suya población ye de 30.351 habitants (2008), en una superficie de 189,40 km² e una densidat de población de 160,25 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Torre-Pacheco se troba situada a 50 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 40 km d'a ciudat de Murcia, a capital d'a Rechión de Murcia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Torre-Pacheco.
Borrassà

:*Iste articlo ye sobre un *'municipio de Chirona**. Ta o [[pintor]] [[Pintura gotica|gotico]] se veiga [[Lluís Borrassà]].''


**Borrassà** ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'[[Alto Empordán]] y [[partiu chudicial]] de [[Figueres]], en a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Chirona|Chirona]]. A suya [[Población humana|población]] ye de 586 habitants ([[2005]]), en una [[superficie]] de 9,45 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 62,01 hab/km².

== Cheografía ==
Borrassà ye situau a 73 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o [[livel d'a mar]].

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de [[Creixell (Borrassà)|Creixell]] y [[Vilamorell]].

== Demografía ==


== Administración ==
=== Reparto de concellers ===
<center>

<small>Fuent: [http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1702680001/ ''MUNICAT'', en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].</small>
</center>

=== Alcaldes ===


== Vinclos externos ==
* [https://web.archive.org/web/20051221230351/http://www.ddgi.es/borrassa/ Pachina web municipal].
* [http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1702680001 Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=17026 Información en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].
Alteya

**Alteya** (*Altea* en castellano y catalán) ye un municipio d'a provincia d'Alicant, situato en a comarca d'a Marina Baixa. A suya población ye de 22648 habitants (2007), en una superficie de 34,43 km² y una densidat de población de 657,8 hab/km².
 
## Toponimia
O exotoponimo en aragonés se conoix por un texto d'os tiempos de Chaime II d'Aragón:

## Demografía

## Vinclos externos
Lluís Borrassà

:*Iste articlo ye sobre un *'pintor gotico**. Ta o [[municipio]] de [[Provincia de Chirona|Chirona]] se veiga [[Borrassà]].''


**Lluís Borrassà*' estió un [[pintor]] [[Pintura gotica|gotico]] [[Catalunya|catalán]], naixito de [[Chirona]] arredol de [[1375]] y muerto en [[Barcelona]], en [[1424]]-[[1426]].

Encara que yera naixito de [[Chirona]] a on fació a suya formación como pintor (en o taller d'a suya familia, que yeran tamién pintors), arredol de [[1383]] se trasladó ta [[Barcelona]], a on creyó o suyo propio taller. Por ixo a identificación d'a suya obra ye a vegatas difícil, porque se confunde con a d'atros miembros d'o suyo taller.

== Caracteristicas d'a suya obra ==
A suya obra tien influencias [[italia]]nizants, y ye considerato como l'introductor de l'[[arte gotico|arte]] y a [[pintura gotica]] en [[Catalunya]] y en a [[Corona d'Aragón]]. Treballó a sobén en [[retablo]]s.

Antiparte, a suya obra influyó en os pintors catalans [[Joan Mates]] u [[Bernat Martorell]].

== Obras ==
*[[1390]]?: *Retablo de l'Arcánchel Sant Gabriel* , en a [[seu de Barcelona]].
*Fins d'o [[sieglo XIV]]: *Retablo d'a Presentación d'a Virchen y Sant Chorche*, en a [[Ilesia de Sant Francisco de Vilafranca del Penedès|ilesia de Sant Francisco]] de [[Vilafranca del Penedès]].
*[[1403]]-[[1411]]: *Retablo en o monesterio de Santes Creus*.
*[[1404]]: *Retablo d'o Salvador*, en a ilesia parroquial de [[Sant Salvador de Guariola]].
*[[1410]]: *Retablo de Sant Antón Abat*, en a [[Basilica de Santa María de Manresa|Basilica de Santa María]] de [[Manresa]].
*[[1411]]: *Retablo de San Per*, en a [[ilesia de Sant Per de Terrassa|ilesia de Sant Per]] de [[Terrassa]].
*[[1415]]: *Retablo d'o Convento de Santa Clara* en [[Vic]], hue en o [[Museu Episcopal de Vic]].
*[[1415]]-[[1420]]: *Retablo de Sant Chuan Baptista*, hue en o [[Museu d'as Artes Decorativas de París|Museu d'as Artes Decorativas]] ([[París]]).
*[[1415]]: *Retablo de Sant Andreu'' (Gurb), muy deteriorato, hue en o Museu Bispal de Vic.

## Vinclos externos
Areta

**Areta** (*Arette* en francés) ye una comuna biarnesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania. A comuna fa parte d'a val de Baretons.

A suya población ye de 1.094 habitants (1999) en una superficie de 92,23 km², con una densidat de población de 11,86 hab/km².

En a comuna d'Areta se troba a estación d'esquí de La Pèira Sant Martin

En a nuei d'o 13 d'agosto de 1967 bi habió un tierratremo que destruyió un 80% d'a localidat.

## Demografía

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal.
Aidius

**Aidius** (*Aidius* en occitán, *Aydius* en francés y oficialment) ye una comuna biarnesa montanyesa situata en a val d'Aspa, en o departamento francés d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania. Fa parte d'o districto d'Aulorón y d'o cantón d'Aulorón-1. Trescruzata por a gabe d'Aidius.

## Demografía
Santa Quiteria

**Santa Quiteria** ye, seguntes a tradición cristiana, una mártir y virchen d'o sieglo V y se'n sape poco fueras d'o suyo nombre y culto, que s'estendilló por o Camín de Sant Chaime.

Ya amaneixeba en o *Martirologio Hieronymianum* y o suyo nombre provién d'o epiteto de *Kythere* y *Kuteria*, "la roya", epiteto que os fenicios daban a la diosa semita Astarté, por o que ye fácil que siga una cristianización d'ixa diosa y no un personache real.

## Lugars d'Aragón que celebran Santa Quiteria
*Alfantega.
*Avena.
*Alfama d'Aragón.
*Bubierca.
*Castelbispal.
*Cedriellas.
*Embit de Fariza.
*Fuents de Xiloca.
*Marracos.
*Paniza.
*Saliellas de Xalón
*Sant Per de Calanda.
*Tardienta.
*Villarroya.
*Villarroya de la Sierra.
*Vistabella.

## Ilesias dedicatas a Santa Quiteria en Aragón
*Ermita de Santa Quiteria en L'Almolda.
*Ermita de Santa Quiteria en Archent.
*Ermita de Santa Quiteria en Avena.
*Ermita de Santa Quiteria en Biscarrués.
*Ermita de Santa Quiteria en Celadas.
*Ermita de Santa Quiteria en Lecinacorba.
*Ermita de Santa Quiteria en Sant Per de Calanda.
*Ermita de Santa Quiteria en Tardienta.
*Ermita de Santa Quiteria en Uesa.
*Ermita de Santa Quiteria en Uncastiello.
*Ermita de Santa Quiteria en Vistabella.

## Referencias
Torrejón (desambigación)

**Torrejón** significa en castellano torre chicota u mal feita, equivale etimolochicament a l'aragonés y mozarabe *Torrellón*/*Torrillón* y puet referir-se a los siguients municipios d'Espanya:
* Torrejón de Ardoz (Madrit)
* Torrejón de Velasco (Madrit)
* Torrejón de la Calzada (Madrit)
* Torrejón del Rey (Guadalajara)
* Torrejón el Rubio (Cáceres)
Torraza (desambigación)

**Torraza** puet estar:
*Torraza, torre aislada gran u alta.
*La Torraza, torre en ruinas en o cabalto de Val Tierra (Ribera Navarra).
*La Torraza, torre en o termin de Farlet (Monegros).
*La Torraza, casa fortificada en la Zaida (Ribera Baixa d'Ebro).
*La Torraza, microtoponimo de la Puebla d'Íxar (Baixo Martín).
*La Torraza, chacimiento altomedieval de Tormillo (Semontano de Balbastro).
*La Torraza, partida d'o termin de Binacet on bi ha restos d'una torre tamién dita *la Torraza*.
*La Torraza, partida d'o termin de Novallas on i heba una antiga villa romana.
*La Torraza, a torre de l'homenache d'o castiello de Xabier.
*A Torraza, torre defensiva en Escuer (Sarrablo).
*A Torraza, torre defensiva en Larrede (Sarrablo).
*A Torraza u "casa Chuan d'Acín", casa fortificada en Biescas a on huei bi ha un museu.
*A Torraza, pardina que bi ha entre Abellada y Bentué de Nocito.

## Se veiga tamién
*Torre (desambigación).
*Torrillas (desambigación).
*Torralba (desambigación).
*A Torre (desambigación).
*Torreciella (desambigación).
*Torrelluela (desambigación).
Henrike Knörr

**Henrike Knörr Borràs** (Tarragona, Catalunya, 2 de febrero de 1947 - Vitoria, Alaba, País Basco, 30 d'abril de 2008) estió un lingüista y filologo basco. Catedratico de Filolochía basca en a Universidat d'o País Basco, fue vicepresident d*'[[Euskaltzaindia]]* (Reyal Academia d'a Luenga Basca) d'a que yera miembro dende 1977 y que en yera o director d'investigación dica a suya muerte. Yera un especialista en onomastica y toponimia bascas, pero tamién fació contribucions en atros campos como a historia d'a luenga basca, lexicografía, bibliografía u a etnografía.

Henrike Knörr obtenió a licenciatura en Filosofía y Letras en 1981 por a Universidat Complutense de Madrit, y o doctorau por a Universidat d'o País Basco.

Ye autor de bels libros como *Joannes Leizarraga* (1996), *Ibon Sarasola: Euskal Hiztegia* (1997), *Lo que hay que saber sobre la lengua basca en Alava* (1998), *Nombres bascos de persona: cuestiones históricas y de normalización* (1998), *Justo Garate euskalari* (2002) o *Hitzaurrea* (2001), amás de buena cosa d'articlos y resenyas.
Torre albarrana

:*Este articlo tracta sobre a *'torre albarrana**, que ye un tipo de torre en os [[castiello]]s. Pa altros usos d'a parola **torre** se veiga **torre (desambigación)**.''


Una **torre albarrana*' ye una [[torre]] que fa parte d'un [[Fortificación|recinto fortificau]] con o que ye comunicau pero sin de [[muralla]].

Conecta con a muralla por un [[arco (construcción)|arco]] u puent que ye fácil de destruir si a torre cayese en mans de l'enemigo. Puet estar adosada como un gran [[bastión]] pero n'este caso ye de mayor mida que los atros. Se fa servir de [[Talaya (construcción)|talaya]] pero tamién pa fustigar a lo enemigo que preba d'amanar-se u rebasar a muralla.

A torre albarrana mes antiga conoixida ye a de [[Calatayú]]. Belatros eixemplos de torres albarranas pueden estar a [[Torre de l'Oro]] en [[Sevilla]], a [[Torre de la Malmuerta|Malmuerta]] en [[Córdoba (Espanya)|Córdoba]] u a [[Torre de Espantaperros]] en [[Badajoz]], (con una [[alcazaba]] que tien atros eixemplos d'estas torres), y las costruitas por [[Don Juan Manuel]] en o castiello d'[[Escalona del Alberche]]. En o [[Castiello d'Almodóvar]] tamién bi n'ha una.

== Mencions en fuents aragonesas ==
En *Gestas del Rey Don Jayme'' podemos leyer:

## Se veiga tamién
* Torraza.
* Torretón.
* Torre de l'homenache.

## Referencias

## Vinclos externos
Torraza

:*Este articlo tracta sobre as *'torrazas** como construccions defensivas. Pa altros usos d'a palabra **torraza** se veiga **torraza (desambigación)**.''


Una **torraza*' ye una [[torre]] gran u altera que gosa estar aislada en un puesto altero, en o cabalto d'un mont u cerca d'un [[puerto de montanya|paso]]. Tamién se fa servir o termin pa casas fortificadas u como despectivo de [[torretón]].

O [[sieglo XII]] estió un tiempo de castiellos concentraus y a vegadas tot o castiello yera una gran torre u torraza que gosaba incluir una sala, y por tanto teneba tamién un aspecto residencial. Eixemplos de torrazas medievals son as d'os castiellos de [[Riner]] y [[Gardeny]].

Tamién yeran torrazas bel castiello mes tardán u casas fortificadas como a torraza d'o castiello de [[La Carrova]] ([[Montsiá]]).

== Toponimia ==
A [[palabra]] *torraza'' ye present en a microtoponimia de l'Alto Aragón, Ribera Navarra, Tarazona y Moncayo, Monegros, Ribera Baixa d'Ebro y Baixo Aragón, cuasi siempre a on que bi ha u bi ha habiu una construcción defensiva.

En o castiello de Xabier dicen "torraza" a la torre de l'homenache, pero yera una torraza en unas etapas de costrucción cuan o castiello no teneba a forma actual.

## Se veiga tamién
*Torraza (desambigación).
*Talaya.
*Torre de l'homenache.
*Torre albarrana.
*Torretón.

## Referencias
Lascun

:*Iste articlo ye sobre una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos; ta atros usos, se veiga *'Lescun**''.


**Lascun*' (*Lascun* en [[Idioma occitán|occitán]], *Lescun'' en francés y oficialment) ye una comuna biarnesa montanyesa situata en a val d'Aspa, en o departamento francés d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania, districto d'Aulorón y cantón d'Aulorón-1.

A suya población ye de 203 habitants (1999) en una superficie de 60,66 km², con una densidat de población de 3,35 hab/km².

## Demografía