15 de chulio

## Escaicimientos
### Aragón

* 1461 - as Corz d'o Reino d'Aragón convocadas por o rei Chuan II d'Aragón, que heban prencipiau en Fraga como Corz Chenerals y dimpués s'heban tresladau ta Zaragoza, tornan a tresladar-se ta Calatayú.
* 2015 - Javier Lambán se converte en president d'a Deputación Cheneral d'Aragón.
* 2006 - o *II Congreso de l'Aragonés* creya l'Academia de l'Aragonés.
* 2009 - a Biquipedia en aragonés plega ta 16.000 articlos, con l'articlo *[[Batalla de Teruel]]*.

### Atros países
#### Sieglo X
* 935 - una flota de cuaranta vaixiellos d'o Califato de Cordoba ataca y espulla los puertos de Pals (5 de chulio), Empúries (que dende alavez quedó despoblau), Torroella de Montgrí (8 de chulio) y Barcelona (15 de chulio), provocando centenars de victimas y muitisma destrucción. Qui mandaba la flota yera Abd al-Màlik ibn Said ibn Abi Hamama, que tornó en rematar l'ataque en o puerto de Turtusha.

#### Sieglo XI
* 1099 - as tropas cristianas d'a Primera cruzada dentran en a ciudat de Cherusalem.

#### Sieglo XIII
* 1240
** - o rei d'Aragón Chaime I conquere a villa de Cullera (Ribera Baixa, Valencia).
** - as tropas d'o prencipau de Novgorod, conducitas por Aleixandre Nevski, redotan en a batalla d'o Neva a as tropas suecas.

#### Sieglo XV
* 1410 - as tropas d'o Reino de Polonia y d'o Gran Ducau de Lituania de Ladislau II de Polonia redotan en a batalla de Grunwald a la Orden Teutonica.

#### Sieglo XVII
* 1662 - ye fundata en Londres a *[[Royal Society]]*.
* 1691 - coronación d'o Papa Inocencio XII.

#### Sieglo XVIII
* 1761 - batalla de Villinghausen, en a Guerra d'as Siet Anyadas, entre o Reino de Prusia, o Reino Uniu y Hannover, d'una parte, y Francia de l'atra, con redota francesa.
* 1799 - ye descubierta a *[[Piedra de Rosetta]]*.

#### Sieglo XIX
* 1864 - Alfred Nobel patenta a nitroglicerina.
* 1898 - en a Guerra Hispano-Estausunidense tien lugar a capitulación de Santiago de Cuba debant d'as tropas estausunidenses.

#### Sieglo XX
* 1916 - William Edward Boeing funda en a ciudat de Seattle (condau de King, Washington) a companyía d'avions *[[Boeing]]*.
* 1974 - golpe d'estau en Chipre organizato por sectors partidarios d'a *[[Enosis]]*, a unión de Chipre con Grecia, que derroca a l'arcebispe Makarios, president d'o país.
* 1997 - Slobodan Milosevic ye esleito president d'a Republica Federal de Yugoslavia.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
#### Siglo XV
* 1490 - naixencia en Parma d'o pintor italiano Francesco Maria Rondani (†1550).

#### Sieglo XVI
* 1553 - naixencia en Viena de l'archiduque Ernesto d'Austria, fillo de l'emperador d'o Sacro Imperio Romano Chermanico Maximiliano II d'Habsburgo, que estió gubernador d'os Países Baixos espanyols con Felipe I d'Aragón.
* 1573 - naixencia en Londres de l'arquitecto anglés Íñigo Jones.

#### Sieglo XVII
* 1606 - naixencia en Leiden d'o pintor neerlandés Rembrandt.

#### Sieglo XIX
* 1815 - naixencia en Villafranca del Bierzo (O Bierzo, Provincia de Lión) de l'escritor espanyol Enrique Gil y Carrasco.
* 1837 - naixencia en Krauchenwies (Sigmaringen, hue Baden-Wurtemberg) de Estefanía d'Hohenzollern-Sigmaringen, esposa d'o rei de Portugal Pero V.
* 1848 - naixencia en París de l'economista y sociologo italiano Vilfredo Pareto.
* 1879 - naixencia en La Paz d'o politico y escritor boliviano Alcides Arguedas.
* 1880 - naixencia en Ometepec (Guerrero) d'o militar mexicano Enrique Añorve Díaz.
* 1883 - naixencia en Saint-Martin-de-Villeréal (Òlt y Garona) d'o filosofo francés Louis Lavelle.
* 1892 - naixencia en Berlín d'o filosofo y escritor alemán Walter Benjamin.
* 1899 - naixencia en Dublín d'o politico irlandés Seán Lemass.

#### Sieglo XX
##### Anyos 1900
* 1901 - naixencia en Salerno (Campania) d'o filosofo italiano Nicola Abbagnano.
* 1902 - naixencia en Lidje d'o politico belga Jean Rey.
* 1904 - naixencia en Berlín d'o filosofo y sociologo alemán Rudolph Arnheim.
* 1908 - naixencia en Poznań d'o matematico y criptografo polaco Henryk Zygalski.

##### Anyos 1914
* 1914 - naixencia en Baden (Argovia) de l'actor suizo Howard Vernon.
* 1918 - naixencia en Lethbridge (Alberta) d'o fisico canadiense Bertram Brockhouse, Premio Nobel de Fisica en 1994.
* 1919 - naixencia en Dublín (Irlanda) d'a escritora britanica Iris Murdoch.

##### Anyos 1920
* 1921
** - naixencia en Fort Worth (Texas) d'o bioquimico Robert Bruce Merrifield, Premio Nobel de Quimica en 1984.
** - naixencia en Brig-Glis (Valais, Suiza) d'o director cinematografico francés Henri Colpi.
* 1922 - naixencia en Nueva York d'o fisico Leon Max Lederman, Premio Nobel de Fisica en 1988.
* 1926 - naixencia en Castelar (provincia de Buenos Aires) d'o militar y politico archentino Leopoldo Galtieri.

##### Anyos 1930
* 1930 - naixencia en El-Biar (Alcheria) d'o filosofo francés Jacques Derrida.
* 1931 - naixencia en Aurora (Illinois) de l'escritor estausunidense Clive Cussler.
* 1934 - naixencia en Accrington (Lancashire, Anglaterra) d'o compositor britanico Harrison Birtwistle.
* 1938 - naixencia en Nueva York d'o director cinematografico estausunidense Larry Cohen.
* 1939 - naixencia en Boliqueime (Loulé, districto de Faro) d'o politico portugués Aníbal Cavaco Silva.

##### Anyos 1940
* 1945 - naixencia en Augsburgo (Bavera) d'o politico alemán Jürgen Möllemann.
* 1946
** - naixencia en Bandar Seri Begawan (Brunei) d'o soldán de Brunei Hassanal Bolkiah.
** - naixencia en Tucson (Arizona) d'a cantaire estausunidense Linda Ronstadt.
* 1947 - naixencia en Barnet (Hertfordshire, Anglaterra) d'o musico britanico Peter Banks, miembro de *[[Yes]]*.
* 1949
** - naixencia en Halmstad (condau de Halland) d'o politico sueco Carl Bildt.
** - naixencia en Durham (condau de Durham, Anglaterra) d'o musico britanico Trevor Horn, fundator de *[[The Buggles]]*.

##### Anyos 1950
* 1952
** - naixencia en Ashiya (prefectura de Hyōgo) d'a politica chaponesa Yuriko Koike.
** - naixencia en Newberry (Michigan) de l'actor estausunidense Terry O'Quinn.
** - naixencia en Nueva York d'o musico estausunidense Johnny Thunders, miembro d'os *[[New York Dolls]]*.
* 1953 - naixencia en Port-Salut d'o politico haitiano Jean-Bertrand Aristide.
* 1954 - naixencia en Bell Ville (provincia de Cordoba) d'o futbolista archentino Mario Alberto Kempes.
* 1955 - naixencia en Madrit de l'actor, director cinematografico y guionista espanyol Carlos Iglesias.
* 1956
** - naixencia en Old Trafford (Gran Manchester, Anglaterra) d'o musico britanico Ian Curtis.
** - naixencia en Brooklyn (Nueva York) d'o musico estausunidense Marky Ramone, componente de *[[Ramones]]*.
** - naixencia en Westbury (Nueva York) d'o musico estausunidense Joe Satriani, componente de *[[Deep Purple]]*.
* 1959 - naixencia en Boulogne-sur-Mer (Paso de Calais) de l'actor y director cinematografico francés Vincent Lindon.

##### Anyos 1960
* 1960 - naixencia en Los Angeles (California) de l'actor estausunidense Willie Aames.
* 1961
** - naixencia en París d'o periodista y escritor francés Jean-Christophe Grangé.
** - naixencia en Longview (Texas) de l'actor, productor y director cinematografico estausunidense Forest Whitaker.
** - naixencia en London (Ontario) de l'actriz canadiense Lolita Davidovich.
* 1963 - naixencia en Rødovre (Hovedstaden) de l'actriz danesa Brigitte Nielsen.
* 1966 - naixencia en París d'a actriz francesa Irène Jacob.
* 1968 - naixencia en Kansas City (Missouri) de l'actor estausunidense Eddie Griffin.

##### Anyos 1970
* 1970 - naixencia en Long Beach (condau de Los Angeles, California) d'o musico estausunidense Chi Cheng, componente de *[[Deftones]]*.
* 1973 - naixencia en Beirut d'o musico libanés John Dolmayan, miembro de *[[System of a Down]]*.
* 1976
** - naixencia en Algermissen (districto de Hildesheim, Baixa Saxonia) de l'actriz alemana Diane Kruger.
** - naixencia en Harlem (Nueva York) d'o musico y cantaire estausunidense Jim Jones.
* 1977 - naixencia en Belleville (condau d'Essex, Nueva Jersey) d'o musico estausunidense Ray Toro, miembro d'o grupo *[[My Chemical Romance]]*.
* 1979 - naixencia en Basilea d'o futbolista suizo Alexander Frei.

##### Anyos 1980
* 1981 - naixencia en Villepinte (Sena-Sant Denís) d'o futbolista francés Alou Diarra.

## Defuncions
### Aragón
* 1739 - muere en Zaragoza (Comarca de Zaragoza) o escultor aragonés d'o Barroco Juan Ramírez Mejandre (n.1680).

### Atros países
#### Sieglo XIII
* 1291 - muere en Speyer (hue Renania-Palatinato, Alemanya) o rei d'Alemanya Rodolfo I d'Habsburgo.

#### Sieglo XV
* 1410 - muere en a batalla de Grunwald Ulrich von Jungingen, Gran Mayestre d'a Orden Teutonica.
* 1445 - muere Chuana Beaufort, esposa d'o rei d'Escocia Chaime I y filla de Chuan de Beaufort, duque de Somerset.

#### Sieglo XVII

* 1609 - muere en Roma (Estaus Pontificios) o pintor italiano d'o Barroco Annibale Carracci (n.1560).
* 1614 - muere en o castiello de Richemont (Sent Crespin de Richemont, Dordonya) l'escritor francés y abat Pierre de Brantôme.
* 1656 - muere en Nápols o medico italiano Marco Aurelio Severino.
* 1685 - muere executato en a Torre de Londres James Scott, primer duque de Monmouth y fillo d'o rei d'Anglaterra Carlos II d'Anglaterra.

#### Sieglo XVIII
* 1705 - muere en Bolonya (hue Emilia-Romanya) o cantaire *[[castrato]]* italiano Farinelli.
* 1758 - muere en Ribe (districto de Ribe, Chutlandia) o escritor y poeta danés Ambrosius Stub.
* 1765 - muere en París o pintor francés Charles-André van Loo.
* 1789 - muere en París o compositor y musico francés Jacques Duphly.

#### Sieglo XIX
* 1808 - muere en Mannheim (hue en Baden-Wurtemberg, Alemanya) o botanico, medico y naturalista alemán Friedrich Kasimir Medikus (n.1736).
* 1828 - muere en París o escultor francés Jean-Antoine Houdon.
* 1844 - muere en París o lingüista y historiador francés Claude Charles Fauriel.
* 1857 - muere en Viena o compositor y musico austriaco Carl Czerny.
* 1861 - muere en Montfermeil (Sena-Sant Denís, Francia) l'escritor y politico polaco Adam Jerzy Czartoryski.
* 1876 - muere en Lviv (hue Ucraína) o escritor y poeta polaco Aleksander Fredro.
* 1885 - muere en Padrón (A Corunya) l'escritora gallega Rosalía de Castro.
* 1890 - muere en Zúrich o escritor y poeta suizo Gottfried Keller.

#### Sieglo XX
##### Anyos 1900
* 1904 - muere en Badenweiler (Baden-Wurtemberg) o escritor (novelista y dramaturgo) ruso Anton Chekhov.
* 1905 - muere en Madrit o politico espanyol Raimundo Fernández Villaverde.

##### Anyos 1910
* 1919 - muere en Berlín o quimico alemán Hermann Emil Fischer, Premio Nobel de Quimica en 1902.

##### Anyos 1920
* 1927 - muere en Dublín a politica irlandesa Constance Markievicz.
* 1929 - muere en Viena o poeta austriaco Hugo von Hofmannsthal.

##### Anyos 1930
* 1930 - muere en Dresde (Alemanya) o director d'orquesta, musico y compositor hongaro Leopold Auer.
* 1931 - muere en Berlín (Alemanya) o economista ruso Ladislaus Bortkiewicz.
* 1933 - muere en Chicago (Illinois) o musico de jazz Freddie Keppard.

##### Anyos 1940
* 1942 - muere en Buenos Aires o politico archentino Roberto Marcelino Ortiz.
* 1948 - muere en Washington, DC o militar estausunidense John J. Pershing.

##### Anyos 1950
* 1959 - muere en Portland o compositor estausunidense d'orichen suizo Ernest Bloch.

##### Anyos 1960
* 1960 - muere en Nueva York (Nueva York) l'actor y cantaire d'Opera (baritono) estausunidense Lawrence Tibbett (n.1896).
* 1964 - muere en Montevideo o politico uruguayo Luis Batlle Berres (n.1897).
* 1969 - muere en Männedorf (Cantón de Zúrich, Suiza) l'actor estausunidense d'orichen alemán Peter van Eyck.

##### Anyos 1970
* 1979 - muere en Ciudat de Mexico o politico mexicano Gustavo Díaz Ordaz.

##### Anyos 1980
* 1989 - muere en Madrit (Espanya) o futbolista britanico Laurie Cunningham.

##### Anyos 1990
* 1990 - muere en Londres l'actriz britanica Margaret Lockwood.
* 1997 - muere en Miami (Florida, Estaus Unius) o modisto italiano Gianni Versace.

#### Sieglo XXI
* 2000 - muere en Cordoba (Archentina) l'escritor archentino Juan Filloy.
* 2012 - muere en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) de l'actriz estausunidense Celeste Holm (n.1917).
* 2017 - muere en Los Angeles (California) l'actor y productor cinematografico estausunidense Martin Landau (n.1928).

## Referencias