open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fauvismo

O **fauvismo** ye un estilo pictorico, d'orichen francés, caracterizato per l'uso de colors intensas, puras y expresivas, y per una simplificación d'as formas, as perspectivas y as uambras. Estió lo primero d'os prencipals movimientos pictoricos expresionistas apareixitos ta las primerías d'o sieglo XX, si bien no tenió guaire durada.

O movimiento ganó importancia en rancando d'a exposición de bels **fauvistas** en o Salón d'Agüerro (Salon d'Automne) de 1905, en París. L'orichen d'a denominación se troba en a frase d'o critico francés Louis Vauxcelles, qui exclamó "Donatello au milieu des fauves!" (Donatello entre as bestias furas!), referindo-se a una escultura d'estilo cuatrecentista que yera en metá d'a galería.

A fegura capecera d'o movimiento estió Henri Matisse. Belaltros artistas consideratos **fauvistas** -anque ta muitos no significó que cualquecosa temporal- estioron André Derain, Albert Marquet, Maurice de Vlaminck, Georges Rouault, Raoul Dufy, Georges Braque y Kees van Dongen.

En o **fauvismo** se perciben bellas influencias, como a d'os neoimpresionistas u a d'os postimpresionistas Cézanne, Gauguin y Van Gogh. O estilo, de vez, influyó considerablement en muitos d'os movimientos posteriors d'o expresionismo europeu.
Abkhasia

**Abkhasia** (pronunciau */ab.'xa.sja/*, en abkhasio: Аҧсны/Apsny; en cheorchiano: აფხაზეთი/Apkhazeti; en ruso: Абха́зия/Abkhazia) ye un país con una superficie  de 8.600 km² situau en o Caucas. Ye una republica autonoma dentro de Cheorchia, anque carece d'un control efectivo sobre lo territorio, per lo que Cheorchia mantiene un gubierno en l'exilio. Abkhasia ye *[[de facto]]* independient y autodenominada como **Republica d'Abkhasia**, pero solo ha estau reconoixida como estau independient per Rusia, Venezuela, Nicaragua, Nauru, Tuvalu  y Siria; manimenos, lo gubierno cheorchiano y cuasi toz los estaus miembros d'as Nacions Unidas consideran a Abkhasia territorio soberano de Cheorchia y per muitos ye considerau un estau titere de Rusia.

A suya capital ye Sukhumi que tamién ye a suya ciudat con mas población.

## Toponimia
Bi ha referencias d'Abkhasia en traduccions heredianas como o *[[Libro de los Emperadors]]* y *[[La Flor de las Ystorias d'Orient]]* con fonema /k/ representau con *c* u con *ch*, (*Abcas*, *Avaschia*, etc...):

## Organización territorial
O territorio d'Abkhasia se divide en 7 districtos, que reciben o suyo nombre coincidindo con lo d'a suya capital:
* Districto de Gagra (Gagra).
* Districto de Gali (Gali).
* Districto de Gudauta (Gudauta).
* Districto de Gulripsh (Gulripsh).
* Districto d'Ochamchira (Ochamchira).
* Districto de Sukhumi (Sukhumi).
* Districto de Tkvarcheli (Tkvarcheli).

## Población por etnias y nacionalidaz
En zaguerías d'o periodo sovietico os abkhasios yeran una minoría en o suyo territorio historico y no plegaban en o 20% d'a población, y los mingrelians en yeran un 45 %.

## Parla
Las luegas oficials d'Abkhasia son lo abkhasio, que ye d'a familia d'as d'as luengas nortcaucasicas occidentals; y lo ruso, que ye muito extendiu y la mayoría d'a población lo charra con fluidez. Atras luengas charradas en Abkhasia son lo cheorchiano y lo megreliano. La gran mayoría d'a población etnicament cheorgiana ye bilingüe y charran tanto lo cheorchiano como lo megrelanio. Tamién i hai una colonia important d'Armenios d'orichen armenio que charran en armenio.

## Esporte

O esporte mes popular ye o fútbol, tien una liga de fútbol d'aficionatos y ye afiliada a ConIFA y a suya selección participa en as competiciones organizadas por ista asociación. Atros esportes practicaus son o boxeyo, o basketbol y a luita.

### Competicions esportivas
En 2016, estió anfitrión d'a Copa Mundial de Futbol de ConIFA competición que aconsiguió ganar.

## Bibliografía
*  Hewitt, George: *The Abkhazians. A Handbook*. 1998, Curzon Press, Londres, ISBN 0-7007-0643-7.
*  Potier, Tim: *Conflict in Nagorno-Karabakh, Abkhazia and South Ossetia: a legal appraisal*. 2001, Kluwer Law International, La Haya, ISBN 90-411-1477-7

## Referencias

## Vinclos externos

* / Pachina web oficial d'o Gubierno d'a Republica Autonoma d'Abkhasia.
* / Pachina web oficial d'o Ministerio d'asuntos foranos d'o Gubierno d'a Republica Autonoma d'Abkhasia.
Danza

A **danza** ye l'arte d'exprisar-se por meyo de movimientos d'o cuerpo a lo ritmo d'a musica.

Tamién se puet definir como l'arte d'exprisar-se por meyo d'o movimiento d'o cuerpo de traza "estetica" y a traviés d'un ritmo, con u sin de sonito. Isto significa que bella danza puede interpretar-se sin l'acompanyamiento d'a musica.

A danza ha formato parti d'a historia d'a humanidat dende o comencipio d'os tiempos.

Os primers antecedents los trobamos en as pinturas rupestres. A historia d'a danza reflecta os cambios respective d'as relacions d'o lugar con a suya conoixencia d'o mundo.

## A danza en l'Antigüidat

En l'Echipto antigo, as danzas cerimonials estieron estatueixitas por os faraons. Istas danzas, que esfugaban en ceremonias representando a muerte y a reencarnación d'o dios Osiris, se'n estieron fendo cada vegata mas complexas, dica o punto de que nomás podeban ser executatas por profesionals cualificatos.

Arredol de Dionís (u Baco), o dios d'o vin y a zorrera, collas de mullers clamadas menades iban de nueit a las montanyas, an baixo los efectos d'o vin, celebraban as suyas nosas con danzas. Istas danzas encluiban, en ocasions, musica y diferents feguras d'a mitolochía clasica que yeran representaus por autors y danzants entrenatos. A remates d'o sieglo V a.C. istas danzas prencipioron a fer parte d'a escena social y politica de l'antiga Grecia.

Entre los romanos, l'ademprivio d'a danza por parti d'os poders publicos fue eslanguindo. A cristianización de l'Imperio Romano ficó una nueva yera en a que o cuerpo, a sexualidat y a danza resultoron unitas y estieron arreparo de controversia y conflictos.

## A danza en a Edat Meya

L'actitut d'a ilesia cristiana enta la danza dende o sieglo IV y mientres toda la Edat Meya estió dople.

Por una parti trobamos o refús d'a danza como catalizador a d'a permisividat sexual, a lascivia y l'extasi por menadors d'a ilesia como sant Agostín (354-430), cual influencia [continó] mientres toda la Edat Meya. Por atra parti, bels antigos Pais d'a Ilesia intentoron adhibir a los cultos cristianos as danzas mesmas d'os celtas, anglosaxons, galos, etcetera.

## A Renaixedura y a naixencia d'o balet

A plegada d'a Renaiximiento trayó una nueva actitut enta o cuerpo, as artes y a danza. As corz d'Italia y Francia se convertioron en o centro de nuevos desemboliques en a danza gracias a los mecenaches a os mayestros d'a danza y a os musicos que creyoron grans danzas a escala social que premitioron o creiximiento d'as celebracions y festividaz. A lo mesmo tiempo a danza se convertió en arreparo d'estudios seriosos y una colla de intelectuals clamatos a Pleyade treballoron ta remontar o teatro d'os antigos griegos, combinando a musica, o soniu y a danza.

En o sieglo XIX, o balet romantico reflecta la luita entre o mundo terrenal y o mundo espritual, se puede veyer por eixemplo en obras tals como: Giselle (1841), O laco d'os cisnes (1895), O esclatanueces (1892).

## Referencias

## Vinclos externos
Cómic

Se clama **cómic** u **historieta** y a sobén conoixita tamién con o nombre de **tebeo** por a gran popularidat que tenió a revista TBO dende l'anyo 1917 dica 1998, a una serie de debuixos que constituye un relato, con texto u sin de texto, asinas como a lo libro u revista que la contiene. A definición de mayor popularidat entre los especialistas ye la de *Scott McCloud*: «ilustracions chuxtaposadas y atras imáchens en secuencia deliberada con o proposito de transmitir información y/u obtener una respuesta estetica d'o lector».

## Debuixants d'historietas
* Francisco Ibáñez, creyador de Mortadelo y Filemón, El Botones Sacarino, Pepe Gotera y Otilio, Rompetechos y 13 Rué del Percebe entre d'atros.
* Manuel Vázquez, creyador de series d'historietas como La familia Cebolleta, Las hermanas Gilda y Anacleto, agente secreto.
* Carles Azagra,  creyador d'a serie d'historieta Pedro Pico y Pico Vena, colaborador en as revistas Makoki, El Víbora, El Jueves, TMEO, en fanzines, revistas y carteles relacionatos con os sindicatos CNT y CGT, fanzines y revistas reivindicatives vecinals.
* Jordi Bernet, a suya creyación mes important ye a serie Torpedo 1936. Jordi ye fillo de Miquel Bernet creyador d'o personache Doña Urraca y sobrino de Joan Bernet creyador d'Altamiro de la Cueva y a serie Los guerrilleros.
* Guillem Cifré, conoixito simplament como Cifré, ye un guionista y debuixant que estió colaborador d'a Editorial Bruguera, y creyador d'os personaches El repórter Tribulete, Don Furcio Buscabollos y a tira comica de Don Césped. Ye pai d'o ilustrador, debuixant y pintor Guillem Cifré, Premio Nacional d'o Cómic de Catalunya 2009.
* Carlos Ezquerra, debuixant de comics aragonés reconoixito en tot o mundo y que treballaba prencipalment ta o mercau britanico, fue cocreador de Judge Dredd y Stroncium Dog.

## Bibliografía
* García, Santiago (2010). *La novela gráfica*. Bilbao, Astiberri Ediciones.
* McCloud, Scott (1995).*Cómo se hace un cómic: El arte invisible*. Barcelona, Ediciones B [1993].
* Masotta, Oscar (1967). *Técnica de la historieta*. Buenos Aires.
**(1982). *La historieta en el mundo moderno*. Barcelona, Paidós (1970).
* Merino, Ana (2003). *El cómic hispánico*. Madrid, Editorial Cátedra.

## Se veiga tamién
* Boireta
* Humor grafico.
* Manga.
* Tira comica.
* Vinyeta.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web d'o salón d'o comic de Zaragoza.
*  Pachina web d'o salón d'o comic y d'o manga de Barcelona.
Cherusalem

**Cherusalem** (en hebreu ירושלים, *Yerushalayim*; en arabe القدس, *al-Quds*) ye una ciudat d'Israel situada en o Proximo Orient Asiatico). Ye a principal ciudat israelina y a capital declarada d'o estau d'Israel y, d'igual modo, ciudat a on l'Autoridat Palestina pretende d'establir a suya capital (Cherusalem Este). En l'anyo 2011 teneba una población aproximada de 801.000 habitants.

Ye una d'as mas antigas ciudaz d'o mundo, habitada por os cananitas chebuseus antis d'a plegada d'as tribus hebreas en Canaán a primers d'o sieglo XIII aC. Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

## Orichen etimolochico
*Shalom* significa *paz* en hebreu, por lo que Cherusalem, ye un termin ta expresar *ciudat d'a paz*.

## Capital d'Israel
Israel proclamó a Cherusalem capital d'o suyo estau en 1950, y i establió a seu d'a residencia presidencial, o Parlamento israelín (*[[Knesset]]*), a Cort Suprema y atras institucions administrativas. Como a ciudat heba estato dividida entre Israel y Chordania dimpués de l'armisticio d'a guerra arabe-israelina de 1948, ista declaración de capitalidat solo afectaba que a la parte occidental d'a ciudat, que yera l'administrada por Israel.

## Historia
O 15 de chulio de 1099 as tropas cristianas d'a Primera cruzada dentran en a ciudat.

## Cultura
### Puestos santos d'o chudaísmo, cristianismo y l'islam
Cherusalem ye considerada ciudat sagrada por as tres grans relichions monoteístas: o cristianismo, o chudaísmo y l'islam. Ta lo cristianismo ye a on que pedricó Chesús y a on que estió crucificau; ta lo chudaísmo ye a on que lo Rei David establió la capital d'o Reino d'Israel, o puesto d'asentamiento de l'Arca de l'Alianza y a on que lo suyo fillo Salomón d'Israel construyió o Templo, ta on han de dirichir as pregarias; l'islam replega d'istas relichions o caracter sagrau d'a ciudat, a on que miraban os primers musulmans en rezar, antes de pasar a fer-lo cara A Meca.

## Localidaz achirmanatas
*  Praga (Republica Checa).
*  Nueva York (Estaus Unius).
*  Ayabe (Chapón).

## Se veiga tamién
* Cherusalem Este.
* Muro de Cherusalem.
* Santo Sepulcre.


Jerusalem zur Zeitenwende-08-Modell-2010-gje.jpg
Jerusalem-Felsendom-10-2010-gje.jpg
Jerusalem-Al-Aqsa-Moschee-14-Tempelbergzugang Maghrebinertor-2010-gje.jpg
Jerusalem-Grabeskirche-06-Vorhof-2010-gje.jpg
Jerusalem-Paternosterkirche-02-2010-gje.jpg
Jerusalem-Damaskustor-16-Haendler-2010-gje.jpg
Jerusalem-Mauerrundgang-24-Antennen-1985-gje.jpg
Jerusalem-Oelberg-26-Graeber-2010-gje.jpg


## Referencias

## Vinclos externos

* //  Pachina web oficial de Cherusalem.
Gagra

**Gagra** ye una ciudat d'Abkhasia, a l'ueste de Cheorchia, situata en a costa nortoriental d'a mar Negra, a o piet d'os monts d'o Caucaso. O suyo clima subtropical fació de Gagra una popular estación balnearia en a epoca sovietica.

En a baixa Edat Meya bi habió una colonia chenovesa que fació part de Gazera. Dende a guerra d'Abkhasia en a decada de 1990, a ciudat s'ha ito despoblando y arruinando. En 1989 teneba 26.636 habitants, pero actualment en tiene muitos menos debito a la expulsión masiva d'Abkhasia d'a población d'orichen mingreliano y cheorchiano.

## Vinclos externos
* https://web.archive.org/web/20040830214003/http://gagra.iatp.org.ge/index-eng.htm
* http://gagra.narod.ru
Francho Rodés Orquín

**Francho Rodés Orquín** (Sarinyena, 1960) ye un escritor aragonés que ha escrito cuantos libros de poesía y lexicografía en luenga aragonesa. Iste licenciato en Filolochía Hispanica fue profesor en o IES *Biello Aragón* de Samianigo, miembro de l'Academia de l'Aragonés (que en ye vocal d'Investigación) y d'o Rolde *O Caxico*. En agosto de 2009 se'n dio de baixa d'o Consello d'a Fabla Aragonesa y d'o Consello Asesor de l'Aragonés. En lo politico se presento en las eleccions al Senado por Chunta Aragonesista en 1989.

En a decada d'os 1980 publicó os libros de poesía:
**Ascuita, Clamor Bueita*, 1980.
**Segudos poemas*, 1983.
**Armonicos d'aire y augua*, 1986.

Ye coautor d'o libro *"Antroponimos aragoneses"* (1989) y autor d'o *"Bocabulario aragonés d'o botero Pedro Lafuente"*, editato en 1996. En ixe mesmo anyo colaboró en o *"Bocabulario aragonés d'abes d'Europa"*. Ha treballato en o curriculum de luenga aragonesa ta Educación Segundaria que decamín amaneixerá.  Ye coautor d'o *"Bocabulario Monegrino"* (2005), que reculle un numero important de dentratas (bellas 7.700) y de *Un borguil de parolas. Bocabulario Dialeutal Escolar* (2006).

Ha publicato bels articlos entre os que destacan: "O cambeo -m- > -n- en bels morfemas de cuatrena persona" (1999), "Proposa d'una metodolochía lesicolochica de l'aragonés estándar ta zenzias esperimentals con un eixemplo: a tabla periodica d'os elementos" (2004) u bella resenya como "L'aragonés de Sasa de Sobrepuerto" (2006).
En 2007 s'ha encargato d'a traducción y la edición d'o treballo *"El Aragonés Literario a Finales del Siglo XIV. El Testimonio Del Libro Del Trasoro"*, d'a profesora Dawn E. Prince (d'a Iowa State University), publicato en en a revista dichital *EDACAR* (Academia de l'Aragonés). Tamién ye estato o corrector d'a traducción ta l'aragonés d*'[[Ebanchelio|Os cuatre Ebanchelios de Nuestro Siñor Chesucristo]]*, feita por o escolapio P. Pedro Recuenco y publicata en 2008.

En 2016 publicó la edición critica d'o Libro del Trasoro de Brunetto Latini (colección Larumbe, Prensas de la Universidad de Zaragoza, 2 volumens), con un estudio lingüistico y un vuedau lexico.

## Referencias
Matematica discreta

**Matematica discreta** ye a parti d'as matematicas encargada d'o estudio d'os conchuntos discretos: finitos u infinitos numerables.

Por un regular se incluyen os siguients temas d'estudio:

* Lochica.
* Teoría de conchuntos.
* Teoría de grupos.
* Teoría d'os grafos.
* Combinatoria y prebabilidat.
* Analís de bel algorismo.
* Teoría d'a información.
Xangai

**Xangai** (en chinés: 上海, en pinyin: Shànghăi) ye a ciudat mas gran d'a Republica Popular China y se troba situada a lo sud d'o delta d'o río Yangtze. En chinés, as abreviaduras de Xangai son *Hù* (tradicional: 滬, simplificau: 沪) y *Shēn* ( 申 ). 

Administrativament, Xangai ye una d'as cuatre municipalidaz d'a Republica Popular China que son totas ellas administradas dreitament por o gubierno central d'o país. Xangai ye a capital economica de China y tien mas de 4.000 grataciels. Ocupa una superficie de 6.340,5&nbsp;km²; y poseye una población de bels trece millons d'habitants 2003.

O puerto de Xangai ye un puerto que combina una parte fluvial y una atra parte maritima, y en l'actualidat yel o puerto mas gran d'o mundo seguntes o movimiento de mercancias, mesuradas en TEU.

## División administrativa


A ciudat ye dividida en 18 districtos y 1 condau.

Nueu d'istos districtos urbans son situaus en a comarca de "Puxi", u parti antiga d'a ciudat, a l'ueste d'o río Huangpu.


  Districto de Huangpu (黄浦区;&nbsp; Huángpǔ Qū). 
  Districto de Luwan &nbsp;(卢湾区 Lúwān Qū). 
  Districto de Xuhui(徐汇区 Xúhuì Qū). 
  Districto de Changning (长宁区 Chángníng Qū). 
  Districto de Jing'an &nbsp;(静安区 Jìng'ān Qū). 
  Districto de Putuo(普陀区 Pǔtuó Qū). 
  Districto de Zhabei (闸北区 Zháběi Qū). 
  Districto de Hongkou. 
  Districto de Yangpu (26472;浦区 Yángpǔ Qū). 


"Pudong",districto a l'este d'o río&nbsp; Huangpu.


  Distrito de Pudong&nbsp; (浦东新区 Pǔdōng Xīn Qū), situau en a parti nueva de Xangai — d'o condau de Chuansha dica 1992.


8 districtos son ciudaz satelite, suburbans u rurals:


  Baoshan (宝山区 Bǎoshān Qū) — condau de Baoshan dica 1988.
  
  Minhang (闵行区 Mǐnháng Qū) — condau de Shanghai dica 1992.
  
  Jiading (嘉定区 Jiādìng Qū) — condau de Jiading&nbsp; dica 1992. 
  
  Jinshan (金山区 Jīnshān Qū) — condau dica 1997. 
  
  Songjiang (松江区 Sōngjiāng Qū) — condau dica 1998.
  
  Qingpu(青浦区 Qīngpǔ Qū) — condau dica 1999. 
  
  Nanhui (南汇区 Nánhuì Qū) — condau dica 2001.
  Fengxian(奉贤区 Fèngxián Qū) —&nbsp; condau dica 2001.


En a isla de Chongming:


  Condau de Chongming&nbsp; (崇明县 Chóngmíng Xiàn). 


## Esporte
### Equipos
D'entre los suyos equipos esportivos cal destacar o Xangai Shenhua F.C. y o Xangai Port, que chugan en a superliga masculina de fútbol, y lo Xangai Sharks, que chuga en a Chinese Basketball Association.

### Competicions esportivas
D'entre as muitas competicions que se i celebran cal destacar o GP de China de Formula 1, disputau cada anyo en o circuito Internacional de Xangai, y lo Máster de Xangai de tenis.

## Cultura
Se i celebra lo Festival Internacional de Cine de Xangai.

## Puntos d'intrés
* O Bund.
* Museu de Xangai.
* O Templo d'o Buda de Chade.
* A torre Jin Mao.
* O Chardín Yuyuan.
* O Templo Jing’an.

## Localidaz achimanadas
* 1979:  Rotterdam (Países Baixos).
* 1988:  São Paulo (Brasil).
*  Chicago (Estaus Unius).

## Vinclos externos
Ricardo Mur Saura

**Ricardo Mur Saura** ye un antropologo y escritor, naixito de  Zaragoza en 1962, anque criato durante la suya nineza en Pandicosa, estudió Machisterio, Filosofía y Teolochía, y Cheografía y Historia. As suyas especialidaz son a relichiosidat popular, l'arquitectura romanica y a etnolochía. Como mosén, fa de parroco y capellán de muitos lugars y lugarons de la comarca de la Tierra de Biescas. Uei, tamién ye profesor de Relichión en o C.R.A. *Alto Gállego*, en a sección de l'I.E.S. *Biello Aragón*, y en a Escuela de Teolochía de l'Obispau de Chaca.

Ye autor, antimás, de muitas publicacions de conchunta con atros autors, asinas como de bels cincientos articlos de temas d'arte, luengua, historia y antropolochía en cuantas revistas y publicacions, como: "Artosilla, en el corazón de La Guarguera" (1995), "Ibort, en tierras del Gállego" (1996), "Susín y la ermita de Nuestra Señora de las Eras" (1997), "Medianeta, un despoblado de Soduruel" (1998), "Por la sierra de Estaún" (1999), "Ubicación de los monasterios aragoneses" (2000), "Viaje a la cuna de Santa Orosia" (2002) u "Memoria sobre el camino histórico de Jaca a Yebra de Basa: o camino del pastor" (2008).

## Obras publicatas
Ha publicato muitos libros: *O mundo de ro ninón... en Panticosa* (Zaragoza, 1981), *Geografía del voto a San Indalecio* (Chaca, 1991), *En torno a la Virgen de la Cueva* (Chaca, 1992), *Detrás de Uruel. Por los pueblos de Mosen Benito* (Zaragoza, 1996), *Con o palo y o ropón* (Chaca, 1996), *Montañas Profundas* (Uesca, 2002)... Tamién ye autor d'una traducción inedita de lo Nuevo Testamento en aragonés panticuto. O zaguero libro publicato (2004) ye una novela historica que leva por títol *Aquers tiampos tan enrebullatos*.
Signo d'o zodiaco

En l'astrolochía occidental, os **signos d'o zodiaco** representan doce segmentos u divisions iguals d'o zodiaco. Seguntes a teoría astrolochica, os fenomenos celestials reflectan u gubiernan as actividaz humanas por o prencipio d'o macrocosmos y o microcosmos, asinas que os doce signos se fan servir ta representar doce personalidaz basicas d'as personas.

## Os signos tradicionals
* Aries, u o Mardano (21 de marzo - 20 d'abril) - Signo de fuego d'a primavera. 
* Tauro, u o Toro (21 d'abril - 20 de mayo) - Signo de tierra d'a primavera. 
* Cheminis u os Chiminucos (21 de mayo - 20 de chunio) - Signo d'aire d'a primavera. 
* Cancro, u o Cangrillo (22 de chunio - 22 de chulio) - Signo d'augua d'o verano. 
* León, u o Leo (23 de chulio - 23 d'agosto) - Signo de fuego d'o verano. 
* Virgo, u a Virchen (24 d'agosto - 22 de setiembre) - Signo de tierra d'o verano.
* Libra, u a Balanza (23 de setiembre - 23 d'octubre) - Signo d'aire de l'agüerro. 
* Escurpión, u l'Arraclau (24 d'octubre - 22 de noviembre) - Signo d'augua de l'agüerro. 
* Sachitario, u l'Arquero (23 de noviembre - 21 d'aviento) - Signo de fuego de l'agüerro. 
* Capricorno, u a Crapa (23 d'aviento - 21 de chinero) - Signo de tierra d'o hibierno. 
* Acuario, u l'Auguador (21 de chinero - 19 de febrero) - Signo d'aire d'o hibierno. 
* Pisces, u os Peixes (20 de febrero - 20 de marzo) - Signo d'augua d'o hibierno.

## Os signos d'o zodiaco en fuents aragonesas
En o "Libro d'el Trasoro" dicen:
Birmania

**Birmania** u **Myanmar** ye un país y estau d'o sud-este asiatico, con capital en a ciudat de Naypyidaw dende 2005.

## Mugas
Birmania muga con Bangladesh, India, China, Laos y Tailandia y a l'este presenta una costa luenga en contacto con o golfo de Bengala y a mar d'Andamán.

## Mencions en fuents aragonesas
A sola mención de Myanmar en aragonés medieval ye en a traducción aragonesa d'o "Libro de Marco Polo":

## Organización politico-administrativa
Myanmar u Birmania ye dividida en siet estaus y siet rechions, dinantes clamadas divisions. As rechions son predominantment Bamar (ye decir, habitadas prencipalment per lo grupo etnico dominant de Myanmar). Os estaus, en esencia, son rechions que ahuespan minorías etnicas particulars.

## Esporte
* *Categoría principal*: Esporte en Birmania.

### Birmania en os Chuegos Olimpicos
*  en os Chuegos Olimpicos.
* *Categoría principal:* :Categoría:Birmania en os Chuegos Olimpicos.

Birmania en os Chuegos Olimpicos ye representada per lo Comité Olímpico Nacional y Esportivo Burkinés, creau en l'anyo 1947 y miembro d'o Comité Olimpico Internacional dende ixe mesmo anyo. Participó por primera vegada en os Chuegos de Londres 1948. Dende alavez particicipa de forma consecutiva dica l'actualidat, exceptuando los Chuegos Olimpicos de Mont-reyal 1976 en os cuals se sumó a lo boicot masivo d'os países africans como protesta per la participación de Sudafrica, an se realizaba una segregación racial conoixida como *[[Apartheid]]*. Os suyos millors resultaus los ha obteniu en halterofilia, an beluns d'os suyos atletas han aconseguiu un diploma olimpico (entre os ueito primers).

En los Chuegos Olimpicos d'Hibierno no ha participau en garra edición dica l'actualidat (2025).

## Referencias

## Vinclos externos
Lorda

:*Iste articlo ye sobre una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus; ta atros usos, se veiga *'Lorda (desambigación)**''.

**Lorda*' (*Lorda*  en [[idioma occitán|occitán]]; *Lourdes'' en francés) ye una ciudat francesa, situata en o departamento d'Altos Pireneus. Se troba en tierras occitanas, a piet d'os Pireneus, amanata a Aragón, dende o cual os accesos son fácils per a banda de Chaca u per Bielsa. A suya población ye de 15.254 habitants (2007) en una superficie de 37 km², con una densidat de población de 411 hab/km².

En o suyo termín municipal ye situau lo santuario de Nuestra Sinyora de Lorda, un complexo relichioso que abraca bellas ilesias, capiellas, viacrucis, y cientos d'hotels y botigas, estando o punto de pelegrinache mas important de Francia pa os catolicos, y un d'os prencipals en o mundo.

Fueras de l'intrés relichioso, a ciudat conta con un castiello fortificato medieval.

## Santuario de Nuestra Sinyora de Lorda
Se conta que en febrero de 1858 a Virchen María apareixió debant d'una misacha de 14 anyos que se deciba Bernadeta Sobirós en a remota tuta de Massavielha. A estatua d'a Virchen de Lorda s'erichió en ixe puesto en 1864. Luego a capiella se cambió per una basilica de pelegrinache. Bernadeta Sobirós dentró en o monesterio de Nevers en 1866 y fue canonizata en 1933.

Cada anyo, de marzo ta d'octubre, o santuario de Nuestra Sinyora de Lorda ye un centro de pelegrinaches en masa, venitas d'Europa y d'altros cabos d'o mundo. Se creye que l'augua d'a fuent d'a grota poseye propiedaz curativas. A Ilesia Catolica Romana en ha reconoixito oficialment 66 curacions miraglosas.

## Demografía

## Se veiga tamién
* Nuestra Sinyora de Lorda
* Bernadeta Sobirós
* Santuario de Lorda
* Museu Pirinenco

## Vinclos externos
* Portalada d'os sitio web oficial de Lorda.
* O sitio web oficial d'o santuario de Lorda
Ana Labordeta

:*Ta atros emplegos de l'apelliu *'Labordeta** se veiga **Labordeta**.''



**Ana Labordeta*' ye una [[actriz]] [[Aragón|aragonesa]], naixita de [[Teruel]] o [[19 de chulio]] de [[1965]]. De vocación tardana, a suya carrera profesional se centra en o mundo d'o [[teatro]], anque tamién ha participato en bellas cintas y [[Serie de televisión|series de televisión]]. A suya entrepitación como *Carlota* en a obra *23 centímetros* la fació ganadora d'o [[Premio Miguel Mihura]] d'a SGAE en l'anyo [[2003]], premio que s'atorga a la millor actriz d'una obra nueva concebita per bel autor [[Espanya|espanyol]].

Bellas obras de teatro en as que ha participato: *Después de la lluvia*, *Marat Sade*, *El mercader de Venecia*, *Comedias Bárbaras*, *La Orestíada*, *El visitante*, *La Señá Rosita*, *Retablillo de Don Cristóbal*, *La hermana pequeña*, *23 centímetros*, *Los puentes de Madison*, *Excusas*.

Bellas series de televisión en as que ha participato: *Hermanos de leche*, *Policías*, *Robles investigador*, *Motivos Personales*.

Ye filla de [[José Antonio Labordeta Subías|José Antonio Labordeta]], chirmana d'a escritora [[Angela Labordeta]] y [[Sobrino|sobrina]] d'o poeta [[Miguel Labordeta]].

== Filmografía ==
**La huella del crimen 2: El crimen de Don Benito*  (1990) *Chuglar*.
**Oh, cielos* (1994) *Elvira*.
**Una casa en las afueras* (1995)  *Marta*.
**Una obra maestra*  [títol internacional en anglés: *Masterpiece*]  (2000).
**Primer y último amor*  [títol internacional en anglés: *First and Last Love*]   (2002)  *Cecilia*.
**Soldados de Salamina*  [títol internacional en anglés: *Soldiers of Salamina*]  (2003) *Treballadora d'a residencia de Cherona''.
O chilo

***O chilo*** (*Skrik*, en noruego, 1893) ye un d'os cuadros mas conoixitos d'o expresionismo, y una d'as prencipals obras de l'artista y pintor noruego Edvard Munch. Simboliza l'hombre moderno sozmeso a una crisi d'angustia existencial. O paisache d'o fondo ye o fiordo d'Oslo, visto dende o tozal d'Ekeberg.

Munch fació cuatre versions d'o cuadro, estando-ne as mas conoixitas una feita con tempera sobre cartón (Museu Munch d'Oslo), y una feita con olio, tempera y pastel sobre cartón (Galería Nacional d'Oslo). A tercera versión perteneix tamién a o Museu Munch, y a cuatrena ye en una colección particular.

Respective a *O chilo*, Munch escribió:

O 12 de febrero de 1994, roboron o cuadro d'a Galería Nacional. En primeras se sospeitó d'os activistas antialbortistas de Noruega, pero a sospeita resultó falsa. Tres meses dimpués, demandaban 1 millón de dólars americanos a o gubierno noruego per o cuadro, pero lo gubierno i refusó. Retroboron o cuadro lo 7 de mayo per meyo d'una operación d'a policía noruega en colaboración con a policía britanica y o Museu Getty.

En 1996, o cuadro estió d'inspiración ta Wes Craven en a cinta clamata *[[Scream]] (O chilo)* a l'hora de creyar a mascarota que i porta l'asasinador.

O 22 d'agosto de 2004, roboron a man armata la versión mas conoixita d'o Museu Munch, a la vegada que un altro cuadro de Munch, *[[A Madonna]]*. Seguntes o diario sueco *[[Svenska Dagbladet]]*, o cuadro ye estato cremato.

## Vinclos externos
* Museu Munch.
* https://web.archive.org/web/20050503173603/http://www.norvege.be/culture/painting/munch.htm.
Eurasia

**Eurasia** ye o nombre d'o supercontinent cheografico formato por as rechions historicas d'Europa y Asia. A muga natural entre istas dos son os Monts Urals.

La mes gran part d'Eurasia ye en a placa euroasiatica, producto d'a fusión d'atras placas menor d'entre historia cheolochica. Manimenos, la placa euroasiatica no incluye tot o continent cheografico dito Eurasia ni toz los archipelagos d'as suyas marguins, podendo destacar como excepcions:
*Lo subcontinent indio perteneixe a una placa propia que tiene un movimiento solidario con Australia y a vegadas se consideran en conchunto placa indo-australiana.
*La Peninsula arabica perteneixe a una placa propia desgallada d'a placa africana en os zaguers periodos d'o Cenozoico.
*Filipinas perteneixe a una placa propia.
*A punta este de Rusia cerca d'o estreito de Bering perteneixe a la placa nortamericana.

## Referencias
Oceanía

**Oceanía** ye una división d'a Tierra, considerada un continent, formada por Australia y por las grans islas de Papua-Nueva Guinea y Nueva Zelanda, asinas como tamién una cuantas islas mas chicotas, a ormino coralinas y d'orichen volcanico, distribuidas por l'Oceano Pacifico, encara que se considera que las islas mas amanadas a Asia fan parte d'iste zaguer. Muga con l'Oceano Indico a l'ueste, l'Oceano Antarctico a lo sud y l'Oceano Pacifico a l'este, amás de con atras mars.

Con una superficie terrestre de 9.008.458 km² ye o continent con una superficie mas chicota, encara que si se para cuenta d'a superficie incluindo-ie tamién as mars, ocupa alto u baixo o 35% d'a superficie total d'o planeta. A suya población estimada ye de bels 32.000.000 d'habitants, con una densidat de población de 6 hab/km².

## Esportes

Los dos esportes mas populars son lo rugby y lo fútbol, dimpués lo surf, la natación, lo basketbol y lo béisbol encara que tamién esportes heredaus de l'imperio britanico como lo críquet y cualques esportes locals y tradicionals chugaus per nativos, son tamién esportes practicaus per los pobladores d'Oceanía.

### Campionatos
Os campionatos internacionals mas importants d'a rechión son os Chuegos d'o Pacifico.

## Referencias

## Vinclos externos
America d'o Norte

**America d'o Norte** u tamién ** Nortamerica**, ye un subcontinent que fa parte d'o continent d'America y que s'estendilla por l'Hemisferio Occidental dende l'oceano Glacial Arctico por o norte, dica la muga de Mexico con Guatemala y Belize por o sud, estando a la vegada delimitau por l'oceano Pacifico a l'ueste, y por l'oceano Atlantico a l'este. Se considera que America Central no en fa parte, a diferencia d'os cheografos de países anglo-saxos, que incluyen America Central en America d'o Norte, que seguntes ista concepción plega asinas dende Alaska dica l'istmo de Panamá (incluyindo-ie tamién as Antillas). Tamién de vegatas se considera que Mexico no en fa parte, estando adhibito seguntes istas concepcions a America Central, mas que mas por consideracions de tipo cultural, en estar Canadá y Estaus Unius países anglo-parlants y Mexico un país hispano-parlant. Sindembargo, ta la mayor parte d'a comunidat cientifica d'America d'o Norte en fan parte os estaus de Canadá, Estaus Unius y Mexico.

## Referencias
America d'o Sud

**America d'o Sud**, tamién clamada **Sudamerica**, ye un subcontinent trescruzau por l'Ecuador, con a mayor parti d'a suya aria en l'hemisferio sud. Ye situau entre l'oceano Pacifico y l'oceano Atlantico. Se gosa considerar, parando cuenta de motivos politicos, que s'entendilla enta lo sud dende la muga de Colombia con Panamá dica o cabo d'Hornos, encara que parando cuenta nomás que de criterios purament cheograficos una chicota parte de territorio colombiano faría parti d'America Central; tanimientres, en a tradición cultural anglosaxona, consideran que America d'o Sud y America d'o Norte son dos continents deseparaus, en considerar America en o suyo conchunto como una mena de "supercontinent".

Asinas, fan parte d'America d'o Sud os territorios d'Archentina, Bolivia, Brasil, Chile, Colombia, Ecuador, Guyana, Paraguai, Perú, Surinam, Uruguai y Venezuela, como estaus sobirans, amás d's territorios dependients d'as islas Malvinas, islas Cheorchias d'o Sud y Sandwich d'o Sud  y isla Ascensión (dependients d'o Reino Uniu), Guayana Francesa (dependient de Francia), as islas ABC (Aruba, Bonaire y Curaçao, dependients d'os Países Baixos), y tamién a isla Bouvet, una dependencia de Noruega. De vegadas bi ha qui considera que tamién Panamá y Trinidad y Tobago fan parte dÀmerica d'o Sud.

Bi ha dos elementos cheograficos destacaus, a cordelera d'os Andes en dirección norte-sud y cuasi paralela a la costa de l'oceano Pacifico, y lo río Amazonas a l'este, desauguando en l'oceano Atlantico.

## Esporte
L'asociación d'os comités olimpicos nacionals d'os países sudamericans ye a Organización Esportiva Sudamericana (ODESUR d'as suyas siglas en castellano) y tiene como misión promocionar os prencipios d'o movimiento olimpico.

La competición mas important que se i celebra en Sudamerica ye os Chuegos Sudamericans, que ye un escayecimiento esportivo celebrau cada cuatro anyos pareixiu a os Chuegos Olimpicos pero limitau pa países y esportistas sudamericans.

L'esporte mas popular ye lo futbol y ye representau per a Confederación Sudamericana de Fútbol. Lo torneo mas important a livel de seleccions nacionals ye a Copa America, mientres que a livel de clubs ye la Copa Libertadores d'America.

## Referencias

## Vinclos externos
Antarctida

L**'Antarctida** u **Rechión Antarctica** ye un gran espacio ignorato en l'antigüidat y que os cartografos d'ixos tiempos clamoron ***Terra Incognita Australis*** u, o que ye lo mesmo: tierra incognita d'o sud. Fa 2.500 anyadas os griegos ya charraban d'ella, entrefilando-se a suya existencia.

A Rechión Antarctica abraca dende os 60° de latitut sud, y abasta: l'Oceano Glacial Antarctico, archipelagos, islas y o continent, que tien una forma cuasi circular de 4.500 kilometros de diametro y tien dos grans dentradas que forman una estreita peninsula en forma de "S", prochectada sobre a estrimera austral d'o continent sudamericano.

O 98% d'a suya superficie esta cubierta per chelo.

## Galería de fotos

Imachen:huron.jpg|Nebero Huron, Estreito McFarlane y Isla Greenwich.
Imachen:Ohridski-2.jpg|Base Antarctica.
Imachen: 061212-nordkapp.jpg
Imachen:GletscherMM.jpg
Imachen:Fryxellsee Opt.jpg
Imachen:Mount Erebus Aerial 2.jpg
Imachen:Aurore australe - Aurora australis.jpg


## Referencias

## Vinclos externos

* L.L. Ivanov et al, Topographic map of Livingston Island and Greenwich Island
* Comisión bulgara ta la toponimia antarctica
America

**America**, as **Americas**, u lo ***Nuevo Mundo*** ye un continent u división d'o mundo que s'estendilla en l'hemisferio occidental d'a Tierra dende l'Oceano Glacial Arctico por o norte dica cuasi l'Oceano Glacial Antarctico por o sud, y ye a la suya vegata delimitato por l'Oceano Pacifico a l'ueste, y por l'Oceano Atlantico a l'este.

Ye formata por dos subcontinents: America d'o Norte, que incluye a la suya vegata a Centroamerica, y America d'o Sud.

## Luengas

O numero total de luengas d'America blinca d'as 500, entre idiomas, dialectos y *patois*. Os prencipals son os idiomas d'os países colonizadors europeus seguitos por as luengas d'as prencipals culturas andinas.

* O castellano ye charrato por mas de 360 millons de personas en Mexico, Centroamerica y America d'o Sud. Existen importants comunidaz de hispanofablants en Estaus Unius y en bellas islas d'o Caribe.
* L'anglés ye charrato por 352 millons de personas. Ye oficial en Estaus Unius, Canadá, Belize, Guyana y atros territorios d'o Caribe.
* O portugués ye oficial en Brasil, con 185 millons de fablants.
* O francés ye fablato en bellas islas d'o Caribe, en Quebec (Canadá) y en a Guayana Francesa.
* O quichua ye una luenga nativa con 12 millons de fablants, ye a luenga oficial de Bolivia y de Perú con minorías de fablants en   en Chile, Colombia y Archentina. O aimara fablato por mas de 2 millons de personas, tamién ye idioma oficial en Bolivia y parcialment oficial en Peru.
* Atras luengas amerindias fablatas por milions de personas son o guaraní, oficial en Paraguay y con 8 millons de fablants, o náhuatl con 1,5 millons de fablants en Mexico a on tamién tienen 6,5 millons de fablants as luengas mayas, 800.000 fablants o zapoteco, y 500.000 o mixteco
* De entre as luenguas amerindias norteamericanas que encara son parlatas cal destacar os siguents grupos de luengas: as luenguas iroquesas, as luenguas sioux ‎u dakota, y as luenguas atabascanas.
Continent

Un **continent** ye una gran masa de tierra deseparada d'atros por oceanos. A Tierra en tien cuatro: America, Antartida, Oceanía y Eurafrasia.

A sobén istas grans masas son subdivididas, como l'amuestra la siguient tabla, ya sía cheograficament u cultural (a división Asia/Europa).
* **[[America]]**- Deseparau d'o continent Eurafrasia por o nord-ueste en o estreito de Bering y partiu tradicionalment en dos subcontinents por a canal de Panamá: Nortamerica y Sudamerica.
** Nortmerica - En l'hemisferio nortoccidental. Incluye tamién a Centroamerica dende l'Istmo de Tehuantepec.
** Sudamerica - S'estendilla dende lo sud d'a canal dica lo cabo d'Hornos.
* **[[Antarctida]]**- En o polo sud, deseparau d'America por o cabo de Hornos.
* **[[Eurafrasia]]**, deseparau d'America por o nord-este en o estreito de Bering, con Oceanía enta lo sud-este por l'oceano Indico.
** Africa - Muga con Eurasia por a canal de Suez (Echipto) y deseparada d'él por o estreito de Chibraltar (Espanya, Marruecos), estendillando-se enta lo sud-ueste dica lo cabo de Buena Esperanza (Surafrica)
** Eurasia - Deseparau d'Africa por a Canal de Suez y l' Estreito de Chibraltar. La dividen tradicionalment en dos mitaz, a los dos costaus d'os Monts Urals:
*** Asia - S'estendilla enta l'este y nord-este dica l'estreito de Bering y l'oceano Indico
*** Europa - S'estendilla enta lo ponient dica la peninsula Iberica (Espanya, Portugal)
* **[[Oceanía]]**- A lo sud-este d'Eurafrasia, entre los oceanos Indico y Pacifico.

## Historia
Fa decenas de millons d'anyadas, i heba nomás un continent en o nuestro planeta, clamau Panchea (d'o griego *toda la Tierra*). A teoría d'a tectonica de placas explica cómo las diferents *placas* que se creyoron en Panchea se'n estieron deseparando dica arribar a la formación que tienen os continents hue lo día.

## Vinclos externos

* Simulación d'a deriva d'os continents.
America Latina

**America Latina** u **Latinamerica** (distinga-se de **[[Hispanoamerica]]** y **[[Iberoamerica]]**) ye o conchunto de países d'America que estioron antigas colonias de países d'Europa a on se charran as luengas romances, actuals Espanya, Portugal u Francia, ye decir castellano, portugués u francés. O chentilicio que d'ordinario s'emplega ye *latinamericán*.

Eixemplo antiparti ye a Canadá de parla francesa que a sobén no ye replecada en ista denominación, encara que a vegadas os mesmos habitants de Quebec se sienten replecaus en este termin.

## Veyer tamién
* America.
* Hispanoamerica.
* Iberoamerica.
* Caribe.
* Carta Democratica Interamericana.
* Unión Latina.

## Vinclos externos
Luxemburgo

O **Gran Ducau de Luxemburgo** ye un país d'o nord-ueste d'Europa que fa parte d'a Unión Europea (UE).

Muga con Francia, Alemanya y Belchica.

## Divisions administrativas

### Districtos

Luxemburgo yera dividiu en 3 districtos:
* Dikrech.
* Gréiwemaacher.
* Luxemburgo.

### Cantons

Istos antigos districtos son dividius en 12 cantons.

* Districto de Dikrech.
** Cantón de Klierf.
** Cantón de Diekirch.
** Cantón de Réiden.
** Cantón de Veianen.
** Cantón de Wolz.
* Districto de Gréiwemaacher.
** Cantón d'Iechternach.
** Cantón de Gréiwemaacher.
** Cantón de Réimech.
* Districto de Luxemburgo.
** Cantón de Kapellen.
** Cantón d'Esch-Uelzecht.
** Cantón de Luxemburgo.
** Cantón de Miersch.

### Comunas
Os cantons se dividen en comunas, a división administrativa menor en Luxemburgo.

**Ciudaz de Luxemburgo por población**.

## Esportes
*  en os Chuegos Olimpicos.

Os esportes con mes exitos internacionals son o ciclismo con tres ganadors en o Tour de Francia (François Faber en 1909, Nicolas Frantz en 1927 y 1928, y Charly Gaul en 1958, antimás d'os chermans Andy y Fränk Schleck), y o esquí con Marc Girardelli ganador d'a Copa d'o Mundo d'esquí y dos medallas d'archent en os Chuegos Olimpicos d'Hibierno.

Luxemburgo a ganato dos medallas olimpicas en os Chuegos Olimpicos de verano (una d'archent de Joseph Alzin en halterofilia en Anvers 1920 y una d'oro de Josy Barthel en atletismo en Helsinki 1952) y dos medallas d'archent en os Chuegos Olimpicos d'hibierno (Marc Girardelli en esquí en Albertville 1992).

## Referencias
Chipre

**Chipre** (en griego: Κύπρος, *Kypros*; en turco: Kıbrıs) ye una isla d'a mar Mediterrania situada 113 km a lo sud de Turquía y 120&nbsp;km a l'ueste de Siria a on se clava la **Republica de Chipre**, un estau internacionalment reconoixiu, pero que nomás controla que los dos tercios d'o sud d'a isla. O tercio norte fue ocupau por Turquía en 1974, establindo-ie la **[[Republica Turca d'o Norte de Chipre]]**. Este zaguer territorio ye reconoixiu nomás que por Turquía. En a isla tamién se i troban os enclaus sobirans d'o Reino Uniu d'Acrotiri y Dhekelia.

## Toponimia
O nombre de *Chipre* tien relación con o nombre d'o cobre u arambre en griego. En aragonés medieval s'escribiba *Chipre* u *Gipre*, como en a versión A d'as *[[Cronicas d'os Chueces de Teruel]]*.

## Organización politico-administrativa
A Republica de chipre se troba dividida en seis districtos: Famagusta, Kyrenia, Larnaca, Limassol, Nicosia y Pafos. Tanimientres, ista división ye parcialment teorica, en trobar-se realment os districtos de Famagusta y Kyrenia (amás d'una part d'o districto de Nicosia) baixo lo control de l'autoproclamada "Republica Turca d'o Norte de Chipre". En no estar reconoixida dita republica internacionalment, a toz os efectos se considera que toda la isla fa parte d'a Republica de Chipre.

A la vegada, cada districto se subdivide en municipios, que pueden estar municipios rurals u municipios urbanos. Existen 33 municipios urbanos, con un alcalde y un concello esleyius cada cinco anyos, a on l'alcalde poseye toz os poders executivos, y 549 municipios rurals, con atribucions mas restrinchidas.

## Esporte
* *Categoría principal*: Esporte en Chipre.

### Chipre en os Chuegos Olimpicos
*  en os Chuegos Olimpicos.
* *Categoría principal:* :Categoría:Chipre en os Chuegos Olimpicos.

Chipre en os Chuegos Olimpicos ye representada per lo Comité Olimpico Nacional de Chipre, creau en l'anyo 1978 y miembro d'o Comité Olimpico Internacional dende ixe mesmo anyo.  Os suyos esportistas participoron por primera vegada de forma independient en os de Moscú 1980 y participa de forma ininterrumpida dica l'actualidat (2025). En a suya participación en las edicions de Chuegos de verano o país ha obteniu un total de 2 medallas d'archent en esgrima.

## Referencias

## Vinclos externos
Serbia y Montenegro

**Serbia y Montenegro** (*Srbija i Crna Gora*, oficialment *Државна заједница Србија и Црна Гора / Državna zajednica Srbija i Crna Gora*) estió un estato europeu formato por as actuals republicas de Serbia y Montenegro. Mugaba con Albania, Macedonya d'o Norte, Bulgaria, Rumanía, Hongría, Croacia y Bosnia y Herzegovina.

Dende o 4 de febrero de 2003 la antiga "Republica Federal de Yugoslavia" cambió lo suyo nombre por Serbia y Montenegro.
Deixó d'existir oficialment o 3 de chunio de 2006, calendata en a que Montenegro proclamó a suya independencia dimpués d'un referendum celebrato lo 21 de mayo de 2006 en o cual lo 55% d'a población de Montenegro refirmó a independencia d'o suyo país.


Image:Scg01.png
Image:Scg02.png


## Referencias
Bandera europea

A ** bandera d'a [[Unión Europea]]** tien doce estrelas doratas sobre fundo azul (definición heraldica).

As doce estrelas son de cinco puntas y son en cerclo, representando a unión d'os pueblos d'Europa. O suyo acomodo equivale a lo d'as horas en a esfera d'un reloch. En distintas tradicions doce ye un numero simbolico que representa a integridat encara que tamién ye o numero de meses de l'anyo y o numero d'horas que apareixen en a cara d'o reloch. O cerclo ye, entre atras cosas, un simbolo de unidat.

O numero d'estrelas no ye relacionato con o numero de países que forman a Unión. Por ixo a bandera no cambeya cuan s'enampla a Unión Europea.
Comarcas d'Aragón

**Lista de [[comarca]]s d'a comunidat autonoma d'[[Aragón]].**

## Densidat d'as comarcas
A comarca que tien mas población y densidat de población ye a Comarca Central amás d'a suya aria metropolitana. En a resta d'as provincias, a mayor densidat de población no se troba en as capitals: en a provincia de Uesca ye a Cinca Meya, con una densidat de población de 41 hab/km² y en a provincia de Teruel ye o Baixo Aragón, con una densidat de población de 23 hab/km².

## Listas de municipios d'Aragón por provincias
*Lista de municipios de Uesca.
*Lista de municipios de Teruel.
*Lista de municipios de Zaragoza.

## Vinclos externos
*Portal d'as comarcas d'Aragón.
Provincia de Zaragoza

A **provincia de Zaragoza** ye una provincia situata en o norte d'Espanya y en o centro d'a comunidat autonoma d'Aragón. Muga con as provincias de Leida, Tarragona, Teruel, Guadalachara, Soria, La Rioja, Navarra y Uesca.

A ciudat de **[[Zaragoza]]** ye a capital d'a provincia y d'a Comunidat Autonoma d'Aragón.

En 2010 a población yera de 973.252 habitants en a provincia, 675.121 d'éls en a capital. A densidat de población yera en 2010 de 56,34 habitants/km².

## Prencipals municipios por población

## Se veiga tamién
* Lista de municipios de Zaragoza
* Lista de comarcas d'Aragón

## Referencias
Provincia de Teruel

**Teruel** (en catalán *Província de Terol*) ye una provincia situata a o sud d'a Comunidat Autonoma d'Aragón, con capital en a ciudat de Teruel. A suya superficie ye de 14.809&nbsp;km², y a suya población ye de 141.091 habitants (2003), d'os cuals a cuatrena parti viven en a capital. A suya densidat de población ye de 9,53 hab./km². Tien 236 municipios, d'os cuals a metat son lugars de menos de 200 habitants.

De cheografía monteriza, o suyo clima ye un d'os mas duros d'Europa por a suya sequera y por as diferencias termals de 20 graus en pocas horas en bellas epocas de l'anyo. En a capital os records de temperatura son de 39° (3 de chulio de 1994) y -19° (26 d'aviento de 2001).

A suya economía s'alaceta prencipalment en o cautivo de cerials y en o turismo. En o sector industrial no ha tenito un desarrollo industrial completo. En tien dos estacions d'esquí: Chabalambre y Valdelinars, as dos en as sierras de Chabalambre y Gúdar a o sud d'a provincia.

Como reyación a la despoblación y a o baixo desarrollo economico, existe un movimiento ciudadán clamato *[[Teruel Existe]]* ta impulsar a provincia.

## Comarcas teruelanas
Baixo Martín, Xiloca, Cuencas Meneras, Andorra-Sierra d'Arcos, Baixo Aragón, Comunidat de Teruel, Mayestrato, Sierra d'Albarracín, Gúdar-Chabalambre, Matarranya.

## Prencipals municipios por población

## Teruelanos famosos
* Luis Buñuel.
* Antonio Balaguer Pascual.
* Juan García Iranzo.
* David Civera.
* Javier Sierra Albert.

## Articlos relacionatos
* Lista de municipios de Teruel
* Rota d'o tambor y d'o bombo

## Vinclos externos
*  Teruel Dichital
*  teruel.org
*  Teruel existe
*  Directorio

## Referencias
Provincia de Uesca

**Uesca** (en castellano *Huesca*, en catalán *Osca*) ye una provincia d'o Norte d'Espanya, en a parti norte d'a comunidat autonoma d'Aragón. Muga con as provincias de Leida, Zaragoza, y Navarra, y con Francia.

En a suya superficide de 15.636 km² son incluitos 202 municipios que suman una población de  y con una densidat de población de .

A suya capital ye a ciudat de Uesca, a on vive cuasi una cinquena parti d'a población.

## Comarcas

## Prencipals municipios por población

## Veyer tamién
* Lista de municipios de Uesca.
* Os Pireneus.

## Vinclos externos

* Deputación de Uesca.
* Uesca Web.

## Referencias