open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Saarbrücken

**Saarbrücken** (en francés *Sarrebruck*, en franco renano *Saarbrigge*) ye la capital d'o estato federato de Sarre (en alemán: *Saarland*).

## Clima
Saarbrücken presenta un clima templau oceanico que ye marcau por a suya leixanía d'a costa. O livel anyal de precipitacions ye abundant y relativament estable a lo largo de l'anyo, con una meya anyal de 863&nbsp;mm. Por unatro costau, a humedat relativa meyana ye d'o 79 por ciento. I hai una meya anyal d'1.607 horas de sol, muit reducidas entre os meses d'hibierno.

A capital d'o Sarre se carauteriza por un clima suau: os hibiernos son fríos con plevidas, nevadas ocasionals y temperaturas que en ocasions pueden quedar baixo zero (-2&nbsp;°C), mientres que os veranos son menos calidos que en atras rechions d'Alemanya, con temperaturas maximas de 22&nbsp;°C en chulio y posibilidat alta de precipitacions.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Sant Arnual.
* Ludwigskirche.
* Palacio Saarbrücken (*Schloss Saarbrücken*).

## Ciudaz achirmanadas
* Naoned (Francia).
* Tbilisi (Cheorchia).
* Cottbus (Alemanya).

## Vinclos externos
Kiel

**Kiel** ye la capital d'o estato federato de Schleswig-Holstein y se troba a lo canto d'a mar Baltica.

## Toponimía
O nombre orichinal d'a ciudat yera *Holstenstadt tom Kyle*. En l'uso d'o lenguache, o nombre largo s'alcorzó a *tom Kyle* y finalment a *Kiel*. Kiel proviene prebablement d'o norrén antigo *Kíll* (en aragonés *badía estreita*).

## Historia
A historia rechistrada de Kiel prencipió en o sieglo XIII, pero a ciudat yera orichinalment un lugar danes, en o sieglo VIII. Dica 1864 estió administrau por Dinamarca en chunta personal. En 1866, a ciudat estió anexionada por Prusia y en 1871 se convirtió en parti d'Alemanya.
A ciudat estió cuasi completament destruida por 710 bombarders estausunidenses o 13 d'aviento de 1943 (entre a Segunda Guerra Mundial), por o cual, a mayoría d'os edificios son nuevos y le dan una imachen prou industrial a la ciudat.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Esportes
L'evento mas important pa la rechión de Kiel ye a Semana de Kiel (en alemán *Kieler Woche*), que se celebra en zaguerías de chunyo. Ye, de conchunta con a Semana de Cowes, una d'as competicions de vela mas importants d'o mundo y a fiesta popular mas gran d'o norte d'Europa.

Amás d'o Club Nautico de Kiel, atros clubs esportivos importants d'a ciudat son:

## Puestos d'intrés
* Rathausturm.
* St. Nikolaikirche.

## Fiestas
* Semana de Kiel (*Kieler Woche*),zaguera semana de chunio.

## Personalidaz naixitas de Kiel
* Max Planck, fisico considerato como lo fundador d'a teoría cuantica.
* Kim Dotcom.
* Pero III de Rusia.
* Margit Carstensen, actor.
* Thilo Martinho, musicaire.

## Ciudaz achirmanadas
* Brest (Francia).
* Coventry (Reino Uniu).
* Gdynia (Polonia).
* Kaliningrad (Rusia).
* Sovetsk (Rusia)
* Stralsund (Alemanya).
* Tallinn (Estonia).
* Vaasa (Finlandia).
* Samsun (Turquía).
* Antioquía (Turquía).
* Moshi Rural (Tanzania).
* San Francisco (Estaus Unius).
* Aarhus (Dinamarca).

## Vinclos externos
Erfurt

**Erfurt** ye la capital d'o estau federau de Turinchia.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Economía
Erfurt ye un centro de transporte pa los trens d'alta velocidat y atros rez de transporte alemanas y europeas. Esto fa d'a lochistica una d'as suyas prencipals industrias. Atras industrias importants son agricultura, y microelectronica.​

O Tribunal Federal Alemán d'o Treballo (en alemán *Bundesarbeitsgericht*) se troba tamién en Erfurt.

## Educación
A Universidat d'Erfurt s'establió per primera vegada en 1379. Zarró en 1816, pero se reubrió en 1994. Martín Lutero estudió astí dende 1501 dica 1505. ​Tamién se creye que Johannes Gutenberg, qui desenvolvió la imprenta, s'inscribió astí en 1418.

## Puestos d'intrés
* Krämerbrücke.
* Seu (*Erfurter Dom*).
* Antiga sinoga (*Alte Synagoge*).
* Severikirche.
* Zitadelle Petersberg.
* Augustinerkloster.

## Vinclos externos
Essen

**Essen** ye una ciudat d'o estau federau de Renania d'o Norte-Westfalia, en Alemania..

## Puestos d'intrés
* Seu (*Münster*).
* Museu Folkwang.
* Grugapark.
* Zeche Zollverein.

## Vinclos externos
Bochum

**Bochum** (westfaliano *Baukem*) ye una ciudat d'o estato federato de Renania d'o Norte-Westfalia.

## Puestos d'intrés
* Deutsches Bergbau-Museum Bochum.

## Vinclos externos
Friburgo de Bresgobia

**Friburgo de Bresgobia ** (en alamanico *Friburg im Brisgau*, en alemán *Freiburg im Breisgau*, en francés *Fribourg-en-Brisgau*) ye una ciudat d'o estato federato de Baden-Wurtemberg. Se troba amán d'a buega con Francia y a lo canto d'a clamada Selva Negra.

## Puestos d'intrés
* Seu (*Münster*).
* Historisches Kaufhaus.
* Martinstor.
* Schwabentor.
* Schlossberg.
* Freiburger Bächle.

## Galería d'imáchens

Freiburg-Muenster-10-vom Schlossberg-2019-gje.jpg|Seu
Freiburg-Muensterplatz-Markt-04-2007-gje.jpg
Freiburg-Muensterplatz-Markt-14-2007-gje.jpg
Freiburg-Altes Rathaus-04-2007-gje.jpg
Freiburg-Colombipark-06-Schloesschen-2009-gje.jpg
Freiburg-Haus zum Walfisch-08-2007-gje.jpg
Freiburg-Historisches Kaufhaus-06-2012-gje.jpg|Historisches Kaufhaus
Freiburg-Torturm-02-2016-gje.jpg|Martinstor
Freiburg-Schwabentor-06-2007-gje.jpg|Schwabentor
Freiburg-Universitaetsbibliothek-14-2016-gje.jpg


## Referencias

## Vinclos externos
Mannheim

**Mannheim** (en franco palatín *Mannem*) ye una ciudat d'o estau federau de Baden-Wurtemberg.

## Referencias

## Vinclos externos
Sporting Clube de Portugal (voleibol)

Lo **Voleibol do Sporting Clube de Portugal** ye a sección de voleibol d'o Sporting Clube de Portugal,  con seu en a ciudat de Lisbona de Portugal. Chuga os suyos partius como equipo local en o *[[Pavilhão João Rocha]]*, con capacidat pa 3.000 espectadors.

## Palmarés
* '''Liga Portuguesa''' (6)
: 1953–54, 1955–56, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 2017–18
* '''Taça de Portugal''' (3)
: 1990–91, 1992–93, 1994–95
* '''Supertaça de Portugal''' (3)
: 1990-91, 1991–92, 1992–93

## Vinclos externos
*   Pachina web oficial.
Dießen am Ammersee

**Dießen am Ammersee** (en bavaro *Diaßn am Ammasä*) ye una ciudat de mercau de Bavera, Alemanya. Ye situada a lo canto d'o laco Ammersee en o Districto de Landsberg.

## Demografía

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Ciudaz achirmanadas

* Windermere (Reino Uniu).
* Lomnice nad Lužnicí (Republica Checa).

## Puestos d'intrés

* Antigo monesterio (*Marienmünster Dießen*).
* Ammersee.
Herrsching

**Herrsching am Ammersee** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Ye situau a canto d'o laco Ammersee en o Districto de Starnberg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Ciudaz achirmanadas
* Ravina (Italia).
* Chatra (India).

## Puestos d'intrés
* Castiello chiquet de Scheuermann (*Das Scheuermann-Schlösschen*).
* Paseyo d'Ammersee, con 5&nbsp;km de langaria.
Gilching

**Gilching** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Ye situau en o Districto de Starnberg a bels 20&nbsp;km de Múnich.

## Demografía

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Ciudaz achirmanadas
* Cecina (Italia).
Aiko

**Aiko**, prencipesa Toshi, naixida de Tokio (Chapón) l'1 d'aviento de 2001, ye la unica filla de l'emperador de Chapón, Naruhito.

Debiu a la existencia en o país d'una lei salica no puede reinar si bi-ha un barón, ya que lo sexo masculín tien preferencia sobre lo femenín en a succesión a lo trono.

## Vida
L'1 d'aviento de 2001 naixió en o Palacio Imperial de Chapón, estando Masako su mai y Naruhito su pai.

Con 10 anyadas a prencipesa fue hespitalizada por una pneumonía.

En 2014 a familia imperial chaponesa anunció que a prencipesa no podeba ir a lo colechio por un problema de salut.
Azcona

**Azcona** (*Aizkoa* en basco y cooficialment) ye un lugar d'a comunidat autonoma de Navarra, en o termin municipal de Deyerri, en a comarca de Tierra d'Estella Oriental y merindat d'Estella. Fa parte d'o partiu chudicial d'Estella.

A suya población ye de 81 habitants (2017).

## Cheografía
O lugar d'Azcona se troba situau a 621 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia d'1,4 km d'o lugar d'Arizala, a on se i troba la capital d'o termin municipal de Deyerri a lo cual perteneixe.

## Demografía

## Molimentos
* Basilica de Nuestra Sinyora de Mendigaña, una basilica d'o sieglo XVIII adedicada a Nuestra Sinyora.
* Palacio d'Azcona.

## Vinclos externos
Starnberg

**Starnberg** ye un ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Starnberg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Castiello (*Schloss Starnberg*).
* Paseyo d'o Laco de Starnberg.
* Ilesia de Sant Chusé (*St. Josef Kirche*).
Tutzing

**Tutzing** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba a lo canto d'o laco de Starnberg en o districto de Starnberg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Antigo castiello (*Altes Schloss*).
* Paseyo d'o laco de Starnberg (*Brahmspromenade*).
* Ilkahöhe.

## Ciudaz achirmanadas
* Banyeras de Bigorra (Francia).
Andechs

**Andechs** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Starnberg. O lugar ye conoixiu per o monesterio d'Andechs.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Monesterio d'Andechs (*Kloster Andechs*).

## Ciudaz achirmanadas
* Kamnik (Eslovenia).
* Amras (Austria).
Weßling

**Weßling** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o Districto de Starnberg. Se troba a lo canto d'o Weßlinger See.

## Vicos
I hai tres vicos:
* Weßling.
* Hochstadt.
* Oberpfaffenhofen.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Weßlinger See.
* Centro aeroespacial alemán (*Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt*).
Wörthsee

**Wörthsee** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o Districto de Starnberg. Se troba a lo canto d'o Wörthsee.

## Vicos
I hai siet vicos:
* Auing.
* Etterschlag.
* Schluifeld.
* Schluisee.
* Steinebach am Wörthsee.
* Walchstadt.
* Waldbrunn.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Wörthsee.
Krailling

**Krailling** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o Districto de Starnberg.

## Vicos
I hai cuatro vicos:
* Hüll.
* Frohnloh.
* Krailling.
* Pentenried.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Santa Margalida (*St. Margaret Kirche*).

## Ciudaz achirmanadas
* Paulhan (Francia).
Feldafing

**Feldafing** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o Districto de Starnberg. Se troba a lo canto d'o Laco de Starnberg.

## Vicos
I hai cuatro vicos:
* Feldafing.
* Garatshausen.
* Wieling.
* Wörth (Roseninsel).

## Historia
Feldafing perteneixió a Weilers Hofmark Garatshausen dende 1565, dimpués dentró en posesión d'o conte La Rosée arredol de 1760. Posteriorment, o puesto perteneixió a lo duque Max Joseph en Bavera, o pai d'a futura emperatriz Elisabeth d'Austria (popularment conoixida como *Sissi*).

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Villa Waldberta.
* Laco de Starnberg.
* Isla d'as rosas en o laco de Starnberg (*Roseninsel*).
COVID-19

A **malautía por coronavirus de 2019**, con abreviadura anglesa **COVID-19**, u simplament **cóvid** ye una malautía principalment de l'aparato respiratorio con risque de pneumonía y insuficiencia renal cronica causada por o coronavirus SARS-CoV-2. O periodo de cova ye de bels catorce días. Os simptomas son fiebre y tos con dispnea. A hichiene ye de suma importancia ta aprevenir-la.

A Organización Mundial d'a Salut declaró o 31 d'aviento de 2019 o suyo esclatiu, que a la fin devino o primero d'a epidemia y dimpués pandemia conoixida como pandemia de COVID-19.

## Naturaleza d'o COVID-19
### Periodo de cova
O periodo entre o contachio y os primers simptomas abraca cheneralment bellas dos semanas y rarament venticuatre días.

### Simptomas
En primeras, aparixen a fiebre, a mialchia u dolor muscular y a tos ixeca, comunment con astenia. Dimpuesas, se puet observar una pneumonía (inflamación d'os polmons u de beluna d'as suyas partis).

## Se veiga tamién
* Vacuna contra o COVID-19.

## Referencias y notas

## Vinclos externos
*  Cómic sobre o coronavirus en aragonés. Versión orichinal de Weiman Kow, 2020. Traducción de Juan Pablo Martínez Cortés
*  Corona World Live
Jason Thompson

**Jason Carlton Thompson**, naixiu lo 21 de chulio de 1986 de Mount Laurel (Nueva Jersey, Estaus Unius) ye un chugador profesional de basketbol estausunidense. Tien una altaria de 2,11 metros y ocupa a posición d'ala-pívot. En l'actualidat chuga en o *[[Casademont Zaragoza]]*, d'a liga ACB d'Espanya.

## Trachectoria esportiva

## Vinclos externos
*  Ficha d'o chugador en basketball-reference.com. 
*  Ficha d'o chugador en ACB.com.
Poing (Alemanya)

**Poing** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Ebersberg.

## Toponimía
O nombre orichinal de Poing yera *Piuuuingun* y deriva d'una persona clamada *Piuwo*. A parti "ing" corresponde con l'antigo bavaro con o que Piuuuingun poderba estar traduciu como "con a chent de Piuwo". Piuuuingun ye mencionau en os rechistros ya en a segunda metat d'o sieglo IX. Con o tiempo, lo toponimo cambió cuantas vegadas (*Biuwingun*, *Pivingen*, *Puingen*, *Pewing*, *Poying*) dica l'actual nombre de Poing que ha estau emplegau dende 1813.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Wildpark Poing.

## Ciudaz achirmanadas
* Poreč (Croacia).

## Referencias
Zorneding

**Zorneding** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Ebersberg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Sant Martín (*St. Martin Kirche*).
* Ilesia de Sant Chorche en Pöring (*St. Georg in Pöring*).

## Ciudaz achirmanadas
* Cappella Maggiore (Italia).
Altomünster

**Altomünster** (en bavaro *Altomünsta*) ye una ciudat de mercau de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.

## Toponimía
O nombre d'o lugar deriva d'o suyo fundador, o santo Alto, y d'a parola latina *monasterium* (en antigo alemán *Munistri*) pa monesterio.

## Historia
Arredol de 750, un monche clamau Alto s'establió como que santero en ista redolada. O rei d'os francos Pepin III le dio una selva cercana, que encara leva o nombre "Altowald" (*Selva d'Alto*). Dimpués, Alto fundó un chicot monesterio, que a suya ilesia se diz que estió consagrada per o Santo Bonifacio.

Arredol de 1310, os duques de Wittelsbach atorgoron dreitos civils a os residents. O 4 d'octubre de 1391, o duque Stephan III confirmó os dreitos d'o mercau y d'a ciudat. Arredol de 1420, os duques de Ingolstadt creyoron o mercau.

En 1496, o duque George Landshut de conchunta con a suya esposa Hedwig de Polonia le entregoron a Santa Birgitten de Maihingen una escritura de fundación d'Altomünster pa fundar astí un monesterio femenino.

L'actual monesterio y a suya ilesia parroquial estioron construius por Johann Michael Fischer de 1763 a 1773. Jakob Rauch creyó a obra d'estuco, Josef Mages os frescos y retablos, Johann Baptist Straub y Ignaz Baldauf os retablos.

O monesterio estió disuelto o 18 de marzo de 1803. Dimpués d'a secularización de 1803, o monesterio estió reconstruiu por o rei Lois I de Bavera en 1841.

A partir de 1823, Altomünster se enfongó economicament a causa d'o zarre d'o monesterio (1803) que yera l'empleador prencipal d'o lugar. Encara o 18 d'aviento de 1913, s'ubrió a linia de ferrocarril local Dachau - Altomünster.

Dimpués d'a segunda guerra mundial numbrosos refuchiaus alemans s'asentoron astí.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Monesterio d'Altomünster (*Kloster Altomünster*).
* Kalvarienbergkapelle.
* Loretokapelle.
* Brauereigasthof Kapplerbräu.
* Brauereigasthof Maierbräu.
* Museum Altomünster.
* Gaudnek-Museum.

## Ciudaz achirmanadas
* Nagyvenyim (Hongría).

## Referencias
Ibons d'a Canal Roya

Os **ibons d'a Canal Roya** son dos ibons pirenencos situaus en a Canal Roya, en o municipio de Canfranc, baixo a punta d'as Negras (2.459 m).

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibón d'as Foyas

L**'ibón d'as Foyas** ye un ibón pirenenco situau en a Canal d'Izas, en o municipio de Canfranc.

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibón de Samán

L**'ibón de Samán** u **ibón d'Iserías** ye un ibón pirenenco situau en o municipio de Canfranc, en o circo d'Iserias.

## Referencias

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibón d'o Puerto

L**'ibón d'o Puerto** ye un ibón pirenenco situau en o municipio de Canfranc, en a Canal Roya, chunto a o puerto de Canal Roya (2.143 m).
Ibón d'Izagra

L**'ibón d'Izagra** ye un ibón situau en o municipio d'Aísa, en a comarca de Chacetania. En l'actualidat ye ixuto.

Se troba chunto a o cuello d'o Bozo (1.995 m) por o que pasa o GR 11.1.

## Dolmen d'Izagra
Chunto a l'ibón se o troba o tumulo u dolmen d'Izagra, de 17 metros de diametro por 1,5 d'alto. Ye rodiau por un peristalito formau por bellas 40 piedras y tien una chicota cambra, orientada en a dirección Este-Ueste, que conserva as losas d'os cuatro cantos, formadas de piedra panal. As losas d'os cantos Norte y Sud se troban inclinadas enta o centro y refirmadas l'una en l'atra. A primera d'ellas tien una largaria de 0,75 metros, una amplaria d'entre 0,35 y 0,40 metros y una gordaria de 0,25 metros. A situada en o canto Sud tien unas dimensions de 1,55 metros de largaria, 0,70 d'altaria y 0,30 de gordaria.

O dolmen podría datar d'o sieglo III aC, estando un puesto d'enterreco d'a epoca neolitica. Se i han trobau restas de uesos umans.

## Bibliografía
*  ANDRÉS RUPÉREZ, MARÍA TERESA. *Nuevos vestigios megalíticos en el Pirineo Aragonés*, Bolskan nº 10, Huesca 1993, pp.&nbsp;145–176.

## Vinclos externos
*  Un escondite pirenaico. Del valle de Aísa al Rincón de Izagra. Heraldo de Aragón, 31 de chulio de 2011.
*  Dolmen del Ibón de Izagra. Gubierno d'Aragón.
*  Dolmen d'Izagra
Ueso

Un **ueso** (d'o latín *< ossum*) ye organo formau principalment por teixiu osio. Tamién se dice ueso a esta mena de teixiu connectivo liuchero y de notable elasticidat y dureza.

O teixiu osio ye composau por celulas especializadas y fibras que forman una matriz. En os vertebraus efectua una triple función: la de sostenimiento d'o cuerpo, a de protección de bel organo (cerebro, corazón, polmons) y la de posibilitar o movimiento (a traviés de palancas movidas por os musclos).

## Referencias
Bergkirchen

**Bergkirchen** (en bavaro *Bergkira*)  ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Sant Chuan Baptista (*Kirche St. Johannes Baptist*).
* Castiello Lauterbach (*Schloss Lauterbach*).
* Caixico de 700 anyadas (*Schlosseiche bei Eisolzried*).
Haimhausen

**Haimhausen** (en bavaro *Hoamhausn*) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Palazio Haimhausen (*Schloss Haimhausen*).
* Heimatmuseum Haimhausen.

## Ciudaz achirmanadas
* Csurgó (Hongría).
* Obereggen (Italia).
Hilgertshausen-Tandern

**Hilgertshausen-Tandern** (en bavaro *Hilgertshausn-Tandern*)  ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Schloss Tandern.
* Pfarrkirche St. Stephanus in Hilgertshausen.
* Pfarrkirche St. Petrus und Paulus in Tandern.
Markt Indersdorf

**Markt Indersdorf** ye un ciudat de mercau de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Monesterio Indersdorf (*Kloster Indersdorf*).
* Augustinerchorherrenstift Indersdorf.
* Antigo torretón d'augua (*Alter Wasserturm*).
Röhrmoos

**Röhrmoos** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Wallfahrtskirche Mariabrunn.
* Ilesia de Sant Chuan Baptista (*Pfarrkirche St. Johannes der Täufer*).
* St. Vitalis in Sigmertshausen.

## Ciudaz achirmanadas
* Taradeau (Francia).
Tom Holland

**Tom Holland** (Kingston upon Thames, Londres; 1 de chunio de 1996) ye un actor y bailarín britanico.

Ha participau en cintas como *[[The Impossible (cinta de 2012)|The Impossible]]* u *[[In the Heart of the Sea (cinta)|In the Heart of the Sea]]*, pero a cinta que li ha proporcionau dica l'inte mayor fama ye la suya interpretación de *[[Spider Man]]* en *[[Spider Man: Homecoming]]*.

Tom Holland estudió en Donhead, una escuela de bachillerato, dica 2012, cuan marchó enta la *[[BRIT School]]*, a on daba clases de actuación.

## Vinclos externos
* Cintas interpretadas por Tom Holland.
Robert FitzRoy

**Robert FitzRoy**, naixito de Suffolk (Anglaterra) o 5 de chulio de 1805 – muerto en Surrey (Anglaterra) o 30 d'abril de 1865, estió un mariner y meteorologo anglés, y tamién un oficial de l'Armata Reyal (Royal Navy) que plegó dica o ran de almirant. Ye famoso por haber estau capitán d'o baixel *[[HMS Beagle]]* mientres o viache de Charles Darwin arredol d'o mundo entre 1831 y 1836.

## Vinclos externos
Reyal Basilica de Sant Lorient

A **Reyal Basilica de Sant Lorient** ye una basilica barroca d'a ciudat de Uesca construyida entre 1608 y 1703. Fue edificada sobre un antigo templo romanico, que fue dimpués enamplau en o sieglo XIV en estilo gotico mientres o reinau de Chaime II d'Aragón. Se troba en a *plaza de Sant Lorient*, en o que estió a morería u barrio alchama d'a ciudat, en extramuros. Ye adedicada a o santo patrón d'a ciudat, ya que, seguntes a tradición, yera aquí a on viviban os suyos prochenitors.

## L'edificio
A ilesia de Sant Lorient fue construyida sobre un templo romanico de chicotas dimensions, que fue enamplau dimpués por una fabrica en traza gotica, d'a que se conservan cuantos repuis en a torre, en o retablo mayor y en l'atrio.

A ilesia se divide en planta salón, formada por tres naus d'a mesma altaria divididas en cuatro trampos por pilars cruciformes cubiertos por vovedas de lunetos, con capiellas laterals d'os siglos XVI y XVII entre muraus. A gran cupula sobre pichina que cubre o crucero, data de 1723 y preside un conchunto interior iluminau por vanos de meyo punto con vidreras que reducen a claror d'a luz, prevocando un efecto solemne de l'ampla estructura d'o templo.

En a sacristía s'alza o busto de Sant Lorient en archent (sieglo XVI) que cada 10 d'agosto sale acompanyau por os Danzants en o suyo recorriu dica a Seu. En ella tamién se troban cuantos lienzos documentaus a nombre d'Antonio Bisquert, pintor valenciano d'o sieglo XVII estableixiu en Teruel, que representan a vida de Sant Lorient.

A frontera de ladriello sobre zoclo de piedra, fue disenyada en o sieglo XVIII por José Sofí. Ista se divide en tres cuerpos prencipals flanquiaus por pilastras. Tiene forma de parriella invertida (a torre se pareixe a o mango y as fileras de ladriellos adosadas a os laterals, as reixas). O trampo central corresponde a l'acceso, sobre o que se devanta a torre, que corresponde a l'antiga fabrica. Ye formada por dos cuerpos, o superior formau por amplos vanos de meyo punto. O portico de dentrada, d'estructura parellana a os laterals, se compone en arco de meyo punto con capilleta superior adedicada a Sant Lorient.

## Títols
A ilesia de Sant Lorient de Uesca tien os siguients títols:
* **Reyal**, por as donacions que, a o largo d'a suya historia, le atorgoron a-saber-los monarcas aragoneses como Chaime I, Chaime II, Ferrando II u Felipe I.
* **Parroquial**, por estar parroquia en o suyo orichen y fundación d'o barrio u población a on se i trobaba.
* **Colechial**, por dar-se en ella dende tiempo inmemorial un Colechio u Capítol de beneficiaus.
* **Basilica**, en dar-le tal títol o Papa León XIII en 1884, como remera a lapida que ye en l'atrio.
* **Agregada** a la de Sant Chuan de Letrán, Roma dende o sieglo XIII.

## Vinclos externos
* 
*  Basilica de Sant Lorient
Landsberg am Lech

**Landsberg am Lech** ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Landsberg.

## Luenga
En Landsberg se charra lo bavaro de Lechrain (en alemán *Lechrainer Dialekt* u *Lechrainische*), que ye un dialecto d'o bavaro que combina elementos d'o suabio con o bavaro. Manimenos, iste dialecto ye charrau cada vegada per menos chent.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Casco antigo (*Altstadt*).
* Muralla (*Stadtmauern*).
* Bayertor.

## Ciudaz achirmanadas
* Hudson (Estaus Unius).
* Saint-Laurent-du-Var (Francia).
* Waldheim (Alemanya).
* Rocca di Papa (Italia).
* Bushey (Reino Uniu).
* Siófok (Hongría).
Lacos de Seeon

Os **lacos de Seeon** (en alemán *Seeoner Seen*) son un conchunto de chiquez lacos situaus a 4&nbsp;km d'o Chiemsee en o districto de Traunstein en Bavera (Alemanya).

## Nombre d'os lacos



## Referencias
Pfaffenhofen an der Ilm

**Pfaffenhofen an der Ilm** (en bavaro *Pfahofa* u *Pfahofa an da Uim*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Pfaffenhofen.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Conchunto d'a plaza (*Ensemble Hauptplatz*).
* Casa d'a Ciudat (* Rathaus*).
* Ilesia de Sant Chuan Baptista (*kirche St. Johannes Baptist*).
Bad Kissingen

**Bad Kissingen** ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Bad Kissingen.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Feuerturm.
* Altes Rathaus.
* Kurtheater.

## Ciudaz achirmanadas
* Eisenstadt (Hongría).
* Massa (Italia).
* Vernon (Francia).
Eichstätt

**Eichstätt** ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto d'Eichstätt.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
### Edificios relichiosos
* Seu (*Dom zu Eichstätt*).
*Notre Dame du Sacré Cœur.
### Palacios y castiellos
* Willibaldsburg.
* Residenz Eichstätt.
* Ulmer Hof.
### Atros edificios
*Altes Stadttheater.

## Curiosidaz
A embotada d'a chent d'a ciudat ye *Sausackschleifer* (en aragonés "esmoladors de salchichas") . Seguntes a lienda, a chent d'Eichstatt quereba saludar a un nuevo bispe con una salchicha frent a la puerta d'a ciudat. Manimenos, yera tan gran que no podeba trascruzar a puerta. Ye por ixo que o pueblo d'Eichstätt prenió piedras d'esmolar y treballó a dita salchicha dica que tenió a grandaria correcta.

## Amostranza superior
Eichstätt ye o fogar d'a *Katholische Universität Eichstätt-Ingolstadt* (u *KU*), a sola universidat catolica en Alemanya y estió fundada en 1980.

## Personalidaz naixitas d'Eichstätt
*Tobias Barnerssoi, esquiador.
*Anton Fils (1733 - 1760), compositor.
*Edmund Harburger (1846 – 1906), pintor.
*Anna Knauer, ciclista.

## Ciudaz achirmanadas
* Vestenanova (Italia).
* Chrastava (Republica Checa).
* Montbrison (Francia).
Lindau

**Lindau** (en alamanico *Lindou* u *Linda/Linde* ) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye la capital d'o districto de Lindau.

A ciudat antiga de Lindau se troba ubicada sobre la isla d'o mesmo nombre en o laco de Gostanza.

## Clima
A precipitación anyal ye de 1420&nbsp;mm. O mes mas ixuto de Lindau ye febrero. A mayoría d'as plevidas son en chunyo, que promeya 2.2 vegadas mas plevidas que lo mes de febrero.

## Toponimía
I hai bellas teorías pa explicar o nombre de Lindau. Una d'ellas diz que lo nombre procede de "Linda" (tillera) y "-ouwa" (en antigo alemán "isla") y per o que significa "isla an creixen as tilleras".
Unatra teoría diz que la parti "Lind-" procede d'o celta "lindon" con o significau d'estanca.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ciudat antiga (*Altstadt*).
* Dentrada a lo puerto (*Hafeneinfahrt*).

## Ciudaz achirmanadas
* Chelles (Francia).

## Referencias
Altötting

**Altötting** (en bavaro *Oidäding*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto d'Altötting. Altötting ye tamién considerada por muitos como a capital espiritual de Bavera.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Basilica de Santa Ana
* Capiella de Nuestra Sinyora d'Altötting.
* O corser dorau (*Goldenes Rössl*).
* Ilesia de Sant Felipe y Sant Chaime.

## Ciudaz achirmanadas
* Einsiedeln (Suiza).
* Fatima (Portugal).
* Loreto (Italia).
* Lorda (Francia).
* Mariazell (Austria).
* Częstochowa (Polonia).
Josefa Avinent

**Josefa Avinent**, naixida de Valencia, Reino de Valencia (hue País Valenciano) en o Sieglo XVII y muerta en o mismo puesto en l'anyo 1691 va estar una empresaria dedicata a o negocio d'a Imprenta.

Dentra en o negocio d'a impremta en morir o suyo primer mariu, Benito Macé, en l'anyo 1677. Va treballar dica l'anyo 1686, siempre fendo referencia a la suya condición de viuda a los piez de impremta. Como regent va tener a Jaime Bordazar, dica que s'estableix por o suyo conto. O 1868 se casa con Feliciano Blasco, en segundas núpcies. Va morir o 1691, momento en que a impremta panse a denominar-se *Herederos de Benito Macé*.

## Referencias
Amèlia Comba Comba

**Amèlia Comba Comba** (Valencia, 13 de chulio de 1907 - 28 d'octubre de 1999) ye una profesora y poetesa valenciana.

A suya familia proveniba de Segorb y d'Algar de Palància, localidat d'a cual estió cronista. Estudió a o Liceu Francés de Valencia y va obtener o titol de profesora. Va estar escritora, recibindo diversos premios y legà a suya documentación a la Biblioteca Valenciana. Estió correspondient d'o Centro de Cultura Valenciana, y colaboradora d'a prensa americana.

## Referencia

## Vinclos externos
*  Amèlia Comba a la Biblioteca Valenciana.
Ibón de ras Albas

L**'ibón de ras Albas** ye un ibón situau chunto o garmo de ra Mina (2.581 m) en l'Alto Galligo.

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Asisat Oshoala

**Asisat Oshoala** naixita de Ikorodu, Nicheria, o 9 d'octubre de 1994 ye una futbolista nicheriana que chuga como debantera en o Fútbol Club Barcelona d'a Primera División Femenina. Ye habitualment internacional con a selección femenina de fútbol de Nicheria, dende l'anyo 2011. Ye una d'as millors chugadoras africanas d'a historia consiguiendo o Premio ta a millor chugadora africana cuatre vegatas igual que Perpetua Nkwocha.

## Clubes
Marktoberdorf

**Marktoberdorf** (en suabio *Oberdorf*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto d'Algovia Oriental.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Sant Martín (*Kirche St. Martin*).
* Schloss Marktoberdorf.

## Ciudaz achirmanadas
* Waldmünchen (Alemanya).
Füssen

**Füssen** (en suabio *Füessa*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Algovia Oriental.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Hohes Schloss Füssen.
* Kloster Sankt Mang.
* Frauenkirche am Berg.
* Castiello de Neuschwanstein.

## Ciudaz achirmanadas
* Cremona (Italia).
* Palestrina (Italia).
Mühldorf am Inn

**Mühldorf am Inn** (en bavaro *Muihdorf am Inn*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Mühldorf.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ciudat antiga (*Altstadt*).
* Münchner Tor.
* Stadtpfarrkirche St. Nikolaus.

## Ciudaz achirmanadas
* Iraklio (Grecia).
* Cegléd (Hongría).
Ibons de Pondiellos

Os **ibons de Pondiellos** son un conchunto de cuatre ibons situaus baixo os picos de l'Infierno en a comarca aragonesa de  l'Alto Galligo.

## Toponimia
Pareixe que lo toponimo *Pondiellos* ye un diminutivo en plural de puent con a "-o-" sin diftongar, "ponte", y o sufixo -iello.

O sufixo podría haber estau readaptau a traviés d'o castellano, ya que en realidat l'aragonés tensino tiende a fer os diminutivos con o sufixo -iecho, por o que sería mas natural a forma **Pondiechos*.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En www.lacsdespyrenees.com.
Neuburg an der Donau

**Neuburg an der Donau** (en bavaro *Neiburg an da Donau*) ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Neuburg-Schrobenhausen.

Neuburg se troba a o nord-este d'Augsburgo y a o ueste de Ingolstadt en o Danubio, que s'esbarra astí y forma una isla habitada d'o Danubio clamada *Leopoldineninsel*.

## Historia
Ya i heba asentamientos en os pueyos d'a redolada en tiempos prehistoricos. I hai evidencias (prencipalment restas de ceramicas) dende 1300 aC.

Entre o periodo imperial romano (sieglo I), lo mas prebable ye que i hese asti un chicot fuerte de fusta y tierra en o cobalto d'o pueyo que aseguraba a buega d'o Danubio en una cadena con atros fuertes. Cuan o Limes abanzó a traviés d'o Danubio, iste chicot fuerte estió abandonau. Manimenos, o lugarón d'o campamento perteneixient a o guarnimiento y ubicada a cobaixo d'o pueyo continó desembolicando-se. Entre l'antiguidat tardana, dimpués d'a destrucción por os invasors teutons, os residents se tresladoron a lo pueyo d'o castiello. Un chicot fuerte de piedra feito de mampostería se construyió sobre o campamento roman primitivo, que probablement existió dica prencipios d'o sieglo V.

En o sieglo X pasó a os contes de Scheyern y a traviés d'éls a Bavera, estando cediu a o Renania-Palatinato a la fin d'una guerra en 1507. Dende 1557 dica 1742 estió a capital d'un chicot prencipau gubernau por una branca d'a familia de l'elector palatino d'o Rin. Iste prencipau de Palatinato-Neuburg teneba una superficie d'aproximadament 2.600 kilometros cuadraus y bels 100.000 habitants. En 1742 se tornó a unir con o Renania-Palatinato, con o cual pasó en 1777 a Bavera.

En 1806 pasó a formar parti d'o districto d'Altmühl (o suyo centro estió Eichstätt) entre 1806 y 1808, mas tarde d'o districto d'alto Danubio (o suyo centro estió en primeras Eichstätt entre 1810 y 1817, mas tardi Augsburgo entre 1817 y 1837). Yera un centro de districto rural en a rechión de Suabia o 29 de noviembre de 1837. O 30 de chunyo de 1972, Neuburg an der Donau se convirtió en una gran ciudat de districto y pasó a la rechión d'Alta Bavera.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Schloss Neuburg.
* Hofkirche.

## Ciudaz achirmanadas
* Sète (Francia).
* Jeseník (Republica Checa).
* Velká Kraš (Republica Checa).
* Vidnava (Republica Checa).
Freising

**Freising** (en latín *Frisinga*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Freising.

## Clima
Freising se troba en l'aria de transición entre os climas Atlantico humido y o clima continental ixuto. A causa d'ista situación, o suyo clima ye pro variable. Arredol de 790&nbsp;mm de precipitación cayen en Freising con un maximo entre os meses de mayo a agosto. O foehn traye aire calido y ixuto d'o sud cualques días de l'anyo y, por tanto, una buena vista leixana d'os Alpes bavaros. Isto puede producir tamién a temperaturas primaverals mesmo en os meses d'hibierno. A causa d'a proximidat d'os Alpes, os hibiernos nevaus no son infreqüents.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Dom St. Maria und St. Korbinian.
* Residenz.
* Rathaus.
* Kloster Weihenstephan.
* Diözesanmuseum.

## Fiestas
* Uferlos Festival.
* Freisinger Volksfest (setiembre).

## Ciudaz achirmanadas
* Obervellach (Austria).
* Innichen (Italia).
* Maria Wörth (Austria).
* Waidhofen an der Ybbs (Austria).
* Arpajon (Francia).
* Škofja Loka (Eslovenia).
Luengas de Bavera

En Bavera se charran amás de l'alemán atras **luengas de Bavera**. Son prencipalment tres: o bavaro, o suabio y lo franco.

## Distribución
* O suabio se troba en a parti de Bavera que perteneixe a la rechión historica de Suabia (*Schwaben*). A buega entre ista luenga y lo bavaro se troba en o clamau "Lechrain", que ye la redolada d'o río Lech, an lo bavaro de Lechrain se troba como luenga de transición entre lo suabio y lo bavaro.
* O franco se troba en a parti de Bavera que perteneixe a la rechión historica de Franconia. A buega entre ista luenga y lo bavaro se troba en a cadena montanyosa clamada "Chura de Franconia". O franco charrau en Bavera se puede trestallar entre lo *Oberostfränkisch* (charrau en as rechions de Alta Franconia y Franconia Meya) y lo *Unterostfränkisch* (charrau en a rechión de Baixa Franconia).
* O bavaro se troba en a resta de Bavera, la rechión orichinal an s'asentoron as tribus bayoarias. Se puede trestallar en tres diferents dialectos: lo bavaro septentrional (charrau en a rechión d'Alto Palatinato), lo bavaro central (charrau en as rechions d'Alta Bavera y Baixa Bavera) y lo bavaro meridional (charrau en a rechión de Werdenfels).

## Vocabulario
Iste ye un chiquet eixemplo de vocabulario:

## Bibliografía
*  Manfred Renn, Werner König *Kleiner Bayersicher Sprachatlas*, Deutscher Taschenbuch Verlag, 2006, ISBN 978-3-423-03328-2
Ibón d'es Millars

L**'ibón d'es Millars**  (en castellano *Ibón de Millares* u *de Millás*) ye un ibón pirenenco situau en o municipio de Sant Chuan de Plan, baixo a punta d'es Millars (2.938 m) y o tozal Blanco (2.562 m) y amán de l'ibón d'es Leners.

Con 11,6 ha de superficie ye un d'os mayors ibons d'a comarca de Sobrarbe.

## Referencias

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibons de la Escarpinosa

Os **ibons de la Escarpinosa** ye un conchunto de dos ibons pirenencos situaus en o municipio de Benás, en Ribagorza.

Se troban situaus en a val de Vaticielles y o GR 11.2 pasa chunto a éls.

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibón de l'Aigüeta de Vaticielles

L**'ibón de l'Aigüeta de Vaticielles** (en castellano *Ibón de la Aigüeta de Batisielles*) ye un ibón pirenenco situau en o municipio de Benás, en Ribagorza, baixo l'Agulla de Perramó (2.554 m).

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibón de Grist

L**'ibón de Grist** (en castellano *ibón de Eriste*) ye un ibón situau en o municipio de Saúnc.

Se troba en o Parque Natural de Posets-Maladeta.

## Referencias

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Bulldózer

Un **bulldózer** (de l'anglés *bulldozer*, "aniveladora") ye un vehíclo montau sobre tenyas y equipau con una pieza en a parti devantera pa empentar materials u repuis. O feito de desplazar-se sobre tenyas ye una avantalla, ya que implica una menor presión sobre o terreno que en o caso de ruedas y por tanto tien mayor capacidat pa desplazar-se por terrenos con obstaclos.

En l'anyo 1929 se fabricó o primer bulldózer a on o conductor yera posau en a parti superior sin protección, pero a mida que avanzaba a tecnolochía, os diversos fabricants amilloraban a maquina en toz os suyos aspectos dica plegar a mover volumens de dica 70 toneladas en l'actualidat.

As prencipals partis d'un bulldózer son: a placa metalica y o trencador.
* O *trencador* ye un dispositivo situau en a parti posterior d'a maquina pa poder trencar piedras y estructuras presents en o terreno. Cuasi siempre ye feito d'acero y tungsteno. Ista acción permite que o posterior traslau de materials siga mas economico. 
* A *placa metalica* ye a encargada d'arrocegar o material.

O bulldózer ye emplegau en muitas fainas de construcción, menería y construcción de camins y carreteras.

Si a superficie d'a pala ye oblicua en relación con l'eixe d'o vehíclo se diz *angledózer*

## Referencias
Periferia d'Atica

A **periferia d'Atica** (d'o griego Περιφέρεια Αττικής) ye una periferia de Grecia.

Engloba a Atenas en a suya aria metropolitana.

Antimas a rechión ocupa prou territorio de l'antiga rechión d'Atica de l'antiga Grecia.
Periferias de Grecia

As **periferias** (en griego περιφέρειες) constituyen a división administrativa de primer livel de Grecia (equivalents a una rechión). Bi ha 13 periferias (nueu continentals y cuatro insulars), divididas en 74 unidaz perifericas. Dica a introducción d'o plan Calicrates en l'anyo 2010, que supuso una reorganización d'o mapa administrativo de Grecia, as periferias yeran divididas en 51 prefecturas.

## Se veiga tamién
* Organización territorial de Grecia

## Referencias

## Vinclos externos
Donauwörth

**Donauwörth** (en suabio *Donawerd*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Danubio-Ries. Donauwörth fa parti d'a clamada "rota romantica" (en alemán: "Romantische Straße") que chune bellas ciudaz y castiellos pinturescos a lo largo de 350&nbsp;km en Bavera y Baden-Wurtemberg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Liebfrauenmünster.
* Deutschordenshaus.
* Rathaus.

## Personalidaz naixitas de Donauwörth
* Werner Egk, compositor.

## Ciudaz achirmanadas
* Perchtoldsdorf (Austria).
Aichach

**Aichach** (en bavaro *Oacha*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto d'Aichach-Friedberg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Ilesia parroquial de l'Ascensión de María.
* Restas d'o Castiello Wittelsbach.
* Palacio de Blumenthal.

## Ciudaz achirmanadas
* Brixlegg (Austria).
* Schifferstadt (Alemanya).
* Gödöllő (Hongría).
Günzburg

**Günzburg** (suabio *Genzburg*) ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Günzburg.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Frauenkirche.
* Schloss Reisensburg.
* Altstadt.

## Ciudaz achirmanadas
* Lannuon (Francia).
* Šternberk (Republica Checa).
Dillingen an der Donau

**Dillingen an der Donau** (en suabio *Dillinga*) ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Dillingen.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Studienkirche Mariä Himmelfahrt.
* Basilika St. Peter.
* Mitteltor.

## Ciudaz achirmanadas
* Brand-Erbisdorf (Alemanya).
* Bondeno (Italia).
* Naas (Irlanda).
Espelunciecha

**Espelunciecha** puet fer referencia a:

* A **[[val d'Espelunciecha]]**, una chicota **val** pirenenca situada en a comarca de l'Alto Galligo.
* L**'[[ibón d'Espelunciecha]]**, un **ibón** situau en a devantdita val.
* A **[[punta Espelunciecha]]** (2.399 m), un **mont** situau en a devantdita val.
* A **[[punta Espelunciecha Oriental]]** (2.247 m), un **mont** situau en a devantdita val.
Ibón d'Espelunciecha

L**'ibón d'Espelunciecha** ye un ibón situau en l'Alto Galligo. Se troba baixo a punta Espelunciecha (2.399 m).

## Toponimia
Tien o suyo orichen en o latín *speluncĕlla* con o significau d'espelunga' y o diminutivo propio de l'aragonés tensino -iecha.

## Referencias
Ibón de Piniecho

L**'ibón de Piniecho** u **ibón de Foratula** ye un ibón situau en l'Alto Galligo, en o municipio de Pandicosa. Se troba baixo as tres puntas Foratula (Foratula Central 2.581 m, Foratula Oriental 2.574 m y Foratula Occidental 2.548 m)

## Toponimia
O termín *[[Piniello (desambigación)|Piniecho]]* se debe a os pins que cubren istos monts, con o diminutivo -iecho, propio de l'aragonés tensino y común en a toponimia d'a zona. D'atra man o toponimo *Foratula* deriva d'o latín *foratum*, que ye literalment *[[forato]]* en aragonés y fa referencia a la presencia de espelungas en iste puesto.

## Referencias
Mindelheim

**Mindelheim** (en suabio *Mindelhoi*) ye un ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Baixa Algovia.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Mindelburg.
* Rathaus.
* Kirche Mariä Verkündigung.
* Museu d'os reloches de torre (*Turmuhrenmuseum*).

## Ciudaz achirmanadas
* Bourg-de-Péage (Francia).
* East Grinstead (Reino Uniu).
* Schwaz (Austria).
* Tramin (Italia).
* Verbania (Italia).
* Sant Feliu de Guíxols (Espanya).

## Referencias
Ibón de ro Portet

L**'ibón de ro Portet** ye un ibón situau sobre l'entibo de Lanuza en l'Alto Galligo. Se troba baixo o pico de Feniás (2.840 m).

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibonciecho

L**'Ibonciecho** ye un ibón situau en l'Alto Galligo entre l'entibo d'a Sarra y l'ibón de Respomuso. Se troba baixo o pico Sancha Collons	(2.697 m) y o pico Musales (2.653 m).

## Toponimia
Literalment significa o "ibón chicorrón". A forma de diminutivo "-iecho" (< lat. -ELLU) ye tipica en l'aragonés tensino y se troba en atros toponimos d'ista val como Espelunciecha, Piniecho u Lacuniacha.

Juan José Guillén, rechistra *Ibonciecho* en Sallent de Galligo, manimenos bi ha un documento de 1425 que fa pensar d'a existencia d'iste toponimo por ixas envueltas tamién en Lanuza: 

## Referencias

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Kronach

**Kronach** (en franco oriental *Gronich*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Kronach.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Festung Rosenberg .
* Stadtmauer.

## Ciudaz achirmanadas
* Hennebont (Francia).
* Kiskunhalas (Hongría).
Kulmbach

**Kulmbach** ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Kulmbach.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Petrikirche.
* Plassenburg.
* Langheimer Amtshof.

## Ciudaz achirmanadas
* Kilmarnock (Reino Uniu).
* Lugo (Italia).
* Rust (Austria).
* Saalfeld (Alemanya).
* Bursa (Turquía).
Lichtenfels (Bavera)

**Lichtenfels** ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Lichtenfels.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Stadtpfarrkirche Mariä Himmelfahrt.
* Spitalkirche.
* Schloss Schney.

## Ciudaz achirmanadas
* Prestwick (Reino Uniu).
* Vandalia (Estaus Unius).
* Cournon-d’Auvergne (Francia).
* Ariccia (Italia).
Wunsiedel

**Wunsiedel** ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Wunsiedel.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Pfarrkirche Zu den Zwölf Aposteln.
* Koppetentor.
* Luisenburg-Felsenlabyrinth.

## Ciudaz achirmanadas
* Mende (Francia).
* Schwarzenberg/Erzgebirge (Alemanya).
* Volterra (Italia).
* Ostrov (Republica Checa).
Ibón de Lapazuso

L**'ibón de Lapazuso** ye un ibón situau chunto a la punta Lapazuso (2.271 m) en l'Alto Galligo.

## Toponimia
O toponimo *Lapazuso* deriva d'una zona a on se troban pastos de lapazo (*Rumex crispus*).

Incluye o sufixo -uso, present en a toponimia altoaragonesa y que representa un fenomeno de metafonía produciu por a vocal final atona -u (< -ŌSU), de manera que o resultau d'a vocal tonica procedent de "ō" que habría d'haber estau /o/, se zarró un grado dando /u/.

## Referencias

## Vinclos externos
* En www.lacsdespyrenees.com
Ibón de Culibiellas

L**'ibón de Culibiellas** (en castellano *ibón de Culivillas*) ye un ibón situau chunto a la estación d'esquí d'Aramón Formigal en l'Alto Galligo.

## Toponimia
Iste toponimo ye rechistrau con o sufixo -iella en protocolos notarials de Sallent d'o sieglo XV:

A suya etimolochía no ye guaire clara y bi ha cuantas teorías. Podría estar un derivau rematau en *-ICULA* d'o latín *CUBILE* 'leito', 'cubilar', d'on aparexeiría **Cubililla* que habría tenido dimpués una metatesi de -b- y -l-, rematando asinas en *Culibillas*.

Manimenos por existir documentación de formas rematadas en -iella fa dubdar d'a presencia d'o sufixo *-ICULA* y apunta enta un derivau en *-ELLA*. En iste caso o problema ye explicar por qué ixe sufijo no ha evolucionado enta *-iacha/-iecha*, que ye o normal en a toponimia tensina.

D'atra man, no se puet descartar o suyo orichen en o compuesto *Cubil Viella (< CUBILE VETULA), que pasaría a *Culibiella* y dimpués por castellanización a *Culibilla*.

## Referencias
Ibón d'a Cuasta

L**'ibón d'a Cuasta** ye un ibón d'o Pireneu aragonés situau en a comarca de l'Alto Galligo en o municipio de Biescas (provincia de Uesca).

Se troba amán de l'ibón de Piedrafita.