Tanzania

A **Republica Unida de Tanzania**, u simplament **Tanzania** ye un país y estau situau en a costa este d'Africa Central. Muga a lo norte con Kenya y Uganda, a l'ueste con Ruanda, Burundi, a Republica Democratica d'o Congo, a lo sud con Zambia, Malawi y Mozambique y a l'este con l'oceano Indico.

A suya población ye de 64.474.121 habitants (2024) en una superficie de 947.303 km², con una densidat de población de 71 hab/km². A capital oficial d'o país se troba situada en a ciudat de Dodoma, encara que la mayor ciudat por o suyo numero d'habitants en ye Dar es Salaam (que heba estau l'antiga capital colonial y que en ye la capital *[[de facto]]*). Independient dende o 26 d'abril de 1964 (dica l'inte yera una colonia britanica), s'organiza politicament como una republica, estando l'actual president de Tanzania Samia Hassan Suluhu, y estando-ne o suyo primer ministro Kassim Majaliwa. Tanzania fa parte d'a Commonwealth, d'a Organización d'as Nacions Unidas y d'a Unión Africana.

Tanganika, colonizada en primeras por l'Imperio Alemán, como consecuencia d'a redota alemana en a Primera Guerra Mundial se convertió en una colonia britanica, a la que s'adhibió l'antigo estau independient de Zanzíbar, que dimpués d'a Guerra Anglo-Zanzibariana s'heba convertiu en un protectorau britanico.

## Historia

Encara que l'actual Tanzania ye o producto d'a fusión de l'antiga Tanganika con Zanzíbar, o suyo territorio tien una luenga historia, que tien lo suyo orichen en a Prehistoria, en estar Tanzania uno d'os lugars a on s'ha puesto trobar os mas antigos repuis d'a humanidat.

### Prehistoria
Asinas, uno d'os chacimientos arqueolochicos mas antigos d'a Humanidat ye lo que se troba en a foz d'Olduvai, en a val d'o Rift, chunto a las planas d'o Serengeti, a lo norte d'o país y amán d'a suya muga con Kenya. Ye en l'espacio protechiu de l'aria de conservación d'o Ngorongoro y por as suyas circumstancias cuasi excepcionals dende lo punto d'anvista de l'Arqueolochía permite l'estudio en prou buenas condicions d'a presencia humana mientres un periodo contino de 2 millons d'anyadas, en un treballo arqueolochico que s'inició en 1911 y que se desenrroló a escape dende 1931 con os treballos de Mary Leakey y Louis Leakey. Asinas, en 1959 se i descubrió un cranio d**[[Australopithecus boisei]]'' y dende alavez cuantos repuis, encluyendo-ie l'[[holotipo]] d**Homo habilis*.

=== Primers pobladors conoixius ===
Se suposa que los primers pobladors d'o territorio de l'actual Tanzania yeran chents que charraban as ditas [[luengas khoisanidas]], amanadas a las luengas d'os actuals [[bosquimans]] y [[hotentoz]] d'o sud d'o continent africano. Encara que en quedan repuis d'ixos primers habitants, a mayor parte d'éls fuoron expulsaus con as immigracions d'os pueblos [[bantús]] dende l'ueste y dende lo sud en os sieglos [[Sieglo V aC|V aC]] y [[Sieglo IV aC|IV aC]] y con as immigracions de [[pueblos niloticos]] plegaus dende la cuenca d'o [[río Nilo]] en o norte, en succesivas immigracions dende lo [[sieglo X aC]] dica lo [[sieglo XVIII]], destacando-ne os [[masais]], que plegoron en o norte de Tanzania arredol d'o [[sieglo XIV]].

Cuan i plegoron os primers misioners y exploradors europeus, en o territorio ya s'heban organizau estaus codesionaus, encara que hue mos son muit poco conoixius.

Sí se conoix millor a historia de [[Zanzíbar]], en a costa de Tanzania, y d'a resta d'a zona costera d'o país. Destacaba l'antiga ciudat de [[Rhapta]], en una ubicación desconoixida con exactitut pero que se trobaba alto u baixo entre lo [[río Pangani]] a lo norte y [[Dar es-Salaam]] a lo sud. Rhapta estió una ciudat bien present dende lo [[sieglo I]] en o [[Comercio|sistema comercial]] de l'[[oceano Indico]] con mercaderías que proveniban dende la [[India]], dende la [[peninsula arabica]] y dende [[Echipto]] a traviés d'a [[mar Roya]], y mesmo d'atras partes de l'[[Imperio Romano]]. Ta la navegación se feban servir os [[Monzón (climatolochía)|monzons]], en un sistema de viaches estacionals bien regulaus, plegando enta Zanzíbar y enta la costa en aviento y marchando-ne en marzo u abril. As mercaderías que s'exportaban yeran [[oro]], [[vori]], [[fusta]]s preciosas, [[piel]]s d'[[animal]]s, [[Cera (substancia)|cera]] y [[Esclavitut|esclavos]]. Un manuscrito escrito en [[idioma griego]], o *Periplo d'a mar Eritrea*, que data d'o [[sieglo I]], ya amuestra a mercaders [[griegos]] casaus con mullers [[bantús]] d'a costa tanzana y charrando la luenga local.

=== As ciudaz-estau comerciants ===
Dende lo [[sieglo VII]] se constata la presencia en a redolada de comerciants instalaus de forma definitiva, en chicotas factorías adedicadas a lo comercio con l'interior d'o territorio. Tmién puet estar que en morir [[Mahoma]] en [[632]] y prencipiar barallas por a suya succesión bel uns optasen por marchar dendel a [[peninsula arabica]] enta las costas tanzanas. Asinas i plegó, por eixemplo, [[Ali ibn Hasan]], qui yera soldán de [[Shiraz]], en [[Persia]], y i plegó con toda la suya familia arredol de [[950]], succdindo-se miqueta a miqueta as immigracions, mas que mas de chents procedents d'a peninsula arabica. Ta istos inmigrants, fablants d'a [[luenga arabe]], o lugar a on i plegaban yera "Zenji-bar", ye decir, a "tierra d'os negros" en [[idioma persa]], estando posible que ista sía la etimolochía d'o toponimo de [[Zanzíbar]].

Iste ye l'orichen d'a [[cultura suahili]] que s'estendilla por a costa de l'oceano Indico, y que consiste en a mezcla de tradicions culturals d'orichen africano con elementos procedents d'a cultura arabe. Un eixemplo en ye l'[[idioma suahili]], una luenga que dencima d'una estructura lingüistica propia d'as [[luengas bantús]] amuestra una ampla capa d'elementos procedents de l'[[Idioma arabe|arabe]] y d'o [[Idioma persa|persa]].

Os immigrants arabes establioron cuantas ciudaz-estau costeras, entre las cuals podemos citar [[Lamu]], [[Pate]], [[Pemba]], [[Zanzíbar]], [[Malindi]], [[Mombasa]] u [[Sofala]]. Antiparte, os immigrants d'orichen persa s'establioron en [[Kilwa]], una ciudat que floreixió entre los sieglos [[Sieglo XI|XI]] y [[Sieglo XIV|XIV]] adedicada mas que mas a lo comercio de [[vori]] procedent d'a [[caza]] d'[[elefant]]s y [[hipopotamo]]s, y tamién de l'[[oro]] d'as amanada menas de [[Sofala]], en o territorio de l'actual [[Mozambique]]. O puesto de destín d'as mercaderías yera no nomás que l'[[Africa d'o norte]] y atros territorios musulmans, so que tamién países d'[[Europa]]. Pero ixa riqueza de ciudaz que composaban o territorio no estioron capables de fer frent unidas cuan i plegoron os primers europeus en zaguerías d'o [[sieglo XV]].

=== A presencia portuguesa (1498-1729) ===
O primer en plegar en a costa tanzana estió lo [[Portugal|portugués]] [[Vasco de Gama]], plegando-ie en [[1498]] mientres o suyo primer viache enta la [[India]] dimpués de pasar dende l'[[oceano Atlantico]] enta l'[[oceano Indico]] por o [[cabo de Buen Esperanza]], en l'actual [[Sudafrica]]. No trobó muita cooperación (mas bien a lo contrario) entre los comerciants d'orichen arabe d'a rechión, fácil que no nomás por de razons relichiosas (os portugueses pofesaban o [[Cristianismo]] mientres que los arabes d'a redolada profesaban l'[[Islam]]) so que tamién por razons comercials, en considerar que a nueva rota maritima ubierta por os portugueses que uniba la India dreitament con [[Portugal]] los podeba deixar a la marguin d'o lucrativo comercio que dica l'inte practicaban y que los portugueses podioron constatar.

Asinas que Vasco de Gama tornó en [[1502]], nomás que ista vegada ya no yera un solo [[vaixiello]], so que una vintena de barcos prou bien equipaus amás, menazando a las oligarquías locals con represalias de no pagar un tributo anyal en [[oro]] a lo rei de Portugal. En refusar-ne os arabes, os portugueses imposoron a la fuerza la suya dominación, mesmo con gran brutalidat. Asinas, en [[1502]] espulloron [[Kilwa]], que yera la ciudat-estau situada mas enta lo sud, y en [[1503]] facioron igual con [[Zanzíbar]], ta continar dimpués con ciudaz situadas mas a lo norte, como [[Mombasa]] u [[Lamu]]. Nomás que [[Mogadiscio]], en a costa norte de l'actual [[Somalia]], podió fuyir d'ista destrucción, y los portugueses consiguioron o control d'o comercio de l'[[oro]] en l'oceano Indico dimpués de continas luitas mientres tot un decenio, en una autentica [[Cruzada]] contra l'Islam en a redolada. Amás, os portugueses prenioron tamién o control d'as rotas comercials en l'oceano Indico entre [[India]] y [[Africa]], fendo de Zanzíbar o suyo prencipal puerto comercial en a redolada, por a suya situación estratechica en una [[isla]].

Sindembargo, dende lo [[sieglo XVII]] os portugueses troboron cada vegada mas resistencia d'as poblacions locals, amás de no tener a suficient capacidat militar ta controlar territorios tan amplos. Os [[suahilis]] recibiban amás aduya d'o [[soldanato d'Omán]], que teneba las suyas propias barallas con os portugueses por o control d'o [[golfo Persico]] y d'as suyas rotas comercials enta India. Asinas, en [[1587]] os suahilis facioron una mortalera con os portugueses instalaus en [[Pemba]], continando un periodo de luitas dica que en [[1698]] tropas omanís refirmoron as sublevacions d'os arabes y conquerioron [[Mombasa]], conquiesta que continó en [[1699]] con [[Kilwa]] y [[Pemba]]. Os portugueses facioron una contra-ofensiva y mesmo reconquirioron Mombasa, pero en [[1729]] rebloron definitivament, contentando-se con mantener as suyas bases en l'actual [[Mozambique]].

=== Dende 1729 dica meyaus d'o sieglo XIX ===
Dende l'expulsión d'os portugueses, estioron os arabes d'o [[soldanato d'Omán]] qui controlaban toda la redolada. Sindembargo, a las ciudaz costeras tampoco no lis cuacaba la sutitución de dominios, en pender d'un soldanato que se trobaba a una distancia de bels 3.000&nbsp;km, en o [[golfo Persico]]. Mesmo bellas ciudaz como [[Mombasa]] tenioron a tentación de clamar a los portugueses ta que los aduyasen a fer fuera a los nuevos ocupants. Antiparte, en a nueva potencia dominadora, o soldanato d'Omán, bi heba prous luitas succesorias.

O [[sieglo XVIII]] se convertió en un sieglo fosco, dende o punto d'anvista economico, ta toda la redolada. Nomás continaba en expansión o comercio d'[[Esclavitut|esclavos]], en amenistar-se una gran cantidat de mano d'obra en os soldanatos d'o [[golfo Persico]] y d'a [[peninsula arabica]], amás d'as propias necesidaz d'os terratenients arabes de [[Zanzíbar]] y [[Pemba]] ta las suyas plantacions. Tmién os europeus feban emplego intensivo d'ista fuent, destacando-ne o [[reino de Francia]], ta las lucrativas plantacions de [[canya de zucre]] en [[isla de Francia]] (hue [[Reunión]]) y [[isla de Francia]] (hue [[Mauricio]]), as dos en l'[[oceano Indico]]. A fuent d'os esclavos yera l'interior d'o continent, ninviando os esclavos dende l'actual [[Malawi]] y zonas amanadas en rotas de caravanas con destín en [[Zanzíbar]], que en [[1811]] s'heba convertiu en un emporio comercial en o mundo d'o trafico d'esclavos.

A prencipios d'o [[sieglo XIX]] plega a estar nuevo soldán d'Omán [[Said bin Sultan Al-Busaid]]. Iste enampló los dominios omanís en as costas de l'oceano Indico en Africa, luitando ontra lo clan Mazrui que [[1814]] no nomás controlaba que [[Mombasa]] so que tamién [[Pate]] y [[Lamu]]. Ta fer frent a ista menaza, Said bin Sultan Al-Busaid cambió la capital d'o suyo soldanato dende la ciudat de [[Mascat]] en [[Omán]] enta [[Zanzíbar]] y encomenzó tamién un plan d'expansión. Por eixemplo, s'heban importau plantas de *Syzygium aromaticum* (clavo d'olor) dende la colonia francesa d'a isla Borbón en [[1812]] y Said bin Sultan Al-Busaid alentó la producción d'ista nueva [[especia]], dica que Zanzíbar concentraba as tres cuatrenas parz d'a suya producción mundial. Tamién fomentó a expansión d'o trafico d'esclavos y con os beneficios de toz dos comercios ta [[1840]] heba rematau con o poder d'os Mazrui y controlaba firmament as costas de l'Indico dende l'actual [[Somalia]] dica l'actual [[Mozambique]]. Sindembargo, ya se feba notar a presencia d'as potencias colonials europeas.

* [[Guerra Anglo-Zanzibariana]]

== Cheografía ==


Tanzania ye un país de l'[[Africa de l'Este]] d'una [[superficie]] de 945.087&nbsp;[[km²]]. Os países mugants son:
* Norte: [[Kenya]] y [[Uganda]]
* Ueste: [[Ruanda]], [[Burundi]] y a [[Republica Democratica d'o Congo]]
* Sud: [[Zambia]], [[Malawi]] y [[Mozambique]]

Vista dende la mar, Tanzania forma un [[altiplano]] d'uns 1.000&nbsp;[[metro]]s d'[[altaria]] que s'estendilla dica los lacos [[Laco Malawi|Malawi]] y [[Laco Tanganica|Tanganica]] que surte dende la [[val d'o Gran Rift]], que comprende os lacos [[Laco Natron|Natron]], [[Laco Eyasi|Eyasi]] y [[Laco Manyara|Manyara]] que desepara a cadena de montanyas d'o norte, dominada por o [[Kilimanjaro]], amán d'a muga con Kenya.

As condicions climaticas semiaridas d'o norte y a presencia d'a [[Mosca Tsé-tsé|mosca tsé-tsé]] en as rechions d'o centro y de l'ueste ha prevocau que a población s'agrupase en a resta d'o país.

En a rechión d'[[Arusha]], que se troba a lo norte d'o país, podemos trobar-ie as restas d'o cráter d'o [[Ngorongoro]]. O cráter Ngorongoro, con a suya forma de [[caldera volcanica|caldera]], formau fa bels 2.500 anyos, s'ha feito famoso debiu a que con o suyo [[diametro]] de 20&nbsp;km. y una superficie d'alto u baixo uns 300&nbsp;km² ye un paradiso natural, una "arca de Noé" ecuatorial a on as condicions climaticas permiten a os animals habitar mientres tot l'anyo, dende los [[hipopotamo]]s dica los [[Flamenco rosa|flamencos rosas]] que habitan en l'amanau [[laco Makat]].

O centro d'o país ye constituyiu por un altiplano banyau por os ríos que desembocan a l'este, en l'[[oceano Indico]]. A frontera maritima d'o país ye formada por una plana costera a on i trobamos l'archipelago de [[Zanzíbar]], formau por tres islas prencipals: Zanzíbar, [[Pemba]] y [[Isla de Mafia|Mafia]].

En Tanzania i trobamos numerosos [[volcán|volcans]] pero nomás un d'éls se troba activo: l'[[Oi Onyo Legaï]]. O mont mas altero ye lo [[Kilimanjaro]], que tamién ye un volcán.

=== Hidrografía ===

O punto mas relevant d'a [[hidrografía]] de Tanzania ye lo [[laco Victoria]], que se troba a l'este d'o país, mugando con os estaus d'[[Uganda]] y [[Kenya]]. Ye lo [[laco]] mas amplo d'[[Africa]] y tradicionalment se l'ha conoixiu como a fuent d'o [[río Nilo]]. A o sud-ueste, deseparando Tanzania d'a [[Republica Democratica d'o Congo]], i trobamos o [[laco Tanganica]]. S'estima que iste laco ye lo segundo mas viello (y o segundo mas fundo) d'o mundo dimpués d'o [[Baikal|laco Baikal]] en [[Siberia]].

D'entre os suyos [[río]]s, cal destacar o [[río Ruvuma]], con una [[longaria]] de 800 [[km]] y que forma a lo sud en a mayor parti d'o suyo recorriu a muga con [[Mozambique]]. Tamién o [[río Ruvubu]], que por contra fa parte d'a [[cuenca hidrolochica]] d'o [[río Nilo]] en estar [[afluent]] d'o [[río Kagera]], que desaugua en o [[laco Victoria]] (considerando-se que iste laco ye afluent d'o río Nilo).

=== Ecolochía ===

A mayor parti d'o territorio de Tanzania corresponde a o [[bioma]] de [[sabana]]. O [[Fundo Mundial ta a Naturaleza|WWF]] i distinge siet [[Ecorrechión|ecorrechions]] de sabana:
# [[Mosaico de selva y sabana d'a cuenca d'o laco Victoria]], en l'extremo nord-este, entre lo [[Laco Victoria]] y [[Ruanda]]. Ye una ecorrechión de [[sabana]] que ocupa 165.800 kilometros cuadraus en una francha que rodia o laco Victoria por o norte y l'ueste, dende l'ueste de [[Kenya]], pasando por o centro d'[[Uganda]], l'este d'a [[Republica Democratica d'o Congo]], lo nord-ueste de Tanzania y l'este de [[Ruanda]], dica lo nord-este de [[Burundi]]. Muga al o norte con a [[sabana sudanesa oriental]], a lo nord-este con a [[sabana arbustosa de Kenya]], a l'este con a [[selva de montanya de l'Africa Oriental]] y a [[sabana arbustosa de Tanzania]], a lo sud con a [[sabana arbolada de Miombo d'o Zambeze central]] y a l'ueste con a [[selva de montanya d'a falla Albertina]]. Amás, perteneixe tamién a la ecorrechión un enclau situau a lo nord-este, en a muga entre [[Sudán]] y [[Etiopia]], rodiau por a sabana sudanesa oriental a lo norte y a l'ueste, a [[selva de montanya d'Etiopia]] a l'este, a [[sabana arbustosa de Somalia]] a lo sud-este y a sabana arbustiva de Kenya a o sud. A [[fauna]] ye abundant en toz os sentius: grans [[mamifero]]s ([[hipopotamo]]s y [[brúfol]]s), [[reptil]]s, como [[crocodilo]]s, y [[peixes]] como os conoixius [[ciclido]]s.
# [[Sabana arbustosa de Tanzania]] fa parti d'a rechión dita [[sabana d'acacias de l'Africa Oriental]], incluyida en a lista [[Global 200]], ye una ecorrechión de [[sabana]] que ocupa una superficie de 227.800 kilometros cuadraus a lo norte y centro de Tanzania y lo sud-ueste de Kenya, a ecorrechión ye dividida en dos por os praus volcanicos d'o Serengueti. A vechetación dominant ye la sabana arbustiva, en a que las especies mas representativas perteneixen a los cheneros *Acacia*, *Commiphora* y *Crotalaria*. A concentración de grans [[mamifero]]s ye extraordinaria. A ecorrechión ye o escenario d'a migración anyal de mas d'un millón de nyus azuls (*Nyu taurinus*), 400.000 gacelas de Thomson (*Gazella thomsoni*) y 200.000 cebras comuns (*Zebra comuna*). Consecuentment, as poblacions de grans [[depredación|depredadors]] tamién son grans: hiena tacada (*Crocuta Crocuta*), lión (*Panthera leo*), leopardo (*Panthera pardus *), guepardo (*Acinonyx jubatus*), licaón (*Lycaon pictus*)... Se conoixen tres [[reptil]]s endemicos: a [[sirpient]] verenosa *Amblyodipsas dimidiata* y as *Amphisbaenia* *Geocalamus acutus* y *Geocalamus modestus*. L'estau de conservación ye vulnerable, estando las suyas prencipals menazas a [[caza furtiva]] y la expansión de l'[[agricultura]] y a [[ganadería]].

# [[Serengueti|Praus volcanicos d'o Serengueti]]': ye una ecorrechión de [[sabana]] que ocupa una amplaria de 18.000 kilometros cuadraus, en dos rechions deseparadas en as dos marguins d'o brazo oriental d'a [[Gran val d'o Rift]]. A rechión occidental se troba en a plana de [[Serengueti]]. A ecorrechión ye formada por planas herbacias onduladas cubiertas de [[cenisa]]s volcanicas procedents de diversos volcans d'os arredols, interrumpidas por afloramientos rocosos isolaus ([[inselberg]]s) ditos en [[Africa]] *kopje*. As [[temperatura]]s maximas meyanas oscilan entre 24 y 27&nbsp;°C, y as minimas entre 15 y 21&nbsp;°C. As precipitacions anyals, muit estacionals, varían entre os 1.050&nbsp;mm d'o nord-ueste y os 550 d'o sud-este y bi ha dos estacions humidas, entre marzo y mayo y entre noviembre y aviento. Entre as especies dominants d'a flora se troban *Sporobolus *, *Pennisetum mezianum *, *Eragrostis tenuifolia *, *Andropogon greenwayi*, *Panicum coloratum*, o [[Cynodon|gramen]], *Chloris Gayana*, *Dactyloctenium*, *Digitaria macroblephara* y *Kyllinga*. Istos praus son vitals ta las migracions de millons de grans [[mamifero]]s: o nyu azul (* Nyu taurinus*), a [[cebra de Burchell]], a gacela de Thomson (*Gazella thomsoni*), u [[Taurotragus|Eland]] común (*Taurotragus oryx*)... Un gran numero d'especies de depredadors habita en a ecorrechión: guepardo (*Acinonyx jubatus*), lión (*Panthera leo*), leopardo (*Panthera pardus *), hiena tacada (*Crocuta crocuta*), hiena rallada (*Hyaena hyaena*), chacal rallau (*Canis adustus*), chacal dorau (*Canis aureus*) chacal de gualdrapa (*Canis mesomelas*), ratel (*Mellivora capensis*), caracal (*Caracal caracal*), serval (*Leptailurus serval*), gato salvache (*Felis sylvestris*), rabosa orelluda (*Otocyon megalotis*) y cuantas especies de [[Genetta genetta|chinetas]] y mangostas (familia [[Viverridae]]). Atras especies importants por a suya abundancia son o cobo untuoso (*Kobus ellipsiprymnus*), bubal (*Alcelaphus buselaphus*), topi (*Damaliscus lunatus*), impala (*Aepyceros melampus*), gacela de Grant (*Gazella granti*), brúfol cafre (*Syncerus caffer*) y o crocodilo d'o Nilo (*Crocodylus niloticus*). A ciguenya blanca (*Ciconia ciconia*) hiverna en ista ecorrechión. O [[Parque Nacional de Serengueti]] fue declarau [[Patrimonio d'a Humanidat]] por a [[UNESCO]].

# [[Sabana arbustosa de Kenya]], ye una ecorrechión de [[sabana]] semiarida que ocupa una superficie total de 326.000 kilometros cuadraus d'o nord-ueste a lo sud de [[Kenya]], y s'estendilla amás por o nord-este d'[[Uganda]], o sud-este de [[Sudán]], a o sud-ueste d'[[Etiopia]] y o nord-este de Tanzania. O clima ye [[Clima tropical|tropical]] estacional, con dos estacions de plevias, a mas important entre marzo y chunio y l'atra entre octubre y aviento. As plevias son muit variables d'anyo en anyo, y las sequeras son frecuents. De meyana, as precipitacions anyals varían entre os 200&nbsp;mm amán d'o [[laco Turkana]] y os 600&nbsp;mm amán d'a costa de Kenya. Os incendios son frecuents. A vechetación dominant ye la [[sabana arbustiva]], en a que las especies mas representativas perteneixen a los cheneros *Acacia*, *Commiphora* y *Boswellia*. A diversidat en a fauna ye gran. Destacan diversos [[ungulau]]s adaptaus a las condicions d'arideza d'a ecorrechión: a cebra de Grévy (*Equus grevyi*), l'orix beix (*Oryx beisa*), o gerenuk (*Litocranius walleri*) y lo [[Tragelaphus|kudu]] menor (*Tragelaphus imberbis*). Os zaguers rinoceronts negros (*Diceros bicornis*) de l'Africa Oriental se troban en zonas protechidas d'ista ecorrechión, bi ha pocas especies endemicas, cuatre [[radedor]]s: *Gerbillus cosensi*, *Gerbillus diminutus*, *Gerbillus percivali* y *Muridae*; tres [[aus]]: [[alaudido]] de Friedmann (*Mirafra polpa*), *Mirafra williamsi* y *Timaliidae de Hinde (* [[Turdoides hindei]]*); tres reptils: os *[[Gekkonidae]]* *[[Lygodactylus scheffleri]]* y *[[Lygodactylus laterimaculatus]]* y a sirpient *[[Amblyodipsas teitana]] * y un anfibio: a granota *[[Hyperolius sheldricki]]*.

# Sabana arbolada de miombo oriental cubre una superficie de 483.900 kilometros cuadraus entre lo sud de Tanzania, a lo norte de Mozambique y lo sud-este de Malawi, entre los 200 y os 800 u 900&nbsp;metros d'altaria, muga a lo nord-ueste con a selva de l'Arco Oriental d'o Rift y a sabana arbustiva de Tanzania, a o nord-este con a selva mosaico costera de Zanzíbar, a l'este con a selva mosaico costera d'Inhambane, a l'ueste con o mosaico montanyoso de prau y selva d'o Rift meridional y o laco Malawi, a o sud-ueste con o prau inundau d'o Zambeze, o mosaico montanyoso de selva y prau de Malawi meridional y a sabana arbolada de mopane d'o Zambeze, y a o sud con a sabana costera inundada d'o Zambeze. A vechetación de Miombo ye adaptada a la sequedat d'o clima y a pobreza d'a tierra. As especies arbories dominants son *[[Brachystegia spiciformis]]*, *[[Brachystegia boehmii]]*, *[[Brachystegia allenii]]* y *[[Julbernardia globiflora]]*. A ecorrechión aculle as que posiblement son as mayors poblacions d'elefant africano (*[[Loxodonta africana]]*) y licaón (*[[Lycaon pictus]]*) d'o continent. O estau de conservación ye relativament estable, ya que a causa d'a presencia d'a mosca tse-tse y a guerra civil en Mozambique, a población humana ye escasa, pero ye augmentando.
# **[[Sabana arbolada de miombo d'o Zambeze central]]** una d'as sabanas mas amplas d'Africa, con una superficie de 1.184.200 kilometros cuadraus, ocupa l'ueste de Tanzania, l'este y sud de Burundi, o sud-este d'a Republica Democratica d'o Congo, o norte de Malawi y de Zambia y l'extremo oriental d'Angola. O clima ye arido, con severas sequeras, pero existen en a ecorrechión numerosos almarchals, que cubren o 30% d'a suya superficie. Nomás que dos musaranyas son endemicas entre os mamiferos: *[[Crocidura ansellorum]]* y *[[Crocidura zimmeri]]*, asinas como dos aus: o *[[Ploceidae]]* de Lufira (*[[Ploceus ruweti]]*) y o estrildido de cara negra (*[[Estrilda nigriloris]]*), entre l'herpetofauna, o numero d'endemismos ye mas gran: se conoixen 19 especies de reptils endemicas y 13 d'anfibios.

# Arbustos d'Itigi y Sumbu ye una chicota ecorrechión de sabana, muit poco estudiada, que ocupa una superficie total de 7.800 kilometros cuadraus repartius en dos enclaus deseparaus: uno en o centro de Tanzania, arredol d'a ciudat d'Itigi, y l'atro en Zambia, entre os lacos Moer y Tanganica, en a muga con a Republica Democratica d'o Congo, en que dentra en o territorio licherament, toz dos enclaus se troban rodiaus por a sabana arbolada de Miombo d'o Zambeze central, o enclau tanzano muga amás, a o sud-este, con a sabana arbustiva de Tanzania, o de Zambia muga a l'este con o laco Tanganica y l'ueste con o prau inundada d'o Zambeze, en a redolada d'o laco Moer. O clima se caracteriza por tres estacions a o largo de l'anyo: una estación freda y seca entre mayo y agosto, una estación calida y seca entre agosto y noviembre, y una estación pleviosa entre noviembre y abril. As precipitacions meyanas anyals se situan en 1.400&nbsp;mm en o enclau de Zambia, y en 500&nbsp;mm en o de Tanzania. A vechetación caracteristica d'a ecorrechión ye d'una espesura impenetrable, de tot diferent d'as sabanas que la rodían. S'han identificau mas de cient especies lenyosas, por un regular arbustos muilt ramificaus, sin punchas, d'entre 3 y 5&nbsp;metros d'altaria. A mayor parti d'as especies son de fuella caduca. O rinoceront negro (*[[Diceros bicornis]]*) ha estau erradicau d'a ecorrechió debiu a la cazata furtiva. Se conoixen poblacions d'elefants (* [[Loxodonta africana]]*) y brúfol cafre (*[[Syncerus caffer]]*).

As rechions montanyosas son cubiertas de selvas umbrofilas y, a mayor altaria, praus de montanya:
* Selva montanyosa de l'Africa Oriental a o nord-este.
* Selva montanyosa d'a falla Albertina a l'ueste.
* Selva de l'Arco Oriental d'o Rift a l'este y o centro.
* Artica montanyosa de l'Africa Oriental a o nord-este.
* Mosaico montanyoso de praus y selva d'o Rift meridional a o sud-ueste.

As costas son ocupadas por selvas costeras (selva mosaico costera de Zanzíbar a lo norte y lo centro, y selva mosaico costera d'Inhambane al o sud) y manglars (Manglar de l'Africa Oriental).

A ecolochía de Tanzania se completa con diversos enclaus de praus inundaus:
* Saleras de l'Africa Oriental (norte y centro).
* Praus embadinaus d'o Zambece (centro).

### Clima
Tanzania tien un clima tropical. En os altiplanos, as temperaturas varían entre os 10˚C y os 20˚C mientres as estacions calidas y fredas, respectivament. A resta d'o país tien temperaturas que rarament baixan por debaixo d'os 20˚C. O periodo mas calido se troba entre los meses de noviembre y de febrero (25˚C - 31˚C), y o periodo mas fredo se da entre mayo y agosto (15˚C - 20˚C).

En Tanzania i trobamos dos rechímens de plevias: uno ye "unimodal" (aviento - abril) y l'atro ye "bimodal" (octubre - aviento y marzo - mayo). O primero lo trobamos a lo sud, sud-este, centro y l'ueste d'o país, y lo segundo se da en a parti norte y a costa norte. En o caso d'o modo bimodal, as plevias entre os meses de marzo y mayo se conoixen como *plevias luengas* u *masika*, mientres que las plevias d'octubre dica aviento por un regular se conoixen como *pevias curtas* u *vuli*.

## Organización politico-administrativa
Tanzania ye dividida administrativament en trenta y una rechions (*mkoa*).

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web oficial d'o Gubierno de Tanzania.
* Pachina web d'os Parques Nacionals de Tanzania.