Foratars d'Escuaín

**Ista fualla ye escrita en [[Aragonés d'a valle de Tella|l'aragonés d'a valle de Tella]]**.

Es **foratars d'Escuaín** u **gorgas d'Escuaín** (*Gargantas de Escuaín* en castellano) son as sulcatas d'o río Yaga esgarrapatas en a penna calsinera a'l canto d'es lugars d'Escuaín y Reviella, en baixando d'a montanya d'As Tres Serols per lo sud-este dica la Cinca, dintro lo perimetro d'o Parque Nacional d'Ordesa e d'as Tres Serols.

Rallatas en a versant sud d'a siarra d'as Sucas, la cual diz que fa la linia con a valle Verde per lo lumo, e per la man norte d'o Castiello Mayor, que las separa d'a valle de Puértolas. Per lo nor-ueste, la *collata de Biceto* e las Sestrals en parten las estivas d'a *Montanya Sensa* en a cuenca d'a Yaga en una man e la cuenca d'o Bellós (*[[Garona]]* d'Anyisclo) en la altra.

La Yaga naixe precisament en elas, en l'endreto lo *cuello 'Biceto* (a man de Sant Vicienda) per lo mes chicolón d'es suyos ramals, e nasprés tamién en a *[[Circo de Gorrunduet]]* (al canto d'o cillo lo Foratarruego)

Es foratars, l'uno tras l'altro ditos, son:

*La **Foradata d'a Selveta**, que reculle lo camal que naixe d'a collata Biceto (a 2007 m d'altura). Per estar-ne la primera, ye la una mes ubierta de totas, e se'n ye ita a zarrar-se poquet a poquet dica que ye al punto amanata a pasar *La Valle de Sorripas*, lo siguient forato. Lo congosto este bi tiene una vechetación bien verdiza, que se torna de colors vistosas en l'agüerro.
*La **''valle'' de Sorripas** u **de Sorripes**, que ye el continno de la anterior, finca en a garra d'o Tozal d'o Basón (2151 m) e d'a *forqueta de Sorripas* que en dicen. lo puesto an que remata este forato en ye ito en a Yaga baixadera de *Gorrunduet*, a man d'o *puent d'es Mallos*.
*Lo **Rallar d'o Puerto**, de parez muit empinatas, que fa baixar la Yaga d'a *Circo de Gorrunduet* enta la guacera d'es mallos. Ye éste puesto bien espectacular, a on lo río enzata la baixata de gorgas prefundas e brincos fustiosos. Només se ibi puet arribar per una senda lateral dende lo Puent d'es Mallos, totalment peyatonal.
*La **collata d'es Mallos**, a on se be chunen es dos camals prencipals d'a Yaga. Como lo suyo nombre indica, las parez son cuasi verticals per estas arresas d'o transeto. Bi hay, a demés, un pont que en icen *d'es Mallos* que trescruza lo camín d'antes no se faiga la bifurcación per alto d'o río. T'astí que arriba la pista forestal que puyaba dende Escuaín.
***Lo Frangón**, lo zaguer d'es foratos, que leva enta Escuaín y Reviella. Dos cillos trancan la boca d'a valle per astí, la *Mandatuera* per lo sud e lo *Cillo de Pallarals* dende la versant d'as Sucas. Nasprés de Pallarals, fendo baixada, s'ubre la cuenca en a valle de Tella en o puesto on que afluyen es barrancos de *Sacos* e *Consusa*.

## Bibliografía

*BENITO ALONSO, José Luis (2006), *Vegetación del Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdido (Sobrarbe, Pirineo central aragonés)*. 421 pp + Mapa d'a vechetación 1:40.000, Zaragoza: *Serie Investigación*, nº 50. Consello de Protección d'a Naturaleza d'Aragón. Gubierno d'Aragón. 84-89862-54-0.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Web oficial d'o Parque Nacional d'o Ministerio de Medio Ambient.
* Pachina de Fauna e Flora d'o Parque Nacional d'Ordesa e d'As Tres Serols