Castiello d'Ayub

O **castiello d'Ayub** u **castiello Mayor** ye una fortaleza d'orichen musulmán, construida en o sieglo IX y localizada en o municipio zaragozano de Calatayú, Aragón, denominau orichinalment *Qalat Ayyub* y que estió l'orichen d'a ciudat actual y d'o suyo nombre.

## Situación
Rodiando a ciudat antiga de Calatayú, existe un recito fortificau que une cinco castiellos situaus sobre cuantos cerros unius por cuasi cuatro kilometros de murallas. Un d'ixos castiellos ye o castiello d'Ayub. Ye situau en a parte mas alta y vistable d'a ciudat, a o norte d'o castiello d'o Reloch y a o este d'a Torre Mocha con o suyo recinto perimetral.

## Historia
Seguntes diversas fuents, Calatayú fue fundada en o 716 por Ayyub ben Habib a o Lajmi en o que hue conoixemos por castiello de Donya Martina. O historiador Al-Udri narra como en o 862 Muhammad I, encomendó a misión d'enamplar as fortificacions de Calatayú a Abderramán ben Abdelaziz o Tuchibí, con a fin de poder esfender a ciudat d'os Banu Qasi, sinyors de Zaragoza.

Mientres o emirato de Córdoba, Calatayú feba parte d'a Marca Superior, estando o suyo centro Zaragoza y estando capital d'un districto que incluiba Daroca. Abderramán III prenió Calatayú en o 937 ya que feba parte d'a rebelión d'os tuchibies de Zaragoza contra o califato. Ya en 1031, Calatayú yera una d'as prencipals ciudaz d'o reino taifa de Zaragoza, momento de gran esplendor economico y cultural que duraría aproximadament dica o 1110, fueras d'un breu periodo de semiindependencia, en que cudió a suya propia moneda y se declaró taifa independient enta l'anyo 1050, con Muhammad ben Hud.

En l'anyo 1110 os almurabitz prenioron o control d'a peninsula tractar contener l'abance d'a reconquista pero poco podioron fer, ya que en 1120, Alifonso I d'Aragón, dos anyos dimpués d'haber preso Zaragoza, asitió Calatayú, que se rindió, como que gran parte d'a zona, dimpués de conoixer la redota d'os almurabitz en a batalla de Cutanda.

Igual que muitos castiellos aragoneses, Felipe V dimpués d'a promulgación d'os Decretos de Nueva Planta, mandó desmantelar-lo en 1705, por o emparo d'Aragón a l'Archiduque Carlos mientres a Guerra de Succesión Espanyola, por o que se troba muit alterau.

Mientres a Guerra d'o Francés, estió usau por tropas francesas, que modificoron a suya estructura; posteriorment, mientres as guerras carlistas, tornó a estar modificau para adaptar-lo a la artillería.

## Caracteristicas
O castiello de Ayyub u Mayor, clamau popularment Plaza d'Armas, ye o mas important y millor conservau de tot o conchunto.

Ye construiu sobre una meseta chesifera ovalada y consta de dos recintos; o mas alto y mas antigo de cara a la ciudat, y o mas baixo, orientau a o norte y que constituye una ampliación d'o castiello primitivo.

Lo mas destacau que trobaremos son cuatro torretons, denominaus sud, central, este y ueste denominaus d'ista forma, por estar ista a suya ubicación en o recinto; destacando l'este y l'ueste, de planta exterior octogonal con dos plantas avovedadas y cubiertas con falsas cupulas. O torretón sud, de planta cuadrada, ye o pior conservau y o central, de planta semioctogonal, destaca por conservar una important altaria. Toz dos son cubiertos con vuelta de canyón liucherament apuntada y sirven pa zarrar un amplo espacio que segurament sería una albacara y que ye conoixiu con o nombre de *La Longía*.

## Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico situau en o castiello a una altaria de 652 metros dende o livel d'a mar.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Castiello d'Ayub en o Sistema d'Información d'o Patrimonio Cultural Aragonés (SIPCA).
*  Castillo de Ayyub en CastillosNet. Castiello Mayor, plaza de armas u castiello d'Ayub
*  Concello de Calatayú