open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ilesia de Sant Andreu de Torres de Berrellén

A **ilesia de Sant Andreu** ye un templo catolico situau en a localidat aragonesa de Torres de Berrellén (Ribera Alta d'Ebro). En 2002 fue declarada Bien catalogau d'o patrimonio cultural aragonés.

Se tracta d'una ilesia gotico-renaixentista construita en o sieglo XVI. L'edificio tien planta rectangular, nau unica, con coro elevau a os piez y cabecera recta, que en alzau pasa a poligonal, cubierto por vueltas de crucería estrelada, sobre trompas en a cabecera y arcos faixons de meyo punto en a nau.

A os dos cantos d'a nau s'adosoron cinco capiellas entre os sieglos XVI y XVIII, ubiertas a la nau en arco carpanel y cubiertas por crucería estrelada as d'o canto de l'evanchelio y a d'o Santo Cristo, ubierta a la Capiella Mayor en o costau d'a epistola, ariesta y canyón transversal as atras dos d'o costau d'a epistola.

Presenta portico, de traza clasicista, adosau a o muro d'a epistola y dos torres, a os piet, dispuestas a os dos cantos d'a nau; l'antiga torre mudéchar ye de ladriello, se troba esmochada y rematada con un cuerpo almenau mientres que a torre nueva ye d'estilo neomudéchar, de planta cuadrada, dos cuerpos y remate de planta octogonal.

L'edificio ha visto considerablement transformada a suya traza debiu a os anyadius y transformacions d'o sieglo XVIII, y mas que mas debiu a las restauracions feitas entre 1969 y 1975 que han mascarau de tot o suyo aspecto orichinal dando-le una nueva torre, un portico y o revestimiento d'a fabrica con ladriello royo que deixa oculto o tapial orichinal.

## Vinclos externos
 Boletín Oficial d'Aragón
Minoría francoprovenzal en Pulla

La **minoría francoprovenzal u arpitana en [[Pulla]]** ye una minoría linguistica asentata en as dos chicotas comunas de Cèles de Sant Vuite y Faéte (en o territorio apeninico de Valmaggiore) y que parla respectivament los dialectos ''cegliaje'' y ''faetar'' de l'idioma francoprovenzal.

## Veyer tamién
* Cèles de Sant Vuite
* Faéte
* Pulla
* Idioma francoprovenzal
* Arpitans
* Luengas galorromanicas
* Valdenses
Jacques Varennes

**Jacques Varennes** (nombre artistico de **Louis-Henri André**), naixiu de Mantes-la-Jolie (Yvelines, Francia) l'8 de noviembre de 1894 y muerto en Saint-Cloud (Altos d'o Sena, Francia) o 6 de setiembre de 1958, estió un actor francés con una destacada carrera profesional en o teatro y en o cine d'o suyo país, treballando en alto u baixo 70 cintas. Prencipió a suya vida como actor cinematografico en curtometraches de cine mudo en zaguerías d'os anyos 1900, deixando-la bien luego, ta tornar-ie en primerías d'os anyos 1930, ya con o cine sonoro, dica la suya muerte.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Jacques Varennes en Internet Movie Database.
Maria Frau

**Maria Frau**, naixida de Nuivi (Provincia de Sasser, Cerdenya, Reino d'Italia) o 6 d'agosto de 1929, ye una actriz italiana, activa en o cine italiano dende primerías d'os anyos 1950 dica bien luego d'o suyo matrimonio en zaguerías d'ixa mesma decada con Giovanni Vaselli (dirichente d'a *[[Società Sportiva Lazio]]*), a qui no li cuacaba que la suya muller treballase en o mundo d'o cine, en estar celoso. Tanimientres, Maria Frau treballó en 18 cintas.

D'entre a suya curta filmografía, se puet destacar tanimientres as suyas interpretaccions en bellas cintas como *[[Margherita da Cortona]]* (1950, Mario Bonnard), *[[Il prezzo dell'onore]]* (1953, Ferdinando Baldi) u *[[Totò all'inferno]]* (1955, Camillo Mastrocinque).

## Referencias

## Enlaces externos

*  Maria Frau en Internet Movie Database.
*  Maria Frau en AllMovie.
Corz de Zaragoza (1381)

As **Corz de Zaragoza** de 1381 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Pero IV d'Aragón.

## Autoridaz
En as actas d'istas Corz se nombra a o Chusticia d'Aragón Domingo Ximénez Cerdán, l'arcebispe de Zaragoza Lope Ferrández de Luna, l'arcebispe d'Albarracín Eneco de Valterra y Sánchez d'Heredia, o bispe de Tarazona Pero Pérez Calvillo, o bispe de Uesca Ferrando Pérez Munyoz

## Vinclos externos
*  Actas d'as Corz de Zaragoza de 1381
*  Antonio de Capmany de Montpalau y Surís: *[https://archive.org/details/coleccindecrtes00spagoog Colección de córtes de los antiguos reinos de España]*. Academia de la Historia, 1853.
García de Gúdal

**García de Gúdal** naixiu de puesto y calendata desconoixius y muerto en puesto desconoixiu en l'anyo 1240, estió un noble aragonés d'o linache d'os Gúdal, que estió un monche d'a Orden de Cistels y y que cuan murió Ricardo de Uesca estió triau pa substituir-lo como bispe de Uesca-Chaca, puesto que ocupó mientres largo tiempo dende l'1 d'aviento de 1201 dica a suya renuncia o 6 de chulio de 1236. A suya renuncia estió motivada per dos bulas papals en as cuals se feban grieus acusacions enta a suya persona.

Assalit de Gúdal y Pero de Gúdal yeran sobrinos suyos.

## Corz d'Aragón
Estió present como bispe de Uesca en as Corz de Uesca de l'anyo 1221.

## Bibliografía
* Durán Gudiol, Antonio. *La obra de García de Gudal, obispo de Huesca y Jaca (1201-1236; 1240+)*.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
*  ''La obra de García de Gudal, obispo de Huesca y Jaca (1201-1236; 1240+)''.
Judith Vosselli

**Judith Vosselli**, naixida de Barcelona (Barcelonés, Catalunya) o 25 de chunio de 1895 y muerta en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 18 de setiembre de 1966, estió una actriz estausunidense, activa dende primerías d'os anyos 1920 en o mundo d'o teatro (con prou d'exito) y dende meyaus d'ixa mesma decada en o mundo d'o cine estausunidense.

Mientres a suya carrera cinematografica, que remató a meyaus d'os anyos 1930, treballo en una vintena de cintas.

## Filmografía

## Referencias

## Vinclos externos

*  Judith Vosselli en Internet Broadway Database.
*  Judith Vosselli en TCM Movie Database.
*  Judith Vosselli en IMDb.
García Frontín II

**García Frontín II** estió bispe de Tarazona entre 1219 y 1254.

## Corz d'Aragón
Estió present como bispe de Tarazona en as Corz de Uesca de l'anyo 1221.

## Referencias
Vidal de Canellas

**Vidal de Canellas** (1190?, Canyelles, Barcelona - 1252, Uesca, Aragón) estió bispe de Uesca y Chaca y compilador d'os distintos Fueros d'Aragón en a obra churidica conoixida como *[[Vidal Mayor]]* (1247), primera codificación cheneral de leis que rechirán en o Reino d'Aragón, efectuada en o reinau de Chaime I.

En os anyos 1220 estudio Dreito romano y canonico en a Universidat de Bolonya, a on conoixió a Ramon de Penyafort. En 1234 ocupó o cargo de canonche de Barcelona. En 1237 ye nombrau bispe de Uesca y Chaca, cargo que ocuparía dende 1238. Asistió ixe mesmo anyo a o seche de Valencia, como conciliador entre nobles aragoneses, por lo que obtenió o reconoiximiento d'o rei. Estió present asinas mesmo en os concilios de Tarragona y León d'o Roine (1245).

D'istos anyos data o encargo rechio de reunir en un unico codigo legal os fueros d'as villas aragonesas partindo d'o *[[Fuero de Chaca|Fuero extenso de Chaca]]*, que yera o mas amplo y desarrollau dica a calendata y que teneba o suyo orichen en o primer fuero atorgau a una ciudat, l'antigo Fuero de Chaca. 
 
Vidal de Canellas recibió o encargo en 1247 dimpués d'as deliberacions consensuadas en as Corz de Uesca d'ixe anyo, de redactar iste Fuero Cheneral.

A suya primera versión en latín, ye conoixida como *Compilatio minor*. Una reelaboración enamplada posterior en aragonés (a unica que s'ha conservau), conoixida por o suyo epigrafe *In excelsis Dei Thesauris* supondría a culminación d'a obra churidica que fixa definitivament o fuero ta o reino d'Aragón y divulgada con o nombre de *[[Vidal Mayor]]*. O dotze d'octubre de 1252 sinya o suyo testamento, lo que leva a pensar que moriría no guaire tiempo dimpués.

L'alcanz d'o *[[Vidal Mayor]]* supera a o d'una simpla colección de fueros, ye que incluye precisions tecnicas dirichidas a os foristas, que yeran os profesionals d'o Dreito que s'encargaban de redactar fueros, y a letraus expertos en l'administración de chusticia.

No s'ha dilucidau si o *[[Vidal Mayor]]* fue sancionau y promulgau por o rei Chaime I. Pareixe estió voluntat d'o rei promulgar-lo, pero contó con a oposición d'a nobleza d'o reino d'Aragón, apegada a o devantdito fuero chaqués. Por tot ixo, ya dentrau o sieglo XIV, nomás a *[[Compilatio minor]]* yera considerada como lei aragonesa, y o *Liber in Excelsis Dei* u *[[Vidal Mayor]]*, como o suyo mas prestichioso comentario. Manimenos, la ordinación y sistematización d'a *Compilatio minor*, que estió la d'uso "oficial", ye parellana a la d'a *Compilatio Maior* y fue realizada tamién por Vidal de Canellas.

## Se veiga tamién
* Vidal Mayor

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Rodrigo d'Ahonés

**Rodrigo d'Ahonés** naixiu de puesto y calendata desconoixius y muerto tamién en puesto desconoixiu lo 2 de febrero de 1248 estió un relichioso aragonés que plegó a estar bispe de Zaragoza dende l'anyo 1244 dica a suya muerte o 2 de febrero de 1248.

## Corz d'Aragón
Estió present como arcebispe de Zaragoza en as Corz de Uesca de l'anyo 1247.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Valderedo

**Valderedo** u **Valdefredo** estió un eclesiastico visigodo contemporanio d'os reis Erwichio y Echica, Zaragoza en zaguerías d'o sieglo VII.

Consta a suya existencia por a suya participación en o XIII Concilio de Toledo celebrau en l'anyo 683, en que estió representau por l'abat Freidebaldo, y a por a suya presencia en o XV Concilio de Toledo d'o 688, en o III de Zaragoza de 691 y en o XVI de Toledo de 693.

## Referencias
Exemeno de Luna

**Exemeno de Luna**, naixiu de puesto desconoixiu cerca de l'anyo 1278 y muerto en Alcalá de Henares lo 17 de noviembre de 1338 estió un relichioso catolico aragonés, que estió bispe de Zaragoza y arcebispe de Tarragona y de Toledo. Yera miembro d'o linache d'os Martínez de Luna.

## Biografía
Exemeno de Luna (u Exemeno Martínez de Luna) naixió arredol de 1278. Yera fillo de Pero Martínez de Luna y d'Elvira Pérez de Sessa. Tenió cuatre chirmans: Pero Martínez de Luna II, (m. 1326), casau con Violant d'Alagón, Tresa y  Gracia de Luna.

Exerció como bispe de Zaragoza dende o 5 de chulio de 1296.
O 3 d'agosto de 1304 actuó como representant de Chaime II d'Aragón en a Sentencia arbitral de Torrellas (Zaragoza) por a que Alfonso de la Cerda renunció a lo trono de Castiella, y s'amugó o reino de Valencia fixando a suya muga sud en o río Segura (lo que implicó a devolución a Castiella d'a metat d'o reino de Murcia. Por orden d'o rei Alifonso III d'Aragón y d'o papa Climent V, colaboró con o bispe de Valencia, Ramon Despont, en a destrucción d'a orden d'o Temple.

Dende o 26 de marzo de 1317 ocupó o cargo d'arcebispe de Tarragona. Mientres iste mandato tenió un luengo pleito con o rei Sancho I de Mallorca por as islas d'Eivissa y Formentera, y por considerar-le vasallo suyo. Menazando l'arcebispe Exemeno de Luna con excomulgar a o rei balear.

En 1326 o Consello d'Alfonso XI de Castiella obligó a Chuan d'Aragón a albandonar Castiella, en alcanzar a mayoría d'edat, destituyindo-lo como arcebispe de Toledo y canceller mayor d'o reino. Permutando o suyo cargo o 17 d'agosto de 1328 con Exemeno de Luna, dica alavez arcebispe de Tarragona.

Dimpués d'a suya muerte o 17 de noviembre de 1338, le succedió en o cargo d'arcebispe de Toledo o suyo sobrino Gil Álvarez de Albornoz.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Lista de bispes y arcebispes de Toledo

Ista ye una **lista de [[bispe]]s y [[arcebispe]]s** de l'Archidiocesi de Toledo, que tien a suya seu arcebispal en a Seu de Santa María de Toledo, que se troba en a ciudat castellanomanchega de Toledo:

## Bispes de Toledo

## Arcebispes de Toledo

## Referencias

## Bibliografía
*  Enrique Flórez: *[https://books.google/books?id=8EI2AAAAMAAJ&pg=PA402 España sagrada]*, 1859, volumen V, pachinas 402-408.
*  Josep Vilella Masana: *Los obispos toledanos anteriores al Reino visigodo-católico*, en *[http://www.ub.edu/grat/wp-content/uploads/2014/11/grat78.pdf  Acta Antiqua Complutensia III: Santos, obispos y reliquias]*, Universidat d'Alcalá de Henares, Alcalá de Henares, 2003.

## Vinclos externos
*  ''Archdiocese of Toledo'' en *[[Catholic-Hierarchy]]*.
Emilio Allué Carcasona

**Emilio Allué Carcasona**, naixiu de Uesca (Plana de Uesca, Aragón) o 18 de febrero de 1935 y muerto en Boston (Massachusetts, Estaus Unius) o 26 d'abril de 2020, estió un relichioso aragonés, bispe auxiliar emerito d'a diocesi de Boston (dende 1996 dica 2010) y bispe titular d'a diocesi de Croae (dende 1996 dica la suya muerte).

En 1962 profesó en a Pía Sociedat de Sant Francisco de Sales (salesianos) y se formó en o seminario d'o Don Bosco College de Boston y en a Universidat Pontificia Salesiana en Roma, estando consagrau sacerdot  o 22 d'aviento de 1966. Licenciau en Teolochía en 1967 por a Universidat Pontificia Salesiana, estió director d'o Seminario Salesiano de Goshen dende 1972 dica 1975. Recibió o PhD en Historia d'o Cristianismo por a Universidat de Fordham en 1981, y estió vicario parroquial ta a minoría hispana en as parroquias de Nueva York.

O 24 de chulio de 1996 o Papa Chuan Pavlo II lo nombró bispe auxiliar d'a diocesi de Boston y bispe titular d'a diocesi de Croae, estando consacrau o 17 de setiembre por o cardenal Bernard Francis Law, con l'arcebispe Theodore McCarrick y o bispe Robert Banks como consacradors.

En 2002 o suyo nombre amaneixió en una demanada por abuso sexual, afirmando que ignoró acusacions d'abusos por sacerdotz mientres yera director d'o Seminario Salesiano de Goshen y que protechió a lo sacerdot expulsando a l'alumno abusau.

Morió en Boston o 26 d'abril de 2020 a causa d'o COVID-19 mientres a pandemia de COVID-19.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Emilio Allué Carcasona en a pachina web *[[Catholic Hierarchy]]*.
Guillén de Zaragoza

**Guillén**, naixiu de puesto y lugar desconoixiu y muerto en lugar y puesto desconoixido estió un relichioso aragonés que estió bispe de Zaragoza en 1137.

O suyo pontificau estió breu y i hai poca información sobre él. Teneba un chirmán dito Pero, conoixiu por donacions a la ilesia d'o Salvador, y fue trigau por o cabildo y confirmau por l'arcebispe de Burgos. Probablement estasen consecuencias d'a ocupación leyonesa de Zaragoza entre 1135-1137 mientres os conflictos causaus por a succesión d'Alfonso I o Batallador. Zarró os pleitos d'o naixient bispato con a mas antiga siede oscense sobre o control d'as reliquias d'as Santas Masas y a ilesia de Sant Chil de Zaragoza.

## Referencias
Chuan d'Aragón y Navarra

**Chuan d'Aragón y Navarra** (Palermo, 1459? - Uesca, 23 d'aviento de 1526) estió bispe de Uesca-Chaca dende 1484 dica 1526.

Yera fillo de Carlos d'Aragón y Navarra, prencipe de Viana, nieto d'o rei Chuan II d'Aragón, sobrino d'o rei Ferrando II d'Aragón y primo chirmán d'Alonso d'Aragón, arcebispe de Zaragoza. Fue nombrau abat d'o monesterio de Sant Chuan d'a Penya o 10 de mayo de 1476, cuan nomás teneba 18 anyos. Estió tamién prior comendaticio d'a ilesia de Nuestra Sinyora d'o Pilar de Zaragoza.

Antis d'acceder a o bispau de Uesca, o papa Sixto IV, ya l'heba nombrau o 24 d'octubre de 1482 administrador d'a diocesi de Patti, en Sicilia. Inocencio VIII, ye o papa que nombra a Chuan d'Aragón y Navarra bispe de Uesca con una bula de l'1 d'octubre de 1484.

Tenió un pleito en 1486 con l'archidiocesi de Pamplona por l'arcipestrau d'a val d'Onsella. En o suyo mandato, o mas luengo en a diocesi uescana, se facioron obras en a seu de Uesca y se consagró l'altar mayor d'a seu de Chaca.

## Vinclos externos
*  Juan de Aragón y de Navarra, Obispo de Huesca. Antonio Durán Gudiol.
*  El Obispo Don Juan de Aragón y Navarra, hijo del Principe de Viana
*  Juan Alfonso (o Alonso) de Aragón y de Navarra. Real Academia de la Historia.
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Guillén Remón de Montcada

**Guillén Remón de Montcada y Vilaragut** (Chiba, Valencia, 1440-Tarazona, Aragón, 1521) estió un eclesiástico y hombre d'estau aragonés, deputau d'o brazo eclesiastico d'a Cheneralidat de Catalunya en 1472, bispe de Vic en 1474, president d'o Consello d'a Santa Chirmandat en 1488, bispe de Mallorca en 1493 y de Tarazona dende 1496 dica a suya muerte.

Estió fillo de Chuan Florimon de Montcada, sinyor de Chiba y Castellnou y la Marquesa de Vilaragut.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Colmenar

:*Iste articlo ye sobre un municipio andaluz d'a provincia de Malaga; ta atros usos, se veiga *'Colmenar (desambigación)**''.


**Colmenar''' ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 3.376 habitants (2021) en una superficie de 65.95&nbsp;km² con una densidat de población de 51 hab/km².

## Referencias
Vélez-Málaga

**Vélez-Málaga** ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 81.643 habitants (2021) en una superficie de 157.88&nbsp;km² con una densidat de población de 517 hab/km².

## Personalidaz naixitas de Vélez-Málaga
* María Zambrano (1904–1991), filosofa.
* Amparo Muñoz (1954–2011), actriz y Miss Universe 1974
* Fernando Hierro (* 1968), futbolista

## Referencias
Rincón de la Victoria

**Rincón de la Victoria** (localment *el Rincón*) ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 47.179 habitants (2021) en una superficie de 28.48&nbsp;km² con una densidat de población de 1657 hab/km².

## Vinclos externos
* Codigo postal de Rincón de la Victoria.

## Referencias
Diocesi de Sasau

A **diocesi de Sasau** (en latín *Dioecesis Sasabensis*) ye una diocesi aragonesa suprimida y actual seu titular d'a Ilesia Catolica.

## Historia
Sasau fa referencia a o monesterio de Sant Hadrián de Sasau, en a val de Lubierre, en o municipio actual de Borau (Uesca). D'iste monesterio huei nomás queda a ilesia.

Dimpués d'a invasión musulmana d'Hispania, a diocesi de Uesca permaneixe vacant mientres un sieglo. En o sieglo X o territorio de l'actual Aragón quedó baixo o dominio d'os reis de Navarra y, dende o punto d'anvista eclesiastico, pendeba de Pamplona. Dada a extensión d'a propia diocesi, en 922 o bispe Galindo de Pamplona consagró tres nuevos bispes, entre os que subdividió o territorio. Un d'istes bispes estió Ferriol, qui asumió o nombre de "bispe de Sasau", porque, en absencia d'un centro habitau de cierta grandaria y importancia, instaló a suya seu en o monesterio que levaba o nombre de "Sasau" en a val de Borau. Os bispes asumirían tamién o nombre de "bispes d'Aragón", ya que ista chicota diocesi yera a primera seu episcopal aragonesa.

En 1077 o rei aragonés Sancho Remíriz puya a Chaca a o rango de ciudat y primera capital d'o reino, trasladando-ie a seu aragonesa y metendo punto final a la diocesi de Sasau.

En 1969 Sasau ye creyada como seu episcopal titular d'a Ilesia catolica. Dende o 29 de noviembre de 1999 o bispe titular ye Giacomo Guido Ottonello, tamién nuncio apostolico en Eslovaquia.

## Cronolochia episcopal
* Inacio (Eneco) ? † (arredol de 920).
* Ferriol † (arredol de 922).
* Fortún † (933 - 947).
* Uruel † (971 - 978).
* Atón † (981).
* Mancio † (1011 ? - 1036).
* García † (1036 - 1057).
* Sancho † (1058 - 1075).
** *Seu tresladada ta [[diocesi de Chaca|Chaca]]*.

## Bispes titulars
* Santo Bergamo (15 d'aviento de 1969 - 18 de noviembre de 1971), nombrau bispe d'Oppido Mamertina
* Alphonse Gallegos, O.A.R. (24 d'agosto de 1981 - 6 d'octubre de 1991)
* Julián Barrio Barrio (31 d'aviento de 1992 - 5 de chinero de 1996), nombrau arcebispe de Santiago de Compostela
* Juan José Omella Omella (15 de chulio de 1996 - 29 d'octubre de 1999), nombrau bispe de Balbastro-Monzón
* Giacomo Guido Ottonello (Dende o 29 de noviembre de 1999)

## Se veiga tamién
* Monesterio de Sant Hadrián de Sasau
* Diocesi de Chaca

## Vinclos externos
*  ''Sasabe'' en *[[Catholic-Hierarchy]]*.
*  Esquema d'a diocesi en www.gcatholic.org
*  Cronolochia episcopal 
*  Nota historica sobre a diocesi
Ojén

**Ojén** ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. Fa parte d'a comarca d'a Sierra de las Nieves.

A suya población ye de 3.702 habitants (2021) en una superficie de 85.92&nbsp;km², con una densidat de población de 43 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Ojén se troba situada a 309 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Referencias

## Vinclos externos
La Acebeda

**La Acebeda** ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 55 habitants (2021) en una superficie de 22,06&nbsp;km².

## Referencias
Blanche Sweet

**Sarah Blanche Sweet** (conoixida con o nombre artistico de **Blanche Sweet**), naixida de Chicago (Illinois, Estaus Unius) o 18 de chunio de 1896 y muerta en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 6 de setiembre de 1986, estió una destacada actriz en o cine estausunidense mientres o cine mudo, en os primers tiempos d'a Historia d'o cine.

Encara que sua pais no perteneixeban a lo mundo d'o cine u d'o teatro, yera prima d'os actors Antrim Short y Gertrude Short, y su mai heba estau bailarina de choven. En morir de muit ninona su mai, la educó su avuela materna, qui la encaminó enta lo mundo de la escena. Asinas, con nomás que 4 anyadas ya partecipó en una obra teatral, *[[The Battle of the Strong]]*, a on i actuaban Marie Burroughs y Maurice Barrymore. Diez anyadas dimpués o suyo primer papel en o cine estió con un chirmán de Maurice, Lionel Barrymore, estando dirichida por D. W. Griffith.

Bien luego Blanche Sweet se convertió en una d'as primeras estrelas d'o cine mudo, ya dende meyaus d'os anyos 1910, con una muit destacada carrera cinematografica. Tanimientres, como lis succedió a bella cosa d'as estrelas d'o cine mudo, a suya carrera remató en plegar o cine sonoro en os anyos 1930. D'estre as suyas muitas cintas, s'en puet destacar as suyas interpretacions en *[[Judith of Bethulia]]* (1914, D. W. Griffith), *[[Anna Christie (cinta de 1923)|Anna Christie]]* (1923, John Griffith Wray), *[[Tess of the d'Urbervilles (cinta de 1924)|Tess of the d'Urbervilles]]* (1924, Marshall Neilan), *[[The Sporting Venus]]* (1925, Marshall Neilan), u *[[Showgirl in Hollywood]]* (1930, Mervyn LeRoy).

## Referencias

## Vinclos externos

*  Blanche Sweet en Internet Movie Database.
*  Blanche Sweet en Internet Broadway Database.
*  Blanche Sweet en AllMovie.
*  Blanche Sweet en Golden Silents.
*  Blanche Sweet en Find a Grave.
Diocesi de Roda

A **diocesi de Roda** (en latín *Dioecesis Rotensis*) ye una antiga diocesi aragonesa d'a Ilesia Catolica. Con o títol de *Rota* ye dende 1969 una diocesi titular.

## Historia
### Ilesia carolinchia
O establimiento d'enclaus militars francos en primerías d'o sieglo IX, fació que se creayasen os condaus cristianos de Sobrarbe (800), Ribagorza (806) y Aragón (830), creyando-se-ie tamién una ilesia d'inspiración carolinchia a la que s'encargó a cristianización y a estructuración socieconomica d'as vals altoaragonesas. A estructuración eclesiastica en os condaus d'Aragón y Sobrarbe se fació sin un consenso con o bispe mozarabe de Uesca por a dificultat d'a comunicación, pero en o condau de Ribagorza se miró de contactar con o bispe d'Urchel por precepto reyal de Ludovico Pío dende 814, dica que a evolución politica d'o condau propició a independencia eclesiastica con a creyación por o conte Bernat Unifredo (913-950) d'un nuevo bispato con seu en Roda.

### Ilesia d'a Reconquiesta
Dimpués d'a destrucción d'a ilesia carolinchia en zaguerías d'o sieglo X por as succesivas incursions d'Almanzor (arredol de 999) y d'o suyo fillo Al-Malik (arredol de 1006), o rey Sancho III de Pamplona (1004-1025) y o suyo fillo Remiro I (1025-1064), primer rei d'Aragón, reformoron a liturchia con a implantación d'a romana que sustituyiba tanto a la carolinchia como a la mozarabe. Os monesterios fuoron mesos baixo o regle benedictino seguntes as normas de Cluny y se construyió una ilesia aragonesa ta refirmar a reconquiesta.

A conquiesta y repoblación d'a marca superior aragonesa fue posible gracias a una fuerte inmigración europea. Entre dita immigración i heba muito clero forano que ocupaba os altos cargos eclesiasticos y obteneba a preferencia d'o rei, lo que pronto despertó o rezelo d'o clero indichena y parti d'o seniorato aragonés, creyando-se dos bandos antagonistas.

O bando indichena fue capitaneau por o bispe infant García de Chaca (chirmán d'o rei Sancho Remíriz d'Aragón) y o estrancherizant por o bispe Remón Dalmau de Roda (1077-1094). Redotau o bispe infant se planeó por o bando vencedor, refirmau por os legaus pontificios y debant d'a imminencia d'a conquiesta de Balbastro y Uesca, tresladar a seu de Roda ta Balbastro con churisdicción sobre a zona entre os ríos Alcanadre y Cinca.

En l'anyo 1100, Ponz de Roda (1097-1104) consagrau bispe de Roda por o Papa Urbán II, d'alcuerdo con o plan tresladó a suya seu ta Balbastro dimpués d'a conquiesta d'ista ciudat, creyando-se asinas a diocesi de Balbastro-Roda.

## Cronolochia episcopal

## Bispes titulars
* Gabriel Marie Étienne Vanel † (21 d'abril de 1970 - 21 de chunio de 1985, nombrau arcebispe d'Auch).
* Guy Étienne Germain Gaucher, O.C.D. † (7 de mayo de 1987 - 3 de chulio de 2014, muerto).
* Joël Mercier, dende o 8 de chinero de 2015.

## Se veiga tamién
* Diocesi de Balbastro-Roda

## Vinclos externos
*  ''Rota'' en *[[Catholic-Hierarchy]]*.
Diocesi de Balbastro

A **diocesi de Balbastro** (en latín *Dioecesis Barbastrensis*) ye una antiga diocesi aragonesa, succesora d'a diocesi de Balbastro-Roda y predecesora de l'actual diocesi de Balbastro-Monzón.

## Historia
En 1573 l'arcipestrato de Benás se deseparó d'a diocesi de Leida, estando uniu a la diocesi de nueva creyación de Balbastro, de manera que a parti d'o bispato de Leida que procedeba de l'antigo bispato de Roda fue quedando reducida a una francha que recorreba enta o norte o río Noguera Ribagorzana. A la fin, a cuasi totalidat d'iste antigo bispato fue trespasada a l'actual diocesi de Balbastro-Monzón, quedando como unico repui d'iste bispato una serie de parroquias (huei lo día a mayoría zarradas y en desuso) que perteneixeban a o bispato de Leida, pero quedan tan luent d'a suya seu episcopal, que son administradas dende l'arciprestato aragonés a o que perteneixeban, arciprestato que perteneixe actualment a o bispato de Balbastro-Monzón.

## Cronolochia episcopal
:*Se veiga a [[lista de bispes de Balbastro-Monzón#Diocesi de Balbastro|lista de bispes de Balbastro]].*

## Se veiga tamién
* Diocesi de Balbastro-Roda
* Diocesi de Balbastro-Monzón

## Referencias
Diocesi de Balbastro-Roda

A **diocesi de Balbastro-Roda** (en latín *Dioecesis Barbastrensis-Rotensis*) ye una antiga diocesi aragonesa, predecesora d'a diocesi de Balbastro y de l'actual diocesi de Balbastro-Monzón.

## Historia
En l'anyo 1100, Ponz de Roda (1097-1104) consagrau bispe de Roda por o Papa Urbán II tresladó a diocesi de Roda ta Balbastro dimpués d'a conquiesta d'ista ciudat, creyando-se asinas a diocesi de Balbastro-Roda.

Dimpués d'a conquiesta de Uesca en 1096, o bispe Pero de Chaca (1087-1099) s'heba apresurau a prener posesión d'a seu oscense y o suyo succesor, o intrepido bispe Istevan de Uesca (1099-1130) miró de recuperar, en clara rebeldía contra a Santa Sede, a zona entre l'Alcanadre y a Cinca.

Con o nuevo rei Alifonso I d'Aragón (1104-1134) o partiu indichenista d'o clero y o bispe Esteban teneban a favor d'o rei perdida en tiempos d'o bispe infant García de Chaca, obtenendo una victoria que se tradució en una acción conchunta d'o rei, o bispe Istevan y os nobles balbastrenses que, de común alcuerdo, forachitoron violentament de Balbastro a o bispe Remón Guillén (1104-1126), conoixiu como Sant Remón de Roda, reducindo-lo a la sola seu de Roda y incorporando a Uesca as tierras entre l'Alcanadre y a Cinca.

O bispato rotense tresladó a suya seu ta Lerida dimpués d'a suya conquiesta en 1148, lo que trayió aparellada a paulatina desaparición d'a desapartada seu ribagorzana, encara que a ilesia de Roda d'Isabana conservó o títol de seu catedralicia y un capítol catedralicio de ueito miembros baixo a dirección d'un prior.

Conlevó tamién l'annexión o bispato de Leida d'as comarcas de Ribagorza, Litera y a ribera d'a Cinca.

### Edat Meya
En o sieglo XIV Roda perdió definitivament o carácter de seu episcopal, y lo que i remaniba de l'antiga seu fue dau ta Leida, quedando astí nomás un priorato con dominio sobre una parti d'as tierras y parroquias d'a redolada. Convertida en canonica, a metat d'o sieglo XIX perdió a comunidat y pasó a estar una parroquia mas d'a diocesi de Leida.

O suyo territorio inicial coincidiba con os condatos de Pallars y Ribagorza, que comprendeba a parti no sumisa a los moros d'as comarcas de l'Alta Ribagorza, Baixa Ribagorza, Pallars Chusán y Pallars Sobirán, y gosó estender-se dica Sobrarbe. Agora bien, as constants barallas a o largo d'os anyos fuoron retallando a suya (en primeras) ampla rechión. Asinas, a diocesi d'Urchel s'annexionó ascape a cuasi totalidat d'os dos Pallars, y dimpués a val de Bohí y a val de Barrabés, y en 1040 una parti de Sobrarbe, con a val de Chistau, fue unida a Uesca. En 1203, a radíz d'o treslau ta Leida, a zona de Balbastro, a Barbatania, tamién fue annexionada a Uesca.

## Cronolochia episcopal

## Se veiga tamién
* Diocesi de Roda
* Diocesi de Balbastro
Diocesi de Teruel

A **diocesi de Balbastro** (en latín *Dioecesis Barbastrensis*) ye una antiga diocesi aragonesa que existió entre os anyos 1577 y 1851, cuan s'unió a la diocesi d'Albarracín pa formar a nueva diocesi de Teruel y Albarracín.

## Cronolochia episcopal
:*Se veiga a [[lista de bispes de Teruel]].*

## Se veiga tamién
* Diocesi de Teruel y Albarracín

## Referencias
Campo Real (desambigación)

**Campo Real** puet estar:

* **[[Campo Real]]**, un municipio espanyol en a Comunidat de Madrit.
* ***Campo Real***, o nombre en idioma castellano de **[[Campo Reyal]]**, un lugar aragonés en o municipio de Sos d'o Rei Catolico, comarca de Cinco Villas, partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y provincia de Zaragoza.
Louis Segondi

**Louis Segondi**, naixiu de París, Francia o 30 de noviembre de 1879 y muerto tamién en París o 5 d'aviento de 1956 estió un atleta francés corredor de cursas de meyo fundo que compitió en os Chuegos Olimpicos de París 1900 en a preba de 1.500 metros lisos, competición realizada con final directa, aconsiguió un puesto entre lo seiseno y lo noveno estando lo suyo tiempo desconoixiu.

## Vinclos externos
*  Louis Segondi en os Chuegos Olimpicos.
Soto del Real

**Soto del Real** ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma uniprovincial de Madrit. Fa parte d'o partiu chudicial de Colmenar Viejo y d'a comarca d'a Cuenca Alta d'o Manzanares.

A suya población ye de 8.607 habitants (2021) en una superficie de 43,21&nbsp;km².

En l'anyo 1995 se construyió lo *Centro Penitenciario Madrid V* u presón de Soto del Real, la suya construcción causó bella polemica entre los habitants d'o lugar y en l'actualidat la localidat ye conoixida en tota Espanya per a presón.

## Cheografía
A localidat de Soto del Real se troba situada a 919 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia d'11 km de Colmenar Viejo, la capital d'o suyo partiu chudicial, y de 46 km d'a ciudat de Madrit, a capital d'a suya provincia, d'a suya comunidat autonoma y d'Espanya.

### Mugas
O termin municipal de Soto del Real muga a lo norte con Rascafría; a lo nord-este con Miraflores de la Sierra; a l'este con Miraflores de la Sierra; a lo sud-este con Colmenar Viejo; a lo sud con Colmenar Viejo; a lo sud-ueste con Colmenar Viejo; a l'ueste con Manzanares el Real y a o nord-ueste con Manzanares el Real	.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Fiestas
* Primer cabo de semana d'agosto: fiesta mayor en a honor de Nuestra Sinyora d'o Rosario, santa patrona d'o lugar.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Parla (Madrit)

:*Iste articlo ye sobre un municipio d'a comunidat autonoma de Madrit; ta atros usos, se veiga *'Parla**''.


**Parla''' ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 125.898 habitants (2021) en una superficie de 24,51&nbsp;km².

## Referencias
Blas Joaquín Álvarez de Palma

**Blas Joaquín Álvarez de Palma y Menéndez**, naixiu de Xerez de la Frontera (Andalucía) o 29 de chinero de 1754 y muerto en Granada (Andalucía) 29 de noviembre de 1837, estió un relichioso andaluz que plego en a hierarchía eclesiastica dica o ran d'arcebispe y que estiço succesivament bispe titular d'Assuras (1798- 1801), bispe d'Albarracín (1801- 1802), bispe de Teruel (1802-1814) y arcebispe de Granada (1814-1837).

Naixiu d'una familia pudient, fació la suya formación en primeras en a suya ciudat natal ta dimpués continar-los en a Universidat de Granada, licenciando-se-ie en Teolochía. Ocupó puestos como mosén en a suya localidat natal dica que o bispe Juan Díaz Guerra de Sigüenza (hue diocesi de Sigüenza-Guadalachara) lo clamó ta que colaborase con ell. Nombrau bispe titular d'Assuras o 17 de chunio de 1798, escomencipió dende alavez a suya carrera eclesiastica en a Ilesia Catolica.

Morió por malautía o 29 de noviembre de 1837 en Granada y o suyo cuerpo estió apedacau en a cripta d'a Seu de l'Encarnación de Granada.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Blas Joaquín Álvarez de Palma en a pachina web de Catholic Hierarchy.
*  Jean-Pierre Dedieu: *[https://web.archive.org/web/20221015174633/https://dbe.rah.es/biografias/48766/blas-joaquin-alvarez-de-palma-melendez Blas Joaquín Álvarez de Palma Meléndez]* en o *[[Diccionario Biográfico Español]]*.
Maxie Long

**Maxwell Washburn Long**, conoixiu esportivament como **Maxey Long**, naixiu de Waverley, Massachusetts o 16 d'octubre de 1878 y muerto en Nueva York, Nueva York, o 4 de marzo de 1959 estió un atleta estausunidense especializau en prebas de velocidat y especialment en os 400 metros lisos y as 440 yardas. Compitió en os Chuegos Olimpicos de París 1900 en a preba de 400 metros lisos a on aconsiguió imposar-se con aparent facilidat, superando l'anterior récord olimpico dos vegadas, una en semifinals y unatra en a final. Dominó a preba dende l'inicio superando en a linia de meta de forma folgada a o suyo compatriota William Holland y a o danés Ernst Schultz que estioron segundo y tercer respectivament.

Posteriorment, en o mesmo anyo d'os Chuegos, Long aconsiguió belunas marcas destacables. Lo 29 de setiembre corrió en 47.8 las 440 yd (402 m) establindo un nuevo récord estadounidense y primer récord d'o mundo d's 400 metros lisos que tenió mientres doce anyos. Uns días mas tarde aconsiguió completar la mesma distancia en 47.0, pero feito en una pista recta per lo que no estió homologado.

Tamién cal destacar que aconsiguió ganar tres titols d'a Unión atletica Amateur estausunidense (AAU) mientres os anyos 1898 y 1900 en a preba d'as 440 yardas, tamién aconsiguió os titols en as 220 yardas en 1901 y d'as 100 yardas en 1901 y que en l'anyo 2021 estió triau pa ingresar en o *National Track and Field Hall of Fame*.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Maxie Long en os Chuegos Olimpicos.
*  Libro resumen de Berlín 2009, pachina 548.
Clarence Brown

:*Iste articlo ye sobre un *'director cinematografico estausunidense**; ta atros usos, se veiga ***[[Clarence Brown (desambigación)]]**.

*'Clarence Leon Brown*', naixiu de [[Clinton (Pennsilvania)|Clinton]] ([[Massachusetts]]) o [[10 de mayo]] de [[1890]] y muerto en [[Santa Monica (California)|Santa Monica]] ([[California]]) o [[17 d'agosto]] de [[1987]], estió un [[director cinematografico]] (y [[actor]] ocasional) [[Estaus Unius|estausunidense]], activo en o [[cine estausunidense]] dende meyaus d'os [[anyos 1910]], mientres o [[cine mudo]], dica meyaus d'os [[anyos 1950]].

Mientres a suya carrera cinematografica d'arredol de 40 anyadas, dirichió cualques cintas que cal destacar, como en son *The Last of the Mohicans* ([[1920]], con [[Wallace Beery]], [[Barbara Bedford]], [[Lillian Hall]], [[Alan Roscoe]] y [[Boris Karloff]]), *Anna Christie* ([[1930]], con [[Greta Garbo]], [[Charles Bickford]], [[George F. Marion]] y [[Marie Dressler]]), *Anna Karenina* ([[1935]], con [[Greta Garbo]], [[Fredric March]] y [[Freddie Bartholomew]]), *The Human Comedy* ([[1943]], con [[Mickey Rooney]], [[Frank Morgan]], [[James Craig]] y [[Marsha Hunt]]) u *The Yearling'' (1946, con Gregory Peck, Jane Wyman y Claude Jarman Jr.).

## Listaref

## Vinclos externos

*  Clarence Brown en Internet Movie Database.
Bernat de Mont Agut

**Bernat de Mont Agut** naixiu de puesto y calendata desconoixius y muerto en puesto desconoixiu lo 8 de marzo de 1239 ) estió un relichioso aragonés que plegó a estar bispe de Zaragoza  (1236-1239).

## Biografía
Yera canonche d'a catedral del Salvador de Zaragoza. En 1233 fació parti d'o seche de Burriana, como parti d'o primer continchent que marchó dende Teruel.

Fue trigau como bispe de Zaragoza en 1236 y luego apareixe como consellero d'o rei Chaime I d'Aragón. Acompanyó a iste en a campanya de Valencia y apareixe chunto a atros mandatarios d'o reino en a rendición d'a ciudat y en as concesions d'os primers privilechios reyals a ista. Tamién apareixe nombrau chunto a o suyo chirmán en a posterior repoblación d'o nuevo reino de Valencia.

Eclesiasticament consagró en a suya diocesis a ilesia d'o monesterio de Rueda en 1238. Estió tamién baixo o suyo pontificau cuan se decumentoron os corporals de Daroca.

## Referencias

## Bibliografía
*  "La conquista de Valencia en la mente de Jaime I". Antonio Ubieto Arteta. Saitabi: revista de la Facultat de Geografia i Història. Num. 12, pach. 117-139, 1962. ISSN 0210-9980

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Arnau de Peralta

**Arnau de Peralta** naixiu de Peralta de la Sal en calendata desconoixida y muerto en Zaragoza en l'anyo 1271 estió un relichioso catolico aragonés que exerció como bispe de Valencia dende 1243 dica 1248 y como bispe de Zaragoza dende 1248 dica a suya muerte en 1271. Tamién estió consellero d'o rei Chaime I d'Aragón y diplomatico.

## Biografía
D'o linache ribagorzano d'os Peralta, yera orichinario d'o nord-este d'Aragón y se creye que naixó de Peralta de la Sal, en a comarca aragonesa de Litera. Mientres bels anyos estió archidiacono d'a seu de Leida. En 1243 o bispe de Valencia, Ferrer de Pallarés, fue asasinau por unos musulmans en o puerto de Balaguer, por lo que a siede quedó vacant. D'alcuerdo a os privilechios que poseyeban os canonches catedralicios, se designoron a compromisarios ta trigar a o nuevo bispe. L'1 de chunio de 1242 Arnau de Peralta fue elechiu como bispe de Valencia, elección que fue confirmada por bula papal d'Inocencio IV, datada en León del Roine o 26 de chunio. O prencipio d'o suyo pontificato coincidió con a fin d'a conquiesta d'o sud d'o reino de Valencia por Chaime I. Peralta fació parti d'a disputa sobre a siede de Segorb, que heba estau nombrada siede episcopal inmediatament dimpués d'a reconquiesta por o obispo Ximeno d'Albarracín, que s'heba tresladau astí. Isto li trayió a enemistat de Peralta, habendo a Santa Siede de dirimir a cuestión en alcordar a fusión d'as siedes de Segorb y Albarracín en 1259, que fuoron declaradas siedes distintas, pero unidas, situación en que se troboron dica 1577 en que se deseparoron definitivament.

Arnau de Peralta concedió privilechios a las órdens relichiosas debiu a la escasez de clerigos en o recient creyau reino. Istos privilechios les permitiban recibir legaus y apedecar en os suyos fosals a qui lo deseyaran. Recient prencipiau o suyo pontificato, celebró un sinodo diocesano con a fin de vigorizar la disciplina eclesiastica y consolidar as estructuras diocesanas. Tamién asistió a o V concilio de Tarragona de l'1 de mayo de 1246.

Mientres o suyo pontificato se construyiron muitas ilesias en Valencia; belunas sustituyiban a anteriors mezquitas, que fuoron sustituyidas por templos catolicos. Reorganizó a diocesi, creyando doce pavordías y l'archidiaconato d'Exativa. Cansau por as dificultaz d'a convivencia con os musulmans en valencia, solicitó y obtenió o treslado ta la diocesis de Zaragoza, vacant por a muerte de Rodrigo d'Ahonés. A Santa Siede, en cartas apostolicas entregadas o 24 d'octubre de 1248, con calendata d'o 25 d'agosto, confirmó o nombramiento. Mientres o suyo pontificato en Zaragoza fue martirizau Sant Dominguito de Val (1243–1250) o 31 d'agosto de 1250. Arnau de Peralta murió en Zaragoza en chulio de 1271, estando o suyo succesor Sancho de Peralta.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Captains Courageous (cinta de 1937)

:*Iste articlo ye sobre *'una cinta de cine estausunidense de l'anyo 1937**, ta atros usos se veiga ***[[Captains Courageous]]***.

**Captains Courageous** (títol orichinal en [[Idioma anglés|anglés]]; en [[Idioma aragonés|aragonés]] ***Capitans valients***, estrenada en [[Aragón]] con o títol en [[Idioma castellano|castellano]] de ***Capitanes intrépidos***, en aragonés ***Capitans intrepidos**') ye una [[cinta]] de [[cine d'aventuras]] [[Cine estausunidense|estausunidense]] de l'anyo [[1937]] dirichida por [[Victor Fleming]] seguntes un [[guión adaptau]] por [[John Lee Mahin]], [[Marc Connelly]] y [[Dale Van Every]] (adaptación d'a [[novela]] *Captains Courageous* de [[Rudyard Kipling]]). Producida por [[Louis D. Lighton]] ta la [[productora cinematografica]] *Metro-Goldwyn-Mayer* y distribuyida por *Loew's Inc.*, la suya [[banda sonora orichinal]] ye d'o [[compositor]] [[Franz Waxman]] y la [[dirección de fotografía]] ye a cargo de [[Harold Rosson]]. En a cinta intervienen como [[actor]]s prencipals [[Freddie Bartholomew]], [[Spencer Tracy]], [[Lionel Barrymore]] y [[Melvyn Douglas]].

== Elenco ==
* [[Freddie Bartholomew]] en o papel de *Harvey Cheyne*.
* [[Spencer Tracy]] en o papel de *Manuel Fidello*.
* [[Lionel Barrymore]] en o papel de *Capitán de barco Disko Troop*.
* [[Melvyn Douglas]] en o papel de *Frank Burton Cheyne*.
* [[Charley Grapewin]] en o papel de *Tío Salters*.
* [[Mickey Rooney]] en o papel de *Dan Troop*.
* [[John Carradine]] en o papel de *"Long Jack"*.
* [[Oscar O'Shea]] en o papel de *Capitán de barco Walt Cushman.
* Jack La Rue en o papel de *Mosén* (acreditau como Jack LaRue).
* Walter Kingsford en o papel de *Dr. Finley*.
* Donald Briggs en o papel de *Bob Tyler*.
* Sam McDaniel en o papel de *"Doc"* (acreditau como Sam McDaniels).
* Bill Burrud en o papel de *Charles Jamison* (acreditau como Billy Burrud).
* Gladden James en o papel de *Secretario Cobb* (no acreditau).
* Frank Sully en o papel de *[[taxista]]* (no acreditau).
* Billy Gilbert en o papel de *[[Cambrero]]* (no acreditau).
* Charles Coleman en o papel de *Burns, o [[mayordomo]]* (no acreditau).
* Lester Dorr en o papel de *[[mayordomo]]* (no acreditau).

## Se veiga tamién
* Cine en 1937.
* Cintas de 1937.

## Referencias

## Vinclos externos

*  ''Captains Courageous'' en Internet Movie Database.
*  ''Captains Courageous'' en AllMovie.
*  ''Captains Courageous'' en TCM Movie Database.
*  ''Captains Courageous'' l'American Film Institute Catalog.
*  ''Captains Courageous'' en Rotten Tomatoes.
Rishi Sunak

**Rishi Sunak**, naixiu o 12 de mayo de 1980 de Southampton, Reino Uniu, ye un politico britanico, que dende o 25 d'octubre de 2022 estió lo primer ministro d'o Reino Uniu. Dimpués d'a redota d'o *[[Conservative Party]]* en as eleccions chenerals d'o Reino Uniu de 2024 d'o 4 de chulio de 2024 presentó la suya dimisión a lo rei a lo día siguient, deixando d'estar o primer ministro d'o Reino Uniu, anunciando a a vegada la suya futura renuncia como líder d'o *[[Conservative Party]]*.

## Referencias

## Vinclos externos
*
Hugo de Mataplana

**Hugo de Mataplana** naixiu de Gombrèn en calendata desconoixida y muerto en Zaragoza en l'anyo 1296 estió un relichioso catolico aragonés, que estió bispe de Zaragoza estió un noble y relichioso d'a Corona d'Aragón.

Miembro d'a casa catalana d'os Mataplana, estió consellero d'os reis Chaime I, Pero II y Alifonso II d'Aragón. Apareixe nombrau en cronicas como *[[pebostre]] de [[Marsiella]]* En 1289 fue nombrau bispe de Zaragoza, cargo que ta par d'alavez yera oficialment vacant. Prener posesión le fació tener un pleito con Fortún de Bergua, que alegaba dreitos sobre a mesma y s'oposaba a o nombramiento reyal.

Como bispe coronó a o rei Chaime II o 24 de setiembre de 1291. En 1293 mandó emprender a rehabilitación d'a ilesia de Nuestra Sinyora d'o Pilar, que menazaba ruina, gracias a las donacions propiciadas por a devantdita bula papal.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ficha en www.catholic-hierarchy.org
Southampton

**Southampton**  ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Hampshire y en a rechión d'o Sud-este d'Anglaterra. A suya población ye de 252.872 habitants (2020) en una superficie de 49,84 km², con una densidat de población de 5.074 hab/km².

## Referencias

## Vinclos externos
Ribatejada

**Ribatejada** ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit.

A suya población ye de 702 habitants (2021) en una superficie de 31,82&nbsp;km².

## Referencias

## Vinclos externos
Key Largo (cinta)

:*Iste articlo ye sobre una cinta de cine estausunidense de 1948; ta atros usos, se veiga *'Key Largo***.

***Key Largo*** (títol orichinal en [[Idioma anglés|anglés]], en [[Idioma aragonés|aragonés]] ***Cayo Luengo***, estrenada en [[Aragón]] con o nombre traduciu enta lo [[Idioma castellano|castellano]] como ***Cayo Largo**'') ye una [[cinta]] de [[cine negro]] [[Cine de drama|dramatico]] y [[cine policiaco]] de [[Cine de gángsters|gángsters]] [[Cine estausunidense|estausunidense]] de l'anyo [[1948]] dirichida por [[John Huston]] seguntes un [[guión]] de [[Richard Brooks]] y [[John Huston]] basau en una obra teatral de [[Maxwell Anderson]]. Producida por [[Jerry Wald]] ta la [[Productora cinematografica]] ''[[Warner Bros.]]'', conta con una [[dirección de fotografía]] de [[Karl Freund]] y una [[banda sonora orichinal]] de [[Max Steiner]] y en l'[[elenco]] d'a cinta partecipan destacaus [[actor]]s como [[Humphrey Bogart]], [[Edward G. Robinson]], [[Lauren Bacall]], [[Lionel Barrymore]] u [[Claire Trevor]], entre d'atros.

== Argumento ==
Frank McCloud ye un veterano de l'[[exercito estausunidense]] que plega en os [[Keys de Florida]], en un vetusto [[hotel]] que chestiona un viello, James Temple, aduyau por Nora, la viuda d'o suyo fillo que heba estau companyero de Frank en l'exercito. Bien luego plega en o mesmo hotel una colla de [[gángster]]s dirichida por Johnny Rocco, que ye citau con una atra banda ta los suyos negocios ilegals. Os gángsters toman a Frank, Temple y Nora como rehens y la situación se complica porque s'amana en o lugar un [[huracán]].

Cuan plega l'atra banda, toz éls conoixen que lo ''[[sheriff]]'' d'o lugar los cosira, pero Rocco li diz a lo ''sheriff'' adchunto, Rodney, que él no ye so que un [[Torismo|turista]] que ha plegau en o lugar nomás que ta fer [[pesca]] esportiva. Rocco y los gángsters quieren apoderar-se'n d'o solo [[barco]] d'a isla y fuyir-ie enta l'amanada isla de [[Cuba]], pero ta poder-lo fer lis cal l'aduya d'o comandant McCloud, qui ha de pilotar o barco. Finalment Frank accepta de fer o treballo, encara que en o pasau estió presonero d'a banda de Rocco, qui lo torturó.

Tanimientres, mientres o viache en o barco, Frank consigue matar un a un a toz os gángsters, en deixando a Rocco ta lo zaguero en morir, y torna en o puerto con o barco, a on l'asperan Temple y Nora.

== Reparto ==


== Premios ==


== Se veiga tamién ==
* [[Cine en 1948]].
* [[Cintas de 1948]].

== Referencias ==


== Vinclos externos ==

*  [https://www.imdb.com/title/tt0040506/ ''Key Largo''] en [[Internet Movie Database]].
*  [https://www.rottentomatoes.com/m/key_largo ''Key Largo''] en [[Rotten Tomatoes]].
*  [https://www.tcm.com/tcmdb/title/598/enwp ''Key Largo''] en [[TCM Movie Database]].
*  [https://www.allmovie.com/movie/v27130 ''Key Largo''] en [[AllMovie]].
*  [https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/25605 ''Key Largo''] en l**American Film Institute Catalog''.