Aitzorrotz

**Aitzorrotz** (tamién conoxiu como "**Atxorrotx**" por os suyos habitants) ye un mon d'o sud-ueste de Gipuzkoa, dentro d'a sarra de Zaraia y dentro d'o munizipio d'Eskoriatza.

Lo pico tiene 738 metros d'altura sobre lo mar. En a cima, i hai una chicota ermita d'o sieglo XVI. En a Edat Meya existió un castiello d'o Reino de Navarra, que controlaba lo paso entre Arratzua-Ubarrundia, en Araba, y Debagoiena en Gipuzkoa.

En l'alto se troba un castiello, a lo qual se fa referencia con o mesmo nombre: Castiello d'Aitzorrotz.

## Puntos de partida pa puyar a la cima

* Dende lo vico Bolibar de Eskoriatza (1 hora) y dende lo centro d'este mesmo lugar (1 hora y 15 menutos).
* Dende lo santuario de Dorleta, Leintz-Gatzaga: 2 horas.

## Ermita
En o pico mas alto d'a montanya se construyió en o sieglo XVI una ermita clamada "Santi Kurutze". La planta rectangular y cubierta a quatro auguas actual son los resultaus d'a restauración de l'anyo 1953. En l'ala sud d'a ermita i hai un chicot aljibe, probablement feito pa aprofitar millor l'augua d'o tejado. Ye una obra realizada en penya, de planta rectangular (planta de 3,30 metros per 4, y altura d'1,50 metros) y tiene capacidat pa uns 20.000 litros. Encara conserva cualques restas d'a capa de mortero utilizada pa filtrar l'augua d'os muros.

Frent a este peñón, 70 metros a lo sud, i hai unatro peñón alto, que habría formau parte d'o mesmo sistema de fortificación, a modo de mirador, ya que en ell s'han trobau restas de materials medievals. Lo mesmo ocurre con as penyas d'o nord-ueste d'o santuario: amás d'o material arqueolochico trobau, en as propias penyas existen vestigios que contrimuestran que serviban pa realizar almagazenes u estructuras u edificios semellants.

## "Atxorrotx eguna" ("O día d'Atxorrotx")
L'organizan toz los anyos los eskoriatzarras lo primer dominche de mayo.

## Galería d'imáchens

Imachen:Aitzorrotz_01.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_01.jpg|alt=Aitzorrotzeko Gurutze Santuaren ermita.| A ermita d'a Santa Cruz d'Aitzorrotz.
Imachen:Aitzorrotz_02.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_02.jpg|alt=Nafarroako bandera ermitan.| Bandera de cadenas de Navarra en a ermita.
Imachen:Aitzorrotz_04.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_04.jpg|alt=Kutxa.| La caxa.
Imachen:Aitzorrotz_Eskoriatza_08.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Eskoriatza_08.jpg|alt=Tontorreko ermita gaztelua| O castiello d'a ermita d'a zima.
Imachen:Aitzorrotz_Eskoriatza_07.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Eskoriatza_07.jpg|alt=Urkulluko uharka| Entibo d'Urkulu.
Imachen:Aitzorrotz_Eskoriatza_03.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Eskoriatza_03.jpg| O mon Anboto.
Imachen:Aitzorrotz_Eskoriatza_02.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Eskoriatza_02.jpg|alt=Mendebaldeko ikuspegia| Perspectiva d'o ueste.
Imachen:Aitzorrotz_Eskoriatza_05.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Eskoriatza_05.jpg|alt=Kartela| Cartel informativo.
Imachen:Aitzorrotz_Eskoriatza_09.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Eskoriatza_09.jpg|alt=Udalaitz mendia Aitzorrotz menditik| O mon Udalaitz visto dende o mon Aitzorrotz.
Imachen:AitzorotzAretxabaletaLeintz_07.jpg|vínculo=Fitxategi:AitzorotzAretxabaletaLeintz_07.jpg|alt=Aitzorrotz, Nafarroako gaztelua| Aitzorrotz, el castiello de Navarra.
Imachen:Aitzorrotz_Kurtzebarritik_01.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Kurtzebarritik_01.jpg|alt=Aitzorrotz Kurtzebarritik| Aitzorrotz visto dende Kurtzebarri.
Imachen:Aitzorrotz_Kurtzebarritik_Gorbeia.jpg|vínculo=Fitxategi:Aitzorrotz_Kurtzebarritik_Gorbeia.jpg|alt=Aitzorrotz Kurtzebarritik, atzean Gorbeia| Aitzorrotz visto dende Kurtzebarri. Dezaga ye o mon Gorbeia.


## Referencias

* Parte d'o conteniu ye extraito d'o texto legal que designa este monumento como bien cultural clasificau. De feito, lo texto ye de dominio publico y no tiene propiedat intelectual, tal como estableix l'articlo 13 d'a Lei de Propiedat Intelectual espanyola (Boletín Oficial d'Espanya, numero 97, 22-04-1996).

## Veyer tamién

* Debagoiena
* Aitzorrotz (coordillera de Andimendi, Navarra)
* Espelunga de Uxar