open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chalamera

**Chalamera** ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca de Cinca Baixa. Fa parte d'o partiu chudicial de Fraga.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 11,50 km², con una densidat de  hab/km².

## Cheografía
Chalamera se troba situada a 195 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 80 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 24&nbsp;km d'a localidat de Fraga, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.

O termin municipal de Chalamera ye trescruzau por o río Cinca y o río Alcanadre.

## Luengas y parlas
A luenga tradicional de Chalamera ye o castellano d'Aragón, con substrato aragonés. O lexico d'intrés etnografico de Chalamera se conoix relativament bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con a sigla *Hu 601*.

## Historia
Estió reconquerida a los musulmans per as tropas d'o reino d'Aragón comandadas per Remón Berenguer IV de Barcelona en 1141, encara que anteriorment ya l'heba conquiesto Sancho Remíriz en 1089.

En o sieglo XV perteneixeba a la Castellanía d'Amposta.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:175
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:35 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:166
  bar:2000 from:0 till:159
  bar:2002 from:0 till:151
  bar:2004 from:0 till:153
  bar:2006 from:0 till:144
  bar:2008 from:0 till:138
  bar:2010 from:0 till:128
  bar:2012 from:0 till:115
  bar:2014 from:0 till:103
  bar:2016 from:0 till:108
  bar:2018 from:0 till:108
  bar:2020 from:0 till:113
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia parroquial de Sant Martín.
* Ermita de Santa María, d'estilo romanico, d'o sieglo XII. Ye una construcción d'a Orden d'o Temple en o camín de Sant Chaime, en o sector que marcha dende Catalunya enta lo monesterio de Xixena.

## Personalidaz naixidas de Chalamera
*Categoría principal:* Naixius de Chalamera.
* 1901 - Ramón J. Sender, escritor.

## Fiestas
* 17 de chinero.
* 25 d'abril.
* 16 d'agosto.
* 11 de noviembre.

## Referencias
Ontinyena

**Ontinyena** (en castellano *Ontiñena*)  ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Cinca Baixa y partiu chudicial de Fraga.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 136,92 km² y una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Ontinyena se troba situada a 215 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 80 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 31&nbsp;km d'a ciudat de Fraga, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial.

## Clima
A suya temperatura anyal ye 15.2 °C, con una temperatura meya en chinero de 4.86 °C y en chulio de 26.76 °C.

## Toponimia
A terminación -ena va dezaga de radices que se remontan a antroponimos latinos y indica propiedat, en iste caso d'un tal *Ontinus*.

## Historia
Estió reconquerida a los musulmans per as tropas d'o reino d'Aragón comandadas per Remón Berenguer IV de Barcelona en 1147.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:689
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:138 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:656
  bar:2000 from:0 till:652
  bar:2002 from:0 till:649
  bar:2004 from:0 till:623
  bar:2006 from:0 till:608
  bar:2008 from:0 till:617
  bar:2010 from:0 till:586
  bar:2012 from:0 till:584
  bar:2014 from:0 till:570
  bar:2016 from:0 till:560
  bar:2018 from:0 till:533
  bar:2020 from:0 till:508
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Fiestas
* 8 de setiembre.
* 9 de mayo.
* 5 de febrero.

## Referencias
Osso de Cinca

**Osso de Cinca** ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Cinca Baixa y partiu chudicial de Fraga.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 28,27 km² y una densidat de población de  hab/km².

## Toponimia
En o "Cartulario de Chestalgar" s'escribe *Huesso* en textos escritos en latín u en aragonés:

## Cheografía
A localidat d'Osso de Cinca se troba situata a 182 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a o canto d'o río Cinca y a una distancia de 98 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 23&nbsp;km d'a ciudat de Fraga, a capital d'a suya comarca.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:847
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:170 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:750
  bar:2000 from:0 till:730
  bar:2002 from:0 till:784
  bar:2004 from:0 till:746
  bar:2006 from:0 till:749
  bar:2008 from:0 till:774
  bar:2010 from:0 till:735
  bar:2012 from:0 till:806
  bar:2014 from:0 till:771
  bar:2016 from:0 till:729
  bar:2018 from:0 till:687
  bar:2020 from:0 till:678
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Fiestas
* 20 de chulio.

## Referencias
Torrent de Cinca

**Torrent de Cinca** (*Torrent de Cinca* en catalán, *Torrente de Cinca* en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Cinca Baixa.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 56,77 km² y una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
A localidat de Torrent de Cinca se troba situata a 109 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a una distancia de 115 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 7&nbsp;km d'a localidat de Fraga, a capital d'a suya comarca.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con Massalcoreig, Fraga y Mequinenza.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:1439
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:288 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:1121
  bar:2000 from:0 till:1081
  bar:2002 from:0 till:1039
  bar:2004 from:0 till:1002
  bar:2006 from:0 till:1084
  bar:2008 from:0 till:1017
  bar:2010 from:0 till:1276
  bar:2012 from:0 till:1321
  bar:2014 from:0 till:1205
  bar:2016 from:0 till:1157
  bar:2018 from:0 till:1148
  bar:2020 from:0 till:1327
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Santa María Madalena.
* Restas d'o castiello.
* Puent-acueduto arabe.
* Ermita de Sant Salvador.

## Fiestas
* 17 de chinero, Sant Antón.
* 15 de mayo, Sant Isidro.
* 6 d'agosto, Sant Salvador.

## Referencias
Zaidín

**Zaidín** (*Saidí* en catalán) ye un municipio aragonés de la provincia de Uesca, en la comarca de la Cinca Baixa.

La suya población ye de  habitants en una superficie de 92,55&nbsp;km² y una densidat de población de &nbsp;hab/km².

## Cheografía
La localidat de Zaidín se troba situata a 155 metros d'altaria sobre lo ran de la mar, a una distancia de 110 km de la ciudat de Uesca, la capital de la suya provincia, y de 14&nbsp;km d'a localidat de Fraga, a capital d'a suya comarca.

### Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Gimenells i el Pla de la Font, Alcarràs, Fraga, Viliella de Cinca, Vallobar, Osso de Cinca y Belver de Cinca.

## Toponimia
En los textos medievals s'escribe: *Zaidi*, *Zaydino*, *Çaidino*, *Zahadin*, *Çaydino* y *Zahedina*.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:1953
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:391 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:1688
  bar:2000 from:0 till:1669
  bar:2002 from:0 till:1722
  bar:2004 from:0 till:1721
  bar:2006 from:0 till:1822
  bar:2008 from:0 till:1762
  bar:2010 from:0 till:1709
  bar:2012 from:0 till:1750
  bar:2014 from:0 till:1837
  bar:2016 from:0 till:1783
  bar:2018 from:0 till:1774
  bar:2020 from:0 till:1798
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Puestos d'intrés
* Ilesia de Sant Chuan Baptista.
* Ermita de Sant Antón.
* Castiello de Zaidín.

## Fiestas
* 15 d'agosto
* 17 de chinero

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web oficial de lo Concello de Zaidín
Cantón de Nidwalden

O **cantón de Nidwalden** (en alemán *Kanton Nidwalden*, en alemán suizo *Kanton Nidwaudä*) ye un semi-cantón situau en o centro de Suiza. A lo norte muga con o laco d'os Cuatre Cantons, en as atras direccions muga con cadenas montanyosas.

Muga con o cantón de Lucerna y o cantón de Schwyz a lo norte, con o cantón d'Uri a l'este, con Obwalden a o sud y a l'ueste y con o cantón de Berna a lo sud.

O semi-cantón de Nidwalden feba, chunto con Obwalden, parti de l'antigo cantón d'Unterwalden, por ixo tien nomás que un representant en o Consello d'os Estaus (camara baixa d'o Parlamento suizo).
Cantón d'Obwalden

O **cantón d'Obwalden** (en alemán *Kanton Obwalden*, en alemán suizo *Kanton Obwaldä*) ye un semi-cantón chermanofono de Suiza central, entre o Piemont setentrional alpín a o sud y a ribera meridional d'o laco de Lucerna u d*'os Cuatre Cantons* a o norte.

A suya superficie ye de 490,7 km&sup2;, y a suya población de 25.865 habitants seguntes o censo de 1980, con una densidat de población de 53 hab/km². A suya capital y mayor ciudat ye Sarnen, encara que adube os 10.600 habitants (2025). Atras localidaz importans son Kerns, Alpnach, Sachseln, Giswil y Engelberg, ista zaguera enclavada entre los cantons de Nidwalden y Uri.

O semi-cantón d'Obwalden feba, chunto con Nidwalden, parti de l'antigo cantón d'Unterwalden, por ixo tien nomás que un representant en o Consello d'os estaus (camara baixa d'o Parlamento de Suiza).
Albalatiello

**Albalatiello** (*Albalatillo* en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'Os Monegros y partiu chudicial de Uesca.

A suya población ye de  habitants, en una superficie de 9,1 km² y una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Albalatiello ye situata a 259 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 55 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, en o puesto a on confluyen os ríos Alcanadre y Isuela.

## Toponimia
En latín medieval s'escribe *Albalat*, *Albalato* u *Albalatiello*, en aragonés medieval *Albalatiello*.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:284
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:57 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:270
  bar:2000 from:0 till:258
  bar:2002 from:0 till:251
  bar:2004 from:0 till:253
  bar:2006 from:0 till:255
  bar:2008 from:0 till:248
  bar:2010 from:0 till:243
  bar:2012 from:0 till:224
  bar:2014 from:0 till:207
  bar:2016 from:0 till:196
  bar:2018 from:0 till:181
  bar:2020 from:0 till:163
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia parroquial de Sant Andreu, una ilesia construyita en o sieglo XVIII en estilo barroco.

## Fiestas
* 20 de chulio.
* 15 d'agosto.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web municipal.
Castillón de Monegros

:*Iste articlo trata sobre lo *'municipio monegrín**, pa atros emplegos d'a palabra Castillón se veiga [[Castillón (desambigación)]].''


**Castillón de Monegros*' (*Castejón de Monegros* en [[idioma castellano|castellano]]) ye un [[lista de municipios de Uesca|municipio]] d'a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Uesca|Uesca]], situau en a comarca d'[[Os Monegros]]. A población ye de  habitants en una [[superficie]] de 165,94 [[km²]] y una densidat de  hab/km².

== Toponimia ==
O [[toponimia aragonesa|toponimo]] *Castillón de Monegros* s'explica por a [[fonetica aragonesa]]. En [[latín medieval]] se latinizaba como *Castilione*. En [[aragonés medieval]] ye documentau como *Castillón* u *Castellón*. Pa diferenciar-lo d'atros lugars homonimos s'escribiba *Castellón de Sarinniana* u *Castellón de Montnegro*:


Encara conserva bel toponimo [[idioma aragonés|aragonés]] como *Miramont*, que ye un [[punto cheodesico]].

== Clima ==   
A suya temperatura anyal ye 14.68 °C, con una temperatura meya en [[chinero]] de 5.91 °C y en [[chulio]] de 25.31 °C.

== Demografía ==
<timeline>
ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:760
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:152 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:723
  bar:2000 from:0 till:707
  bar:2002 from:0 till:693
  bar:2004 from:0 till:683
  bar:2006 from:0 till:655
  bar:2008 from:0 till:667
  bar:2010 from:0 till:661
  bar:2012 from:0 till:623
  bar:2014 from:0 till:574
  bar:2016 from:0 till:543
  bar:2018 from:0 till:531
  bar:2020 from:0 till:510
 
</timeline>


== Administración ==
=== Reparto de concellers ===
<center>

</center>

=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
* [[Gallipuent d'a Madre]], protechito legalment dende [[2006]] con a suya declaración como *Bien d'Intrés Cultural''.
* Antigo castiello con a ermita de Sant Sebastián adintro.
* Ilesia de Nuestra Sinyora d'a Lumbre.
* Casa Buil.

## Personalidaz naixitas de Castillón de Monegros
* :Categoría:Naixius de Castillón de Monegros

## Fiestas
*20 de chinero, Sant Sabastián.
*26 de chulio, Santa Ana.

## Vinclos externos

## Referencias
Rechions d'Italia

Italia ye dividita almenistrativament en 20 **rechions d'Italia** (*regioni* en italiano), que por a suya parte se dividen en provincias, y istas en municipios, ditos *[[Comunas d'Italia|comunas]]*.
Villanueva de Xixena

**Villanueva de Xixena** (*Villanueva de Sigena* en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'os Monegros y partiu chudicial de Uesca.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 146,95&nbsp;km², con una densidat de población de &nbsp;hab/km².

## Historia
L'orichen d'esta población se troba en a unión a finals d'o sieglo XII d'as anteriors poblacions de Xixena y Urchellet, en producir-se la fundación d'o monesterio femenín de Santa María de Xixena y tresladar-se las poblacions d'ixos dos lugars enta lo dito monesterio fundando-se asinas o lugar de *Vila Nueva de Xixena*.

## Cheografía
A localidat de Villanueva de Xixena se troba situada a 231 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 67 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:559
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:112 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:495
  bar:2000 from:0 till:508
  bar:2002 from:0 till:523
  bar:2004 from:0 till:532
  bar:2006 from:0 till:520
  bar:2008 from:0 till:525
  bar:2010 from:0 till:512
  bar:2012 from:0 till:464
  bar:2014 from:0 till:434
  bar:2016 from:0 till:422
  bar:2018 from:0 till:394
  bar:2020 from:0 till:384
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Reyal Monesterio de Santa María de Xixena, un antiguo monesterio en estilo romanico fundau en 1183.

## Personalidaz naixidas de Villanueva de Xixena
* :Categoría:Naixius de Villanueva de Xixena.
* Miguel Serveto y Conesa (teologo y cientifico, 1511-1553).

## Fiestas
* 3 de febrero, Sant Blas.

## Referencias

## Veyer tamién
* Lista de municipios de Uesca.

## Vinclos externos
Valle Verde

A **valle Verde** u **valle de Pineta**, ye una valle d'o Pireneu aragonés situata a l'ueste d'o macizo d'as Tres Serols, recorre en dirección sud-este mas de 12 km, dende o circo de Pineta en as Tres Serols, dica la localidat de Bielsa.

A cabecera d'a valle Verde fa parte d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols, chunto con o macizo d'as Tres Serols, a val d'Ordesa, garona d'Anyisclo y os congostos d'Escuaín.

## Galería d'imáchens

Imachen:Valle_de_Pineta_01.jpg| A valle Verde dende o volant de Marmorés.
Imachen:Valle pineta pared balcon.jpg| O circo de Pineta.
Imachen:Piñeta Valley Huesca.JPG| Envista d'a valle Verde.
Imachen:Río Cinca en Pineta. Embalse de Pineta.jpg|Entibo de Pineta.



## Bibliografía
* 

* 

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web oficial d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols.
* Información turistica d'a valle Verde.
Sida

A **Sindrome d'immunodeficiencia adquiesta**, mes conoixita per o suyo acronimo **sida** (*AIDS* en anglés) ye o nombre que se le da a un conchunto de sintomas (sindrome) que siguen a la destrución de linfocitos T CD4+, celulas d'o sistema immunitario por un retrovirus. En l'Hombre, o virus responsable d'ista sindrome ye o virus d'immunodeficiencia humana (VIH). Encara que ye común decir que o sida ye una malotía, o mas propio ye charrar d'una sindrome. O sida ye o zaguer paso d'a infección por iste virus, y remata por a muerte de l'organismo por as clamatas malotías oportunistas.

As tres trazas de transmisión conoixitas son:
* por vía sexual, que ye a prencipal y a millor protección ye o preservativo.
* por vía sanguinia, que afecta especialment a os usuarios de drogas inchectables, os hemofilicos, os transfundidos y os profesionals d'a salut.
* de mai a fillo, que puede escaicer *[[utero|in utero]]* en as zagueras semanas d'a emprenyadura, a l'inte d'o libramiento y en a tetadura.

Actualment no existe garra vacuna que pueda amortar o virus y os tractamientos antivirals disponibles, encara que efectivas, no permiten a cura. Sólo fan que enlentir a proliferación d'o VIH en l'organismo, prolargando l'aparición d'o sida. Istos tractamientos han achiquito a mortalidat y a morbilidat d'a infección por VIH, habendo feito d'ista infección cuasi una malotía cronica, encara que tamién han surtito bels problemas ligatos con o tractamiento.

Manimenos, ista situación previlechiata d'acceso a os tractamientos nomás se preduz en os países desarrollatos que pueden pagar istos tractamientos. En os países en vías de desarrollo, mas d'o 95% d'os afectaus no pueden acceder a garra tractamiento efectivo. Por ixo a ONU ha feito d'a luita contra o sida una d'as suyas prioridaz.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Información y asociacions d'o sida en Aragón.
*  Información d'o sida en a pachina web d'a Salut d'a Cheneralidat de Catlunya
Escudo de Galicia

O Santo Gredal ye o simbolo historico que ha representato a Galicia como institución politica dende fa mas tiempo. O Santo Gredal apareixe documentato por primera vegada como armas d'os reis de *Galyce* en l*'Armorial Segar d'[[Anglaterra]]* de l'anyo c.1282.

A representación grafica d'as armas d'o Reino de Galicia estió evolucionando de contino a travies d'os sieglos; de l'orichinario Gredal en un reliquiario (armorials Bergshammar, Suecia, 1436, y Gymnich, Flandres, 1445) se pasó a la suya representación en forma ubierta; l'orichinal campo azul d'a bandera se diversificó tamién en royo y blanco; y l'orichinal Gredal en campo liso sin dengún elemento pasó a contener decoración diversa como ánchels y un numero variable de cruces, entre una, seis, seit, u en campo trestallato.

A estandardización grafica moderna d'as Armas en o Escudo de Galicia estió establita en l'anyo 1972 por a Reyal Academia Gallega.
Simonetta Vespucci

**Simonetta Cattaneo Vespucci** (Fezzano, 1453 – Florencia, 27 d'abril de 1476) estió l'amant de Chulián de Medici, lo chermano mes choven de Lorient o Magnifico. Considerata la muller mes beroya de lo suyo tiempo, fició de modelo ta la conoixita obra de Sandro Botticelli *[[O naiximiento de Venus]]*, asinas como ta cualques altras de las suyas pinturas.

Estió tamién modelo ta dos obras de Piero di Cosimo: lo *[[Retrato de Simonetta Vespucci]]*,  an que apareix como Cleopatra con un aspido a lo redol de lo cuello, y la *[[Muerte de Procris]]*. Tammién se pintoron muitas altras telas y s'escribioron buena cosa de poemas en honor d'ella.

Naixió como Simonetta Cattaneo en 1453. O lugar de lo suyo naximiento ye controvertito; beluns aseguran que estió a Portovenere, an que heba a naixer la diosa Venus, mientres que altros dicen que a Chenova. Con quince anyos casó con Marco Vespucci, primo alunyato de lo conoixito explorador florentín Amerigo Vespucci. Per meyo de la familia Vespucci la descubrioron Botticelli y altros pintors destacatos plegatos en Florencia. No pasó guaire que tota la nobleza de la ciudat quedás embacilata per ella, mesmo los chermans Lorient y Chulián de la poderosa familia Medici. Lorient s'encargaba d'afers d'estato, pero su chermano yera libre ta festeyar-la. En 1475, a lo torneyo de chustas de La Giostra, Chulián entró en as listas portando un sinyal con una imachen de Simonetta, pintata per Botticelli, baixo la cual se leyeba una inscripción en francés, *La Sans Pareille* "La inacomparable". Chulián ganó lo torneyo y l'afecto de "La bella Simonetta", como li diciban, que fue clamata "Reina de la Belleza" d'ixa competición. Es dos se fizon amants.

Desgraciatament, només que un anyo dimpués moriba Simonetta, lo 26 d'abril de 1476, per una tuberculosi polmonar. Teneba 22 anyos. Botticelli remató lo suyo *Naiximiento de Venus* ta 1485, nueu anyatas mes tardi. Es doctors que han examinato los didos liucherament deformatos y los clavillars inflatos de la muller de la pintura creyen que patiba d'artritis reumatoide.

Trenta y cuatre anyos dimpués de la suya muerte, Botticelli demandó de ser enterrato a los piez d'ella.
Cantón de Sankt Gallen

O **cantón de Sankt Gallen** (alemán *Kanton Sankt Gallen*, alemán suizo *Kantoo Sanggale*) ye un cantón suizo. O cantón se troba en o nord-este de Suiza, tien una superficie de 2026&nbsp;km², y una población de 455.200 en 2002. A capital cantonal ye St. Gallen.

## Vinclos externos
Santa Cilia

:*Iste articlo ye sobre un municipio aragonés en a comarca d'a Chacetania; ta atros usos, se veiga *'Santa Cilia (desambigación)**''.

**Santa Cilia** u **Santa Cilia de Chaca''' ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Chacetania y partiu chudicial de Chaca.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 28,24&nbsp;km² y una densidat de población de &nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Santa Cilia se troba situada a 649 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 85 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia. Se troba a o canto d'o río Aragón.
Antiparti, o lugar de Somanés pende d'o concello municipal de Santa Cilia dende l'anyada 1969.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:258
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:52 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:204
  bar:2000 from:0 till:170
  bar:2002 from:0 till:200
  bar:2004 from:0 till:199
  bar:2006 from:0 till:191
  bar:2008 from:0 till:201
  bar:2010 from:0 till:209
  bar:2012 from:0 till:201
  bar:2014 from:0 till:225
  bar:2016 from:0 till:219
  bar:2018 from:0 till:231
  bar:2020 from:0 till:243
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia d'o Salvador de Santa Cilia, una ilesia en estilos gotico y barroco adedicada a lo Savador que ye la ilesia parroquial d'o lugar.

## Veyer tamién
* Lista de municipios de Uesca.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de Santa Cilia.
Cantón de Schaffhausen

O **cantón de Schaffhausen** (en alemán *Kanton Schaffhausen*, en alemán suizo *Kanton Schafuuse*) ye un cantón de Suiza. A ciudat prencipal y capital cantonal ye Schaffhausen.
Dólar

O **dólar** (**$**) ye a moneda oficial de Australia, Barbados, Bahamas, Bahrein, Belize, Bermudas, Brunei, Canadá, Estaus Unius, Islas Caimán, Fichi, Guyana, Hong Kong, Chamaica, Liberia, Malaisia, Namibia, Nueva Zelanda, Singapur, Islas Salomón, Surinam, Trinidad y Tobago y Zimbabwe.

## Referencias

## Veyer tamién
* Dólar estausunidense.
* Dólar neozelandés.
* Dólar australiano.
Alcañiz Club de Fútbol

L**'Alcañiz Club de Fútbol** ye un club de fútbol aragonés, d'a localidat d'Alcanyiz en a Provincia de Teruel. Establito en 1923, actualment chuga en a Rechional Preferent (Grupo IV).

## Historia
A historia de l'Alcañiz CF prencipió en 1923 cuan una colla d'amigos d'a ciudat decidioron chuntar-se y chugar a o fútbol. Por ixas envueltas o fútbol yera un esporte cuasi esconoixito en o Baixo Aragón, y ye por ixo que a primera faina, trobar un campo ta chugar no estió guaire fácil. A la fin se trobó un terreno en 'Torre de la Tella*, una mica luent d'a ciudat. Anyos mas tardi l'Alcañiz CF se tresladó ta *Torre de Ram*.

En os siguients anyos, antis d'a guerra l'equipo dentró en a [[Federación Aragonesa de Fútbol|Federación Aragonesa]] y prencipió a chugar partius con atros equipos que ya s'heban establito en a rechión u tamién viachaba muito a sobén ta a capital ta chugar partius con equipos de [[Zaragoza]].

== Filialidaz ==
O club tien una relación de filialidat con o [[Club de Fútbol Castelserás]] que chuga en [[Primera Rechional]].

== Estadio ==
Dimpués de muitos cambios de campo actualment se chuga en a *Ciudad Deportiva Santa María*, que tien capacidat ta 2.800 espectadors, y ye de céspet artificial.

==Equipación==
As colors d'a equipación de l'Alcañiz naixioron d'a ideya d'o capitan Casimiro Viñas cuan veyió chugar en Barcelona a o [[Spartak de Praga]] de negro y blanco. Tamién o mesmo Viñas y Carlos Agudo, atro chugador de l'equipo disenyoron o escudo de l'Alcañiz.

Encara hue se fan servir as mesmas color y o mesmo escudo:

**'Primera equipación**: Camiseta negra, pantalons blancos y calzas blancos.
***Segunda equipación**: Camiseta negra, pantalons negros y calzas negras.

==Chugadors==
:''Categoría prencipal:'' [[:Categoría:Futbolistas de l'Alcañiz CF|Futbolistas de l'Alcañiz CF]]

==Chugadors==
:''Categoría prencipal:'' [[:Categoría:Entrenadors de l'Alcañiz CF|Entrenadors de l'Alcañiz CF]]

==Temporadas==




* **Temporadas en Tercera División''': 25.

## Vinclos externos
;Ofcials
* Pachina web d'o CF Alcañiz
* Facebook d'o CF Alcañiz
* Twitter d'o CF Alcañiz
;Altros
* Datos d'o club en a web d'a Federación Aragonesa de Fútbol
Cantón de Schwyz

O **cantón de Schwyz** (en alemán *Kanton Schwyz*) ye un cantón de Suiza central. O cantón ye rodiato por o laco d'os Cuatre Cantons (Laco de Lucerna) a o sud, y o laco de Zúrich a o norte.

En a capital se conservan os archivos nacionals d'a confederación, en o Museu Nacional de Letras (*Bundesbriefmuseum*), en o que s'amuestra o establimiento de 1291 por cual os cantons de Schwyz, Uri y Unterwalden se declaroron independients d'o Imperio.
Parroquias d'Andorra

Andorra ye dividita territorialment en siet parroquias, que son por orden protocolario:

* Canillo. Parroquia de mas superficie
* Encamp
* Ordino. Parroquia que se troba mas a o norte d'o país
* La Massana
* Andorra la Vella. Capital, parroquia mas poblata
* Sant Julià de Lòria Parroquia que se troba mas a o sud d'o país (muga espanyola)
* Escaldes-Engordany. Amás recient (1978)

A la vegata, as parroquias d*'Ordino*, *La Massana* y *Sant Julià de Lòria* son dividitas en *[[Quarts y veïnats d'Andorra|quarts]]* y la de Canillo en *[[Quarts y veïnats d'Andorra|veïnats]]*. 
*Pas de la Casa*, situato mas amán de Francia (tien muga con Francia), hue lo día fa parte d'Encamp, pero podría bel día formar a ueitena parroquia.
Idioma rumanche

O **rumanche** ye como se diz a un conchunto de parlas de val que se charran en bels lugarons d'o cantón montanyoso d'os Grisons, Suiza. Estas parlas forman con lo ladino y lo friulán o subgrupo retorromanico d'as luengas romances. Ye una d'as cuatre luengas nacionals de Suiza, de conchunta con l'alemán, l'italiano, y o francés. As cinco parlas dialectals mas charratas son *sursilván*, *sutsilván*, *surmirán*, *puter* y *vallader*.

## Dialectos
*Rumanche* ye una denominación batiauguas que acubilla un grupo de dialectos amanaus y perteneixients a o subgrupo de luengas retorromanicas. Os cinco dialectos d'o rumanche son:
* Os dialectos d'o Rin:
** *[[Sursilvan]]* — en o Vorderrhein (*Rain anteriur*), incluyindo-ie Lumnezia, Foppa, Cadi (*[[Surselva]]*)
** *[[Sutsilvan]]* — en o Hinterrhein (*Rain posteriur*), incluyindo-ie Plaun, Tumliasco, Schons (*[[Sutselva]]*)
** *[[Surmiran]]* — en as vals d'a Julia l'Albula, incluyindo-ie Surses, Sutses  (*Surmeira*)
* Os dialectos engadins u ladinos:
** *[[Puter]]* — l'alta val d'Engadín (*Engiadin' Ota*)
** *[[Vallader]]* — a baixa val d'Engadín (*Engiadina Bassa*) y a val de Müstair.

Se gosa referir a ormino a os dialectos *puter* y *vallader* como una variedat especifica dita *ladino*, ya que fan servir ista parola ta decir "rumanche". Sindembargo, en cheneral gosa clamar-se *[[idioma ladino|ladino]]* a la luenga d'os Dolomitas italianos. Os codigos ISO 639 d'o rumanche son `rm` y `roh`.

## Referencias
Cantón de Soleura

O **cantón de Soleura** (en alemán *Kanton Solothurn*, en alemán suizo *Kanton Soledurn*) ye un cantón de Suiza. Se troba en a parte nortoccidental. A suya capital ye Soleura.

## Vinclos externos
Cantón d'o Tesino

O **cantón d'o Tesino** (en italiano *Cantone Ticino*, en lombardo *Canton Tesin*, en alemán suizo *Kanton Tessin*) ye o cantón mas meridional de Suiza, sobre a versant sud d'os Alpes. O nombre deriva d'o río que o trescruza (río Ticino) puyando por o Passo della Novena (en alemán *Nufenenpass*) dica o Laco Mayor. O cantón d'o Tesino ye cuasi de tot de luenga italiana (excepto o municipio de Bosco/Gurin) y forma chunto con bellas rechions d'o cantón d'os Grisons a clamata *Suiza Italiana*.
Cantón de Turgovia

O **cantón de Turgovia** (en alemán *Kanton Thurgau*) ye un cantón de Suiza, con capital en a ciudat de Frauenfeld. Ye situato en a parte nord-este de Suiza y dentró en a Confederación Suiza en l'anyo 1803. En fan parte 5 districtos, con un total de 80 comunas.

A suya población ye de 251.973 habitants (2011) en una superficie de 991 km², con una densidat de población de 254,26 hab/km².

## Divisions administrattivas
O cantón de Turgovia se troba dividito actualment (dende l'1 de chinero de 2011) en 5 districtos, con un total de 80 comunas:
* Districto d'Arbon, con capital en a ciudat d'Arbon.
* Districto de Frauenfeld, con capital en a ciudat de Frauenfeld.
* Districto de Kreuzlingen, con capital en a ciudat de Kreuzlingen.
* Districto de Münchwilen, que tien a suya capital en a ciudat de Münchwilen.
* Districto de Weinfelden, con capital en a ciudat de Weinfelden.

En ixa mesma calendata desaparixioron tres antigos districtos:
* Districto de Bischofszell.
* Districto de Diessenhofen.
* Districto de Steckborn.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial d'o cantón de Turgovia.
Cantón d'Uri

:*Iste articlo ye sobe un cantón de Suiza, ta la comuna de Cerdenya se veiga *'Uri**''.


O **cantón d'Uri*' (en [[Idioma alemán|alemán]] , en [[alemán suizo]] *Kanton Üri'') ye un cantón suizo.

Uri ye con os cantons de Schwyz y d'Unterwalden un d'os tres cantons establidors de Suiza que sinyoron en 1291 o pacto federal.

## Vinclos externos
Montanyana

:*Iste articlo ye sobre o *'barrio rural zaragozano** de **Montanyana**. Ta o lugar de Puent de Montanyana se veiga [[Montanyana (Ribagorza)]]''


**Montanyana*' (en [[idioma castellano|castellano]] *Montañana'') ye un barrio rural situato a lo norte de Zaragoza (districto rural), localizato en l'eixe d'o río Galligo, que muga con o barrio de Santa Isabel, o municipio de Villamayor, y os tamién barrios de Penyaflor y Movera.

## Historia
Montanyana ya existiba en lo sieglo XII, encara que alavez teneba muit poqueta población. En lo sieglo XIII se fusionó con Santa Isabel y o casal de Mamblas, fendo os tres part d'una sola entidat de poblamiento en o forcallo d'o río Galligo con o río Ebro y que recibió a denominación de Mamblas por estar o mes gran d'o conchunto. Montanyana no figura en o fogache de 1495.

## Economía

Montanyana ye un barrio rural con tradición agricola, encara que en l'actualidat destaca en a suya economía a empresa papelera Montañanesa, y a fabrica d'a multinacional BSH a on fabrica lavaderas, fornos electricos y cocinetas d'inducción d'a marca Thermador entre d'atras.

A suya riqueza agricola actual s'alaceta en cautivos extensivos, pero no estió siempre asinas, ya que dica metat d'o sieglo XX, i habió un predominio d'o cautivo de ciresas, con una variedat propia conoixita como "Masto de Montanyana".

## Molimentos
* Ilesia de Nuestra Sinyora d'o Rosario.

## Referencias
Lista d'elementos por simbolo

A **lista d'elementos por simbolo** ye codificata per colors seguntes a serie quimica a la cual perteneix cada elemento. Ta cada un, se i amuestra lo simbolo, lo numero atomico, lo nombre de l'elemento, lo periodo y grupo d'a tabla periodica, la masa atomica u isotopo mes estable, a densidat, o punto de fusión, o punto d'ebullición, l'anyo d'o descubrimiento y qui n'estió lo descubridor.


**[[Serie quimica|Series quimicas]] d'a [[tabla periodica]]**
AlcalinsAlcalinoterriosLantanidosActinidosMetals de transición
Metals de lo bloque pMetaloidesNo metalsHalochenosGases nobles


## Notas
1 L'elemento no tien isotopo estable, y una valura entre parentesis, per eixemplo [209], indica la masa atomica d'o isotopo con vida meya mes gran de l'elemento u composición isotopica caracteristica.

2 A composición isotopica d'iste elemento vareya en belas muestras cheolochicas, y a variación puede sobreixer a incerteza sinyalata en a tabla.

3 A composición isotopica de l'elemento puede variar en materials comercials, o que puede causar que o peso atomico seiga bien diferent a la valura data.

4 A composición isotopica vareya tanto en materials terrestres que no se puede dar una valura mes precisa d'o peso atomico.

5 Lo peso atomico d'o litio comercial puede variar entre 6.939 y 6.996. Ye menister un analís d'o material especifico ta trobar una valura mes exacta.
Idioma bretón

O **bretón** ye una luenga celta charrata en Bretanya (Francia).

## Muestra textual
**Sant Chuan V 1-8**
:*1. Er gommansamant e oa ar Ger, hag ar Ger a oa gand Doue, hag ar Ger a oa Doue.*
:*2. He-ma a oa er gommansamant gand Doue.*
:*3. An holl draou a zo bet gred drezan, hag hepzan n'eo bet gret netra hag a zo bet gret.*
:*4. Ennan e oa ar vuez, hag ar vuez a oa goulou an dud.*
:*5. Hag ar goulou a sklera en devalien, hag an devalien n' e deus ked e resevet.*
:*6. Bez' e oe un den kaset gand Doue, hanvet Ian.*
:*7. He-ma a zeuaz da desteni, evit rei testeni diwarben ar goulou, evit ma kredche an holl drezan.*
:*8. Ne ket hen a oa ar goulou, mes kaed e oa evit rei testeni diwarben ar goulou.*

## Referencias
Idioma veneciano

O **veneciano** u **veneto** ye una luenga romance charrata por dos millons de personas en a rechión d'o Veneto, de Friuli-Venecia Chulia y de Trentino (Italia), y por una cantidat pareixita en arias mugants d'Istria (sobre tot a Istria Eslovena), arias antigament baixo influencia d'a Republica de Venecia (en localidaz costeras de Dalmacia, Croacia, en Kotor, Montenegro y en Tulcea, Dobrucha rumana) y arias que han recibito emigración noritaliana recient como Brasil y Mexico.

Deriva d'o latín vulgar charrato en a rechión, muito influito por l'antigo venetico como substrato lingüistico.

En as localidaz costeras de Dalmacia l'idioma veneto y l'idioma croata substituyoron a l'idioma dalmata, pero os cambios de población que siguioron a la Segunda Guerra Mundial facioron que a mayor part d'a población de luenga veneta u italiana fuese forachitata d'a Republica Democratica Federal de Yugoslavia, por o que a presencia d'o veneto en Dalmacia y en cuasi tota a costa antigament yugoslava ye residual. En a Istria Eslovena, a on que os movimientos de población fuoron diferents por prolongar-se o litichio territorial con a creyación d'o Territorio libre de Trieste quedoron mes parlants d'o veneto y o italiano, manimenos l'idioma veneto no ye oficial, i habendo cooficialidat d'o italiano y o esloveno. Tanto en Italia como en fuera d'Italia o italiano oficial va substituyindo a l'idioma veneto.

## Parolas italianas d'orichen veneciano
L'idioma italiano prene d'o veneciano *[[Ballottaggio]]* (de *ballottino*), *[[Arsenale]]* (y o veneciano de l'arabe *dar as-sina'ah* "o puesto d'a construcción", *Baita*, *Broglio*, *cantiere*, *ciao* (d'o veneto *s-ciavo*, "esclavo", "a tu servicio"), *Ditta*, *Gazzetta*, *[[Guetto]]* (d'o verbo *getar*, "fundir"), *Giocattolo* (d'o veneto *zugàtolo*), *Gondola*, *Lido*, *Imbloglio*, *Laguna* ("albufera"), *Lazzaretto*, *Pantalone*, *Regata* y *[[Montenegro]]*. Como puet veyer-se o italiano ha transmeso a las atras luengas romances belunas d'estas parolas.

## Referencias

## '''Vinclos externos'''
* Informe d'Ethnologue sobre o veneciano.
* Raixe Venete.
* Sitoveneto.
* Quatro Ciàcoe.
Operación Malaya

A **Operación Malaya** ye o nombre que recibe una operación policial espanyola contra la corrupción urbanistica en Espanya, dirichita por o chuez Miguel Ángel Torres y a Fiscalía Anticorrupción dende noviembre de 2005.

A Operación, tien como obchectivo estapar un entramado de asociacions que encubre actividaz delictivas feitas por dirichents d'o Concello Municipal de Marbella (Malaga), abogaus y empresarios, en a mayor trama de corrupción urbanistica en Espanya dica hue. O principal acusato estió Julián Muñoz, alcalde de Marbella por o Grupo Independiente Liberal, o partiu politico establito por Jesús Gil, qui no salió d'a garchola dica o 17 d'octubre de 2008.

A suya importancia ye que iste caso ubrió atras investigacions en d'atros municipios espanyols.
Baixa Saxonia

**Baixa Saxonia** (en alemán *Niedersachsen*, en baixo alemán *Neddersassen*, en frisón oriental *Läichsaksen*) ye un d'os 16 estaus federaus d'Alemanya. Ye o segundo estau mas gran por aria terrestre y o cuarto mas gran en población (7,9 millons) entre os 16 estaus federaus d'Alemanya. En as arias rurals, encara se charra o baixo saxón (un dialecto d'o baixo alemán) y o frisón oriental (una variedat de l'idioma frisón), pero o numero de fablants ye disminuindo.

A suya población ye de 8.002.916 habitants en una superficie de 47.618 km², con una densidat de población de 168 hab/km².

A suya capital se troba en a ciudat de Hannover.

## Historia
A mayor parti d'o territorio d'o estau formaba parti de l'historico Reino d'Hannover; o estau de Baixa Saxonia ha adoptau l'escudo d'armas y atros simbolos de l'antigo reino. Estió creyau por a fusión d'o estau d'Hannover con tres estaus mas chicoz l'1 de noviembre de 1946.

## Clima
O clima en Baixa Saxonia ye entre o clima templau tipico d'os países d'o Ueste d'Europa y o continental d'os países d'o Este. Os hibiernos amuestran temperaturas baixas con meses de nieu y en estiu as temperaturas son suaus sin plegar en os 30 graus Celsius. A temperatura meya ye arredol de 8&nbsp;°C. As plevidas son abundants y se nota en a firme verda vechetación que rodeya as poblacions.

## Demografía

## Divisions administrativas
Baixa Saxonia ye dividita 38 districtos rurals y 8 districtos urbans:

Districtos urbans:
# Braunschweig
# Delmenhorst
# Emden
# Oldenburg
# Osnabrück
# Salzgitter
# Wilhelmshaven
# Wolfsburg

### Ciudaz destacatas

## Lista de ministro-presidents de Baixa Saxonia

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web oficial de Baixa Saxonia.
Agrupación Deportiva Sabiñánigo

L**'Agrupación Deportiva Sabiñánigo** (en aragonés *Agrupación Esportiva Samianigo*) ye un club de fútbol aragonés, d'a localidat de Samianigo en a Provincia de Uesca. Establita en 1956, actualment chuga en a Rechional Preferent d'Aragón.

## Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol de *Joaquín Ascaso* con capacidat ta 4000 espectadors.

## Equipación
***Primera equipación**: Camiseta a franchas verticals blancas y royas, pantalons azuls y calzas royas.
***Segunda equipación**: Camiseta amariella, pantalons negros y calzas negras.

## Temporadas

* **Temporadas en [[Tercera División]]**: 43.

## Vinclos externos
;Oficials
* Twitter de l'AD Sabiñánigo
;Altros
* Datos d'o club en a web d'a Federación Aragonesa de Fútbol
Estadio de l'Alcoraz

**L'Alcoraz** ye o nombre d'o estadio de fútbol d'a ciudat de Uesca a on que chuga a S.D. Huesca. Tiene una cabida ta 9.100 personas y o campo ye de tasca natural. Ye o segundo campo de l'equipo, dimpués d'o *San Jorge*. Os anteriors clubs representativos d'a ciudat heban chugau os suyos partius en os campos de *La Estación*, *La Cabañera*, *Villa Isabel* y *San Jorge*. A suya devantadera se fació o 16 de chinero de 1972 en un partiu contra o Deportivo Aragón que a S.D. Huesca ganó por 2 a 1.

## Referencias

## Vinclos externos
Val de Vio

A **val de Vio** tamién dita **Vallivió** u **Vallevió** ye una val d'o Pireneu aragonés situata en a comarca de Sobrarbe entre as compleganzas de l'Ara y a Cinca.

A capital d'ista val ye Fanlo. Atras localidaz que fan parte d'a val son Vió, Buerba, Buisán, Nerín, Sercué, Gallisué y Yeba y as pardinas de Ballarín y de Blasco.

En a val de Vio se i troba a estación d'esquí nordica de Fanlo Val de Vio.

## Referencias

## Se veiga tamién
*Rudolf Wilmes.
Estadio de la Romareda

:*Iste articlo ye sobre o *'estadio de fútbol**. Ta o barrio se veiga [[La Romareda (Zaragoza)]].''

**La Romareda''' ye o nombre d'o estadio de fútbol a on chuga o Real Zaragoza o suyo propietario ye o concello d'a ciudat de Zaragoza que tien cedito o suyo uso ta o Real Zaragoza dica l'anyo 2023.

## Historia

A devantadera d'o estadio de la Romareda se fació con un partiu entre o Real Zaragoza y l'Osasuna o 8 de setiembre de 1957, estando president d'o club manyo Cesáreo Alierta. Ganoron os locals 4-3 con gols de Villa (o primer gol en A Romareda), Wilson, Murillo y Villa por segunda vegata y Areta, Gabino y Glaría ta os foranos.

O campo tenió cuantos ixamples en 1977, cuan se construyioron os nuevos escalerons cubiertos de Norte y Sud y en 1982 cuan se construyioron as cubiertas de cheneral posato debito a que sería siede d'o Mundial d'Espanya '82. Tamién estió subseu olimpica de fútbol en os Chuegos Olimpicos de Barcelona 1992 chugandose-hi partius d'o Grupo A y D, y un partiu d'os cuartos de final.

As zagueras obras se realizoron en 1994 ta adecuar-lo a la normativa d'a UEFA que obliga a tener todas as localidaz de posiento.

## Atros usos
L'estadio ye utilizato tamién a sobén ta fer macroconciertos en os que cal destacar os de Michael Jackson en o 1996, Bruce Springsteen en o 1999, Metallica en o 2004 y Héroes del Silencio en o 2007.

## Referencias

## Vinclos externos
Idioma galés

O **galés** (*cymraeg* en galés) ye un idioma d'orichen celtico charrato en o País de Galas (Reino Uniu) por 600.000 personas (o 20% d'a población de Galas).

L'estudio d'uso d'a luenga galesa de 2004 muestra que o 21,7% d'a población de Galas fabla galés. Isto suposa un augmento dende o 20,5% en o cens de 2001 y dende o 18,5% en 1991.

## Historia
Como a mas gran parte d'as luengas, en a historia d'o galés existen diferents fases lingüisticas.

### Galés antigo
As mas antigas fuents d'una luenga identificable como galés se remontan d'alto u baixo a o sieglo VI, y a luenga d'iste periodo se conoixe como *galés primitivo*.

O periodo vinient, un poquet millor testimoniato, ye o *galés antigo* (*Hen Gymraeg*) (sieglos IX a XI); conservamos poesía tanto de Galas como d'Escocia n'ista forma d'a luenga. D'iste periodo son *Canu Aneirin* y *Canu Taliesin*.

### Galés meyo
O *galés meyo* corresponde a os sieglos XII y XIV. Ye o lenguache d'os primers manuscritos d'os *[[Mabinoggion]]* d'a mitolochía galesa, encara que as leyendas son muito mas antigas. Tamién ye o lenguache d'os manuscritos d'a lei galesa.

### Galés moderno
O *galés moderno* va dende o sieglo XIV dica l'actualidat. Tiene dos subdivisions.

## Vinclos externos
El País Perdido

**"El País Perdido"** (en aragonés *O País Perdito*) ye una canción de La Ronda de Boltaña incluyita en o suyo primer disco, tamién titulato *[[La Ronda de Boltaña (disco)|La Ronda de Boltaña]]*. Fue esleita himno oficial de Sobrarbe en a Chunta d'a Mancomunidat de Sobrarbe o 14 de mayo de 1998.

O grupo de rock en aragonés Esferra en fació una versión en aragonés titulata *O País Perdito* y incluyita en o suyo disco *Porque agora ye nunca*.

## Parolas
As parolas de l'himno son en castellano y son as siguients (a tradución ye d'o grupo de rock en aragonés *[[Esferra (colla)|Esferra]]*):







## Vinclos externos
* ''El País Perdido'', d'A Ronda de Boltaña con imáchens de Sobrarbe; en YouTube.com
* ''O País Perdito'', d'Esferra; en goear.com