Canfranc

**Canfranc** (pronunciato */kan'fran/*) ye una villa y municipio aragonés d'a val de l'Aragón, comarca d'a Chacetania, en a provincia de Uesca (Aragón). Fa parte d'o partiu chudicial de Chaca.

Ye dividito en dos nuclios de población, o lugar orichinal de Canfranc (4 km a lo norte de Villanuga y 16 de Chaca) y 4&nbsp;km mas a lo norte **Canfranc Estación / [[Os Aranyons]]** que se construyió con o ferrocarril a prencipios d'o sieglo XX. Entre os dos sumaban una población de  habitants con una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
Tien una superficie de 71,6 km². Situato en a val d'o río Aragón a una altaria de 1.190 metros chunto a lo collau d'o Somport, amán d'a muga con Francia y a una distancia de 92 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y de 178&nbsp;km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'Aragón.

A lo norte d'o suyo termin municipal son situatas as estacions d'esquí de Candanchú y Astún, anque pertocan a los municipios d'Aísa y Chaca.

## Toponimia
O toponimo *Os Aranyons* apareixe en o *"Cartulario d'o [[Hespital de Santa Cristina de Somport]]"* en romance aragonés como *Araniones*, *Illos Aragnons* y *Illos Aragnones*. Tamién i apareixe Canfranc como *Campofrang*, *Campofranc*, *Campfranco* y *Campofranco*.

## Luengas y parlas
A existencia d'a Gara Internacional de Canfrán como important nugo de comunicacions contribuyó decisivament a la castellanización d'este lugar y a la perdua de l'aragonés que se i charraba (que yera una forma d'aragonés occidental pareixiu a l'aragonés d'o Campo de Chaca y d'a val d'Aisa). Manimenos o lexico aragonés de Canfrán se conoix un poquet por estar localidat de l'ALEANR, con as siglas *Hu 103*.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:712
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:143 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:526
  bar:2000 from:0 till:531
  bar:2002 from:0 till:531
  bar:2004 from:0 till:564
  bar:2006 from:0 till:678
  bar:2008 from:0 till:648
  bar:2010 from:0 till:624
  bar:2012 from:0 till:599
  bar:2014 from:0 till:554
  bar:2016 from:0 till:543
  bar:2018 from:0 till:532
  bar:2020 from:0 till:558
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Puent de pelegrins de Canfranc, un puent sobre o río Aragón d'estilo romanico d'o sieglo XII, situau en o camín de Sant Chaime aragonés.
* Ilesia de Nuestra Sinyora d'o Pilar, una ilesia en o lugar d'Os Aranyons, obra de l'arquitecto Miguel Fisac Serna, de 1969. Protechita legalment dende 2006 con a suya declaración como *[[Bien d'Intrés Cultural]]*. Se i conservan cuatre retablos d'estilo barroco.
* Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Canfranc, una ilesia d'estilo romanico d'o sieglo XIII. Ye la ilesia parroquial de Canfranc.
* Torraza d'os Aranyons, construcción defensiva d'o sieglo XIX feita ta esfensar o camín d'invasions francesas.

### O Ferrocarril y a Gara Internacional
A gara internacional de Canfranc fue inaugurata o 18 de chulio de 1928 por Alifonso XIII.

En 1970 s'esboldregó o puent de *L'Estanguet* en a parti francesa y dende allora o tracaz internacional deixó d'existir.

## Vinclos externos

*Concello de Canfranc.
*A gara internacional de Canfranc.
*Ficha d'a población.

## Referencias