open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santa María Ribarredonda

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleonés en a provincia de Burgos; ta atros usos, se veiga *'Santa María (desambigación)**''.

**Santa María Ribarredonda** ye un [[municipio]] d'a [[comunidat autonoma]] [[Castiella y Leyón|castellanoleyonesa]] en a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Burgos|Burgos]], situau en a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] de [[La Bureba]] y [[partiu chudicial]] de [[Partiu chudicial de Miranda d'Ebro|Miranda d'Ebro]]. Dica lo [[30 de marzo]] de [[2023]] lo suyo nombre oficial yera **Santa María Rivarredonda'''.

A suya población ye de 118 habitants (2008) en una superficie d'11,01 km², con una densidat de población de 10,72 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Santa María Ribarredonda se troba situata a 694 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 57 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
*  Santa María Ribarredonda en a pachina web d'a Deputación Provincial de Burgos.
*  Historia de Santa María Ribarredonda.
Arandilla

**Arandilla** ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca d'a Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 184 habitants (2010) en una superficie de 26,68&nbsp;km², con una densidat de población de 6,90&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Arandilla ye situada a 887 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 104&nbsp;km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 26&nbsp;km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Valverde.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
*  Información d'Arandilla en a pachina web d'a Deputación Provincial de Burgos.
33 aC

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
Adrada de Haza

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés d'a provincia de Burgos; ta atros usos, se veiga *'Adrada**''.

**Adrada de Haza** ye un [[municipio]] [[Castiella y Leyón|castellanoleyonés]] d'a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Burgos|Burgos]], situau en a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] d'a [[Ribera del Duero]] y [[partiu chudicial]] d'[[Partiu chudicial d'Aranda de Duero|Aranda de Duero]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 252 habitants ([[2009]]), en una [[superficie]] de 10,28&nbsp;[[km²]] y una [[densidat de población]] de 24,51&nbsp;hab/km².

== Cheografía ==
A localidat d'Adrada de Haza se troba situada a 825 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre lo [[livel d'a mar]], a una [[distancia]] de 97,6&nbsp;[[km]] d'a [[Ciudaz de Castiella y Leyón|ciudat]] de [[Burgos]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia.

== Demografía ==


== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
* Ermita d'o Santo Cristo, d'estilo [[Arte romanico|romanico]].
* Ilesia de Santa Columba, un [[edificio]] d'o [[sieglo XVI]].

== Vinclos externos ==

*  [http://www.diputaciondeburgos.es/Poblacion.cfm?ine=09003&pdn=0 Adrada de Haza] en a pachina web d'a [[Deputación Provincial de Burgos]].
*  [http://www.amigosdeadrada.es/ Pachina web d**Amigos de Adrada''].
Bahabón de Esgueva

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés en a provincia de Burgos; ta atros usos, se veiga *'Bahabón (desambigación)**''.

**Bahabón de Esgueva''' ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 118 habitants (2011) en una superficie de 21,39&nbsp;km², con una densidat de población de 5,61&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Bahabón de Esgueva se troba situada en a val d'o río Esgueva, a 915 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 57&nbsp;km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Bahabón de Esgueva, una ilesia adedicada a l'Asumpción de Nuestra Sinyora en estilo romanico, d'o dito romanico d'o Esgueva.

## Vinclos externos
Brazacorta

**Brazacorta** ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 73 habitants (2009) en una superficie de 21,08 km², con una densidat de población de 3,46 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Brazacorta ye situada a 899 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 110 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de l'Asumpción, una ilesia d'o sieglo XIII adedicada a l'Asumpción de Nuestra Sinyora.

## Fiestas
* 21 de chinero: Sant Sabastián.
* 24 de chunio: Sant Chuan Baptista.
* 15 d'agosto: Nuestra Sinyora de l'Asumpción.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Caleruega

**Caleruega** ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población yera de 494 habitants en 2008 en una superficie de 47,63 km², con una densidat de población de 10,37 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Caleruega ye situada a 960 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 75 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de San Martín, hue despoblato.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Personalidaz naixidas de Caleruega
* Santo Domingo de Guzmán (1170-1221).

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
*  /  /  /  Antiga pachina web oficial municipal.
Berlangas de Roa

**Berlangas de Roa** ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 218 habitants (2007) en una superficie de 15,71 km², con una densidat de población de 13,88 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Berlangas de Roa ye situada a 800 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

O suyo termin municipal ye trescruzau por os ríos Riaza, Gromejón y Duero (os dos primers, afluyents d'o Duero y que i desuguan en o termin de Berlangas de Roa).

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia parroquial, consagrada a Sant Andreu apóstol, una ilesia d'o sieglo XVII, que conserva un retablo d'o sieglo XVI y una pila baptismal romanica d'o sieglo XII.
* Ermita d'a Virchen d'os Huertos, un edificio d'o sieglo XII d'estilo romanico.

## Fiestas
* 23 d'abril: Virchen d'os Huertos.
* 30 de noviembre: Sant Andreu apóstol.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Tergu

**Tergu** (*Tergu* en sardo; *Tergu*, en italiano y oficialment, *Zelgu* en sasarés) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.

A suya población ye de 570 habitants en una superficie de 36,49 km², con una densidat de población de 15,62 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Tergu ye situata a 284 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*Pachina web oficial municipal.
Baños de Valdearados

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés d'a provincia de Burgos; ta atros usos, se veiga *'Baños**''.

**Baños de Valdearados''' ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 407 habitants (2008) en una superficie de 36,52&nbsp;km², con una densidat de población d'11,14&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Baños de Valdearados ye situada a 890 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 16&nbsp;km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, y a 80&nbsp;km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

### Mugas
O suyo termin municipal muga a lo sud con Quemada, Villanueva de Gumiel y Aranda de Duero; a l'ueste con Tubilla del Lago y Gumiel de Izán; a lo norte con Valdeande y Caleruega; y a l'este con Hontoria de Valdearados.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Tula (desambigación)

**Tula** puet estar:
* **[[Tula]]**, una ciudat de Rusia.
* **[[Tula (Corresa)|Tula]]**, una comuna occitana en o departamento francés de Corresa.
* **[[Tula (Cerdenya)|Tula]]**, una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
* **[[Tula (Mexico)|Tula]]**, una ciudat de Mexico.
* **[[Oblast de Tula]]**, una división administrativa de Rusia.
* **[[Diocesi de Tula (Mexico)|Diocesi de Tula]]**, una diocesi de Mexico.
* **[[Diocesi de Tula (Occitania)|Diocesi de Tula]]**, una diocesi d'Occitania.
* **[[8985 Tula]]**, un asteroide.
Hainichen

**Hainichen** ye una chicota ciudat saxona situata en o centro d'o districto de Saxonia Central. Ye situata a bels 26&nbsp;km a lo norte de Chemnitz.

## Cheografía
### Municipios mugants
Hainichen muga con os municipios de Frankenberg/Sa., Striegistal, Rossau, Frankenstein y Oberschöna.

### Localidaz d'o municipio
A lo municipio perteneixen as localidaz de:
* Bockendorf,
* Cunnersdorf,
* Eulendorf,
* Gersdorf,
* Falkenau,
* Riechberg,
* Siegfried,
* Schlegel und
* Berthelsdorf.

## Personaches famosos
### Honorarios
* Friedrich Gottlob Keller.
* 1895 Otto Fürst von Bismarck (1815–1898), canciller d'Alemanya.

### Fillos y fillas d'a ciudat
* Christlieb Ehregott Gellert (1713–1795), metalurchico y mineralogo
* Christian Fürchtegott Gellert (1715–1769), important poeta d'o sieglo d'as luces
* Carl Friedrich Mosch (1784–1859), mineralogo y escritor
* Friedrich Gottlob Keller (1816–1895), imbentor
* Peter Coryllis (1909-1997), escritor
* Günter Hofmann (1944-2008), pintor y gravador
* Konrad Zdarsa (* 1944), bispe catolico de Görlitz
* Karin Oehme (* 1946), actriz
* Johannes Uhlig, pintor
* Andreas Altmann (* 1963), escritor
* Uwe Kamm-Richter (* 1951), historiador

### Atras personalidaz importants
* Johann Gottfried Stecher (1718–1776), escultor

## Vinclos externos
*  Entdeckerpfad Hainichen - Un biache romantico
*  hainichen-damals.de - Istoria d'a ziudat de Hainichen
*  buergerportal-hainichen.de - Pachina web de Hainichen - Cultura e ebentos
Javier Velasco Rodríguez

**Javier Velasco Rodríguez**, naixiu de Safagún (Leyón, Castiella y Leyón) o 6 de febrero de 1951, ye un politico aragonés d'orichen leyonés, militant d'o *[[Partido de los Socialistas de Aragón]]* (PSOE) con una luenga trachectoria en a politica d'Aragón, en estar rechidor y alcalde de Teruel, deputau por o suyo partiu en o Congreso d'os Deputaus y en as Corz d'Aragón y consellero d'Obras Publicas, Urbanismo y Transportes d'o Gubierno d'Aragón (1999-2007), consellero de Presidencia (dende 2007 dica 2010) y consellero de Ciencia, Tecnolochía y Universidat (dende 2010 dica 2011).

## Vinclos externos
*  Biografía de Javier Velasco Rodríguez en a pachina web d'as Corz d'Aragón.
Submediterranio

O dominio **submediterranio** ye una ampla zona de transición entre a Rechión Mediterrania y a Rechión Eurosiberiana. Ocupa zonas d'o norte d'a Peninsula Iberica, Occitania, Norte d'Italia, Balcans, Crimea y Anatolia.

En a Peninsula Iberica Bolòs (1985) denomina territorio submediterranio a lo dominio climatico d'os caixicos d'as especies *[[Quercus humilis]]* y *[[Quercus faginea]]* *pro parte* y tamién d'o *[[Quercus pyrenaica]]* d'o sector carpetano-atlantico., seguindo a orientación d'autors como Walter y Meusel.

Rivas Martínez (1973, 1990) no considera adecuato individualizar estar arias de transición.

A especie que millor sinyala l'ambient submediterranio europeu ye *[[Quercus humilis]]*, una especie de caixico intermeya entre os caixicos marcescents y los caixicos comuns. As formacions submediterranias tamién pueden consistir en selvas dominatas por arbols tipicament mediterranios como o "carrascal montán" u selvas dominatas por árbols tipicament atlanticos como o "fayar con buixo", formacions que trobamos en os Prepireneus y cordeleras costera-catalanas. En as sierras d'a versant mediterrania a man d'a costa bi ha representacions poco extensas de selvas dominatas por diferents combinacions d'arbols caducifolios ("selvas mixtas submediterranias"), d'extensión redueita.

## Referencias

## Bibliografía
*Emilio Blanco Castro et al. *Los bosques ibéricos. Una interpretación geobotánica*. Editorial Geoplaneta, 1998. pp 35.
Provincia de s'Ogiastra

A **provincia de s'Ogiastra** (*Provìntzia de s'Ogiastra* en sardo, *provincia d'Ogliastra* en italiano) yera una provincia italiana, en a rechión de Cerdenya.

A suya población yera de 58.026 habitants (2005), en una superficie de 1.854 km², con una densidat de población de 30,22 hab/km².

Feban parte d'a provincia 23 comunas u municipios, y a suya capital yera compartita entre as localidaz de Lanusèi y Tortuelie.
Musclo (desambigación)

**Musclo** puet estar:
***[[Musclo]]** organo d'o sistema muscular y de l'aparato locomotor.
***[[Cuixa|Musclo]]** cheosinonimo de cuixa en cuasi tot l'Alto Aragón.
***[[Huembro|Musclo]]** cheosinonimo de huembro en part de l'aragonés ribagorzano.
***[[Mytilidae|Musclo]]** organismo d'a familia d'os Mytilidae (clase Bivalvia).
Selva mediterrania

A **selva mediterrania** u **selva esclerofila mediterrania** ye una formación vechetal u selva asociada a lo clima mediterranio y dominada por un estrato arborio por un regular monoespecifico y un estrato arbustivo u matigal muito desarrollau por haber-ie muita luminosidat, que no deixan cuasi luz ni espacio a lo estrato herbacio. Os estratos arborio y arbustivo se caracterizan por a esclerofilia, son fuellas duras con una cuticula que las proteche en os meses calorosos y secos, una mida chicota pa reducir a traspiración y a vegadas con punchas.

A selva mediterrania mes tipica ye representa en as zonas con clima mediterranio d'a cuenca mediterrania por o carrascal en suelos calsinosos y por o sureral en os suelos silicios. Sindembargo tamién son prou estendilladas as pinars, tanto naturals como substituyindo a los carrascals y surerals en puestos on l'acción humana ha feito desapareixer a vechetación orichinal.
Vechetación mediterrania

A **vechetación mediterrania** se caracteriza por a suya adaptación a los veranos calorosos y secos d'o clima mediterranio. En a mayor parte d'a superficie de clima mediterranio a vechetación potencial ye a selva mediterrania, dominada por anchiospermas con fuella esclerofila como a carrasca. Sindembargo tamién bi ha matigals mediterranios y estepas mediterranias, que s'han estendillau muito a costa d'as selvas por l'acción humana. Os cultivos mediterranios tamién han ocupau muito espacio d'a superficie d'antigas selvas mediterranias.

As selvas esclerofilas mediterranias compiten en toz os pisos bioclimaticos con selvas de coniferas tamién adaptadas a lo clima mediterranio y que l'hombre ha aduyau a estendillar-se.

Cuan o clima, o suelo u l'acción humana no permiten a formación d'una selva trobamos un matigal mediterranio, dito *garriga* en catalán, *maquis* en francés, y "matigal" a secas en aragonés.

En puestos muito aridos a man d'os disiertos subtropicals como o disierto d'o Sahara u zonas interiors con clima mediterranio subdesertico ye posible trobar formacions herbacias ditas "estepas mediterranias", como ye o caso d'os Monegros y atras partes d'o sector central d'a depresión d'Ebro.
Tertenia

**Tertenia** (*Tertenia* en sardo; *Tertenia*, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de s'Ogiastra y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.

A suya población ye de 3.783 habitants (2008) en una superficie de 117,77 km², con una densidat de población de 32,10 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Tertenia ye situata a 129 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*Pachina web oficial municipal.
Carlos Diest

**Carlos Diest** (naixito de Zaragoza en 1968) ye un escritor y poeta aragonés licenciato en Filolochía Anglesa y Antropolochía Social y Cultural. Treballa como profesor d'Amostranza Segundaria.

De radizes altoaragonesas y cincovillesas (Fuencalderas y Palo), ye autor d'una obra de gran personalidat dentro d'a literatura contemporania en aragonés, en a que s'enreliga la poesía, a prosa poetica y o relato breu. Ye miembro, chunto a os suyos chirmans, d'o grupo musical en aragonés *[[Esferra (colla)|Esferra]]*.

## Obra
*1989: *Luen d'as tierras d'a libertá*.
*1992: *O churamento de Creszenzio*.
*1995: *Animals esclarexitos*.
*1996: *Rimallos*.
*1998: *Long live rock'n'roll y atras basemias*.

## Vinclos externos
Poemario-distancias, blog de Carlos Diest.
Carrascal montán

O **carrascal montán** u *Quercetum mediterraneum montanum* ye un tipo de carrascal tipico de montanyas prelitorals catalanas y de bel punto d'os Pireneus y Prepireneus orientals por un regular en altarias compresas entre os 700 y 1200 con suelos silicosos u calsinosos en proceso de descarbonatación on no se podrán desarrollar os caixicos *[[Quercus faginea]]* y *[[Quercus humilis]]* y con clima prou xuto pa *[[Fagus sylvatica]]* y prou frido pa *[[Quercus suber]]* y *[[Quercus canariensis]]*.

A estructura y composición floristica ye intermeya entre as selvas caducifolias y las esclerofilas. Se diferencia d'o carrascal litoral en que o predominio d'a carrasca *[[Quercus ilex ilex]]* ye menor podendo haber-ie arbols como l'acirón *[[Acer opalus]]*, a cerollera *[[Sorbus domestica]]*, a moixera *[[Sorbus aria]]*, o pin *[[Pinus sylvestris]]*, etcetera..O matical ye menos denso que en o carrascal litoral y lo estrato herbacio ye denso rico en especies a diferencia d'o carrascal litoral.

En o matical bi ha mezcla d'especies caducifolias y perennifolias. Coincide con o carrascal litoral en a presencia de *[[Viburnum tinus]]* y  *[[Phyllirea media]]*, mancando-ie os arbustos mes termofilos como *[[Pistacia lentiscus]]* y a tuca *[[Smilax aspersa]]*.  Coincide con as selvas caducifolias d'a mán en a presencia de senera y a barza *[[rubus ulmofolius]]*. En o estrato subarbustivo bi ha especies d'o carrascal litoral como o rusco y a rubia, pero *[[Daphne gnidium]]* ye substituyida por *[[Daphne laureola]]*.
Fanyanars (desambigación)

**Fanyanars** (*Fañanás* en castellano) puet estar:

***[[Fanyanars]]**, un lugar aragonés d'o municipio d'Alcalá d'o Bispe, en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca.
***[[Fanyanars (As Penyas de Riglos)|Fanyanars]]**, un despoblato medieval aragonés d'o municipio d'As Penyas de Riglos, en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Fanyanars (As Penyas de Riglos)

:*Iste articlo ye sobre un despoblato medieval aragonés en o municipio d'As Penyas de Riglos y comarca de Plana de Uesca; ta atros usos, se veiga *'Fanyanars (desambigación)**''.

**Fanyanars*' (*Fayanás* en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[despoblato]] [[Edat Meya|medieval]] [[Aragón|aragonés]] d'o [[lista de municipios de Uesca|municipio]] d'[[as Penyas de Riglos]], en a [[Comarcas d'Aragón|comarca]] de [[Plana de Uesca]] y [[provincia de Uesca]].

== Toponimia ==
O [[toponimia aragonesa|toponimo]] *Fanyanars* presenta o sufixo *-ar* a la mesma radiz [[chermanismos en aragonés|chermanica]] **FANJA* que ha orichinau a palabra *fango*, que se considera un [[goticismos en aragonés|goticismo]] (vendría d'un gotico **FANI*), pero que tamién se presenta baixo atras formas en zonas a on que no se charró o [[idioma gotico|gotico]]. En anglés una "[[paúl]]" se dice *fen*, y en [[idioma valón|valón]] se conserva *fagne'' como muestra d'o suyo superstrato francico, con o significau de "paúl chica d'o cabalto d'un pueyo".

## Cheografía
As restas de Fanyanars se troban a o canto d'o río Asabón, afluent d'o río Galligo, a piet d'a sierra de Santo Domingo.

## Referencias
Arueix

**Arueix** (en castellano *Aruej*) ye un lugar aragonés d'o municipio de Villanuga, en a comarca d'a Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca. O lugar ye hue despoblato.

O Camín de Sant Chaime Aragonés trescruzaba o lugar, a piet d'a suya ilesia parroquial.

## Toponimia
En a Edat Meya a Val de l'Aragón yera conoixita como Val d'Arueix, como veyemos en o fogache cheneral d'o reino d'Aragón ordenato en as Corz de Maella.

## Molimentos
* Ilesia parroquial de Sant Vicent d'Arueix, una ilesia d'os sieglos XI-XII d'estilo romanico adedicada a Sant Vicent. En o sieglo XVIII fue destruyita por un incendio. A suya situación d'albandón motivó una pregunta parlamentaria en 2004 en as Corz d'Aragón.
* Torraza defensiva d'o sieglo XIV.

## Vinclos externos
* A ilesia de Sant Vicent d'Arueix en a pachina web *JacaJacobea*.
* ''Aruej'' en o blog *Pueblos abandonados*.
* ''Aruej, un ejemplo de desidia'', en www.PirineoDigital.com.
* ''Aruej'' en a *Gran Enciclopedia Aragonesa on-line*.

## Referencias
Cenarbe

**Cenarbe** ye un lugar aragonés d'o municipio de Villanuga, en a comarca d'a Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca.

## Demografía

## Molimentos
* Ilesia de Sant Per de Cenarbe, una ilesia en estilo romanico adedicada a Sant Per, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Puerto d'Astún

:*No entivocar-se con o [[collau d'Astún]] (2.185 m)*.

**Puerto d'Astún** (*Puerto de Astún* en castellano) ye un lugar aragonés en o termin municipal de Chaca en a comarca d'a Chacetania.

En 2008 teneba una población de 14 habitants.

Se troba en a val d'Astún, a lo piet d'a estación d'esquí d'Astún, a 2.324 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km de Chaca, a capital d'o suyo municipio, y de 100 de Uesca, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Referencias
Elena Chazal

**Elena Chazal Playán**, nacida a Estadilla (Semontano de Balbastro, Uesca) en 1960, é una escritora aragonesa en llengua aragonesa y castellana. Onque ha centrau la suya producción literaria, tanto poetica como narrativa, en la suya llengua materna, l'aragonés baixorribagorzano, tamé ha publlicau en castellano. Ha recibiu buena cosa de premios literarios. Entre éls, los premios *Villa de Sietemo* (en 1999 y 2003), *Villa de Lo Grau* (en 2002), *Cleto Torrodellas* (en 2003), *Condau de Ribagorza* (2006, 2013, 2019 y 2020) y *Ziudá de Balbastro* (en 2022).  Va ser miembro de la *[[Sociedat de Lingüistica Aragonesa]]*, entidat de la cual va arribar a ser la vicepresidenta.

## Obras
*1992: *La virgen de la Carrodilla, de Aragón a Mendoza (Argentina)*, asayo, en castellano.
*2005: *Lo que mai no s' olbida*, novela de la cual s'han feit dos edicions en aragonés y una en castellano.
*2006: *Visions d'una llengua, l'aragonés de la Ribagorza*, documental (guionista).
*2009: *Cuentos de la lluna en mingua*, repllega de 11 cuentos.
*2011: *Atmósferas*, poemario en castellano.
*2013: *Carrodilla*, asayo, en castellano.
*2016: *Martina*, primera opera en aragonés (libretista).
*2016: *Bernabé Romeo (1841-1916), obra en aragonés ribagorzano*, chunta a Xavier Tomás y Chusé Raúl Usón.
*2018: *Los tres Piñol*, obra de teatro.
*2022: *Quan tornen*, novela curta.
*2025: *Cuentos de la lluna nueva*, repllega de 25 relatos.
Tamé é autora d'articllos en revistas, y ha participau en una edición especial d*'[[El Cruzado Aragonés]]* de Balbastro, con motivo d'el suyo centenario. En 2025 ha ubierto la canal de YouTube *Poesía en red*, que reculle videos creaus con intelichencia artificial con poemas en aragonés y castellano recitaus per l'autora.

## Premios
*1999: *[[Premio literario Villa de Sietemo]]* de poesía "ex aequo" con *Tinta de glárima*.
*2002: *[[Premio Villa de Lo Grau]]* de relato curto con *Birli birloque que torne Roque*.
*2003: Premio *Cleto Torrodellas* d'Estadilla con el relato *Ixa pena que afoga*.
*2003: *[[Premio literario Villa de Sietemo]]* "ex aequo" con *El ixambre*.
*2006: *[[Premio Condau de Ribagorza]]*, con el relato *Los dos hermanos*.
*2013: *[[Premio Condau de Ribagorza]]*, con el poemario *Lluminetas*.
*2019: *[[Premio Condau de Ribagorza]]*, con el poemario *Conchas en un mar de pllata*.
*2020: *[[Premio Condau de Ribagorza]]*, con el poemario *El tuyo nombre*.
*2022: *[[Premio de Nobela Curta en Aragonés Ziudá de Balbastro|Premio Ziudá de Balbastro]]* con la novela *Quan tornen*

## Referencias

## Vinclos externos
* Sitio web d'a SLA.
* Biografía en ''Xordica Editorial''.
Biddamanna Istrisàili

**Biddamanna Istrisàili** (*Biddamanna Istrisàili* en sardo; *Villagrande Strisaili*, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de s'Ogiastra y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.

A suya población ye de 3.697 habitants en una superficie de 210,80 km², con una densidat de población de 17,54 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Biddamanna Istrisàili ye situata a 750 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Villanova Strisaili.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Biddamanna Istrisàili.
Provincia de su Campidanu de Mesu

A **provincia de su Campidanu de Mesu** (*Provìntzia de su Campidanu de Mesu* en sardo, *provincia del Medio Campidano* en italiano) yera una provincia italiana, en a rechión de Cerdenya.

A suya población yera de 105.400 habitants (2001), en una superficie de 1.516 km², con una densidat de población de 69,53 hab/km².

Feban parte d'a provincia 28 comunas u municipios, y a suya capital yera compartita entre as localidaz de Seddori y Biddexidru.

## Vinclos externos
Arbus (desambigación)

**Arbus** puet estar:

***[[Arbús|Arbus]]**, o nombre en francés d**'[[Arbús]]**, una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón de Lescar, Gave y Tierras d'o Pont Long y rechión de Nueva Aquitania.
***[[Arbus (Cerdenya)|Arbus]]**, una comuna sarda en a provincia italiana de su Campidanu de Mesu y rechión de Cerdenya.
Corrient electrica

A **corrient electrica** ye o fluxo u movimento de cargas electricas, que pueden estar negativas (electrons) u positivas (foratos). A unidat ta la corrient electrica d'o Sistema Internacional d'Unidaz (SI) ye l'amperio (simbolizato como **A** y que debe lo suyo nombre a lo fisicu francés André-Marie Ampère), que equivale a lo fluxo d'un coulomb de carga por segundo.

## Definición
A magnitut d'una corrient electrica en un punto determinato ye a derivata respecto a lo tiempo d'a carga electrica:

:I(t) = \dot{Q}(t).

Formalment s'escribe como:

:I(t) = {\mathrm{d}Q(t) \over \mathrm{d}t} o de manera inversa com Q(t) = \int_{t_0}^{t} I(t)\, \mathrm{d}t + Q(t_0)

A cantidat de carga ***Q*** que fluye por unidat de tiempo ***t*** ye ***I***, que ye a **intensidat d'a corrient**.

## Intensidat d'a corrient electrica
Decimos *intensitat* d'a corrient electrica a la carga Q que pasa por una sección d'un conductor en cada unidat de tiempo establita.

En o SI s'esprisa en C/s, unidat que se diz amperio (A). Si a intensidat ye constant en o tiempo, parlamos d'a corrient contina; en caso contrario, ye l'alterna. Si no se produce almadacenamiento ni disminución de carga en dengún punto d'o conductor, a corrient ye estacionaria.

### Como mesurar a intensidat d'a corrient
Ta mesurar a intensidat d'a corrient electrica s'emplega un aparato dito amperimetro, iste nombre viene d'ampere que ye a unidat en que se mesura a corrient electrica.

Ta fer a mesura d'a intensidat d'a corrient circulando por l'amperimetro, iste ha de situgar-se en serie, ye decir, en una configuración de connexión que os bornes u terminals d'os dispositivos se conecten secuencialment, de traza que o dispositivo sía travesato por a corrient. Ixo implica que l'amperimetro ha de tener una resistencia interna lo mas chicota posible, ta que no produzca una cayita de tensión apreciable. Por ixo, en o caso d'instrumentos basatos en os efectos eletromagneticos d'a corrient electrica, son dotatos de bobinas de filo grueso y con pocas espiras. En bels casos, ta permitir a mesura d'intensidaz superiors a las que poderban soportar os debanamientos y organos mecanicos de l'aparato sin de destruir-sen, lis se da d'una resistencia de muit chicota valura colocada en paralelo con o debanamiento, de traza que nomás pasará por ista una fracción d'a corrient prencipal. Ista resistencia adicional recibe o nombre de shunt.

## Se veiga tamién
* electricidat.
* Carga electrica.
* Corrient alterna.
* Corrient contina.
* Densidat de corrient.
* Diferencia de potencial.
Solimán I o Magnifico

**Solimán o Magnifico** estió o soldán de l'Imperio Otomán entre 1520 y 1566. Ye naixito de Trapisonda o 6 de noviembre de 1494 y morió o 6 u 7 de setiembre de 1566. Fue conoixito como **Solimán o lechislador** por os musulmans y **Gran Turco** en os países occidentals. Yera fillo de Selim y se casó con tres mullers, una d'ellas Roxolana.

En os suyo reinau l'Imperio Otomán plegó a lo suyo apocheu, plegando a la suya mayor expansión territorial luitando contra dos potencias enemigas principals: l'Imperio Austriaco d'os Habsburgo y os Sefevidas.

Solimán dimpués de derrotar en Mohacs en 1526 a los hongaros establió a sobiranía otomana en o centro d'Hongría y en Transilvania. Ferrando d'Habsburgo se convertió en rei d'Hongría contraatacó en bellas ocasions pero no consiguió que recuperar a parte occidental d'o Reino d'Hongría.

En a decada de 1530 s'enfrontoron a flotas d'os Habsburgo y a flota d'os otomans mandata por Jair ed-Din (Barbarroya). A paz de 1562 confirmó a supremacía d'os otomans en a Mediterrania oriental.

En 1526-1527 esclatoron grans revueltas yelaís entre os turcomans. En 1533 Solimán encomenzó una campanya y ocupó Azerbaichán, pero o Xah Tahmasp eludió o combate. Solimán alavez atacó Bagdad y la prenió aproveitando que os sunnís se revelasen contra os sefevidas chiitas. Bagdad fue anexionata en 1534 y dimpués Basora en 1547. Amés os otomans recuperoron Erzurum y Van en Armenia u Anatolia Oriental. Dimpués d'atras espedicions inutils en Azerbaichán en 1555 firmó a paz d'Amasía con os sefevidas con una primera delimitación oficial entre os dos imperios.

## Vinclos externos
Bidda Mara

**Bidda Mara** (*Bidda Mara* en sardo; *Villamar*, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de su Campidanu de Mesu y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.

A suya población ye de 2.960 habitants en una superficie de 38,64 km², con una densidat de población de 76,61 hab/km².

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Chuan Baptista de Bidda Mara, una ilesia d'o sieglo XIII en estilo romanico.

## Vinclos externos
*Pachina web oficial municipal de Bidda Mara.
Reino d'Armenia la Chica

O **Reino de l'Armenia Chica** estió un estau estendillau por Cilicia gobernau por una clase dirichent armenia y aliau d'os cruzaus.

Os bizantins heban combatiu a los armenios en a decada de 1020 y en deportoron muitos ta Cilicia. As invasions turcomanas d'o sieglo XI y mongola d'o sieglo XIII tamién facioron que muitos armenios migrasen ta Cilicia.

Dimpués de trescruzar Anatolia os cruzaus s'establioron en 1097 en Antioquía y Edessa aduyando a los armenios de Cilicia pa que podesen resistir a los bizantins. Asinas se creyó o reino d'Armenia-Cilicia u d'Armenia la Chica. A clase dirichent armenia prenió as costumbres d'a nobleza franca con a que emparentó. Encomenzoron negociacions con Santa Seu que facioron que en o sieglo XIII os armenios reconoixesen l'autoridat d'o Papa de Roma estando o principio d'a Ilesia Catolica Armenia u Uniata. O *Catolicos* se refuchió alavez a man d'Edesa e dimpués en Sis.

Cuan a invasión mongola de Hulagu Khan a dinastia d'os Haitons gobernaba en o Reino d'Armenia la Chica. Os Haitons se convertioron en vasallos d'os mongols, que obtenioron l'aduya d'as tropas armenias en as suyas victorias sobre os nizarís, os abasís y os ayubís. Estió un Frai Haitón, sobrin de Haitón I, qui escribió "La Flor de las Ystorias d'Orient", que dimpués fue tradueita dende o francés ta l'aragonés:

Pa Frai Haitón Cilicia yera en realidat una rechión de Siria que controlaban os armenios:

O reino d'Armenia-Cilicia, conquiesto por os mamelucos d'Echipto s'esboldregó en 1375.

## Referencias
Castrillo de la Vega

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés d'a provincia de Burgos; ta atros usos, se veiga *'Castrillo**''.

**Castrillo de la Vega''' ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 674 habitants (2008) en una superficie de 26,40 km², con una densidat de población de 25,53 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Castrillo de la Vega ye situada a 810 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 88 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Haza

**Haza** ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 32 habitants (2007) en una superficie de 83,45 km², con una densidat de población de 0,38 hab/km².

## Toponimia
O toponimo *Haza* deriva d'o latín *FASCIA* y ye cognato de l'aragonés *[[faixa]]*.

## Cheografía
A localidat de Haza ye situada a 910 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 96 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Riaza.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos
Hontoria de Valdearados

:*Este articlo tracta sobre *'Hontoria de Valdearados**, un municipio d'a [[provincia de Burgos]] y d'a [[Ribera del Duero]]. Pa atros emplegos d'o toponimo **Hontoria**, leiga **Hontoria (desambigación)**.''

**Hontoria de Valdearados*' ye un [[municipio]] d'a [[comunidat autonoma]] [[Castiella y Leyón|castellanoleyonesa]] en a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Burgos|Burgos]], situau en a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] de [[Ribera del Duero]] y [[partiu chudicial]] d'[[Partiu chudicial d'Aranda de Duero|Aranda de Duero]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 214 habitants ([[2013]]) en una [[superficie]] de 33,58 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 6,34 hab/km².

== Toponimia ==
O [[toponimia castellana|toponimo]] *Hontoria* deriva d'o [[latín]] *FONTE AUREA'' ("fuent" d'oro).

## Cheografía
A localidat de Hontoria de Valdearados ye situada a 870 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 85 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Aranzuelo.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Hoyales de Roa

**Hoyales de Roa** ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.

A suya población ye de 245 habitants (2008) en una superficie de 12,78 km², con una densidat de 19,17 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Hoyales de Roa ye situata a 794 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 96 km d'a ciudat de de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 18&nbsp;km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Tarabinar con chinebro

O **tarabinar con chinebro** u *Juniperetum hemispherico thuriferae* ye o sabinar mes tipico y estendillato d'os tarabinars d'o Sistema Iberico oriental y se troba entre os 1.200 y 1.350 d'altaria, on as precipitacions son arredol de 500&nbsp;mm, no podendo aproveitar-ne que a metat en o periodo vechetativo d'a sabina. Os suelos son poco profundos, os restos vechetals humifican mal y se tornan en un humus dito *mor*, que fa dificil a expansión d'as selvas tanto esclerofilas como caducifolias.

A tarabina ye capaz de resistir climas muito continentals y muito secos. A tarabina estió muito estendillata en atros tiempos. Se sabe por rechistros polinicos que en as fases mes fridas y secas chusto dimpués d'o maximo d'a zaguera glaciación u Würm. A suavización d'o clima en o periodo postglaciar fació que bellas especies arborias la sustituisen y l'arrinconasen a las arias mes desfavorables.

O estrato arborio no plega a recubrir guaire o suelo, as coronas d'os árbols son luent de tocar-sen permitindo una buena iluminación d'os estratos inferiors.

O estrato arborio ye monoespecifico, y os atros arbols como carrascas u caixicos d'a especie *[[Quercus faginea]]* entran en zonas d'ecotono. En o estrato arbustivo domina o chinebro *[[Juniperus communis hemisphaerica]]* chunto con eixemplars chóvens d'a mesma sabina. En o suelo podemos trobar *[[Arctostaphyllos uva ursi crassifolia]]* y a vegatas un estrato muscinal poco denso.

## Bibliografía
* Emilio Blanco Castro et al.: *Los bosques ibericos una interpretación geobotanica*. Editorial Planeta.
Carrascal de paramera

Os **carrascals d'as parameras d'o Sistema Iberico** se troban entre os 1000 y 1400 m y consisten en un denso matullar de carrasquizos d'a subspecie *[[Quercus ilex ballota]]* que no plegan a arbol. As millors representacions se troban en os Paramos de Molina ye Barahona, sobretot en as versants d'a cuenca alta de Xalón, en l'Alta Alcarria, en o Mayestrato y en cheneral en a redolada de totas as sierras d'o Sistema Iberico. Ocupan suelos pobres sobre substratos rocosos de calsineras masivas, substratos que no tienen guaire intrés agricola y que han permeso que se conserven encara prou bien.

O mes caracteristico ye a presencia cutiana d'a sabina tarabina u *[[Juniperus thurifera]]* y de plantas d'o tarabinar como *[[Astragalus turolensis]]*, *[[Artemisia pedemontana]]* y maticals con forma d'almada y punchents como *[[Genista rigidissima]]* y *[[Erinacea anthylllis]]*. A vegatas bi ha masas mixtas de sabinar y carrascal con una marcata competencia entre as dos especies. En a parte baixa d'as sierras a carrasca desplaza a la sabina.

Entre os corros de carrasca ye a presencia de l'allaca *[[Genista scorpius]]* y lo tremonciello *[[Thymus vulgaris]]* ye cutiana. Tamién ye caracteristico de trobar o chinebro común *[[Juniperus communis hemisphaerica]]*. Tamién son tipicos *[[Satureja cuneifolia intrincata]]*, *[[Satureja montana]]*, *[[Linum suffruticosum salsoloides]]* y os tremonciellos *[[Thymus mastigophorus]]* y *[[Thymus zygis]]*.

## Bibliografía
* Emilio Blanco Castro et al: *Los bosques ibericos una interpretación geobotanica*. Editorial Planeta.
Nava de Roa

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés d'a provincia de Burgos; ta atros usos, se veiga *'Nava (desambifación)**'',

**Nava de Roa*' ye un [[municipio]] d'a [[comunidat autonoma]] [[Castiella y Leyón|castellanoleyonesa]] en a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Burgos|Burgos]], situau en a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] de [[Ribera del Duero]] y [[Partius chudicials de Castiella y Leyón|partiu chudicial]] d'[[Partiu chudicial d'Aranda de Duero|Aranda de Duero]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 252 habitants ([[2008]]) en una [[superficie]] de 22,41 [[km²]], con una [[densidat de población]] d'11,24 hab/km².

== Toponimia ==
*Nava* ye un toponimo recurrent en a toponimia espanyola en diferents romances, en especial en [[Idioma castellano|castellano]]. *Roa'' ye a denominación d'a localidat principal d'a redolada, dita tradicionalment "Tierra de Roa".

## Cheografía
A localidat de Nava de Roa ye situada a 794 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 92 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Antolín Mártir de Nava de Roa, una ilesia d'o sieglo XVII enamplada en o sieglo XVIII, adedicada a Sant Antolín Mártir, con un retablo y una pila baptismal d'o sieglo XVI y un Cristo gotico d'o sieglo XIV. A suya frontera principal ye d'estilo barroco y a suya torre ye d'estilo neoclasico.
* Ermita de Santa Ana, d'estilo barroco, hue en runas.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Sufismo

O **sufismo** ye un conchunto de movimientos espirituals islamicos con doctrinas esotericas, con misticismo u ascetismo. O sufismo amaneixió en o sieglo VIII y a vegatas ha desembocato en practicas heterodoxas dentro d'o Islam. Os primers sufís yeran sunnitas, pero dimpués tamién se formoron órdens sufís chiita. S'ha dito que en o sufismo puet haber-ie components d'a mistica cristiana u relichions preislamicas. O sufismo tien un caracter popular y no erudito y dende o sieglo XI se desarrolloron confrairías que han tenito y tienen un papel politico important en Echipto, Caucas y Asia Central.

O sufismo a mes d'estar una traza popular d'entender a relichión, tamién tien un component gregario u comunitario important. O sufismo se practica baixo a dirección d'un xaic que fa de mayestre y implica unas practicas iniciaticas. D'esta traza naixioron unas organizacions cherarquizatas y ramificatas, as confrairías sufís, que ligatas a sobén a los ligallos y con a practica d'aduya mutua se convertioron en fundamentos importants d'a sociedat.

## O sufismo entre os pueblos turquicos
O sufismo enradigó millor que os sunnismo ortodoxo en as poblacions turquicas talment por tener bel caracter común con o xamanismo como o misticismo panteísta.

As confrairías sufís se trasformoron facilment en sociedaz secretas y chugoron un papel important contra o dominio estranchero: a resistencia d'os turcomans en Gök Tepe en 1881, o levantamiento en Andiján (Fergana) en 1898 a rebelión d'os basmachis dende 1919. D'una traza mes cheneral as confrairías sunnis, presents por tot mantenioron a cohesión d'a comunidat musulmana cuan se desfeban as institucions islamicas ortodoxas y contra a propaganda antirrelichiosa.

As tres confrairías relichiosas mes importants d'Asia Central son a Nakshibendiya, fundata en Bukhara en o sieglo XV, a Kubrawiya y a Yasawiya.

En Anatolia as órdens sufís han tenito importancia en a islamización d'os cristianos y en a formación de l'Imperio Otomán. A orden d'os Derbixes ye celebre. En a creyación d'o estato de Turquía con modelos occidentals Mustafa Kemal Atatürk prohibió as órdens sufís.
Tenis

O **tenis** ye un esporte de pilota en que s'enfrentan dos chugadors u dos parellas de chugadors, que se desenrrolla en una pista de chuego rectangular dividida transversalment por un rete y que se chuga en golpeando a pilota con una raqueta ta fer-la pasar por dencima d'o rete, de manera que l'adversario no la pueda tornar.

O tenis moderno s'orichinó en o Reino Uniu a la fin d'o sieglo XIX. Dimpués d'a suya creyación o tenis se fació popular entre as clases altas d'os países angloparlants, estendillando-se por tot o mundo en o sieglo XX. Estió present en os primers chuegos olimpicos modernos en 1896 en Atenas, estando esporte olimpico dica París 1924. Dimpués d'haber estau esporte de demostración en as edicions de 1968 y 1984 tornó a la categoría d'esporte olimpico en Seúl 1988.

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web d'a Federación Internacional de Tenis.
*  ATP Tennis - Circuito profesional masculín.
* Sony Ericsson WTA Tour: Circuito profesional femenín.
Giorgos Seferis

**Giorgos Seferis**, naixito d'Esmirna (Imperio Otomán, hue Turquía) o 13 de marzo de 1900 y muerto en Atenas (Grecia) o 20 de setiembre de 1971, estió un poeta en luenga griega y diplomatico griego, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1963.

## A suya obra
### Poesía
* 1931 *Strofi* (*Στροφή*).
* 1932 *Sterna* (*Στέρνα*).
* 1935 *Mythistorima* (*Μυθιστόρημα*).
* 1940 *Tetradio Gymnasmaton* (*Τετράδιο Γυμνασμάτων*).
* 1940 *Imerologio Katastromatos I* (*Ημερολόγιο Καταστρώματος Ι*).
* 1944 *Imerologio Katastromatos II* (*Ημερολόγιο Καταστρώματος ΙΙ*).
* 1947 *Kichli* (*Κίχλη*).
* 1955 *Imerologio Katastromatos III* (*Ημερολόγιο Κ.αταστρώματος ΙΙΙ*).
* 1966 *Tria Kryfa Poiimata* (*Τρία Κρυφά Ποιήματα*)

### Prosa
* 1974 *Dokimes*.
* 1965 *Antigrafes*.
* 1975–1990 *Meres*.
* 1974 *Exi nyxtes stin Akropoli*.
* 2007 *Varnavas Kalostefanos. Ta sxediasmata*.

## Vinclos externos
Jean-Paul Sartre

**Jean-Paul Sartre**, naixito de París (Isla de Francia, Francia) o 21 de chunio de 1905 y muerto tamién en París o 15 d'abril de 1980, estió un filosofo, dramaturgo y escritor francés en luenga francesa, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1964, encara que refusó recibir o premio.

## Obras
### Novelas
* 1938: *La Nausée*.
* 1939: *Le Mur* (*Le mur*, * La chambre*, *Érostrate*, *Intimité*, *L'enfance d'un chef*).
* 1945: *Les Chemins de la liberté*:
** *L'Âge de raison*.
** *Le Sursis*.
** *La Mort dans l'âme*.
* *Les jeux sont faits*.
* *Œuvres romanesques*.

### Teatro
* 1940: *Bariona, ou le Fils du tonnerre*.
* 1943: *Les Mouches*.
* 1944: *Huis clos*.
* 1946: *La Putain respectueuse*.
* 1946: *Morts sans sépulture*.
* 1948: *Les Mains sales*.
* 1951: *Le Diable et le Bon Dieu*.
* 1954: *Kean*.
* 1955: *Nekrassov*.
* 1959: *Les Séquestrés d'Altona*.
* 1965: *Les Troyennes*.

### Autobiografía, memorias y corespondencia
* 1964: *Les Mots*.
* 1983-1995: *Carnets de la drôle de guerre - Septembre 1939 - Mars 1940*.
* 1983: *Lettres au Castor et à quelques autres, tome I et II*.

### Asayo
* 1947: *Situations I*.
* 1948: *Situations II*.
* 1949: *Situations III*.
* 1964: *Situations IV*.
* 1964: *Situations V*.
* 1964: *Situations VI*.
* 1965: *Situations VII*.
* 1972: *Situations VIII*.
* 1972: *Situations IX*.
* 1976: *Situations X*.

### Asayo politico
* 1946: *Réflexions sur la question juive*.
* 1949: *Entretiens sur la politique*.
* 1953: *L'Affaire Henri Martin*.
* 1961: *Préface aux Damnés de la Terre de [[Frantz Fanon]]*.
* 1974: *On a raison de se révolter*.

### Critica literaria
* 1944: *La République du Silence*.
* 1946: *Baudelaire*.
* 1948: *Qu'est-ce que la littérature?*.
* 1952: *Saint Genet, comédien et martyr*.
* 1971-1972: *L'Idiot de la famille*.
* 1973: *Un théâtre de situations*.
* *Critiques littéraires*.

### Filosofía
* 1936: *L'Imagination*.
* 1937: *La Transcendance de l'Ego*.
* 1938: *Esquisse d'une théorie des émotions]*.
* 1940: *L'Imaginaire*.
* 1943: *L'Être et le Néant*.
* 1945: *L'existentialisme est un humanisme*.
* 1947: *Conscience et connaissance de soi*.
* 1960: *Critique de la raison dialectique I: Théorie des ensembles pratiques* precedito de *Question de méthode*.
* 1983: *Cahiers pour une morale*.
* 1985: *Critique de la raison dialectique II: L'intelligibilité de l'histoire*.
* 1989: *Vérité et Existence*.

### Guions cinematograficos
* 1943: *Typhus*.
* 1947: *[[Les jeux sont faits (cinta de 1947)|Les jeux sont faits]]*, de Jean Delannoy.
* 1948: *L'Engrenage*.
* 1984: *Le Scénario Freud*.

### Letras de cancions
* *Dans la rue des Blancs-Manteaux*, con musica de Joseph Kosma, estando interpretación mas conoixita de Juliette Gréco.

## Vinclos externos

*  Textos de Jean-Paul Sartre.
Michail Aleksandrovich Sholokhov

**Michail Aleksandrovich Sholokhov** (Михаил Александрович Шолохов en alfabeto cirilico), naixito de Krujlinin (Imperio Ruso, hue Rusia) o 24 de mayo de 1905 y muerto en Vëšenskaja (Unión Sovietica, hue Rusia) o 21 de febrero de 1984, estió un escritor ruso en luenga rusa, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1965.

## Vinclos externos
Shmuel Yosef Agnon

**Shmuel Yosef Agnon** (*Shmuel Yosef Czaczkes*), naixiu de Buczacz (Galitzia Oriental, Imperio Austrohongaro, hue Ucraína) o 17 de chulio de 1888 y muerto en Cherusalem (Israel) o 17 de febrero de 1970, estió un escritor israelín en luenga hebrea, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1966, compartiu con Nelly Sachs.

## Vinclos externos