open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hafnio

L**'hafnio** ye un elemento quimico de numero atomico 72 que se troba en o grupo 4 d'a tabla periodica d'os elementos y se simboliza como **Hf**.

Ye un metal de transición, brillant, griso-archent, quimicament muit parellán a o zirconio, trobando-se en os mesmos minerals y compuestos, y estando dificil deseparar-los. S'usa en aliacions con tungsteno en filamentos y en electrodos. Tamién se fa servir como material de barras de control de reactors nucleyars a causa d'a suya capacidat d'absorción de neutrons.

O carburo d'hafnio (HfC) ye o compuesto binario mas refractario conoixito y o nitruro d'hafnio (HfN) ye o mas refractario de toz os nitruros metalicos conoixitos, con un punt de fusión de 3310 °C. Iste metal ye resistent a las bases concentratas, pero os halochenos pueden reaccionar con él ta formar tetrahaluros d'hafnio (HfX4). A temperaturas altas puet reaccionar con oxicheno, nitrocheno, carbonio, boro, ixufre y silicio.

## Referencias

## Vinclos externos
*  webelements.com - Hafnio
*  environmentalchemistry.com - Hafnio
Koper

**Koper** (*Capodistria* en idioma italiano) ye una ciudat d'Eslovenia que con 47.539 ye a ciudat mes gran d'a Istria Eslovena, rechión tradicional que fa part de Primorska. En Koper ye o puerto comercial mes gran d'Eslovenia.

Koper ye oficialment bilingue en esloveno y italiano.

## Toponimia
Koper ha recibiu diferents denominacions en os diferents periodos d'a suya historia. Os antigos griegos diciban *Aegida*, os romanos *Caprea*, os griegos bizantins *Giustinopoli*, os venecianos *Caput Histriae*.

## Historia
Dimpués d'a Primera Guerra Mundial yera un entredito entre Italia y o Reino d'os Serbios, Croatas y Eslovenos (Yugoslavia). Por o Tractau de Rapallo de 1922 pasó a Italia ya dentro d'Italia yera en a rechión de Venecia Chulia.

Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial tornó a estar un entredito, y en 1947 se convertió en parti d'a zona libre de Trieste. En 1954 pasó a Yugoslavia.

## Puestos d'intrés
*Palacio pretoriano d'o sieglo XV.
*Loncha d'estilo gotico veneciano.
*Ilesia de *Carmine Rotunda*, d'o sieglo XII.
*Seu de Sant Nazario, con una torre d'o sieglo XIV.
Carso

O **Carso** (*Kras* en esloveno y croata, *Cjars* en furlán, *Karst* en alemán) ye un altiplano calsinoso que s'estendilla por o nord-este d'Italia dende os piez d'os Alpes Chulians dica la Mar Hadriana (provincia de Gorizia y Trieste), y a traviés d'a part occidental d'Eslovenia y d'o nort d'Istria prosigue dica o macizo de Velebit en o cabo nord-ueste de Croacia. O termin cheomorfolochico *[[karst]]* u modelato karstico prene nombre d'esta rechión natural on fue descrito cientificament.

## Galería

Imachen:Costa2.jpg|Anvista d'a mare dende o Carso
Imachen:Costa1.jpg|Marguin costera d'o Carso visible en a reserva natural d'os cillos de Duino.
Imachen:Karst italy limestone.jpg|Pedregals a man de Monfalcone.
Imachen:Karst cart road.jpg|Pista.
Imachen:Karst landscape.jpg|Paisache de rocas calsineras y vechetación mediterrania.
Piran

**Piran** (*Pirano* en italiano) ye una ciudat d'Eslovenia que con 4,143 habitants ye una d'as tres ciudaz mes grans d'a Istria Eslovena. Ye en a costa d'o golfo de Piran, part d'a Mar Hadriana.

A primers d'o sieglo XX a mayor part d'a población yera etnicament italiana, pero actualment a mayor part d'a población ye eslovena, sobre tot por a emigración d'os italianos ta Italia dende 1947. En Piran o esloveno y o italiano son cooficials.

## Toponimia
O toponimo *Piran* puet venir d'a palabra griega *pyr* ("fuego"), y de feito en tiempos d'os griegos bi heba un faro instalau en a peninsula de Piran que anunciaba a entrada en o puerto *Aegidia* (actual "Koper").

## Historia
Os rolans fundoron a ciudat con nombre *Piranum* en una peninsula dimpués d'a auya victoria contra os ilirios locals.

Piran cayó baixo a orbita d'a Republica de Venecia dende o sieglo XII; a dominación veneciana duraría bel cinco sieglos.

## Personalidaz ilustres
* Giuseppe Tartini.
Portorož

**Portorož** (*Portorose* en italiano) ye una localidat costera d'Eslovenia que pertanye a la municipalidat de Piran. Ye una d'as arias turisticas més grans d'Eslovenia, con estación balneyaria, casino y plachas.
Hrastovlje

**Hrastovlje** (en italiano *Cristoglie*) ye lugar d'a municipalidat de Koper (Eslovenia), en a rechión de Primorska y en a Istria Eslovena.

## Puestos d'intrés
* Ilesia d'a Santisma Trinidat, situata en un pueyo a cantos d'o lugar, bi ha frescos muit bien conservatos de fins d'o sieglo XV, o més famoso ye a danza macabra.
Aston Villa Football Club

O **Arsenal Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Londres en Anglaterra. Fue establito en 1886 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de l'Emirates Stadium se fació o 22 de chulio de 2006.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Football League]] (7):** 1893-94, 1895-96, 1896-97, 1898-99, 1899-00, 1909-10, 1980-81.
* **[[Football League Second Division]] (2):** 1937-38, 1959-60.
* **[[Football League Third Division]] (1):** 1971-72.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (7):**1886-87, 1894-95, 1896-97, 1904-05, 1912-13, 1919-20, 1956-57.
* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra|Carling Cup]] (5):** 1960-61, 1974-75, 1976-77, 1993-94, 1995-96.
* **[[Community Shield]] (1):** 1981.
### Torneyos internacionals
* **[[Champions League]] (1)**: 1981-82
* **[[Supercopa d'Europa]] (1):** 1982
* **[[Copa Intertoto]] (2):** 2001 y 2008

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Sečovlje

**Sečovlje** (en italiano *Sicciole*) ye un nuclio de población en a municipalidat de Piran, en a Istria Eslovena, dentro d'a rechión de Primorska en l'ueste d'Eslovenia. Tien una población de 584 habitants (2002).

Ye a cantos d'a muga con Croacia y o punto de muga de Sečovlje ye un d'os principals puestos pa trescruzar a muga entre Eslovenia y a part croata d'a Peninsula d'Istria. L'aeropuerto de Portorož ye en Sečovlje.

Antigament estió o centro de producción de sal d'Eslovenia, actualment recibe més ingresos con o turismo en o Parque natural d'as salinas de Sečovlje.

## Puestos d'intrés
*Parque natural d'as salinas de Sečovlje.
*Ilesia parroquial de Sant Martín de Tours.
Birmingham

:*Iste articlo ye sobre una ciudat anglesa en os Midlands de l'Ueste; ta atros usos, se veiga *Birmingham (desambigación)**''.


**Birmingham*' ye a segunda [[ciudat]] d'[[Anglaterra]] y d'o [[Reino Uniu]], que ye una ciudat prencipalment industrial. Situata en a [[Rechions d'Anglaterra|rechión anglesa]] de [[Midlands de l'Ueste]], a suya población ye de 1.016.800 habitants (2008) en una superficie de 267,77&nbsp;[[Kilometro quadrau|km²]], con una [[densidat de población]] de 3.739 hab/km².

== Toponimia ==
O [[toponimia anglesa|toponimo]] anglés *Birmingham* ye d'orichen [[anglés antigo|anglosaxón]] y presenta a terminación *ham* que significa "[[lugar]]".. A suya forma en [[anglés antigo]] yera *Beormingahām'', o lugar de Beormingas, lo que indica que fue fundada en o sieglo VI u a primers d'o sieglo VII como asentamiento d'un grupo tribal anglo.

## Molimentos
* Museu y Galería d'Arte de Birmingham.

## Esporte
O fútbol ye lo esporte mas popular en Birmingham y ha estau present dende a enchegada d'as primeras competicions futbolisticas en Anglaterra y lo Reino Uniu, a traviés d'a figura de William McGregor, considerau como lo fundador d'a Football League, la primera liga de fútbol organizada en o mundo.

### Clubs esportivos
Los clubs esportivos mas importants d'a ciudat son dos equipos de futbol historicos d'a ciudat, lo Aston Villa y lo Birmingham City F.C., rivals  historicos que tienen una gran rivalidat entre éls y protagonizan lo Second City Derby en os partius chugaus entre toz dos.

### Instalacions esportivas
Como lo fútbol ye lo prencipal esporte en aficionaus y practicantes, las suyas instalacions mas destacadas tamién son relacionadas con o fútbol, cuantos estadios son los que cal destacar: lo Villa Park, con capacidat pa mas de 42.000 espectadors, lo St Andrew's Stadium y l'Alexander Stadium pa 30.000 espectadors los dos, y este zaguer con una pista d'atletismo arredol ye siede d'a UK Athletics, la federación d'atletismo d'o Reino Uniu.

Pa atros esportes que se practican en poliesportivos u espacios cubiertos destaca lo Utilita Arena Birmingham, con una capacidat pa mas de 15.000 espectadors que ha aculliu multitut de campeonatos esportivos nacionals y internacionals amás de conciertos y atros escayecimientos multitudinarios.

### Competicions esportivas
Birmingham estió seu d'os Chuegos d'a Mancomunidat de 2022, estando lo estadio El Alexander Stadium, que acullió las ceremonias prencipals d'obridura y clausura y l'atletismo, estió renovado y s'aumentó la capacidat dica 30.000 espectadors.

Tamién ha estau seu de competicions importants de fútbol, lo Villa Park estió subseu d'o Mundial de Fútbol de 1966 chugando-se partius d'o grupo 2, amás de subseu d'a Eurocopa de 1966, chugando-se partius d'o grupo A y un de cuartos de final.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Sitio web municipal.
Kobarid

**Kobarid** (en furlán *Cjaurêt*, en italiano *Caporetto*, en alemán *Karfreit*) ye una ciudat y municipalidat d'Eslovenia situata en o cabo ueste d'este estato, en a rechión de Goriška y a man d'a muga con Italia. Tien una población de 4395 habitants (2008).

Kobarid ye conoixita por a batalla de Caporetto d'a Primera Guerra Mundial, que se s'escaició en l'anyo 1917, en a que l'exercito italiano fue redotau y se revocó.

## Puestos d'intrés
* Museu, dedicato a la batalla de Caporetto.
Michael Phelps

**Michael Fred Phelps** naixiu de Baltimore, Maryland, Estaus Unius o 30 de chunio de 1985), ye un nadador estausunidense ya retirau d'o esporte d'alto livel y considerau con un d'os millors nadadors d'a historia. Ha ganau 28 medallas (23 d'oro, 3 d'archent y 2 de bronce) en os Chuegos Olimpicos y 33 medallas (26 d'oro, 6 d'archent y 1 de bronce) en os Campeonatos d'o Mundo de natación mientres a suya vida esportiva como nadador.

## Bibliografía
* Phelps, Michael. *Beneath the Surface.* Estaus Unius: Sports Publishing LLC, 2004. ISBN 978-1-59670-352-0.
* Phelps, Michael. *No Limits: The Will to Succeed.* Estaus Unius: Free Press, 2008. ISBN 1-4391-3072-8.
* Schaller, Bob. *Michael Phelps: The Untold Story of a Champion.*  Estaus Unius: St. Martin's Griffin, 2008. ISBN 0-312-35737-0.

## Vinclos externos

*  Biografía de Michael Phelps.
*  Pachina web d'a fundación Michael Phelps.
* Facebook oficial de Michael Phelps.
Maribor

**Maribor** (en alemán *Marburg an der Drau*) ye a capital d'a Baixa Estiria y con 157,948 habitants en 2011 ye a segunda ciudat més gran d'Eslovenia.
Postojna

**Postojna** (en alemán *Adelsberg*, en italiano *Postumia*) ye una ciudat d'a Carniola Interior en Eslovenia. A suya población ye de 14,581 habitants (2002).

Postojna ye conoixita por as suyas espeluncas, con uns 20&nbsp;km, y por o Castiello de Predjama.
Castiello de Predjama

O **castiello de Predjama** ye un castiello situau en o lugar de Predjama, en a municipalidat de Postojna, en a rechión de Carniola Interior (Eslovenia). Situau en a boca d'una espelunca karstica, ye o castiello més conoixiu d'Eslovenia. Ye ligau a la leyenda d'o barón Erazem Lueguer, un heroe local esloveno.
Castiello de Bled

O **castiello de Bled** ye un castiello medieval construito en una penya sobre a ciudat de Bled (Eslovenia) y o laco de Bled. D'alcuerdo con as fuents escritas ye o castiello més antigo d'Eslovenia.
Ptuj

**Ptuj** (en alemán *Pettau*) ye una ciudat d'a Baixa Estiria, en o nord-este d'Eslovenia que en o 2002 teneba una población de 23.242 habitants.

## Historia
Ye a ciudat més antiga d'Eslovenia. En l'anyo 69 o Vaspasián fue esleito emperador de Roma por as lechions danubianas en *Poetovio*, representando a primera mención escrita de Ptuj. A ciudat de Poetovio estió a base d'a *Legio XIII Gemina* en Pannonia. L'emperador Trachán garantizó a l'asentamiento de Poetovio o status de ciudat y li posó de nombre *Colonia Ulpia Traiana Poetovio* en 103.
Blackburn Rovers Football Club

O **Blackburn Rovers Football Club** ye un club de fútbol anglés d'a ciudat de Blackburn en Anglaterra. Fue establiu en 1875 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de l'Ewood Park se fació en 1882.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Premier League|FA Premier League]] (3):** 1911-12, 1913-14, 1994-95.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (6):** 1883-84, 1884-85, 1885-86, 1889-90, 1890-91, 1927-28.
* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra|Carling Cup]] (1):** 2002.
* **[[Community Shield]] (1):** 1912.
* **[[Football League Second Division]] (1)**: 1938-39
* **[[Football League Third Division]] (1)**: 1974-75

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Blackburn

**Blackburn** ye una ciudat d'Anglaterra y d'o Reino Uniu, situata en a rechión anglesa de Nord-ueste y en o condau de Lancashire. A suya población ye de 105.085  habitants (2001) con una densidat de población de 4.291 hab/km².

## Esportes
* Blackburn Rovers Football Club

## Ciudaz achirmanatas
As ciudaz achirmanatas con Blackburn son:

*  Altena.
*  Péronne.
Mikel Urmeneta

**Mikel Urmeneta Otsoa Errarteko**, mas conoixito como **Mikel Urmeneta** (Pamplona, 25 d'aviento de 1963) ye un debuixant navarro, fundador y exdirector creativo d'a empresa Kukuxumusu. Ye fillo de Miguel Javier Urmeneta, qui fue alcalde de Pamplona.

## Vinclos externos
* Pachina web oficial de Mikel Urmeneta.
Districto de Le Thuy

O **districto de Le Thuy** ye o districto de Quang Binh, Vietnam. 
A suya población ye de 140.804 habitants (2009) en una superficie de 1420,52 km², con una densidat de población de 99,15 hab/km², y a suya capital ye Thi tran Kien Giang.
## Concellos

## Referencias
Bolton Wanderers Football Club

O **Bolton Wanderers Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Bolton en Anglaterra. Fue establito en 1874 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de o Reebok Stadium se fació en 1997.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Copa d'Anglaterra]] (4):** 1922-23, 1925-26, 1928-29, 1957-58.
* **[[Community Shield]] (1):** 1958.
* **[[Football League Second Division]] (3)**: 1908-09, 1977-78, 1996-97.
* **[[Football League Third Division]] (1)**: 1972-73.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Bohinj

**Bohinj** (en alemán *Wochein*) ye una val y una municipalidat d'o nord-ueste d'Eslovenia, en os Alpes Chulians. Tien una población de 5,274 habitants (2002).

Ye celebre por o suyo ibón, o laco Bohinj (*Bohinjsko jezero* en esloveno, *Wocheinersee* en alemán).

Con 20&nbsp;km de longaria y 5&nbsp;km d'amplaria, *Val de Bohinj* ye o nombre d'a part d'a compleganza d'o río Sava Bohinjka a lo sud-ueste de Bled.
Kranjska Gora

**Kranjska Gora** (*Kronau* en alemán) ye un lugar y municipalidat de l'Alta Carniola, en o nord-ueste d'Eslovenia, a man d'a muga con Austria y Italia, en os Alpes Chulians.

Kranjska Gora ye conoixita como puesto de competicions d'esportes d'hibierno.
Bolton

**Bolton**  ye una ciudat  d'Anglaterra, en o Gran Manchester. A suya población ye de 139.403 habitants (estimación de 2001) en una superficie de 139,80 km², con una densidat de población de 997,16 hab/km².

## Esportes
* **[[Bolton Wanderers Football Club]]**.

## Localidaz achirmanatas
*  Le Mans (Francia).
*  Paderborn (Alemanya).

## Vinclos externos

*  ''Bolton City Council'', pachina web oficial municipal.
Chelsea Football Club

O **Chelsea Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Londres en Anglaterra. Fue establito en 1905 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Stamford Bridge se fació o 28 d'abril de 1877.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Premier League|FA Premier League]] (6):** 1954-55, 2004-05, 2005-06, 2009-10, 2014-15, 2016-17.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (6):** 1969-70, 1996-97, 1999-00, 2006-07, 2008-09, 2009-10, 2009-10.
* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra|Carling Cup]] (4):** 1964-65, 1997-98, 2004-05, 2006-07.
* **[[Community Shield]] (4):** 1955, 2000, 2005, 2009.
* **Full Members Cup (2)**: 1985-86, 1989-90.
* **[[Football League Second Division]] (2):** 1983-84, 1988-89.

### Torneyos internacionals
* Liga de Campions d'a UEFA (1): 2011-12.
* **[[UEFA Europa League]] (1)**: 2012-13.
* **[[Recopa d'Europa]] (2)**: 1970-71, 1997-98
* **[[Supercopa d'Europa]] (1)**: 1998.

## Referencias


## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Everton Football Club

O **Everton Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Liverpool en Anglaterra. Fue establito en 1878 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Goodison Park se fació o 22 d'agosto de 1892.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Football League]] (9):** 1890-91, 1914-15, 1927-28, 1931-32, 1938-39, 1962-63, 1969-70, 1984-85, 1986-87.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (5):** 1905-06, 1932-33, 1965-66, 1983-84, 1994-95.
* **[[Community Shield]] (9):** 1928, 1932, 1963, 1970, 1984, 1985, 1986, 1987, 1995.
* **[[Football League Second Division]] (1):** 1930-31.

### Torneyos internacionals
* **[[Recopa d'Europa]] (1)**: 1984-85.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Eslinga

A **eslinga** (de l'anglés *sling*) ye una ferramienta ta puyar cargas pesadas. Ye o medio que fa posible penchar una carga ta un gancho de puyada u de tracción con un uello en o suyo cabo. Ye en una cinta mas gran u mas chicota que seguntes la suya resistencia, pueden puyar u arrocegar cargas de diferent peso. Ye feita bien de teixiu sintetico de muita resistencia u tamién gosa fer-se de cables d'acero u cadenas.

## Referencias
Indicador Publico de Renta d'Efectos Multiples

L' **Indicador Público de Renta de Efectos Múltiples** u **IPREM** (en aragonés, *Indicador Publico de Renta d'Efectos Multiples*) ye un indice emplegau en Espanya como referencia ta conceder aduyas, becas, subvencions u o subsidio de desemplego, entre atros. Este indice naixió en l'anyada 2004 ta substituyir o Salario Minimo Interprofesional que en ixas envueltas s'emplegaba como referencia ta estas aduyas. Asinas, agora i hai dos referents: o SMI, emplegau como tope minimo ta chornals y salarios, y l'IPREM, que se fa servir como referent ta prestacions socials y becas. L'IPREM tien 12 pagas, a diferencia de o SMI que en tiene 14, lo cual separa encara mas os dos indicadors publicos con as consecuencias socials y economicas que ixo implica.

Asinas, l'IPREM ha iu creixendo a un ritmo menor que el SMI, aduyando a amanar o SMI espanyol a rans europeus pero per contra fendo que os topes y cuantidaz d'as aduyas a chent menos favorecida vaigan baixando, fendo asinas mas chicot o suyo poder adquisitivo.

Cualques implicacions de l'IPREM a os ciudadans son:
* L'IPREM ye a base reguladora de o subsidio de desemplego, cuasi toz os subsidios tienen una cuantidat de 80% de l'IPREM.
* L'IPREM ye o tope ta las cantidaz d'as prestación contributiva de desemplego en función de o numero de miembros d'a unidat familiar.
* L'IPREM ye o tope de referencia ta os pagos d'o FOGASA.
* L'IPREM ye o tope ta las indemnizacions per despido.
* L'IPREM ye l'indicador te tener dreito a l'asistencia churidica gratuita.
* L'IPREM ye o tope maximo ta cobrar o salario social en Aragón dito Ingreso Aragonés d'Inserción.
* L'IPREM ye l'indicador t'acceder a viviendas de protección oficial.

## Evolución de l'IPREM
L'IPREM se publica per cada anyo a traviés d'a Lei de Presupuestos Chenerals de l'Estau, de forma que cal emplegar como referencia a zaguer cuantidat publicada de forma oficial ta determinar si os ingresos d'una persona u unidat familiar superan un determinato numero de veces l'IPREM y seguntes estes datos saber si tiene dreito a bella prestación u aduya.

A evolución de l'IPREM ha estato la siguient:
Fulham Football Club

O **Fulham Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Londres en Anglaterra. Fue establito en 1879 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Craven Cottage se fació en 1896.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Football League Second Division]] (2):** 1948-49, 2000-01.
* **[[Football League Third Division]] (1):** 1998-99..
* **[[Football League Third Division South]] (1):** 1931-32.

### Torneyos internacionals
* **[[Copa Intertoto]] (1)**: 2002.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Prochecto d'entibo en o río Susía

O **prochecto d'entibo en o [[río Susía]]** ye un prochecto de construcción d'un entibo en a valle d'o río Susía contemplau por diferents administracions dende l'anyo 2002 dica l'anyo 2005, cuan se desestimó de forma no definitiva, y tornau a planteyar en 2009 por a Confederación Hidrografica de l'Ebro y Riegos del Alto Aragón.

O prochecto d'entibo afecta a cualques lugars en a valle d'o río Susía, que fa parte d'o Viello Sobrarbe, en o sud d'a comarca de Sobrarbe. A dita valle se troba en as inmediacions de dos grans entibos, ya construius, que son o de Mediano y o de o Grau, que ya suposón a despoblación forzosa de bels lugars en a redolada en os anyos 1960. O propio río Susía desemboca, en l'actualidat, en l'entibo de o Grau, en os arredols d'o Mesón de Ligüerre.

## Historia

O prochecto se fizo conoixer en o BOE en l'anyo 2002, como consecuencia de que l'anterior prochecto d'entibo en Chanovas obtenise una Declaración d'Impacto Ambiental negativa, por o que, legalment, no se podeba construir. En mayo d'ixa mesma anyada se fundó en Chabierre d'o Elsón, una d'as poblacions que heban de veyer-se afectadas, l'Asociación Río Susía, que d'entre os suyos obchectivos contempla fer una oposición activa contra cualsiquier prochecto d'entibo mas en a redolada.

O prochecto quedó desestimau por razons no especificadas, anque nunca no se'n fizo garra anuncio oficial, en as zagueras semanas de l'anyo 2005, atamas que en octubre d'ixa mesma anyada s'heba feito publico un presupuesto de 1,8 millons d'euros ta la inminent construcción.

En aviento de 2009, a Confederación Hidrografica de l'Ebro fizo publico que teneba un nuevo prochecto d'entibo ta la cuenca d'o Susía. En l'actualidat, y anque no i ha guaire información sobre o prochecto d'entibo, pareix que iste sigue en piet y encara una empresa constructora mantiene en a suya pachina web a ista obra como un d'os prochectos sobre os que son fendo estudios.

## Problematica

L'obchectivo prencipal d'iste prochecto ye d'abastir d'augua ta fer nuevos reganos en a comarca d'os Monegros. Manimenos, d'entre os argumentos que han emplegau os suyos detractors se cuenta o cabal d'iste río chicorrón, que no fa sique 16&nbsp;km de lonchitut y *per se* ye propenso a l'estiache, por o que dificilment podría proveyer volumens d'augua acceptables ta transvasar ta os Monegros en as epocas que mas se'n amenista.

Unatra cuestión ye a presencia de volumens d'augua desaprofitaus en o vecino pantano de o Grau, que ya ye construiu, y a on que, d'alcuerdo con l'Asociación Río Susía, i ha un important volumen d'augua no aprofitable porque a canal de derivación d'os reganos que s'alimenta d'él ye mas alta que a cota menima de l'entibo. Seguntes l'asociación, a solución de menor impacto, ecolochico y social, pasaría por amillorar os mecanismos d'aprofitamiento de l'augua que ya i ha entibada en os pantanos d'a redolada, como podría estar si se i instalase un mecanismo de bombeyo de l'augua de cotas mas baixas de camín ta os canals de derivación.

## Referencias

## Vinclos externos
Serie A (Italia)

A **Serie A** (oficialment *Lega Calcio Serie A*) ye a mas alta d'as categorías de fútbol d'Italia, por debaixo ye a *[[Serie B (Italia)|Serie B]]*.

## Equipos d'a Serie A 2019/20

## Palmarés

## Vinclos externos
* Pachina web oficial d'a Premier League
Manchester United Football Club

O **Manchester United Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Manchester en Anglaterra. Fue establito en 1878 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera d'Old Trafford se fació o 10 de febrero de 1910.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Football League First Division]]/[[Premier League]] (19):** 1907–08, 1910–11, 1951–52, 1955–56, 1956–57, 1964–65, 1966–67, 1992–93, 1993–94, 1995–96, 1996–97, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007-08, 2008/09, 2010–11.
* **[[Fa cup]] (11):** 1908–09, 1947–48, 1962–63, 1976–77, 1982–83, 1984–85, 1989–90, 1993–94, 1995–96, 1998–99, 2003–04.
* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra]] (4):** 1991–92, 2005–06, 2008–09, 2009–10.
* **[[Community Shield]] (19):** 1908, 1911, 1952, 1956, 1957, 1965, 1967, 1977, 1983, 1990, 1993, 1994, 1996, 1997, 2003, 2007, 2008, 2010, 2011.
* **[[Football League Second Division]] (2):** 1935–36, 1974–75.

### Torneyos internacionals
* **[[Copa Intercontinental]] (1)**: 1999.
* **[[Copa Mundial de Clubes d'a FIFA]] (1)**: 2008
* **[[Champions League]] (3)**: 1968-69, 1998-99, 2007-08.
* **[[Recopa d'Europa]] (1):** 1990/91.
* **[[Supercopa d'Europa]] (1)**: 1991

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Liverpool Football Club

O **Liverpool Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Liverpool en Anglaterra. Fue establito en 1892 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera d'Anfield se fació en 1884.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Football League First Division]] (18):** 1900-01; 1905-06; 1921-22; 1922-23; 1946-47; 1963-64; 1965-66; 1972-73; 1975-76; 1976-77; 1978-79; 1979-80; 1981-82; 1982-83; 1983-84; 1985-86; 1987-88; 1989-90.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (7):** 1964-65; 1973-74; 1985-86; 1988-89; 1991-92; 2000-01; 2005-06.
* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra]] (8):** 1980-81; 1981-82; 1982-83; 1983-84; 1994-95; 2000-01; 2002-03; 2011-12.
* **[[Community Shield]] (15):** 1964*; 1965*; 1966; 1974; 1976; 1977*; 1979; 1980; 1982; 1986*; 1988; 1989; 1990*; 2001; 2006.
* **[[Football League Second Division]] (4):** 1893–94, 1895–96, 1904–05, 1961–62.
* **[[Reserves Division One Winners]] (18):** 1957; 1969; 1970; 1971; 1973; 1974; 1975; 1976; 1977; 1979; 1980; 1981; 1982; 1984; 1985; 1990; 2000; 2008.

### Torneyos internacionals
* **[[Champions League]] (5):** 1976/77, 1977/78, 1980/81, 1983/84 y 2004/05.
* **[[Copa d'a UEFA]] (3):** 1972/73, 1975/76 y 2000/2001.
* **[[Supercopa d'Europa]] (3):** 1977; 2001; 2005.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Newcastle United Football Club

O **Newcastle United Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Newcastle upon Tyne en Anglaterra. Fue establito en 1892 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de St James' Park se fació en 1892.

## Palmarés
### Torneyos nacionals

* **[[Football League]] (4):** 1904-05, 1906-07, 1908-09, 1926-27.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (6):** 1909-10, 1923-24, 1931-32, 1950-51, 1951-52, 1954-55.
* **[[Community Shield]] (1):** 1909.
* **[[Football League Second Division]] (3):** 1964-65, 1992-93, 2009-10.

### Torneyos internacionals
* **[[Copa de Ferias]] (1)**: 1968-69.
* **[[Copa Intertoto]] (1)**: 2006

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Newcastle upon Tyne

**Newcastle**  ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Tyne y Wear y en a rechión d'o Nord-este d'Anglaterra‎. A suya población ye de 273.600 habitants (estimación de 2008) en una superficie de 113 km², con una densidat de población de 2.421,23 hab/km².

## Esporte
* Newcastle United Football Club.

## Localidaz achirmanatas
As ciudaz achirmanatas con Newcastle son:
*  Atlanta, Estaus Unius.
*  Bergen, Noruega.
*  Gelsenkirchen, Alemanya.
*  Groningen, Países Baixos.
*  Haifa, Israel.
*  Malmö, Suecia.
*  Nancy, Francia.
*  Newcastle, Australia.

D'atra mán existen alcuerdos de colaboración con a ciudat de:
*  Little Rock, Estaus Unius.

## Vinclos externos

*  ''Newcastle City Council'', pachina web oficial municipal.
Norwich City Football Club

O **Norwich City Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Norwich en Anglaterra. Fue establito o 17 de chunio de 1902 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Carrow Road se fació en 1935.

## Palmarés
### Torneyos nacionals

* **[[Football League Second Division]]/[[Football League First Division]]** (3):** [[1971]]-[[1972|72]], [[1985]]-[[1986|86]], [[2003]]-[[2004|04]].
* **Copa d'a Liga (2):** [[1961]]-[[1962|62]], [[1984]]-[[1985|85]].
* **Football League One (1)**: [[2009]]-[[2010|10]]
* **Football League Third Division South (1)''': 1933-34

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
We are the Lions

**"We Are The Lions"** (en aragonés *Somos os Leyones*) ye una canción d'o anyo 2011 d'o d'o grupo bilbaino de blues clamato Blues 'n' Breakers para animar al Athletic Club mientres las competiciones europeas.

## Letra
¡¡Aupa Leones!!

We come from the Basque Lands
We're the bravest you've ever seen
We roll by the river
And just don't know what "give up" means

If you're still wondering
You have some possibilities
Maybe you're right
But we'll keep on working on our dream

Athletic!!

And here we are, here we go!!
Here we are, here we go!!
Here we are, here we go!!
Here we gooooooooooo!!

We are the lions, we are the lions, we are the lions from Bilbao
We are the lions, forever champions, we are the lions from Bilbao
We are the lions, we are all iron, lalaralala, Athletic!!
We are forever lions, and we're gonna bite this cup

We have our supporters
The most gentle you´ve ever seen
They roll by the river
Don´t know what give up shouting means
If you're still wondering
You have some possibilities
Maybe you´re right
But we´ll keep on working on our dreams.

Athletic!!

And here we are, here we go!!
Here we are, here we go!!
Here we are, here we go!!
Here we gooooooooooo!!

We are the lions, we are the lions, we are the lions from Bilbao
We are the lions, forever champions, we are the lions from Bilbao
We are the lions, we are all iron, lalaralala, Athletic!!
We are forever lions and we want this championship for us

And here we are, here we go!!
Here we are, here we go!!
Here we are, here we go!!
Here we gooooooooooo!!

We are the lions, we are the lions, we are the lions, we are the lions from Bilbao
We are the lions, forever champions, we are the lions from Bilbao
We are the lions, we are all iron, we are all iron, lalaralala, Athletic!!
We are the forever lions, and we're gonna bite this cup
We are forever lions, and we want this championship for us
We are forever lions and we're gonna bite this cup

Athletic!!

## Kanpo loturak
* A canción ''We Are The Lions''. en Youtube.com 
* Articlo d'a cancion ''We are the Lions''. Berria.info 
* Oachina web d'o grupo Blues 'n' Breakers
Norwich

**Norwich**  ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Norfolk y en a rechión d'o Este d'Anglaterra‎. A suya población ye de 121.550 habitants (estimación de 2001) en una superficie de 39,02 km², con una densidat de población de 3.115,07 hab/km².

## Educación
* Universidad de East Anglia

## Esporte
* Norwich City Football Club.

## Localidaz achirmanatas
As ciudaz achirmanatas con Norwich son:
*  Novi Sad, Serbia.
*  Roan, Francia.
*  Koblenz, Alemanya.

## Vinclos externos

*  ''Norwich City Council'', pachina web oficial municipal.
Lactuca sativa

A **ensalada** u **leituga** ( Linnaeus, 1758)) ye una planta anyal d'a familia d'as asteracias que se cautiva ta l'alimentación, mas que mas por a suya versatilidat como parte d'os apanyizos.

## Descripción

A planta tiene una vena pivotant y creix como una roseta de fuellas superficials, de bels 25 centimetros de lonchitut cadaguna, de color verde intensa, que de regular son o que se consume.

O troncho gosa estar curto, de sección celindrica, y ye d'a on creix a inflorescencia en a epoca d'a florada. As flors son amariellas y amaneixen en capitols. A simient disposa d'un vilano, que les sirve ta dispersar-se con l'aire.

## Fitonimia

O fitonimo «ensalada» regular que por tot Aragón se gosa referir a ista planta, y ye una parola que tamién ha pasau a o castellano d'Aragón, por o fuerte substrato d'a luenga aragonesa que tiene, con ixe sentiu. Por contra de como se fa en castellano estándard, luenga en a que a parola se gosa referir concretament a l'apanyizo, en a mayoría de parlas d'Aragón, tanto castellanas como aragonesas y dica catalanas, o termin «ensalada» s'aplica a la planta.

O naturalista y lexicografo Rafel Vidaller a documenta con iste nombre en puestos tan dispersos por a cheografía aragonesa como Fonz, Seira, Biarche, Chistén, Balbastro, Sos d'o Rei Catolico u Gallocanta.

En aragonés medieval se documenta lo fitonimo *leituga*:

## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Manchester City Football Club

O **Manchester City Football Club** ye un club de fútbol anglés con seu social en ciudat de Manchester en Anglaterra. Fue establito en 1880 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera d'o Ciudat de Manchester, o estadio d'o club, se fació o 25 de chulio de 2002.

## Palmarés
### Torneyos nacionals
* **[[Premier League (fútbol)|Premier League]] (8):** 1936-37, 1967-68, 2011-12, 2013-14, 2017-18, 2018-19, 2020-21, 2021-22.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (5):** 1903-04, 1933-34, 1955-56, 1968-69, 2010-11, 2018-19.
* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra]] (8):** 1969-70, 1975-76, 2013-14, 2015-16, 2017-18, 2018-19, 2019-20, 2020-21.
* **[[Community Shield]] (6):** 1937, 1968, 1972, 2013, 2019, 2020.
* **[[Football League Second Division]] (7):** 1898-99, 1902-03, 1909-10, 1927-28, 1946-47, 1965-66, 2001-02.

### Torneyos internacionals
* **[[Recopa d'Europa]] (1):** 1969/70.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Manchester

:*Iste ye un articlo sobre una ciudat d'Anglaterra en o Reino Uniu; ta atros usos, se veiga *'Manchester (desambigación)**''.


**Manchester*'  ye una [[ciudat]] d'[[Anglaterra]], en o [[Condaus d'Anglaterra|condau]] de [[Gran Manchester]] y en a [[Rechions d'Anglaterra|rechión]] d'o [[Nord-ueste d'Anglaterra]]. A suya [[Población humana|población]] ye de 510.772 habitants (estimación de [[2012]]) en una [[superficie]] de 115,65 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 4.423 hab/km².

== Esporte ==
O [[esporte]] mes practicau y representatiu de Manchester ye o [[fútbol]]. Os equipos mes importants d'a ciudat son o *Manchester United Football Club*, que ha ganau 19 vegadas a *Premier League* d'Anglaterra y chuga en o estadio d'[[Old Trafford]], y o* Manchester City Football Club* un d'os dominadors actuals d'o fútbol en Reino Uniu y Europa en l'actualidat.

=== Competicions esportivas ===
Lo mayor evento esportivo organizau en a ciudat estioron los [[Chuegos d'a Mancomunidat]] [[Chuegos d'a Mancomunidat de 2002|de 2002]]. Manchester tamién estió candidata pa organizar los [[Chuegos Olimpicos d'Atlanta 1996]] y de [[Chuegos Olimpicos de Sydney 2000|Sídney 2000]], no salindo triada en garra d'as ocasions.

== Localidaz achirmanadas ==
As ciudaz achirmanadas con Manchester son:
*  [[Amsterdam]] ([[Países Baixos]]).
*  [[Los Angeles]] ([[Estaus Unius]]).
*  [[Chemnitz]] ([[Alemanya]]).
*  [[Cordoba]] ([[Espanya]]).
*  [[Faisalabad]] ([[Pakistán]]).
*  [[Managua]] ([[Nicaragua]]).
*  [[Rejovot]] ([[Israel]]).
*  [[Sant Petersburgo]] ([[Rusia]]).
*  [[Wuhan]] ([[China]]).
*  [[Jakarta]] ([[Indonesia]]).
*  [[Sogamoso]] ([[Colombia]]).

== Vinclos externos ==

*  [https://web.archive.org/web/20110303042405/http://www.manchester.gov.uk/ *Manchester City Council''], pachina web oficial municipal.
São Paulo Futebol Clube

O **São Paulo Futebol Clube** ye un club de fútbol brasilero, d'a ciudat de São Paulo en o Estato de São Paulo. Fue establito o 25 de chinero de 1930.

## Estadio
O Estadio Cicero Pompeo de Toledo (con aforo de 72.000 personas d'alto u baixo), mas conoixito como *Morumbi*, s'inaguró con un partiu entre o São Paulo y o Sporting Lisboa o 2 d'octubre de 1960. O resultato estió a 1-0 ta o São Paulo.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina oficial d'o club
Apanyizo

Un **apanyizo** u **apanyijo** (/apa'ɲixo/) ye un plato frido elaborato en a suya forma tradicional, con base de verduras y hortalicias que se mincha crudas, anque lavadas, feitas trocez, y apanyadas con sal, aceite y/u vinagre.

En existe muitas versions diferents, como as que presentan variacions en l'alimento que se i fa servir de base u as que varían en os productos que se mete d'acompanyamiento. Una variant d'o primer tipo son os apanyizos de pasta. D'entre as que varían en o segundo aspecto, en i ha que incluyen legumbres, trunfas, fruita u dica productos d'orichen animal, como a tonina, uevos, queso u bella carne, como o pollo.

## Referencias

## Vinclos externos
Col du Galibier

O **col du Galibier** ye un puerto de montanya d'os Alpes situau en Francia en a rechión de Roine-Alpes. Tien 2.642 m d'altaria sobre o ran d'o mar y ye conoixito por estar a sobén a cima mes alta d'o Tour de Francia.

## O Galibier y o Tour de Francia
A primera vegata que o Tour de Francia puyó entalto d'o Galibier estió en o anyo 1911, dende iste anyo dica o 2011 os ciclistas han puyato 59 vegatas, estando a sobén o suyo punt més alto, menos cuando se puya o Coll d'Iseran. En o anyo 2011 estando o centenario d'a primera puyata al Galibier se puyó dos vegatas (etapas 18 y 19).

Os corredors que han estato primers en a suya cima ordenatos per anyadas son:

## Referencias

## Vinclos externos
Apanyo (cocina)

:*Iste articlo tracta sobre l**apanyo*' en a cocina. Ta altros usos d'«apanyo», se veiga **[[Apanyo (desambigación)]]**.*

En [[gastronomía|cocina]], se diz *'apanyo** u **apanyadura''' a la mescla de cualques alimentos y/u especias que s'emplega ta potenciar a sabor d'un plato.

A parola puede fer referencia tanto a os condimentos liquidos que s'aplica en a preparación de platos fridos, como l'apanyizo, con sal, aceite y vinagre, como a os solidos que se fa servir ta potenciar a sabor de cualques atros, como carnes y pescaus.

## Referencias

## Se veiga tamién

*Apanyizo.
*Vinagreta.
*Salsa.
*Albaca.
*Planta aromatica.
Castiello d'Obano

O **castiello d'Obano** ye un castiello aragonés devantau en a segunda metat d'o sieglo XI, en tiempos de Sancho Remíriz, en estilo romanico. Se troba situato en l'actual termin municipal de Luna, en a comarca aragonesa de Cinco Villas y provincia de Zaragoza, a o canto d'o río Arba de Biel.

A suya función yera de cosirar as vías de comunicación entre Uesca y Exeya d'os Caballers en o eixe este-ueste, encara que tamién a de parar a conquiesta d'Exeya d'os Caballers y d'a mesma Luna en o eixe norte-sud. En 1083 a suya ilesia perteneixeba a o monesterio de Sant Chuan d'a Penya, y dimpués estió propiedat d'a Orden d'o Temple, fendo asinas parte d'as propiedaz d'os templers en a Corona d'Aragón por donación d'o rei Alifonso II d'Aragón. A os suyos piez se devantó o lugar d'Obano, hue despoblato.

## Vinclos externos
*  ''Castillo de Obano'' en www.luna.es.
*  ''Castillo de Obano'' en www.romanicoaragones.com.

## Referencias
Río Soncio

O **Soncio** (*Lusinç* en furlán, *Soča* en esloveno) ye un río con naixedero en os Alpes Chulians y desembocadura en a Mar Hadriana. O suyo curso ye d'alto u baixo paralelo a la muga entre Italia y Eslovenia, os primers 99&nbsp;km son en territorio d'Eslovenia cerca d'o suyo cabo ueste, os zaguers 41&nbsp;km son en territorio d'Italia, cerca d'o suyo cabo este. As suyas auguas son d'una curiosa color verde esmeralda. O cauz d'o río Soncio y a suya compleganza estió un frent en a Primera Guerra Mundial y o escenario de doce batallas entre mayo de 1915 y noviembre de 1917, cuan l'exercito italiano fue redotau de tot en a Batalla de Caporetto por l'exercito alemán y l'exercito austrohongaro.

## Toponimia
En latín yera *Aesontius* u *Sontius*, d'on provienen as formas que trobamos en as traduccions de Chuan Ferrández d'Heredia *Lisoncio* y *Soncio* y a formas patrimonials *Lusinç* en furlán y *Isonzo* en italiano. En l'alemán antigo ampró o exotoponimo como *Sontig*. En esloveno ye *Soča*. 

## Referencias
Queens Park Rangers Football Club

O **Queens Park Rangers Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'o distrito de Hammersmith y Fulham d'a ciudat de Londres, en Anglaterra. Fue establito en 1882 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Loftus Road se fació en 1904.

## Palmarés
### Torneyos nacionals

* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra|Copa d'a Liga]] (1):** 1966-67.
* **[[Football League Second Division]] (1)**: 1982-83.
* **[[Football League Third Division]] (1)**: 1966-67.
* **[[Football League Third Division South]] (1)**: 1947-48.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Stoke City Football Club

O **Stoke City Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Stoke-on-Trent en Anglaterra. Fue establito en 1863 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Britannia Stadium se fació en 1997.

## Palmarés
### Torneyos nacionals

* **[[Copa d'a Liga d'Anglaterra|Copa d'a Liga]] (1):** 1971-72
* **[[Football League Second Division]] (2):** 1932-33, 1962-63
* **[[Football League Second Division]] (3ª División) (1):** 1992-93
* **[[Football League Third Division North]] (1):** 1926-27
* **[[Football League Trophy]] (2):** 1991-92, 1999-00

## Vinclos externos

*  http://www.stokecityfc.com Pachina oficial d'o club].
Sunderland Association Football Club

O **Sunderland Association Football Club** ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Sunderland en Anglaterra. Fue establito en 1875 y chuga en a Premier League.

## Estadio
A devantadera de Stadium of Light se fació en 1997.

## Palmarés
### Torneyos nacionals

* **[[Football League]] (6):** 1891-92, 1892-93, 1894-95, 1901-02, 1912-13, 1935-36.
* **[[Football League Second Division]]/[[Football League First Division]]/[[Football League Championship]] (5)** (*2º División*): 1975-76, 1995-96, 1998-99, 2004-05, 2006-07.
* **[[Copa d'Anglaterra]] (2):** 1936-37, 1972-73.
* **[[Football League Third Division]] (1)**: 1987-88.
* **[[Supercopa d'Anglaterra]] (1)**: 1936.

## Vinclos externos

*  Pachina oficial d'o club.
Imachen por resonancia magnetica

A **Imachen por Resonancia Magnetica** (IRM), ye una tecnica d'imachen medica emplegada en radiolochía ta visualizar a estructura interna y o funcionamiento d'o cuerpo. A resonancia magnetica nucleyar (RM) proporciona un contraste muito mas gran entre os diferents teixius tovos d'o cuerpo que no a tomografía computada (TC), por o que ye util mas que mas en neurolochía (cerebro), l'aparello musculoesquelitoc, o sistema cardiovascular y a detección y seguimiento de cáncers (oncolochía). A diferencia d'a TC, no fa servir radiación ionizant, pero emplega un potent campo magnetico ta aliniar a magnetización nucleyar d'os atomos d'hidrocheno (normalment), en l'augua d'o cuerpo. S'emplegan campos de radiofreqüencia ta alterar sistematicament l'aliniación d'ista magnetización, fendo que os nuclios d'hidrocheno produzcan un campo magnetico de rotación detectable por o escáner. Iste sinyal se puet manipular por atros campos magneticos ta creyar a información suficient ta construir una imachen d'o cuerpo.

A resonancia magnetica ye una tecnolochía relativament nueva. A primer imachen de resonancia magnetica se publicó en 1973 y a primer imachen d'una sección transversal d'un ratet vivo se publicó en chinero de 1974. Os primers estudios en humanos se publicoron en 1977. Fendo a comparanza, a primer radiografía en un ser humán fue presa en 1895.

A imachen por Resonancia Magnetica fue desarrollada a partir d'os conoiximientos adquirius en o estudio d'a resonancia magnetica nucleyar.

## Comparativa con a [[tomografía computada]]

Entre as avantallas: 
* Gran nitideza d'as imáchens de partes tovas, encara que con poquet contraste..
* No suposa garra irradiación nucleyar.

Entre os inconvenients: 
* No se puet fer en pacients portadors de cuerpos metalicos (desfibriladors, marcapasos, protesis, material d'osteosintesi).
* Exploración de mas gran durada, y en estar un aparello voluminoso, se i puet producir claustrofobia.
* Aparellos mas costosos.


Imachen:MRI-Philips.JPG|Equipo d'IRM
Imachen:MR Knee.jpg‎|Imachen sachital por RM d'o chenullo
Imachen:Parasagittal_MRI_of_human_head_in_patient_with_benign_familial_macrocephaly_prior_to_brain_injury_(ANIMATED).gif|Talle parasachital d'a cabeza, con imáchens artefactadas (o naso y a fren amaneixen tamién dezaga d'a cabeza)
Imachen:Mra1.jpg|Anchiografía por RM
Imachen:PET-IRM-cabeza-Keosys.JPG|Imachen combinada de RM y PET d'un talle axial d'o cranio


## Atros procedimientos d'imachen
* Ecografía
* Radiografía
* Tomografía computada
* De medicina nucleyar:
** Gammagrafía
** Tomografía por emisión de positrons (PET)
** Tomografía computada por emisión de fotón simple (SPECT)

## Referencias
Universidade Estadual de Feira de Santana

A **Universidat Estatal de Feira de Santana** (en portugués *Universidade Estadual de Feira de Santana*, **UEFS**) ye una institución publica d'amostranza superior en Brasil, con seu en a ciudat de Feira de Santana, Estato de Bahia, Brasil. Dica os anyos 1990, tamién estió a sola universidat en ista ciudat.

Hue, a universidat tien 27 cursos de pregrau, ufre 765 plazas ta tercer grau, con una meyana de 17,85 candidatos por plaza.

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial de l'Universidade Estadual de Feira de Santana.
Universidade Federal de Minas Gerais

A **Universidat Federal de Minas Gerais** (en portugués **Universidade Federal de Minas Gerais**, UFMG) ye una institución publica d'amostranza superior en Brasil, con seu en a ciudat de Belo Horizonte, Estau de Minas Gerais, Brasil.

## Vinclos externos
*  Pachina web d'a Universidat Federal de Minas Gerais.
Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca

A **Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca** (**Cefet-RJ**) ye una institución publica d'amostranza superior en Brasil, con seu en a ciudat de Rio de Janeiro, Estato de Rio de Janeiro, Brasil.

## Vinclos externos
*  Pachina web d'o Centro Federal de Educação Tecnológica Celso Suckow da Fonseca.
Stoke-on-Trent

**Stoke-on-Trent**  ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Staffordshire y en a rechión d'o Midlands de l'Ueste‎. A suya población yera de 239.700 habitants (seguntes una estimación de 2007) en una superficie de 92,74 km², con una densidat de población de 2.565 hab/km².

## Esporte
* Stoke City Football Club.

## Localidaz achirmanatas
A ciudat achirmanata con Stoke-on-Trent ye:
*  Erlangen, Alemanya.

## Personalidaz naixitas de Stoke-on-Trent
*Categoría principal:* Naixitos de Stoke-on-Trent.
* Lemmy Kilmister - musico d'o grupo Motörhead.
* Slash - musico.
* Robbie Williams - musico.
* Murdoc Niccals - musico d'o grupo virtual Gorillaz.

## Vinclos externos

*  ''Stoke-on-Trent City Council'', pachina web oficial municipal.
Sant Lorent (Cinco Villas)

**Sant Lorent** (en castellano *San Lorén*) ye un lugar aragonés en o municipio de Luna, comarca de Cinco Villas, partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y provincia de Zaragoza.

A suya población ye de 0 habitants (2011).

A suya ilesia perteneixió a l'abadiau de Sant Chuan d'a Penya.

## Referencias
Belo Horizonte

**Belo Horizonte** ye una ciudat de Minas Gerais, Brasil.

O Centro Federal de Educação Tecnológica de Minas Gerais (Cefet-MG) y l'Universidade Federal de Minas Gerais son institucións publicas d'amostranza superior con seu en ista ciudat.
Estau de Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** ye un d'os 26 estaus de Brasil. Tien una superficie de 43.696,054&nbsp;km² y una población de 16.718.956 habitants (2017).

Os suyos prencipals municipios son a suya capital Rio de Janeiro, Niterói y Campos dos Goytacazes.

## Referencias
Universidade Federal da Bahia

A **Universidade Federal da Bahia** (**UFBA**) ye una institución publica d'amostranza superior en Brasil, con seu en a ciudat de Salvador, Bahia, Brasil.

Tien equipos esportivos de fútbol, basketbol, voleybol, balonmán y capoeira.

## Vinclos externos
*  Pachina web de l'Universidade Federal da Bahia.
Castillón de Sobrarbe (desambigación)

**Castillón de Sobrarbe** ye un lugar de Sobrarbe. En Biquipedia, puede fer referencia a:

#Un lugar d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a valle d'o Susía (Viello Sobrarbe). Se veiga **[[Castillón de Sobrarbe]]**.
##As enrunas d'un castiello en o dito nuclio de población. Se veiga **[[Castiello d'o Castellar (Castillón de Sobrarbe)]]**.
##Una ilesia d'o sieglo XVI, parroquial en a dita población. Se veiga **[[Ilesia de Santa María de l'Asumpción de Castillón de Sobrarbe]]**.
#Un municipio desapareixiu, con capital en o lugar debantdito, incorporau a l'Aínsa en 1966. Se veiga **[[Castillón de Sobrarbe (municipio)]]**.
##Una aldeya de o dito municipio, que actualment pertenece a l'Aínsa-Sobrarbe. Se veiga **[[A Torre (Castillón de Sobrarbe)]]**.