open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salvatierra de Tormes

:*Este articlo tracta sobre *'Salvatierra de Tormes**, un municipio d'a [[provincia de Salamanca]]. Pa atros usos d'o toponimo **Salvatierra**, veyer **Salvatierra (desambigación)**.''

**Salvatierra de Tormes*' ye un [[Lista de municipios d'a provincia de Salamanca|municipio]] d'a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Salamanca|Salamanca]], en a [[comunidat autonoma]] de [[Castiella y Leyón]], [[Espanya]]. Fa parte d'a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] de [[Comarca de Béjar|Béjar]].

A suya [[Población humana|población]] ye de  habitants en una [[superficie]] de 34,67 [[km²]] y una [[densidat de población]] de  hab/km².

== Cheografía ==
A localidat de Salvatierra de Tormes se troba situada a 905 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre lo [[livel d'a mar]].

== Toponimia ==
Seguntes [[Alvaro Galmés de Fuentes]] os toponimos *Salvatierra'' se remontan a una institución churidica medieval que controlaba una zona de muga, a on se concedeba asilo y immunidat a tot qui se i estableixese, pero a cambio de cosirar-la y participar activament en a suya defensa. Salvatierra de Tormes defendeba as posicions de lo Reino de Leyón en a muga con Al-Andalus en tiempos de Ramiro II de Leyón.

## Demografía

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Ituero de Azaba

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés en a provincia de Salamanca; ta atros usos, se veiga *'Ituero**''.

**Ituero de Azaba*' ye un [[lista de municipios de Salamanca|municipio]] d'a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Salamanca|Salamanca]], en a [[comunidat autonoma]] de [[Castiella y Leyón]], [[Espanya]]. Fa parte d'a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] d'o [[Campo de Argañán]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 264 habitants ([[2007]]) en una [[superficie]] de 27,46 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 9,61 hab/km².

== Toponimia ==
Lo [[toponimia castellana|toponimo]] *Ituero* fa part d'una serie de toponimos derivaus de lo [[latín]] *FICTORIU* distribuyius por buena part d'a [[Peninsula Iberica]], sobre tot en os dominios [[idioma castellano|castellano]] y [[astur-leyonés]]. Bi ha conoixencia que en la [[Baixa Edat Meya]] s'escribiba *Fituero*, d'acuerdo con a [[fonetica de l'astur-leyonés]]. En o dominio [[navarro-aragonés]] se troba [[Fitero (Navarra)|Fitero]] (antigo *Fituero*) y los microtoponimos actualment castellanizaus *Los Hitueros* ([[Villar d'el Salz]]), *El Hituero* (en [[Verdello]]) y *L'Hituelo'' (en Rubiuelos).

## Cheografía
A localidat d'Ituero de Azaba se troba situada a 661 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 108 km'a ciudat de Salamanca, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Vinclos externos
Saelices el Chico

:*Este articlo ye sobre *'Saelices el Chico**, un [[municipio]] d'a provincia d'[[provincia de Salamanca|Salamanca]]. Ta d'atros usos de **Saelices**, veyer [[Saelices (desambigación)]].''

**Saelices el Chico*' ye un [[Lista de municipios d'a provincia de Salamanca|municipio]] d'a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Salamanca|Salamanca]], en a [[comunidat autonoma]] de [[Castiella y Leyón]], [[Espanya]]. Fa parte d'a [[Comarcas de Castiella y Leyón|comarca]] d'o [[Campo de Argañán]].

A suya [[Población humana|población]] yera de 170 habitants en [[2012]] en una [[superficie]] de 45,55 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 3,73 hab/km².

== Toponimia ==
Ye d'o mesmo orichen que ños toponimos aragoneses "[[Sant Felices (desambigación)|Sant Felices]]" y os [[occitán gascón|gascons]] "[[Sent Helitz (desambigación)|Sent Helitz]]". Amuestra perda d'a F- inicial d'acuerdo con a [[fonetica castellana]]. En Cuenca bi ha un atro "[[Saelices]]".

Os toponimos navarro-aragoneses *Sant Felices* y os toponimos castellanos *Santelices* u *Saelices* son recurrents en a [[peninsula Iberica]] y derivan d'una composición toponimica en [[idioma latín|latín]] tipo *ecclesia Sancti Félicis* u *Monasterium Sancti Felicis* con perda d'o substantivo y fosilización d'o [[chenitivo]] *felicis''.

## Cheografía
A localidat de Saelices el Chico se troba situada a 651 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Saelices el Chico.
Golpeyas

**Golpeyas** (*Golpejas* en castellano) ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. fa parte d'a comarca de Ledesma.

A suya población ye de 187 habitants (2008) en una superficie d'11,79 km², con una densidat de población de 15,86 hab/km².

## Toponimia
*Golpejas* puet estar a evolución d'o latín *VULPECULA*, que con as leis foneticas de l'aragonés ha dau muitos microtoponimos tipo *Golpella*, *Golpellars*, *Volpellars* en a val d'Ebro. L'actual sufixo *-eja* equivale a lo sufixo aragonés *[[Sufixo -ello|-ella]]* y amuestra una castellanización fonetica de l'orichinal leyonés.

Ye mencionau ya como *Golpeyas* en un texto de l'anyo 1230 d'a zona de Salamanca y Ledesma:

## Cheografía
A localidat de Golpeyas se troba situada a 787 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Vinclos externos
La Mata de Ledesma

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellanoleyonés en a provincia de Salamanca; ta atros usos, se veiga *'La Mata (desambigación)**''.

**La Mata de Ledesma''' ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de Ledesma.

A suya población ye de 128 habitants (2007) en una superficie de 38,65 km², con una densidat de población de 3,31 hab/km².

## Cheografía
A localidat de La Mata de Ledesma se troba siyuada a 814 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Vinclos externos
Torresmenudas

:*Iste articlo tracta sobre *'Torresmenudas**. Ta altros emplegos d'a parola **torre** se veiga **Torre (desambigación)**.''

**Torresmenudas''' ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 206 habitants (2007), en una superficie de 11,88 km² y una densidat de población de 17,34 hab/km².
Abusejo

**Abusejo** ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.

A suya población ye de 249 habitants (2007) en una superficie de 23,10 km², con una densidat de población de 10,77 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Abusejo se troba situada a 843 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Salamanca, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Vinclos externos
El Cabaco

**El Cabaco** ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.

A suya población ye de  habitants en una superficie de 47,35 km², con una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
A localidat d'El Cabaco se troba situada a 958 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Puestos d'intres
* Conchunto arqueolochico de Las Cavenes.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'El Cabaco.

## Vinclos externos
Ventosa del Río Almar

**Ventosa del Río Almar** ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de Peñaranda de Bracamonte y d'o partiu chudicial de Peñaranda de Bracamonte.

A suya población ye de 130 habitants (2010), en una superficie de 18,02 km² y una densidat de población de 7,21 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Ventosa del Río Almar se troba situata a 854 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 26 km d'a ciudat de Salamanca, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

### Alcaldes
Santiago de la Puebla

**Santiago de la Puebla** ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 446 habitants (2008), en una superficie de 53,33 km² y una densidat de población de 8,36 hab/km².

## Enlaces externos
*  Pagina web con información de Santiago de la Puebla.
La Peña

**La Peña** puet estar:

* La Peña, un lugar de Uesca, Aragón.
* La Peña, un municipio de Salamanca, Espanya.
* La Peña ye un barrio de Bilbau, en Espanya.
* La Peña, una parroquia d'o concello asturiano de Mieres, Espanya.
* La Peña, un municipio d'a provincia de Gualivá, en o estato colombiano de Cundinamarca.
* La Peña de Martos, una penya situato chunto a o centro urbán de Martos en Chaén.
* La Peña, correchimiento de Sabanalarga, Atlántico, Colombia.
* La Peña, penya situata en o casco urbán de Encinasola (Uelba)
Fuenterroble de Salvatierra

**Fuenterroble de Salvatierra** ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Sierra de Francia.

A suya población ye de 267 habitants (2007) en una superficie de 27,25 km², con una densidat de población de 9,79 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Fuenterroble de Salvatierra se troba situada a 951 metros d'altaria sobre lo livel a'd mar.

## Demografía

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Fuenterroble de Salvatierra.
Psycho (cinta de 1960)

:*Iste articlo ye sobre una cinta de 1960 dirichida por Alfred Hitchcock; ta atros usos, se veiga *'Psycho***.

***Psycho*** (títol orichinal en [[idioma anglés|anglés]]; ***Psicosi*** en [[idioma aragonés|aragonés]]), estrenada en [[Aragón]] co o suyo títol traduciu enta lo [[Idioma castellano|castellano]] como ***Psicosis**'), ye una cinta de cine estausunidense de cine d'intriga d'o anyo 1960 dirichida y producida por Alfred Hitchcock y protagonizdta por Anthony Perkins, Janet Leigh, Vera Miles, John Gavin y Martin Balsam. Os autors d'o suyo guión estioron Joseph Stefano y Samuel A. Taylor, basando-se en una novela de Robert Bloch, a suya banda sonora orichinal estió un treballo de Bernard Herrmann y la dirección de fotografía estió a'l cudiau de John L. Russell.

A cinta estió nominada a cuantos premios y se'n facioron bellas secuelas.

## Se veiga tamién
* Cine en 1960.
* Cintas de 1960.

## Referencias

## Vinclos externos
*  ''Psycho'' en Internet Movie Database.
Guillén I de Sicilia

**Guillén I de Sicilia**, naixito de Palermo (Reino de Sicilia) en 1131 y muerto en ixa mesma ciudat o 7 de mayo de 1166, estió rei de Sicilia dende o 26 de febrero de 1154, cuan morió o suyo pai Rocher II dica la suya propia muerte, o 7 de mayo de 1166.

## Vinclos externos
Agnetha Fältskog

**Agnetha Fältskog**, naixita de Jönköping (condau de Jönköping) o 5 d'abril de 1950, ye una cantaire y musico (piano) sueca, muit conoixita en estar miembro d'o grupo ABBA dende 1972 dica 1982.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial d'Agnetha Fältskog.
Thomas Hobbes

**Thomas Hobbes**, naixito de Malmesbury (Wiltshire, Anglaterra) o 5 d'abril de 1588 y muerto en Derbyshire (Anglaterra) o 4 d'aviento de 1679, estió un filosofo anglés, encara que tamién teneba obras d'Historia u Matematicas. A suya obra mas conoixita (*Léviathan*, de 1651) ye una obra con una influencia considerable en a Filosofía moderna, con os suyos conceptos d'o contrato social u d'o estato de naturaleza.

## Vinclos externos
Leipzig

**Leipzig** (en alto saxón *Leibzsch*, en idioma sorbio *Lipsk*, en alemán y oficialment *Leipzig*) ye una ciudat alemana, en o estau de Saxonia, d'o cual ye una ciudat-districto sin denguna dependencia con os districtos d'o estau.

A suya población ye de 515.765 habitants (2009) en una superficie de 297,40 km², con una densidat de población de 1.733 hab/km². Ye la ciudat con mayor numero d'habitants d'o suyo *land*, adebantando a la ciudat de Dresde, que en ye la suya capital.

A localidat ye situada a lo canto d'os ríos Pleiße, Weiße Elster y Parthe, estando lo segundo un afluent d'o río Saale, que a le vegada ye lo mayor afluent d'o río Elba en territorio alemán. A ciudat de Leipzig se troba situada a 113 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Nikolaikirche.
* Russische Gedächtniskirche.
* Völkerschlachtdenkmal.

## Fiestas
* Wave-Gotik-Treffens (WGT).
* Mercau de Nadal (*Leipziger Weihnachtsmarkt*).
* Saxonia International Balloon Fiesta.
* Lichtfest.

## Personalidaz naixitas de Leipzig
* Richard Wagner, compositor.
* Gottfried Leibniz, filosofo.

## Galería d'imáchens

Imachen:Loessnig_Lobstaedter_Str_11.jpg|
Imachen:Loessnig_Lobstaedter_Str_16.jpg|
Imachen:Loessnig_EToller_Str_18.jpg|
Imachen:Loessnig_Rembrandtstr_29.jpg|
Imachen:Loessnig_Roethische_3.jpg|
Imachen:Loessnig_Zehmischstr_11.jpg|


## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Leipzig.
Sixto II

**Sixto II** estió o 24eno Papa de Roma, dende o 30 d'agosto de l'anyo 257 dica a suya muerte o 6 d'agosto de 258. Ye naixito facil que de Grecia en calendata desconoixta. Seguntes a leyenda aragonesa d'o Santo Gredal acomandó a Sant Lorient amagar o Santo Gredal en Hispania cuan as persecucions de Valerián, cuan este papa fue marturiato y finalment morió.

## Sixto en fuents aragonesas y navarras
Ye mencionato como *Sant Sixto* en "Cronica d'Espaynna" de García de Eugui:
Herbert von Karajan

**Herbert von Karajan**, naixiu de Salzburgo (Imperio Austrohongaro, hue Austria) o 5 d'abril de 1908 y muerto en Anif (Salzburgo, Austria) o 16 de chulio de 1989, estió un director d'orquesta austriaco.

## Vinclos externos
Peter Greenaway

**Peter Greenaway**, naixito de Casnewydd o 5 d'abril de 1942, ye un director cinematografico galés.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial de Peter Greenaway.
*  Peter Greenaway en IMDb.
Roger Corman

**Roger Corman** (nombre artistico de **Roger William Corman**), naixiu de Detroit (Michigan) o 5 d'abril de 1926 y muerto en Santa Monica (California, Estaus Unius) o 9 de mayo de 2024, estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Cintas dirichidas por Roger Corman.
* Cintas producidas por Roger Corman.

## Vinclos externos

*  Roger Corman en Internet Movie Database.
Rafael Correa

**Rafael Vicente Correa Delgado**, naixito de Guayaquil (Provincia de Guayas) o 6 d'abril de 1963, ye un economista y politico ecuatoriano, que dende o 15 de chinero de 2007 ye o 41eno President d'Ecuador. militant d'o partiu Alianza PAIS (en ye o suyo president), estió ministro d'Economía d'Ecuador en 2005 mientres a Presidencia d'o suyo predecesor, Alfredo Palacio González.

## Vinclos externos
Barry Levinson

**Barry Levinson**, naixiu de Baltimore (Maryland, Estaus Unius) o 6 d'abril de 1942, ye un actor director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense, con treballos destacaus como *[[Good Morning, Vietnam]]* (1987), *[[Rain Man]]* (1988) u *[[Disclosure (cinta de 1994)|Disclosure]]* (1994).

## Se veiga tamién
* Cintas dirichidas por Barry Levinson.
* Cintas interpretadas por Barry Levinson.
* Cintas producidas por Barry Levinson.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial de Barry Levinson.
*  Barry Levinson en Internet Movie Database.
La Flor de las Ystorias d'Orient

**La Flor de las Ystorias d'Orient** ye una compilación historico-cheografica presentata por l'armenio Frai Haitón a lo papa Climent V en 1307 y que fue tradueita por a escuela de Johan Ferrández d'Heredia. Representa una prebatina de conseguir una liga entre cristianos y mongols contra os musulmans y poder reconquerir Tierra Santa.

Frai Haitón yera sinyor de Gorigos y sobrín d'o rei Haitón I d'Armenia a compilación que escribió tien relación por o suyo contenito con a literatura de viaches orientals d'a Edat Meya. Pareix que Chuan de Mandevilla podió beber en esta fuent pa escribir o *[[Libro d'as Marabillas d'o Mundo]]*. Seguntes o principe Haitón Armenia podeba servir de base militar pa os cristianos occidentals. O primer libro ye un resumen cheografico sobre as tierras d'Orient dende China dica Siria con informacions sobre muitos temas (clima, recursos, riqueza, nacionalidaz y grupos etnicos, detalles militars). L'autor a vegatas se presenta parlando en primera persona como un viachero que transmitiba datos de primera man, (por eixemplo cuan parla de Cheorchia u os cheorchianos):

En os libros segundo y tercero parlan d'a historia d'os mongols y presentan os preliminars d'a invasión mongola. A los mongols los denominan tartaros d'alcuerdo con o lenguache militar, anterior a la etnochenesi d'os pueblos tartaros actuals. O libro cuatreno contién o plan detallato d'una cruzata que no se plegaría a fer.

O mayestre mayor de Rodas Johan Ferrández d'Heredia de seguro que la mandó traducir por o suyo intrés en as informacions militars. Johan Ferrández d'Heredia yera intresato en Orient, como demuestra que "La Flor de las Ystorias d'Orient" se trobe adhibita en o manuscrito Z-I-2 d'o Escorial chunto con a versión aragonesa d'o Libro de Marco Polo.

En l'aragonés de "*La Flor de las Ystorias d'Orient*" se pueden veyer muitos etnonimos con plurals en -ns: beduins, cordins, cumans, iacobins, maronins, medians, nestorins, a secta d'os asasins, y termins cheograficos propios d'as descripcions que fan d'Orient ("estanyo", "disierto", "plano", etcetra)

O libro tamién fue tradueito a lo catalán, con cuatre libros y una versión abreviata de meyatos d'o sieglo XV en a que no bi ha libro cuatreno. Esta versión se troba en o códiz 490 d'a Biblioteca de Catalunya chunto con o texto latín d'Odorico, amostrando que i heba intrés por Asia pero ya no i heba intrés en as cruzatas.

## Vinclos externos
* Web sobre libros medievals de viaches.
Jean-Baptiste Rousseau

**Jean-Baptiste Rousseau**, naixito de París (Reino de Francia) o 6 d'abril de 1670 y muerto en Bruselas (Países Baixos austriacos) o 17 de marzo de 1741, estió un escritor, poeta y dramaturgo francés.

## Vinclos externos
Johann Kuhnau

**Johann Kuhnau**, naixito de Geising (Electorato de Saxonia, hue Saxonia en Alemanya) o 6 d'abril de 1660 y muerto en Leipzig (Electorato de Saxonia, hue Saxonia en Alemanya) o 5 de chunio de 1722, estió un musico y compositor alemán d'o Barroco.
Diora Baird

**Diora Baird**, naixita de Miami (Florida) o 6 d'abril de 1983, ye una actriz y modelo estausunidense.

## Vinclos externos

*  Diora Baird en IMDb.
*  Diora Baird en Allmovie.
Gerry Mulligan

**Gerry Mulligan** (nombre artistico de **Gerald Joseph Mulligan**), naixito de Nueva York (Nueva York) o 6 d'abril de 1927 y muerto en Darien (Connecticut) o 20 de chinero de 1996, estió un musico y compositor estausunidense de *[[jazz]]*, activo dende 1944 dica la suya muerte. Tocaba o saxofón, o clarinet y o piano. Ye considerato uno d'os prencipals repersentants d'o *[[cool jazz]]*.
Pasquale Paoli

**Pasquale Paoli** (*Filippo Antonio Pasquale de Paoli*, *Pascal Paoli* en francés), naixito de Merusaglia (Corcega, hue Alta Corcega en Francia) o 6 d'abril de 1725 y muerto en o exilio en Londres (Reino Uniu) o 5 de febrero de 1807, estió un politico, militar y patriota corso, líder en a luita d'os corsos por a suya independencia d'a Republica de Chenova y dimpués contra os franceses, compradors d'a isla a los chenoveses. Tenió que exiliar-se en o Reino Uniu dimpués d'a suya redota en as batallas de U Borgu y Ponte Novu.

## Vinclos externos
James Mill

**James Mill**, naixito d'Aonghas (Escocia) o 6 d'abril de 1773 y muerto en Londres (Reino Uniu) o 23 de chunio de 1836, estió un filosofo, historiador y economista escocés, pai d'o tamién economista y filosofo John Stuart Mill.
Luigi Comencini

**Luigi Comencini**, naixito de Salò (provincia de Brescia, Lombardía, Reino d'Italia) o 8 de chunio de 1916 y muerto en Roma (Lacio, Italia) o 6 d'abril de 2007, estió un director cinematografico italiano, pai d'as directoras Cristina Comencini y Francesca Comencini. Con Dino Risi, Ettore Scola y Mario Monicelli, Luigi Comencini ye considerato uno d'os prencipals representants d'o cine de comedia en o cine italiano.

## Vinclos externos
*  Luigi Comencini en IMDb.

## Referencias
Paul Rudd

**Paul Stephen Rudd**, naixito de Passaic (Nueva Jersey) o 6 d'abril de 1969, ye un actor estausunidense.

## Vinclos externos

*  Paul Rudd en IMDb.
*  Paul Rudd en Internet Broadway Database.
Amanda Righetti

**Amanda Righetti** (4 d'abril de 1983) ye una actriz y una productora cinematografica estausunidense.

## Biografía
### Primers anyos
Amanda Righetti naixió de St. George (Utah) y creixió en Las Vegas (Nevada), dimpués se tresladó ta Los Angeles ta tener mas oportunidaz ta actuar. Se casó con o director Jordan Alan o 29 d'abril de 2006.

### Carrera profesional
Treballando como productora de cintas, Righetti supervisó a producción de cuantos anuncios de televisión y de cortometraches. Dimpués d'interpretar un papel en o capítulo piloto d'a serie *[[No Place Like Home]]*, os executivos d'a cadena de televisión estausunidense FOX se fixoron en ella. Dimpués interpretó un papel regular en a telenovela chovenil *[[The O. C.]]* como Hailey Nichol. También participó en a serie *[[North Shore (serie de TV)|North Shore]]* con o papel de Tessa Lewis pero a serie se canceló dimpués d'a suya primera temporada.

Dimpués en o 2005, Righetti participó en a serie *[[Reunion (serie de TV)|Reunion]]* de FOX como Jenna Moretti. También en 2005 Righetti apareixió en a portalada d'a revista FHM, y en o ranking de mullers mas politas que fa ista revista estió en o puesto 59 y 84 en 2005 y 2006 respectivament.

En 2006, participó como actriz principal en a segunda parte d'una famosa cinta de terror de 1999, *[[House on Haunted Hill]]*, con o papel d'Ariel Wolfe. Ista cinta s'estrenó dreitament en DVD en o mundo entero en octubre de 2007.

En abril de 2008, Righetti fue trigata ta interpretar o papel de Whitney en o *remake* de *[[Viernes 13 (cinta de 2009)|Viernes 13]]*. A producción d'a cinta remató en chunio de 2008 encara que a cinta s'estrenó en cines o 13 de febrero de 2009.

Dende o 28 de setiembre de 2008, Righetti participa en a serie *[[El mentalista]]* d'a cadena estausunidense CBS interpretando o papel de Grace Van Pelt.

## Filmografía
### Como actriz
* *[[Viernes 13 (película de 2009)|Viernes 13]]* (2009) - Whitney Miller
* *[[Role Models]]* (2008) - Isabel
* *[[El mentalista]]* (2008-presente) (TV) - Grace Van Pelt
* *[[K-Ville]]* (2007) (TV) - A.J. Gossett
* *[[Return to House on Haunted Hill]]* (2007) (V) - Ariel
* *[[Pipeline]]* (2007) - Jocelyn
* *[[Marlowe]]* (2007) (TV) - Jessica Reede
* **' ([[2006]]) (VG) (voz)
* ''[[Entourage]]'' (TV) - Katrina
* ''[[Enemies]]'' (TV piloto) - Kelly Callaway
* ''[[Reunion (serie de TV)|Reunion]]'' ([[2005]]) (TV) - Jenna Moretti
* ''[[North Shore]]'' ([[2004]]-[[2005]]) (TV) - Tessa Lewis
* ''[[The O. C.]]'' ([[2003]]-[[2005]]) (TV) - Hailey Nichol
* ''[[Romy and Michele: In the Beginning]]'' ([[2005]]) (TV)
* ''[[No Place Like Home]]'' ([[2003]]) (TV)
* ''[[Greg the Bunny]]'' ([[2002]]) (TV) - Debbie Fishman
* ''[[Angel Blade]]'' ([[2002]]) - Samantha Goodman
* **' (2001) (TV)
* *[[Kiss & Tell]]* (1996) - La pequeña
* *[[Love and Happiness]]* (1995)

### Como productora
* *[[Matter]]* (2008)
* *[[Pipeline]]* (2007)
* *[[Gentleman B.]]* (2000)
* *[[Missing Emotions]]* (1997)

## Referencias

## Vinclos externos
*  Sitio oficial d'Amanda Righetti.
*  Ficha d'Amanda Righetti en Internet Movie Database.
Billy Dee Williams

**Billy Dee Williams** (nombre artistico de **William December Williams, Jr.**), naixito de Nueva York (Nueva York) o 6 d'abril de 1937, ye un actor, cantaire, escritor y novelista estausunidense, muit conoixito internacionalment en estar l'actor que interpretaba a *Lando Calrissian* en a serie de cintas *[[Star Wars Episode IV: A New Hope|Star Wars]]*.

## Vinclos externos

*  Billy Dee Williams en IMDb.
*  Billy Dee Williams en Internet Broadway Database.
Alexander Kielland

**Alexander Lange Kielland**, naixito de Stavanger o 18 de febrero de 1849 y muerto en Bergen o 6 d'abril de 1906, estió un escritor y novelista noruego, considerato como o prencipal escritor d'ixe país mientres o sieglo XIX y uno d'os prencipals d'a Historia d'a Literatura noruega con Henrik Ibsen, Bjørnstjerne Bjørnson y Jonas Lie.

## Vinclos externos
Jackie Chan

**Jackie Chan** (nombre artistico de **Chan Kong-sang**, en chinés 陳港生), naixiu de Hong Kong o 7 d'abril de 1954, ye un actor, director cinematografico, guionista, productor cinematografico, cantaire y compositor hongkongués.

Ye conoixiu prencipalment por as suyas cintas d'artes marcials, en as que practica una mena de luita acrobatica con armas inusuals (escaleras de man, chaquetas, zapatos, etc) fendo mezclallo con escenas comicas. Tamién ha interveniu como actor de voz en cuantas cintas de cine d'animación. Ye activo en o cine dende 1962 (con nomás que ueito anyos) dica l'actualidat, apareixendo en mas de 100 cintas y con cuantos premios recibius por o suyo treballo, incluyindo-ie un Premio Oscar Honorifico en a 89<sup>ena</sup> edición d'os Premios Oscar en 2017.

## Filmografía
### Actor

## Referencias

## Se veiga tamién
* Cintas con dirección de fotografía de Jackie Chan.
* Cintas con guión de Jackie Chan.
* Cintas dirichidas por Jackie Chan.
* Cintas interpretadas por Jackie Chan.
* Cintas producidas por Jackie Chan.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial.
*  Jackie Chan en Internet Movie Database.
*  Jackie Chan en Allmovie.
Sant Francisco Chabier

**Sant Francisco Chabier** (baptizau como **Francisco de Jaso y Azpilicueta**), naixiu de Xabier (Reino de Navarra) o 7 d'abril de 1506 y muerto en as costas de China o 3 d'aviento de 1552, estió un santo d'a Ilesia Catolica, misionero d'a Companyía de Chesús en Asia (Chapón y China), dimpués de colaborar con Sant Inacio de Loyola en a fundación d'a Companyía de Chesús.

## Vinclos externos
William Wordsworth

**William Wordsworth**, naixito de Cockermouth (Cumberland, Anglaterra) o 7 d'abril de 1770 y muerto en Ambleside (Cumbria, Anglaterra) o 23 d'abril de 1850, estió un poeta britanico d'o Romanticismo, periodo que prencipió en a Literatura anglesa chunto con Samuel Taylor Coleridge.

## Vinclos externos
Alan J. Pakula

**Alan J. Pakula** (nombre artistico d**'Alan Jay Pakula**), naixiu de Nueva York (Nueva York) o 7 d'abril de 1928 y muerto en Melville (Nueva York) o 19 de noviembre de 1998, estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense, autor d'a-saber-las cintas destacadas, como *[[To Kill a Mockingbird (cinta)|To Kill a Mockingbird]]* (1962, *[[All the President's Men (cinta)|All the President's Men]]* (1976), *[[Sophie's Choice (cinta)|Sophie's Choice]]* (1982) u *[[The Pelican Brief (cinta)|The Pelican Brief]]* (1993).

## Se veiga tamién
* Cintas con guión d'Alan J. Pakula.
* Cintas dirichidas por Alan J. Pakula.

## Vinclos externos

*  Alan J. Pakula en Internet Movie Database.
*  Alan J. Pakula en Find A Grave.
Billie Holiday

**Billie Holiday** (nombre artistico d**'Eleanora Fagan Gough**),  naixida de Philadelphia (Pennsilvania) o 7 d'abril de 1915 y muerta en Nueva York (Nueva York) o 17 de chulio de 1959, estió una cantaire y compositora de jazz y swing estausunidense, conoixida tamién como ***Lady Day*** y considerada como una d'as grans voces d'o *jazz* chunto a Ella Fitzgerald y Sarah Vaughan.

Con a suya voz atorgaba profundidat y sentimiento a la canción, cantando como si lo contau en a letra le hese ocurriu realment. A suya capacidat emotiva yera tal que, en a segunda metat d'os anyos 1950, cuan a suya voz, a causa d'o consumo de drogas y alcol, heba perdiu ya buena parte d'a suya potencia y explendor, siguió estando una excelent vocalista que podeba seguir emocionando.

## Filmografía

### Actriz

### Documental

## Bibliografía
* Fagan, Eleanora y Dufty, William (). *Lady sings the blues*. Barcelona: Ed. Tusquets, 1988. Pachina 232. ISBN 84-7223-637-4.
* JURADO, Miquel y THARRATS, August (). *Billie Holiday, canciones*. Barcelona: Discmedi/Blau, 2008. Libro mas 2 CDs.
*  Marc-Édouard Nabe, *L'âme de Billie Holiday*. París, Denoël, 1986.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Sitio web de Billie Holiday.
*  Biografía de Billie Holiday.
Carlos VIII de Francia

**Carlos VIII de Francia**, naixito d'o Castiello d'Amboise (Reino de Francia, hue en Indre y Loira, Francia) o 30 de chunio de 1470 y muerto en ixe mesmo lugar o 7 d'abril de 1498, estió un rei de Francia dende o 30 d'agosto de 1483 dica la suya muerte.

## Vinclos externos
Ottawa

**Ottawa** ye una ciudat d'o Canadá, capital d'o país. O suyo termin municipal actual ye resultau d'a fusión en l'anyo 2000 de l'antiga ciudat d'Ottawa con 10 antigos municipios mugants.

A suya población ye de 870.250 habitants, en una superficie de 2.778,64 km². Tien una densidat de población de 311,14 hab/km².

Se troba situada en a confluyencia d'os ríos Ottawa, Gatineau y Rideau, a 70 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal d'Ottawa.
Charles Fourier

**Charles Fourier**, naixito de Besançon (Reino de Francia, hue Doubs, Francia) o 7 d'abril de 1772 y muerto en París (Reino de Francia, hue Isla de Francia, Francia) o 10 d'octubre de 1837, estió un filosofo, economista y politico francés. Chunto con Karl Marx y Friedrich Engels, a mas de Robert Owen, ye considerato uno d'os establidors d'o socialismo. Mientres os anyos 1830 s'establioron arredol d'o mundo cuantas comunidaz d'o socialismo utopico (ditas *[[falansterio]]s*) seguntes as suyas teorías.

## Vinclos externos
Francis Ford Coppola

**Francis Ford Coppola**, naixiu de Detroit (Michigan) o 7 d'abril de 1939, ye un director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense. Ye autor de cintas de muito exito, como *[[The Godfather (cinta)|The Godfather]]* (1972), *[[Apocalypse Now]]* (1979) u *[[Dracula (cinta de 1992)|Dracula]]* (1992); antiparte, Coppola ha recibiu cuantos premios mientres a suya carrera cinematografica. Ye fillo d'o compositor Carmine Coppola, pai d'os directors Sofia Coppola y Roman Coppola, chermano de l'actriz Talia Shire y lolo d'os actors Nicolas Cage y Jason Schwartzman.

## Se veiga tamién
* Cintas con guión de Francis Ford Coppola.
* Cintas dirichidas por Francis Ford Coppola.
* Cintas producidas por Francis Ford Coppola.

## Vinclos externos

*  Francis Ford Coppola en Internet Movie Database.
Luxemburgo (ciudat)

:*Iste articlo ye sobre la ciudat de Luxemburgo; ta atros usos, se veiga *'Luxemburgo (desambigación)**''.


**Luxemburgo*' (*Luxemburg* en [[Idioma alemán|alemán]], *Lëtzebuerg* en [[Idioma luxemburgués|luxemburgués]], *Luxembourg'' en francés) ye una ciudat luxemburguesa, capital d'o suyo país, d'o districto homonimo y d'o cantón d'o mesmo nombre. Antiparte, a ciudat ye la seu de cuantas institucions d'a Unión Europea, incluyindo-ie lo Parlamento Europeu, encara que iste zaguero tien a suya seu compartida con Estrasburgo, en Alsacia (Francia).

A suya población ye de 100.000 habitants (2010) en una superficie de 51,46 km², con una densidat de población de 1.485 hab/km².

Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web oficial d'a ciudat de Luxemburgo.
Calcanyar

O **calcanyar**, **calcanyo** u **talón** ye a parte de dezaga d'o piet, en l'extremo inferior d'a garra.

O calcanyar mas famoso en literatura ye o d'Aquiles, ta qui yera o suyo unico punto débil, morindo en estar nafrato en dito puesto por una sayeta disparata por Paris.

## Notas


## Referencias
Codo

:*Este articlo tracta sobre l'articulación d'o codo. Pa atros usos de codo, se veiga [[codo (desambigación)]].*

O **codo**, **colce** u **ancón** ye l'articulación que une o brazo y l'abantbrazo conectando a parti distal de l'humero con a proximal d'o cubito y d'o radio. O codo poseye ligamentos laterals, anteriors y posteriors.

A rechión d'o codo incluye puntos destacaus como l'olecranon (a prominencia osia d'a punta d'o codo), a fuesa d'o codo y os epicondilos lateral y medial.

## Denominacions populars
A denominación *codo* ye cuasi cheneral en as parlas altoaragonesas, trobando-se *ancón* en ansotano, palabra que en atras variants d'aragonés tien os mesmos signifacaus que "hanca" u "cadera".

L'orichen d'a palabra *codo* se troba en o latín *cubĭtus*:
**cubĭtus* > *cobdo* > *codo*.

En aragonés medieval as solas formas que se documentan son as variants ortograficas *coudo* u *cobdo*:

Estas variants ortograficas *coudo* u *cobdo* se troban muito en textos medievals con lo suyo significau d'unidat de mesura de largaria.

## Notas


## Referencias
Brazo

O **brazo** (d'o latín *< brachĭum*) ye, en anatomía humana, o segundo segmento d'o miembro superior, entre a cintura escapular -que lo fixa a o tronco- y l'abantbrazo. S'articula con a primera en o huembro, y con o segundo con o codo.

Brazo tamién ye a estructura analoga d'un cuadrupedo, en iste caso a pata debantera.

O ueso d'o brazo ye l'humero, que s'articula con a escapula por a suya epifisi superior, y con o cubito y o radio con a suya epifisi inferior.

## Musclos d'o brazo

* **Musclos d'a cara anterior**
** Pectoral mayor.
** Pectoral menor.
** Subclavio.
** Serrat anterior.
* **Musclos dorsals**. Conectan o brazo con a columna vertebral.
** Trapezi (superficial).
** Dorsal amplo (superficial).
** Elevador d'a escapula (fundo).
** Romboides major (fundo).
** Romboides menor (fundo).
* **Musclos d'o huembro**. S'orichinan en a clavilla y rematan en l'humero.
** Supraespinoso.
** Infraespinoso.
** Redondo menor.
** Redondo mayor.
** Subescapular.
** Deltoide.
* **Musclos d'o brazo**.
** Grupo anterior (flexors d'o codo):
*** Bíceps braquial. Tien dos porcions: luenga y curta. Ye o musclo flexor de l'abantbrazo.
*** Braquial anterior.
*** Coracobraquial.
** Grupo posterior (tensor):
*** Tríceps braquial. Tien tres porcions: luenga, externa u vasto externo y interna u vasto interno. Ye o musclo extensor de l'abantbrazo.

## Ditos y mazadas
**«no tires o brazo mas qu'a manga»*

## Se veiga tamién
* Extremidat.
* Man.
* Dido.
* Ungla.
* Abantbrazo.

## Notas


## Referencias
Kiev

***Kiev*** (Київ, *Kyïv* en ucrainés, Киев, *Kiev* en ruso, *Kijów* en polaco) ye una ciudat d'Ucraína, que ye la capital d'o país y amás en ye la prencipal ciudat por o suyo peso demografico y economico. Ye tamién una d'as ciudaz mas antigas d'Ucraína u mesmo d'a redolada.

A suya población ye de 2.819.566 habitants (2006) en una superficie de 839 km², con una densidat de población de 3.361 hab/km².

Se troba situada a 179 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, estando trescruzada por o río Dniepr.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Kiev.
*  Київська міська державна адміністрація.
Cara

:*Iste articlo ye sobre *'anatomía**. Ta atros usos se veiga [[cara (desambigación)]]''


A **cara*' (d'o [[griego]] *κάρα (kára)* "capeza") ye a parti frontal d'o [[tozuelo]], en os [[humán|humans]] a parti anteroinferior, dende as [[cella]]s dica la [[variella]], s'incluyen [[cella]]s, [[uello]]s, [[naso]], [[caixo]], [[boca]], [[labio]]s, [[dient]]s, [[pelo]] y [[mentón]].

Os teixitos tovos d'a cara expresan as [[emoción|emocions]] de l'individuo, por l'acción d'os [[musclo]]s d'a [[mímica]] ([[comunicación no verbal]]). Asinas, l'apariencia facial ye un elemento esencial d'a *identidat* de cada ser humán y lo que en facilita mas a identificación, por ixo ye l'elemento central d'a fotografía d'os documentos oficials u d'a [[caricatura]].

Sobre a dura superficie d'os uesos s'implantan mas de trenta parellas de musclos, de diversas formas y funcions, recios y cerenyos, como o [[musclo masetero]], uns atros son finos y chicoz como o que puya a comisura d'os labios y o que dilata l'ala d'o naso, entre d'atros.

D'os cinco organos d'os sentitos, cuatre son en o tozuelo, y mas especificament en a cara: a [[vista]], a [[oída]], l'[[olfacto]] y o [[gusto]]. Encara que o cinqueno sentito sobrant, o tacto, tamién ye amplament representato, con una zona d'altisma sensibilidat en os labios.

A cara se puet decorar con o [[maquillache]], metendo choyas (mas que mas en os labios y en o naso) u tapar con una mascatuta ta no estar reconoixito, disfrazar-se u adoptar un rol determinato, como en o caso d'o teatro griego.

== Ditos y mazadas ==
**«mas vale cara colorada que perder a cosa dada»''

## Referencias

## Vinclos externos
Cara (desambigación)

**Cara** puet estar:

* En **anatomia**, a **[[cara]]**, parti d'o tozuelo.
* En **cheografía**, **[[Cara (ciutat)|Cara]]**, ciudat d'os vascons
* En **cheometría**, una **[[cara (superficie)|cara]]**.
* En **esporte**, o **[[CARA Brazzaville]]**, club de fútbol d'a Republica d'o Congo.
Hégésippe Moreau

**Hégésippe Moreau** (pseudonimo de **Pierre-Jacques Roulliot**, tamién conoixito como **Alphonse Dardenne**, naixito de París (Isla de Francia) o 8 d'abril de 1810 y muerto en ixa mesma ciudat o 20 d'aviento de 1838, estió un poeta, escritor y periodista francés d'o Romanticismo.
Robin Wright Penn

**Robin Wright Penn** (nombre artistico de **Robin Gayle Wright** dende o suyo matromonio con Sean Penn en 1996), naixita de Dallas (Texas) o 8 d'abril de 1966, ye una actriz estausunidense, conoixita por os suyos papels en cintas como *[[Forrest Gump (cinta)|Forrest Gump]]* (1994), *[[Moll Flanders (cinta de 1996)|Moll Flanders]]* (1996) u *[[Unbreakable]]* (2000).

## Vinclos externos

*  Robin Wright Penn en IMDb.
Cristián IX de Dinamarca

**Cristián IX de Dinamarca**, naixito de Schleswig (Dinamarca, hue en Schleswig-Holstein en Alemanya) l'8 d'abril de 1818 y muerto en o palacio d'Amalienborg (Copenaguen) o 29 de chinero de 1906, estió rei de Dinamarca, que puyó a lo trono o 15 de noviembre de 1863 a la muerte d'o suyo predecesor Frederico VII y bi continó dica la suya propia muerte.

## Vinclos externos
María Félix

**María Félix** (nombre artistico de **María de los Ángeles Félix Güereña**), naixita d'Álamos (Sonora) o 8 d'abril de 1914 y muerta en Ciudat de Mexico o 8 d'abril de 2002, estió una actriz mexicana, una d'as prencipals actrices d'o cine mexicano. Estió a muller d'o compositor Agustín Lara y d'o cantaire Jorge Negrete, entre d'atros.

## Vinclos externos
*  María Félix en IMDb.
*  María Félix en Turner Classic Movies.
*  María Félix en Find A Grave.
Pero I de Portugal

:*Iste articlo ye sobre o rei Pero I de Portugal; ta atros usos, se veiga *'Pero I**''.


**Pero I de Portugal''', naixiu de Coimbra o 8 d'abril de 1320 y muerto en Estremoz o 18 de chinero de 1367, estió un rei de Portugal, que puyó a lo trono o 28 de mayo de 1357 a la muerte de su pai Alifonso IV y bi continió dica la suya propia muerte.

## Vinclos externos
Chuan II de Francia

**Chuan II de Francia**, naixito de Le Mans (Reino de Francia; hue Sarthe en Francia) o 26 d'abril de 1319 y muerto mientres o suyo cautiverio en Londres (Reino d'Anglaterra) o 8 d'abril de 1364, estió un rei de Francia dende o 22 d'agosto de 1350 dica la suya muerte.

## Vinclos externos
Chuegos Olimpicos de 1944

Os **[[Chuegos Olimpicos]] de 1944** yeran os **Chuegos d'a XIII Olimpiada d'a era moderna**, pero no se podioron celebrar. Londres (Reino Uniu) yera a ciudat a on se teneban que celebrar, pero los canceloron por a Segunda Guerra Mundial.
Tom Conti

**Tom Conti** (nombre artistico de **Thomas Conti**), naixiu de Pàislig (Rinn Friù) lo 22 de noviembre de 1941, ye un actor, director teatral, escritor y novelista escocés, activo en o mundo d'o cine dende meyaus d'os anyos 1960 y con cuantos premios recibius mientres a suya carrera interpretativa. Ye lo pai de l'actriz Nina Conti y l'avuelo de l'actor Arthur Conti.

D'entre la suya filmografía, pueden mencionar-se bellas cintas, como *[[The Duellists]]* (1977, Ridley Scott), *[[Merry Christmas, Mr. Lawrence]]* (1983, Nagisa Ōshima), *[[Reuben, Reuben]]* (1083, Robert Ellis Miller, *[[Heavenly Pursuits]]* (1986, Charles Gormley), *[[Don't Go Breaking My Heart (cinta de 1999)|Don't Go Breaking My Heart]]* (1999, Willi Patterson), *[[O Jerusalem (cinta)|O Jerusalem]]* (2006, Elie Chouraqui), *[[The Tempest (cinta de 2010)|The Tempest]]* (2010, Julie Taymor) u *[[Oppenheimer (cinta)|Oppenheimer]]* (2023, Christopher Nolan).

## Premios
L'actor Tom Conti fue nominau en 1983 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta *[[Reuben, Reuben]]*, dirichida por Robert Ellis Miller.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Tom Conti.

## Vinclos externos

*  Tom Conti en Internet Movie Database.
* Pachina web oficial de Tom Conti.
Patricia Arquette

**Patricia T. Arquette**, naixida de Chicago (Illinois) o 8 d'abril de 1968, ye una actriz estausunidense, filla de Lewis Arquette, nieta de Cliff Arquette y chermana de Rosanna Arquette, Alexis Arquette, Richmond Arquette y David Arquette. Activa en o cine estausunidense dende meyaus d'os anyos 1980, ha recibiu cuantos premios por o suyo treballo cinematografico u en televisión entre os que bi ha de destacar un Premio Oscar, un Globo d'Oro y un Premio BAFTA a la millor actriz segundaria en 2014 por a suya interpretación en a cinta *[[BoyHood]]*.

D'entre a suya filmografía como actriz, se puet mencionar beluna d'as cintas en que ha treballau, como *[[A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors]]* (1987, Chuck Russell), *[[True Romance]]* (1993, Tony Scott), *[[Ed Wood (cinta)|Ed Wood]]* (1994, Tim Burton), *[[Flirting with Disaster (cinta)|Flirting with Disaster]]* (1996, David O. Russell), *[[Lost Highway (cinta)|Lost Highway]]* (1997, David Lynch), *[[Stigmata (cinta)|Stigmata]]* (1999, Rupert Wainwright) u *[[Holes (cinta)|Holes]]* (2003, Andrew Davis) y la serie de televisión *[[Medium (serie de televisión)|Medium]]* interpretando lso personache d'Allison Dubois.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Patricia Arquette.

## Vinclos externos

*  ''Patricia Arquette'' en IMDb.
*  ''Patricia Arquette'' en Allmovie.
Tom Courtenay

**Tom Courtenay** (nombre artistico de **Thomas Daniel Courtenay**), naixito de Kingston upon Hull (Yorkshire de l'Este, Anglaterra) o 25 de febrero de 1937, ye un actor britanico.

## Premios
O actor Tom Courtenay fue nominato en 1983 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta *[[The Dresser]]*, dirichita por Peter Yates.

## Vinclos externos
*  Tom Courtenay en IMDb.
Pestanya

Una **pestanya** u **pestania** ye cualsiquiera d'os pelos que creixen arredol d'o parpiello. As pestanyas protechen o uello d'obchectos estranyos y chugan o mesmo papel que as vibrisas d'un gato u d'un zorz, en o sentiu de que son sensibles a o tacto. Ixo sirve como aviso de que un obchecto (com un insecto u un gran de polvo) s'amana a o uello, que alavez se zarra en un reflexo.

## Referencias
Parpiello

O **parpiello** (d'o latín *< *palpĕtrum*) u **parpado** ye un plegue de piel, musclo-mucoso móvil que cubre os uellos. Ye composato por a membrana conchuntiva *palpebral*, en contacto con o globo ocular; o tarso (o escleto d'o uello), una napa de notable gordaria pero flexible; o musclo orbicular, que le da a suya movilidat; y a piel exterior. A suya función ye a protección d'o uello y a humectación d'iste a traviés d'as secrecions glarimals.

## Se veiga tamién
*Parpagueyo
*Cluqueta

## Notas


## Referencias
Dient

O (u la) **dient** (d'o latín *< DENTE(M)*) ye una pieza anatomica dura, ficata en os uesos maxilars de bels animals gnatostomatos y que tien funcions relacionatas con l'alimentación.

## Partis d'un dient

A parti superior d'o dient, visible, que sobreix d'a cheniva se diz *corona* mientres que o *cuello d'o dient* ye a zona d'unión d'a corona con a *radiz*. Ista ancla o dient a l'alveolo dental y ye recubierta por a dentina.

* Dient propiament dito
** Esmalte: Cubierta de gran dureza que recubre a corona en un 94% ye feita de material inorganico, ye a parti mas dura de l'organismo
** Dentina: Por debaixo d'o esmalte d'a corona y d'o cimento d'a radiz. Teixito mas tovo y elastico que no lo esmalte, proteche iste d'as fracturas
** Cimento dental: Teixito osio sin d'irrigación ni niervos. En un 55% lo forma hidroxiapatita y a resta augua. Ye a parti mas externa d'a radiz dental. En o cimento se i fican os ligamentos periodontals que unen a radiz con o ueso alveolar
** Polpa dental: Tamién dito *niervo*, engloba os vasos sanguinios y as terminacions niervosas.
* Estructuras periodentals
** *Periodonto:* conchunto de teixitos que rodeyan o dient que se composa d'a cheniva, o ueso alveolar y o ligament periodontal.

## Funcions d'os dients
* Dichestivas: tallar, mosigar y triturar os alimentos solidos.
* Prensils: subchectar as presas en animals u obchectos diversos ta elaborar-los en sociedaz prehistoricas u de tecnolochía simpla.
* Participar en l'articulación de parolas en o lenguache oral.

## Clasificación d'os dients
* **[[dient incisiva|Incisivos]]**: tallan.
* **[[dient canino|Caninos]]** u **catirons**: esgarran.
* **[[dient premolar|Premolars]]**: trituran.
* **[[dient molar|Molars]]** u **caixals**: molen.

## Denticions

Cada especie animal tien o suyo propio patrón de piezas dentals y de creiximiento d'istas. Os humans tienen dos denticions, la una infantil (dita "de leit") y l'atra definitiva, con as radices solidament implantatas en as chenivas. Iste cambio de dients se debe a o creiximiento d'a cavidat bucal, que en naixer no ye prou ampla como ta acullir os dients definitivos.

## Notas


## Referencias

## Vinclos externos

*  Visión anatomica d'os dients en os animals
*  Visión anatomica d'os dients en os humans
Cheniva

A **cheniva** (d'o latín *gingīva*, en grafía etimolochica **geniva**) ye o teixito d'a mucosa que ye sobre a variella. En realidat ye transparent y a color royenca ye debito a la sangre que i circula.

A cheniva ye un d'os cuatre components d'o periodonto, os atros son el cimento, o ueso y as fibras periodentals.
 
## Vinclos externos
*  Periodontal disease
Jean-Paul Belmondo

**Jean-Paul Belmondo**, naixito de Neuilly-sur-Seine (Altos d'o Sena, Isla de Francia) o 9 d'abril de 1933 y muerto en París o 6 de setiembre de 2021, estió un actor francés con destacadas interpretacions en o cine francés y tamién en o cine internacional, y con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica. Activo en o mundo d'o teatro dende primerías d'os anyos 1950 (y en o mundo d'o cine dende meyaus d'ixa mesma decada) dica primerías d'os anyos 2010, las suyas primeras interpretacions s'adscriben a la clamada *[[Nouvelle Vague]]* d'o cine francés, convertindo-se-ne en una d'as suyas figuras principals. Yera fillo de l'escultor Paul Belmondo y se formó como actor en o *[[Conservatoire national supérieur d'art dramatique]]* de París, antiparte, tamién estió director teatral y productor cinematografico. Ye lo pai d'o piloto d'automovilismo Paul Belmondo.

D'entre as suyas cintas, se puet citar *[[À bout de souffle]]* (1960, Jean-Luc Godard), *[[Léon Morin, prêtre (cinta)|Léon Morin, prêtre]]* (1961, Jean-Pierre Melville), *[[Un singe en hiver (cinta)|Un singe en hiver]]* (1962, Henri Verneuil), *[[Le Doulos]]* (1962, Jean-Pierre Melville), *[[Cartouche (cinta)|Cartouche]]* (1962, Philippe de Broca), *[[Cent mille dollars au soleil]]* (1964, Henri Verneuil), *[[L'Homme de Rio]]* (1964, Philippe de Broca), *[[Pierrot le fou]]* (1965, Jean-Luc Godard), *[[Le Cerveau]]* (1969, Gérard Oury), *[[Borsalino (cinta)|Borsalino]]* (1970, Jacques Deray), *[[Le Magnifique]]* (1973, Philippe de Broca), *[[Peur sud la ville]]* (1975, Henri Verneuil), *[[Flic ou Voyou]]* (1979, Georges Lautner), *[[Le Corps de mon ennemi]]* (1976, Henri Verneuil), *[[Le Guignolo]]* (1980, Georges Lautner), *[[Le Professionnel]]* (1981, Georges Lautner), *[[L'As des as]]* (1982, Gérard Oury), u *[[Itinéraire d'un enfant gâté]]* (1988, Claude Lelouch).

## Filmografía
### Actor
#### Anyos 1950

#### Anyos 1960

## Referencias

## Vinclos externos

*  Jean-Paul Belmondo en IMDb.
*  Jean-Paul Belmondo en AllMovie.
Leopoldo II de Belchica

**Leopoldo II de Belchica**, naixito de Bruselas o 9 d'abril de 1835 y muerto en ixa mesma ciudat belga o 17 d'aviento de 1909, estió un rei de Belchica dende o 17 d'aviento de 1865, cuan sucedió a lo suyo pai Leopoldo I, dica la suya propia muerte.

## Vinclos externos
Dennis Quaid

**Dennis Quaid** (**Dennis William Quaid**), naixiu de Houston (Texas) o 9 d'abril de 1954, ye un actor estausunidense.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Dennis Quaid.

## Vinclos externos

*  Dennis Quaid en Internet Movie Database.
Eduardo IV d'Anglaterra

**Eduardo IV d'Anglaterra**, naixito de Roan (Normandía, Reino d'Anglaterra; hue Sena Maritimo, Francia) o 28 d'abril de 1442 y muerto en o palacio de Westminster (Londres, Reino d'Anglaterra) o 9 d'abril de 1483, estió un rei d'Anglaterra dende o 4 de marzo de 1461 dica la suya muerte. O suyo control d'o trono li yera desputato en a dita *[[Guerra d'as Dos Rosas]]* por Henrique VI.

## Vinclos externos