open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
14 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
* 1990 - o Banco Zaragozano campión d'a Copa d'o Rei de Basketbol femenino contra lo Microbank Masnou por 95-94.

### Atros países
* 1643 - puya a lo trono o rei de Francia y rei de Navarra Loís XIV de Francia y III de Navarra.
* 1900 - inauguración d'os Chuegos Olimpicos de París 1900.
* 1940 - en a Segunda Guerra Mundial, a *[[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]]* d'o Tercer Reich bombardeya la ciudat neerlandesa de Rotterdam, en o dito *[[bombardeyo de Rotterdam]]*.
* 1948 - Israel se converte en un nuevo país independient, rematando o mandato britanico de Palestina que i teneba o Reino Uniu dende que remató a Primera Guerra Mundial.

## Naixencias
### Aragón
* 1897 - naixencia en Echo (Chacetania), d'o poeta y escritor aragonés Veremundo Méndez Coarasa (†1968).

### Atros países
* 1316 - naixencia en Křivoklát (Reino de Bohemia) d'o emperador Carlos IV d'o Sacro Imperio Romano Chermanico (†1378).
* 1883 - naixencia en Valencia (País Valenciano, Espanya) de l'actriz y cantaire espanyola Teresa Idel (†1969).
* 1885 - naixencia en Breslau, Imperio Alemán (hue Wrocław, Polonia) d'o director d'orquesta alemán Otto Klemperer.
* 1944 - naixencia en Modesto (California) d'o director cinematografico, productor y guionista estausunidense George Lucas.
* 1961 - naixencia en Londres de l'actor y director cinematografico britanico Tim Roth.
* 1969 - naixencia en Melbourne (Victoria, Australia) de l'actriz y directora teatral australiana Cate Blanchett.
* 1971 - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actriz, directora cinematografica, guionista y productora cinematografica estausunidense Sofia Coppola.
* 1981 - naixencia en Khmelnytskyi (Republica Socialista Sovietica d'Ucraína, Unión Sovietica, hue Ucraína) d'o futbolista ucrainés Bohdan Shershun (†2024).
* 1987 - naixencia en Yaoundé (Camerún) d'o futbolista camerunés Franck Songo'o, chugador d'o Real Zaragoza.

## Defuncions
### Aragón
* 1777 - muere en Zaragoza (Comarca Central, Aragón) o relichioso espanyol Juan Sáenz de Buruaga, qui estió arcebispe de Zaragoza (n.1707).

### Atros países
* 1610 - muere en París (Reino de Francia) o Rei de Navarra y Rei de Francia Henrique III de Navarra (n.1553).
* 1643 - muere en Saint-Germain-en-Laye (Francia) o rei de Francia y tamién rei de Navarra Loís XIII de Francia y II de Navarra (n. 1601).
* 1893 - muere en Berlín (Imperio Alemán) o matematico alemán Ernst Kummer (n.1810).
* 1953 - muere en Los Angeles (California, Estaus Unius) l'actor britanico Crauford Kent (n.1881).
* 1980 - muere en Londres (Reino Uniu) l'actor galés Hugh Griffith (n.1912).
* 1987 - muere en Nueva York (Nueva York) l'actriz estausunidense Rita Hayworth (n.1918).
* 1988 - muere en Den Haag (Holanda Meridional, Países Baixos) o politico y primer ministro neerlandés Willem Drees (n.1886).
* 1998 - muere en Los Angeles (California) o cantaire y actor estausunidense Frank Sinatra (n.1915).

## Referencias
15 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
* 87 aC - en os ditos bronces de Botorrita se charra d'un pleito legal entre os habitants d'Allaun (a moderna Alagón) y os habitants de Salduie (a moderna Zaragoza) por una cequia, fácil que a cequia de l'Almozara, que encara hue ye en funcionamiento.

### Atros países
* 1561 - o rei Carlos IX de Francia ye coronau en a Seu de Rems.
* 1891 - enciclica *[[Rerum Novarum]]*, d'o Papa León XIII, a primera en a cual se i charra d'os treballadors.
* 1974 - o militar y politico portugués António de Spínola se converte en nuevo President de Portugal.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1859 - naixencia en París (Isla de Francia) d'o fisico francés Pierre Curie, Premio Nobel de Fisica en 1903 (†1906).
* 1909 - naixencia en Huddersfield (Yorkshire de l'Ueste, Anglaterra) de l'actor britanico James Mason (†1984).
* 1920 - naixencia en París d'o director cinematografico, guionista y escritor francés Michel Audiard (†1985).
* 1932 - naixencia en Lexington (Virchinia, Estaus Unius) de l'historiador, politologo y profesor universitario estausunidense Robert Paxton.
* 1953 - naixencia en Reading (Berkshire, Anglaterra) d'o musico (guitarra, teclato, piano, harmonica...) , compositor, cantaire y productor musical britanico Mike Oldfield.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1130 - muere en Madrit Sant Isidro Labrador, patrón d'os labradors (n.1080).
* 1634 - muere en Kampen (Provincias Unidas, hue Overijssel, Países Baixos) o pintor neerlandés d'o Barroco Hendrick Avercamp (n.1585).
* 1826 - muere en Múnich (Reino de Bavera) o zoologo y explorador alemán Johann Baptist von Spix (n.1781).
* 1833 - muere en Richmond (Surrey, Reino Uniu de Gran Bretanya y Irlanda; hue Gran Londres en o Reino Uniu)  l'actor teatral britanico Edmund Kean (n.1787).
* 2011 - muere en Nyahururu l'atleta de luenga distancia kenyata Samuel Wanjiru (n.1986).

## Referencias
22 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
#### Sieglo XIX
* 1808 - naixencia en París (Primer Imperio francés) d'o escritor y poeta francés d'o Romanticismo Gérard de Nerval (†1855).
* 1844 - naixencia en Allegheny City (hue Pittsburgh (Pennsilvania, Estaus Unius) d'a pintora estausunidense Mary Cassatt (†1926).
* 1859 - naixencia en Edimburgo d'o medico, escritor y novelista escocés Arthur Conan Doyle (†1930).
* 1885 - naixencia en Fratta Polesine (provincia de Rovigo, Reino d'Italia) d'o politico italiano Giacomo Matteotti (†1924).

#### Sieglo XX
* 1907 - naixencia en Dorking (Surrey, Anglaterra) de l'actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico britanico Laurence Olivier (†1989).
* 1909 - naixencia en Chesham (Buckinghamshire) de l'artista britanica Margaret Mee (†1988).
* 1913 - naixencia en Madrit d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico espanyol Rafael Gil (†1986).
* 1937 - naixencia en La Plata d'o cantaire y cantautor archentino Facundo Cabral.
* 1939 - naixencia en Los Angeles (California) de l'actor estausunidense Paul Winfield (†2004).
* 1978 - naixencia en Memphis (Tennessee, Estaus Unius) de l'actriz estausunidense Ginnifer Goodwin.
* 1987 - naixencia en Belgrado d'o tenista serbio Novak Djokovic.

#### Sieglo XXI
* 2002 - naixencia en El Paso (Texas, Estaus Unius) de l'actriz estausunidense Paulina Chávez.

## Defuncions
### Aragón
* 2010 - muere en Zaragoza l'albeitar y naturalista aragonés Adolfo Aragüés (n.1933).

### Atros países
* 337 - muere en Nicomedia o Emperador de Roma Constantín I.
* 1873 - muere en Milán (Lombardía, Italia) l'escritor, novelista y poeta italiano Alessandro Manzoni (n.1785).
* 1864 - muere en Alcher (Alcheria francesa, hue Alcheria) o militar, politico y diplomatico francés Aimable Pélissier (n.1794).
* 1885 - muere en París (Isla de Francia, Francia) o escritor, dramaturgo, poeta y politico francés Victor Hugo.
* 1921 - muere en Castras (Tarn) o teologo, historiador y filosofo francés Camille Rabaud.
* 1967 - muere en Nueva York (Nueva York) o escritor, poeta, novelista y dramaturgo estausunidense Langston Hughes (n.1902).
* 1972 - muere en Chalfont St Peter (Buckinghamshire, Anglaterra) l'actriz britanica Margaret Rutherford (n.1892).

## Referencias
27 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
1703 - Fundación de Sant Petersburgo por Pero I de Rusia.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1178 - naixencia en o castiello de Charbonnières (Aiguebelle, hue Saboya, Francia) de Tomás I, conte de Saboya.
* 1332 - naixencia en Túniz d'o historiador, filosofo y politico arabe d'Ifriquiya d'orichen andalusín Ibn Khaldun (†1406).
* 1756 - naixencia en Schwetzingen (Electorau de Bavera, hue en Baden-Wurtemberg, Alemanya) d'o rei Maximiliano I de Bavera (†1825).
* 1894
** - naixencia en Courbevoie (Altos d'o Sena, Tercera Republica Francesa) d'o escritor y novelista francés Louis-Ferdinand Céline (†1961).
** - naixencia en Baltimore (Maryland) d'o escritor estausunidense Dashiell Hammett (†1961).
* 1911
** - naixencia en Wallace (Dakota d'o Sud) d'o politico estausunidense Hubert Humphrey (†1978).
** - naixencia en Saint Louis (Missouri) de l'actor estausunidense Vincent Price (†1993).
* 1936 - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor estausunidense Louis Gossett, Jr. (†2024).
* 1940 - naixencia en Becerril de Campos (Palencia, Castiella y Leyón) de l'atleta y politico espanyol Mariano Haro (†2024).
* 1994 - naixencia en Madrit (Comunidat de Madrit d'o chugador de basketbol espanyol Willy Hernangómez.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 927 - muere o zar Simeón I de Bulgaria.
* 1840 - muere en Niza (Reino de Cerdenya, hue Francia) o musico y compositor italiano Niccolò Paganini.
* 1941 - muere en l'Oceano Atlantico cuan mandaba l'acorazau ''Bismarck'', luitando contra os Aliaus, o marino y militar alemán Ernst Lindemann (n.1894).
* 2006 - muere en Burbank (California, Estaus Unius) l'actor estausunidense [Paul Gleason] (n.[1939).

## Vinclos externos

## Referencias
29 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
* 1610 - Se publica l'edicto d'expulsión d'os moriscos en Aragón, meya anyada dimpués d'a expulsión d'os moriscos de Castiella y d'o Reino de Valencia.

### Atros países
* 1207 - o Papa Inocencio III confirma en una carta la excomunión de Remón VI, conte de Tolosa.
* 1357 - en a batalla de Catania, os vaixiellos d'a Corona d'Aragón a lo servicio d'o reino de Sicilia, mandaus por Artal d'Alagón, redotan a l'armada francesa.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1630 - naixencia en Londres d'o rei Carlos II d'Anglaterra.
* 1874 - naixencia en Londres d'o escritor, periodista y novelista britanico G. K. Chesterton (†1936).
* 1894 - naixencia en Viena (Imperio Austrohongaro, hue Austria) d'o director cinematografico estausunidense d'orichen chudieu austriaco Josef von Sternberg (†1969).
* 1903 - naixencia en Londres (Reino Uniu) de l'actor anglo-estausunidense Bob Hope (†2003).
* 1917 - naixencia en Brookline (Massachusetts) d'o politico estausunidense John Fitzgerald Kennedy, President d'os Estaus Unius (†1963).
* 1958 - naixencia en Topeka (Kansas) de l'actriz estatounitese Annette Bening.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1311 - muere en Palma de Mallorca (Reino de Mallorca, hue en Balears) o rei Chaime II de Mallorca (n.1243).
* 1453 - muere en Costantinoble o emperador de l'Imperio Bizantín Constantín XI Paleologo, luitando contra los otomans que preneban a ciudat (n.1405).
* 1896 - muere en París (Isla de Francia, Tercera Republica Francesa) o cheologo francés Gabriel Auguste Daubrée (n.1814).
* 1942 - muere en Los Angeles (California) l'actor estausunidense John Barrymore.
* 1979 - muere en Santa Monica (California, Estaus Unius) l'actriz canadiense Mary Pickford (n.1892).
* 1982 - muere en París (Isla de Francia, Francia) l'actriz austro-franco-alemana Romy Schneider (†1938).
* 2010 - muere en Los Angeles (California, Estaus Unius) l'actor, director cinematografico, director de fotografía y guionista estausunidense Dennis Hopper (n.1936).

## Referencias

## Vinclos externos
30 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1913 - remata a Primera Guerra Balcanica, entre l'Imperio Otomán y las nacions de Bulgaria, Grecia, Montenegro y Serbia, con a redota d'os turcos, que pierden os suyos territorios en os Balcans.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
#### Sieglo XIII
* 1201 - naixencia en Troyes (hue Campanya-Ardenas, Francia) d'o rei de Navarra Tibalt I.

#### Sieglo XV
* 1423 - naixencia en Peuerbach (Archiducau d'Austria, hue Alta Austria, Austria) de l'astronomo y matematico austriaco Georg von Peuerbach (†1461).

#### Sieglo XIX
* 1881 - naixencia en o castiello de Philippsruhe en Hanau (Imperio Alemán, hue Hesse, Alemanya) d'o militar alemán Georg von Küchler (†1968).
* 1896 - naixencia en Goshen (Indiana) d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense Howard Hawks (†1977).

#### Sieglo XX
* 1909 - naixencia en Chicago (Illinois) d'o musico (clarinet), director d'orquesta y compositor estausunidense de *[[jazz]]*, *[[swing]]* y *[[big band]]* Benny Goodman (†1986).
* 1912 - naixencia en Marianglas (Isla d'Anglesey, Galas) de l'actor galés Hugh Griffith.
* 1920 - naixencia en Tokio (Chapón) d'o director cinematografico estausunidense Franklin J. Schaffner (†1989).
* 1920 - naixencia en Barcelona (Catalunya) d'o filologo y lingüista catalán Antoni Maria Badia i Margarit (†2014).
* 1925 - naixencia en Bedarius (Erau) de l'escritor, traductor y lingüista occitán Joan de Cantalausa (†2006).
* 1928 - naixencia en Ixelles (Rechión de Bruselas-Capital, Belchica) d'a directora cinematografica, directora de fotografía y guionista francesa Agnès Varda.
* 1948 - naixencia en Barcelona de l'anarquista catalán Salvador Puig Antich.
* 1964 - naixencia en Ashland (Kentucky) d'a cantaire y musico (guitarra) de musica country estausunidense Wynonna Judd.
* 1973 - naixencia en Leyón (Castiella y Leyón, Espanya) d'o futbolista espanyol Luis Roberto García Toral, chugador d'a *[[Sociedad Deportiva Huesca]]*.

## Defuncions
### Aragón
* 1955 - muere en Zaragoza (Comarca Central, Aragón) l'arcebispe valenciano Rigoberto Doménech Valls (n.1870).
* 2007 - muere en Zaragoza (comarca de Zaragoza) o escritor, dramaturgo, novelista y periodista aragonés Alfonso Zapater (n.1932).

### Atros países
* 1574 - muere en o castiello de Vincennes (Vincennes, Reino de Francia, hue Val d'o Marne, Francia) o rei Carlos IX de Francia (n.1550).
* 1593 - muere en Deptford (Londres, Reino d'Anglaterra) o escritor, dramaturgo, poeta y espía anglés Christopher Marlowe (n.1564).
* 1640 - muere en Anvers (Países Baixos Espanyols, hue Belchica) o pintor flamenco Peter Paul Rubens (n. 1577).
* 1744 - muere en Londres (Reino Uniu) o poeta britanico Alexander Pope (n.1688).
* 1778 - muere en París (Reino de Francia) o filosofo y escritor francés Voltaire (n.1694).
* 1867 - muere en Tarapacá o militar y politico peruano Ramón Castilla (n.1797).

## Referencias
12 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1846 - inicio d'a Guerra estausunidense-mexicana.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
#### Sieglo XVII
* 1670 - naixencia en Dresde (Electorau de Saxonia, Sacro Imperio Romano Chermanico) d'o elector de Saxonia y rei d'a Republica d'as Dos Nacions (Polonia-Lituania) Augusto II (†1733).

#### Sieglo XVIII
* 1754 - naixencia en Rottenburg am Neckar (Austria Anterior, hue en Baden-Wurtemberg, Alemanya) d'o compositor d'Opera alemán Franz Anton Hoffmeister (†1812).
* 1755 - naixencia en Fontanetto Po (Reino de Cerdenya-Piemont, hue provincia de Vercelli, Italia) d'o compositor y musico (vriolonista) italiano de musica clasica Giovanni Battista Viotti (†1824).

#### Sieglo XIX
* 1820 - naixencia en Florencia (Gran Ducau de Toscana, hue Italia) d'a enfermera britanica Florence Nightingale (†1910).
* 1869 - naixencia en Münster, Imperio Alemán (hue Alemanya) d'o esportista alemán Carl Schuhmann (†1946).
* 1890 - naixencia en Birkholz (Imperio Alemán, hue Borów en Polonia) d'o militar alemán Kurt Student (†1978).

#### Sieglo XX
* 1907 - naixencia en Hartford (Connecticut) de l'actriz estausunidense Katharine Hepburn (†2003).
* 1950 - naixencia en Dublín de l'actor, escritor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico irlandés Gabriel Byrne.
* 1980 - naixencia en Southampton (Hampshire) d'o politico britanico Rishi Sunak.
* 1981 
** - naixencia en Santiago de Compostela (Provincia d'a Coruña, Galicia) de l'actriz, directora cinematografica, guionista y productora cinematografica gallega Nerea Barros.
** - naixencia en Torrance (California, Estaus Unius) de l'actor, actor de voz y productor cinematografico estausunidense Rami Malek.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
#### Sieglo XIX
* 1884 - muere en Praga (Bohemia, Imperio Austrohongaro, hue Chequia) o compositor checo Bedřich Smetana (n.1824).

#### Sieglo XX
* 1957 - muere en Maurepas (Yvelines, Francia) l'actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense d'orichen austriaco Erich von Stroheim (n.1885).

#### Sieglo XXI
* 2006 - muere en Madrit (Espanya)  l'arquitecto y urbanista castellanomanchego Miguel Fisac Serna (n.1913).
* 2008 - muere en Varsovia (Polonia) la enfermera polaca Irena Sendlerowa, *[[Chusto entre as nacions]]* (n.1910).
* 2010 - muere en Madrit (Espanya) l'actor y director cinematografico valenciano Antonio Ozores (n.1928).
* 2024 - muere en Tres Cantos (Comunidat de Madrit, Espanya) l'incheniero navarro Javier Manterola Armisén (n.1936).

## Vinclos externos

## Referencias
13 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
* 1484 - as Corz Chenerals d'Aragón convocadas por Ferrando II d'Aragón que heban prencipiau en Tarazona se tresladan ta Zaragoza como Corz particulars d'o Reino d'Aragón.

### Atros países
* 1909 - Primera edición d'a cursa ciclista dita Giro d'Italia.
* 1933 - o politico noruego Vidkun Quisling establix un partiu politico d'ideolochía faixista, o *[[Nasjonal Samling]]*.
* 1976 - o politico cambochán Pol Pot se converte en o nuevo Primer ministro de Kampuchea Democratica.
* 2005 - Pascal Lamy ye esleito como director cheneral d'a Organización Mundial d'o Comercio.
* 2007 - mueren Santiago Sagaste y Ricardo Valencia sepultatos per un lurte en o Dhaulagiri (Himalaya).

## Naixencias
### Aragón
* 1904 - naixencia en Uesca (Plana de Uesca) d'o escritor y intelectual aragonés Pepín Bello (†2008).

### Atros países
* 1655 - naixencia en Poli (Estaus Pontificios, hue Roma, Italia) d'o Papa Inocencio XIII (†1724).
* 1767 - naixencia en Lisbona (Reino de Portugal, hue Portugal) d'o rei Chuan VI de Portugal (†1826).
* 1840 - naixencia en Nimes (Gardon, Occitania) d'o escritor occitán Alphonse Daudet (†1897).
* 1907 - naixencia en Londres d'a escritora y novelista britanica Daphne du Maurier (†1989).
* 1914 - naixencia en La Fayette (Alabama) d'o boxiador estausunidense Joe Louis (†1981).
* 1939 - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor estausunidense Harvey Keitel.
* 1947 - naixencia en Cleveland (Ohio) d'o escritor y novelista estausunidense Stephen R. Donaldson.
* 1950 - naixencia en Saginaw (Michigan) d'o cantaire y musico estausunidense Stevie Wonder.

## Defuncions
### Aragón
* 1968 - muere en Fuents Claras (Xiloca, Teruel) o politico y sindicalista aragonés Enrique Esteban Julve, alcalde de Fuents Claras entre 1931 y 1936 (n.1893).
* 1998 - muere en Madrit (Espanya) l'actriz aragonesa Mayrata O'Wisiedo (n.1929).
* 2007 - muere por un lurte en o mont Dhaulagiri (Nepal) o montanyero aragonés Santiago Sagaste mientres puyaba enta ixe mont d'o Himalaya (n.1973).

### Atros países
* 34 aC - muere en Roma o historiador y politico d'a Republica Romana Gayo Salustio Crispo (n.86 aC).
* 1938 - muere en Sèvres (Altos d'o Sena, Tercera Republica Francesa, hue Francia) o fisico suizo Charles Édouard Guillaume, Premio Nobel de Fisica en 1920 (n.1861).
* 1939 - muere en Varsovia o filosofo y matematico polaco Stanisław Leśniewski (n.1886).
* 1961 - muere en Los Angeles (California) l'actor estausunidense Gary Cooper (n.1901).
* 1984 - muere en Santa Fe (Nuevo Mexico, Estaus Unius) o matematico polaco Stanisław Ulam.
* 1988 - muere en Amsterdam (Holanda Septentrional, Países Baixos) o cantaire y musico (trompeta, piano) de *[[jazz]]* estausunidense Chet Baker (n.1929).
* 2007 - muere por un lurte en o mont Dhaulagiri (Nepal) o montanyero navarro Ricardo Valencia mientres puyaba enta ixe mont d'o Himalaya (n.1973).
* 2019 - muere en Carmel Valley (California) l'actriz, cantaire y productora cinematografica estausunidense Doris Day.

## Vinclos externos

## Referencias
19 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1364 - Carlos V de Francia ye consagrato Rei de Francia.

## Naixencias
### Aragón
* 1742 - naixencia en Barbunyals (Semontano de Balbastro) d'o militar, incheniero, explorador, cartografo, antropologo, naturalista, botanico y ornitologo aragonés Félix de Azara (†1821).
* 1933 - naixencia en Teruel (Comunidat de Teruel) d'o compositor aragonés Antón García Abril.

### Atros países

#### Sieglo XVIII
* 1744 - naixencia d'o marino militar, explorador, naturalista, politico y noble britanico Constantine John Phipps.
* 1762 - naixencia en Rammenau (Electorato de Saxonia, hue Saxonia, Alemanya) d'o filosofo alemán Johann Gottlieb Fichte (†1814).

#### Sieglo XIX
* 1861 - naixencia en Melbourne (Victoria) d'a cantaire (soprano) d'Opera australiana Nellie Melba (†1931).
* 1890 - naixencia en a provincia de Nghệ An (Indochina Francesa) d'o politico vietnamita Ho Chi Minh, primer President d'a Republica Democratica de Vietnam (†1969).

#### Sieglo XX
* 1925 - naixencia en Prek Sbauv (Konpung Thom, Indochina francesa, hue Cambocha) d'o politico cambochán Pol Pot (†1998).
* 1941 - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'a directora cinematografica, guionista, productora cinematografica, escritora, novelista y periodista estausunidense Nora Ephron.
* 1944 - naixencia en Londres de l'actor britanico Peter Mayhew.
* 1945 - naixencia en Londres d'o cantaire, compositor y musico (guitarra, baixo electrico, harmonica...) de musica rock britanico Pete Townshend, líder d'o grupo *[[The Who]]*.
* 1949 - naixencia en Ust-usa (RSFS de Rusia, Unión Sovietica) d'o cantaire ruso de musica pop Valery Leontiev.
* 1951 - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'o cantaire y musico (batería) de Punk rock estausunidense Joey Ramone, miembro d'o grupo musical *[[The Ramones]]* (†2001).

## Defuncions
### Aragón
* 1396 - muere en Foixà (Corona d'Aragón, hue Baixo Empordán, Catalunya) o rei Chuan I d'Aragón (n.1350).
* 1754 - muere en Madrit (Espanya) o escritor, poeta y dramaturgo aragonés d'o Neoclasicismo Ignacio de Luzán (n.1702).

### Atros países
* 1958 - muere en (Santa Barbara (California, Estaus Unius)  l'actor britanico Ronald Colman (n.1891).
* 1987 - muere en Vigo (provincia de Pontevedra) de l'avogato, escritor, periodista, poeta y politico gallego Valentín Paz-Andrade (n.1898).
* 1985 - muere en Palma de Mallorca (Balears, Espanya) l'actor espanyol Alfredo Mayo (n.1911).
* 1994 - muere por suicidio en Lo Mont (Landas, Occitania) o ciclista espanyol Luis Ocaña (n.1945).

## Referencias
17 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
* 1992 - o papa Chuan-Pavlo II beatifica a lo sacerdot aragonés Jose María Escrivá de Balaguer, fundador en 1928 de l'Opus Dei y santo d'a Ilesia Catolica.

### Atros países
* 1727 - puya a lo trono o zar Pero II de Rusia.
* 1846 - o musico belga Adolphe Sax patenta lo saxofón.
* 1928 - devantadera en Amsterdam d'os Chuegos Olimpicos d'a IX Olimpiada d'a era moderna.

## Naixencias
### Aragón
* 1540 - naixencia en Torre Fermosa (Comunidat de Calatayú, Reino d'Aragón) d'o santo aragonés Sant Pascual Bailón (†1592).
* 1957 - naixencia en Nonasp (Baixo Aragón-Casp) d'a profesora y escritora aragonesa Merxe Llop Alfonso.

### Atros países
* 1806 - naixencia en Pamplona de l'avogau, cheografo y politico navarro Pascual Madoz (†1870).
* 1911
** - naixencia en Barcelona (Barcelona, Catalunya) de l'actor espanyol Alfredo Mayo (†1985).
** - naixencia en Boyle (condau de Ros Comáin, Irlanda, cuan encara feba parte d'o Reino Uniu) de l'actriz irlandesa Maureen O'Sullivan (†1998).
** - naixencia en Valladolit (Castiella) d'o filologo, lingüista y historiador espanyol Antonio Tovar (†1985).
* 1936 - naixencia en Dodge City (Kansas, Estaus Unius) de l'actor, director cinematografico, director de fotografía y guionista estausunidense Dennis Hopper (†2010).
* 1955 - naixencia en Fort Worth (Texas, Estaus Unius) de l'actor, director cinematografico y musico estausunidense Bill Paxton (†2017).
* 1961 - naixencia en Gaoth Dobhair (Contae Dhún na nGall, Irlanda) d'a cantaire, compositora y musico irlandesa Enya.
* 1983 - naixencia en Sevilla de l'atleta andaluz Manuel Olmedo.
* 1985 - naixencia en Barcelona (Barcelonés) d'o futbolista catalán Javier Chica.

## Defuncions
### Aragón
* 1592 - muere en Villa-reyal (Plana Baixa, Reino de Valencia) o santo aragonés Sant Pascual Bailón (n.1540).
* 1935 - muere en Zaragoza (comarca de Zaragoza) o pintor aragonés Joaquín Pallarés Allustante (n.1883).

### Atros países
* 1727 - muere en Sant Petersburgo a zarina Catarina I de Rusia de l'Imperio Ruso (n.1684).
* 2009 - muere en Montevideo (Uruguai) o escritor, poeta y politico uruguayo Mario Benedetti.

## Referencias

## Vinclos externos
24 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1873 - Patrice de Mac Mahon, mariscal de Francia, se converte en o nuevo president d'a Republica Francesa (Tercera Republica Francesa).

## Naixencias
### Aragón
* 1896 - naixencia en Lobera d'Onsella (Cinco Villas, Aragón) d'o politico aragonés Antonio Plano Aznárez (†1936).
* 1970 - naixencia en Mequinenza (Cinca Baixa) d'o futbolista y entrenador de fútbol aragonés Raül Agné.

### Atros países
* 1875 - naixencia en Baltimore (Maryland) de l'atleta estausunidense Robert Garret (†1961).
* 1941 - naixencia en Duluth (Minnesota) d'o cantaire y compositor estausunidense  Bob Dylan.
* 1949 - naixencia en Lincoln (Lincolnshire) de l'actor britanico Jim Broadbent.
* 1960 - naixencia en Redruth (Cornualla, Reino Uniu) de l'actriz britanica Kristin Scott Thomas.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1877 - muere en Wentworth (Surrey, Reino Uniu) o militar carlista Ramón Cabrera (n.1806).
* 1950 - muere en Londres o militar britanico Archibald Wavell (n.1883).
* 1972 - muere en Frederiksberg (Rechión Capital de Dinamarca, Dinamarca) l'actriz danesa Asta Nielsen (n.1881).
* 1974 - muere en Nueva York (Nueva York) o musico (piano) y compositor estausunidense de *[[jazz]]* Duke Ellington (n.1899).
* 1995 - muere en Londres (Anglaterra) o politico britanico Harold Wilson (n.1916).
* 2023 - muere en Küsnacht (Zúrich, Suiza) l'actriz y cantaire estausunidense Tina Turner (n.1939).

## Referencias

## Vinclos externos
20 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
* 1998 - o churista aragonés Fernando García Vicente se converte en nuevo Chusticia d'Aragón.

### Atros países
* 1902 - Espanya reconoix a independencia de Cuba.
* 1915 - o Reino d'Italia dentra en a Primera Guerra Mundial chunto a los Aliaus en declarar a guerra a l'Imperio austrohongaro (encara que no la li declara a l'Imperio Alemán). 
* 2002 - ye reconoixida internacionalment a independencia de Timor Oriental.

## Naixencias
### Aragón
* 1825 - naixencia en Zaragoza (comarca de Zaragoza) d'o pintor aragonés Bernardino Montañés Pérez (†1893).

### Atros países
#### Sieglo XVIII
* 1764 - naixencia en Berlín (Reino de Prusia, hue Alemanya) d'o escultor alemán Johann Gottfried Schadow (†1850).
* 1799 - naixencia en Tours (Primera Republica Francesa) d'o escritor, novelista, dramaturgo y periodista francés Honoré de Balzac (†1850).

#### Sieglo XIX
* 1806 - naixencia en Londres d'o filosofo, economista y politico britanico John Stuart Mill (†1873).
* 1846 - naixencia en Münster (Renania d'o Norte-Westfalia) d'o militar alemán d'a Primera Guerra Mundial Alexander von Kluck.
* 1881 - naixencia en Tuszów Narodowy (Imperio Austrohongaro, hue Polonia) d'o militar y politico polaco Władysław Sikorski, primer ministro de Polonia en 1922-1923 y mientres d'a Segunda Guerra Mundial, en 1939-1943 (†1943).
* 1860 - naixencia en Múnich (Reino de Bavera) d'o quimico alemán Eduard Buchner, Premio Nobel de Quimica en 1907 (†1917).
* 1882 - naixencia en Kalundborg (Dinamarca) d'a escritora noruega Sigrid Undset, Premio Nobel de Literatura en 1928 (†1949).

#### Sieglo XX
* 1908 - naixencia en Indiana (Pennsilvania) de l'actor estausunidense James Stewart (†1997).
* 1913 - naixencia en San Vicente de Cañete (Lima) d'o futbolista peruano Teodoro Fernández (†1996).
* 1944 - naixencia en Sheffield d'o cantaire de musica rock y blues britanico Joe Cocker.
* 1946 - naixencia en El Centro (California) de l'actriz y cantaire estausunidense Cher.
* 1949 - naixencia en St. Catharines (Ontario, Canadá) de l'actor canadiense Dave Thomas.
* 1975 - naixencia en Vilanova i la Geltrú (Garraf, Catalunya) d'o ciclista catalán Isaac Gálvez (†2006).
* 1977 - naixencia en San Nicolás de los Arroyos (provincia de Buenos Aires) d'o futbolista archentino Leonardo Neorén Franco.
* 1981 - naixencia en Móstoles (Madrit) d'o futbolista espanyol Iker Casillas.
* 1990 - naixencia en Southampton (Hampshire, Reino Uniu) de l'actor britanico Josh O'Connor.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1648 - muere en Merecz (Republica d'as Dos Nacions) o Rei d'a Republica d'as Dos Nacions (Polonia-Lituania) Ladislau IV de Polonia (n.1595).
* 1940 - muere en Motala (Östergötlands, Suecia) o escritor y poeta sueco Verner von Heidenstam, Premio Nobel de Literatura en 1916 (n.1859).
* 1947 - muere en Messelhausen (Lauda-Königshofen, Baden-Wurtemberg, Alemanya) o fisico alemán d'orichen austriaco Philipp Lenard, Premio Nobel de Fisica en 1905 (n.1862).

## Referencias
18 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1721 - l'italiano Michelangelo Conti u Michelangelo dei Conti ye esleyiu Papa d'a Ilesia Catolica con o nombre d'Inocencio XIII.
* 1804 - con a dita Constitución de l'anyo XII remata en Francia a Primera Republica Francesa, sustituyida por o Primer Imperio Francés.
* 1810 - en Buenos Aires prencipia a dita *[[Revolución de mayo]]*.

## Naixencias
### Aragón
* 1916 - naixencia en Zaragoza (Comarca de Zaragoza) d'o pintor aragonés d'o Surrealismo y de l'arte abstracto Manuel Viola (†1987).

### Atros países
#### Sieglo XVII
* 1616 - naixencia en Stuttgart (Ducau de Wurtemberg, Sacro Imperio Romano Chermanico, hue Alemanya) d'o compositor y musico (organo, clavecín) alemán de musica barroca Johann Jakob Froberger (†1667).
* 1692 - naixencia en Wantage (Reino d'Anglaterra, hue Reino Uniu) d'o bispe, teologo y filosofo britanico Joseph Butler (†1752).

#### Sieglo XVIII
* 1711 - naixencia en Ragusa (Republica de Ragusa, hue Croacia) d'o teologo, fisico, astronomo, matematico, filosofo y diplomatico d'a Republica de Ragusa Ruđer Bošković (†1787).
* 1731 - naixencia en Segorb (Alto Palancia, País Valenciano) d'o pintor, gravador y debuixant valenciano José Camarón Boronat (†1803).

#### Sieglo XIX
* 1872 - naixencia en Trellech (Galas, Reino Uniu) d'o filosofo, escritor y matematico britanico Bertrand Russell, Premio Nobel de Literatura en 1950 (†1970).
* 1897 - naixencia en Busacchinu (Sicilia, Reino d'Italia, hue Italia) d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense d'orichen siciliano Frank Capra (†1991).

#### Sieglo XX
* 1911 - naixencia en Kansas City (Missouri) d'o cantaire estausunidense de blues Big Joe Turner (†1985).
* 1920 - naixencia en Wadowice (Polonia) d'o Papa Chuan-Pavlo II.
* 1927 - naixencia en París (Isla de Francia) de l'escritor, periodista y novelista francés François Nourissier (†2011).
* 1947 - naixencia en Ḷḷuarca (Asturias) d'o futbolista asturiano Laureano Rubial (†2024).
* 1955 - naixencia en a isla de Lamma (Hong Kong) de l'actor de Hong Kong Chow Yun-fat.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1911 - muere en Viena (Imperio Austrohongaro, hue Austria) o compositor austriaco Gustav Mahler (n.1860).
* 1990 - muere en Malibu (California, Estaus Unius) l'actriz britanica Jill Ireland (n.1936).
* 1995 - muere en Beverly Hills) l'actriz estausunidense Elizabeth Montgomery (n.1933).
* 2007 - muere en Orsay (Essonne) o fisico francés Pierre-Gilles de Gennes, Premio Nobel de Fisica en 1991.
* 2021 – muere en Wilton (Connecticut) l'actor estausunidense Charles Grodin (n. 1935).

## Referencias
26 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1940 - en a Segunda Guerra Mundial, l'exercito britanico inicia la suya retirada d'o puerto francés de Dunkerque, en a dita *[[Operación Dynamo]]*.
* 1942 - prencipia la batalla de Bir Hakeim en Libia entre lo *[[Deutsches Afrika Korps]]* d'o cheneral alemán Erwin Rommel y a 1<sup>era</sup> Brigada d'a Francia Libre d'o francés Marie-Pierre Kœnig.

## Naixencias
### Aragón
* 1984 - naixencia en Zaragoza (Zaragoza) d'o futbolista aragonés Eneko Fernández de Garayalde.

### Atros países
#### Sieglo XV
* 1478 - naixencia en Florencia (Republica de Florencia) d'o papa d'a Ilesia Catolica Climent VII (†1534).

#### Sieglo XIX
* 1855 - naixencia en Padua (Reino lombardo-veneto, Imperio Austriaco) d'a poetesa, escritora y novelista italiana Vittoria Aganoor (†1910).
* 1881 - naixencia en Guaymas (Sonora) d'o politico mexicano Adolfo de la Huerta, qui estió President de Mexico (†1955).

#### Sieglo XX
* 1907 - naixencia en Winterset (Iowa) de l'actor estausunidense John Wayne (†1979).
* 1912 - naixencia en Fiume (Imperio Austrohongaro, hue Croacia) d'o politico hongaro János Kádár (†1989).
* 1913 - naixencia en Kenley (Surrey, Anglaterra) de l'actor britanico Peter Cushing (†1994).
* 1926 - naixencia en Alton (Illinois) d'o compositor y musico (trompeta, piano, organo) estausunidense de *[[jazz]]* Miles Davis (†1991).
* 1949 - naixencia en Winston-Salem (Carolina d'o Norte) de l'actriz estausunidense Pam Grier.
* 1964 - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'o cantaire, compositor, musico (guitarra, batería, harmonica, piano) y productor musical estausunidense de musica rock Lenny Kravitz.
* 1966 - naixencia en Londres (Anglaterra) de l'actriz britanica Helena Bonham Carter.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1818 - muere en Insterburg (Prusia Oriental, Reino de Prusia, hue Rusia) o militar ruso Mikhail Barclay de Tolly (n.1761).
* 1977 - muere en Madrit (Comunidat de Madrit, Espanya) l'actor espanyol Rafael López Somoza (n.1900).
* 1979 - muere en Solana Beach (California, Estaus Unius) l'actor irlandés George Brent (n.1899).
* 2002 - muere en Addis Abeba (Etiopia) l'atleta etiope Mamo Wolde (n.1932).
* 2008 - muere en Los Angeles (California) l'actor, director cinematografico y productor cinematografico estausunidense Sydney Pollack (n.1934).

## Referencias

## Vinclos externos
23 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
## Naixencias
### Aragón
* 1887 - naixencia en Belver de Cinca (Cinca Baixa) d'o periodista, escritor y novelista aragonés d'ideolochía anarquista Felipe Aláiz de Pablo (†1959).

### Atros países
* 1891 - naixencia en Växjö (Suecia) d'o escritor, novelista, poeta y dramaturgo sueco Pär Lagerkvist, Premio Nobel de Literatura (†1974).
* 1892 - naixencia en Bilbau d'o futbolista basco Rafael Moreno Aranzadi, conoixito con a embotada de Pichichi (†1922).
* 1991 - naixencia en Hannover d'a cantaire alemana Lena Meyer-Landrut.
* 1998 - naixencia en Longmont (Colorado, Estaus Unius) d'o chugador profesional estausunidense de basketbol Justinian Jessup.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1627 - muere en a ciudat de Cordoba (Andalucía) o escritor, poeta y dramaturgo andaluz Luis de Góngora y Argote (n.1561).
* 1894 - muere en Londres (Reino Uniu) o naturalista y etnologo britanico Brian Houghton Hodgson (n.1800 u 1801).
* 1908 - muere en París o escritor, dramaturgo, novelista y poeta francés François Coppée (n.1842).
* 1906 - muere en Oslo o escritor noruego Henrik Ibsen.
* 1923 - muere en Oslo o politico y churista noruego Otto Bahr Halvorsen.
* 1992 - muere en Nimes (Gardon, Occitania) o cantaire, compositor y musico archentino de musica folklorica Atahualpa Yupanqui (n.1908).
* 2011 - muere en Monachil (Andalucía) o ciclista catalán Xabier Tondo Volpini (n.1978).

## Referencias
16 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1974 - o politico y economista alemán Helmut Schmidt se converte en nuevo canceller d'Alemanya.
* 2007 - o politico francés Nicolas Sarkozy se converte en nuevo president d'a Republica Francesa.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1611 - naixencia en Como (Ducau de Milán, hue Lombardía, Italia) d'o Papa Inocencio XI (†1689).
* 1894 - naixencia en Barcelona (Barcelonés) d'o escritor y poeta catalán Joan Salvat-Papasseit (†1924).
* 1905 - naixencia en Grand Island (Nebraska) de l'actor estausunidense Henry Fonda (†1982).
* 1915 - naixencia en Viareggio (Reino d'Italia, hue Toscana, Italia) d'o director cinematografico y guionista italiano Mario Monicelli (†2010).
* 1953 - naixencia en Droichead Átha (Contae Lú, Irlanda) de l'actor y productor cinematografico estausunidense d'orichen irlandés Pierce Brosnan.
* 1957 - naixencia en Cape Elizabeth (Maine) de l'atleta estausunidense Joan Benoit.

## Defuncions
### Aragón
* 1965 - muere en Zaragoza (comarca de Zaragoza) l'avogau y periodista aragonés Ramón de Lacadena y Brualla (n.1895).

### Atros países
* 1830 - muere en París (Francia) o matematico y fisico francés Joseph Fourier.
* 1872 - muere en Madrit o duque d'Íxar Agustín de Silva y Bernuy Fernández de Híjar (n.1822).
* 1983 - muere en Manresa (Baches, Catalunya) l'atleta espanyol Enrique Villaplana (n.1914).
* 2010 - muere en Houston (Texas, Estaus Unius) o cantaire estausunidense Ronnie James Dio (n.1942).

## Referencias
10 de setiembre

## Escaicimientos
### Aragón
* 1542 - o rei Carlos I d'Aragón concede en as Corz Chenerals o rango d'universidat a l'Estudio d'Artes de Zaragoza, establindo-se asinas a Universidat de Zaragoza.

### Atros países
* 1721 - por o Tractau de Nystad (u Paz de Nystad) que remata a Gran Guerra d'o Norte, Suecia cede a l'Imperio Ruso as suyas provincias en o canto este d'a mar Baltica: Carelia, Ingria, Estonia, Livonia y Vyborg en a Finlandia meridional, recebindo en compensación 2 milions d'escudos. Antiparte, en Alemanya Suecia cede Bremen-Verden y la Pomerania occidental.
* 1974 - Portugal reconoix a independencia de Guinea Bissau.

## Naixencias
### Aragón
* 1988 - naixencia en Zaragoza (Comarca Central, Aragón) de l'albeitar y escritora aragonesa Lucía López Marco.

### Atros países
* 1167 - naixencia d'o emperador Alexo II Comneno de l'Imperio Bizantín (†1183).
* 1771 - naixencia en Fowlshiels (hue Selkirk, Selkirkshire, Escocia) d'o explorador escocés Mungo Park.
* 1915 - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor, director y productor cinematografico estausunidense Edmond O'Brien (†1985).
* 1960 - naixencia en Grayshott (Hampshire) de l'actor britanico Colin Firth.
* 1961 - naixencia en Ourense (Ourense, Galicia) d'o politico espanyol Alberto Núñez Feijóo.
* 1980 - naixencia en Biak (Irian Jaya, Indonesia) de l'halterofila indonesia Raema Lisa Rumbewas (†2024).

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 210 aC - muere en Shaqiu, Estau Qin (hue China) l'emperador de China Qin Shi Huang (n.259 aC).
* 1976 - muere en Los Angeles (California) o escritor, novelista y guionista cinematografico estausunidense Dalton Trumbo (n.1905).
* 1996 - muere en Los Angeles (California, Estaus Unius) l'actriz estausunidense Joanne Dru (n.1922).
* 2007 - muere en Rancho Mirage (California) l'actriz estausunidense Jane Wyman (n.1917).
* 2025 - muere asasinau en Orem Orem (Utah, Estaus Unius) l'activista politico, escritor y personalidat mediatica de dreitas estausunidense Charlie Kirk (n.1993).

## Referencias

## Vinclos externos
21 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1402 - matrimonio por poders en a seu de Sant Agueda (Catania, Sicilia) entre Blanca I, reina de Navarra y Martín I de Sicilia o Choven, rei de Sicilia, fillo y hereu de Martín I d'Aragón.
* 1674 - Chuan III Sobieski se converte en o nuevo rei d'a Republica d'as Dos Nacions (Polonia-Lituania).

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1471 - naixencia en Nuremberg (Sacro Imperio Romano Chermanico, hue Bavera, Alemanya) d'o pintor, gravador y matematico alemán Albrecht Dürer (†1528).
* 1527 - naixencia en Valladolit (Reino de Castiella) d'o rei d'Aragón Felipe I, rei d'Espanya como Felipe II.
* 1688 - naixencia en Londres (Reino d'Anglaterra) d'o poeta britanico Alexander Pope (†1744).
* 1917 - naixencia en New Westminster (Columbia Britanica) d'o actor canadiense Raymond Burr (†1993).
* 1959 - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense Nick Cassavetes.
* 1966 - naixencia en Boston (Massachusetts) de l'actriz y guionista estausunidense Lisa Edelstein.
* 2002 - naixencia en Sevilla (Andalucía, Espanya) de l'activista per a luita contra lo cáncer espanyola Elena Huelva (†2023).

## Defuncions
### Aragón
* 1814 - muere en Zaragoza o naturalista, churista, historiador, botanico, cheologo, zoologo, filologo y economista aragonés Ignacio Jordán Claudio de Asso y del Río, dito tamién Melchor d'Azagra (n.1742).
* 2005 - muere en Zaragoza (comarca de Zaragoza, provincia de Zaragoza) o politico y incheniero aragonés Pedro Santorromán Lacambra (n.1956).

### Atros países
* 1471 - muere asasinau en secreto en a garchola d'a Torre de Londres (Londres, Reino d'Anglaterra) o rei d'Anglaterra, sinyor d'Irlanda y duque d'Aquitania Henrique VI d'Anglaterra (n.1421).
* 1920 - muere en Tlaxcalantongo (Puebla) o militar y politico mexicano Venustiano Carranza.
* 1964 - muere en Göttingen (Baixa Saxonia, Alemanya Occidental, hue Alemanya) o fisico alemán d'orichen chudieu James Franck, Premio Nobel de Fisica en 1925 (n.1882).
* 2000
** - muere en Hatfield (Hertfordshire, Anglaterra) a escritora y novelista britanica Barbara Cartland (n.1901).
** - muere en Wotton Underwood (Buckinghamshire) l'actor britanico John Gielgud (n.1904).
* 2025 - muere en Madrit o director cinematografico y guionista espanyol Mariano Ozores (n.1926).

## Referencias
25 de mayo

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1521 - en o Sacro Imperio Romano Chermanico remata a Dieta de Worms.
* 1810 - en Buenos Aires remata a dita *[[Revolución de mayo]]*, con a destitución d'o virrei Baltasar Hidalgo de Cisneros.
* 2003 - o politico archentino Néstor Kirchner se converte en o nuevo president d'Archentina.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1802 - naixencia en Boston (Massachusetts) d'o escritor, filosofo y poeta estausunidense Ralph Waldo Emerson (†1882).
* 1846 - naixencia en Frashër (districto de Përmët, Albania) d'o poeta en albanés Naim Frashëri.
* 1865 - naixencia en Zonnemaire (Schouwen-Duiveland, Zelanda) d'o fisico neerlandés Pieter Zeeman, Premio Nobel de Fisica en 1902 (†1943).
* 1933 - naixencia en Princes Town (Trinidad y Tobago) d'o politico, avogau, sindicalista, economista y actor trinitense Basdeo Panday (†2024).
* 1963 - naixencia en Toronto (Ontario) de l'actor, guionista y productor cinematografico canadiense Mike Myers.
* 1971 - naixencia en Castelnovo di Sotto (provincia de Reggio Emilia, Emilia-Romanya, Italia) de l'atleta italiano Stefano Baldini.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1681 - muere en Madrit d'o escritor, dramaturgo y poeta castellano d'o Sieglo d'Oro Pedro Calderón de la Barca (n. 1600).
* 1786 - muere en o palacio de Queluz (Sintra, amán de Lisbona) o rei de Pero III de Portugal (n.1717).
* 1968 - muere en Garmisch-Partenkirchen (Bavera, Alemanya) o militar alemán Georg von Küchler (n.1881).
* 1974 - muere en Van Nuys (California, Estaus Unius) l'actor, productor, director cinematografico y guionista britanico Donald Crisp (n.1882).
* 1999 - muere en Heidelberg (Baden-Wurtemberg) l'actor alemán Horst Frank (n.1929).
* 2020 - muere en Minneapolis, Minnesota, EUA o Estausunidense George Floyd (n. 1973).

## Referencias
5 de setiembre

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 1830 - Ecuador se desepara d'a Gran Colombia.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1638 - naixencia en Saint-Germain-en-Laye (Francia) d'o rei de Francia y rei de Navarra Loís XIV de Francia y III de Navarra (†1715).
* 1990 - naixencia en Ciudad de La Rioja (La Rioja) d'o futbolista archentino Franco Zuculini.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1857 - muere en París (Segundo Imperio Francés) o filosofo y sociologo occitán Auguste Comte (n.1798).
* 1992 - muere en San Francisco (California) o escritor y novelista estausunidense de ciencia ficción Fritz Leiber (n.1910).
3 de setiembre

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
* 301 - calendata tradicional ta considerar que San Marino ye un estau independient.
* 1650 - en a batalla de Dunbar (Tercera Guerra Civil Anglesa), en Escocia, as tropas parlamentaristas d'Oliver Cromwell redotan a l'exercito escocés de Carlos II d'Anglaterra, mandadas por David Leslie.
* 1651 - en a batalla de Worcester (Tercera Guerra Civil Anglesa) as tropas parlamentaristas d'Oliver Cromwell redotan a l'exercito escocés de Carlos II d'Anglaterra, mandadas por David Leslie, rematando asinas a Guerra Civil Anglesa.
* 1730 - Carlos-Manuel III de Cerdenya-Piemont puya a lo trono y se converte en o nuevo duque de Saboya y rei de Cerdenya-Piemont.
* 1783 - o Reino Uniu reconoix a independencia d'os Estaus Unius.
* 1914 - o cardenal italiano Giacomo della Chiesa ye esleyiu Papa con o nombre de Benedet XV.
* 1939 - en a Segunda Guerra Mundial, Francia y o Reino Uniu declaran a guerra a lo Tercer Reich.
* 1971 - Qatar se converte en un estau independient.
* 1978 - o cardenal italiano Albino Luciani, patriarca d'o Patriarcato de Venecia, esleito Papa con o nombre de Chuan-Pavlo I.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 1940 - naixencia en Montevideo d'o periodista y escritor uruguayo Eduardo Galeano.
* 1947 - naixencia en Molde (Møre og Romsdal) d'o teologo y politico noruego Kjell Magne Bondevik, primer ministro de Noruega.
* 1953 - naixencia en Le Coteau (Loira, Francia) d'o director cinematografico y guionista francés Jean-Pierre Jeunet.
* 1965 - naixencia en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Charlie Sheen.
* 1977 - naixencia en Lithgow (Nueva Galas d'o Sud, Australia) d'o chugador de fútbol australiano Stephen Laybutt (†2024).
* 1986 - naixencia en San Diego (California) d'o snowboarder estausunidense Shaun White.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1669 - muere en Nachera (Comarca de Nachera, La Rioja, Reino de Castiella) o poeta riojano d'o Sieglo d'Oro Esteban Manuel de Villegas (n.1585).
* 1877 - muere en Saint-Germain-en-Laye (Isla de Francia) l'historiador y politico francés Adolphe Thiers.
* 1883 - muere en Bougival (Yvelines, Tercera Republica Francesa, hue Francia) de l'escritor, novelista y dramaturgo ruso Ivan Turgenev (n.1818).
* 1967 - muere en Santa Monica (California) l'actor estausunidense James Dunn (†1901).
* 1991 - muere en La Quinta (California, Estaus Unius) o director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense d'orichen siciliano Frank Capra (n.1897).

## Referencias

## Se veiga tamién
2 de setiembre

## Escaicimientos
### Aragón
* 1510 - rematan en Monzón as Corz Chenerals d'Aragón convocadas por Ferrando II d'Aragón.
* 1955 - decreto d'a Sagrata Congregación Consistorial *Cesaraugustanae et aliarum*, por o que os lugars de Arens de Ledón, Calaceit, Cretas y Ledón deixan de depender d'a Diocesi de Tortosa, pa adscribir-se a l'Archidiocesi de Zaragoza. O decreto s'aplicará en 1956.

### Atros países
* 1785 - abolición d'a servitut en Hongría y Transilvania.
* 1945 
** - con a rendición incondicional d'o Chapón a los Aliaus, remata a Segunda Guerra Mundial.
** - a colonia francesa de Vietnam proclama a suya independencia, estando o suyo primer president, como President d'a Republica Democratica de Vietnam, o politico Ho Chi Minh.

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* 905 - naixencia en Costantinoble d'o emperador de l'Imperio Bizantín Costantín VII (†959).
* 1929 - naixencia en Ogden (Utah) d'o director cinematografico estausunidense Hal Ashby (†1988).
* 1951 - naixencia en Burbank (California) d'o actor estausunidense Mark Harmon.
* 1962 - naixencia en Londres d'o politico y avogau britanico Keir Starmer.
* 1971 - naixencia en Coria (Cáceres) d'o futbolista extremenyo César Sánchez.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1483 - muere en Roma (Estaus Pontificios) o relichioso valenciano Ausiás Despuig, cardenal y arcebispe de Zaragoza (n.1423).
* 1929 - muere en Los Angeles (California, Estaus Unius) o director cinematografico alemán Paul Leni (n.1885).
* 1969 - muere en Hanoi (Vietnam d'o Norte) o politico vietnamita Ho Chi Minh, primer President d'a Republica Democratica de Vietnam (n.1890).
* 1973 - muere en Oxford (Anglaterra) o filologo y escritor britanico J.R.R. Tolkien (n.1892).

## Referencias