Monesterio de Nuestra Sinyora d'a Gloria de Casbas

O **monesterio de Nuestra Sinyora d'a Gloria de Casbas** ye un monesterio aragonés actualment desacralizau que se troba en o municipio de Casbas de Uesca, en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca. Se troba ubicau en territorio administrativament perteneixent (dende lo punto d'anvista d'a Ilesia Catolica) de l'arcipestrau de Semontano-Sobrarbe en a diocesi de Uesca y l'archidiocesi de Zaragoza, encara que en estar desacralizau realment en l'actualidat no bi ha garra pendencia elesiastica.

O monesterio se debantó a finals d'o sieglo XII (en 1173) en estilo romanico a iniciativa d'Oria de Pallars, la muller d'Arnau Mir de Pallars Chusán, conte de Pallars Chusán y Ribagorza, pendendo incialment d'a Orden de Cistels como monesterio femenín. Oria perteneixeba a lo linache de los Entenza y cuan morió su fillo lo conte Remón VI de Pallars Chusán se retiró con a suya nieta enta lo monesterio de Casbas, a on en l'anyo 1178 dictó lo suyo testamento.

Muit enviellau o conchunto mientres o sieglo XVI, o monesterio conserva la suya ilesia monastica, construyida mientres o sieglo XIII, tamién en estilo romanico.

Dica l'anyo 2004 en o monesterio encara residiba una comunidat de monchas, pero actualment o conchunto monastico ye propiedat d'a empresa *Monasterio de Casbas, S.L.* que en marzo de 2024 anunció plans ta debantar-ie un hotel con 42 habitacions.

Una d'as abadesas d'o monesterio de Nuestra Sinyora d'a Gloria de Casbas estió Ana Abarca de Bolea, autora de poesía en aragonés semontanés y que i morió arredol de 1685. En a suya honor dende l'anyo 2022 o monesterio aculle un *[[Centro d'Interpretación de l'Aragonés]]*,

O monesterio de Nuestra Sinyora d'a Gloria de Casbas fue declarau Molimento Nacional, figura legal hue substituyida por a de Bien d'Intrés Cultural.

## Historia
O monesterio de Nuestra Sinyora d'a Gloria de Casbas ye un monesterio femenín fundau o 15 de marzo de 1173 por iniciativa d'Oria de Pallars, la muller d'Arnau Mir de Pallars Chusán, conte de Pallars Chusán y Ribagorza, y contando tamién con o refirme d'Esteban de Sant Martín, qui en ixas envuentas yera lo bispe de Uesca, y que d'antes mas heba estau abat d'o monesterio de Poblet.

O patrimonio monastico creixió con succesivas donacions, destacando-ne as ilesias y las suyas rendas de Casbas, Labata y Torres d'Alcanadre, amás d'heredadas en Peralta d'Alcofeya y bellas atras localidaz. O rei Alifonso II li concedió tamién os dreitos de sinyoría temporal y con ixo la potestat ta nombrar os alcaldes d'os lugars que en pendeban: Casbas, Labata, Sieso, Biarche, Vaso, Bandaliés, Torres d'Alcanadre y Peralta d'Alcofeya.

En 1196 por a bula papal *Prudentibus virginibus* de Celestino III o monesterio quedó adscritó a la orden cisterciense de Sant Benedet (convertendo-se asinas en un monesterio dependient de l'abadía de Morimond), desvinclando-se asinas d'a diocesi de Uesca, en confirmando amás as suyas propiedaz. Bien luego, en 1208 se consagró la suya ilesia monastica.

O periodo de maximo esplendor correspon a los sieglos XVI y XVII, cuan se i facioron cuantas ampliacions y reformas, en destacando las feitas por l'abadesa Loisa de Laporta.

Tanimientres, con a desamortización de Mendizábal o monesterio perdió la mayor part d'as suyas propiedaz y con a Guerra Civil espanyola s'accentuó la destrucción d'o suyo patrimonio artistico y documental.

O 16 de noviembre de 1979 se declaró lo monesterio Molimento Nacional, y lo 16 de febrero de 2004 lo declaroron Bien d'Intrés Cultural. Tanimientres ixe mesmo anyo l'albandonó la comunidat de relichiosas y se vendió a una entidat privada, la *Fundación Progea*.

### Abadesas

## Descripción
### Ilesia monastica
A planta d'a ilesia ye de cruz latina con tres absides semicirculars, con crucero y la suya nau central se troba cubierta con voveda de canyón sobre imposta, con os suyos correspondients arcos torals. A cupula octogonal sobre lo crucero s'atribui a l'abadesa Jerónima de Azlor.

#### Frontera prencipal
En a frontera sud d'o templo se troba la suya dentrada, con un timpano con crismón y enmarcando lo vuedo d'a puerta, en arco de meyo punto y abocinau, once arquivoltas. As arquivoltas descansan sobre nueu pars de capitels lisos sin fust ni basa.

#### Claustro y sala capitular
A lo claustro se i dentra a traviés d'una puerta con arco ochival, estando cubierta la puerta por un atrio sustentau sobre columnas; lo conchunto ye en estilo gotico, construyiu mientres os sieglos XIV-XV.

En a suya sala capitular, tamién construyida en estilo gotico, se i conservan as lapidas sepulcrals en alabastro de dos d'as suyas abadesas, todas dos d'o sieglo XIV: Cheronima d'Azlor y Catarina de Loys.

O refitorio y la puerta de dentrada a lo primitivo palacio abacial son tamién goticos. Se i conserva tamién parte d'o sillerío d'o suyo coro, realizau en 1516 por o escultor Juan Bierto.

Muit enamplau mientres os sieglos XVII y XVIII, poseyeba tamién una muralla d'a cual en quedan vestichios a lo piet d'a suya torre de l'homenache, d'orichen medieval encara que esviellada en iste periodo en estilo barroco. Tamién a los suyos piez se i troba l'antiga garchola, vestichio d'os tiempos en que lo monesterio teneba lo poder temporal sobre bels lugars d'o suyo arredol.

### Interior
Mientres a Guerra Civil espanyola lo monesterio perdió una part important d'os suyos biens muebles, incluyindo-ie l'aixovar de biens liturchicos y una pieza en fusta de Nuestra Sinyora d'a Gloria en estilo romanico d'o sieglo XIII. Tanimientres, encara se i conservan dos cuadros d'o sieglo XVI en l'altar mayor, un d'éls en representando a sant Bernal de Claraval y l'atro, una representación de Nuestra Sinyora con o Nino.

D'atra man, en o Museu Nacional d'Arte de Catalunya, en Barcelona, se i conserva un retaulo adedicau a santa Ursola, d'alto u baixo l'anyo 1300, procedet d'iste monesterio.

## Protección legal
O 16 de noviembre de 1979 se declaró lo monesterio de Nuestra Sinyora d'a Gloria de Casbas como Molimento Nacional, y lo 16 de febrero de 2004 lo declaroron Bien d'Intrés Cultural, poseyendo asinas a protección legal atorgada a ixa calificación.

## Galería

Imachen:Monasterio de Casbas de Huesca.JPG|Frontera d'o monesterio.
Imachen:Casbas atrio y puerta gótica.jpg|Atrio y puerta en estilo gotico.
Imachen:Casbas. Claustro.jpg|O claustro.
Imachen:Racó del claustre del monestir de Casbas de Huesca.jpeg|Imachen d'o claustro en primerías d'o sieglo XX.
Imachen:Vista del interior del Monasterio.jpg|L'interior d'o recinto monastico.
Imachen:Cárcel del Monasterio de Casbas.jpg|L'antiga garchola monastica.
Imachen:Puerta y rincón d'o Monesterio de Casbas de Uesca.jpg|Anvista cheneral d'a frontera d'a ilesia.
Imachen:Casbas. Monasterio. Portada románica.jpg|Frontera d'a [ilesia monastica.
Imachen:Un home al portal del monestir de Casbas de Huesca.jpeg|Frontera d'a ilesia en una imachen de primerías d'o sieglo XX.
Imachen:Casbas, monasterio. Iglesia románica.jpg|Interior d'o templo, con a [Nau )arquitectura)|nau prencipal y lo suyo abside.
Imachen:Escudo de Ana Abarca de Bolea.jpg|Detalle de l'escudo de l'abadesa Ana Abarca de Bolea.
Imachen:Escudo de Angela Laporta.jpg|Detalle de l'escudo d'Anchela Laporta.
Imachen:Escudo de Jerónima de Azlor.jpg|Detalle de l'escudo de Cheronima d'Azlor.
Imachen:Lápida de Beatriz Cerdan de Escatron.jpg|Lapida de Beatriz Cerdán d'Escatrón.
Imachen:Lápida de Catalina de Loys1.jpg|Lapida de Catarina de Loys.


## Referencias

## Vinclos externos