open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea

Lo **Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea** (o ***Crónica de Morea***; en griego:***Το χρονικόν του Μορέως***) ye un extenso texto d'o sieglo XIII u XIV. N'existen 4 versions; la primera en francés medieval, la segunda en griego bizantín, la tercera en italiano y la cuarta en aragonés.

La *Cronica de Morea*, traducida a l'aragonés por encargo de Johan Ferrández d'Heredia, Mayestre de la Orden de lo Hespital, se tituló *Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea*. Orichinalment yera formata por mes de 9.000 renglons, narra los feitos relacionatos con la conquiesta de la Peninsula de lo Peloponiso (Grecia), peninsula que en la Edat Meya recibiba lo nombre de Morea, dende la Cuarta Cruzata (1204), cuan se constituyó lo Principato d'Acaya, dica lo 1292, y ixamplata dica lo 1377 en la traducción aragonesa. 

A versión aragonesa se conserva en un codice en a Biblioteca Nacional de Madrid, MS 10.131 y en 1885 Alfred Morel Fatio en publicó una edición pa a Société de l'Orient Latin con bellas errors, por eixemplo *fuytos* en cuenta de *fuydos* y *ytos* en cuenta de *idos*.

## Se veiga tamién
* Johan Ferrández d'Heredia.

## Bibliografía
*  La versión griega de la "Cronica de Morea".
*  La versión aragonesa de la "Cronica de Morea". https://archive.org/details/librodelosfecho00fatgoog
Sent Joan le Vièlh

**Sent Joan le Vièlh** (*Sent Joan le Vièlh* en occitán; *Saint-Jean* en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-9 y rechión d'Occitania.

A suya población ye de 8.362 habitants (1999) en una superficie de 5,94 km², con una densidat de población de 1.407,74 hab/km².

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial monezpal de Sant Joan lo Vièlh.
*  Información de Sant Joan lo Vièlh en a pachina web d'o *[[Institut Géographique National]]*.

## Referencias
Anyos 1230

Os **anyos 1230** ye o periodo de tiempo formau por os anyos entre l'anyo 1230 y l'anyo 1239, istos dos tamién incluyius.

## Escaicimientos
## Naixencias
## Muertes
Vlacos (desambigación)

**Vlacos** puet estar:
***[[Vlacos]]** etnonimo historico d'os pueblos de luenga neolatina rumana, arrumana, meglenorrumana u istrorrumana que bi ha en os Balcans.
***[[Vlacos transilvanos]]**, os vlacos que habitan en Transilvania.
Puègbonieu

**Puègbonieu** (*Puègbonieu* en occitán, *Pechbonnieu* en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu (en ye a suya capital) y rechión d'Occitania.

A suya población yera de 4.251 habitants en o 2013) en una superficie de 7,52 km², con una densidat de población de 565 hab/km².

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Galería d'imáchens

Pechbonnieu- Eglise - Clocher-mur.jpg|
Pechbonnieu- Monument aux Morts.jpg|
Marcén

**Marcén** ye un lugar aragonés d'o concello municipal d'a Lueza, situato en a comarca d'os Monegros y provincia de Uesca.

A suya población ye de 77 habitants (2012). Entre o lugar y Polinyino se troba a estación de Marcén-Polinyino, que fa parte d'a linia 200 d'Adif.

## Toponimia
Presenta terminación -én y indica a propiedat d'un *Marcio* de tiempos d'os romanos.

En a microtoponimia trobamos un mont dito *Mogache* u *Mobache*, (¿ de l'arabe *mogatti*, "amagar" ?), on bi ha un chacimiento arqueolochico andalusí dito *de las cías*.

Entre Marcén, Abaruela de Tubo, *barranco Grande*, val Fonguera y a canal d'o Flumen bi ha una zona con 5 *[[monts isla]]* dita *Los Torrollones*.

## Demografía

## Se veiga tamién

*Linia 200 d'Adif.
**Estación de Marcén-Polinyino.

## Vinclos externos
*  Articlo sobre Marcén en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*

## Referencias
Colon

O **colon** ye a parti final de l'aparato dichestivo en a mayoría de vertebratos; quita l'augua y as sals d'os residuos solidos antis de que sían eliminatos d'o cuerpo.

En os mamifers, o colon ye formato por cuatre seccions. O colon ascendent, o colon transversal, o colon descendent y o colon sigmoide. O colon que va dende o ciego dica la flexura esplenica (a unión entre o colon transversal y o descendent) tamién se diz "colon dreito". A resta se conoixe como "colon ezquierdo".

## Referencias
Rafael Andolz Canela

**Rafael Andolz Canela** (Chaca, 23 de setiembre de 1926 - Uesca, 9 d'octubre de 1998), ye un lexicografo, escritor y etnologo aragonés. Estió miembro d'o *[[Instituto Aragonés de Antropología]]*, d'o *[[Instituto de Estudios Altoaragoneses]]*, y fundador d'o *[[Consello d'a Fabla Aragonesa]]*.

Mosén de profesión, ye autor de una ventena de libros, d'entre os que destaca o *Diccionario Aragonés: aragonés-castellano, castellano-aragonés* (1977), que atamas d'o suyo títol ye un glosario de palabras que se fan servir en tot o territorio aragonés y no necesariament palabras en aragonés u no necesariament d'on que se charra u se charró l'aragonés. Abundan as palabras tipicament catalanas d'as comarcas orientals de Aragón, amás, no trascritas a ortografía catalana, anque siñala en toz os casos o lugar de do bi son.

D'os articlos cal destacar *Refranes, dichos, frases hechas y expresiones en aragonés y en catalán de Aragón* (1987), *De pilmadores, curanderos y sanadores: metodología para su estudio* (1994) u *Cómo fazié o mío dizionario aragonés* (1998).

## Obras
Entre os suyos libros cal destacar:

* 1977: *[[Diccionario Aragonés: aragonés-castellano, castellano-aragonés]]*.
* 1982: *El bandido Cucaracha y Puchamán de Lobarre*. Librería General, Zaragoza.
* 1985: *Mosen Bruno Fierro, cura de Saravillo*.
* 1987: *De pilmadores, curanderos y sanadores en el Alto Aragón*.
* 1988: *La aventura del contrabando en Aragón*.
* 1988: *El Humor altoaragonés*.
* 1991: *El nacer en Aragón: mitos y costumbres*.
* 1993: *El casamiento en Aragón: mitos y costumbres*.
* 1995: *La muerte en Aragón*.
* 1998: *Fermín Arrudi: el gigante aragonés de Sallent de Gállego*.
* 1998: *Así somos, así fuimos: la pequeña historia del Alto Aragón*.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Articlo sobre Rafael Andolz en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*.
Premià de Mar

**Premià de Mar** (*Premià de Mar* en catalán y oficialment, *Premiá de Mar* en castellano) ye un municipio catalán situau en a comarca d'o Maresme y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 27.545 habitants (2008) en una superficie d'1,96 km², con una densidat de población de 14.053,57 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Premià de Mar se troba situada a 8 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 20 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya, y d'11&nbsp;km de Mataró, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Premià de Mar.
*  Patrimonio historico i artistico de Premià de Mar.
*  Información de Premià de Mar en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Premià de Mar en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Centenera (Guadalachara)

**Centenera** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 120 habitants (2008), en una superficie de 17,52 km² y una densidat de población de 6,85 hab/km².

Comprende o despoblato de Centenera de Suso.
Partido Riojano

O **Partido Riojano** ye un partiu politico d'ideolochía centrista y rechionalista riojano, establiu en 1982 con o nombre de **Partido Riojano Progresista** por bels militants de l'antiga *[[Unión de Centro Democrático]]*, y que cambió o suyo nombre ta l'actual en o suyo III Congreso (1990).

Tien presencia en o Parlamento de La Rioja y en cuantos concellos municipals riojanos, incluyindo-ie Logronyo, a capital riojana, y 7 alcaldes esleitos en as eleccions de 2007. En 2001 feba parte d'a coalición de gubierno en La Rioja, con José Ignacio Pérez Sáez (d'o Partido Socialista Obrero Español).

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial d'o Partido Riojano.
Unión de Centro Democrático

**Unión de Centro Democrático** (**UCD**) estió una coalición electoral espanyola establida o 3 de mayo de 1977 que se convertió en partiu politico o 4 d'agosto de 1977, d'ideolochía centrista, y que desapareixió en 1982. O suyo establidor y lider mas conoixiu estió Adolfo Suárez González, y s'establió como un partiu continador d'a obra de gubierno d'Adolfo Suárez en o post-franquismo, uniu a partius politicos de cuantas ideolochías, dende socialdemocratas dica liberals u democristians.

Luego d'a suya disolución, os suyos militants mas de ezquierda dentroron en o *[[Partido Socialista Obrero Español]]*, y os suyos militants mas de dreitas dentroron en o nuevo *[[Partido Popular]]*, encara que beluns continoron con o nuevo partiu de Suárez, o *[[Centro Democrático y Social]]*.

## Fundación d'o partiu
Os partius politicos establidors d'a UCD estioron:
* Partido Demócrata Cristiano (PDC) de Fernando Álvarez de Miranda.
* Partido Popular (PPCD) de Pío Cabanillas.
* Partido Socialdemócrata Independiente (PSI) de Gonzalo Casado.
* Partido Social Liberal Andaluz (PSLA) de Manuel Clavero.
* Partido Socialdemócrata de Francisco Fernández Ordóñez.
* Partido Progresista Liberal (PPL) de Juan García Madariaga.
* Federación de Partidos Demócratas y Liberales (FPDL) de Joaquín Garrigues Walker.
* Partido Liberal d'Enrique Larroque.
* Federación Social Demócrata (FSD) de José Ramón Lasuén Sancho.
* Partido Gallego Independiente (PGI) de José Luis Meilán.
* Unión Canaria (UC) de Lorenzo Olarte.
* Unión Social Demócrata Española (USDE) de Eurico de la Peña.
* Unión Demócrata de Murcia (UDM) de Antonio Pérez Crespo.
* Acción Regional Extremeña (AREX) de Enrique Sánchez de León.
* Partido Demócrata Popular (PDP) de Ignacio Camuñas.
* Partido Social Demócrata Foral.
José Ramón Lasuén Sancho

**José Ramón Lasuén Sancho** (Alcanyiz, Baixo Aragón, provincia de Teruel, 20 de noviembre de 1932 - Zaragoza, Comarca Central, provincia de Zaragoza, 11 de chinero de 2023) estió un economista y politico aragonés, qui en 1977 estió uno d'os establidors d'a coalición electoral *[[Unión de Centro Democrático]]* con o suyo partiu, a *[[Federación Social Demócrata]]*, que fundó dimpués de fundar o *[[Partido Social-Demócrata de Aragón]]*. Tamién estió president d'a Comisión aragonesa que negoció o trespaso de competencias dende o Estato enta la Deputación Cheneral d'Aragón en 1978.

En setiembre de 1978 albandonó UCD y dende 1982 colaboró con *[[Alianza Popular]]*, encara que en 1987, dimpués de tensas descusions con Abel Matutes, albandonó ixe partiu y dentró en o *[[Centro Democrático y Social]]* d'Adolfo Suárez.

## Referencias
Sant Vicenç de Montalt

**Sant Vicenç de Montalt** (*Sant Vicenç de Montalt* en catalán y oficialment, *San Vicente de Montalt* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Maresme y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 5.434 habitants (2008), en una superficie de 8,00 km² con una densidat de población de 679,25 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sant Vicenç de Montalt se troba situata a 43 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con os termins de Sant Andreu de Llavaneres, Dosrius, Arenys de Munt, Arenys de Mar y Caldes d'Estrac, amás de con a mar Mediterrania.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Sant Vicenç de Montalt.
* Información de Sant Vicenç de Montalt en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información de Sant Vicenç de Montalt en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
* Patrimonio historico y artistico de Sant Vicenç de Montalt.
Mezquitiella

**Mezquitiella** (en castellano *La Mezquitilla*) ye un despoblato aragonés, situato en l'actual termin municipal de Canyizar de l'Olivar, en a comarca d'as Cuencas Meneras y provincia de Teruel.

Se troba en un exclau d'o municipio de Canyizar de l'Olivar, rodiato por os municipios d'Aliaga, La Zoma, Cabra y Palomar.
Vilassar de Dalt

**Vilassar de Dalt** (*Vilassar de Dalt* en catalán y oficialment, *Vilasar de Dalt* en castellano) ye un municipio catalán que se troba situato en a provincia de Barcelona y comarca d'o Maresme.

A suya población ye de 9.128 habitants (2022) en una superficie de 8,92 km², con una densidat de población de 1.023,32 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Vilassar de Dalt se troba situata a 135 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 25 km, alto u baixo, d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pechina web oficial municipal de Vilassar de Dalt.
*  Elementos d'intrés historico y artistico de Vilassar de Dalt.
*  Información de Vilassar de Dalt en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Vilassar de Dalt en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
*  Edificios catalogatos de Vilassar de Dalt en a pachina web d'o Departamento de Cultura d'a Cheneralidat de Catalunya.
Azkarate (Araitz)

:*Iste articlo ye sobre un lugar navarro en a comarca d'o Norte d'Aralar; ta atros usos, se veiga *'Azkarate (desambigación)**''.

**Azkarate''' ye un lugar d'o municipio d'Araitz en a comarca Navarra d'o Norte d'Aralar. Seguntes o censo de l'1 de chinero de 2008 a suya población yera de 99 habitants.

## Demografía y población
El Brull

**El Brull** (*El Brull* en catalán y oficialment, *Brull* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 246 habitants (2008), en una superficie de 41,00 km² con una densidat de población de 6 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'El Brull se troba situata a 246 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 55 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Sant Jaume de Viladrover, La Castanya y L'Estanyol.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Martín d'el Brull, una ilesia adedicada a Sant Martín de Tours que conserva restos d'o sieglo XI en estilo romanico (una nau y un abside).

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal d'El Brull.
* Información d'El Brull en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información d'El Brull en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Catania

**Catania** (pronunciato  en italiano) ye una comuna siciliana en a provincia italiana de Catania (en ye a suya capital) y rechión de Sicilia, que feba parte de l'antigo reino de Sicilia.

A suya población ye de 296.303 habitants (2009) en una superficie de 180,88 km², con una densidat de población de 1.639 hab/km².

Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.

## Cheografía
A localidat de Catania ye situata a 7 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de San Giovanni Galermo.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Seu de Santa Agueda de Catania, una seu catolica en estilos normando y barroco adedicada a santa Agueda. En ella se i celebró lo 21 de mayo de 1402 lo matrimonio por poders entre Blanca I, reina de Navarra y Martín I de Sicilia o Choven, rei de Sicilia, fillo y hereu de Martín I d'Aragón.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Catania.
Vlaquia (desambigación)

**Vlaquia** puet estar:
***[[Vlaquia]]** rechión historica de Rumanía entre os Carpatos y o Danubio.
****[[Muntenia|Vlaquia la Gran]]** part de Vlaquia a l'este d'o río Olt, l'actual Muntenia.
****[[Vlaquia la Chica]]** part de Vlaquia a l'ueste d'o río Olt, l'actual Oltenia.
***[[Vlaquia la Gran]]** estato formato por os vlacos en Tesalia en a Edat Meya.
Saturno (mitolochía)

:*Iste articlo ye sobre o dios d'a mitolochía romana dito *'Saturno**; ta atros usos, se veiga **Saturno**''.



**Saturno*' (*Saturnus* en [[latín]]) ye uno d'os prencipals [[dios]]es d'a [[mitolochía romana]], o dios de l'[[agricultura]] y d'as [[collita]]s, encara que a diosa d'as [[collita]]s yera a suya muller, [[Ops]] (equivalent d'a [[Rea]] griega). En o proceso d'identificación de l'antiga mitolochía romana con a [[mitolochía griega]], s'identificó con [[Cronos]]. Puet estar que sía uno d'os mas antigos dioses d'o [[panteón romano]].

As suyas fiestas, as *Saturnalia'', se celebraban dende o 17 dica o 21 d'aviento (dimpués dende o 17 dica o 24 d'aviento); en ixas fiestas os esclavos se convertiban en os amos, y istos en os suyos esclavos, como una forma de cambiar l'orden social consolidato ta fer mayor a suya consolidación.

A planeta Saturno ye nombrau en a suya honor.

## Se veiga tamién
* Saturnalia.

## Vinclos externos
Alpens

**Alpens** ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Lluçanès y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 303 habitants (2010), en una superficie de 13,80 km² con una densidat de población de 21,96 hab/km².

## Toponimia
Lo toponimo *Alpens* ha estau interpretau como a partir de lo latín *ILLOS PENNOS* ("las penyas").

## Cheografía
A localidat d'Alpens se troba situata a 855 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 35 km d'a ciudat de Vic, a capital d'a suya comarca, y de 105&nbsp;km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal d'Alpens.
* Información d'Alpens en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información d'Alpens en a pachina web d'a Deputación Provincial de Barcelona.
* Información d'Alpens en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
* Alojamiento, Ocio, Arte, Servicios, Entidades, Tiendas, Guía en Alpens
Balenyà

**Balenyà** ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 3.702 habitants (2010), en una superficie de 17,40 km² con una densidat de población de 212,76 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Balenyà se troba situata a 587 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar d'Els Hostalets de Balenyà.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Balenyà.
* Información de Balenyà en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información de Balenyà en a pachina web d'a Deputación Provincial de Barcelona*.
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08017 Información de Balenyà] en a pachina web d'o *Institut d'Estadística de Catalunya''.
* Alojamiento, Ocio, Arte, Servicios, Entidades, Tiendas, Guía en Balenyà
Napoleon Sarony

**Napoleon Sarony**, naixito de Québec (Canadá) en 1821 y muerto en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 9 de noviembre de 1896, estió un fotografo y litografo estausunidense d'orichen quebequés, destacato por estar un retratista muit prolifico que prenió imáchens d'as prencipals personalidaz d'o momento.

## Galería d'imáchens


Imachen:Oscar Wilde - Sarony. LCCN98519697.jpg|O escritor irlandés Oscar Wilde.
Imachen:Sarah Bernhardt-Sarony.jpeg|L'actriz francesa Sarah Bernhardt.
Imachen:Sarah Bernhardt as Cleopatra 1891.jpeg|Sarah Bernhardt fendo de Cleopatra, 1891.
Imachen:Nikola Tesla.jpg|Nikola Tesla.
Imachen:Frederic Auguste Bartholdi.jpg|O escultor francés Frédéric Auguste Bartholdi.
Imachen:Margaret Anglin by Sarony.jpg|L'actriz Margaret Anglin.
Imachen:Joseph Jefferson as Ripvanwinkle by Napoleon SArony (1821-1896).jpg|L'actor Joseph Jefferson fendo o papel de *[[Rip Van Winkle]]*.
Imachen:Mary Anderson as Parthenia by Napoleon Sarony 1883.jpg|L'actriz Mary Anderson fendo un papel.


## Vinclos externos

## Referencias
Feudalismo

Se conoix con o nombre de **feudalismo** a un periodo d'a Historia d'Europa mientres a Edat Meya, dende o sieglo IX dica o sieglo XV. O periodo prene o suyo nombre d'o feudo (*feudum* en latín) u territorio concedito por un sinyor feudal a os suyos vasallos, que por contra li tornaban a protección que iste lis prestaba en forma d'aduya economica u militar, a mas de reconoixer a suya sobiranía. Istos vasallos s'escalonaban en a suya hierarquía, dica plegar en la base d'ixa piramide social, formata por chents chusmesas a una situación de servitut, que cediban parte d'o producto d'o suyo treballo a o suyo sinyor.

## Vinclos externos
Republica de Weimar

A **Republica de Weimar** ye o nombre con que se conoix en a historia a o rechimen politico que teneba Alemanya mientres o Periodo d'entreguerras, dende que remató a Primera Guerra Mundial en 1918 con a cayita de l'Imperio Alemán dica plegar a dictadura d'Adolf Hitler en 1933, cuan iste establió o dito *[[Tercer Reich]]*.

Se conoix a iste rechimen con o nombre d'a ciudat de Weimar en estar en ista ciudat a on se reunió dimpués d'a redota de l'Imperio Alemán en a Primera Guerra Mundial l'Asamblea Nacional de Weimar, ta elaborar una nueva Constitución ta Alemanya, a dita *[[Constitución de Weimar]]*, aprebata o 31 de chulio de 1919.

A Republica de Weimar estió o primer rechimen democratico d'a historia d'Alemanya, encara que mientres a suya existencia bi habió muitas tensions y luitas politicas. Cuan plegó a o poder Adolf Hitler, no abolió legalment a vichencia d'a Constitución, encara que s'apreboron mesuras que *[[de facto]]* facioron desapareixer a democracia en o país, establindo una dictadura, que se conoix con o nombre de *[[Tercer Reich]]*. Legalment, a Constitución de Weimar no s'abolió dica rematar a Segunda Guerra Mundial.

## Vinclos externos
*  Archivo d'as leis d'a Republica de Weimar.
*  Base de datos electorals d'a Republica de Weimar.
Sant Ginèst

**Sant Ginèst** (*Sant Ginèst* en occitán, *Saint-Geniès-Bellevue* en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.

A suya población ye de 1.781 habitants (1999) en una superficie de 3,78 km², con una densidat de población de 471,16 hab/km².

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de Sant Genèst.
*  Información de Sant Genèst en a pachina web d'o *[[Institut Géographique National]]*.

## Referencias
Río Jubera

O **río Jubera** ye un río de La Rioja, o prencipal afluent d'o río Leza, en a dita val de Jubera, que fa parte d'a cuenca hidrolochica d'o río Ebro. Tien o suyo naixedero en o mont Atalaya (Sistema Iberico, en a comarca de Tierra de Cameros) y desaugua en o río Leza luego d'un recorrito d'una longaria de 25 km.
Districto de Los Sarrasins

O **districto de Los Sarrasins** (en occitán *arrondiment dels Sarrasins*, en francés *arrondissement de Castelsarrasin*) ye un districto d'o departamento francés de Tarn y Garona (en francés *Tarn-et-Garonne*), en a rechión d'Occitania.

A suya población ye de 68.656 habitants en una superficie de 1.602 km², con una densidat de población de 42,86 hab/km².

A capital d'o districto ye a subprefectura de Los Sarrasins (en francés *Castelsarrasin*), y en fan parte 7 cantons y 103 comunas.

## Lista de cantons de Los Sarrasins
* Cantón de Bèumont de Lomanha
* Cantón de Garona-Lomanha-Brulhés
* Cantón de Moissac
* Cantón d'o País de Sèrras Sud-Carcin
* Cantón de Los Sarrasins
* Cantón de Montuèg
* Cantón de Valença d'Agen
Rumanos

Os **rumanos** (en rumano *români*) habitan en Rumanía u son orichinarios d'este estau, ideyato en o contexto d'o nacionalismo d'o sieglo XIX, independient de tot dende 1880 y examplato en a primera Guerra Mundial. Enantes i heba diferents comunidaz vlacas concentratas en l'actual territorio rumano y zonas buegants y ixemenatas por os Balcans. Charran un lenguache neolatín (dacorrumano), común con moldavos de Besarabia y atros territorios exsovieticos, os vlacos d'o norte de Serbia y os vlacos d'a ribera danubiana de Bulgaria.

Dende o punto de vista de bels vlacos que bi ha en atros países balcanicos (vlacos de Serbia, Bulgaria, etcetera... identificatos con os estaus en os que son incluitos), os rumanos son os vlacos que viven en Rumanía.

## Historia
En a segunda metat d'o sieglo XVIII y principios d'o sieglo XIX en os dos principatos se produciba o desarrollo d'os oficios, o intercambio de mercaderías, o creiximiento d'as ciudaz, y l'aparición d'atra clase social, a burguesía, que dexichiba un puesto de mando d'alcuerdo con o peso politico. Una ideya aglutinant d'esta burguesía yera o nacionalismo, a defensa d'a identidat nacional, a ideya que os tres principatos vlacos heban d'emercher como una nación y estau unico. En l'afirmación d'o nacionalismo tenioron paper a escuela ardeleana y o intelectual Inochentie Micu, que demostroron con argumentos historicos, cheograficos, filosoficos y filolochicos a unidat d'orichen, luenga y civilización latina de toz os vlacos d'o norte, que diciban ya "rumanos", y a continuidat ininterrumpita d'a suya existencia sobre o territorio nacional. O documento mes representativo en este sentito ye *suplex Libellus Valachorum* (1791). Paralelament en os tres principatos vlacos se desembolicó un funda corrient politica representativa d'os principios d'a revolución francesa (1789) y d'as realidaz autoctonas. Si o griego y a cultura griega heba substituyiu a lo eslau en as ilesias y cancillerías entre o sieglo XVI y XVII, en o sieglo XIX remató triunfando l'idioma rumano.

## Referencias
Norman Robert Foster

:*Iste articlo ye sobre un arquitecto britanico; ta atros usos, se veiga *'Norman Foster (desambigación)**''.


**Norman Robert Foster** (u **Norman Foster*'), naixito de [[Manchester]] ([[Gran Manchester]], [[Anglaterra]]) l'[[1 de chunio]] de [[1935]], ye un [[arquitecto]] [[Reino Uniu|britanico]], uno d'os prencipals representants de l'[[Arquitectura high-tech]] en l'actualidat, con importants premios por a suya carrera profesional, como o [[Premio d'Arquitectura Contemporania Mies van der Rohe]] en [[1990]], o [[Premio Pritzker]] en [[1999]], o [[Praemium Imperiale]] en [[2002]] u o [[Premio Prencipe d'Asturias d'as Artes]] en [[2009]], dica plegar a mas de 300 premios internacionals.

== Vinclos externos ==

*  [http://www.fosterandpartners.com/ Achenzia d'arquitectos de Norman Foster].
*  [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A1087256 Biografía de Norman Foster].
*  [http://archive.is/20121225103612/archiguide.free.fr/AR/foster.htm Norman Foster en *Archi-guide''].





## Referencias
Pyotr Zakharov-Chechenets

**Pyotr Zakharov-Chechenets**, naixito de Chechenia (Imperio Ruso) en 1816 y muerto en 1846, estió un pintor ruso d'orichen chechén (mientres o sieglo XIX estió o solo pintor profesional d'orichen chechén, amás d'estar o primer pintor conoixito d'ixe nacionalidat).

Pyotr Zakharov-Chechenets yera naixito en puesto y calendata desconoixitos. En 1819, mientres a Guerra d'o Caucaso, soldatos rusos troboron en una aldeya chechena un nin de 3 anyadas, alto u baixo, chunto a o cuerpo sin vida de qui se suposa yera a suya mai. Aleksey Petrovich Yermolov, qui yera o comandant en cabo de l'Exercito ruso en ista guerra, ordenó a os suyos medicos que fesen tot o posible ta salvar a suya vida, y o nin sobrevivió, convertindo-se luego en o pintor Pyotr Zakharov-Chechenets, dimpués de ser educato por un cosaco, qui li dió o suyo patronimo, amás de prener o chentilicio d'o suyo pueblo. Cuan teneba 7 anyadas, l'adoptó o cheneral ruso Pyotr Yermolov, primo d'o militar que l'eba salvato.

Zakharov-Chechenets quiso estudiar Arte en a Academia Imperial d'Artes de Sant Petersburgo cuan teneba 10 anyadas, encara que li refusoron a suya dentrada cuan o president deixo que encara yera muit nin, y li conselló prener un profesor particular. Cuan teneba 17 anyadas dentró en a Acedemia, y en 1835 yera graduado en Arte, y se li recomanó viachar a Italia, encara que Zakharov-Chechenets enfermó de tuberculosi; antiparte, o mesmo zar Nicolau I borró o suyo nombre d'a lista de becatos, decindo que as becas de l'Academia no yeran pas ta miembros de minorías etnicas. Sindembargo, pronto se convertió en o pintor de moda de l'alta sociedat de Sant Petersburgo, incluyindo-ie a propia familia imperial.

Dimpués de muitos problemas por a oposición d'os pais d'a suya novia, casó con ista o 14 de chinero de 1846, encara que a suya muller morió por tuberculosi o 13 de chunio y quedó viduo, ta morir o mesmo anyo.

## Galería d'imáchens

Image:ZaharovP PtDetPErmolovaGTG.jpg|Os fillos de Pyotr Yermolov, 1839
Image:ZakharovPZ PtTGranovskogoGTG.jpg|Retrato d'o historiador Timofey Granovsky, 1845
Imachen:Zakharov-Yermolov.jpg|Retrato d'Aleksey Petrovich Yermolov, 1842


## Vinclos externos
Oltens

Os **oltens** (en rumano *olteni*) son os habitants d'Oltenia (Rumanía). Son cristianos ortodoxos y charran rumano.

Oltenia ye una rechión de Rumanía de entre as mes pobres, menos industrializatas y atrasatas y os suyos habitants tienen fama de rudos. En Rumanía fan chistes con oltens a l'igual que en Francia con belgas, en Espanya con lepers u en Uesca con chent d'Almudévar.

## Modo de vida tradicional
En a ribera d'o Danubio y as planas d'Oltenia o modo de vida tradicional ye l'agricultura. En o cabalto d'os Carpatos bi ha un pastoreyo transhumant.

## Luenga
A parla oltena perteneix a lo dacorrumano meridional y se diferencia d'atras parlas dacorrumanas en que conserva o pasato perfecto simple, que en atros países vlacos s'ha perdito y ye substituyiu por un uso amplo d'o pasato perfecto compuesto (como en francés, y representando un caso inverso a lo que ha esdeveniu en gallego u asturiano).

## Historia
Un diploma de 1247 d'o rei d'Hongría Bela IV testimonia a presencia d'un voivot d'os vlacos d'Oltenia y part d'o Banato dito Seneslau, a qui o mesmo rei Bela IV reconoixeba cierta independencia, sin que estase exento de pagar tributo.

En o sieglo XIII os hongaros prenen o control de Vlaquia pa protecher-sen d'os tartaros-mongols. O voivot Basarab, dimpués de vencer a lo rei d'Hongría en 1330 creya un estato ortodoxo independient con metropolitano en Argeş en 1359. En a Edat Meya Oltenia yera conoixita como *Valachia Minor* ("Vlaquia la Chica"), en oposición a Muntenia, que yera *Valachia Maior* ("Vlaquia la Gran"

Os otomans invadioron Vlaquia en 1395. Se creya una cruzata cristiana con hongaros y franceses que ye derrotata en Nikipol en 1396, y dende ixe inte o voivot de Vlaquia ha de pagar un tributo a los otomans. Vlaquia quedará como un estato tampón entre o reino d'Hongría y l'Imperio Otomán. Os hongaros fracasoron debant os otomans en 1444 en Varna y en 1448 en Kosovo.

En 1459 o voivot Vlad Ţepeş se niega a pagar tributo a los otomans y Vlaquia encomienza a resistir a invasión otomana primer con o refirme d'Hongría. En 1462 os otomans derrotan a Vlad Ţepeş e posan a lo suyo chirmán de voivot. En 1476 os hongaros posan a Vlad Ţepeş como voivot pero ye derrotato por os otomans, que dominarán Vlaquia dica o sieglo XVIII.

Baixo o rechimen otomán os principatos de Vlaquia y Moldavia no son ocupatos pero cosiran o nombramiento de voivoz. En 1593 ye nombrato voivot Miguel o Bravo, que se converte en prencipe de Transilvania en 1599 y voivot de Moldavia en 1600. Por primera vegata os tres prencipatos son unitos baixo una mesma autoridat nativa, pero ye derrotato en 1601.

En 1718 por o tractau de Passarowitz os austriacos s'apoderan d'o Banato y Oltenia. En o tractau de Belgrado de 1739 Oltenia se reintegra en Vlaquia.

## Referencias
Merindat d'Olit

A **Merindat d'Olit** ye una merindat de l'antigo reino de Navarra situada en o centro-sud d'o reino, con capital en a ciudat d'Olit.

Os diferents municipios, concellos u lugars con atra categoría administrativa que bi ha en a historica merindat d'Olit son:
Vrudfuèlh

**Vrudfuèlh** (*Vrudfuèlh* en occitán, *Verfeil* en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.

A suya población ye de 2.504 habitants (1999) en una superficie de 41,23 km², con una densidat de población de 60,73 hab/km².

## Demografía

Fuent: *[http://cassini.ehess.fr/ Cassini]*

## Administración
### Alcaldes


Verfeil (Haute-Garonne) - La mairie.jpg|
Verfeil (Haute-Garonne) - Le château.jpg|
Verfeil (Haute-Garonne) - La porte Vaureze.jpg|
Verfeil (Haute-Garonne) - L’église Saint-Blaise.jpg|
Verfeil (Haute-Garonne) - église Saint-Sernin-des-Rais- vue aérienne.jpg|
Verfeil (Haute-Garonne) - Monument aux morts.jpg|


## Vinclos externos
*  Oficina de Turismo de Vrudfuèlh.
Roger Moore

:*Iste articlo ye sobre un actor britanico: ta atros usos, se veiga *'Roger Moore (desambigación)**''.

**Roger George Moore*', naixiu de [[Londres]] ([[Anglaterra]], [[Reino Uniu]]) o [[14 d'octubre]] de [[1927]] y muerto en [[Crans-Montana]] ([[Valais]], [[Suiza]]) o [[23 de mayo]] de [[2017]], yera un [[actor]] y [[productor cinematografico]] [[Reino Uniu|britanico]] con una luenga carrera cinematografica, conoixiu en estar qui interpretó o papel de *James Bond* dende [[1973]] dica [[1985]] y en estar qui interpretó a *Simon Templar* en a [[serie de televisión]] de *The Saint* dende [[1962]] dica [[1969]].

== Filmografía ==
* [[1945]]: *Perfect Strangers*.
* [[1945]]: *Caesar and Cleopatra*.
* [[1946]]: *Gaiety George*.
* [[1946]]: *Piccadilly Incident*.
* [[1949]]: *Paper Orchid*.
* [[1949]]: *Trottie True*.
* [[1950]]: *Honeymoon Deferred*.
* [[1951]]: *One Wild Oat*.
* [[1954]]: *The Last Time I Saw Paris*.
* [[1955]]: *Interrupted Melody*.
* [[1955]]: *The King's Thief*.
* [[1956]]: *Diane*.
* [[1959]]: *The Miracle*.
* [[1961]]: *The Sins of Rachel Cade*.
* [[1961]]: *Gold of the Seven Saints*.
* [[1962]]: *Romulus and the Sabines*.
* [[1962]]: *No Man's Land*.
* [[1968]]: *Vendetta for the Saint*.
* [[1968]]: *The Saint and the Fiction Makers*.
* [[1969]]: *Crossplot*.
* [[1970]]: *The Man Who Haunted Himself*.
* [[1973]]: *Live and Let Die*.
* [[1974]]: *Gold*.
* [[1974]]: *The Man with the Golden Gun*.
* [[1975]]: *That Lucky Touch*.
* [[1976]]: *London Conspiracy*.
* [[1976]]: *Sherlock Holmes in New York*.
* [[1976]]: *Gli esecutori*.
* [[1976]]: *Shout at the Devil*.
* [[1977]]: *The Spy Who Loved Me*.
* [[1978]]: *The Wild Geese*.
* [[1979]]: *Escape to Athena*.
* [[1979]]: *Moonraker*.
* [[1980]]: *North Sea Hijack*.
* [[1980]]: *The Sea Wolves*.
* [[1980]]: *Sunday Lovers*.
* [[1981]]: *The Cannonball Run*.
* [[1981]]: *For Your Eyes Only*.
* [[1983]]: *Octopussy*.
* [[1983]]: *Curse of the Pink Panther*.
* [[1984]]: *The Naked Face*.
* [[1985]]: *A View to a Kill*.
* [[1987]]: *The Magic Snowman* (voz).
* [[1990]]: *Fire, Ice and Dynamite*.
* [[1990]]: *Bullseye!*.
* [[1992]]: *Bed and Breakfast*.
* [[1994]]: *The Man Who Wouldn't Die*.
* [[1996]]: *The Quest*.
* [[1997]]: *The Saint*.
* [[1997]]: *Spice World*.
* [[2001]]: *The Enemy*.
* [[2002]]: *Na Svoji Vesni*.
* [[2003]]: *Boat Trip*.
* [[2005]]: *Charles Lindbergh: The True Story* (documental, narrador).
* [[2005]]: *Here Comes Peter Cottontail: The Movie* (voz).
* [[2008]]: *Agent Crush'' (voz).

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Roger Moore.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial de Roger Moore.
*  Roger Moore en Internet Movie Database.
Parlamento Europeu

O **Parlamento Europeu** ye o parlamento propio d'a Unión Europea, esleito dreitament por os ciudadans europeus dende 1979 en as ditas *[[Eleccions a o Parlamento Europeu]]*, estando asinas a unica institución supranacional d'o mundo que ye esleita en unas eleccions. O mandato d'os deputatos ye de 5 anyadas, y representan, alto u baixo, a 490 millons de personas, estando asinas o segundo electorato democratico mas gran d'o mundo, dimpués d'a India.

O parlamento ye formato actualment por 736 deputatos, esleitos por cadagún d'os países que fan parte d'a Unión, ye unicameral y comparte o poder lechislativo en a Unión Europea con o Consello d'a Unión Europea. A suya seu oficial se troba en a ciudat francesa d'Estrasburgo, en Alsacia, en a muga con Alemanya. En estar esleitos, os deputatos s'agrupan no pas seguntes o suyo orichen nacional, sino seguntes as suyas afinidaz politicas.

## Vinclos externos

*                       Pachina web oficial d'o Parlamento Europeu.

## Referencias
Calvados (desambigación)

**Calvados** puet estar:

* **[[Calvados]]**, un departamento francés d'a rechión de Baixa Normandía.
* **[[Calvados (alcol)]]**, una bebida alcolica feita por destilación d'a sidra en ixe departamento y en atros lugars de Normandía.
Dagmar Lassander

**Dagmar Lassander** (naixita como *Dagmar Regine Hader* o 16 de chunio de 1943 de Praga) ye una actriz alemana.

Filla d'una chermano-chilena y un francés, principió a treballar como disenyadora de vestuario en a Opera Alemana de Berlín. Dimpués de recebir clases d'interpretación con Claus Holm obtenió lo suyo primer papel con Will Tremper en l'anyo 1966 en una chicota cinta.

A polita actriz lugo, dende 1969, principió a ser conoixita en o cine internacional mas que mas actuando en produccions italianas. Asinas en os anyos setanta y ueitanta treballó en un gran numero de cintas eroticas, policiacas y de terror. En a producción italiana *[[Piedone l'africano]]*, actuó chunto con Bud Spencer. Mas recientment tamién actuó en 1994 en a serie de televisión alemana *Alles Glück dieser Erde*.

## Filmografía (selección)

## Vinclos externos
*  Dagmar Lassander en Internet Movie Database.
*  Filmografía con fotos.
Río Saona

A **Saona** (*Saône* en francés) ye un río francés afluent d'o río Roine (en ye o suyo prencipal afluent). O suyo naixedero se troba en a localidat de Vioménil (Vosgos, Lorena), en os monts Faucilles, a una altaria de 392 metros sobre o livel d'a mar.

A longaria d'o curso d'a Saona ye de 480 km dende o suyo naixedero dica cayer en o Río Roine en León d'el Roine, a 158 metros d'altaria, dimpués de desauguar una cuenca hidrografica d'una superficie de 29,950 km², con un cabal meyano de 473 m³/s chusto en de León d'el Roine.

O suyo afluent prencipal ye o río Doubs.

## Toponimia
A palabra Saona se troba en o "*[[Libro d'el Trasoro]]*":
Monesterio de Santa María de Vilabertran

O **monesterio de Santa María de Vilabertran** ye un monesterio catalán que se troba situato en o termin municipal de Vilabertran, en a comarca de l'Alto Empordán y provincia de Chirona.

Ye un edificio d'estilo romanico, construyito dende o sieglo XI y protechito legalment dende 1930 con a suya declaración como *[[Molimento Historico-Artistico]]*, equivalent a l'actual *[[Bien d'Intrés Cultural]]*.

## Vinclos externos
James Mason

:*Iste articlo tracta sobre *'James Mason**, un **actor britanico**; ta l'actor estausunidense d'o mesmo nombre, se veiga **James Mason (actor estausunidense)**; ta atras personas con o mesmo nombre, se veiga **James Mason (desambigación)**''.


**James Neville Mason*', naixiu d'[[Huddersfield]] ([[Yorkshire de l'Ueste]], [[Anglaterra]]) o [[15 de mayo]] de [[1909]] y muerto en [[Lausana]] ([[Cantón de Vaud]], [[Suiza]]) o [[27 de chulio]] de [[1984]], estió un [[actor]] [[Reino Uniu|britanico]].

D'entre la suya filmografía como actor, pueden mencionar-se bellas d'as suyas interpretacions en [[cinta]]s como *The Secret of Stamboul* ([[1936]], [[Andrew Marton]], *The High Command* ([[1937]], [[Thorold Dickinson]]), *Hatter's Castle* ([[1942]], [[Lance Comfort]]), *Candlelight in Algeria* ([[1944]], [[George King]]), *The Wicked Lady* ([[1945]], [[Leslie Arliss]]), *The Desert Fox: The Story of Rommel* ([[1951]], [[Henry Hathaway]]), *The Prisoner of Zenda* ([[1952]], [[Richard Thorpe]]), *The Desert Rats* ([[1953]], [[Robert Wise]]), *William Shakespeare's Julius Caesar* ([[1953]], [[Joseph L. Mankiewicz]]), *20,000 Leagues Under the Sea* ([[1954]], [[Richard Fleischer]]), *North by Northwest* ([[1959]], [[Alfred Hitchcock]]), *The Fall of the Roman Empire* ([[1964]], [[Anthony Mann]]), *The Blue Max* ([[1966]], [[John Guillermin]]), *Spring and Port Wine* ([[1970]], [[Peter Hammond]]), *The Mackintosh Man* ([[1973]], [[John Huston]]), *Cross of Iron* ([[1977]], [[Sam Peckinpah]]), *The Passage* ([[1979]], [[J. Lee Thompson]]), u *The Verdict* ([[1982]], [[Sidney Lumet]]).

== Premios ==
En [[1954]], James Mason fue nominau a l'[[Oscar a o Millor Actor]] por o suyo papel en a inta *A Star Is Born'', de George Cukor.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por James Mason.

## Vinclos externos

*  James Mason en Internet Movie Database.
Dan O'Herlihy

**Daniel O'Herlihy** (**Dan O'Herlihy**), naixiu de Loch Garman (Condau de Loch Garman, Irlanda) l'1 de mayo de 1919 y muerto en Malibu (California, Estaus Unius) o 17 de febrero de 2005, estió un actor irlandés.

## Premios
En 1954, Dan O'Herlihy fue nominuo a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta *[[Robinson Crusoe (cinta de 1954)|Robinson Crusoe]]*, de Luis Buñuel.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Dan O'Herlihy.

## Vinclos externos
*  Dan O'Herlihy en Internet Movie Database.
James Dean

**James Byron Dean** (conoixiu con o suyo nombre artistico de **James Dean**), naixiu de Marion (Indiana) l'8 de febrero de 1931 y muerto en Cholame (California) o 30 de setiembre de 1955, estió un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende 1951 dica la suya muerte, con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica.

Atamas de que nomás treballase que cuatre u cinco anyadas en o cine (con nomás que 7 cintas en a suya filmografía), a suya muerte prematura dimpués d'a-saber-los exitos incrementó la suya leyenda, fendo-lo convertir-se en un simbolo.

## Filmografía

## Premios
James Dean fue nominau en 1955 a o Premio Oscar a o Millor Actor por a suya interpretación en a cinta *[[East of Eden (cinta)|East of Eden]]*, d'Elia Kazan, y tamién recibió una segunda nominación en 1956 por o suyo papel en *[[Giant]]*, una cinta dirichida por George Stevens.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por James Dean.

## Vinclos externos

*  James Dean en Internet Movie Database.
Calldetenes

**Calldetenes** ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 2.426 habitants (2011), en una superficie de 5,80 km² con una densidat de población de 418,3 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Calldetenes se troba situata a 489 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Sant Martí de Riudeperes.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Calldetenes.
* Información de Calldetenes en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información de Calldetenes en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya'.
Kim Novak

**Kim Novak**, naixida de Chicago (Illinois) o 13 de febrero de 1933, ye una actriz estausunidense d'orichen checo, con una luenga carrera cinematografica, encara que dende finals d'os anyos 1980 y principios d'os anyos 1990 albandonó cuasi de raso o Cine. Treballó con directors como Alfred Hitchcock u Billy Wilder, y compartió cintas con Judy Holliday, Jack Lemmon, William Holden, Rita Hayworth, Frank Sinatra, James Stewart, Walter Matthau, Dean Martin, Fred Astaire, Ernest Borgnine, Tony Curtis, Rock Hudson u Elizabeth Taylor, fendo a sobén papels de *[[femme fatale]]*.

## Filmografía
*1954: *[[The French Line]]* (no acreditada).
*1954: *[[Pushover (cinta)|Pushover]]*.
*1954: *[[Phffft!]]*.
*1955: *[[Son of Sinbad]]* (no acreditada).
*1955: *5 Against the House*.
*1955: *[[Picnic (cinta)|Picnic]]*.
*1955: *[[The Man with the Golden Arm]]*.
*1956: *[[The Eddy Duchin Story]]*.
*1957: *[[Jeanne Eagels (cinta)|Jeanne Eagels]]*.
*1957: *[[Pal Joey (cinta)|Pal Joey]]*.
*1958: *[[Vertigo (cinta de 1958)|Vertigo]]*.
*1958: *[[Bell, Book and Candle (cinta)|Bell, Book and Candle]]*.
*1959: *[[Middle of the Night]]*.
*1960: *[[Strangers When We Meet (cinta)|Strangers When We Meet]]*.
*1960: *[[Pepe (cinta)|Pepe]]* (cameo).
*1962: *[[The Notorious Landlady]]*.
*1962: *[[Boys' Night Out (cinta)|Boys' Night Out]]*.
*1963: *Showman* (documental).
*1964: *[[Of Human Bondage (cinta de 1964)|Of Human Bondage]]*.
*1964: *[[Kiss Me, Stupid]]*.
*1965: *[[The Amorous Adventures of Moll Flanders]]*.
*1968: *[[The Legend of Lylah Clare]]*.
*1969: *[[The Great Bank Robbery]]*.
*1973: *[[Tales That Witness Madness]]*.
*1973: *The Third Girl from the Left*.
*1975: *[[Satan's Triangle]]*.
*1977: *[[The White Buffalo]]*.
*1979: *[[Schöner Gigolo, armer Gigolo]]*.
*1980: *[[The Mirror Crack'd]]*.
*1983: *[[Malibu (cinta)|Malibu]]*.
*1985: *[[Alfred Hitchcock Presents]]* (serie de televisión, artista convidada; 1985)
*1986-87: *[[Falcon Crest]]* (14 episodios).
*1987: *I Have Been Very Pleased* (curtometrache).
*1990: *[[The Children]]*.
*1991: *[[Liebestraum (cinta)|Liebestraum]]*.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Kim Novak.

## Vinclos externos

*  Kim Novak en Internet Movie Database.
*  Kim Novak en Turner Classic Movies.
Washington

**Washington** puet estar:

* A **capital d'os Estaus Unius**, Washington, DC.
* Un **estau d'os Estaus Unius**, Washington (estau).
* George Washington, primer **president d'os Estaus Unius**.
* Denzel Washington, un **actor**.
Lamarckismo

O **lamarckismo** u **teoría trasformista de Lamarck** estió a primera teoría cientifica d'a evolución, y a diferencia d'atras ideyas d'a evolución que no yeran que especulacions filosoficas, o lamarckismo aportó pruebas y documentó a evolución en bels linaches biolochicos como por eixemplo os moluscos y proposó un mecanismo que dimpués s'ha visto que ye erronio.

En 1809 Lamarck publicó a suya obra mes famosa, *[[Filosofía zoolochica]]*, en a que esposa as suyas ideyas sobre l'orichen d'os sers vivos y a evolución d'as especies. Esta teoría se puet resumir en os puntos siguients:
* Toz os sers vivos amaneixen d'a naturaleza. Os mes primitivos s'orichinan por cheneración espontania, y a partir d'ellos, por evolución, amaneixen os mes complexos.
* A maxima complexidat s'alcanza en os mamifers.
* En toz os sers vivos existe un empentón interno por o que toz tienden por instinto enta una complexidat mayor.
* Totas as especies existents son esforzando-sen contino pa adaptarse millor a las condicions d'o meyo a on viven.

Como resultato d'este esfuerzo tota especie va desembolicando progresivament os organos que fa servir, de traza que l'uso contino y frecuent enforteix china-china un organo y lo desembolica. D'a mesma traza, l'ausencia perén d'uso d'un organo lo afebleix tot fendo menors as suyas facultaz y tiende a fer-lo desapareixer.

As modificacions que se producen en un individuo por l'uso u desuso d'un organo se trasmiten a los descendients.

L'eixemplo mes famoso de Lamarck estió a prebatina d'explicar como a chirafa heba desarrollato un cuello largo.
Os antipasaus d'as chirafas estioron animals chicos, con cuellos mes curtos, y no se podeban alimentar que de chicoz matollos. Pero belunas prebaban d'alimentar-se d'as fuellas d'as brancas mes alteras. A causa d'este contino estiramiento, os cuellos se facioron cada vegata mes luengos. Os descendients naixioron con o cuello mes luengo y o exercicio y l'afan d'estirar-se fació que encara lo alargasen mes. Os descendients heredoron cuellos encara mes luengos. O contino esfuerzo por plegar en as fuellas d'os arbols ha orichinato chirafas con cuello luengo.

Huei no s'admete que os caracters adquiestos por un organismo en vida se trasmitan a la descendencia. No s'heredan que ixos caracters con una información contenita en os chens.

## Referencias
Galve de Sorbe

**Galve de Sorbe** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 143 habitants (2008), en una superficie de 49,36 km².
Estremera

**Estremera** ye un municipio d'a Comunidat de Madrit con una estensión de 79,1 km² y una población de 1.516 habitants.

## Mugas
O suyo termin muga con Belinchón, Fuentidueña de Tajo, Brea de Tajo, Maquilón y Algarga.
Fuentidueña de Tajo

:*Iste articlo ye sobre un municipio castellano en a comunidat autonoma de Madrit; ta atros usos, se veiga *'Fuentidueña (desambigación)**''.


**Fuentidueña de Tajo''' ye un municipio d'a Comunidat de Madrit con una estensión de 60,6 km² y una población de 2.001 habitants (2008).

## Mugas
O suyo termin muga con Belinchón, (Cuenca) Estremera, Valdaracete, Villarejo de Salvanés y Villamanrique de Tajo (Madrit) y con Santa Cruz de la Zarza (Toledo)