open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
De iure

***De iure*** ye una locución latina que significa *de dreito*, ye decir, con reconeiximiento churidico, legalment. S'oposa a *[[de facto]],* que significa *de feito*.

Una situación *de iure* ye a que ye reconoixida por a legalidat vichent u por l'autoridat competent en virtut d'una lei, reglamento u acto formal. L'exprisión s'utiliza a sobén ta describir una oposición entre a situación *de iure* que no siempre corresponde a la situación real.

## Eixemplos
* Os Altos d'o Golan *de iure* son territorio sirián, *de facto* son gubernaus por Israel.

## Referencias
De facto

***De facto*** ye una exprisión latina que quiere decir *de feito* u *practicament*, y fa referencia a situacions que no son incluyidas en una lei pero que se dan de feito, fendo omisión de cualsiquier contracto, lei, u situación legal. Ista exprisión se contraposa a *[[de iure]]*, ye decir, de dreito.

Se puet parlar d'as parellas de feito, u d'a cohabitación, *de facto*, que fa referencia a las parellas no reguladas por a lei, u por un contracto matrimonial. Cuan se parla de normas u stándards *de facto* se fa referencia a documentos u ferramientas que son seguidas por a industria como si hesen estau aprebadas por organismos oficials, pero que en realidat no l'han estau.

Un gubierno *de facto* ye aquel que ha preso o poder dimpués d'un golpe d'estau, u por ocupar un vueito de poder.

Tamién se parla de población *de facto* cuan se fa referencia a os habitants, incluyius os transeunts, que no son inscritos en o censo d'un lugar, ciudat, provincia, *etcetera*. D'atra man a población *de iure* ye formada por as personas inscritas en o censo, u d'a nacionalidat d'a que se parla.

## Referencias
De visu

***De visu*** ye una locución latina que significa literalment *con os propios uellos*, *visto dreitament*.

S'usa ista exprisión cuan se quiere remarcar que como s'afirma se debe a la visión dreita d'o descayimiento. A vegadas s'emplega ta indicar a trobada entre dos u mas personas.

Se fa servir tamién por un regular en medicina, fendo referencia a alteracions u malautías que pueden estar percibidas a simple vista.

## Referencias
Serinus serinus

O **gafarrón** (***Serinus serinus*** (Linnaeus, 1766)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Fringillidae que se reproduz en o sud y centro d'Europa y lo norte d'Africa. As poblacions d'a costa sud y atlantica son en gran parti residents, pero as aus d'o norte migran mas a lo sud d'Europa d'hibierno.

A suya birolla son sobretot simients y, en a epoca de reproducción, insectos.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Acrocephalus scirpaceus

O **carrasclís común** u simplament **carrasclís** ( (Hermann, 1804)) ye una especie d'au d'a orden d'os *[[Passeriformes]]* y familia *[[Acrocephalidae]]* que se reproduz en tota Europa. Ye migratoria, hibernando en Africa subsahariana.

Ye insectivora, manimenos mincha atras birollas chicotas, incluyius os lulos
 
## Referencias

## Vinclos externos
Passer montanus

O **gurrión catalán** (***Passer montanus*** (Linnaeus, 1758)) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Passeridae que se reproduz en a mayor parti d'a redolada templada d'Eurasia y lo sud-este asiatico y s'ha introduciu en atros puestos, incluyius os Estaus Unius.

S'alimenta sobretot de simients, pero tamién consume invertebraus, especialment mientres a epoca de cría.

Mide entre 12,5 y 14&nbsp;cm de luengo, con una envergadura d'uns 21&nbsp;cm y un peso de 24 g.

Una danza tradicional chaponesa, o Suzume Odori, desarrollada en Sendai, ye inspirada per o vuelo d'ista au.

## Subspecies
**P. m. montanus*.
**P. m. transcaucasicus*.
**P. m. dilutus*.
**P. m. tibetanus*.
**P. m. saturatus*.
**P. m. malaccensis*.
**P. m. hepaticus*.

## Referencias

## Vinclos externos
Thaumetopoea pityocampa

A **tenya** u **procesionaria** ( (Denis y Schiffermüller, 1775)), tamién dita **cucos d'os pins**, ye una especie d'insecto d'a orden d'os Lepidoptera y familia Notodontidae que ye notable per o comportamiento d'as suyas tenyas, que pasan l'hibierno en niedos en forma de pochas en o cobalto d'os pins, y que abanzan a traviés d'a selva en columnas de punta ta coda, protechidas d'os depredadors per os suyos pelos severament irritants.

Istos pelos urticants provocan reaccions nocivas y, en cualques casos, alerchias en humans y atros mamifers.

A especie ye orichinaria d'a redolada sud d'a Mediterrania, o norte d'Africa, Orient Meyo y lo sud d'Europa. S'ha estau extendendo enta lo norte, con l'aduya d'o cambio climatico dende lo decenio de 1990, y ha plegau dica Bretanya, as selvas a lo norte de París y mesmo Estrasburgo en o norte de Francia.

## Galería d'imáchens

 Imachen:Chenilles_processionnaires_(12).JPG|Tenyas de *Thaumetopoea pityocampa* en "procesión".
 Imachen:Thaumetopoea_pityocampa_nest_-_france_(1).JPG|Niedos.
 Imachen:Traumatocampa_pityocampa01.jpg| Fase adulta.

 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Regulus ignicapilla

O **reipetit celluto** u **clavelet rayau** ( (Temminck, 1820)) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Regulidae que se reproduz en a mayor parti d'a Europa templada y lo nord-ueste d'Africa, y ye parcialment migratoria, con aus d'Europa central que pasan l'hibierno a lo sud y lo ueste d'a suya aria de reproducción.

Mide 9&nbsp;cm de luengo con una envergadura de 13 a 16&nbsp;cm y pesa de 4 a 7 gramos. Os sexos son muit semellants, antiparti d'a color d'a cresta, encara que la fembra tien un plumache un poquet mas amortau y, en promeyo, una mica mas chicota.

Ye una au insectivora.

## Subspecies
**R. i. ignicapilla*
**R. i. balearicus*
 
## Referencias

## Vinclos externos
Curruca communis

A **papafiga de matical**, **carraca barcera** u **rezarzalero** ( (Latham, 1787)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Sylviidae que se reproduz en tota Europa y en gran parti d'as redoladas templadas d'o ueste d'Asia. Ista au ye fuertement migratoria y pasa l'hibierno en Africa tropical, Arabia y Pakistán.

Ye insectivora, encara que tamién mincha lulos y atras fruitas tovas.

## Subspecies
**C. c. communis* (Latham, 1787).
**C. c. volgensis* (Domaniewski, 1915).
**C. c. icterops* (Ménétries, 1832).
**C. c. rubicola* (Stresemann, 1928).
 
## Referencias

## Vinclos externos
Spinus spinus

O **lucano** (***Spinus spinus*** (Linnaeus, 1758)) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Fringillidae que ye muit comuna en tota Europa y Eurosiberia. Se troba en redoladas boscosas, tanto de coniferas como mixtas, an s'alimenta de simients.

Mide entre 11 y 12,5 centimetros de luengo con una envergadura que oscila entre os 20 y os 23 centimetros. Pesa entre 10 y 18 gramos.

## Referencias

## Vinclos externos
Remiz pendulinus

O **peduquero** (***Remiz pendulinus*** (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Remizidae que mide entre 10 y 11,5&nbsp;cm de luengo con un pico finament punchigudo y una coda relativament larga. O suyo tozuelo ye de color grisa clara con una *mascareta* negra a traviés d'o uello. Os sexos son muit semellants en apariencia, manimenos o masclo tien una mascareta mas ampla y una esquena mas royisca.

Lo suyo niedo ye una gran estructura colgant en forma de pocha, d'arredol de 25&nbsp;cm d'altaria y 17&nbsp;cm de diametro. Ye feito de fibras vechetals, hierba, pelo y lana con un tubo de dentrada en un lateral. Toz dos sexos contribuyen a la suya construcción que prene arredol de 20 días.

Per un regular mincha insectos y arainas, pero tamién mincha simients.

## Subspecies
**R. p. pendulinus* (Linnaeus, 1758)
**R. p. menzbieri* (Zarudny, 1913)
**R. p. caspius* (Peltzam, 1870)
**R. p. jaxarticus* (Severtzov, 1873)
 
## Referencias

## Vinclos externos
Linaria cannabina

O **paxarel** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Fringillidae que se reproduz en Europa, o Palearctico occidental y lo norte d'Africa. S'alimenta en o solero y en a parti baixa d'os matullos, y la suya birolla consiste sobretot en simients.

## Subspecies
**L. c. autochthona* (Clancey, 1946).
**L. c. cannabina* (Linnaeus, 1758).
**L. c. bella* (Brehm, CL, 1845).
**L. c. mediterranea* (Tschusi, 1903).
**L. c. guentheri* (Wolters, 1953).
**L. c. meadewaldoi* (Hartert, 1901).
**L. c. harterti* (Bannerman, 1913).

## Referencias

## Vinclos externos
Delichon urbicum

O **codalbet** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Hirundinidae que se reproduz en Europa, o norte d'Africa y en tot o Palearctico; y hibiernos en Africa subsahariana y Asia tropical. S'alimenta d'insectos que captura en vuelo y migra a climas an abundan os insectos voladors. Tien o suyo tozuelo y as partis superiors azuls, a codeta blanca y las partis inferiors de color blanca pura, y se troba tanto en campo ubierto como amán de viviendas humanas.

Mide 13&nbsp;cm de luengo, con una envergadura de 26 a 29&nbsp;cm y un peso promeyo de 18,3 g.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Gallinula chloropus

A **polleta d'augua** ( (Linnaeus, 1758)) ye una au d'a orden d'os *[[Gruiformes]]* y familia *[[Rallidae]]* que se reproduz en ambients paulencos, lacos con muita vechetación y mesmo en parques urbans. As poblacions en arias an as auguas se conchelan, como l'este d'Europa, migran a climas mas templaus. En China, as poblacions de polleta d'augua residen en gran medida a lo sud d'o río Yangtze, mientres que as poblacions d'o norte migran d'hibierno.

Puede variar de 30 a 38&nbsp;cm de luengo y 50 a 62&nbsp;cm d'amplo en as alas. A masa corporal d'ista especie puede oscilar entre 192 y 500 g. Ista especie mincha una gran variedat de material vechetal y chicotas creaturas acuaticas.

## Subspecies
**G. c. chloropus* (Linnaeus, 1758)
**G. c. orientalis* (Horsfield, 1821)
**G. c. meridionalis* (C. L. Brehm, 1831)
**G. c. pyrrhorrhoa* (A. Newton, 1861)
**G. c. guami* (Hartert, 1917)
 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Streptopelia turtur

A **tordoleta** u **tordola** ( (Linnaeus, 1758)), tamién dita **ruleta**, ye una especie d'au d'a orden d'os Columbiformes y familia Columbidae que lo suyo rango cubre la mayor parti d'Europa y l'Orient Meyo y incluye Turquía y lo norte d'Africa, encara que ye rara en o norte d'Escandinavia y Rusia. Pasa l'hibierno a lo sud d'o Sahara. Se conoixe tamién como **tortorilla**.

Mide 26–28&nbsp;cm de luengo, 47–53&nbsp;cm d'envergadura y pesa 100–156 g.

Puede reconoixer-se per a suya color parda y la taca de rayas blancas y negras en o costau d'o cuello.

As poblacions son en rapida baxada en tota Europa.

A tordoleta yera sagrada pa Deméter. En a mitolochía romana, a tordoleta yera un d'os emblemas de Fides, a diosa d'a confianza y la buena fe.

## Subspecies
**S. t. turtur* (Linnaeus, 1758)
**S. t. arenicola* (Hartert, 1894)
**S. t. hoggara* (Geyr von Schweppenburg, 1916) 
**S. t. rufescens* (Brehm, CL, 1845)
 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Caprimulgus europaeus

A **gallineta ciega grisa** u **papamoscas** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'au d'a orden d'os Caprimulgiformes y familia Caprimulgidae que se reproduz en a mayor parti d'Europa y lo Palearctico dica Mongolia y lo nord-ueste de China. Totas as poblacions son migratorias y pasan d'hibierno en l'Africa subsahariana.

S'alimenta de nueiz d'una gran variedat d'insectos voladors, que captura en vuelo. Caza de vista, retallando la silueta d'a suya presa contra lo ciel nocturno. A vista nocturna d'as gallinetas ciegas grisas ye prebablement equivalent a la d'os bobons.

Mientres o día descansa en o solero, a ormino en un puesto parcialment de paquiza, u se posa immobil a lo luengo d'una rama ubierta u una percha baixa semellant.

Mide de 24,5 a 28&nbsp;cm de luengo, con una envergadura de 52 a 59&nbsp;cm. Lo masclo pesa de 51 a 101 g y la fembra de 67 a 95 g.

## Subspecies
**C. e. europaeus* (Linnaeus, 1758).
**C. e. meridionalis* (Hartert, 1896).
**C. e. sarudnyi* (Hartert, 1912).
**C. e. unwini* (Hume, 1871).
**C. e. plumipes* (Przewalski, 1876).
**C. e. dementievi* (Stegmann, 1949).
 
## Referencias

## Vinclos externos
Radio BIP

**Radio BIP** ye una emisora de radio libre de Besançon (Francia), que emite dende a frecuencia 96.9 de Frecuencia Modulata en Franco Condau. Estió ilegalment en funcionamiento dende 1977 dica 1978, y oficialment reprenió o 3 de chunio de 1981.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial
Sheikh Mujibur Rahman

**Sheikh Mujibur Rahman** (শেখ মুজিবুর রহমান, en idioma bengalín), a ormino abreviau como **Sheikh Mujib** u **Mujib** y comunament conoixiu como **Bangabandhu**, naixiu lo 17 de marzo de 1920 de Tungipara, (Raj Britanico hue Bangladesh) y muerto en Dhaka (Bangladesh) o 15 d'agosto de 1975. Estió un estadista y politico que fue lo primer president de Bangladesh y considerau como pai fundador d'o país; dimpués tamién estió primer ministro dica lo suyo asasinato en agosto de 1975.

## Vinclos externos
Le Marin

**Le Marin** (en criollo martiniqués *Maren* u *Mawen*) ye una ciudat francesa d'o departamento d'ultramar y rechión de Martinica, en a mar Caribe.

## Vinclos externos
Sushi

O **sushi** (en chaponés  寿司 u すし) ye un plato chaponés de roz en vinagre, per un regular con bella mica de zucre y sal, acompanyau d'una variedat d'ingredients, como per eixemplo peixes (a ormino crudos), y verduras. Os estilos de sushi y la suya presentación vareyan amplament, manimenos l'ingredient clau ye lo *roz de sushi*, tamién conoixiu como *shari* u *sumeshi*.

Se creye que l'inventor d'o sushi moderno ye Hanaya Yohei, qui arredol de 1824 inventó lo *nigiri-sushi*, a mena de sushi mas conoixiu hue lo día en o cual os peixes se colocan sobre roz con vinagre prensau a man.

A ormino lo sushi se sirve con *gari* (chinchebre marciu), wasabi y unto de soya.

## Galería d'imáchens

 Imachen:Makizushi2.jpg| Makisushi.
 Imachen:8hosomak8.jpg| Kappamaki.
 Imachen:Kaiten-zushi_005.jpg|Tekkamaki.
 Imachen:Nigiri_Sushi_(25966163204).jpg|Nigirizushi.
 Imachen:California_Sushi_mit_Kaviar_(26545022496).jpg|Uramakisushi u California roll.
 Imachen:Kantofu_Inarizushi.jpg|Inarisushi.


## Referencias
Eutrema japonicum

O **wasabi** ( (Koidz)) ye una planta d'a orden d'os *[[Brassicales]]* y familia *[[Brassicaceae]]* que lo suyo tallo ye emplegau como apanyo en a cocina chaponesa.

O wasabi ye dificil de cautivar, lo que le fa muit caro. Dau l'alto coste, un substituto común ye un succedanio feito d'a mestura d*'[[Armoracia rusticana]]*, senabe y colorete alimentario verde. Asinas, difuera de Chapón, ye mica frecuent trobar wasabi verdadero fueras d'en comercios especializaus y restaurants d'alta gama.

## Referencias

## Vinclos externos
Dornbirn

**Dornbirn** (en alamanico *Doarobiro*) ye una ciudat d'o estau federal de Vorarlberg en Austria. Con una población de 50.360 habitants ye a ciudat mas poblada de Vorarlberg y la decima ciudat mas gran d'Austria. Se tracta d'un important centro comercial.

## Puestos d'intrés
*Museu de Rolls-Royce.
*Museu inatura.
*Ilesia de Sant Martín.
*Rotes Haus (1639).

## Referencias
Feldkirch (Vorarlberg)

**Feldkirch** (en alamanico *Fealdkirch*) ye una ciudat d'o estau federal de Vorarlberg en Austria.

## Puestos d'intrés
*Casco antigo.
*Churer Tor.
*Seu de Sant Nicolau (*Dom St. Nikolaus*).
*Schattenburg.

## Referencias
Santiago de Cuba

**Santiago de Cuba** ye una ciudat y municipio de Cuba, capital d'a provincia d'o mesmo nombre. Ye a segunda ciudat mas important d'o país por a suya economía y población, y en 2021 teneba 555.865 habitants.

A ciudat la fundó en 1522 o conquiridor espanyol Diego Velázquez de Cuéllar; estando a primera capital de Cuba dica 1556. Dende 1984 ostenta o titol honorifico de *[[Héroe d'a Republica de Cuba|Ciudat Héroe]]* por a tradición de luita d'os suyos habitants.

## Vinclos externos

*  Sitio web oficial
Estrasburgo

**Estrasburgo** (en alemán *Straßburg*, en francés *Strasbourg*, en alsaciano *Strossburi*) ye una ciudat de Francia, capital d'o departamento de Baixo Rin.

Estrasburgo ye una d'as cuatro capitals prencipals de facto d'a Unión Europea (de conchunta con Bruselas, Luxemburgo y Frankfurt d'o Main), ya que ye la seu de cuantas institucions europeas, como lo Parlamento Europeu, l'Eurocuerpo y lo Defensor d'o Pueblo Europeu d'a Unión Europea. Una organización deseparada d'a Unión Europea, o Consello d'Europa tamién se troba en a ciudat.

Economicament, Estrasburgo ye un important centro de fabricación y incheniería, asinas como un centro de transporte per carretera, ferroviario y fluvial. Lo puerto d'Estrasburgo ye lo segundo mas gran d'o Rin dimpués de Duisburg en Alemanya, y lo segundo puerto fluvial mas gran de Francia dimpués de París.

## Historia
A ciudat d'Estrasburgo creixió a partir d'o campamento romano d'Argentoratum.

Entre 362 y 1262, Estrasburgo estió gubernada per os bispes d'Estrasburgo. En 1262, os ciudadans se rebeloron violentament contra lo gubierno d'o bispe (en a Batalla de Hausbergen) y Estrasburgo se convirtió en una ciudat imperial libre. Se convirtió en ciudat francesa en 1681, dimpués d'a conquiesta d'Alsacia per os exercitos de Loís XIV. En 1871, dimpués d'a guerra franco-prusiana, a ciudat tornó a estar alemana, dica 1918 (en zaguerías d'a Primera Guerra Mundial), cuan tornó a Francia. Dimpués d'a redota de Francia en 1940 (en a Segunda Guerra Mundial), Estrasburgo tornó a estar baixo control alemán; a la fin dende zaguerías de 1944, ha tornau a estar una ciudat francesa. En 2016, Estrasburgo fue puyada de capital d'Alsacia a capital de Gran Este.

## Demografía

## Puestos d'intrés
* Gran Isla d'Estrasburgo, patrimonio d'a Humanidat, dende 1988.
* Seu, patrimonio d'a Humanidat.

## Fiestas
* Mercau de Nadal (*marché de Noël* u *Christkindelsmärik*).

## Personalidaz naixidas d'Estrasburgo
* Charles Gerhardt (1816-1856), quimico.
* Hans Bethe (1906-2005), fisico, Premio Nobel de Fisica de l'anyo 1967.
* Gustave Doré (1832-1883), pintor.

## Galería d'imáchens

Strassburg-Muenster-136-Westfassade unten-2017-gje.jpg
Strassburg-Haus Kammerzell-04-2005-gje.jpg
Strassburg-Haus Kammerzell-16-Fenster-2005-gje.jpg
Strassburg-Petite France-02-Muensterturm-1987-gje.jpg
Strassburg-Petite France-44-2005-gje.jpg
Strassburg-Petite France-66-Haus Lohkaes-2005-gje.jpg
Strassburg-Petite France-82-Fenster-2005-gje.jpg
Strassburg-Weihnachtsmarkt-34-2005-gje.jpg


## Referencias

## Vinclos ecternos
Hyderabad

**Hyderabad** (en telugú హైదరాబాద్ , en urdú حیدر آباد) ye una ciudat d'a India y la capital de l'estau d'Andhra Pradesh.

Lo 2 de chunio de 2014, Hyderabad s'unió a l'estau recientment establiu de Telangana, que se deseparó d'o estau d'Andhra Pradesh. Mientres un periodo de transición de diez anyos, Hyderabad funcionará como la capital conchunta de Telangana y Andhra Pradesh.

## Puestos d'intrés
*Charminar.
*Fortaleza de Golconda.
* Palacio de Falaknuma.
* Palacio de Chowmahalla.
* Mesquita de Makkah Masjid.
* Ramoji Film City.

## Esporte
En o sieglo XIX, minetres lo dominio britanico, se convirtió en un conoixiu centro esportivo y se construyioron muitos hipodromos, campos de hockey hierba y campos de polo. Con o seiseno Nizam, Asaf Jah VI, que yera un gran aficionau a las corridas de caballos establió la Hyderabad Race Club en l'anyo 1868, encetando una gran tradicción en as cursas de caballos que dura dica la actualidat, posteriorment mientres os anos 1950 y 1970 lo futbol se convirtió en o esporte mas popular en a ciudat estando un referentpa lo fútbol d'o país, ya que los chugadors d'os equipos d'a ciudat formoron lo nuclio d'o equipo de nacional de Futbol masculín d'India. 

Los esportes mas populars actualment en Hyderabad son lo cricket, lo fútbol y lo hockey sobre hierba, amás d'atros esportes tradicionals como la luita india (conoixida como Kushti u Pehlwani) que ye popular entre toz los grupos de personas y edaz.

### Esportistas
Los esportistas mas conoixius y de libel internacional de Hyderabad son prencipalment chugadors de críquet y hockey hierba incluyindo: Ghulam Ahmed, M.L. Jaisimha, Mahesh Devnani, Mohammed Azharuddin, V.V.S. Laxman, Venkatapathy Raju, Shivlal Yadav, Arshad Ayub, Syed Abid Ali, Mithali Raj y Noel David, toz éls chugadors de críquet ; los chugadors de futbol Syed Abdul Rahim, Syed Khaja Moinuddin, Syed Nayeemuddin y Shabbir Ali; la tenista Sania Mirza; los chugadors de badminton S.M. Arif, Pullela Gopichand, Saina Nehwal, P.V. Sindhu, Jwala Gutta y Chetan Anand; los chugadors de hockey hierba Syed Mohammad Hadi y Mukesh Kumar; los tiradores de rifle Gagan Narang y Asher Noria.

### Competicions esportivas
A libel profesional, la ciudat ha estau siede d'eventos esportivos nacionals y internacionals, d'entre los cuals cal destacar competicions poliesportiva como los National Games d'a India de 1979 y 2002, los Chuegos Afro-Asiaticos de 2003 u los Chuegos Mundials Militars de 2007, amás de torneos d'un solo esporte como lo torneo de tenis femenino AP Tourism Hyderabad Open de 2004, lo Campeonato Mundial de Badminton de 2009 y lo Campeonato Mundial de Snooker IBSF de 2009 y lo Hyderabad ePrix en 2022, como parte d'o calandario de grans premios d'a Formula E d'ixe anyo.

Los eventos regulars anyals que se celebran en Hyderabad son: lo Deccan Derby y lo Moin-ud-Dowlah Gold Cup Tournament que en l'actualidat no se celebra.

## Referencias

## Vinclos externos
Palomar de Fuents Claras

El **Palomar circular de Fuents Claras** ye un palomar ubicau en a localidat homónima (Teruel, Aragón, Espanya).

## Historia
S'estima que estió construyiu en o sieglo XVIII. Los palomares construyius en Aragón tienen clara similitut con os d'o norte de Francia en o sieglo XIV y XV, asinas como con os clamaus *pied de mulet* (piet de macho) en o sud d'o mesmo país. Manimenos este ye un d'os pocos eixemplos de planta cilindrica d'Aragón, chunto a lo de Torralba de los Sisons y lo de Estercuel (ya desapareixiu).

## Descripción
Lo palomar ye situau a las afueras d'o nuclio de población, a lo costau d'o esbarro d'acceso a la población dende la carretera cheneral N-234. Se tracta d'una torre de planta circular construyida en mampostería y cubierta externament per medio de revestimiento de argamasa orichinal que encara conserva. La dentrada estió adintelada con una viga de fusta y s'usoron sillares mas voluminosos pa la suya construcción. Tiene un perímetro de 20,85 metros y grosor de muros de 70 centímetros.

La parte superior de l'edificio la corona un muro semicircular, alzau a modo de cortavientos, con dos pináculos en cada cabo. Manimenos carece de cupula y torrecillas, elementos habituals en este tipo d'edificios. Se divide interiorment en tres plantas. La planta baixa funciona como almacén y las dos superiors, a las cuals s'accede per medio d'escaleras de fusta, han serviu como palomar. En cada piso los nidales se distribuyiban en dos y tres ringleras de tellas invertidas, recorrendo lo muro interior.

La suya función basica yera la cría d'o pichón, asinas se manteneba tierna la suya carne y se preparaban pa consumo humano per medio de guiso, en conserva en aceite u en escabeche. Se consumiban localment dimpués d'as fayenas d'o campo u pa llevar como conserva en fredo. Lo suyo estau actual ye precario. Lo techo s'ha perdiu en parte, asinas como la base, afectada per humedades.

## Referencias

## Bibliografía
*  Souto Oliva, Mercedes (2004): *Palomares en el sur de Aragón. Las tierras del Jiloca*. Calamocha: Centro de Estudios del Jiloca (El Patrimonio Olvidado, 2). ISSN 84-609-1598-0 http://xiloca.org/data/Bases%20datos/Patolvidado/5967.pdf.
Instituto de l'Aragonés

L**'Instituto de l'Aragonés** ye un organo de treballo de l'Academia Aragonesa d'a Luenga que, seguntes los Estatutos d'esta institución , proposará a lo Pleno las normas d'uso correcto d'a luenga aragonesa, y vilará per la suya aplicación.

## Competencias
Las competencias de l'Instituto de l'Aragonés son:

* Investigar y proposar a lo Pleno de l'Academia Aragonesa d'a Luenga las normas gramaticals de l'aragonés, considerando las suyas variedaz lingüisticas.
* Inventariar y actualizar lo suyo lexico.
* Estimular l'uso, ensenyanza y difusión de l'aragonés y d'as suyas diferents modalidaz.
* Desfender y provomer l'aragonés y las suyas modalidaz, y vilar per los dreitos lingüisticos d'os parladors d'aragonés.
* Colaborar en a formación d'o profesorau.
* Proposar lo criterio d'autoridat en as qüestions relativas a la normativa, actualización y uso correcto d'a luenga aragonesa. 
* Asesorar a los poders publicos y institucions sobre temas relacionaus con l'uso correcto de l'aragonés, la suya promoción social, asinas como sobre la determinación oficial d'os toponimos y los antroponimos.
* Las que, en l'ambito d'a suya competencia, li encomiende lo Gubierno d'Aragón.

## Composición
L'Instituto de l'Aragonés ye composau per miembros de numero y miembros correspondients. Los miembros de numero, en un numero impar entre 7 y 15, serán academicos de numero de l'Academia Aragonesa d'a Luenga.

Son miembros de numero de l'Instituto de l'Aragonés:
* María Luisa Arnal Purroy.
* María Pilar Benítez Marco.
* Manuel Castán Espot.
* María Ángeles Ciprés Palacín.
* Ánchel Conte Cazcarro.
* Juan Pablo Martínez Cortés.
* Francho Nagore Laín.
* Francho Rodés Orquín.
* José Solana Dueso.

## Comisión Permanent
Lo gubierno ordinario de l'Instituto de l'Aragonés ye exerciu per una Comisión Permanent formada per un director, un subdirector, un secretario-administrador y dos vocals. La Comisión Permanent ye formada per:
* Director: Juan Pablo Martínez Cortés
* Subdirector: Manuel Castán Espot
* Secretario-Administrador: José Solana Dueso
* Vocal: María Pilar Benítez Marco
* Vocal: María Luisa Arnal Purroy

## Referencias

## Se veiga tamién
*Academia Aragonesa de la Lengua
*Institut Aragonès del Català
*Lei de Luengas d'Aragón

## Vinclos externos
*  Sitio web oficial
Mantis religiosa

A **tocamanetas** u **plegamans** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os Mantodea y familia Mantidae que se puede trobar en tota Europa, Asia y Africa, asinas como en America d'o Norte, an se considera introducida.

Ye un depredador carnivoro que escania activament a suya  redolada y s'alimenta d'a mayoría d'os insectos que no son masiau grans pa estar capturaus per a rapida extensión d'as patas.

## Subspecies
**M. r. beybienkoi*. 
**M. r. caucasica*. 
**M. r. eichleri*.
**M. r. inornata*.
**M. r. langoalata*.
**M. r. latinota*.
**M. r. macedonica*.
**M. r. major*.
**M. r. polonica*.
**M. r. religiosa*.
**M. r. siedleckii*.
**M. r. sinica*.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Gap

**Gap** ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento d'os Altos Alpes, en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Pieris brassicae

O **cuco d'as cols** (***Pieris brassicae*** (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os Lepidoptera y familia Pieridae que ye común en tota Europa, Africa d'o Norte y Asia.

O suyo habitat consiste en grans espacios ubiertos, asinas como granchas y hortals, a resultas d'a disponibilidat d'a suya fuent de birolla.

A fuent de birolla d'as tenyas son as cols, as rabanetas y la parti inferior d'o follamen. Os adultos s'alimentan d'o néctar d'as flors.

## Galería d'imáchens

Imachen: Pieris brassicae (caterpillar).jpg|Una tenya de *Pieris brassicae*.
(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute-Garonne France - male dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♂ 
(MHNT) Pieris brassicae - Ste.Foy d'Aigrefeuille Haute Garonne France - male ventral.jpg|*Pieris brassicae* ♂  △
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female dorsal.jpg|*Pieris brassicae* ♀  
(MHNT) Pieris brassicae - Foret de Bouconne, France - female ventral.jpg|*Pieris brassicae*  ♀ △ 


## Subspecies
**Pieris brassicae azorensis* (Rebel, 1917).
**Pieris brassicae brassicae* (Linnaeus, 1758).
**Pieris brassicae catoleuca* (Röber, 1896).
**Pieris brassicae cyniphia* (Turati, 1924).
**Pieris brassicae cypria* (Verity, 1908).
**Pieris brassicae italorum* (Stauder, 1921).
**Pieris brassicae nepalensis* (Gray, 1846).
**Pieris brassicae ottonis* (Röber, 1907).
**Pieris brassicae subtaeniata* (Turati, 1929).
**Pieris brassicae vazquezi* (Oberthür, 1914).
**Pieris brassicae verna* (Zeller, 1924).
 
## Referencias

## Vinclos externos
Eurygaster maura

O **garrapatiello** u **galapatiello** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os Hemiptera y familia Scutelleridae que ye muit extendida en Europa, pero tamién en gran parti d'Asia y America d'o Norte.

Puede aconseguir una longaria de 8 a 11 milimetros.

*E. maura* ye una plaga: tanto os adultos como as tenyas son muit nocivas pa os cautivos. S'alimentan de cuantas hierbas y plantas de grano (hordio, segal y, bella vegada, cibada, panizo y millo).
 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Ascaris lumbricoides

O **remeleco** ( (Linnaeus, 1758)) ye un Chromadorea d'a orden d'os Ascaridida y familia Ascarididae que ye lo cuco parasito mas común en os humans. Iste organismo ye responsable d'a malotía ascariasis. S'estima que una seisena parti d'a población humana ye infectada per *A. lumbricoides*.

As infeccions con istos parasitos son mas comuns a on o saniamiento ye deficient y las fieces humanas se fan servir como fertilizant. S'estima que mil millons de personas son infectadas con *A. lumbricoides* en tot o mundo. Si bien a infección ocurre en a mayor parti d'o mundo, a infección per *A. lumbricoides* ye mas común en l'Africa subsahariana, America, China y l'este d'Asia.

*Ascaris lumbricoides* se caracteriza per a suya gran grandaria. Os masclos miden de 2 a 4&nbsp;mm de diametro y de 15 a 31&nbsp;cm de luengo. O cabo zaguero d'o masclo ye corvau ventralment y tien una coda punchiguda. As fembras miden de 3 a 6&nbsp;mm d'amplo y de 20 a 49&nbsp;cm de luengo.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Xylocopa violacea

O **bombolón negro** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os *[[Hymenoptera]]* y familia *[[Apidae]]* que s'extiende dende Europa enta l'este a traviés d'Asia dica lo centro de China, restrinchida a latituz superiors a los 30 graus.

Hiberna mientres d'hibierno y emerche en a primavera, per un regular arredol d'abril u mayo. 
 
## Referencias

## Vinclos externos
Istre

**Istre** (en francés *Istres*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Bocas d'o Roine, en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Aphis fabae

A **gurriana** u **negrillón de fabera** ( (Scopoli, 1763)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os *[[Hemiptera]]* y familia *[[Aphididae]]* que puede haber-se orichinau en Europa y Asia, pero agora ye una d'as especies d'afidos mas amplament distribuyidas. Se troba en as arias templadas d'Europa Occidental, Asia y America d'o Norte y en as partis mas fredas d'Africa, Orient Meyo y America d'o Sud. En as partis mas calidas d'a suya aria de distribución, os individuos pueden sobrevivir l'hibierno y pueden continar reproducindo-se asexualment mientres tot l'anyo.

Ye una plaga important d'os cautivos de remolacha, fresol y apio, y en gran numero causa retardo en o creiximiento d'as plantas. Os fresols sufren mals en as flors y as bachocas que pueden no desenvolver-se adequadament.

## Subspecies
**A. f. cirsiiacanthoidis*.
**A. f. eryngii*.
**A. f. evonymi*.
**A. f. fabae*.
**A. f. mordvilkoi*.
**A. f. solanella*.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Gryllotalpa gryllotalpa

A **cuca cebollera** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os Orthoptera y familia Gryllotalpidae que ye muit extendiu en Europa y s'ha introduciu en l'este d'os Estaus Unius.

A longaria d'o suyo cuerpo ye d'uns 50 milimetros en os masclos y 70 milimetros en as fembras.

Son omnivoros, s'alimentan de radices, tuberclos y rizomas y una variedat d'invertebraus d'o solero.

Iste insecto s'alimenta d'una ampla gama de cautivos y perturba lo suel con as suyas actividaz d'excavación.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Aromia moschata

A **macuba** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os *[[Coleoptera]]* y familia *[[Cerambycidae]]* que ye muito extendiu en Europa, fueras d'en a mayor parte d'Espanya y lo sud d'Italia.

## Subspecies
**Aromia moschata ambrosiaca* (Steven & Sherman, 1809).
**Aromia moschata cruenta* (Bogatschev, 1962).
**Aromia moschata jankovskyi* (Danilevsky, 2007).
**Aromia m. moschata* (Linnaeus, 1758).
**Aromia moschata orientalis* (Plavilstshikov, 1932).
**Aromia moschata sumbarensis* (Danilevsky, 2007).
**Aromia moschata vetusta* (Jankovsky, 1934).

## Referencias

## Vinclos externos
Sartè

**Sartè** (en francés *Sartène*) ye una localidat y comuna francesa, situada en o departamento de Corcega d'o Sud, en a rechión de Corcega.
Bastia

**Bastia** ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de l'Alta Corcega, en a rechión de Corcega.
Hippobosca equina

A **mosca mulera**, **mosca de mula** u **mosca de macho** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os *[[Diptera]]* y familia *[[Hippoboscidae]]* que la suya prencipal distribución ye en Europa y partis d'Asia y Africa. S'ha introduciu en atros puestos.

Son ectoparasitos que s'alimentan de sangre sobretot de caballos y atros mamifers grans, incluyiu lo bestiar.

## Referencias

## Vinclos externos
Leptinotarsa decemlineata

O **cuco d'as trunfas** ( (Say, 1824)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os Coleoptera y familia Chrysomelidae que ye una d'as prencipals plagas d'os cautivos de trunfera. Hue lo día se considera que ye l'insecto defoliador de trunfas mas important. Tamién puede causar mals considerables a los cautivos de tomate y alberchena, ya que tanto os adultos como as tenyas s'alimentan d'a follarasca d'as plantas.

Per un regular, tien entre 6 y 11&nbsp;mm de luengo y 3&nbsp;mm d'amplo. Pesa 50–170&nbsp;mg. Son de color amariella anaranchada con 10 rayas negras caracteristicas.

Orichinario d'as Montanyas Rocosas, s'extendió a escape en os cautivos de trunfa en America y dimpués en Europa dende 1859 en adebant.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Pediculus humanus

L**'alicancano**
**pegollo** ( (Linnaeus, 1758)) ye un insecto d'a orden d'os Phthiraptera y familia Pediculidae que parasita a lo ser humán.

Mide arredol de 1 a 2 milimetros. Tien o cuerpo tresluciu con una lieu tonalidat de color amariella u parda.

Os suyos uegos se dicen **liena** u **llendre**. 

## Subspecies
**Pediculus humanus humanus* (Linnaeus, 1758)
**Pediculus humanus capitis* (De Geer, 1767) 
 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Drosophila melanogaster

A **mosca vinera**, **mosca d'o vin** u **rantelleta** ( (Meigen, 1830)) ye una especie d'insecto d'a orden d'os *[[Diptera]]* y familia *[[Drosophilidae]]* que se fa servir tipicament en investigación a resultas d'o suyo rapido ciclo de vida, chenetica relativament simple con nomás cuatro pares de cromosomas y gran cantidat de descendients per cheneración. Orichinalment yera una especie africana. *D. melanogaster* ye una plaga común en fogarils, restaurants y atros puestos an se sirven birollas.

Presentan dimorfismo sexual; as fembras miden uns 2,5&nbsp;mm de luengo; os masclos son un mica mas chicoz con a esquena mas fosca. En condicions optimas de creiximiento a 25&nbsp;°C, a esperanza de vida de *D. melanogaster* ye d'uns 50 días dende lo uego dica la muerte.

Prencipiando con a proposada de 1901 de Charles W. Woodworth sobre l'emplego d'ista especie como organismo modelo, *D. melanogaster* contina estando amplament emplegau pa la investigación biolochica en chenetica, fisiolochía, patochenesi microbiana y evolución d'o ciclo vital. Dica 2017, s'han atorgau cinco premios Nobel a cientificos per o suyo treballo con iste animal.

## Referencias

## Vinclos externos
Alès

**Alès** ye una localidat y comuna francesa, situada en o departamento d'Erau, en a rechión d'Occitania.
Lo Vigan

**Lo Vigan** (en francés *Le Vigan*) ye una localidat y comuna francesa, situada en o departamento d'Erau, en a rechión d'Occitania.
Nephrops norvegicus

O **escamarlán** u **cicala** ( (Linnaeus, 1758)) ye un crustacio d'a orden d'os *[[Decapoda]]* y familia *[[Nephropidae]]* que vive en l'oceano Atlantico nortoriental y partis d'a mar Mediterrania.

Creix dica una longaria tipica de 18 a 20 centimetros u excepcionalment 25&nbsp;cm de luengo. A vida tipica de *N. norvegicus* ye de 5 a 10 anyadas d'edat, aconseguindo as 15 anyadas en casos excepcionals.

Ye un carnucero y depredador que realiza breus excursions d'alimentación, sobretot mientres periodos de luz tenue. S'alimentan de presas como cucos y peixes.

A suya coda musculosa se mincha con frecuencia. O *Nephrops norvegicus* se mincha a ormino en Espanya y Portugal, an ye menos costoso que o *[[Homarus gammarus]]*. 
 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
Saxicola torquatus

O **cagamango** (***Saxicola torquatus*** (Linnaeus, 1766)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Muscicapidae que tien una distribución dispersa en gran parte de l'Africa subsahariana.

## Subspecies
**S. t. felix* (Bates, 1936)
**S. t. albofasciatus* (Rüppell, 1840)
**S. t. jebelmarrae* (Lynes, 1920)
**S. t. moptanus Bates, 1932)
**S. t. nebularum* (Bates, 1930)
**S. t. axillaris* (Shelley, 1885)
**S. t. promiscuus Hartert, 1922)
**S. t. salax* (Verreaux, J & Verreaux, E, 1851)
**S. t. stonei* (Bowen, 1931)
**S. t. clanceyi* (Courtenay-Latimer, 1961)
**S. t. torquatus* (Linnaeus, 1766)
**S. t. oreobates* (Clancey, 1956)
**S. t. voeltzkowi* (Grote, 1926)
 
## Referencias

## Vinclos externos
Sent Gironç

**Sent Gironç** (en francés *Saint-Girons*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Arièja, en a rechión d'Occitania.
Grassa

**Grassa** (*Grassa* en occitán, en francés y oficialment *Grasse*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'os Alpes Maritimos, en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.

## Vinclos externos
Brest (Bretanya)

**Brest** ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Finisterre, en a rechión de Bretanya.
Kemper

**Kemper** (en francés *Quimper*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de Finisterre, en a rechión de Bretanya.
Naoned

**Naoned** (en galó *Naunnt* u *Nantt*, en francés *Nantes*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de Loira Atlantica y a rechión de Países d'a Loira. Ye amás a capital historica de Bretanya.

## Historia
En 850, Nominoe, duque de Bretanya, conquere la ciudat de Naoned.

## Referencias

## Se veiga tamién
Sant-Nazer

**Sant-Nazer** (en francés *Saint-Nazaire*) ye una localidat y comuna francesa, situada en o departamento de Loira Atlantica, en a rechión de Países d'a Loira.
Roazhon

**Roazhon** (en galó *Resnn*, en francés *Rennes*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento d'Il-ha-Gwilen y d'a rechión de Bretanya.
Redon

**Redon** (en galó *Rdon*) ye una localidat y comuna francesa, situada en o departamento d'Il-ha-Gwilen, en a rechión de Bretanya.
Neufchâteau (Vosgos)

**Neufchâteau** (en alemán *Neuenburg*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Vosgos, en a rechión de Gran Este.
Schlettstadt

**Schlettstadt** (en alsaciano *Schlettstàdt*, en francés *Sélestat*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'o Baixo Rin, en a colectividat territorial d'Alsacia y rechión de Gran Este.
Kolmar

**Kolmar** (en alsaciano *Colmer*, en francés *Colmar*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de l'Alto Rin, en a colectividat territorial d'Alsacia y rechión de Gran Este.
Lannuon

**Lannuon** (en francés *Lannion*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Costas d'Armor, en a rechión de Bretanya.
Dinha

**Dinha** (en francés *Digne-les-Bains*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento d'os Alpes d'Alta Provenza, en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Vinhòl

**Vinhòl** (en italiano *Vignolo*) ye una comuna occitana situada en a val Grana, que fa parti d'as Vals Occitanas en a rechión de Piemont, en o norte d'Italia.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Privàs

**Privàs** (en francés *Privas*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento d'Ardescha, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
L'Argentièira

**L'Argentièira** (*L'Argentèira* en occitán, en francés *Largentière*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Ardescha, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
Valença

**Valença** (en francés *Valence*) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de Droma, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
La Tour de Pin

**La Tour de Pin** (en francoprovenzal *La Tor-du-Pin*, en francés *La Tour-du-Pin*) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Isèra, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
Saint-Rémy-lès-Chevreuse

**Saint-Rémy-lès-Chevreuse** ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Yvelines, en a rechión d'Isla de Francia.

## Demografía
A suya población en o censo de 1999 yera de 7.651 habitants. Fa parti de l'aria urbana de París.

## Economía
En 2007 a población en edat de treballar yera de 4.901 personas, 3.487 yeran activas y 1.414 yeran inactivas. D'as 3.487 personas activas 3.313 yeran ocupadas.

I ha bels 300 establimientos, entre d'atros interpresas extractivas, interpresas alimentarias, fabricas de material electrico y atros productos industrials, interpresas de construcción, comercio y reparación d'automobils, transporte, hotels y restaurants, interpresas d'informatica…

En l'anyo 2000 en Saint-Rémy-lès-Chevreuse i heba 4 explotacions agricolas.

## Equipamientos sanitarios y escolars
En 2009 i heba un hespital de tractamientos de curta duración y dos hespitals de tractamientos de seguimiento y rehabilitación, dos escuelas maternals y tres escuelas elementals, asinas como un centro de formación no universitaria superior de formación sanitaria.

## Fillos ilustres
* Amédée Rousseau Beauplan (1790-1853) musico u literato.
* Geneviève Termier (1917-2005), paleontologa y cheologa

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial
Mantes-la-Jolie

**Mantes-la-Jolie** ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Yvelines, en a rechión d'Isla de Francia. Ye la capital d'o districto de Mantes-la-Jolie y d'o cantón de Mantes-la-Jolie.

## Vinclos externos
Saint-Germain-en-Laye

**Saint-Germain-en-Laye** ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Yvelines, en a rechión d'Isla de Francia.
Schliersee (laco)

O **Schliersee** ye un laco situau a una distancia bels 50&nbsp;km a lo sud-este de Múnich, en Bavera, (Alemanya).

O laco tien una isla que se diz *Wörth*.

## Referencias
Wendelstein

**Wendelstein** (en bavaro *Wendlstoa*) ye una montanya de 1.838 metros d'altaria que se troba en os Alpes bavaros, en Alemanya.
Se troba en a buega d'os municipios de Bayrischzell, Brannenburg y Fischbachau, en (Bavera, Alemanya).

En a suya tuca se troba una estación meteorolochica dende 1883, una chicorrona ilesia, consagrada en 1890, y un restaurant. Se puede acceder emplegando un teleferico u un tren.

## Referencias
Brocken

**Brocken** (popularment tamién *Blocksberg*) ye una montanya de 1.141,2 metros d'altaria que se troba en a cordelera de Harz, en Alemanya.

En a suya tuca se troba un hotel, un restaurant, una estación de radio y una estación meteorolochica. Se puede acceder emplegando un tren.

Encara que la suya altaria de 1.141 metros ye per debaixo d'as dimensions alpinas, o suya microclima s'asemella a lo d'as montanyas d'uns 2.000 m. A suya tuca se troba per alto d'a linea de árbols, tiende a tener una capa de nieu de setiembre a mayo y la boira l'envuelven dica 300 días per anyo. A temperatura meya anyal ye de nomás 2,9&nbsp;°C. Ye a montanya mas alta d'o norte d'Alemanya; viachando enta l'este en linea dreita, a siguient elevación prominent sería en os Monts Urals en Rusia.

Lo Brocken, de cutio, ha chugau un paper en as leyendas y ha estau connectau con broixas y demonios.

## Referencias
Phoxinus phoxinus

A **chipa** u **piscardo** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie de peix d'a orden d'os Cypriniformes y familia Leuciscidae que ye omnipresent en gran parti d'Eurasia, dende Gran Bretanya y Espanya dica l'este de Siberia, predominantment en arrigachuelos fredos (12 a 20&nbsp;°C) y lacos y estanyos bien oxichenaus. Se destaca per estar una especie gregaria, que s'encaramulla en grans cantidaz.

Per un regular mide arredol de 7 centimetros de luengo.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Pleuronectes platessa

A **palaya** ( (Linnaeus, 1758) en o suyo nombre cientifico) ye una especie de  peix d'a orden d'os Pleuronectiformes y familia Pleuronectidae que ye muit habitual en os fondos arenosos (aprox 200 m) d'a mar de Barents y d'a mar Mediterrania.

En o Reino Uniu s'emplega en a birolla rapida conoixida como *[[fish and chips]]*.
 
## Referencias

## Vinclos externos
Picus viridis

O **picaguazero** (***Picus viridis*** (Linnaeus, 1758)) ye una au d'a orden d'os Piciformes y familia Picidae que ye resident en gran parti d'Europa. Mide de 30 a 36&nbsp;cm de luengo con una envergadura de 45 a 51&nbsp;cm.

A suya birolla prencipal son as fornigas d'os cheneros *Lasius* y *Formica*, per lo que pasa gran parti d'o suyo tiempo alimentando-se en o solero, encara que ocasionalment tamién s'alimentan d'atros insectos y chicoz reptils.

## Subspecies
**P. v. viridis* (Linnaeus, 1758).
**P. v. karelini* (von Brandt, JF, 1841).
**P. v. innominatus* (Zarudny & Loudon, 1905).
 
## Referencias

## Vinclos externos
Jynx torquilla

O **retuerto** u **retorcecuello** ( (Linnaeus, 1758)), tamién dito **tuercecuello** u **repicapuerco**, ye una especie d'au d'a orden d'os Piciformes y familia Picidae que se reproduz en rechions templadas d'Europa y Asia. A mayoría d'as poblacions son migratorias, pasan l'hibierno en Africa tropical y en o sud d'Asia dende Irán dica lo subcontinent indio, pero cualques residen en o nord-ueste d'Africa.

Creix dica uns 17&nbsp;cm de longaria. Pesa de 26 a 50 g.

A suya dieta consiste sobretot en fornigas, manimenos tamién minchan escarabachos (y las suyas tenyas), palometas, arainas y cochinetas..

## Subspecies
**Jynx torquilla chinensis* (Hesse, 1911)
**Jynx torquilla himalayana* (Vaurie, 1959)
**Jynx torquilla mauretanica* (Rothschild, 1909)
**Jynx torquilla sarudnyi* (Loudon, 1912)
**Jynx torquilla torquilla* (Linnaeus, 1758)
**Jynx torquilla tschusii* (O. Kleinschmidt, 1907)
 
## Referencias

## Vinclos externos
Anthus campestris

A **cistrilla corredera** ( (Linnaeus, 1758)), tamién conoixida como **chacha gran** u **pispís**, ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Motacillidae que se reproduz en gran parti d'o Palearctico central dende lo nord-ueste d'Africa y Portugal dica Siberia Central y Mongolia Interior. Ye una au migrant que se treslada d'hibierno  a l'Africa tropical y a lo subcontinent indio.

Mide 16 centimetros de luengo con una envergadura de 25 a 28 centimetros.

## Referencias

## Vinclos externos
Motacilla alba

O **enganyapastors blanco** ( (Linnaeus, 1758)) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Motacillidae que se reproduz en gran parti d'Europa y lo Palearctico asiatico y partis d'o norte d'Africa. Ye una au resident en as partis mas templadas d'a suya aria de distribución, pero per lo demás migra a Africa. Tamién conoixiu como **enganyapastor de papo blanco** en as Corz.

Mide de 16,5 a 19&nbsp;cm de longaria. O suyo peso promeyo ye de 25 g y la suya vida maxima en a naturaleza ye d'unas 12 anyadas. Ye un au insectivora.

Ye l'au nacional de Letonia.

## Nombres
Se conoixe tamién con atros nombres como **aguachil**, **aguineu**, **biche blanco**, **nevera**, **paixarica**, **paixarica de nieu** u **paixariqueta** en Echo, **pastorella** u **pastoreta** y **petingana** en Salas Altas.

## Subspecies
**M. a. alba*.
**M. a. yarrellii*.
**M. a. dukhunensis*.
**M. a. persica*.
**M. a. subpersonata*.
**M. a. personata*.
**M. a. alboides*.
**M. a. baicalensis*.
**M. a. ocularis*.
**M. a. lugens*.
**M. a. leucopsis*.
 
## Notas


## Referencias

## Vinclos externos