Tokio

**Tokio** (en chaponés 東京, Tōkyō) ye una ciudat de Chapón, capital *[[de facto]]* d'o país, que se troba situada en o centro-este d'a isla Honshu. 

Tokio ye actualment a ciudat mas poblada d'o mundo, con os suyos bels 38 millons d'habitants.

L'Instituto de Población, en o suyo informe anual, preveyeva que l'anyo 2020 Mumbai (India) pasase a estar a ciudat mas poblada d'o mundo.

Anque lo nombre *Tokyo* sería una romanización mas correcta d'o nombre orichinal, o nombre d'a ciudat ye *Tokio* en aragonés, castellano, alemán, neerlandés y esperanto, entre atros. En anglés y atros idiomas s'escribe Tokyo, anque d'antis mas tamién s'escribiba *Tokio*. En catalán s'escribe *Tòquio*. Atros nombres antigos d'a ciudat son *Tokei*, *Edo* y *Yedo*.

Tokio tien tres distincions cheograficas en o suyo significau:
# Prefectura de Tokio; ye lo gubierno local con o nombre de Tokio. A suya población ye de 12.064.101 habitants y a suya superficie de 2.186,9&nbsp;km².
# Anque no existe un municipio clamau Tokio, a ciudat de Tokio como se la conoixeba en 1943, ye hue la ciudat mas gran y capital de Chapón, con una población de 8.134.688 habitants y una superficie de 621,3&nbsp;km².
# L'aria metropolitana d'a rechión sud de Kanto que pende de Tokio y atras tres prefecturas vecinas, y que ye a sobén considerada l'aria metropolitana mas gran d'o mundo. As cuatre prefecturas en conchunto poseyen una población de 33.418.366 habitants y una superficie de 13.555,8&nbsp;km².
As poblacions u superficies son d'alcuerdo a lo censo realizau en l'anyo 2000.

Mientres os anyos 1950 y 1960 Tokio tenió un gran millora economica, construyendo-se-ie la segunda linia de metro en 1954, a Torre de Tokio en 1958 y en os anyos 1960, coincidindo con os Chuegos Olimpicos de 1964, bi habió un gran cambio en infraestructuras y equipamientos esportivos, turisticos, de comunicacions y de servicios, construyendo-se-ie la primera linea de Shinkansen (Tōkaidō Shinkansen), o tren d'alta velocidat chaponés, y las instalacions esportivas que encara hue son utilizadas. Tamién tenió una gran explosión industrial, estando lo centro d'a industria de Chapón que estió referencia mundial en industrias de l'acero, l'automoción, electrodomesticos y elecronica.

## Transporte
* Aeropuertos: Aeropuerto Internacional de Narita, seropuerto Internacional de Tokio (Aeropuerto Haneda).
* Garas: Gara d'Akihabara, gara d'Ikebukuro, gara de Shibuya, gara de Shinagawa, gara de Shinjuku, gara de Tokio y gara d'Ueno.

## Cultura
### Cine
En a ciudat de Tokio se celebra cada anyada lo Festival Internacional de Cine de Tokio.

## Esporte
Tokio ye la principal ciudat esportiva de Chapón y an se concentran muitas d'as millors instalacions y d'os equipos profesionals de diferents esportes d'o país. L'actividat profesional ye principalment en fútbol, béisbol y sumo, con presencia tamién de equipos de basketbol y voleibol d'alto livel. A livel popular amás d'istos esportes son populars l'atletismo, o tai chi y atras artes marcials.

Muitas d'as Federacions Esportivas d'o país tienen las suyas siedes en a ciudat.

### Instalacions esportivas

Belunas d'as instalacions esportivas de Tokio son heredadas d'os Chuegos Asiaticos de 1958 y d'os Chuegos Olimpicos de 1964 como l'Estadio Olimpico de Tokio, lo Nippon Budokan, lo Chimnasio Nacional Yoyogi, lo Chimnasio Metropolitano de Tokio y atras construyidas dimpués, como lo Tokyo Dome y lo Meiji-Jingu Stadium de beisbol u lo Ryōgoku Kokugikan de sumo.

### Competicions esportivas
Tokio estió l'anfitriona d'os Chuegos Asiaticos en a suya edición de 1958, os Chuegos d'a XVIII Olimpiada d'a era moderna en l'anyo 1964, y d'os Chuegos d'a XXXII Olimpiada d'a era moderna en l'anyo 2020.

Cada anyada y dende l'anyo 1984 ye la seu d'o Pan Pacific Open y tamién d'o Japan Open dica 2008, de tenis d'o circuito d'a femenín WTA y d'o Japan Open masculín d'o circuito ATP de tenis dica l'actualidat.

## Molimentos
* Palacio imperial de Tokio (*Kōkyo*).

## Localidaz achirmanadas
* 1960:  **[[Nueva York]]**, Estaus Unius.
* 1979:  **[[Pekín]]**, China.
* 1982:  **[[París]]**, Francia.
* 1984:  **[[Nueva Galas d'o Sud]]**, Australia.
* 1988:  **[[Seúl]]**, Corea d'o Sud.
* 1989:  **[[Yakarta]]**, Indonesia.
* 1990:  **[[O Caire]]**, Echipto.
*::  **[[Estau de Sao Paulo]]**, Brasil.
* 1991:  **[[Moscú]]**, Rusia.
* 1994:  Berlín (Alemanya).
* 1996:  **[[Roma]]**, Italia.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web de turismo de Tokio.
*  Pachina web d'o gubierno metropolitano de Tokio.