Schutzstaffel

As ***Schutzstaffel*** (pronunciato en alemán , literalment *"escuadrón d'esfensa"*, abreviato como **SS** u , seguntes l'alfabeto runico) estió una organización de seguridat d'o NSDAP, o partiu nazi.

## Os oríchens
As SS se creyoron en os anyos 1920 como a guardia personal d'Adolf Hitler, ya que as *[[Sturmabteilung]]* s'heban feito tan grans que Hitler creyeba que amenistaba uns guardaespaldas absolutament fidels. Baixo o liderato de Heinrich Himmler, as SS creixioron dende una chicota formación paramilitar dica convertir-se en a mas gran y poderosa organización de l'Alemanya Nazi.

## A presa de poder de Hitler

Dimpués d'a plegata a o poder d'Adolf Hitler, as SS se transformoron en una organización estatal, y os suyos miembros superiors en funcionarios. A resta de miembros se consideraban voluntarios a tiempo parcial, y se creyó l*'Allgemeine-SS* ta meter-los. En agüerro de 1933, os guardaespaldas d'Adolf Hitler relevoron a la guardia d'a cancelleria como protectors d'o Canceller d'Alemanya.

En abril de 1934 as SS prenioron o control d'a Gestapo, que dica alavez yera a policia secreta prusiana que se transformaría en a policía secreta alemana. Dimpués d'a Nueit d'os cutiellos largos, as SS tenioron una gran reorganización, y en verano ya controlaban os Campos de concentración nazis.

Mientres o Partiu Nazi iba monopolizando o poder politico en Alemanya, as funcions claus d'o estato, como a policia, las iban absorbindo as *Schutzstaffel*, mientres que muitas organizacions d'as SS se transformoron en achencias gubernamentals. Ta mantener o poder politico d'o Partiu Nazi, as SS tenioron autorización ta establir a las policias secretas, a Gestapo y a Sipo, metendo de feito as las SS por dencima d'a lei.

## As SS mientres a Segunda Guerra Mundial

Os nazis convertioron as SS en una unitat d'elite, a *guardia pretoriana*, con o suyo personal trigato seguindo os criterios d'o que creyeban pureza racial, con una leyaltat incondicional a o *[[Führer]]* y a o partiu Nazi. Vestiban uniformes y insignias que les esferenciavan d'a resta de militars y miembros d'o partiu.

As Waffen-SS, a branca militar d'as SS, evolucionoron dica convertir-se en un segundo exercito alemán, a parti d'o regular, a *[[Wehrmacht]]*. En primerías, os suyos miembros yeran voluntarios, pero mientres pasaba a Segunda Guerra Mundial, y con a capacidat militar alemana deluyindo-se, en 1944 os suyos miembros se trigaban a suerte entre a población masculina, muitos d'éls chóvens menors de 18 anyos. Tamién s'adhibioron a las suyas filas muitos voluntarios foranos, mas que mas d'os países escandinavos, d'os países nordicos y d'os Países Baixos, encara que tamién de cuasi toz os países, con voluntarios de minorías etnicas d'a Unión Sovietica, d'Italia, Francia y atros puestos (tamién un reducito grupo d'aragoneses, procedents d'a *[[División Azul]]*).

As SS estioron tamién un instrumento de terror mientres l'Holocausto. Heinrich Himmler, o suyo líder estió un d'os arquitectos d'a Solución final. As SS asasinoron uns ueito millons de personas, a mayoría chudieus en os territorios ocupatos mientres a guerra. As SS estioron as responsables d'establir y operar os campos de concentración y os campos d'exterminio, a on que millons de personas morioron por maltractos, explotación, malnutrición, experimentos medicos u limpiza etnica.

Malas que remató a guerra, se declaró a las SS en Chuicios de Nüremberg como a organización criminal responsable d'a implementación d'o chenocidio y de cometer crimens de guerra y crimens contra a humanitat.

## Denominación y graduación d'as SS
 
As SS se dividiban en:
* *SS. Schutzstaffel*: '"escuadrons de protección", en primeras destinatas a la protección d'o *Führer* y miembros relevants d'o partiu Nazi.
* *Totenkopf* u *[[SS-Totenkopfverbände|Totenkopfverband]]*: sección paramilitar d'as SS.

As graduacions en as SS yeran:
*  *[[Reichsführer|Reichsführer SS]]* u *SS Reichsführer*: cap d'as SS, equivalent a un mariscal de campo. O grau mas alto d'as SS.
*  *[[Obergruppenführer|SS Obergruppenführer]]*: o superior d'os *SS Gruppenführer*, aintro d'as SS, equivalent a o tenient cheneral
*  *[[Gruppenführer|SS Gruppenführer]]*: Cheneral de división.
*  *[[Standartenführer|SS Standartenführer]]*: coronel d'as SS.
*  *[[Obersturmbannführer|SS Obersturmbannführer]]*: aintro d'as SS, o equivalent d'un tenient coronel.
*  *[[Sturmbannführer|SS Sturmbannführer]]*: comandant d'as SS.
*  *[[Hauptsturmführer|SS Hauptsturmführer]]*: aintro d'as SS, equivalent a capitán.
*  *[[Obersturmführer|SS Obersturmführer]]*: tenient d'as SS.
*  *[[Hauptscharführer|SS Hauptscharführer]]*: brigata.
*  *[[Oberscharführer|SS Oberscharführer]]*: aintro d'as SS, o equivalent a sarchento.
*  *[[Scharführer|SS Scharführer]]*: sarchento primero.

## Se veiga tamién
* Waffen-SS.