open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sales de Llierca

**Sales de Llierca** ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

La suya población ye de 133 habitants (2007) en una superficie de 35,84 km², con una densidat de población de 3,66 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sales de Llierca ye situata a 260 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 21 km d'a ciudat d'Olot, a capital d'a suya comarca, de 41&nbsp;km de Chirona, a capital d'a suya provincia, y de 142&nbsp;km de Barcelona, a capital de Catalunya.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Guitarriu, Sadernes-Sant Grau y Sant Miquel de Monteia.

### Mugas
O termin municipal de Sales de Llierca muga a o norte con Montagut i Oix y Albanyà; a lo sud con Sant Ferriol y Argelaguer; a l'este con Beuda y Albanyà; y a l'ueste con Tortellà y Montagut i Oix.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Martín, una ilesia con frontera d'estilo barroco.
* Ilesia de Santa Cilia, un edificio d'o sieglo XII d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Miguel de Monteia, un edificio d'o sieglo XIII d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Grau d'Entreperes.
* Ilesia de Sant Andreu de Guitarriu, un edificio d'o sieglo XII d'estilo romanico.

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Sales de Llierca.
* Información de Sales de Llierca en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información de Sales de Llierca en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Sant Aniol de Finestres

**Sant Aniol de Finestres** ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 306 habitants (2007) en una superficie de 29,12 km² con una densidat de población de 6,41 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sant Aniol de Finestres ye situata a 415 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. Ye situata en o Parque Natural d'a Zona Bolcanica d'a Garrocha. D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Barroca y Sant Esteve de Llémena.

### Mugas
Muga a lo norte con Santa Pau y Mieres; a l'este con Sant Martí de Llémena y Mieres; a lo sud con Amer; y a l'ueste con Sant Feliu de Pallerols y Les Planes d'Hostoles.

## Historia
En 906 se cita o suyo castiello, o castiello de Finestres. En 947 se consagra la ilesia d'o castiello, a ilesia de Santa María. Perteneixeba a la baronía de Santa Pau.

## Demografía

## Vinclos externos
*Pachina web municipal.
*Información en a pchina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Malpica

O toponimo **Malpica** puet referir-se a:

* Malpica d'Arba, un lugar hue en Biota (Cinco Villas, Aragón).
* Malpica de Bergantiños, un municipio gallego en a provincia d'A Coruña.
* Malpica de Tajo, un municipio castellanomanchego en a provincia de Toledo.
* Malpica, un poligono industrial en Zaragoza.
* Malpica, una partida en termin de Castiliscar (Cinco Villas, Aragón).
* Malpica, una partida en Oion (Alaba, País Basco).
* Malpica, un sector (u barrio) d'o municipio venezolano de Trujillo.
* Malpica, un lugar en a provincia de Uelba.
* Malpica, una comunidat en Sinaloa (Mexico).
*Torre Malpica, Torre Malpika u Torre de Zamudio, una torre en o termin municipal de Zamudio (Bizcaya).

## Referencias
Santa Cruz de Tenerife

**Santa Cruz de Tenerife** ye un municipio espanyola con categoría de ciudat, capital d'a provincia de Santa Cruz de Tenerife, en as Islas Canarias.

A suya población ye de 220.902 habitants (2007) en una superficie de 150,56 km², con una densidat de población de 1.467,2 hab/km².

## Población
Se clama a os habitants de Santa Cruz de Tenerife *santacruceros* (en castellano), u tamién *chicharreros* (nombre que a sobén se fa servir ta toz os habitants d'a isla de Tenerife).

## Administración
### Alcaldes

## Puestos d'intrés
### Molimentos relichiosos
* *Ilesia d'a Concepción*.
* *Ilesia de Sant Francisco*.

### Molimentos civils
* *Castiello de Sant Chuan Baptista*.
* *Torre de San Andrés*.
* *Auditorio de Tenerife*

### Museus
* *Museu de Bellas Artes*.
* *Museu d'a Naturaleza y de l'hombre*.

## Referencias

## Vinclos externos
Sant Feliu de Pallerols

**Sant Feliu de Pallerols** (en catalán y oficialment *Sant Feliu de Pallarols*, en castellano *San Feliu de Pallerols*) ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha. A suya población ye de 1.335 habitants (2007) en una superficie de 34,80&nbsp;km² con una densidat de población de 38,25 hab/km².

A Fiesta Mayor de Sant Feliu de Pallerols ye declarata *[[Fiesta Tradicional d'Intrés Nacional]]*.

## Cheografía
A localidat de Sant Feliu de Pallerols ye situata a 473 metros d'altaria sobre o ran d'o mar. D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bastons, La Fàbrega, Pallerols, La Salut, Sant Iscle de Colltort, Sant Miquel de Pineda y La Torre.

## Demografía

O censo de 1717 encorpora Sant Miquel de Pineda y Sant Pere Sacosta; en 1787, Les Planes d'Hostoles; en 1857, Sant Iscle de Colltort, Les Encies y Cogolls; y en 1872 se desencorpora les Planes d'Hostoles.

## Molimentos
* Ilesia de Sant Feliu de Pallerols, d'o sieglo XVII, recontruyita sobre una d'anterior d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Iscle de Colltort, d'o sieglo XV.
* Ilesia de Sant Miquel de Pineda]], d'o sieglo XI.
* Castiello d'Hostoles. A finals d'o sieglo XV, i morió Francesc de Verntallat.
* Santuario d'a Virchen d'a Fuent d'a Salut.

## Vinclos externos
*Pachina web oficial municipal.
*Información de Sant Feliu de Pallerols en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*Información de Sant Feliu de Pallerols en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Sant Ferriol

**Sant Ferriol** (*Sant Ferriol* en catalán, *San Ferreol* en castellano) ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 205 habitants (2007) en una superficie de 42,26 km² con una densidat de población de 4,85 hab/km².

O nombre d'o municipio provién d'o santuario de San Ferriol, d'estilo gotico.

## Cheografía
A localidat de Sant Ferriol ye situada a 366 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Aussinyà, Fares, Juïnyà, La Miana, El Mort, Sant Ferriol y El Torn.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos

*Santuario de Sant Ferriol, d'estilo gotico tardano d'o sieglo XVII, anque ye documentato dende 1495.
*Santuario de la Mare de Déu de Colell, d'o sieglo XVII.
*Ilesia de Sant Fertús, d'estilo romanico, d'o sieglo XII.
*Ilesia de Sant Miquel de la Miana, d'estilo romanico.
*Ilesia de Sant Silvestre.

## Vinclos externos
* Pachina web municipal.
* Información en a web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Lapurdi Beherea

**Lapurdi Beherea** (en aragonés significa *Baixo Labort*) ye una comarca de Labort (País Basco francés).

Muga a lo norte con as Landas, a l'ueste con a a comarca de Bayona-Anglet-Biàrritz, a l'este con a comarca de Lapurdi Ekialdea y a lo sud con Lapurdi Erdialdea.
Lapurdi Ekialdea

**Lapurdi Ekialdea** (en aragonés *Labort Oriental*) ye una comarca de Labort (Iparralde).

Muga a lo norte con as Landas, a l'este con as comarcas de Agramont y Tierra d'Arberoa en Ultrapuertos, a lo nord-ueste con Lapurdi Beherea, a l'ueste con Lapurdi Erdialdea, a lo sud-ueste con Lapurdi Garaia y a lo sud con Navarra.
Lapurdi Erdialdea

**Lapurdi Erdialdea** (en aragonés significa *Labort Central*) ye una comarca de Labort.

Muga a lo norte con Bayona-Anglet-Biàrritz, a lo nord-este con Lapurdi Beherea, a l'este con Lapurdi Ekialdea, a l'ueste con Lapurdi Itsasegia, a lo sud-ueste y sud-este con Lapurdi Garaia y a lo sud con Navarra.
Lapurdi Garaia

**Lapurdi Garaia** (en aragonés significa *Alto Labort*) ye una comarca de Labort, en Iparralde.

Muga a lo norte con Lapurdi Erdialdea, a l'ueste con Lapurdi Itsasegia, a l'este con Lapurdi Ekialdea y a lo sud con Navarra.
Lapurdi Itsasegia

**Lapurdi Itsasegia** (en aragonés significa *Costa de Labort*) ye una comarca de Labort.

Muga a lo norte con Bayona-Anglet-Biàrritz, a l'este con Lapurdi Erdialdea, a lo sud-este con Lapurdi Garaia, a l'ueste con o mar Cantabrico, a lo sud-ueste con a comarca de Bidasoaldea en Guipuzcua y a lo sud con Navarra. En fan parte 8 municipios u comunas.
Altsasu

**Altsasu** (*Altsasu* en basco, *Alsasua* en castellano; oficialment *Altsasu/Alsasua*) ye un municipio de Navarra, en a comarca de Sacana y merindat de Pamplona.

A suya población ye de 7.698 habitants (2010), en una superficie de 26,72&nbsp;km² y una densidat de población de 288,10 hab/km².

## Cheografía
Altsasu ye situato a 528 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 50,2&nbsp;km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.

### Mugas
O termin municipal d'Altsasu muga a o norte con Ataun; a l'este con Urdiain; a o sud con a Sierra d'Urbasa; y a l'ueste con Olazti.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal d'Altsasu.
Ayés

**Ayés** ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca, situato en o municipio de Samianigo en a comarca de l'Alto Galligo. Actualment se troba despoblato.

## Cheografía
A localidat d'Ayés se troba situata a 840 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Referencias
Azpe

**Aspés** ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca, situato en o municipio de Samianigo en a comarca de l'Alto Galligo.

Actualment ye albandonato.

## Cheografía
O lugar d'Aspe ye situato a 1.250 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1195, recullita en a obra d'Ángel J. Martín Duque *Colección diplomática de [[Monesterio de Santa María d'Obarra|Obarra]] (siglos XI-XIII)*, en *Fuentes para la Historia del Pirineo*, IV (Zaragoza, 1965), y documenta as variants *Azpe*, *Aspes*, *Espes* y *Spes*.

## Referencias
Arto

:*Iste articlo ye sobre *'botanica**. Ta o lugar de l'Alto Galligo se veiga [[Arto (Uesca)]]''

**Arto*' ye o nombre u [[fitonimia en l'aragonés|fitonimo]] [[Nombre popular d'un ser vivo|común]] de bellas especies vechetals de diferents familias y que tienen en común estar [[arbusto]]s, tener brancas con [[puncha]]s largas y duras, (u que as mesmas brancas sigan como punchas) u dar a sensación de formar una matullera impenetrable porque te punchas.

Reciben o nombre d'arto sobretot:
*Bellas especies d'o chenero *Rhamnus* como *Rhamnus lycioides*, *Rhamnus nigra* y *Rhamnus saxatilis*.
**Crataegus monogyna*.
**Hippophae rhamnoides*.
**Lycium europaeum*.
**Pyracantha coccinea*.

A vegatas reciben tamién a calificación d'arto atras especies d'a familia d'as [[rosacias]] que tienen un nombre vernaclo claro por tener una farcha pareixita:
*L'[[aranyonera]], que ye *Prunus spinosa*.
*L'[[abanera]], que ye *Prunus mahaleb*.
*A [[gabardera]], que son un conchunto de microespecies d'o chenero *Rosa* con *Rosa canina* como mes representativa.

== Curiosidaz ==
Os [[Lanius excubitor|picapuercos]] aproveitan as punchas luengas d'os artos pa clavar y guardar os [[zorz|xoriguet]]z que cazan.


== Ditos y mazadas ==
**«cuan l'arto florexe no trobarás qui pan te dexe»''.

## Referencias
Vallespir

O **Vallespir** ye una comarca d'a Catalunya Norte, con capital en Ceret. Muga con as comarcas de l'Alto Empordán (a lo sud-este), la Garrocha (a lo sud), o Ripollés (a lo sud-ueste), o Conflent (a lo nord-ueste) y o Rosellón (a lo nord-este).

D'a comarca d'o Vallespir en fan parte 18 comunas u municipios.
Sant Jaume de Llierca

**Sant Jaume de Llierca** (*Sant Jaume de Llierca* en catalán y oficialment, *San Jaime de Llierca* en castellano) ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 794 habitants (2007) en una superficie de 6,73 km², con una densidat de población de 118,51 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sant Jaume de Llierca ye situata a 203 metros d'altaria sobre o ran d'o mar. D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Can Coma y Hostal Nou. Antigament, o suyo nombre estió *Palau de Montagut* u *Palau d'Avall*.

### Mugas
O suyo termin nunicipal muga a lo norte y a l'ueste con Montagut i Oix; a l'este con Argelaguer; y a lo sud con Sant Joan les Fonts, Santa Pau y Sant Ferriol.

## Demografía

## Molimentos
* Ilesia parroquial de Sant Jaume de Llierca. En o suyo interior bi ha dos tallas de fusta d'o sieglo XVI o XVII. Tien una cupula rebestita de ceremica roya.
* Mosaicos ta numerar as cases, d'o anyo 1864, de Ramon Castellà.
* Museu Ornitolochico.
* Enrunas d'o castiello de Montpalau.
* Ermita de Santa Malena, de 1228.

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal.
* Información de Sant Jaume de Llierca en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información de Sant Jaume de Llierca en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Alto Empordán

L**'Alto Empordán** ye una comarca catalana, una d'as dos comarcas en que se dividió a historica comarca d'o Empordán en l'anyo 1936.

Muga con o Vallespir y o Rosellón por o norte; con a mar Mediterrania por l'este; con o Baixo Empordán, o Chironés y o Plan d'o Estanyo por o sud, y con A Garrocha por l'ueste.

## Demografía

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial de Turismo d'o Consello Comarcal de l'Alto Empordán.
*  Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*  Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Lista de capitals d'estaus independients

Ista ye una lista de capitals d'estaus d'o mundo, a on i amanixen en cursiva territorios y dependencias d'atros estaus, estaus no soberans u no reconoixius por a mayor parte d'a comunidat internacional y territorios en disputa.

## Notas
Tortellà

**Tortellà** (*Tortellà* en catalán y oficialment, *[[Tortellá]]* en castellano) ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 749 habitants (2007) en una superficie de 11,09 km², con una densidat de población de 67,54 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Tortellà ye situata a 276 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Sant Antoni.

### Mugas
O termin municipal de Tortellà muga a o norte y a l'este con Sales de Llierca; a lo sud con Argelaguer y a l'ueste con Montagut i Oix.

## Historia
A ilesia de Santa Maria ye documentata en 996. O lugar pertenexeba a la baronía de Sales, y fue destruito en o tierratremo de 1428, o clamato *[[tierratremo de Catalunya de 1428]]*.

## Demografía

## Molimentos
* Chacimiento arqueolochico prehistorico de La Bauma del Serrat del Pont.
* Ilesia de Santa María. L'edificio actual ye d'o sieglo XVIII.

## Vinclos externos
*Pàgina web de l'Ajuntament
*Informació de la Generalitat de Catalunya
*Informació de l'Institut d'Estadística de Catalunya

## Referencias
La Vall de Bianya

**La Vall de Bianya** ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 1.256 habitants(2006), en una superficie de 93,68 km², con una densidat de población de 13,41 hab/km².

## Cheografía
A localidat de La Vall de Bianya ye situata a 480 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Canya, Capsec, Castellar de la Muntanya, L'Hostalnou de Bianya, Localou, Sant Andreu de Socarrats, Sant Martí del Clot, Sant Pere Despuig, Sant Salvador de Bianya, Santa Margarida de Bianya y Vall del Bac.

## Demografía

En 1553 encorpora Avellana Corba; en 1717, Sant Andreu de Porreres, Sant Martí de Solamal y Santa Maria Sacot; en 1857, Vall del Bac, Castellar de la Muntanya, Sant Andreu de Socarrats, Sant Martí del Clot, Sant Pere Despuig y Santa Margarida de Bianya; en 1970, Sant Salvador de Bianya.

## Molimentos
* Ilesia de Sant Andreu de Porreres, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Martí del Clot, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Pere Despuig, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Martí de Capsec, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Andreu de Socarrats, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Martí de Solamal, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Miquel del Mont, d'estilo romanico.
* Ilesia de Santa Magdalena del Coll, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Feliu del Bac, d'estilo romanico.
* Ilesia de Santa María de Sacot, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Salvador de Bianya, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Miquel de la Torre, d'estilo romanico.
* Ilesia de Santa Margarida de Bianya, d'estilo romanico.
* Ilesia de Santa María de Castellar de la Muntanya, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Ponç d'Aulina, d'estilo romanico.

## Vinclos externos
*Pachina web municipal.
*Web turística
*Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Saray

**Saray** ye una palabra turca d'orichen persa que significa "palacio". La trobamos como base en muitos toponimos dende os Balcans dica Asia Central.
* Saraybosna, nombre turco de Sarajevo.
* Saray, l'antiga capital d'a Horda d'Oro.
* Sarayburnu, zona d'Istambul on ye o Palacio de Topkapi.
* Bakhçisaray, l'antiga capital d'o Khanato de Crimea, literalment *palacio chardín*.
* Saray, ciudat y districto en a provincia de Tekirdağ, Turquía.
* Saray, un distrito en a provincia de Van, Turquía.
* Bahçesaray, un distrito d'a provincia de Van, Turquía.
* Galatasaray.
Sant Joan les Fonts

**Sant Joan les Fonts** ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 2.697 habitants (2007) en una superficie de 31,80 km², con una densidat de población de 84,81 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sant Joan les Fonts ye situata a 342 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Begudà, La Canya, Pla de Baix, Pla de Dalt y Sant Cosme.

## Demografía

## Molimentos
* Monesterio de Sant Joan les Fonts, d'estilo romanico. Dependió de l'abadía de Sant Vitor de Marsella dica 1592, y d'o monesterio de Sant Per de Camprodon dica 1835. Actualment ye declarada *[[Molimento Nacional]]*. Se conserva la suya ilesia, consagrada a Sant Chuan Baptista.
* Puente medieval de Sant Joan les Fonts, que trescruza o río Fluvià, documentau en 1247.
* Torre de Canadell.
* Casa fortificada de Juvinyà, edificio d'estilo romanico. Ye conoixiu tamién como *[[Estada de Juvinyà]]*.

## Referencias

## Vinclos externos

*Pachina web oficial municipal.
*Información de Sant Joan les Fonts en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*Información de Sant Joan les Fonts en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Santa Pau

**Santa Pau** ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha. A suya población ye de 1.567 habitants (2007) en una superficie de 30,91 km², con una densidat de población de 31,95 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Santa Pau ye situata a 496 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Els Arcs, Can Font, Les Fages, Pujolars, El Sallent, Sant Martí, Sant Miquel Sacot, Santa Llúcia de Trenteres, amás d'as urbanizacions de Can Blanc, Can Jofre, Can Potxa y Can Xel.

O 81% d'o suyo termin municipal ye situato en o Parque Natural d'a Zona Volcanica d'A Garrocha, incluyindo a famosa *[[Fageda d'en Jordà]]*, un bosque de fabos.

## Demografía

## Molimentos

* Ilesia de Sant Vicent, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Honorat, con un retablo d'alabastro de 1340.
* Ilesia de Santa María, d'o sieglo XV.
* Monesterio de Sant Julià del Mont.
* Ermita d'a Virchen dels Arcs, d'estilo romanico.
* Ermita de Santa Margalida de la Cot, d'estilo romanico, que ye en o cráter d'o volcán de Santa Margalida.

## Patrimonio cultural
* A *Festa del Fesol de Santa Pau*.

## Vinclos externos

* Pachina web municipal.
* Información en a pacgina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
* Parque Natural d'a Zona Bolcanica d'A Garrocha.
* ''Festa del Fesol de Santa Pau''.
Iaccetans

Los **iaccetans** (*iakketanoi* en griego clasico, *iacetani* en latín) estió una comunidat humana que pobló parte de l'Alto Aragón antes de los romanos.

A suya capital estió *[[Iacca]]* (actual Chaca, en escritura ibera ) d'on prenen lo nombre. S'ha considerato que podeban estar relacionatos con los aquitano, por lo pareixito de nombre, que puet estar casual. Se sape que emitioron moneda. Los mencionan Estrabón, Plinio lo Viello y Ptolomeu.

La suya pertinenza u no a los pueblos basco-aquitanos ye controvertita. Estrabón los menciona en las suyas cronicas sobre Sertorio como un pueblo independient de los bascons, pero Ptolomeu diz que Iacca yera una ciudat bascona.

Los enemigos naturals de los iaccetans yeran los suessetans de Cinco Villas y talment Plana de Uesca. A sobén los iaccetans saqueyaban las tierras de los suessetans. Los romanos redotoron a los iaccetans en 195 aC, cuan Catón prenio *Iacca* con aduya suessetana (los suessetans distrayoron a l'exercito iaccetán). En l'anyo 19 lo suyo territorio fue adhibito a l'Imperio Romano dimpués de las Guerras Cantabras.

Se sape poco de la suya cultura material porque lo suyo territorio no ye rico en chacimientos arqueolochicos de la suya epoca. La poca ceramica trobata en lo suyo territorio puet estar u derivata de la ceramica de los Campos d'Urnas u d'orichen ibero ilerchet.

En tiempos d'Al-Andalus u dominación musulmana en a Peninsula Iberica a localidat de Chaca yera despoblata u poco poblata pero quedaba recuerdo onomastico d'os iaccetans u *Al-Djalasqiyyin* que mencionan ciertas cronicas encara en o sieglo IX. En l'anyo 852 s'escribió:

Dos cheografos de principios d'o sieglo X (Istahrí y Iacubí) escribioron en arabe o nombre d'o país d'os iaccetans:

## Referencias

## Vinclos externos
*Pachina sobre la moneda ibera
*''Gran Enciclopedia Aragonesa''
*''Gran Enciclopedia Rialp'' sobre os iaccetans
Torremocha

:*Iste articlo ye sobre un despoblau aragonés en o Mayestrato; ta atros usos, se veiga *'Torremocha (desambigación)**''.

 
**Torremocha*' ye un lugar despoblau de la [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Teruel|Teruel]], situato en lo municipio de [[Castellot]].

== Toponimia ==
Como *Torremocha de Xiloca* significa *torre tallata*. S'interpreta que *mocha* bien de lo latín *mutilare* y palabras d'ixa familia, como l'aragonés *remoldar* y *mollón*.

== Referencias ==


== Bibliografía ==
* [[Luis del Romero]], [[Antonio Valera]]: *Territorios abandonados. Paisajes y pueblos olvidados de Teruel''. Rolde de Estudios Aragoneses-CEDDAR y Instituto de Estudios Turolenses, 2013.
Crespol

**Crespol** ye un lugar de la provincia de Teruel, situato en lo municipio de Castellot. La suya población ye de 13 habitants (1999).
Asqués

**Asqués** ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.

En l'anyo 1900 teneba nomás que 20 habitants y hue ye despoblato.

## Cheografía
Asqués ye situato a 1.140 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Demografía

## Molimentos
A Ilesia de Nuestra Sinyora d'Asqués, una ilesia d'os sieglos XVI-XVIII adedicada a Nuestra Sinyora, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.

## Referencias
Asún

**Asún** ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo. Ye despoblato.

## Cheografía
O lugar d'Asún se troba situato a 1.260 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Demografía

## Molimentos
A Ilesia de Sant Veturián d'Asún, una ilesia adedicada a Sant Veturián, que hue se troba en runas, encara que ye la ilesia parroquial d'o lugar.

## Referencias
Los Alagons

**Los Alagons** (*Los Alagones* en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio de Castellot, en a comarca d'o Mayestrato y provincia de Teruel. Fa parte d'o partiu chudicial d'Alcanyiz y dende lo punto d'anvista d'a suya adscripción en a Ilesia Catolica pende de l'arcipestrau d'Alcorisa en a diocesi de Teruel y Albarracín y archidiocesi de Zaragoza.

La suya población ye de 6 habitants (1999).

## Cheografía
O lugar de Los Alagons se troba situau a 772 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 154 km d'a ciudat de Teruel, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Molimentos
* Ermita de Nuestra Sinyora d'o Rosario, una ermita adedicada a Nuestra Sinyora d'o Rosario. Poseye una inscripción que diz *Año 1775. CHARITAS ME FECIT*.
Luco de Bordón

:*Este articlo trata sobre *'Luco de Bordón**, pa atros emplegos de la palabra "Luco" se veiga [[Luco]].''


**Luco de Bordón*' ye una [[Lista de villas d'Aragón|villa]] [[Aragón|aragonesa]] de la [[provincia de Teruel]] y [[Comarcas d'Aragón|comarca]] de lo [[Mayestrato]], situau en lo [[lista de municipios de Teruel|municipio]] de [[Castellot]].

La suya [[Población humana|población]] yera de 50 habitants en o [[2018]].

== Cheografía ==
Lo lugar de Luco de Bordón ye situau a 811 [[metro]]s d'[[altaria]] dencima de lo [[livel d'a mar]], a una [[distancia]] de 154 [[km]] de [[Teruel]], la [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia.

== Historia ==
Lo [[4 de chinero]] de [[1282]], los [[Templers]] li concedioron [[carta de población]]. En [[1317]], pasó a mans de los [[Orden d'o Hespital|Hespitalers]].

En los [[anyos 1970]], lo suyo termin municipal s'encorpora a [[Castellot]].

== Galería d'imáchens ==
<gallery perrow="4">
Imachen:Iglesia, Calvario de Luco de Bordón (Teruel).jpg|miniaturadeimagen|Ilesia d'o Calvario de Luco de Bordón.
Imachen:Plaza Mayor de Luco de Bordón (Teruel).jpg|miniaturadeimagen|Plaza Mayor.
Imachen:Luco de Bordón (Teruel).jpg|miniaturadeimagen|*Luco de Bordón, Castellot.''
Imachen:Localidad de Luco de Bordón (Teruel, España).jpg|miniaturadeimagen|
Torremocha (desambigación)

**Torremocha** puet estar:

* **[[Torremocha (Cáceres)|Torremocha]]**, un municipio extremenyo en a provincia de Cáceres.
* **[[Torremocha]]**, un despoblau d'o municipio de Castellot (provincia de Teruel).
* **[[Torremocha de Xiloca]]**, un lugar d'a Comunidat de Teruel.
* **[[Torremocha del Campo]]**, un lugar d'a provincia de Guadalachara.
* **[[Torremocha de Jadraque]]**, un lugar d'a provincia de Guadalachara.
* **[[Torremocha de Jarama]]**, un municipio d'a Comunidat de Madrit.
Les Cabanyes

**Les Cabanyes** ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona y en a comarca de l'Alto Penedés. A suya población ye de 842 habitants(2007) en una superficie de 1,15 km², con una densidat de población de 732,17 hab/km².

Ye situata a 252 metros sobre o ran d'o mar, en o centro d'a plana d'o Penedès, amán d'a suya capital, Vilafranca del Penedès, que ye a 4&nbsp;km. O suyo termin municipal muga con Vilafranca del Penedès a lo sud; con La Granada y Santa Fe del Penedès a l'este; con Vilobí del Penedès a lo norte y con Santa Margarida i els Monjos y Pacs del Penedès a l'ueste.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Valentín de les Cabanyes, una ilesia adedicada a Sant Valentín, que actualment fa funcions de capiella adosada a lo fosal municipal y conserva elementos d'o sieglo XI en estilo romanico (las suyas nau y abside) y que conserva igualment pinturas murals en estilo de transición dende lo romanico enta lo gotico.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web municipal.
*  Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
La Vall d'en Bas

**La Vall d'en Bas** ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.

A suya población ye de 2.888 habitants (2011) en una superficie de 90,82 km², con una densidat de población de 31,84 hab/km².

## Cheografía
O municipio de la vall d'en Bas ye situato a 510 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Dreta del Fluvià, L'Esquerra del Fluvià, Falgars d'en Bas, Joanetes, Els Hostalets d'en Bas, El Mallol, La Pinya, Puigpardines, Sant Esteve d'en Bas, Sant Privat d'en Bas, La Serra y Vilallonga.

## Demografía

O primer censo ye de 1970 dimpués d'a fusión de Sant Esteve d'en Bas, Joanetes, Sant Privat d'en Bas y La Pinya. Os anteriors son la suma d'os antigos municipios.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Villa en El Mallol. Catalogada como *Conchunto Istorico-Artistico*.
* Nuclio urbán d'Els Hostalets d'en Bas. Catalogato como *Conchunto Istorico-Artistico*.
* Ilesia de Sant Esteve d'en Bas, d'estilo romanico, d'o sieglo XII.
* Ilesia de Sant Privat d'en Bas, d'estilo romanico, de 1017.
* Ilesia de Santa Maria de la Pinya, d'estilo romanico, d'o sieglo X, consagrata por l'abat Oliba en 1022.
* Ilesia de Sant Romà, d'estilo romanico, d'o sieglo XII.
* Ilesia de Sant Joan dels Balbs, d'estilo romanico, d'o sieglo X.
* Antigo monesterio de Santa Maria de Puigpardines, d'estilo romanico, d'o sieglo XII.
* Ermita de Sant Quintí d'en Bas, d'estilo romanico, de finals d'o sieglo X.

## Vinclos externos
* Pachina web municipal de la Vall d'en Bas.
* Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Avinyonet del Penedès

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán d'a comarca de l'Alto Penedés; ta atros usos, se veiga *'Avinyonet (desambigación)**''.


**Avinyonet del Penedès*' ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en la [[provincia de Barcelona]] y en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] de l'[[Alto Penedés]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 1.690 habitants ([[2009]]) en una [[superficie]] de 29,13&nbsp;[[km²]], con una [[densidat de población]] de 57,58&nbsp;hab/km².

== Cheografía ==
A localidat d'Avinyonet del Penedès se troba situata a 280 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar.

D'o suyo [[termin municipal]] fan parte as localidaz de [[L'Arboçar]], [[Avinyó Nou]], [[Cantallops (Avinyonet del Penedès)|Cantallops]], [[Clariana (Avinyonet del Penedès)|Clariana]], [[Collblanc (Avinyonet del Penedès)|Collblanc]], [[La Garrofa]], [[Les Gunyoles]] y [[Sant Sebastià dels Gorgs]]; a mas d'a urbanización de Can Mitjans.

== Demografia ==


== Administración ==
=== Reparto de concellers ===
<center>

</center>

=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
* [[Monesterio de Sant Sabastián de Sant Sebastià dels Gorgs]], un antigo [[monesterio]] d'a [[orden de sant Benedet]] en o [[lugar]] de [[Sant Sebastià dels Gorgs]] que conserva la [[frontera]], o [[campanal]] y las runas d'o [[claustro]] en estilo [[Romanico catalán|romanico]].

== Referencias ==


== Vinclos externos ==

*  [http://www.avinyonet.org/ Pachina web municipal d'Avinyonet del Penedès].
*  [http://www.idescat.net/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&PDF=FALSE&V1=08013 Información d'Avinyonet del Penedès] en a pachina web d'o *Institut d'Estadística de Catalunya''.
Castellví de la Marca

**Castellví de la Marca** ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona y en a comarca de l'Alto Penedés.

A suya población ye de 1.661 habitants (2009) en una superficie de 28,40 km², con una densidat de población de 57,87 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Castellví de la Marca ye situata a 198 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte as localidaz de Albans i Cal Xeret, Cal Farines, Cal Margarit, Cal Morgades, El Carrer Fondo, Les Cases Noves de Cal Marques, Les Cases Noves de la Riera, Les Casetes, Les Conilleres, El Coscó, El Mas de la Pansa, El Maset dels Cosins, La Múnia (que ye a capital d'o municipio), Pedrers y Ratera.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de Castellví de la Marca.
*  Información de Castellví de la Marca en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Canyada

**Canyada** u **Canyata** significa "paso entre dos tozals" y tamién "camín de bestiar" y se troba muito en la toponimia. En a provincia de Teruel ye representato por tres macrotoponimos:

***[[Canyada Vellida]]**, municipio de las Comunidat de Teruel (Teruel).
***[[Canyada de Benatanduz]]**, municipio de lo Mayestrato (Teruel)
***[[La Canyada de Beric]]**, municipio de lo Baixo Aragón (Teruel)
A Torre (Samianigo)

:*Iste articlo tracta sobre *'A Torre**, que ye un lugar d'o [[municipio]] de [[Samianigo]]. Ta altros usos d'o toponimo «A Torre» se veiga **A Torre (desambigación)**.''


**A Torre** (en [[idioma castellano|castellano]] ''Latorre'') u **pardina d'a Torre''' ye una pardina d'o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo y provincia de Uesca.

## Cheografía
O lugar ye situato a 1.280 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Vinclos externos
*  En http://www.despobladosenhuesca.com/
A Torre (desambigación)

**A Torre** u **La Torre** puede fer referencia a:
#### Aragón
*Un municipio d'a comarca d'o Baixo Aragón. Se veiga **[[La Torre de Viliella]]**.
*Una entidat poblacional menor d'o municipio de Samianigo. Se veiga **[[A Torre (Samianigo)]]**.
*Una entidat poblacional menor d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe. Se veiga **[[A Torre (Castillón de Sobrarbe)]]**.
*Una entidat poblacional menor d'o municipio de a Fueva. Se veiga **[[A Torre (Pallaruelo de Monclús)]]**.

#### Catalunya
*Un municipio d'a comarca de l'Anoya, provincia de Barcelona. Se veiga **[[La Torre de Claramunt]]**.
#### País Valenciano
*Un municipio d'a comarca de l'Alto Mayestrato, provincia de Castellón. Se veiga **[[La Torre d'En Besora]]**.
*Un municipio d'a comarca d'a Plana Alta, provincia de Castellón. Se veiga **[[La Torre d'en Doménec]]**.
#### Castiella La Mancha
*Un municipio d'a Comarca de Torrijos, provincia de Toledo. Se veiga **[[La Torre de Esteban Hambrán]]**.
*Un municipio d'a comarca d'a Campiña de Guadalachara, provincia de Guadalachara. Se veiga **[[Villanueva de la Torre]]**.
*Un municipio d'a comarca d'a Sierra Norte, provincia de Guadalachara. Se veiga **[[Cendejas de la Torre]]**.
#### Castiella-Leyón
*Un municipio d'a comarca d'os Páramos, provincia de Burgos. Se veiga **[[Rebolledo de la Torre]]**.
*Un municipio d'a comarca de Benavente y Los Valles, provincia de Zamora. Se veiga **[[La Torre del Valle]]**.
*Un municipio d'a comarca d'os Montes Torozos, provincia de Valladolit. Se veiga **[[Torrecilla de la Torre]]**.
#### Andalucía
*Un municipio d'a comarca d'o Valle de Guadalhorce, provincia de Malaga. Se veiga **[[Alhaurín de la Torre]]**.
## Se veiga tamién
*Torraza (desambigación)
*Torrillas (desambigación)
*Torralba (desambigación)
*Torre (desambigación)
*Torreciella (desambigación)
*Torrelluela (desambigación)
Atós Alto

**Atós Alto** ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo. Actualment ye despoblato.

## Cheografía
O lugar d'Atós Alto se troba situato a 1.221 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Molimentos
A Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción d'Atós Alto, una ilesia adedicada a l'Asumpción de Nuestra Sinyora, que ye la ilesia parroquial d'o lugar y que hue se troba en runas. Yera un edificio con nomás que una sola nau con vuelta de vuelta de canyón.

## Referencias
Castellet i la Gornal

**Castellet i la Gornal** ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, comarca de l'Alto Penedés y partiu chudicial de Vilafranca del Penedès.

A suya población ye de 2.181 habitants (2008) en una superficie de 47,5 km², con una densidat de población de 45,92 hab/km².

## Cheografía
Castellet i la Gornal ye situato a 137 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 15 km de Vilafranca del Penedès, a capital d'a suya comarca, y a 60&nbsp;km de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

D'o suyo termin municipal fan parte as localidaz de Les Casetes de la Gornal, Castellet, Clariana, La Creu i els Àngels, La Gornal, Les Masuques, Rocallisa, Els Rosers, Sant Marçal, Torrelletes, Trencarroques y Valldemar.

### Mugas




## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Istevan de Castellet i la Gornal, una ilesia construyida en estilo romanico y adedicada a Sant Istevan.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web municipal.
*  Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Elch

**Elch** (*Elx* en valenciano, *Elche* en castellano) ye un municipio y ciudat valenciana, en a comarca d'o Baixo Vinalopón (en ye la suya capital), provincia d'Alicant y partiu chudicial d'Elch (tamién en ye la capital).

A suya población ye de 228.348 habitants (2008) en una superficie de 326,07 km², con una densidat de población de 700,30 hab/km².

## Cheografía
A ciudat d'Elch ye situada a 86 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 21 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 179&nbsp;km de Valencia, la capital d'o País Valenciano.

D'o suyo termin municipal en fan parte los lugars de Matola, Algoda, Algorós, Altabix, Alzavares, El Altet, Los Arenales del Sol, Asprella, Las Bayas, Carrús, Daimes, El Derramador, La Hoya, Jubalcoy, Maitino, La Marina, Perleta, Llano de San José, Pusol, Torrellano y Valverde.

### Mugas
Lo termin d'Elch muga con Santa Pola, Guardamar del Segura, Sant Fulgenci, Dolors, Crevillent, Asp y Mont-fort.

## Toponimia
En tiempos d'os romanos se deciba *Ilice Augusta*, con palatalización d'a CE, CI latina. A grafía *x* no ye etimolochica y ye como en catalán occidental (y por tanto valenciano), representant o fonema africau d'a /ch/ dezaga de consonant. O grupo *ce*, *ci* evolucionó en mozarabe enta *che*, *chi*, y asinas los pronunciaban los arabes en os toponimos romances que prenioron, d'astí *Elch(e)*. En aragonés ye documentau *Elch* en un texto relativo a una tregua entre Chaime II d'Aragón y l'infant Juan Manuel, fillo de Don Manuel: 

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Puestos d'intrés
### Molimentos relichiosos
**Basilica de Santa María*.

### Molimentos civils
**Torre de La Calahorra*.

### Museus
**Museu aqueolochico y d'historia d'Elche*
**Museu de la Festa*.
**Museu d'arte contemporanio*.
*''Museu d'o Palmeral.

### Espacio natural
* Palmeral d'Elch, declarau Patrimonio d'a Humanidat por a UNESCO en 2000.

## Fiestas
* 15 d'agosto, Asumpción d'a Virchen.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal d'Elch.

## Referencias
Saganta (desambigación)

**Saganta** puet estar:
***[[Saganta (Teruel)|Saganta]]**, lugar de lo municipio de Las Parras de Castellot (Teruel).
***[[Saganta (Uesca)|Saganta]]**, lugar de lo municipio d'Estupinyán (Uesca).
***[[Penya Saganta]]**, montanya de l'Alto Millars (Castellón).
Atós

**Atós** puet estar:

* Cheografía:
** Un **lugar d'o [[municipio]] de [[Samianigo]]**, Atós Alto.
** Un **despoblato d'o municipio de Samianigo**, Atós Baixo.
* Atros:
** Una **familia infanzona** aragonesa, se veiga Linache d'os Atós.
Saganta (Uesca)

:*Este articlo tracta sobre la localidat ribagorzana de *'Saganta**. Pa atros usos de lo toponimo **Saganta** leiga **Saganta (desambigación)**.''

 
**Saganta*' (en [[idioma catalán|catalán]] *Seganta'') ye un lugar aragonés que perteneix a lo municipio d'Estupinyán, en la comarca de Ribagorza. En 2018 teneba 16 habitants.

## Cheografía
Ye situau a lo sud-este de la sierra de Sant Quílez en una zona de lo termin municipal d'Estupinyán entre Camporrélls, Nachán y Zurita.

## Molimentos
* Ermita de Sant Quílez.
Caserras

:*Iste articlo ye sobre un municipio aragonés de la provincia de Uesca; ta lo municipio catalán, leiga *'Casserres**''.

  
**Caserras*' (*Caserres del Castell* en [[Idioma catalán|catalán]], *Caserras del Castillo* en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un lugar [[Aragón|aragonés]] que perteneix a lo [[municipio]] d'[[Estupinyán]], en la [[Comarcas d'Aragón|comarca]] de [[Ribagorza]] y [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Uesca|Uesca]].

La suya [[Población humana|población]] en [[2018]] yera de 4 habitants.

== Cheografía ==
Ye situato a 729 [[metro]]s d'[[altaria]] dencima de lo [[livel d'a mar]], a piet de *Roca de Porquet*, a on bi ha [[enruna]]s d'un castiello de lo [[sieglo XIII]].

== Toponimia ==
En lo [[Fogache de 1495]] s'escribiba *Caserras*. La forma aragonesa d'este [[toponimia aragonesa|toponimo]] encara se fa servir en aragonés y se documenta en [[aragonés baixorribagorzano|Ribagorza Baixa]]. Los textos [[aragonés grausín|grausins]] asocian esta localidat a las [[trompa de Ribagorza|trompas de Ribagorza]] u "gaitas":



== Molimentos ==
*Enrunas de lo castiello [[Romanico aragonés|romanico]] de lo [[sieglo XIII]].
*Ermita de Santa Sofía, d'estilo [[Romanico aragonés|romanico]].

== Referencias ==


== Vinclos externos ==
*  [https://web.archive.org/web/20090328144737/http://www.castillodeloarre.org/HU-Ribagorza/990373-Caserras.htm Caserras en *RomanicoAragones.com*].
*  [https://web.archive.org/web/20090328145017/http://www.castillodeloarre.org/HU-Ribagorza/990373-CaserrasSofia.htm A ermita de Santa Sofía en *RomanicoAragones.com''].
Saganta (Teruel)

:*Este articlo tracta sobre la localidat baixoaragonesa de *'Saganta**. Pa atros usos de lo toponimo **Saganta** leiga **Saganta (desambigación)**.''

 
**Saganta*' (*Jaganta* en [[idioma castellano|castellano]]) ye un [[lugar]] de la [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Teruel|Teruel]], situato en lo [[municipio]] de [[Las Parras de Castellot]]. La suya población ye de 12 habitants ([[2008]]).

== Cheografía ==
Ye situato a 2,5&nbsp;km de lo nuclio de [[Las Parras de Castellot]].

== Toponimia ==
Se considera un toponimo [[sorotaptico]]. Dica lo [[sieglo XVIII]] gosa escribir-se *Saganta*, pero en [[1179]] en lo documento de donación de la Villa d'[[Alcanyiz]] fegura como una de las suyas mugas y s'escribe *Jaganta*:



== Puestos d'Intrés ==
*L'[[almazara]].
*[[Ilesia de Sant Felipe y Sant Chaime (Saganta)|Ilesia de Sant Felipe y Sant Chaime]].
*[[Ermita de Sant Per de Saganta|Ermita de Sant Per]].

== Fiestas ==
**Vaquetas de Jaganta'', en la segunda semana d'agosto.
Gelida

**Gelida** ye un municipio catalán situau en a provincia de Barcelona y en a comarca de l'Alto Penedés.

A suya población ye de 6.151 habitants (2007) en una superficie de 26,71 km², con una densidat de población de 230,29 hab/km².

## Cheografía
Ye situada a 196 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30 km d'a ciudat de Barcelona, la capital d'a suya provincia y de Catalunya.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Les Cases Noves, El Martivell, El Puig, Safari, Sant Salvador de la Calçada, La Valenciana y El Maset.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con Sant Llorenç d'Hortons y Sant Esteve Sesrovires a lo norte; con Castellví de Rosanes a lo nord-este; con Corbera de Llobregat a l'este; con Cervelló a lo sud-este; con Subirats a lo sud y lo sud-ueste; y con Sant Sadurní d'Anoia a l'ueste.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes
*

## Molimentos
* Castiello de Gelida.

## Vinclos externos

*  Pachina web municipal.
*  Información en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
*  ''Gelida, genealogia i història''.
Font-rubí

**Font-rubí** (en catalán y oficialment *Font-rubí*; en castellano *Fontrubí*) ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona y en a comarca de l'Alto Penedés. A suya población ye de 1.430 habitants (2007) en una superficie de 37,17&nbsp;km², con una densidat de población de 38,47 hab/km².

Ye situata a 319 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. A suya capital ye Guardiola de Font-rubí, y o suyo termin municipal ye formato por os lugars de L'Alcinar, L'Avellà, Cal Semisó, Can Castellví (urbanización), Les Cases Noves, Les Casetes d'en Raspall, Coll de la Barraca, La Fanga, Font-rubí, Grabuac, Guardiola de Font-rubí, Mas Moió, La Maçana, Montjuïc, Els Pujols, Sabanell y Santa Maria.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web municipal.
*  Información en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Salamanca

:*Iste articlo ye sobre la ciudat de *'Salamanca** situada en **Espanya**. Ta atros usos se veiga [[Salamanca (desambigación)]].''

**Salamanca*' ye una [[Ciudaz de Castiella y Leyón|ciudat]] y [[Lista de municipios d'a provincia de Salamanca|municipio]] [[Espanya|espanyola]], [[Capital (politica)|capital]] d'a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Salamanca|Salamanca]] en a [[comunidat autonoma]] de [[Castiella y Leyón]].

A suya [[Población humna|población]] ye de 155.921 habitants ([[2007]]) en una [[superficie]] de 38,6&nbsp;[[km²]], con una [[densidat de población]] de 4.039,4 hab/km².

Fa parte d'a [[Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat]].

== Cheografía ==
A ciudat de Salamanca se troba situada a 802 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre lo [[livel d'a mar]], a una [[distancia]] de 212 km d'a ciudat de [[Madrit]], a [[Capital (politica)|capital]] d'[[Espanya]].

== Demografía ==


== Puestos d'intrés ==
=== Molimentos relichiosos ===
* [[Seu de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Salamanca]] (u [[Seu Nueva de Salamanca]]).
* [[Seu de Santa María de Salamanca]] (u [[Seu Viella de Salamanca]]).

=== Molimentos civils ===
* [[Universidat de Salamanca]].
* Plaza Mayor.
* Casa de las Conchas.
* Casa Lis.
* Casa-Museu d'Unamuno.
* [[Palacio de la Salina]], en estilo [[plateresco]].

== Fiestas ==
* [[Sant Chuan de Safagún]], [[12 de chunio]], patrón d'a ciudat.
* *Virchen d'a Vega'', 8 de setiembre.

## Localidaz achirmanatas
* 1979:  Coimbra (Portugal).
* 2006:  Buenos Aires (Archentina).

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Salamanca.
Comanda

La **comanda** estió una institución socio-economica en la que una comunidat heba de pagar con treballo u en especie a atro grupo menos numeroso, pa espleitar un bien u por una prestación que hesen recibiu.

En la Edat Meya las comandas yeran territorios, inmuebles, rendas u beneficios que perteneixeban a las órdens militars. Debant d'una comanda i heba un *[[comandador]]*, que yera l'encargatu de recibir las rendas y de distribuyir-las. Las comandas se convertioron en autenticas circuscripcions d'as órdens militars.

En la Edat Moderna las comandas continoron existindo d'a mesma traza, pero finalmet s'abolioron cuan se desfació l'estau feudal pa creyar un estuo moderno.

La Corona de Castiella exportó lo modelo de comanda, (en castellano *[[encomienda (Imperio Espanyol)|encomienda]]*), enta l'America colonial y Filipinas.

## Se veiga tamién
* Bailía.
* Comandador.
* Castellanía d'Amposta.
* Priorato de Catalunya.
Alto Penedés

L**'Alto Penedés** (en catalán y oficialment *Alt Penedès*) ye una comarca de Catalunya, una d'as dos en que se dibidió a comarca historica de lo Penedés en 1936 chunto con o Baixo Penedés (tamién en feban parte bels municipios de l'actual comarca d'o Garraf.

Muga con l'Anoya por o norte; con o Baixo Llobregat por l'este; con o Garraf por o sud, y con o Baixo Penedés y l'Alto Campo por l'ueste.

A suya población ye de 98.856 habitant en una superficie de 592,77 km², con una densidat de población de 166,77 hab/km². A suya capital se troba en Vilafranca del Penedès (que yera a capital d'a comarca d'o Penedès) y actualment en fan parte 27 municipios.

## Historia
O 5 de mayo de 985 tropas d'o Califato de Cordoba comandatas por Almanzor marchan dende Cordoba enta lo condau de Barcelona. En o suyo camín espullan os territorios d'as actuals comarcas d'o Baixo Penedés, Alto Penedés, Baixo Llobregat, Barcelonés y Vallés Occidental, destruindo los monesterios de Sant Cugat del Vallès (en Sant Cugat del Vallès), Sant Pavlo del Campo (en Barcelona) y Sant Per d'as Puellas (tamién en Barcelona).

En o verano de 1003, un exercito d'o Califato de Cordoba mandau por Abd al-Malik al-Muzaffar, fillo d'Almanzor, destruye bellos castiellos en l'Alto Penedés y espulla la ciudat de Manresa, en o condau de Barcelona.

## Demografía

## Referencias
Alto Urchel

L**'Alto Urchel** (en catalán y oficialment *Alt Urgell*) ye una comarca de Catalunya formata por un conchunto de chicotas vals y riperas d'a cuenca d'o río Segre. A val mas ampla ye la de la Seu a on ye a capital d'a comarca: la Seu d'Urchel, una ciudat situata en un d'os cruces de comunicacions mas importants d'os Pireneus.

A suya población ye de 21.566 habitants (2007) en una superficie de 1.447,48 km², con una densidat de población de 14.903,94 hab/km². En fan parte 19 municipios, toz fendo parte tamién d'a provincia de Leida.

## Mugas
A comarca de l'Alto Urchel muga con la Baixa Cerdanya, con o Berguedá, con o Solsonès, con La Noguera, con o Pallars Chusán, con o Pallars Sobirán y con Andorra.

## Demografía