Sant Valero

**Sant Valero** u **Valero de Zaragoza** estió un bispe de Zaragoza (sieglo IV), mayestro de Sant Vicent Mártir y confesor d'a fe cristiana. Ye o santo patrón d'a ciudat de Zaragoza, a on se veneran as suyas reliquias dende o sieglo XII. A suya fiesta se celebra o día 29 de chinero y ye tradición de minchar roscons.

## Historia
Os documentos no mo'n dicen guaire. Sí que sapemos que estió present en o primer concilio peninsular que se'n tien conoixencia: o d'Elvira, en Granada (306). Prudencio diz tamién que o suyo diacono yera Vicent, muerto en Valencia que le acompanyó en o suyo cautiverio dica a ciudat d'o Guadalaviar mientres a persecución de Dioclecián.

Dimpués d'a invasión musulmana, cuan encara feba poco tiempo d'o naiximiento d'o Reino d'Aragón, plegoron noticias de que s'heban trobato as suyas restas mortals en o Pireneu. Se supuso, allora, que o bispe bi heba estato exellato en o lugar d'"Anet", que podría corresponder a Enate(Semontano de Balbastro) u a Anet (Eure y Loir). A tradición diz que cuan morió fue apedecato en o castiello d'Estada y ixuplidato astí dica que en 1065, lo que se creyeba que yera o suyo cuerpo venerable fue trobato por Arnulfo I, bispe de Roda, y tresladato ta a seu bispal de Roda d'Isabana, por ixas envueltas cabecera eclesial d'Aragón.

Cuan as tropas d'Alifonso I y de Gastón IV de Biarn dentroron en Zaragoza en 1118, a restauración d'a mitra cristiana desichiba, cuasi, a presencia fisica d'as reliquias valerianas. Se ninvioron dende Roda primero un brazo y, mas tardi, o cranio d'o bispe confesor (iste zaguero en 1170, ya con Alifonso II como rei).

I habió mas d'un bispe caesaraugustano con iste nombre, en a Edat Antiga. Manimenos no bi ha dandalos -por as Actas d'o Concilio d'Elvira- de que yera un Valero qui gobernaba a diocesi en primerías d'o sieglo IV.

## Veneración a Sant Valero
En a Seo de Zaragoza bi ha una capiella adedicata a o santo que data d'o sieglo XVI, encara que as suyas pinturas, atribuyitas a vegatas a Bartolomé Vicente son d'o sieglo XVII. En ellas apareixen representatos o interrogatorio a Sant Valero y San Vicent en Valencia y l'arribata d'o cranio d'o bispe a la capital aragonesa, a on se troba tamién o suyo brazo. Tiempo dimpués, Benedet XIII mandó fer un busto reliquiario que ye expuesto en o retablo mayor d'a Seo chunto a os de Sant Vicent y Sant Lorient y que cusiosament reflecta os rasgos fisicos d'o propio Papa Luna.

O santo ye tamién prou venerato en a ilesia de Sant Valero d'a propia ciudat de Zaragoza, situata en o barrio d'as Delicias a on muitos feligreses vienen o día d'o suyo patrón y en atras localidaz d'Aragón como Estada, Viliella de Cinca, Casterló, Íxar, Seno y Carinyena, a on bi ha una reliquia d'o Santo donata a la suya ilesia por Pedro Cerbuna, prior d'a Seo y dimpués bispe de Tarazona y fundador d'a Universidat de Zaragoza.

## Festividat de Sant Valero
A fiesta de Sant Valero, patrón de Zaragoza y Carinyena, se celebra o día 29 de chinero, estando tradicional o taste de roscons; pa ista calendata existe o dito zaragozano de "Sant Valero, ventolero y rosconero".

Ye tradición dende 1992, o partache d'un roscón chigant en a conoixida Plaza d'o Pilar, muit amán d'a Seu d'o Salvador de Zaragoza, popularment conoixita como a Seo, a on reposan as reliquias d'o Santo Patrón. Iste roscón chigant gosa medir alto u baixo un kilometro de largaria con una tonelada de peso, y se fan largas colas pa 
tastar-lo.

## Localidaz d'Aragón que celebran Sant Valero
*Canyizar de l'Olivar.
*Casterló.
*Cuart de la Uerba.
*Ruesca.
*Zaragoza.

## Vinclos externos

## Referencias