open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ministerio d'a Presidencia, Relacions con as Corz y Memoria Democratica d'Espanya

O **Ministerio d'a Presidencia, Relacions con as Corz y Memoria Democratica** (en castellano y oficialment, *Ministerio de Presidencia, Relaciones con las Cortes y Memoria Democrática*) ye uno d'os vintidós departamentos ministroials de l'actual Gubierno d'Espanya.

O suyo titular ye Félix Bolaños García.

## Funcions
Corresponde a o Ministerio d'a Presidencia, Relacions con as Corz y Memoria Democratica a propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno d'Espanya:

* A coordinación d'os asuntos de relevancia constitucional.
* A preparación, desarrollo y seguimiento d'o programa lechislativo.
* O refirme inmediato a la Presidencia d'o Gubierno. 
* L'asistencia a o Consello de Ministros, a ras Comisions Delegatas d'o Gubierno, a ra Comisión Cheneral de Secretarios d'Estato y Sub-secretarios y a o Gubierno en as suyas relacions con as Corz Chenerals.
* A coordinación inter-ministroial que encomienden as disposicions vichentes, o Gubierno o el suyo president.
* A coordinación y l'analís d'a calidat de l'actividat normativa d'o Gubierno.
* As funcions de refirme material, de chestión economico-financiera, presupuestaria, de personal y, en cheneral, cuantas altras d'ista naturaleza precisen o President d'o Gubierno y os organos dependients d'a Presidencia d'o Gubierno.
* L'exercicio d'as competencias relacionadas con l'uso d'a bandera, l'escudo y demás simbols nacionals; asinas como as demás competencias atribuidas por l'ordinamiento churidico.
* A propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno en materia de memoria historica y democratica, asinas como de l'exercicio d'o dreito a la libertat relichiosa y de culto.

## Titulars
* María del Carmen Calvo Poyato (13 de chinero de 2020 - 12 de chulio  de 2021).
* Félix Bolaños García (12 de chulio  de 2021 - hue).

## Estructura
Iste ministerio s'estructura en os siguients organos superiors:

* Secretaria d'Estato de Relacions con as Corz y Asuntos Constitucionals.
** Dirección Cheneral de Relacions con as Corz.
** Dirección Cheneral d'Asuntos Constitucionals y Coordinación Churidica.
* Secretaria d'Estato de Memoria Democratica.
** Dirección Cheneral de Memoria Democratica.
* Sub-secretaria d'a Presidencia, Relacions con as Corz y Memoria Democratica.
** Secretariado d'o Gubierno.

Antimás están adscritos a el os siguients organos:

* Achencia Estatal Boletín Oficial de l'Estato.
* Centro d'Estudios Politicos y Constitucionals.
* Centro d'Investigacions Sociolochicas.
* Fundación Pluralismo y Convivencia.
* Consello d'Administración de Patrimonio Nacional.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ministerio d'a Presidencia, Relacions con as Corz y Memoria Democratica.
Pueyo de Ballarín

O **pueyo de Ballarín** u **punta Trallata** ye un mont pirenenco de 2.027 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Broto y Fanlo.

En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En Mendikat
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0178/017836.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Sierra de Sant Chuan d'a Penya

A **sierra de Sant Chuan d'a Penya** (en castellano *Sierra de San Juan de la Peña*) ye una sierra d'a depresión meya intrapirenenca situada entre os municipios de Chaca, Santa Cruz d'as Serors, Bailo y As Penyas de Riglos.

Zarra por o sud parcialment a Canal de Berdún y ye formada por materials de l'Oligoceno, mas que mas archilas y piedra panal en as suyas bases y conglomeraus en a suya parti mas alta. Istos materials son deformaus tectonicament en un sinclinal, que s'estendilla d'ueste enta este. O suyo cobalto ye o vértiz cheodesico de Sant Chuan d'a Penya situau a 1.547 m d'altaria, en o municipio de Bailo.

En as laderas d'a sierra bi ha bel barranco afluent d'o río Aragón por a suya parti norte y d'o río Galligo por o sud. Baixo un d'os murallons formaus por conglomeraus s'acubila o monesterio de Sant Chuan d'a Penya que le da nombre.

En as partis mas baixas y secas d'a sierra se troban carrascas, mientres que en as zonas de mas altaria bi ha pins y abez. Os fabos tamién i son presents.

## Se veiga tamién
* Paisache Protechito de Sant Chuan d'a Penya y Mont Uruel.

## Referencias

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0176/017630.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
*  En GEA
Schwaigen

**Schwaigen** (en bavaro *Schwoagn*) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Garmisch-Partenkirchen.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Spatzenhausen

**Spatzenhausen** (en bavaro *Spatzenhausn*) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Garmisch-Partenkirchen.
Schäfflertanz

O **Schäfflertanz** (en aragonés *danza d'os cubers*) ye una danza realizau cada siet anyadas per os cubers de Múnich entre o periodo de carnaval. Ye una tradición de Múnich que s'ha exportau a atras partis de Bavera, Austria y Tirol.

## Historia
A lienda diz que o baile se realizó por primera vegada en 1517 mientres que una pandemia que diezmó a os habitants de Múnich pa alentar y tranquilizar a la población que, en atrancar-se en as casas entre un tiempo, ya no confiaba en albandonar as suyas casas. Con iste baile, s'amostró a os ciudadans que l'aire heba tornau sano, a ciudat prencipió a tener asperanza nuevament y a vida tornó a las carreras de Múnich.

Os cubers siempre van acompanyaus d'un harlequín, y bailan acarrazaus con guirnaldas de plantas, creyando diversas formacions. O trache de hue d'os cubers data d'o sieglo XVIII y incluye zapatos negros, meyas blancas, pantalons que plegan dica os chenullos, una chaqueta roya, un chapero verde con plumas.
Au-Haidhausen

**Au-Haidhausen** (en bavaro *Au-Haidhausn*) ye lo cinqueno districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Maximilianeum
# Steinhausen
# Haidhausen-Nord
# Haidhausen-Süd
# Obere Au
# Untere Au

## Historia
L'Au y Haidhausen yeran dinantes puestos d'artesans y chornalers a las puertas de Múnich. Toz dos lugars yeran anteriorment municipios independients dica que estioron incorporaus a la ciudat de Múnich l'1 d'octubre de 1854.

## Fiestas
* Auer Dult.
* Starkbierfest, en marzo.

## Referencias
Laim

**Laim** (en bavaro *Loam*) ye lo vinticinqueno districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Toponimia
*Laim* promana de *loco leima*, an *Leim* ye "tierra burenca", asinas que o suyo significau ye "lehmiger Ort" (en aragonés "puesto de tierra burenca").

## Historia
Orichinalment un lugar independient, Laim ha existiu por mas tiempo que o propio Múnich. Laim estió mencionada por primera vegada en documentos entre 1047 y 1053 como "loco leima" (= "o lugar Leim"). A ilesia de Sant Ulrico prebablement data d'ista epoca, mesmo si estió mencionada por primera vegada en 1315. O centro d'o lugar en ixe momento yera lo puesto clamau *Laimer Anger*.
En 1818 o lugar de Laim se convirtió en o suyo propio municipio .
Encara que Laim estió en as vías d'a linia ferroviaria Munich-Augsburg dende 1841, o trafico ferroviario no se veyió afectau entre muitos anyos. Asinas, en 1890, Laim teneba solament 290 habitants. Finalment a estación en Laim se fació a devantadera dos anyos dimpués, establindo asinas o rapido creiximiento de Laim en as anyadas siguients.
Iste rapido creiximiento finalment levó a la incorporación de Laim a Munich l'1 de chinero de 1900.

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Friedenheim
# St. Ulrich

## Referencias
Pasing-Obermenzing

**Pasing-Obermenzing** (en bavaro *Pasing-Owamenzing*) ye lo vintueno districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya) y ye formau por os barrios de Pasing y Obermenzing.

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Neupasing
# Am Westbad
# Pasing
# Obermenzing

## Referencias
Sendling

**Sendling** ye lo seiseno districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Untersendling
# Sendlinger Feld

## Se veiga tamién
* Matazía d'a nueit de nadal de Sendling (*Sendlinger Mordweihnacht*).

## Referencias
Maxvorstadt

**Maxvorstadt** (en bavaro *Maxvorstod*) ye lo tercero districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
#Königsplatz
#Augustenstraße
#St. Benno
#Marsfeld
#Josephsplatz
#Am alten nördlichen Friedhof
#Universität
#Schönfeldvorstadt
#Maßmannbergl

## Referencias
Schwabing-West

**Schwabing-West** ye lo quarto districto urbán de Múnich (Bavera,Alemanya).

## Toponimía
O nombre de *Schwabing* promana de *Swapo* y significa en aragonés *asentamiento d'un [[sueu]]*.

## Historia
O lugarón de Schwabing estió mentau en documentos en 782 y, asinas, ye considerablement mas antiga que a propia Múnich.

O lugar estió elevau a la ciudat en 1886 y dimpués incorporau a Múnich en 1890.

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Neuschwabing
# Am Luitpoldpark
# Schwere-Reiter-Straße

## Referencias
Ministerio d'Asuntos Economicos y Transformación Dichital d'Espanya

O **Ministerio d'Asuntos Economicos y Transformación Dichital** (en castellano y oficialment, *Ministerio de Asuntos Económicos y Transformación Digital*) ye uno d'os vintidós departamentos ministerials de l'actual Gubierno d'Espanya. A suya titular ye Nadia María Calviño Santamaría.

## Funcions
Corresponde a o Ministerio d'Asuntos Economicos y Transformación Dichital a propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno d'Espanya:

* En materia economica y de reformas ta a millora d'a competitividat, as telecomunicacions y a sociedat de l'información.
* En materia de transformación dichital y o desarrollo y emparo de l'intelichencia artificial.

## Titulars
* Nadia María Calviño Santamaría (13 de chinero  de 2020 - ).

## Estructura
Iste ministerio s'estructura en os siguients organos superiors:

* Secretaria d'Estato d'Economía y Refirme a la Empresa:
** Secretaria Cheneral d'o Tresoro y Financiación Internacional, con ran de Sub-secretaria.
*** Dirección Cheneral d'o Tresoro y Politica Financiera.
** Dirección Cheneral de Politica Economica.
** Dirección Cheneral d'Analís Macroeconomico.
** Dirección Cheneral d'Aseguranza y Fundos de Pensions.
* Secretaria d'Estato de Dichitalización e Intelichencia Artificial.
** Secretaria Cheneral d'Administración Dichital, con ran de Sub-secretaria.
* Secretaria d'Estato de Telecomunicacions y Infrastructuras Dichitals.
** Dirección Cheneral de Telecomunicacions y Ordinación d'os Servicios de Comunicación Audiovisual.
* Sub-secretaria d'Asuntos Economicos y Transformación Dichital.
** Secretaria Cheneral Tecnica.

Antimás está adscrito a o siguient organo:

* Autoridat Macro-prudencial Consello d'Estabilidat Financiera.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ministerio d'Asuntos Economicos y Transformación Dichital.
Punta d'o Campanué

A **punta d'o Campanué** ye un mont pirenenco que se troba situada a sierra de Campanué, en o municipio d'a Fueva .

Tien una altaria de 1.549 metros y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Vinclos externos
*  En Medikat.
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0212/021262.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Mont de Sant Salvador

**Mont de Sant Salvador** puet fer referencia a:

* O **[[Mont de Sant Salvador (A Fueva)|mont de Sant Salvador]]**, (991 m) un **mont** y **vértiz cheodesico** situau en o municipio d'a Fueva.
* O **[[Mont de Sant Salvador (Sarda)|mont de Sant Salvador]]** (907 m), un **mont** situau en a muga entre os municipios d'Urriés y Sos d'o Rei Catolico.
Punta Pueyo

A **punta Pueyo** (en castellano *Puntapueyo*) ye un pico prepirenenco de 1.120 metros d'altaria.

En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Referencias

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0210/021013.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Punta Pellurco

A **punta Pellurco** (en castellano *punta Peñuzco*) ye un pico prepirenenco de 1.494 metros d'altaria situau en a sierra de l'Aguila, en o municipio de Candarenas.

En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En Mendikat
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0210/021030.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Malacastro

**Malacastro** ye un pico prepirenenco de 1.079 metros d'altaria situau en o municipio d'as Penyas de Riglos.

Ye o cobalto d'a sierra de Santa Isabel y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0209/020954.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
La Bososa

**La Bososa** ye un pico prepirenenco de 947 metros d'altaria situau en o municipio de Candarenas, chunto a la localidat de Sieso de Chaca.

En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0209/020996.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Punta Aguilera

A **punta Aguilera** u **punta d'a Selva** (en castellano *Peña Aguilera*) ye un pico prepirenenco de 1.052 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Candarenas y As Penyas de Riglos.

En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Referencias
Cerro de Santa Cruz

**Cerro de Santa Cruz** puet fer referencia a:

* O **[[Cerro de Santa Cruz (Atea)|cerro de Santa Cruz]]** (1.423 m), un **cerro** y **vértiz cheodesico** situau en a muga entre os municipios d'Atea y Cubel.
* O **[[Cerro de Santa Cruz (Candarenas)|cerro de Santa Cruz]]** (1.004 m), un **cerro** y **vértiz cheodesico** situau en o municipio de Candarenas.
* O **[[Cerro de Santa Cruz (Monegriello)|cerro de Santa Cruz]]** (449 m), un **cerro** y **vértiz cheodesico** situau en o municipio de Monegriello.
Schwabing-Freimann

**Schwabing-Freimann** ye lo dotzeno districto urbán de Múnich (Bavera,Alemanya).

## Toponimía
O nombre de *Schwabing* promana de *Swapo* y significa en aragonés "asentamiento d'un sueu".

## Historia
O lugarón de Schwabing estió mentau en documentos en 782 y, asinas, ye considerablement mas antiga que a propia Múnich.

O lugar estió elevau a la ciudat en 1886 y dimpués incorporau a Múnich en 1890.

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Freimann
# Obere Isarau
# Alte Heide-Hirschau
# Münchner Freiheit
# Biederstein
# Schwabing-Ost
# Kleinhesselohe
# Neufreimann

## Referencias
Obergiesing

**Obergiesing** (en bavaro *Obagiasing*) ye lo deciseteno districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Obergiesing
# Fasangarten

## Referencias
Hadern

**Hadern** ye lo vinteno districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Blumenau
# Neuhadern
# Großhadern

## Referencias
Berg am Laim

**Berg am Laim** (en bavaro *Berg am Loam*) ye lo deciquarto districto urbán de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Referencias
Altstadt-Lehel

**Altstadt-Lehel** (en bavaro *Oidstod-Lechl*) ye lo primer districto urbán (en alemán *Stadtbezirk*) de Múnich (Bavera, Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Graggenauer Viertel
# Angerviertel
# Hackenviertel
# Kreuzviertel
# Lehel
# Englischer Garten Süd

## Referencias
Milbertshofen-Am Hart

**Milbertshofen-Am Hart** (en bavaro *Muibatshofa-Am Hoart*) ye l'onceno districto urbán de Múnich (Bavera,Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye trestallau en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Am Hart
# Am Riesenfeld
# Milbertshofen

## Referencias
Trudering-Riem

**Trudering-Riem** (en bavaro *Trudaring-Ream*) ye lo cinquanteno districto urbán de Múnich (Bavera,Alemanya).

## Referencias
Untergiesing-Harlaching

**Untergiesing-Harlaching** (en bavaro *Untagiasing-Harlaching*) ye lo deciuiteno districto urbán de Múnich (Bavera,Alemanya).

## Barrios
Iste districto ye dividiu en os siguients barrios (*Bezirksteile*):
# Untergiesing
# Siebenbrunn
# Giesing
# Neuharlaching
# Harlaching

## Referencias
Lasieso (desambigación)

**Lasieso** puet fer referencia a:

* **[[Lasieso]]**, un **lugar** d'a provincia de Uesca situau en o municipio de Samianigo
* A **[[val de Lasieso]]**, una **val** pirinenca situda en o municipio de Biescas.
* O **[[barranco de Lasieso]]**, un **barranco** pirenenco que baixa por a debantdita val.
* L**'[[agulla de Lasieso]]** (1.548 m), un conchunto de **formacions monoliticas** penchadas a metat d'a ladera sud d'a sierra Tendennera.
Punta Punyero

A **punta Punyero** (en castellano *Punta Puñero* u *Fajalato*) ye un pico pirenenco de 2.007 metros d'altaria.

Fa de divisoria d'auguas entre os barrancos de Sant Bertolomeu y Lasieso.

## Toponimia
O toponimo *Punyero* deriva d'o latín *podium* “altaria” y *nigrum* “negro”, fendo referencia a la color d'a suya vechetación.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En Mendikat
Sierra Vernera

A **sierra Vernera** ye una sierra sierra interior prepirenenca situada en a muga entre os municipios d'Ansó, Aragüés d'o Puerto y a Val d'Echo, en a Chacetania. Fa parti d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals.

## Altarias
Ye formada por picos como o pico Vernera (2.432 m), o pico Liovilla (2.334 m), a Cúpula de Secús (2.421 m), o pico Alto d'a Portaza (2.379 m), o pico d'a Portaza (2.379 m), a punta Alta de Napazal (2.363 m), a Rueba de Vernera (2.455 m), a Rueba d'o Bozo (2.419 m), a punta d'o Bozo (2.407 m), o Bozo de Vernera (2.454 m) u o pico d'Olibón (2.482 m) que ye o suyo cobalto.

## Hidrografía
Bi ha ibons como o Ibón de Puerto Viello u ibón d'Olibón.

## Toponimia
L'oronimo *Vernera* ye d'orichen galo y significa selva d'alvernices. L'alverniz (*Alnus sp*) recibiba la denominación en galo de **Verno*, palabra que pasó a las luengas galorromanicas a traviés d'o latín galico *VERNUS* u *VERNA* y yera present en latín medieval en derivaus como *VERNARIA* u *VERNIARIA* ("selva d'alvernices"). En Occitania existe la denominación de *vernièra* u *vernieira* pa nombrar formacions vechetals d'esta especie, y bi ha uns cuantos toponimos y microtoponimos formaus a partir d'esta palabra. Estos toponimos pueden trobar-sen afrancesaus como *Vernière* y son cognatos de l'oronimo aragonés *Vernera*. Lo fitonimo aragonés *alverniz* proviene tamién d'o latín galico *VERNUS* u *VERNA* pero con atra sufixación.

## Cheolochía
En lo cabalto de sierra Vernera bi ha un sinclinal pendiu.

## Bibliografía
* Francho Nagore Laín: *Verne: su significado y etimología, sus variantes, sus territorios*. Publicau en: *Otro Viaje extraordinario*. Editor: Prensas de la Universidad de Zaragoza, 2017.

## Referencias
Sant Chuan d'a Penya

**Sant Chuan d'a Penya** puet fer referencia a:

* O **[[monesterio de Sant Chuan d'a Penya#O Monesterio Viello|monesterio Viello de Sant Chuan d'a Penya]]**, un **monesterio** d'os sieglos XI-XII situau en a Chacetania.
* O **[[monesterio de Sant Chuan d'a Penya#O Monesterio Nuevo|monesterio Alto de Sant Chuan d'a Penya]]**, un **monesterio** d'o sieglo XVII situau en a Chacetania.
* A **[[cronica de Sant Chuan d'a Penya]]**, una **cronica** medieval sobre a historia d'o Reino d'Aragón.
* O **[[cartulario de Sant Chuan d'a Penya]]**, un **documento** medieval escrito en l'anterior monesterio.
* O **[[Paisache Protechiu de Sant Chuan d'a Penya y Mont Uruel]]**, un **paisache protechiu** d'a Chacetania.
* A **[[sierra de Sant Chuan d'a Penya]]**, una **sierra** preperinenca situada en a Chacetania.

## Referencias
Ermita de la Misericordia de Cretas

A **ermita de la Misericordia** (en catalán *ermita de la Misericòrdia de Queretes*) ye una ermita d'o sieglo XVI con elementos d'o sieglo XVIII situada en Cretas (Matarranya, Aragón).

Seguntes ye grabau en a portalada, a construcción orichinal ye de 1553. Ye d'estilo gotico, encara que incorpora elementos d'estilo renaixentista. Ye una ilesia de nau unica, de tres trampos, cubierta con voveda de crucería, con una cabecera poligonal de cinc trampos. Tien contrafuertes potents y bellas capiellas laterals, cubiertas tamién con vovedas de crucería. En a cabecera se i adhibió una sacristía barroca en 1741. Se conservan restas d'edificacions conventuals arredol d'a ermita.

## Referencias

## Vinclos externos
Roca dels Moros

A **Roca dels Moros** (en aragonés *Roca d'os Moros*) ye un chacimiento perteneixient a l'arte rupestre de l'arco mediterranio d'a peninsula Iberica situau chunto a o barranco d'el Calapatà, en Cretas, en a comarca de Matarranya.

Se tracta d'una paret rocosa, protechida por una espluga, a on s'heban pintau diferents motivos. Os mas notables son tres cervidos pintaus con un tractamiento delicau y mesmo naturalista y con diferents actituz: dos d'éls marchan, uno enta la dreita y un atro enta a ezquierda, y un tercero ye chitau. A másbi ha tres figuras antropomorfas, entre as que s'identifican dos arquers. A conservación parcial d'as pinturas no permite confirmar si se tracta d'una escena de cazata u si os elementos no son relacionaus. D'atra man, a diversidat de formas fa pensar que as diferents figuras podían haber estau feitas en momentos muit deseparaus.

A Roca dels Moros tien una importancia singular en o estudio de l'arte rupestre de l'arco mediterranio porque estió o primer chacimiento que se'n escubrió, cuan en 1903 lo trobó l'arqueologo de Calaceit Juan Cabré Aguiló. En os anyos siguients él mesmo estudio o chacimiento con Henri Breuil, que antimás escubrió o vecín chacimiento d'Els Gascons. Una vegada estudiadas, as prencipals figuras (os tres grans cervidos y un chicot bovido) se rancaron y levoron enta o Museu d'Arqueolochía de Catalunya de Barcelona a on se troban en l'actualidat.

## Referencias

## Bibliografía
*  Actuaciones arqueológicas en los abrigos de Roca dels Moros y Els Gascons (Cretas), Teruel) y de La Fenellosa (Beceite, Teruel). Bea, M. et al. SALDVIE. Pach. 393-418, 2009
Gara de Cretas

A **gara de Cretas** ye una antiga gara de ferrocarril situada en o municipio aragonés d'o mesmo nombre y que actualment se fa servir como albiergo chovenil.

Feba parti de l'antigo trazau ferroviario entre entre a Puebla d'Íxar y Tortosa.

## L'albiergo
Actualment y dende 2016, l'antigo edificio d'a gara ye un refuchio que dispone de tres cambras dobles (2 plazas), seis cambras de 6 plazas y dos cambras de 12 plazas, todas ellas con escusau privau y ducha. Se troba chunto a la Vía Verde de Val de Zafán.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina web
Els Gascons

**Els Gascons** (en aragonés *Os Gascons*) ye un chacimiento perteneixient a l'arte rupestre de l'arco mediterranio d'a peninsula Iberica situau chunto a o barranco d'el Calapatà, en Cretas, en a comarca de Matarranya y a bels 200 metros d'o chacimiento d'a Roca dels Moros.

Fue descubierta en primerías d'o sieglo XX por Henri Breuil, que heba veniu pa estudiar a Roca dels Moros ddescubierta poco antis por Juan Cabré Aguiló. Poco dimpués parti d'as pinturas fuoron rancadas pa mirar de conservar-las, pero rematoron destruyidas.

Entre as figuras d'o chacimiento bi heba dos cervidos masclos grans tacaus de royo y negro que correban enta a ezquierda, y que teneban rasgos en común con os d'a Roca dels Moros. Bi ha tamién atros animals (crabas, bovidos y un caballo) y cuatre figuras humanas, tres d'as cuals son arquers.

## Bibliografía
*  Actuaciones arqueológicas en los abrigos de Roca dels Moros y Els Gascons (Cretas), Teruel) y de La Fenellosa (Beceite, Teruel). Bea, M. et al. SALDVIE. Pach. 393-418, 2009
La Comarca

***La Comarca*** naixió como un periodico pa o Baixo Aragón historico en 1987. Diempués fue incorporando nuevos meyos como un canal de televisión y radio, clamaus **La Comarca TV** y **La Comarca radio** y os programas yeran transmitius tamién en a misma seu.

Actualment o canal de televisión ya no existe en televisión pero se puede trobar en internet. Amés i hai nuevas frecuencias de radio cooperando con a cadena SER y Los40 en tot o Baixo Aragón.

## Grupo La Comarca
*lacomarca.net: ye o periodico en dichital.
*Radio La Comarca: tiene la transmisión d'a Cadena SER menos una hora y meya que ye pa as noticias d'o lugar d'Alcanyiz mayoritariament.
*Radio Caspe
*Radio Utrillas
*Radio Andorra
*Matarranya Radio
*Cadena Dial
*Los40:
*Los40 classic
*La Comarca TV: actualment no tiene canal de televisión pero se puede veyer online en a suya pachina web u en YouTube.

## Referencias
Ministerio d'Igualdat d'Espanya

O **Ministerio d'Igualdat** (en castellano y oficialment, *Ministerio de Igualdad*) ye uno d'os vintidós departamentos ministerials de l'actual Gubierno d'Espanya. A suya titular ye Irene María Montero Gil.

## Funcions
Corresponde a o Ministerio d'Igualdat a propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno d'Espanya:

* En materia d'igualdat y d'as politicas dirichitas a fer reyal y efectiva l'igualdat entre mullers y ombres y la erradicación de tota traza de discriminación.

## Titulars
* Bibiana Aído Almagro (14 d'abril de 2008 - 20 d'otubre de 2010).
* Irene María Montero Gil (13 de chinero  de 2020 - ).

## Estructura
Iste ministerio s'estructura en os siguients organos superiors:

* Secretaria d'Estato d'Igualdat y contra la Violencia de Chenero. 
** Delegación d'o Gubierno contra la Violencia de Chenero, con ran de Dirección Cheneral.
** Dirección Cheneral pa l'Igualdat de Trato y Diversidat Etnico-Racial.
** Dirección Cheneral de Diversidat Sexual y Dreitos LGTBI.
* Sub-secretaria d'Igualdat.
** Secretaria Cheneral Tecnica.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ministerio d'Igualdat.
Sobrecullida de Chaca

A **sobrecullida de Chaca** estió una sobrecullida d'o Reino d'Aragón que cubriba a muga con Navarra y a muga con Francia, alto u baixo en as actuals comarcas de Chacetania y Alto Galligo. Controlaba os camins pirenencos occidentales, enta Francia por Ansó, Echo y Canfranc (Somport) y enta Navarra por Puent d'a Reina.

S'estendillaba en primerías dende Taust dica Benás, encara que en posteriors reformas as suyas partis orientals pasarían a fer parti d'as sobrecullidas de L'Aínsa y Ribagorza y a suya zona meridional a la sobrecullida de Tarazona. Se dividiba en 23 cullidas, estando cuasi todas en a muga. O suyo recauto significaba dica un 10% d'o total d'as Cheneralidaz, destacando os ingresos en Canfranc (1.000 libras), Jaca (400 libras) y Sallent, Torla y Exeya (350 libras).

As cullidas que perteneixeban a la sobrecullida de Chaca seguntes as corz de Zaragoza de 1446 yeran L'Aínsa, Ansó, O Bayo, Benás, Berdún, Bielsa, Biescas, Canfranc, Castiliscar, Echo, Exeya, Chistén, Chaca, O Reyal, Sadaba, Salvatierra, Sallent, Sos, Taust, Tiermas, Torla, Uncastillo y Villa-reyal.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Cullidas d'o cheneral en GEA
*  Revolución comercial y cambio social. Aragón y el mundo mediterráneo. José Ángel Sesma Muñoz. Prensas Universitarias de Zaragoza. ISBN 978-8415770671
*  Atlas de Historia de Aragón. Edad Moderna. Divisiones administrativas: Sobrecollidas, veredas y corregimientos. E. Jarque Martínez.
Cullida

:*Pa l'acción de cullir as plantas u fruitos en agricultura se veiga [[cullita]].*
Se diz **cullida d'o cheneral** u **taula d'o cheneral** a cadagún d'os puestos mugants u duanas existents en l'antigo reino d'Aragón, instauraus pa o recauto d'o dreito d'o Cheneral u impuesto d'as Cheneralidaz, referents a o transito de mercaderías entre os distintos reinos peninsulars.

A meyaus d'o sieglo XIV se establioron 181 cullidas agrupadas en seis circunscripcions ditas sobrecullidas y dos taulas independients, a de Zaragoza y a d'Escatrón.

Debant de cada cullida yera un cullidor y debant de cada sobrecullida un sobrecullidor.

## Referencias
Río Moro

O **río Moro** ye un río afluent por a dreita d'o río Galligo.

Naixe amán d'as ruinas d'a ermita de Sant Bertolomeu, en o municipio de Chaca, en a subcomarca de Soduruel, y desemboca en o municipio de Candarenas.

## Referencias
Río Matriz

O **río Matriz** u **río Rematriz** ye un río afluent por a ezquierda d'o río Galligo.

Naixe y desemboca en o municipio de Candarenas, pasando por as localidaz de Serué y Aquilué en a val Mangueta. O suyo naixedero ye amán d'o despoblau d'Escusaguat.

## Toponimia
Iste hidronimo tien como orichen o latín *MATRIX, -ĪCIS* que significa literalment "mai", ya que ye o río mas important y prencipal d'a suya val, recibindo como afluents a toz os barrancos d'a zona. Apareixe en bels puestos como en Serué con o prefixo "re-" que talment podría interpretar-se como una modificación d'a parola "río".

## Referencias

## Vinclos externos
*  Por el valle del río Matriz
Barranco de Casa Baixa

O **barranco de Casa Baixa** (en castellano *Barranco de Casa Baja*) ye un barranco prepirenenco d'o municipio de Candarenas, en l'Alto Galligo.

O suyo naixedero se troba chunto a la pardina d'a Corona, en o municipio de Candarenas y desemboca en río Galligo amán d'a localidat de Latrás, en  municipio de Samianigo.

## Referencias
Barranco Merdacero

O **barranco Merdacero** (en castellano *Barranco del Puerto*) ye un barranco pirenenco d'o municipio de Biescas, en l'Alto Galligo.

O suyo naixedero se troba en o Plan d'Usabas y desemboca en o río Galligo chusto debant d'a ermita de Santa Helena. Reculle as aguas d'a solana de parti d'a sierra d'a Partaqua, y o paco de Faceras (2.141 m), Burrambalo (2.146 m), as penyas d'Aso (2.112 m) y a penya Petruso (2.198 m), situaus a o norte de Sobremont, en a sierra de Límez.

## Toponimia
O toponimo fa alusión a la color d'as suyas auguas. Apareixe documentau en un informe d'o inspector militar, don Luís de Baccigalupi, de l'anyo 1801 sobre as fortificacions suplementarias construyidas pa reforzar Santa Helena en 1793

## Referencias

## Vinclos externos
*  Barranco de Merdacero. Hijo de la tierra
Punta Planas

A **punta Planas** ye una montanya de 1.514 metros en a provincia de Uesca (Aragón).

Se troba situada en a sierra de Picardiello (sierra de Bescós).

## Vinclos externos
*  En Mendikat.net
Vértiz de Picardiello

:*No entivocar-se con a [[punta Picardiello]] (1.528 m)*.

O **vértiz de Picardiello** ye una montanya de 1.348 metros en a provincia de Uesca (Aragón).

En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Referencias

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0210/021070.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Pueyo Cortiellas

O **pueyo Cortiellas** (en castellano *Pueyo de Cortillas*) ye una montanya de 1.689 metros situada en a provincia de Uesca (Aragón).

## Referencias
Mont de Sant Loriende

O **mont de Sant Loriende** (en castellano *Monte San Loriente*) ye una montanya de 1.639 metros situada en a provincia de Uesca (Aragón).

## Referencias
Penya Cuerva

A **penya Cuerva** (en castellano *Peña Cuerva*) ye una montanya de 1.368 metros situada en a provincia de Uesca (Aragón).

## Referencias
Santuario d'a Virchen de Moncayo

O **santuario d'a Virchen de Moncayo** ye un santuario que se troba a 1.620 metros d'altura en Moncayo en o termín municipal de Tarazona (Aragón).

Cada mes de chulio i hai una romería clamada romería d'o Quililay an os vecins de Tarazona puyan dica asti.

O santuario ye o puesto de marcha habitual en a puyada enta la tuca de Moncayo.

Amán se troba a fuent y a ermita de Sant Gaudioso.

## Denominación
O suyo nombre ha iu variando con o paso d'os sieglos. Asinas antis mas se deciba *Nuestra Sinyora d'a Penya Negra* u *Santa María de Penya Negra*.

## Descripción
O santuario ye un complexo d'edificios situaus baixo a uembra d'una penya clamada "Lo Cucharón".
I hai un alox que conta con 17 cambras y una capacidat maxima de 45 plazas. Tamién i hai un restaurant.

## Historia
Posiblement s'erichió un templo dedicau a dioses pagans que posteriorment fuo cristianizau.
A tradición diz que en a Edat Meya un pastor descubrió en iste puesto una imachen d'a Virchen. S'erichió alavez una ermita y una casa pa auespedar a os pelegrins.
En 1260 o bispe de Tarazona rebló o complexo a o monesterio de Veruela.
En 1473 o monesterio de Veruela torna lo santuario a o Cabildo de Tarazona o cual mantiene a suya posesión dica que en 1990 toz os edificios (fueras d'a ilesia) pasan a estar propiedat d'a empresa privada Arivalle S.L.

## Referencias

## Vinclos externos
*  http://santuariodelmoncayo.com/
Penyón de Caixal

O **penyón de Caixal** (en castellano *Peñón de Santa Engracia* u *Peñon de Cajal*) ye una montanya de 1.245 metros en a provincia de Uesca (Aragón).

## Referencias
O Puyaldo

**O Puyaldo** (en castellano *El Puyaldo*) ye una montanya de 1.243 metros en a provincia de Uesca (Aragón).
Cabeza de Lopina

A **cabeza de Lopina** ye un tozal de 1.467 metros en a provincia de Uesca (Aragón).

Se troba situada en a sierra de Belarra, sobre a localidat de Yespola, y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0210/021040.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Cabezo de Guara

O **cabezo de Guara** u **tozal de la Cabeza** ye un cabezo de 1.870 m d'altaria situau en a sierra de Guara.

Perteneixe a o Parque Natural d'a Sierra y as Foces de Guara y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Enlaces externos
*  En Mendikat
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0249/024917.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Pico Lucas

O **pico Lucas** ye una montanya de 1.766 metros en a provincia de Uesca (Aragón).

Se troba situada en a sierra de Lucas, sobre a localidat d'Asún, y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Vinclos externos
*  En Mendikat
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0177/017738.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Vértiz de Gratal

O **vértiz de Gratal** (en castellano *Vértice de Gratal*) ye un mont y vértiz cheodesico d'a sierra de Gratal de 1.543 metros d'altaria.

Ye situato en o municipio d'a Sotonera (Uesca) y chunto a la penya Gratal.

## Vinclos externos
*  En Mendikat
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0248/024817.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Pico de Sant Chulián

O **pico de Sant Chulián** (en castellano *pico de San Julián*) ye un mont de 1.528 metros d'altaria situau en a sierra de Gratal.

Se troba en o trifinio entre os municipios d'Arguis, a Sotonera y Nueno (Uesca).

## Vinclos externos
*  En Mendikat
Pico de la Calma

O **pico de la Calma** ye un mont de 1.581 metros d'altaria situau en o municipio d'Arguis (Uesca). Ye o cobalto d'a sierra de Gratal.

## Vinclos externos
*  En Mendikat
La Sarramiana

**La Sarramiana** ye un mont de 1.569 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios d'Arguis y A Sotonera (Uesca).

## Vinclos externos
*  En Mendikat
Berching

**Berching** (en bavaro *Bacham*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Neumarkt in der Oberpfalz.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Muralla (*Altstadtmauer*).
* Monesterio Plankstetten (*Kloster Plankstetten*).
* Steinerne Rinne bei Erasbach.

## Personalidaz naixitas de Berching
* Christoph Willibald Gluck, compositor.

## Ciudaz achirmanadas
* Obernberg am Inn (Austria).
* Savigny (Rhône) (Francia).

## Referencias
Quedlinburg

**Quedlinburg** (en baixo alemán *Queddelnborg*) ye una ciudat de Saxonia-Anhalt, Alemanya. Se troba en o districto de Harz.

O conchunto formau por a ciudat antiga, o castiello y a seu fue nombrau Patrimonio d'a Humanidat en 1994 por a Unesco.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés

* Castiello (*Quedlinburger Schloss*).
* Ilesia de Sant Aegidii (*Kirche St. Aegidii*) .
* Ilesia de Sant Wiperti (*Kirche St. Wiperti*).
* Seu de Sant Servatius (*Stiftskirche St. Servatius*).
* Casa d'a Ciudat (*Rathaus*).
* Muralla medieval (*mittelalterlichen Stadtmauer*).
* Numbrosas casas con tarabidau de fusta (*Fachwerkhaus*).

### Puestos naturals
* Lo Muro d'o Diaple (*Teufelsmauer*).

## Personalidaz naixitas de Quedlinburg
* Karl Schröeder (1848-1935), compositor.
* Johann Heinrich Rolle (1718-1785), compositor.
* Henri Sattler (1811-1891), compositor.

## En a cultura popular
A serie de televisión *Alles Klara* con l'actriz Wolke Hegenbarth se fa astí.

## Ciudaz achirmanadas
* Aulnoye-Aymeries (Francia).
* Celle (Alemanya).
* Hameln (Alemanya).
* Hann. Münden (Alemanya).
* Herford (Alemanya).
Auer Dult

L**'Auer Dult** ye un mercau anyal tradicional en Múnich, Alemanya, que se fa tres vegadas a l'anyo en a *Mariahilfplatz* en o districto d'Au.

A primera feria de l'anyo ye clamada *Maidult* (feria de mayo) y se celebra o primer cabo de semana d'o mes de mayo. O *Jakobidult* se fa en chulio u primerías d'agosto y o *Kirchweihdult* ocurre en octubre. Cadagún dura nueu diyas.

Arredol de 300,000 personas visitan anualment ista feria que se celebra dende 1310.
Kocherlball

O **Kocherlball** ye un evento de baile folklorico que se fa una vegada a l'anyo en chulio de 6 am a 10 am en a Chinesischer Turm en o Englischer Garten de Múnich, (Bavera, Alemanya).

## Historia
En o sieglo XIX (arredol de 1880) toz os domingos de maitins (de 5 am a 8 am) en primerías de l'estiu, cuan feba buen orache, dica 5000 treballadors domesticos de Múnich (como guisanders, sirvients, ...) se reuniban pa bailar en a Chinesischer Turm. Solament podeban reunir-se muit luego en o maitín porque heban de tornar a treballar dimpués. En 1904, l'evento estió prohibiu por as autoridaz a causa d'a "manca de moralidat".

En 1989 se reprenió a celebración d'o Kocherlball. Muitos participants vienen con ropa tradicional (*Dirndls* u *Lederhosen*), beluns tamién con viellos uniformes de sirvients u ropa d'o sieglo XIX. Iste evento atraye en l'actualidat dica 15.000 visitants cuan fa buen tiempo.

## Etimolochía
A parola "Kocherl" ye una parola alemana muito emplegada en o sieglo XIX pa denominar a las criadas, os sirvients, as duenyas de casa y, sobre tot, o personal d'a cocina, o guisandero.
Dietfurt

**Dietfurt an der Altmühl** ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Neumarkt in der Oberpfalz.

## Etimolochía
O nombre "Dietfurt" se compone d'as partis "Diet" y "Furt". A parti d'a parola "Diet" promana de l'antigo alemán *Diot* (en aragonés *chent*). *Furt* marca un aria plana en o río an yera posible cruciar-lo. Dietfurt, por tanto, significa "pasadera d'a chent".

## Demografía

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Casa d'a Ciudat (*Rathaus*).
* Monesterio Dietfurt (*Kloster Dietfurt*).
* Wolfsberg bei Dietfurt.
Zugspitze

**Zugspitze** ye, con 2.962 metros,​ a montanya mas alta d'Alemanya.
O Zugspitze marca a buega entre Alemanya y Austria.​ Ye localizada en o municipio de Grainau, districto de Garmisch-Partenkirchen en Bavera, Alemanya.​ En o costau austriaco se localiza en o lugar d'Ehrwald, districto de Reutte en o Tirol.

A os suyos piez se troba o Eibsee.

## Cheleras
I hai tres cheleras: Höllentalferner, Schneeferner Sud y Schneeferner Norte.

## Clima
A temperatura mas baixa medida en o Zugspitze o 14 de febrero de 1940 estió de -35,6&nbsp;°C. O 5 de chulio de 1957 trayió o mas alto: a suya valor yera de 17,9&nbsp;°C. Una volada mientres que una tronada d'o 12 de chunio de 1985 aconsiguió a velocidat de l'aire mas alta medida en o Zugspitze con 335&nbsp;km / h. A profundidat de nieu mas alta medida estió de 7,80 m o 26 d'abril de 1980.

## Primera puyada
A primera puyada rechistrada a la tuca estió realizada o 27 d'agosto de 1820 por un equipo formau por o tenient Josef Naus, Maier y G. Deutschl. Manimenos, seguntes un mapa de 1770 descubierto por l'Alpenverein, a chent local ya heba conqueriu a punta mas de 50 anyadas dinantes .

## Referencias
Pottenstein (Bavera)

**Pottenstein** ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Bayreuth.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Castiello de Pottenstein (*Burg Pottenstein*).
* Restas d'o castiello de Leienfels (*Burgruine Leienfels*).
* Espelunga d'o diaple (*Teufelshöhle*).
Goldkronach

**Goldkronach** (en franco oriental *Gronich*) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Bayreuth.

## Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:

## Puestos d'intrés
* Selva de Goldkronach (*Goldkronacher Forst*).

## Ciudaz achirmanadas
* Grünbach (Alemanya).
* Žacléř (Republica Checa).
Pueyo d'Atos

O **pueyo d'Atos** ye un pueyo de 952 metros en a provincia de Uesca (Aragón).

Se troba situau en a Guarguera, chunto a la pardina d'Atos y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.

## Vinclos externos
*  [ftp://ftp.geodesia.ign.es/Red_Geodesica/Hoja0210/021045.pdf Fuella d'o vértiz cheodesico]
Eusebio Bardaxí y Azara

**Eusebio Bardaxí y Azara** (19 d'aviento de 1776 de Graus, Uesca - 7 de marzo de 1842 en Huet, Cuenca) estió un avogato, politico y diplomatico aragonés.

## Biografía
Cursó os estudios de Dreito en Zaragoza y en o Colechio Espanyol de Sant Clemente de Bolonya. En rematar os mesmos estió destinau como que diplomatico en a mesma Bolonya, y con posterioridat en París, con su tío l'embaixador Azara, an emparó activament a o papa Pío VII, cautivo de Napoleón Bonaparte en Fontainebleau. Va contar pa iste quefer con l'emparo d'o cardenal Lorenzana.

Treballó como que secretario en a embaixada de Viena dende 1800, an mas tarde desempeñó o cargo de ministro plenipotenciario de Carlos IV. Cuan esclató a Guerra d'o Francés, tornó ta Espanya y formó parte d'as Corz de Cádiz, como que primer secretario d'as mesmas. Ocupó con caracter d'interinidat a Secretaría d'a Guerra y de Hicienda pa estar destinau posteriorment a Lisbona y dimpués a la corte de Sant Petersburgo como que ninviau extraordinario amán d'o Zar, si bien no plegó a exercer tal cargo.

Con Ferrando VII en o trono tornó a la corrida diplomatica, estando destinau a las embaixadas en Lucca, Londres y París.

De tornada ta Espanya, se fació cargo d'a Secretaría d'Estau en o gubierno liberal (4 de marzo de 1821-8 de chinero de 1822). En restaurar-se l'absolutismo, estió forachitau a Huet (Cuenca).

Dimpués pasó a formar parte d'o clamau Estamento de Próceres creyau por l'Estatuto de Martínez de la Rosa; desapareixiu iste estamiento, estió designato como que Senador por a provincia de Cuenca. Estió ministro d'Estau dende o 18 d'agosto dica o 16 d'aviento de 1837 y President d'o Consello de Ministros dende o 18 d'octubre dica o 16 d'aviento de 1837, dimpués d'o cual se retiró d'a politica.

## Vinclos externos
*  Ficha d'Eusebio Bardaxí en a Gran Enciclopedia Aragonesa
Ministerio de Cultura d'Espanya

Bi ha bels articlos que fan referencia a lo nombre de **Ministerio de Cultura d'Espanya**:

## Ministerios de Cultura d'Espanya

* **[[Ministerio de Cultura y Esporte d'Espanya|Ministerio de Cultura y Esporte]]** (dende 2018), con Pedro Sánchez;
* **[[Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte d'Espanya|Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte]]** (2011-2018), con Mariano Rajoy;
* **[[Ministerio de Cultura d'Espanya (2004-2011)|Ministerio de Cultura]]** (2004-2011), con José Luis Rodríguez Zapatero;
* **[[Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte d'Espanya (2000-2004)|Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte]]**, con José María Aznar;
* **[[Ministerio d'Educación y Cultura d'Espanya|Ministerio d'Educación y Cultura]]** (1996-2000), con José María Aznar;
* **[[Ministerio de Cultura d'Espanya (1977-1996)|Ministerio de Cultura]]** (1977-1996), con Adolfo Suárez, Leopoldo Calvo-Sotelo y Felipe González;
* **[[Ministerio de Cultura y Bienestar]]** (1977), en o segundo Gubierno d'Adolfo Suárez.
Ministerio de Cultura y Bienestar d'Espanya

O **Ministerio de Cultura y Bienestar** (en castellano y oficialment, *Ministerio de Cultura y Bienestar*) estió o departamento ministroial encargau d'a politica cultural en o Segundo Gubierno de Suárez mientres a lechislatura constituyent. Existió con ista denominación dende o 4 de chulio de 1977 dica o 27 d'agosto d'ixe mesmo anyo, cuan se convirtió en o Ministerio de Cultura.

## Titulars
* Pío Cabanillas Gallas (4 de chulio de 1977 - 27 d'agosto de 1977).

## Estructura
Iste ministroio s'estructuraba en os siguients organos superiors:

* Todas as unidaz de l'antigo Ministerio d'Información y Turismo, menos aquellas que s'atribuyen a o Ministerio de Comercio y Turismo. 
* A Secretaria d'Estato de Cultura.
* A Sub-secretaria de Familia, Choventut y Esporte. 
* A Dirección Cheneral d'o Patrimonio Artistico y Cultural d'o Ministerio d'Educación y Ciencia.

## Referencias
Carta d'Alaón

A **Carta d'Alaón,** en referencia ta o Reyal Monesterio de Santa María d'Alaón ye una contravertita carta atribuyita ta Carlos o Calvo (nieto de Carlos Magno) describindo una chenealochiya d'a familia d'Eudes, duque d'Aquitania (715-735) y consecuentement de l'antiga aristocracia de Vasconia, Navarra, Aragón y os territorios de l'actual Occitania.

En o XIX sieglo, p.ex., o historiaire Joseph-Francois Rabanis tentie de contrimostrar que a carta yera una falsificacion d'o XVII sieglo d'o erudito espanyol Juan Tamagno Salazar. D'atros, como p.ex. Fauriel (en o 3ª volumen d'a suya "Histoire de la Gaulle Meridionale") argumentan que a carta puet estar autentica.

## Descripcion
Entre atras informacions d'a carta, a mas important afirma que os duques d'Aquitania y Vasconia descendeban d'o rai merovinchio Cariberto II. A carta presentaba, antimas de Childerico, (seguntes Fredegario feneciu en o naiximiento), dos atros fillos de Cariberto II: Boggis y Bertrand, ta qui Dagoberto haberba donau o raino d'Aquitania. Boggis haberba habiu un fillo, o duque Eudes d'Aquitania, d'o cual descenderban os rais d'Aragón qui hesen podiu consecuentement fundamentar as suyas eventuals aspiracions ta o trono de Francia.

Seguntes os detractors d'a carta, entre atros argumentos, istos dos fillos Boggis y Bertrand, ansina como l'ascendencia d'o duque de Vasconia Lupo II no son estaus suficientment documentaus y consecuentement os vinclos entre a familia d'Eudes y os Merovinchios no puet estar formalment estableixita.

## Anexos
### Bibliografiya
* Joseph-François Rabanis, Les Merovingiens de Aquitanie, essay historique et critique de la Charte D'Alaon, Paris, 1856.
* M. Fauriel, Histoire de la Gaulle Meridionale, 1836
* A. Mazure, Histoire de Bearn et du Pays Basque, 1839

## Vinclos externos
*  La Charte d'Alaon sur Foixstory
*  Gascogne soz *Foundation for Medieval Genealogy*
Jim Hanks

**James Mathew Hanks** mas conoixito como **Jim Hanks** y naixito de Shasta County, California, Estaus Unius em l'anyo 1961, ye un actor, actor de voz, cantaire, comico, director y productor de cinema estausunidense.

Ye o chermano d'o tamién actor Tom Hanks y d'o entomologo Larry Hanks.

## Vinclos externos

*  Jim Hanks en IMDb.
Bindlach

**Bindlach** ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Bayreuth.

## Puestos d'intrés
* St.-Bartholomäus-Kirche.

## Fiestas
* Bärnkerwa, agosto.
Pozo de chelo

O **pozo de chelo** yera una construcción que a suya finalidat yera almagazenar o chelo replegau entre l'hibierno pa o suyo emplego en os meses d'estiu. O suyo uso estió muit extendiu en Europa aconseguindo a suya esplendor en os sieglos XVIII y XIX dica que a producción de chelo artificial en zaguerías d'o sieglo XIX produció a suya desaparición.

Os pozos de chelo situaus en as zonas montanyosas s'empliban d'a nieu caita que posteriorment yera tresladada enta pozos amán d'os lugars y ciudaz pa o fornimiento d'istas. Os pozos urbans s'empliban tamién con chelo obteniu de basas d'a redolada.
Se consumiba gran cantidat de chelo, prencipalment pa o tractamiento de malotías y a elaboración de refrescos y dulces. Asinas por eixemplo Uesca recibió bels 100 toneladas de chelo en 1707.
A nieu y o chelo yeran transportaus d'a montanya a o plano por os clamaus "traxineros" emplegando machos.

## Lugars con pozos de chelo visitables en Aragón
* Almudevar.
* Benavarri.
* Fuent de Todos.
* Saliellas.
* Undués de Lerda
Amás i hai dos rotas creyadas arredol d'os pozos de chelo en Aragón:
* Rota "Las Bóvedas del Frío": Alcanyiz, Val d'Algorfa, Belmont de Sant Chusé,La Canyada de Beric,La Chinebrosa,La Mata de los Olmos y Calanda.
* Rota "Las neveras de la Hoya de Huesca" con pozos de chelo que se troban en a Sierra de Guara.

## Referencias

## Bibliografía
*  Pedro Ayuso Vivar *Pozos de nieve y hielo en el Alto Aragón*, Instituto de Estudios Altoaragoneses,2007, ISBN 978-84-8127-192-8