Ermita d'a Virchen d'o Bario de Bestué

A **ermita d'a Virchen d'o Bario de Bestué** (en castellano *Ermita de la Virgen del Bario* u *del Barrio*) ye una ermita d'o sieglo XVII situada en a localidat de Bestué (Puértolas), en a comarca de Sobrarbe.

## Nombre
Conoixida localment como ermita d'a *Virchen d'o Bario*, ye extendida tamién a variant castellanizada como *Virchen d'o Barrio* como reculle por eixemplo Pascual Madoz:

## Descripción

Situada en o cabo sud d'o lugar, amán d'a ilesia de Sant Pero Apóstol. Se tracta d'una construcción d'una nau con planta de cruz latina, crucero y cabecera recta, que se troba orientada enta l'este. A os piez i hai un portegau de planta cuadrangular, ubierto a o frent por un arco de meyo punto y cubierto por una vuelta de meyo canyón. Adosada a o costau sud se troba una sagristía que ye mas baixa que a nau prencipal.

A suya fabrica ye de mampostería de piedra panal, muit regular, pero dispuesta en filadas heterochenias, estando cubierta con losa a dos auguas. A frontera remata con una espadanya d'un solo uello en arco rebaixau. 

L'interior, incluyindo a sagristía, ye cubierto por vuelta de meyo canyón. A os piez i hai un coro alto, con acceso por una escala intramural dende a capiella d'o costau norte. En o paramento sud, i hai una finestra, estreita, abocinada y rematada por un arquillo de meyo punto.

## Leyendas y tradicions
Construyida en o sieglo XVII, i hai bellas leyendas arredol d'a ermita que deixan veyer l'antigüidat y devoción a ista advocación mariana. O mosén y historiador aragonés Roque Alberto Faci reculle una leyenda que data d'o sieglo VIII y relata como Bestué se libró d'a invasión d'os musulmans gracias a la intercesión de Nuestra Sinyora de Bario, que seguntes diz yera ya venerada en o lugar dende tiempos d'os visigodos. Seguntes ista historia o día que os invasors sarracins heban d'invadir o lugar amaneixió con boira preta dimpués de que os habitants d'o lugarón hesen estau toda a nueit rezando a la Virchen. En sentir as voces d'os habitants de Bestué chilando instruccions d'esfensa, os invasors pensoron que a plaza yera esfendida por un mayor numero d'hombres y albandonoron as suyas intencions quedando pa siempre o lugar sin conquistar.

Un atra variant de l'anterior ye a leyenda d'os micalez que se reculle oralment dica l'actualidat y que puet estar l'orichen de l'anterior leyenda, mas culta y transmitida por escrito en os sieglos XVII y XVIII. En ista versión qui mira d'invadir a localidat son os unos guerrers, ditos “micalez” u "micolez", probablement forma local pa decir a os miquelez, milicianos mercenarios u voluntarios que reclutaban as deputacions y chuntas d'a Corona d'Aragón ya en epoca moderna pa refortir o exercito regular. Igualment os habitants rezan a la Virchen d'o Bario que en ista ocasión los proteche a traviés d'una boirada de mosquins.

Tradicionalment os habitants de Bestué asistiban a la ermita os días 8 de setiembre y 8 de mayo, días d'a fiesta mayor y menor d'a localidat. En a fiesta mayor se i feba amás misa y se repartiba a "caridat", que yera pagada gracias a os beneficios que se quitaban d'o loguero d'uns campos de titularidat comunal. Dimpués se feba una ronda con o gaitero por as carreras d'o lugar, cantando os *gozos a la Virchen d'o Bario* y prencipiando asinas as fiestas. En mayo se i feban novenas que remataba con a fiesta menor.

A ermita yera puesto a on veniban a demandar aduya os endimoniau y cuan i heba partos periglosos. Tamién se rezaba a la Virchen cuan i heba tronada u en tiempos de sequera. Se rechistra asinas mesmo a existencia d'una cofadría que aduyaba a malautos y moribundos. 

## Referencias

## Vinclos externos

*  Ficha en a web d'o SIPCA
*  Gozos de la Virgen del Bario por Almalé y Biella Nuei.