Chudería de Calatayú

A **chudería de Calatayú** estió l'antigo barrio chudieu d'a ciudat de Calatayú. Se trobaba situada en o mesmo puesto de l'actual barrio d'a Consolación y estió una d'as mas importants d'o Reino d'Aragón.

## Descripción
A chudería de Calatayú, con o suyo trazau d'inspiración islamica, se troba en un tozal en a parti nordoccidental d'a ciudat, debaixo d'o castiello de Don Alvaro u de Donya Martina (popularment conoixiu como castiello d'a Chudería). As suyas carreras yeran sinuosas y zigzaguiants, estando a prencipal, u "carrera mayor d'a chudería", l'actual *carrera d'a Consolación*. Atras importants yeran a *carrera de Torre Mocha* y a *cuesta de Santa Ana*.

I heba cuatre dentradas u puertas, a prencipal d'ellas situada en a plaza de Sant Andreu, en l'extremo este d'a chudería. A puerta sud se trobaba en o barranco d'o Puent Seco y a la suya dreita naixeba a dita "puya de Sancta Maria de la Penya". A l'atro canto d'o barranco d'as Pozas yera a puerta "vulgarment clamada Furiega". Flanquiada por dos torretons, a traviés d'ella y por a "carrera de Moros" se'n iba enta os lugars d'as vals d'os ríos Ribota y Manubles. O postigo de Torre Mocha, ubierto dimpués de que Chaime I hese mandau zarrar en 1264 o castiello homonimo, daba acceso a o barrio de Vallupié.

A chudería contaba con cuatre sinogas propiament ditas: a sinoga Mayor, a “sinoga de los texedores” (conoixida tamién como sinoga Menor), a "sinoga chiqua de las mujeres", a on se trobaba o *mikvéh* u os banyos rituals femenins y a sinoga de "las carnecerias", dita asinas por trobar-se en a carrera a on yeran as carnecerías.

## Historia
A historia d'a comunidat chudieva de Calatayú prencipia con a suya fundación como ciudat musulmana, probablement con a construcción d'o suyo recinto esfensivo en l'anyo 862, encara que a estructura churidica de l'alchama no arribará dica zaguerías d'o sieglo XII. Dimpués d'a expulsión d'os chodigos en Francia por Felipe IV plegarán a la ciudat importants grupos de conversos que ascape tornarán a las suyas anteriors creyencias, prevocando una dura represión de man d'a Inquisición. Mientres a guerra con Castiella a chudería fue durament castigada. En rematar dita guerra d'os Dos Peros, o bispe de Tarazona emite en 1368 una licencia pa reedificar y enamplar a sinoga, que heba estau danyada. A comunidat fue tamién prou afectada con motivo d'as alteracions de 1391

En o fogache de 1404 a población chudieva de Calatayú yera de 191 fuegos, representando os suyos 800 habitadors un 12,5% d'a población total d'a ciudat. Dimpués d'a Conferencia de Tortosa, entre os anyos 1412 y 1414, se produce un punto d'inflexión en a comunidat chudieva calatayubina, que prencipia con as conversions masivas. En l'inte d'a publicación de l'edicto  que promulga a expulsión d'os chudieus en as coronas d'Aragón y Castiella, i heba una población de 600 chudieus en Calatayú.

## Bibliografía
*  *Guía de las juderías de Aragón. Un apasionante recorrido por el Aragón judío*. Miguel Ángel Motis Dolader. Guías Turísticas Prames. ISBN 978-84-8321-357-5

## Referencias

## Vinclos externos

*  Breve guía de la judería de Calatayud
*  La judería de Calatayud.
*  La judería de Calatayud. Turismo de Aragón.