Valdenarros

**Valdenarros** ye un lugar d'a provincia de Soria, situau en o municipio d'El Burgo de Osma-Ciudad de Osma a 6&nbsp;km d'ista ciudat.

## Geografía
A localidad de Valdenarros se troba en o termin municipal d'El Burgo de Osma a una altaria de 936 metros. As suyas prencipals explotacions son a d'o trigo, chirasol y o ganau bovino. A suya vechetación mas destacable son os chinebros, as carrascas y os pins.

## Toponimia
L'orichen d'o nombre viene de que a val (*valde-*) en a cual ye situau fue repoblada por navarros (*-narros*).

## Historia
En o censo de 1789, ordenau por o Conte de Floridablanca,  apareixeba como lugar d'o Partiu de Osma en a Intendencia de Soria,  conoixiu ta par d'alavez como **Val de Narros**, que significaba *val d'os navarros* que baixaban dende Navarra con o suyo ganau a pastar astí en as epocas d'hibierno y primavera. Teneba churisdicción de sinyoría baixo l'autoridat de l'alcalde pedanio, nombrau por o duque d'Uceda. Contaba alavez con 229 habitants.

En cayer l'Antigo Rechimen a localidat se constituye en municipio constitucional en a rechión de Castiella la Viella que en o censo de 1842 contaba con 55 fuegos y 204 vecinos.

A meyaus d'o sieglo XIX o termin d'o municipio creixe en incorporar a Velasco.

En zaguerías d'o sieglo XX (entre os censos de 1960 y 1970) iste municipio desapareixe porque s'integra en o municipio de Burgo de Osma-Ciudad de Osma. As dos localidaz contaban por ixas envueltas con 87 fuegos y 302 habitants.

En l'actualidat, a localidat ye tasament poblada y ye emplegada como segunda residencia en periodos de vacanzas.

## Demografía
Valdenarros contaba a 1 de chinero de 2010 con una población de 17 habitants, 8 hombres y 9 mullers.

## Molimentos
Os molimentos mas importants son a ilesia gotica de Santa María Malena que tien incoau expedient como Bien d'Intrés Cultural en a categoría de Molimento dende o 8 de febrero de 1983. y as ruinas d'as ermitas de Santa Chuliana y de Sant Roque.

## Infraestructura
* O trinquete: a on se fan populosos torneos mientres as fiestas d'a Virchen d'o Rosario.
* A escuela: puesto de reunión y celebración. Se'n ha feito recientment una reforma interna.
* O medico: aquí realiza as suyas vesitas semanals una enfermera d'El Burgo de Osma y tamién dende fa poco ye a residencia d'a forestal.
* A casa d'o lugar: actualment en ruinas.
* O puent: en a zona de recreo d'o río Abión, zona d'afluyencia de muitos d'os turistas d'a rechión.

## Fiestas y costumbres
As fiestas y celebracions mas importants son o 9 y o 21 d'agosto, en honor d'a Virchen d'o Rosario, tresladadas d'o 7 d'octubre; prencipian o viernes anterior, con una caldereta en comunidat.

Bi habió dos cofadrías en o lugar: la d'a Vera Cruz y la d'o Nino Chesús. En a decada de 1980 as penyas teneban gran popularidat mientres as fiestas, ofrindo sangría y animando a borina en a plaza mayor, entre ellas i yera a "Penya del Huevo Draculín", formada por os mas chicoz del pueblo. En l'actualidat, a localidat conta con dos penyas, a "penya de los Mohito" y a inaugurada en 2009 "Erreache", que tienen a suya actividat prencipal mientres las fiestas d'a Virchen d'o Rosario.

**Atras fiestas y tradicions**
* D'antis mas se celebraba santa Chuliana, o 15 de mayo, con procesión, robativas, subastas de banzos y rollos.  
* Puyaban o mayo.  
* Enramaban as casas d'as mesachas o día d'o Corpus y de l'Ascensión. 
* En Semana Santa meteban un molimento que deciban "Los Judíos" (Os Chudieus). 
* Se cantaban albadas en as bodas y a cambio recibiban una arroba de vin.

## Referencias