Unesco

A **Organización d'as Nacions Unidas ta la Educación, a Ciencia y a Cultura** mas a sobén conoixita por as suyas siglas en anglés **Unesco** (*United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*), fue establita por as Nacions Unidas en 1946 ta promover a colaboración internacional en educación, ciencia, cultura y comunicación.

Hue en dia 193 estaus perteneixen a la Unesco, que tien a seu en París (Francia), y tien mas de 60 oficinas arredol d'o mundo. Os prochectos patrocinatos por a Unesco incluyen prochectos cientificos internacionals, programas d'alfabetización, d'amostranza tecnica u de formación de mayestros, prochectos historicos y culturals rechionals, fomento d'a cooperación internacional t'alzar o patrimonio cultural y natural mundial, y promoción d'os dreitos humans.

A traviés d'a *Convención sobre a Protección d'o Patrimonio Mundial Cultural y Natural*, a Unesco creyó en l'anyo 1972 un plan de protección d'os biens culturals d'o mundo conoixito como Patrimonio Común d'a Humanidat.

O papel d'a Unesco ha estau controvertito muitas vegatas. Mientres os anyos 70 y 80, diferents países occidentals criticoron que a Unesco s'emplegaba como un foro de países comunistas y d'o Tercer Mundo en contra d'os países occidentals. Especialment, se criticó o plan *Nueva Orden Internacional d'a Información*, decindo que iba en contra d'a libertat de prensa. Os Estaus Unius d'America albandonoron a Unesco en 1984, y retornoron-ie en 2003. O Reino Uniu se'n retiró en 1984, y torno a dentrar-ie en 1997. Tamién s'ha criticato a la Unesco por suyo exceso de burocracia.

Una d'as misions d'a Unesco ye la de mantener una relación de puestos que son consideratos Patrimonio d'a Humanidat. Istos puestos son historicos, naturals y culturals y a suya preservación y adecuación son consideratas importants ta la comunidat internacional. Manimenos a Unesco, no s'embreca dreitament en o mantenimiento d'istos.

A Unesco atorga una gran diversidat de becas, premios, medallas y reconeiximientos en educación, ciencia, cultura y paz amás amás de dotar beluns d'ixos premios con dotacions economicas ta a continación d'o dosembolique d'a actividat premiata.

## Patrimonio d'a Humanidat en Aragón seguntes a Unesco

En Aragón bi ha 4 biens declaratos Patrimonio d'a Humanidat por a Unesco:
* Tres biens culturals:
** L'arquitectura mudéchar d'Aragón, en 1986 o conchunto mudéchar de Teruel, que incluye a Seu de Santa María y as ilesias de Sant Per, Sant Martín y d'o Salvador, fue declarato Patrimonio d'a Humanidat. A declaración fue enamplata en 2001 ta incluyir atros molimentos mudéchars aragoneses: a Colechiata de Santa María en Calatayú, a Ilesia de Santa Tecla en Cervera de la Canyada, a Ilesia de Santa María en Tobet y o Palacio de l'Alchafaría, a torre y ilesia de Sant Pavlo y A Seu en Zaragoza.
** O camín de Sant Chaime (1993).
** L'arte levantín, ye un estilo d'arte rupestre de l'este d'a Peninsula Iberica, sobre tot en a versant mediterrania. A suya distribución ya dende as provincias de Uesca y Leida dica Chaén y Almería.
* Un bien natural:
** As Tres Serols, ye un macizo calsinoso en os Pireneus que ye Patrimonio d'a Humanidat dende l'anyo 1997, enamplato en 1999. A parti protechita afecta a territorios de Francia, y en Aragón a os municipios de Torla-Ordesa, Fanlo, Tella-Sin, Puértolas, Bielsa, y Broto, en a provincia de Uesca.

## Directors Chenerals d'a Unesco

## Referencias

## Vinclos externos

* // Pachina web oficial d'a Unesco.
* / Pachina web d'o Centro d'o Patrimonio Mundial d'a Unesco.
* /Editorial Unesco. Libros editaus u coeditaus por a Unesco.
*  Diario Dichital, ''El Correo de la Unesco''. 
*  DHpedia, a wiki d'os dreitos humans.
*  Twitter d'a Unesco en castellano.
*  Facebook d'a Unesco en castellano.