Indicación Cheografica Protechida Vin d'a Tierra Baixo Aragón

A **Indicación Cheografica Protechida Vin d'a Tierra Baixo Aragón** ye una indicación cheografica protechida emplegada pa designar os vins d'a Tierra orichinarios d'a zona viticola d'o Baixo Aragón. Ista indicación cheográfica fue reglamentada en 1998 y admite categorías de vins blancos con grau alcolico natural minimo de 11°, rosaus con 11,5° y tintos con 12°.

## Oríchens
Ya i heba bodegas pa almagacenar vin en os poblaus ibericos de Sant Antoni en Calaceit (habitau entre os sieglos V y III aC) y o Cabezo d'Alcalá en Zaila (sieglos IX a I aC) por lo que o cautivo de vit y producción de vin son prou antigos en a zona.

En a Edat Meya o lugar de Penyarroya de Tastavins estió, por a suya situación amanada a os puertos de Castellón y Tarragona y a suya pertenencia a la encomienda d'a Orden de Calatrava, un important centro en o comercio de vins entre os crompadors catalans y valencianos y os vendedors aragoneses y navarros. D'astí derivaría o nombre d'o río Tastavins que naixe en ista localidat a on se "tastaban os vins". 

## Redolada
A zona de cautivo de vit en istas comarcas se troba entre as vals d'os ríos Aguas, Martín, Regallo, Guadalop y Matarranya, toz éls situaus en a parti sudoriental d'a depresión d'Ebro. 

### Clima
As temperaturas meyas anyals son d'entre 14,3°C en Albalat y Alcanyiz y 15°C en Casp, lo que corresponde a las valors mas altas d'a parti central d'a val d'Ebro. A meya d'as maximas ye de 19,9°C en Alcanyiz, 20,1°C en Albalat y de 20,6°C en Casp, estando a meya d'as minimas 8,8, 8,5 y 9,3°C respectivament. O mes mas calido ye chulio y o mas fredo chinero.

As precipitacions meyas anyals van dende os 327,9 mm de Casp y os 361,1 mm d'Albalat de l'Arcebispe dica os 367,9 mm d'Alcanyiz. Mayo y octubre son os meses con mas precipitacions, concentrando-se un 34% d'as plevidas en agüerro y un 27% en primavera, debant d'o 20% en verano y nomás o 19% en hibierno.

Unatra caracteristica sinyalera d'o clima d'ista zona ye a inversión termica, i habendo d'hibierno periodos d'anticiclón a on l'aire fredo se posa en as capas baixas propiciando a formación de boiras baixas duraderas que fan que as temperaturas baixen d'os 6°C, mientres que en os puestos altos d'a mesma redolada as maximas son de mas de 15°C.

### Demarcación cheografica
S'incluyen os siguients municipios:

* En a provincia de Teruel: Auguaviva, Alacón, Albalat de l'Arcebispe, Arcaine, Alcanyiz, Alcorisa, Alloza, Andorra, Arens de Ledón, Arinyo, Beceit, Belmont de Sant Chusé, Berche, Binaceit, Blesa, Calaceit, Calanda, La Canyada de Beric, Castelserás, Castellot, La Cerollera, La Chinebrosa, Cretas, Cortes d'Aragón, Fórnols, Foz Calanda, La Foz de la Viella, Foz Espalda, La Fraixneda, Gargallo, Íxar, Chosa, Ledón, Lo Mas de las Matas, Mazalión, Mont-royo, Muniesa, Las Parras de Castellot, Obón, Oliet, Penyarroya de Tastavins, Plou, La Portellada, Ráfals, Sant Per de Calanda, Seno, Torre d'Arcas, Torrelconte, Torrociella d'Alcanyiz, La Torre de Viliella, Uesa, Urreya de Gayén, Val d'Algorfa, Val de Robres, Val d'el Tormo, Val Chunquera y Zaila. 

* En a provincia de Zaragoza: Almochuel, Almonecir de la Cuba, Azuara, Belchit, Casp, Codo, Exaulín, Favara, Fayón, Ferrera de los Navarros, Fuent de Todos, Lagata, Lecera, Letuix, Maella, Mequinenza, Moneva, Moyuela, Nonasp, Plenas, La Pobla d'Albortón, Sant Per de Lagata, Val Madriz y Villar de los Navarros.

## Caracteristicas
### Ugas

* **Tintas**: *[[cabernet sauvignon]]*,  derechero, garnacha tinta, marzuela, *[[merlot]]*, *[[Syrah (uga)|syrah]]* y tempranillo.

* **Blancas**: *[[chardonnay]]*, garnacha blanca y macabeu.

## Producción y comercialización
### Bodegas
Istas son as 12 bodegas que fan parti d'a denominación d'orichen:

## Referencias

## Vinclos externos
*  Asociación de Vins d'a Tierra d'Aragón.
*  Vins d'a Tierra Baixo Aragón
*  IChP Baixo Aragón