open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cañete de las Torres

**Cañete de las Torres** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca de l'Alto Guadalquivir y partiu chudicial de Cordoba.

A suya población ye de 3.182 habitants (2007) en una superficie de 103,52 km², con una densidat de población de 30,74 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Cañete de las Torres ye situata a 320 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 49 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia y partiu chudicial.

O suyo termin municipal ye trezcruzato por l'Arroyo del Cañetejo, un afluent d'o río Guadalquivir.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
*Castiello medieval.
*Ermita d'a Ma de Dios, con cupula d'estilo barroco.
*Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asunción.

## Vinclos externos

* ''Cañete de las Torres'' en a pachina web d'o ''Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a ''Junta de Andalucía''.
* Pachina web oficial municipal.
Montoro (Cordoba)

:*Iste articlo ye sobre un *'nonecipio andaluz d'a provincia de Cordoba**. Ta atros usos se veiga [[Montoro (desambigación)]].''



**Montoro*' ye un [[municipio]] [[Andalucía|andaluz]] en a [[provincia de Cordoba]], [[Comarcas d'Andalucía|comarca]] de l'[[Alto Guadalquivir]] y [[partiu chudicial]] de [[Cordoba]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 9.752 habitants([[2007]]) en una [[superficie]] de 586,12 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 16,64 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat de Montoro ye situata a 195 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, en un [[meandre]] d'o [[río Guadalquivir]], a una [[distancia]] de 41 [[km]] de [[Cordoba]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia y partiu chudicial.

Gran parte d'o suyo termin municipal fa parte d'o [[Parque Natural d'a Sierra de Cardeña y Montoro]].

== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Molimentos ==

*O suyo centro historico, protechito legalment dende [[1969]] con a suya declaración como *Bien d'Intrés Cultural*.
*Torre d'o castiello de Villaverde, protechita legalment dende [[1985]] con a suya declaración como *Bien d'Intrés Cultural*.
*Casa d'as Tercias, protechita legalment dende [[1996]] con a suya declaración como *Bien d'Intrés Cultural*.
*Ilesia de Sant Bertolomeu, una [[Ilesia (edificio)|ilesia]] d'o [[sieglo XIV]] en estilo [[Arte gotico|gotico]]-[[Arte mudéchar|mudéchar]], protechita legalment dende [[2002]] con a suya declaración como *Bien d'Intrés Cultural*.
*Ilesia de Santa María d'a Mota, d'o [[sieglo XIII]].
*Ilesia d'o Carmen, d'o [[sieglo XVIII]], en estilo [[Arte barroco|barroco]].

== Localidaz achirmanatas ==
* [[Rambouillet]], [[Francia]].
* [[Antigua Guatemala]], [[Guatemala]].

== Vinclos externos ==

* [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm14043.htm *Montoro* en a pachina web d'o *Instituto de Estadística de Andalucía* d'a *Junta de Andalucía''].
* Pachina web oficial municipal.

## Referencias
Aguilar de la Frontera

:*Iste articlo ye sobre un municipio andaluz en a provincia de Cordoba; ta atros usos, se veiga *'Aguilar (desambigación)**''.


**Aguilar de la Frontera*' ye un [[municipio]] [[Andalucía|andaluz]] en a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Cordoba|Cordoba]], [[Comarcas d'Andalucía|comarca]] d'a [[Campinya Sud de Cordoba]] y [[partiu chudicial]] d'Aguilar de la Frontera (en ye a suya [[Capital (politica)|capital]]).

A suya [[Población humana|población]] ye de 13.653 habitants ([[2007]]) en una [[superficie]] de 166,48 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 82,01 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat d'Aguilar de la Frontera ye situata a 280 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, a una [[distancia]] de 50 [[km]] de [[Cordoba]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia.

=== Climatolochía ===


== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
*Repuis de l'antigo [[castiello]] d'Aguilar de la Frontera.
*Ilesia de Santa María d'o Soterranyo , de [[1530]], d'estilo [[Arte gotico|gotico]]-[[Arte mudéchar|mudéchar]].
*Ilesia d'o Carmen, de [[1590]].
*Ermita d'os Desemparatos.
*Ilesia de l'Hospital de Santa Brichida.
*Ermita d'o Cristo d'a Salut.

== Localidaz achirmanatas ==
*[[1998]]:  [[Verneuil-sur-Seine]] ([[Francia]]).

== Vinclos externos ==

* [https://web.archive.org/web/20141218212556/http://www.aguilardelafrontera.com/ Pachina web oficial municipal d'Aguilar de la Frontera].
* [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm14002.htm *Aguilar de la Frontera*] en a pachina web d'o *Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a Chunta d'Andalucía.

## Referencias
Fernán Núñez

**Fernán Núñez** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Campinya Sud de Cordoba y partiu chudicial de Montilla.

A suya población ye de 9.594 habitants (2008) en una superficie de 29,80 km², con una densidat de población de 321,95 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Fernán Núñez ye situata a 322 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 30 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.

### Climatolochía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Palacio Ducal de Fernán Núñez, d'os duques de Fernán Núñez. Construito en 1783-1787, ye d'estilo neoclasico, protechito legalment dende 1983 con a suya declaración como *[[Bien d'Intrés Cultural]]*.
* Ilesia de Santa Marina d'Aguas Santas, de 1739, ta sutituir a una ilesia anterior enronata. Ye d'estilo barroco.
* Ilesia d'a Vera Cruz.
* Ermita d'a Caridat.
* Ermita d'o Calvario.
* Ermita de Sant Sabastián.
* Triunfo de Santa Marina.

## Vinclos externos

*  ''Fernán Núñez'' en a pachina web d'o ''Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a ''Junta de Andalucía''.
*  Pachina web oficial municipal.
*  As fortificacions de Fernán Núñez en www.castillosnet.org.

## Referencias
Calcuta

**Calcuta** (oficialment *Kolkata* en bengalín কলকাতা; dica l'1 de chinero de 2001 lo nombre oficial en yera *Calcutta*) ye una ciudat d'a India, capital d'o estau indio de Bengala Occidental. O suyo nombre orichinal yera *Kolikata* (en bengalín, কলিকাতা), un nombre que encara s'emplega en bels rechistros literarios cultos. Ye conoixida como "la ciudat de l'alegría" y "la ciudat d'os palacios". Tamién se conoixe como *Michhil Nagari* (মিছিল নগরী).

En l'anyo 2008, a población de Calcuta yera de 7.780.544 habitants, estando la cuatrena ciudat mas poblada d'a India, dimpués de Bombai, Bangalore y Delhi. Contando toda la suya aria metropolitana, la población total blinca d'os 15 millons d'habitants, por o que ye la tercer aria urbana mas important d'a India, estando amás a 14ena mas gran d'o mundo.

## Vinclos externos

*  Kolkata Online.
*  Calcuttaweb.com Guía de Calcuta.
*  información sobre Calcuta.
Hockey sobre chelo

O **hockey sobre chelo**, ye un esporte d'equipo, olimpico d'hiberno. Se chuga en una pista de chelo (*rink*) entre dos equipos, a on que tanto os chugadors como os arbitros leban patins de chelo (*skates*). Os chugadors se moven patinando sobre o chelo, gosando plegar a altas velocidaz, estando un esporte muit rapedo y espectacular. Se fan servir palos (*sticks*) ta mover y pasar-se un disco (*puck*). L'obchectivo d'o chuego ye meter o disco en a portería de l'atro equipo (marcar gols). L'equipo que ha marcato mas gols a la fin d'o partiu en resulta ganador.

En Aragón l'equipo de hockey chelo mas important ye o Club Hielo Jaca, estando o club con mas títols a nivel estatal.

A normativa sobre la regulación d'o hockey sobre chelo li correspón a la Federación Internacional de Hockey Sobre Chelo (*International Ice Hockey Federation*) en anglés) u IIHF, con seu en a ciudat suiza de Zúrich, que ye qui organiza lo Campionato d'o Mundo d'hockey sobre chelo y o Campionato d'o Mundo d'hockey sobre chelo chuvenil, amás d'o Hockey sobre chelo en os Chuegos Olimpicos.

## Historia
O esporte d'o hockey sobre chelo naixió en Canadá, estando inicialment nomás que una imitación d'o hockey sobre hierba, fácil que por as condicions climatolochicas d'o suyo país de naixencia. Os suyos primers praticants estioron militars d'orichen britanico, que chuugaban mas que mas en as superficies chelatas d'os lagos de Canadá. En estar un esporte naixito de Canadá, en ixe país s'ha convertito en un autentico "esporte nacional", encara que tamién ye un esporte prou practicato en Estaus Unius, Rusia, Suecia, Finlandia y a Republica Checa.

O primer partiu *indoor* d'iste esporte estió en a ciudat canadiense de Mont-reyal en 1877, estando chugato por estudiants d'a Universidat McGill, que estioron amás os definidors d'as normas d'o chuego. En ixas envueltas se feva servir una pilota de caucho, que dimpués fue substituita por o disco que se fa servir hue, y os equipos yeran formatos por nueu chugadors de campo, amás de chugadors-reserva. Mientres os anyos 1880 s'estendilló a practica d'o esporte por o país y s'establioron cuantos equipos. En 1898 Frederick Stanley, Gubernador de Canadá, establió un trofeu que leva o suyo nombre, a Stanley Cup, que contina hue a suya existencia y que ye o trofeu ta o ganador d'a *[[National Hockey League]]*, a Liga profesional d'iste esporte con equipos de Canadá y d'Estaus Unius. Alto u baixo en 1895, o hockey sobre chelo ya s'heba estendillato a os Estaus Unius.

## Prencipals competicions
* Campionato d'o Mundo d'hockey sobre chelo.
* Campionato d'Europa d'hockey sobre chelo.
* Liga espanyola de hockey sobre chelo.
* Copa espanyola de hockey sobre chelo.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial d'a Federación Espanyola d'esportes sobre chelo.
*  Pachina web oficial d'a Federación Internacional de Hockey sobre chelo.
Roberto Cortés Alonso

**Roberto Cortés Alonso** (Zaragoza, 1972 - 2015). Licenciato en Dreito en a Universidat de Zaragoza, estió un escritor en luenga aragonesa. Miembro d'o *[[Consello d'a Fabla Aragonesa]]* dende 1997, ha publicato textos en revistas como *[[Fuellas]]*, *[[Luenga & fablas]]*, *[[Rolde. Revista de Cultura Aragonesa|Rolde]]*, etc. como "Notas ta o debate sobre a traducción / adaptación d'a toponimia forana en aragonés" (2000), "Breu replega de poesía asturiana autual" (2001) u "Tres poemas, tres luengas" (2005). Yera uno d'os escritors en aragonés mas cosmopolitas.

O poema "*O dispertar de l'esprito de l'onso*" d'a obra suya *[[Cheografía personalizata]]* inspiró o títol y conteniu d'o libro *[[O despertar de l'onso]]*, escrito por cualques chóvens escritors en aragonés en 2010.

## Obras
### Poesía
* *Escais d'un zarpau d'intes* (Premio Ana Abarca de Bolea 1994).
* *Cuaderno irlandés* (1998).
* *Zagueras indezisions* (Premio Sietemo 1999).
* *Cheografía personalizata* (Premio Lo Grau 2000).
* *Entre os repuis d'o buedo* (2002).
* *Sobre o 20% de reyalizazión d'o Plan B* (2002).
* *Requien per nusatros* (Premio Ana Abarca de Bolea 2003).
* *A contrazierzo* (Premio Lo Grau 2006).

### Relato curto
* *O zaguer ibierno* (2001).
* *Baxo as telleras. Berlín'00* (Premio Narrativa en Aragonés "Universidad de Zaragoza" 2001).

## Se veiga tamién
* *[[O despertar de l'onso]]*.
Aimants de Teruel

A historia u leyenda d'os **Amants de Teruel** reconta la historia d'amor entre dos chóvens teruelanos, Isabel de Segura y Chuan Martínez de Marciella, conoixito dende as recreyacions d'o teatro barroco como "Diego". Dende 1996 se celebra en Teruel, ta remerar a tradición, a festividat d'as Vodas d'Isabel de Segura.

## A historia

A leyenda d'os Amants de Teruel viene d'una antiga tradición.

En 1555 se descubrioron as momias apedecatas en a capiella de Sant Cosme y Sant Damián. Chunto a ellas, seguntes o testimonio posterior d'o notario Yagüe de Salas, apareixió un documento antigo que reculliba o escaicimiento.

Juan de Ávalos esculpió as estatuas chacents baixo as que hue i son as momias. A freda serenidat d'os Amants, que as mans no en gosan chuntar-sen, ye simbolo d'un amor que sobreixe os conceptos humans.

As restas d'os Amants se pueden vesitar en o Mausoleu d'os Amants. Un edificio de nueva construcción a on que amás de poder veyer as esculturas d'Ávalos, se i troba o mural realizato por Jorge Gay *Un amor nuevo*, asinas como un d'os bocetos d'o cuadro de Muñoz Degraín que se troba en o Museu d'o Prado y cuantas obras musicals, literarias, cinematograficas que s'han creyato partindo d'a historia d'os Amants.

## A leyenda

En os primers anyos d'o sieglo XIII viviban en a ciudat de Teruel Chuan Diago de Marciella y Isabel de Segura, y a suya temprana amistanza se tornó luego en amor. No quiesto por a familia d'Isabel, debito a que no teneba prous biens materials, o pretendient consiguió un plazo de 5 anyos ta enriquir-se. Asinas, pues se'n fuó ta la guerra y tornó ta Teruel chusto cuan s'heba rematato lo plazo. Por ixas envueltas, Isabel ya yera muller d'un chermano d'o sinyor d'Albarracín. Atamas d'iste feito, Chuan Diago consiguió veyer a Isabel en a su casa y le demandó un beso; ella lo se negó y allora o choven morió de dolor. A lo día siguient se facioron os funerals d'o choven en Sant Per; alavez, una muller vestita de luto s'amanó ta l'atabul: yera Isabel, que quereba dar a lo defunto lo beso que le negó en vida; a choven posó los suyos labios sobre os d'o muerto y de golpe cayó muerta chunto a éll.

## Escritors
A-saber-los autores han escrito sobre ista historia, entre éls os siguients:
*Antonio Serón.
*Andrés Rey de Artieda.
*Tirso de Molina.
*Tomás Bretón.
*Juan Eugenio Hartzenbusch.

## Vinclos externos

*  Mausoleu d'os Amants.
*  Fiestas d'os Amants.
*  Canción d'os Amants.
Monturque

**Monturque** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Campinya Sud de Cordoba y partiu chudicial d'Aguilar de la Frontera.

A suya población ye de 1.985 habitants(2007) en una superficie de 32,83 km², con una densidat de población de 60,46 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Monturque ye situata a 395 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 61 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.

O suyo termin municipal muga a o norte con Montilla, a o nord-ueste con Aguilar de la Frontera, a l'este con Moriles, a o sud con Lucena y a l'ueste con Cabra.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* ''Monturque'' en a pachina web d'o ''Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a ''Junta de Andalucía''.
* Pachina web oficial municipal.
Artasona (Semontano de Balbastro)

:*Iste articlo ye sobre un *'lugar d'o municipio aragonés de Lo Grau, en o Semontano de Balbastro**. Ta atros usos se veiga [[Artasona]].''


**Artasona''' ye un lugar aragonés en o municipio de lo Grau, comarca d'o Semontano de Balbastro y provincia de Uesca.
Jorge Luis Borges

**Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo**, conoixito como **Jorge Luis Borges** ( audio), naixito de Buenos Aires o 24 d'agosto de 1899 y muerto en Chinevra (cantón de Chinevra, Suiza) o 14 de chunio de 1986, estió un escritor y poeta archentino, autor d'una prolifica obra literaria. Tamién estió traductor (con 11 anyadas, tradució dende l'anglés una obra d'Oscar Wilde).

Borges ye considerato uno d'os prencipals autors d'a Literatura castellana d'o sieglo XX con cuantos premios literarios recibitos mientres a suya vita, entre os que cal destacar o Premio Cervantes de (1979), tamién recibió atros títols honorificos como os de Commendatore d'o gubierno Italiano, Comandant d'a orden d'as Letras y as Arts d'o gubierno francés y a Insignia de Cavaller d'a orden de l'Imperio britanico.

Borges estió mientres cuasi 30 anyos candidato ta o Premio Nobel de literatura, premio que no aconsiguió por as suyas posicions politicas seguntes bels opinions d'a suya epoca.

## Obra
### Cuentos

### [[Ensayo]]s
* 1925: *Inquisiciones*.
* 1926: *El tamaño de mi esperanza*.
* 1928: *El idioma de los argentinos*.
* 1930: *Evaristo Carriego*.
* 1932: *Discusión*.
* 1936: *Historia de la eternidad*.
* 1952: *Otras inquisiciones*.
* 1980: *Siete Noches*.
* 1982: *Nueve ensayos dantescos*.
* 1985: *Atlas*.

### Poesía
* 1923: *Fervor de Buenos Aires*.
* 1925: *Luna de enfrente*.
* 1929: *Cuaderno San Martín*.
* 1960: *El hacedor*.
* 1969: *Elogio de la sombra*.
* 1972: *El oro de los tigres*.
* 1975: *La Rosa Profunda*.
* 1976: *La moneda de hierro*.
* 1981: *La Cifra*.
* 1985: *Los Conjurados*.

### [[Antolochía]]s
* 1961: *Antología personal*.
* 1968: *Nueva antología personal*.
* 1976: *Libro de sueños*.

## Filmografía

* *[[Borges para millones]]*, (1978). y dirichita por Ricardo Wullicher.
* *Borges y yo*, (1982). Dirichita por David Wheatley. Cinta de televisión pa la BBC.
* *Jorge Luis Borges, el hombre espejo*, (1999). People + Arts, Artear Argentina, Café Producciones y France 3.
* *Jorge Luis Borges*, (2006). Dirichita por Román Lejtman. Serie Documental.
* *Borges. Memoria iluminada*, (2015). Dirichita por Ernesto Ardito y Dirna Molina. Canal Encuentro.

## Bibliografía
* Borges, Jorge Luis. *Obras Completas*. Emecé ediciones, Buenos Aires, 1974.
* Barnatán, M.R. *Jorge Luis Borges*. Ediciones y Publicaciones Españolas, 1972. ISBN 978-84-7067-141-8.
* Benítez, Luis. *Borges, la tiniebla y la gloria*. LEA, 2004. ISBN 84-96138-15-1.
* Bioy Casares, Adolfo. *Borges*. Ediciones Destino, 2006. ISBN 9788423338733.
* Borges, J.L. y Ferrari, O. *Diálogos íntimos*. Sudamericana, 1987. ISBN 950-07-0404-8.
* VVAA. *Qué nos queda de Borges?*. Suplemento especial d'o Diario Clarín, Buenos Aires.
* Williamson, Edwin. *Borges, una vida*. Seix Barral, 2007. ISBN 950-731-488-1.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Jorge Luis Borges en IMDb.
Peter Paul Rubens

**Peter Paul Rubens**, conoixiu simpla y artisticament  como **Rubens** ( en neerlandés), naixiu de Siegen (Westfalia, Sacro Imperio Romano Chermanico, hue Renania d'o Norte-Westfalia, Alemanya) o 28 de chunio de 1577 y muerto en Anvers (Países Baixos Espanyols, hue Belchica) o 30 de mayo de 1640, estió un pintor flamenco.

Estió o pintor oficial d'a corte d'os Países Baixos Espanyols, y tien una important obra pictorica, en estilo barroco (en ye uno d'os prencipals representants d'iste estilo artistico).

## Bibliografía
* Belkin, Kristin Lohse. *Rubens*. Phaidon, Londres, 1998. ISBN 0-7148-3412-2.
* Micheletti, Emma. *Rubens*. Instituto Geografico de Agostini-Novara, Editorial Teide, Barcelona 1966.

## Vinclos externos

*  ''Rubens'' en ''Artcyclopedia''.
*  Galeria d'imáchens de Rubens
Ary Scheffer

**Ary Scheffer**, naixito de Dordrecht (Holanda d'o Sud, Países Baixos) o 10 de febrero de 1795 y muerto en Argenteuil (Val de l'Oise, Francia) o 15 de chunio de 1858, estió un pintor francés d'orichen neerlandés, considerato como uno d'os prencipals representants d'o Romanticismo en a pintura francesa.

A suya obra pictorica tien influencias d'o pintor Pierre-Narcisse Guérin, que tamién influyó en atros pintors romanticos franceses, como Théodore Géricault, Léon Cogniet, Victor Orsel, Paul Huet u mesmo Eugène Delacroix. Antiparte, a suya obra influyó en o pintor y escultor Frédéric Auguste Bartholdi.

## Biografía
Ary Scheffer yera fillo d'o pintor neerlandés Johann Bernhard Scheffer, que estió pintor de cambra en a corte de Loís Bonaparte (o chirmán de Napoleón Bonaparte), que estió rei d'os Países Baixos mientres a ocupación d'o territorio neerlandés por l'Exercito francés en as Guerras napoleonicas.

## Vinclos externos
Rastillera

Una **rastillera**, u tamién si ye de menor dimensions un **rastillo** u una **rastilla**, ye un tipo d'estructura feita de metal u fusta ta meter-ie la pastura adintro ta que lo bestiar pueda minchar-ne. Consiste en una rella de fierro u bel altro material posato en vertical u fendo una sección trapecica u trapezoidal, ubierta per alto que ye la parte mas ampla, y mas estreito per a base. A separación d'entre os palos d'a rella ha d'estar prou ampla ta que os animals i puedan meter o morro.

A misión ye que se i puedan meter os faixos de pastura de manera comoda per alto y que i sigan accesibles a os animals. Existen rastilleras immóbils que van penchatas en a paret u en a barana d'as corrals, y tamién atros modelos móbils (con patas) ta aplicar-las en cualsiquier puesto d'o recinto.

## Notas


## Referencias

## Se veiga tamién
* Abrevadero.
* Bacía.
* Tremueya.
Burch

**Burch** provién de l'arabe برج ("torre"), y se troba en a base de muitos toponimos:
* *Al Burch* (actualment Nakheel Tower), un super grataciels en prochecto que se puet fer en Dubai.
* Burch Al Arab, l'hotel mes gran d'o mundo, en Dubai.
* Burch Al Alam, un grataciels en construcción, en Dubai.
* Burch Khalifa, un grataciels en construcción, l'edificio mes gran d'o mundo, en Dubai.
* Burch, una ciudat de Pakistán.
* Burch, una ciudat d'Afganistán.

Ye tamién en a base de bels toponimos aragoneses:
* Burcharaloz.
* Alborche.
* Borcha.

## Se veiga tamién
* Burch, una ciudat de Francia.
La Rambla

:*Iste articlo ye sobre un municipio andaluz d'a provincia de Cordoba; ta la carrera barcelonesa d'o mesmo nombre, se veiga *'La Rambla (Barcelona)**''.


**La Rambla*' ye un [[municipio]] [[Andalucía|andaluz]] en a [[provincia de Cordoba]], [[Comarcas d'Andalucía|comarca]] d'a [[Campinya Sud de Cordoba]] y [[partiu chudicial]] de [[Montilla]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 7.444 habitants([[2007]]) en una [[superficie]] de 137,80 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 54,02 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat de La Rambla ye situata a 358 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, a una [[distancia]] de 41 [[km]] de [[Cordoba]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia.

=== Climatolochía ===


== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Localidaz achirmanatas ==
* [[Ondres]] ([[Occitania]]).

== Vinclos externos ==

* [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm14057.htm *La Rambla* en a pachina web d'o *Instituto de Estadística de Andalucía* d'a *Junta de Andalucía''].
* Pachina web oficial municipal.

## Referencias

´
Santaella

**Santaella** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Campinya Sud de Cordoba y partiu chudicial de Montilla.

A suya población ye de 6.022 habitants (2007) en una superficie de 271,63 km², con una densidat de población de 22,17 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Santaella ye situata a 238 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 43 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Montiela, Bocas del Salado, El Ingeniero, El Fontanar y La Guijarrosa.

## Administración
### Alcaldes

## Localidaz achirmanatas
* Écouflant (Francia).

## Vinclos externos
* ''Santaella'' en a pachina web d'o ''Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a ''Junta de Andalucía''.

## Referencias
Almodóvar del Río

:*Este articlo tracta sobre *'Almodóvar del Río**, municipio d'a provincia de [[provincia de Cordoba|Cordoba]]. Ta atros emplegos d'o toponimo **Almodóvar**, veyer **Almodóvar (desambigación)**.''


**Almodóvar del Río*' ye un [[municipio]] [[Andalucía|andaluz]] en a [[provincia de Cordoba]], [[Comarcas d'Andalucía|comarca]] d'a [[Vega del Guadalquivir]]-[[Valle Medio del Guadalquivir]] y [[partiu chudicial]] de [[Posadas]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 7.682 habitants ([[2007]]) en una [[superficie]] de 172,53 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 44,53 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat d'Almodóvar del Río ye situata a 121 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, a una [[distancia]] de 22 [[km]] de [[Cordoba]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia.

== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Vinclos externos ==

* [http://www.juntadeandalucia.es/institutodeestadistica/sima/htm/sm14005.htm *Almodóvar del Río* en a pachina web d'o *Instituto de Estadística de Andalucía* d'a *Junta de Andalucía''].
* Pachina web oficial municipal.

## Referencias
Hornachuelos

**Hornachuelos** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Vega del Guadalquivir-Valle Medio del Guadalquivir y partiu chudicial de Posadas.

A suya población ye de 4.669 habitants (2007) en una superficie de 909,22 km², con una densidat de población de 5,14 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Hornachuelos ye situata a 185 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 51 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.

## Toponimia
O toponimo *Hornachuelos* pareix un toponimo mozarabe castellanizato por perdua d'a f- inicial. En aragonés medieval se podeba escribir *Fornichuelos*, como veyemos en o texto d'o Tractau de Torrellas d'o 8 d'agosto de 1304:

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* ''Hornachuelos'' en a pachina web d'o ''Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a ''Junta de Andalucía''.

## Referencias
Almiserà

**Almiserà** (*Almiserà* en catalán y oficialment, *Almiserat* en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor y partiu chudicial de Gandia.

La suya población ye de 307 habitants (2010), en una superficie de 7,40 km² con una densidat de población de 41,49 hab/km².
   
## Cheografía
La localidat d'Almiserà ye situata a 75 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 13 km de la ciudat de Gandia, la capital de la suya comarca y partiu chudicial, y a 83,3&nbsp;km de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.

### Mugas
Lo suyo termin muga con a o norte con Luchent y Ròtova; a o nord-este con Ròtova; a l'este con Alfauir; a o sud-este con Castellonet de la Conquesta; a o sud con Llocnou de Sant Jeroni; a o sud-ueste con Terrateig; a l'ueste con Benicolet; y a o nord-ueste con Luchent.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Castiello de La Sierra.

## Fiestas
* 21 d'octubre: Fiestas patronals en honor de Santa Ursula.
Ròtova

**Ròtova** ye un municipio d'o País Valenciano en a provincia de Valencia, que se troba situau en a comarca de la Safor y partiu chudicial de Gandia.

A suya población ye de 1.320 habitants (2007) en una superficie de 7,5 km², con una densidat de población de 176 hab/km².

## Cheografía
Ròtova ye situatua 74 metros d'altaria sobre lo livel de la mar, a una distancia de 9,7 km de Gandía, a capital d'a suya comarca y d'osuyo partiu chudicial, y a 80,5&nbsp;km de Valencia, la capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con os termins d'Ador, Alfauir, Almiserà, Luchén y Palma de Gandia.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Monesterio de Sant Cheronimo de Cotalba, un monesterio d'estilo renaixentista d'os sieglos XV-XVIII, protechiu legalment con a suya declaración como *[[Bien d'Intrés Cultural]]*. Ye propiedat particular dende la desamortización de Mendizábal.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal.
Ador

:*Iste articlo ye sobre la *'localidat valenciana**. Ta lo río occitán se veiga [[río Ador]]''

 
**Ador''' ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor y partiu chudicial de Gandía.

La suya población ye de 1.474 habitants (2009), en una superficie de 13,80 km² con una densidat de población de 106,81 hab/km².

## Cheografía
La localidat d'Ador se troba situata a 50 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 76,7 km de la ciudat de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano, y de 7,1&nbsp;km de la ciudat de Gandía, la capital de lo suyo partiu chudicial y de lo País Valenciano.

### Mugas
Lo suyo termin muga con Alfauir, Castellonet de la Conquesta, Gandía, Luchent, Palma de Gandia, Potries, Ròtova y Vilallonga.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
* Información d'Ador en a pachina web d'a Cheneralidat d'o País Valenciano.
Castellonet de la Conquesta

**Castellonet de la Conquesta** ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor. La suya población ye de 173 habitants (2007), en una superficie de 5,4&nbsp;km² con una densidat de población de 32,04 hab/km².
   
## Mugas
Lo suyo termin muga con Ador, Alfauir, Almiserà, Llocnou de Sant Jeroni y Vilallonga.

## Demografía
Posadas

**Posadas** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Vega del Guadalquivir-Valle Medio del Guadalquivir y partiu chudicial de Posadas (en ye a suya capital).

A suya población ye de 7.352 habitants (2007) en una superficie de 160,28 km², con una densidat de población de 45,87 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Fuente Palmera ye situata a 88 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km d'a ciudat de Cordoba, a capital d'a suya provincia.

O río Guadalquivir trescruza o suyo termin municipal.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Información de Posadas en a pachina web d'o *[[Instituto de Estadística de Andalucía]]* d'a Chunta d'Andalucía.
*  Pachina web oficial municipal de Posadas.

## Referencias
Bombai

**Bombai** (maratí, मुंबई, *Mumbai*, pronunciau /'mumbəi/; a forma aragonesa tradicional deriva d'a forma anglesa *Bombay*) ye a capital d'o estau de Maharashtra y a ciudat mas gran d'a India. A ciudat se troba situada en una isla dita Salsette, debant d'a costa ueste d'o país, en a costa d'a mar Arabica. O suyo puerto natural ye o prencipal d'a India occidental. Con una población en l'anyo 2005 de 13.691.836 habitants, ye a seisena aria urbana mas poblada d'o mundo, y contando as ciudaz satelites d'a suya ampla aria metropolitana, ye a conurbación mas habitada d'o mundo.

## Localidaz achirmanadas
*  Berlín (Alemanya).

## Vinclos externos
Falla sud-valenciana

A **falla sud-valenciana** ye una falla tectonica que arranca dende a mar en Xeresa, pasa por Barx, Exatiba y tota a Val de Montesa, prolongando-se dimpués enta tierras manchegas por o corredor d'Almansa. Os cheologos definen este conchunto como una succesión d'anticlinorios y sinclinorios con verchencia ta o norte, a on que os primers son constituitos por materials carbonataus cretacios (principalment) que orichinan a las sierras y os segundos a las vals, ocupadas por os sallagons d'o Mioceno, cubiertos por materials detriticos Cuaternarios.

A falla sud-valenciana constituix una linia divisoria entre o Sistema Betico (a lo sud) y lo Sistema Iberico (a lo norte) en o País Valenciano.

## Vinclos externos
*  Iberica Suroccidental.
Belmez

**Belmez** ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'o Valle del Guadiato y partiu chudicial de Peñarroya-Pueblonuevo.

A suya población ye de 3.373 habitants (2007) en una superficie de 207,39 km², con una densidat de población de 16,26 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Belmez ye situata a 532 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 71 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
*Castiello de Belmez.
*Ilesia parroquial de Nuestra Sinyora de l'Anunciación, d'o sieglo XIII.

## Cusiosidaz
Belmez se fació famoso por o fenomeno paranormal d'as "caras de Belmez".

## Vinclos externos

* ''Belmez'' en a pachina web d'o ''Instituto de Estadística de Andalucía'' d'a ''Junta de Andalucía''.

## Referencias
Nickelback

**Nickelback** ye un grupo de musica rock de Canadá formato en a ciudat de Hanna en Alberta por Chad Kroeger, Mike Kroeger, Ryan Peake y l'allora batería Brandon Kroeger (l'actual batería de Nickelback ye Daniel Adair). A suya musica gosa clasificar-se de Post-grunge.

Actualment a base d'o grupo ye a ciudat de Vancouver, Columbia Britanica, Canadá. O suyo nombre viene d'as monedas canadienses de 5 centimos, ditas en aglés *nickel* (Niquel en aragonés, por estar feitas d'iste elemento), ya que Mike Kroeger que treballaba en una cafetería Starbucks emplegaba a expresión *"Here's your nickel back"*. (una traducción no literal ye *"Aquí tien o suyo cambio"*) cuan retornaba o cambio a los suyos clients.

## Referencias
Murria

A **murria** ye un estado d'actividat redueita d'os animals herbivoros remugants mientres fan a remuga de l'alimento. Derivando d'ixo, tamién s'emplega ixe termino ta referir-se a l'estado de sopor u adormimiento per analochía que se mos posa a las personas dimpués d'afartar-nos minchando.

Perque a os animals les baixa lo metabolismo, en os meses d'hibierno gosan tener mas frido mientres remugan y per ixo se van a chitar en os puestos con sol. Cuan pasturan en as estivas u pratos en altitut, muitos animals domesticos (como uellas, crabas y vacas) gosan baixar-se-ne ta la man solana d'a montanya, a menor altitut, a on se chetan en o sol a sobén repetindo lo puesto muitos días. Este costumbre d'o bestiar fa que a ixes puestos a on as bestias se replegan ta remugar se les diga «amuriadors», que ye una parola que amaneix a sobén en a toponimia local en as valles pirenencas.

## Referencias
Almendrón

**Almendrón** puet estar:

* Una **[[almendra]]** con o mesocarpio encara verde, l'endocarpio, blando, y a semiella a meyo cuallar-se
* ***[[Zaragoza|Almendrón]]***, una embotada dada a os habitants de Zaragoza.
Linache d'Arenós

Lo linache de los **Arenós** yera un linache valenciano-churro descendients de lo linache de los Tarazona y de lo celebre gobernador Almuade de Valencia Zeit Abu Zeit.

## Escudo d'armas
Lo escudo d'armas d'Eximén Pérez de Tarazona yera en campo d'oro, una zapata de sable. Lo suyo fillo Blasco Eximénez d'Arenós cambió las suyas armas, en campo de plata, tres faixas azuls onduladas.

## Lista de los Arenós
Branca principal de los Arenós:
* Eximén Pérez de Tarazona, (?, 1266) dimpués dito *Eximén I Pérez d'Arenós*.
* Blasco Eximénez d'Arenós "lo Mayor"  (?-1273/4) (fillo de l'anterior), casau en 1242 con Alda Fernández Aba-Omahet, filla d'Zeit Abu Zeit.
* Gonçalbo Eximénez d'Arenós, (?, ~1324) (fillo de l'anterior), casau con Urraca Jordán de la Penya.
* Ferran Eiximenis d'Arenós, (chermano de l'anterior) en 1303 s'unió a la Companyia Catalana d'Orient organizada por Rocher de Flor.
* Pero Jordán d'Arenós, (?, 1325) (fillo de l'anterior), casau con Marquesa López de Rada.
* Gonçalbo Díez d'Arenós, (?, 1347/51) (fillo de l'anterior), casau con Johana Cornel.
* Violant d'Arenós y Cornel, (filla de l'anterior), casada en 1355 con Alfonso d'Aragón y Foix, duque de Gandía.

## Se veiga tamién
* Tarazona (linache).

## Bibliografía
*  Jerónimo Zurita: *[http://ifc.dpz.es/publicaciones/ebooks/id/2448 Anales de la Corona de Aragón]* (Ed. 1562-1580).
*  El nobiliario original, Linajes de Aragón.
*  Cuarta crónica de los propietarios de Cheste.
* Enciclopèdia Catalana: Arenós
*   i  Arxiu Jaume I.
Estiva

:*Ta atros usos se veiga [[estiva (desambigación)]]*.

Una **estiva** (d'o latín <*aestīvus*, «estival, propio d'o verano») ye un prato d'alta montanya de relieu poco abrupto, con cantimplanos a embutes u lo menos, sin de guaires baixants, que a sobén mantiene-i una vechetación de hierba baixa y belluecas dica en puestos a on esta no i sería la mas favoreixita ecolochicament, y ixo ye en resulta d'a pastura cutiana d'o bestiar domestico que i consume as plantetas d'árbols y matigals superiors d'antes que creixcan prou. Ixe paisache d'as estivas fan un ecosistema artificial mantenito per l'hombre per muitas cheneracions, dica l'extremo que cuan os lugars u as actividaz ganateras que las manteneban s'albandonan, a vechetación local d'árbols y arbustos gosa tener problemas ta repoblar-las.

As estivas, per l'altitut a on se solen trobar, remaneixen debaixo la nieu toz os meses fridos, y per ixo l'emplego ye estacional, en os meses de mas calibo.

As estivas yeran prencipals en a cultura ganatera d'as cordeleras europeas, como os Pireneus u os Alpes, pos daban pastura ta lo bestiar y tamién riqueza ta's lugars que recibiban as ramatas transhumants d'altros puestos, cuan veniba lo tempero buen. En l'Alto Aragón, o bestiar se gosaba soltar ta puerto (ixo ye, la dita *soltada*) en as zaguerías de mayo u primers de chunio, y se feba replegar ta baixo alavez ta *[[1 de noviembre|todos santos]]* (en primeras de noviembre).

## Se veiga tamién
*Lastra.
*Prau.
*Tartera.
*Liena.
*Amuriador.
*Fitero.
*Fener.
*Viver.

## Referencias
Walter Pidgeon

**Walter Davis Pidgeon** estió un actor canadiense, naixiu de Saint John (Nueva Brunswick) o 23 de setiembre de 1897 y muertol o 25 de setiembre de 1984 en Santa Monica (California, Estaus Unius).

En a suya carrera cinematografica, en 1942 Walter Pidgeon fue nominau a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta *[[Mrs. Miniver (cinta)|Mrs. Miniver]]*, de William Wyler; y en 1943 por *[[Madame Curie (cinta)|Madame Curie]]*, de Mervyn LeRoy.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Walter Pidgeon.

## Vinclos externos

* Walter Pidgeon en Internet Movie Database.
Alfauir

**Alfauir** (*Alfauir* en catalán y oficialment, *Alfahuir* en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor y partiu chudicial de Gandía.

La suya población ye de 451 habitants (2009), en una superficie de 6,2&nbsp;km² con una densidat de población de 72,74 hab/km².

## Cheografía
La localidat d'Alfauir se troba situata a 75 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 9,7 km de la ciudat de Gandía, la capital de la suya comarca y de lo suyo partiu chudicial, y de 81,5&nbsp;km de la ciudat de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.

### Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Ador, Almiserà, Castellonet de la Conquesta, Palma de Gandia, y Ròtova.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Monesterio de Sant Cheronimo de Cotalba, un monesterio d'estilo renaixentista d'os sieglos XV-XVIII, protechito legalment con a suya declaración como *[[Bien d'Intrés Cultural]]*. Ye propiedat particular dende a desamortización de Mendizábal.

## Vinclos externos
* Información d'Alfauir en a pachina web d'a Cheneralidat d'o País Valenciano.
Palma de Gandia

**Palma de Gandia** ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor. La suya población ye de 1.850 habitants (2007), en una superficie de 14&nbsp;km² con una densidat de población de 132,14 hab/km².
   
## Mugas
Lo suyo termin muga con Ador, Alfauir, Beniarjó, Beniflà, Gandia, Potries, Real de Gandia y Ròtova.

## Demografía
Vilallonga

**Vilallonga** ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor. La suya población ye de 4.141 habitants (2007), en una superficie de 43,3&nbsp;km² con una densidat de población de 95,64 hab/km².
   
## Mugas
O suyo termin municipal muga con os termins d'Ador, Castellonet de la Conquesta, La Font d'en Carròs, Llocnou de Sant Jeroni, Oliva, Potries y Terrateig en a provincia de Valencia; y Adzúvia, L'Orxa y Vall de Gallinera en a provincia d'Alicant.

## Demografía
Volcos

Os **volcos** (latín *Volcae*) estioron una confederación de pueblos celtas mencionata en textos griegos y latinos. Habitaban Europa Centro-Oriental fendo part d'os celtas danubians, y en as suyas emigracions arriboron en Asia Menor (fendo part d'os galatas) y Languedoc.

## Volcos d'o Danubio
Chulio César yera convencito que os volcos heban estato establitos orichinalment a lo nord-este d'o Rin, en a cuenca d'o río Weser (centro y ueste d'Alemanya), y mencionaba os volcos tectosaches como una tribu gala que encara yera en l'ueste de Chermania en o suyo libro (*[[Bello Gallico]]* 6.24):

Cesar relataba una tradición asociando o pueblo celta d'os volcos con a extensa Selva Hercinica, pero probablement yeran localizatos en a versant este de Mittelgebirge; manimenos os volcos d'ixe tiempo yeran establitos en Moravia, a l'este d'os Boyos. O suyo movimiento amparent puet indicar que que yeran recient venitos a la rechión.

## Referencias
Volcos tectosaches

Os **volcos Tectosaches**, literalment "o pueblo que mira un teito", son un pueblo celta orichinario d'Europa Central, en territorios de l'actual Bohemia y Moravia.

Una part s'establió en as alturas d'a Val d'a Garona en lo sieglo III. O suyo desplazamiento enta o sud d'a Galia poderba estar ligato a las oportunidaz d'estar mercenarios pa os griegos, cartachineses u romanos.

Os **volcos tectosaches** participoron en a grant expedición d'o 280 a.C, que los condució a l'Asia la Chica, estando os tectosaches una d'as tres tribus celtas que costituiban os galatas. Seguntes a tradición estos tectosaches veniban de Tolosa, heban participato en o saqueyo d'o santuario de Delfos, tornando dimpués enta Tolosa con o botín, conoixito dimpués como oro maldato de Delfos por o suyo orichen sacrilego.
Oguces

Os **oguces** estioron una d'as brancas principals d'os pueblos turquicos dende o sieglo VIII dica o sieglo XI. Mientres la migración d'os pueblos turquicos en os sieglos X, XI y  XII, os oguces feban parte d'os turquicos d'a rechión caspiana que migraban enta o sud y ueste en dirección ta Asia Occidental y Europa.

Os oguces son consideratos como os ancestros d'os pueblos turquicos occidentals modernos: azerins, turcos anatolicos, turcomans, turcos de Corastén y os Gagauces.

## Etimolochía
O nombre *oguz* deriva d'o turco *ok*, "sayeta" y *uz* ("tribu"), y se cuaterna por primera vegata en as inscripcions turquicas d'Orkhon: una unión tribal dita *Altı Oğuz* ("os seis oguces") en a ribera mongola d'o río Yenisei. Manimenos as fuents chinas mencionan una tribu dota *O-Kut* en o sieglo II aC en a rechión de Tabargatai-Kobdo en o Cazaquistán.

O nombre *oguz* poderba estar simplament un plural antigo de *ok* "sayeta", preso con o sentito de tribu, comparable con lo nombre d'os hongaros *on ogur* ("diez sayetas") y de pueblos vecins d'os antigos echipcios como *p<u>dj</u>t 9* "os nueu arcos". Existioron tamién confederacions ditas *Sekiz Oğuz* («os hueito oguces») y *Dokuz Oğuz* («os nueu oguces»). A cuna d'os Oguces, como d'atros turquicos en os periodo d'os Köktürks, pareixe haber estato a rechión d'os Monts Altai y lo sud de Siberia.

## Historia
Os oguces estioron os principals dirichents de l'imperio d'os Köktürks en os sieglos VI y VII y establioron tamién o estato d'os oguces *yabgu* (*yahgu* ye un titol principesco) que s'esboldregó en l'anyo 1000. Poco dimpués un clan oguz dirichito por Selchuk s'infiltró en o Soldanato Gaznebida y fundoron l'Imperio Selchucida.

Os bizantins tenioron contacto en as suyas mugas danubianas con un pueblo d'as estepas ditos *[[usios]]*, que seguiban a los pacinacos y que precedeban a los cumans y que talment sigan una branca d'os oguces.
Selchuk

**Selchuk** (en turco *Selçuk*, en arabe *السلاجقة* u *Selchuc*, trasliterando a letra chim como *[[ch]]*) estió o eponimo y fundador d'a dinastía **[[selchuquí]]**.

## Biografía
Selchuk perteneixeba a la tribu kinik d'a branca Oguz d'os pueblos turquicos. Yera fillo de Duqab, qui se deseparó con o suyo clan d'o grueso d'as tribus oguzas y establió o suyo campamento en a marguin dreita d'o río Sir-Daria (*Iaxartes* en latín). Selchuk fació remontar os suyos oríchens a lo mitico rei Afrasiab trenta y  cuatre cheneracions enantes. Tenió tres u cuatro fillos: Isra`il, Mikha'îl, Mûsâ (y Yûnus). Estos nombres biblicos suchieren relacions con cristianos nestorins u con o chudaísmo d'os gazaros. Manimenos o suyo uso ye precedito por *Arslan*, o totem tribal d'o lión.

En l'anyo 985-986 a tribu se vei forzata a emigrar, empentata por a escaseza de pasturas u por os chineses u por atras tribus. S'establioron en Transoxiana en dirección Bukhara. Mientres este periodo a tribu se convirtió a lo Islam. O soldán Gaznevida Mahmud, que dominaba a rechión prebó de fer d'ellos os suyos auxiliars.

Arslan-Isra`îl fue ninviato por Mahmûd, a lo Corastén y dimpués a la campanya d'o Caucaso. Esto estió un precedent d'a conquiesta d'Anatolia, obra de su nieto, que fundará o Soldanato de Rum. Arslan-Isra`îl vesitó a Mahmûd, o soldán siente que a puyanza militar d'Isra`îl li fa sombra y lo fa presonero, morindo siet anyatas dimpués. Enantes de morir ninvió un mensache a os suyos chirmans incitando-los a apoderar-sen d'o reino.

Arslan-Mikha'îl y Arslan-Mûsâ permaneixioron en o Khorezm. Os fillos de Arslan-Mikha'îl, Tuğrul Beg (Tuğrul : "falcón") et Çağri Beg (Çağri : "sacre", "esparvero"), se convertioron en os capitostes de tribu y fuoron acceptatos por as poblacions d'o Corastén. Trescurzoron l'Amur-Daria (en latín: *Oxus*) y ocuporon as diez grans ciudaz d'o Corastén, Merv y Nichapur (1028-1029).

En 1030, o gazneví Mahmûd ye muerto y ye reemplazato por o suyo fillo Mohammed a qui destronoron en 1031, estando reemplazato por Mas`ûd.

A conversión a lo Islam sunnita permitió a los selchuquís d'estar libres d'ataques en nombre de l'Alchihad por parte d'atras tribus islamizatas, y tener a desincusa d'atacar por hereches a los Buyitas chiitas. Por estar sunnitas yeran millor recibitos por a población que los veyeban como libertadors.

Selchuk ye muerto en as envueltas de 1038.
Figueras (Chirona)

:*Este articlo trata sobre la localidat catalana de *'Figueras**. Pa atros emplegos d'o toponimo **Figueras** se veiga **Figueras (desambigación)**.''


**Figueras** (''Figueres'' en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment) ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situau en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] de l'[[Alto Empordán]] (en ye la suya [[Capital (politica)|capital]]) y [[Partius chudicials de Catalunya|partiu chudicial]] de [[Partiu chudicial de Figueras|Figueras]] (tamién en ye la suya capital), en a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Chirona|Chirona]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 45.961 habitants ([[2017]]) en una [[superficie]] de 19,31 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 2.381,4 hab/km². 
	 
== Toponimia ==
O [[toponimia catalana|toponimo]] ''Figueres'' tiene una forma [[exotoponimos en aragonés|exotoponimica en aragonés]] ''Figueras'' que se documenta en [[aragonés medieval]] y que ha heredau lo [[Idioma castellano|castellano]]:


== Cheografía ==
Figueras ye situau a 39 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre lo [[livel d'a mar]], a una [[distancia]] de 36 [[km]] d'a [[Ciudaz de Catalunya|ciudat]] de [[Chirona]], la [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia, y a 136&nbsp;km d'a ciudat de [[Barcelona]], la capital de Catalunya.

D'o suyo [[termin municipal]] en fan parte os lugars de [[Vilatenim]] y [[Palol]].

== Demografía ==

O censo de [[1975]] incorpora l'antigo municipio de [[Vilatenim i Palol]].

== Administración ==
=== Reparto de concellers ===
<center>

<small>Fuent: [http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1706690004 ''MUNICAT'', en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].</small>
</center>

=== Alcaldes ===



== Molimentos ==
* [[Castiello de Sant Ferrando de Figueras]].
* [[Torre Gorgot]], parte de l'antiga [[muralla]] d'a ciudat, hue integrada en o [[Museu Dalí de Figueres|Museu Dalí]], ta la obra de [[Salvador Dalí]].
* [[Ilesia parroquial]] de [[Sant Pero Apóstol|Sant Pero]] ([[Ilesia de Sant Pero de Figueres]]), d'estilo [[Arte gotico|gotico]] d'o [[sieglo XIV]], encara que bi ha restos de l'anterior ilesia [[Romanico catalán|romanica]] d'os sieglos [[Sieglo X|X]]-[[Sieglo XI|XI]].

== Referencias ==


== Vinclos externos ==

*  [https://web.archive.org/web/20070416132044/http://www.figueresciutat.com/ Pachina web oficial municipal].
*  [http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1706690004 Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
*  [http://www.idescat.cat/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=17066 Información en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].
* Fundación Gala-Salvador Dalí.
*  Castiello de Sant Ferrando de Figueres.

## Referencias