Toledo d'a Nata

**Toledo d'a Nata** (en castellano y oficialment, «*Toledo de Lanata*») va estar un municipio historico d'Aragón, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe, en a subcomarca natural y tradicional que ye a Fueva. O municipio se documenta dende os primers censos modernos en 1842 dica la suya absorción en o municipio d'a Fueva en a decada de 1960. O territorio que ocupaba comprende la part mas oriental d'el que en a redolada se conoix como Baixo Penyas mas bels nuclios d'o sector norte d'a fondonada natural d'a Fueva.

O nombre de Toledo d'a Nata se composa de dos étimos, lo un que ye «a Nata» fa referencia a o río que naixe en a baixant d'a sierra Ferrera, a man d'o nuclio de Sant Chuan, y que constituye lo solo río permanent en a redolada (pus a resta son barrancos que i afluyen, y s'ixecan con mayor u menor frecuencia por os estiaches estacionals). A segunda radiz, «Toledo», fa referencia a una construcción defensiva documentada en a Edat Meya por alto d'o que huei ye Sant Chuan («Toledo/Toleto» ye una parola que en o vocabulario medieval hispanico designaba un tipo concreto de fortificación. Se suposa que la de Sant Chuan heba d'estar-ne un eixemplo). Manimenos, Toledo d'a Nata tamién ye o nombre que ha lo cerro en as garras d'o cual se troba o nuclio de Sant Chuan, y que en estando tan abrupto o paisache de a sierra Ferrera que domina a mayor part d'o territorio que forniba iste municipio, ye un mont visible dende tot puesto en a redolada, por o que cal pensar si no dimana o nombre d'ixe cerro y o d'o cerro d'o castiello.

## Cheografía y movimientos

En primeras, feban parte d'o municipio os nuclios de Sant Per, Sant Chuan, a Cabezonada, l'Atiart y Fuent de Campo, en partindo por o Collau de Foradada un d'os lemites municipals con as Corz y a Foradada d'o Toscar, con o río d'a Nata por debaixo de Fuent de Campo fendo lo lemite con el que a part d'alavez yera o municipio de Tierrantona, y con o barranco de Fosau fendo de lemite con o municipio de Fosau. En ixas envueltas, o municipio quedaba compreso entre a lumera que achunta a punta d'a Ferrera con o cerro d'a Cuesta y  collau d'o Ueso Santo de a man oriental, y o barranco de Fosau, incluyindo-se-ie a cabecera d'o río d'a Nata, o cerro que ha nombre Toledo d'a Nata, y o barranco d'a Sorda que o delimita en ueste.

Fosau s'achuntó con l'achuntamiento de Toledo en l'anyo 1842, aportando-le os nuclios de Fosau Baixo, Moliniás, a Marinyosa, a Mula y o Mediano, situando la nueva muga municipal en o puesto a on que huei a tiene o municipio d'a Fueva con o Pueyo d'Araguás, y con l'alavez municipio autonomo d'Arro en a Sierra d'Arro, por a on que en l'actualidat pasa la muga con l'Aínsa-Sobrarbe. En tot iste proceso, o municipio augmentó a suya población cuantiosament, dica superar-se os 400 habitants.


**Evolución d'a población de Toledo d'a Nata dende 1857.**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:610 height:350
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:750
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:50 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1857 text:1857
  bar:1867 text:1867
  bar:1877 text:1877
  bar:1887 text:1887
  bar:1897 text:1897
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960

PlotData=
  color:barra width:12 align:center

  bar:1857 from:0 till: 452 
  bar:1867 from:0 till: 481 
  bar:1877 from:0 till: 465 
  bar:1887 from:0 till: 441 
  bar:1897 from:0 till: 411  
  bar:1900 from:0 till: 410  
  bar:1910 from:0 till: 409
  bar:1920 from:0 till: 407 
  bar:1930 from:0 till: 456 
  bar:1940 from:0 till: 399 
  bar:1950 from:0 till: 494 
  bar:1960 from:0 till: 334 
PlotData=

  bar:1857 at: 452 fontsize:S text: 452 shift:(0,5)
  bar:1867 at: 481 fontsize:S text: 481 shift:(0,5)
  bar:1877 at: 465 fontsize:S text: 465 shift:(0,5)
  bar:1887 at: 441 fontsize:S text: 441 shift:(0,5)
  bar:1897 at: 411 fontsize:S text: 411 shift:(0,5)
  bar:1900 at: 410 fontsize:S text: 410 shift:(0,5)
  bar:1910 at: 409 fontsize:S text: 409 shift:(0,5)
  bar:1920 at: 407 fontsize:S text: 407 shift:(0,5)
  bar:1930 at: 456 fontsize:S text: 456 shift:(0,5)
  bar:1940 at: 399 fontsize:S text: 399 shift:(0,5)
  bar:1950 at: 494 fontsize:S text: 494 shift:(0,5)
  bar:1960 at: 334 fontsize:S text: 334 shift:(0,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(12,12)
  text:Fuent *Instituto Nacional de Estadística* d'Espanya - Elaboración grafica por Biquipedia



### Os atros municipios absorvidos en a Fueva
*Clamosa
*Moriello de Monclús
**Pallaruelo de Monclús
*Muro de Roda
*Mediano

## Imáchens

Imachen:063.San Juan Toledo general.jpg|Sant Chuan.
Imachen:29.Atiard puerta.JPG|Puerta d'una casa en l'Atiart.
Imachen:054.Moliniás plano general.jpg|Moliniás
Imachen:063.Fosau alto.jpg|Fosau
Imachen:12.Fuendecampo.jpg|Fuent de Campo
Imachen:21.Atiard capilla.JPG|Capilleta en L'Atiart
Imachen:052.Moliniás casa.jpg|Una casa en Moliniás
Imachen:As_Cortz_-_Val_d'A_Fueva_dende_o_lugar.jpg|A redolada d'O Toledo d'A Nata, dende as Corz (part d'o vecino municipio de a Foradada d'o Toscar).


## Referencias

## Se veiga tamién

*Hombre cerrudo.