open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Corrient contina

**Corrient contina** (u **CC**, en anglés *DC (direct current)*) se refiere a lo fluxo contino de carga electrica a traviés d' un conductor entre dos puntos de distinto potencial y carga electrica, que no cambeya de sentiu con o tiempo. A diferencia d'a corrient alterna, en a corrient contina as cargas electricas circulan de cutio en a mesma adreza. Encara que comunament s'identifica a corrient contina con una corrient constant, ye contina tota corrient que mantienga de cutio a mesma polaridat, asinas disminuiga a suya intensidat conforme se va consumindo la carga (per eixemplo cuan se descarga una batería electrica).

## Se veiga tamién
*corrient alterna

## Referencias
Corrient alterna

**Corrient alterna** (en anglés *AC (Alternating current)*) ye una corrient electrica que periodicament invierte l'adreza y cambeya a suya magnitut de contino con o tiempo en contraste con a corrient contina (CC) que fluye nomás en una adreza. A corrient alterna ye a forma en que se suministra enerchía electrica a interpresas y residencias, y ye a forma d'enerchía electrica que os consumidors gosan fer servir cuan enchufan aparatos de cocina, televisors, ixoriadors y lampas electricas en un enchufe de paret. Una fuent comuna d'enerchía de CC ye una celda de batería en una lanterna.

A forma d'onda habitual d'a corrient alterna en a mayoría d'os circuitos d' enerchía electrica ye una onda sinusoidal, que o suyo semiperiodo positivo se corresponde con l'adreza positiva d' a corrient y viceversa. En determinadas aplicacions, como amplificadors de guitarra, se fan servir diferents formas d'onda, como ondas triangulars u ondas cuadradas. As sinyals d'audio y radio transmitidas per cables electricos tamién son eixemplos de corrient alterna. Istos tipos de corrient alterna transportan información como soniu (audio) u imáchens (video) a vegadas transportaus per modulación d' una sinyal portadora. Istas corrients gosan alternar-se a frecuencias mas altas que as que se fan servir en a transmisión de potencia.
## Se veiga tamién
*corrient contina

## Referencias
Antonio Zucchi

**Antonio Zucchi** (Venecia, Italia, 1 de mayo de 1846 - Roma, Italia, 1 d'aviento de 1795), estió un pintor y gravador veneciano d'o final d'o Barroco.

Dimpués de aprender o debuixo con su pai y a pintura con su tio Carlos Zucchi, estió disciplo de Fontebasso y de Amigoni. Fació amistat con l'arquitecto y disenyador de muebles Robert Adam, a qui acompanyó a Inglaterra y en an executó numerosas pinturas decorativas, a l'olio y a lo fresco, en castiellos y residencias d'a nobleza anglesa. Antes d'abandonar a suya patria recorrió tota Italia, dibuixando los suyos numerosos clasicos y las ruinas d'atros. Sobresalió sobre tot en la representación d'asuntos mitolochicos y ruinas, pintando con gran facilidat y dando a las suyas obras, que carecian de correción y de delicadeza, un conchunto agradable. Dimpués de residir por tiempo en Anglaterra, tornó ta la suya patria, an terminó los suyos días.

Esposó en Londres dende 1770 dica 1784, estando nombrau, entre este tiempo, miembro de l'Academia Reyal.

Contrayió matrimonio en 1781 con Angelica Kauffmann, marchando alavez ta Roma. Las suyas obras se conservan en o Palacio de Buckingham, Oslerbey Park, Cayen Wood y Luton House entre atros.

## Bibliografía
* *Enciclopèdia Espasa*, vol. 70, pàg. 1430. (ISBN 84-239-4570-7).
Departamento de Seguranza Nacional d'os Estaus Unius

O **Departamento de Seguranza Nacional d'os Estaus Unius** (en anglés: *United States Department of Homeland Security*) ye o departamento executivo federal encargau d'a seguranza publica y de a luita contra o terrorismo, a seguranza fronteriza, inmigración y duanas, seguranza cibernetica y a chestión y prevención debant d'esferra.

O Departamento fue creyau o 25 de noviembre de 2002 y dende o 2 de febrero de 2021 o suyo secretario ye Alejandro Mayorkas.

## Vinclos externos
*  Sitio web oficial
O Sinyor d'os Aniellos

***O Sinyor d'os Aniellos*** ye un libro de J.R.R. Tolkien publicato de 1954 en anglés, con o títol en anglés de *The Lord of the Rings*.

A suya historia se desembolica en a Tercera Edat d'o Sol d'a Tierra Meya, un puesto ficticio poblau per hombres y atras razas antropomorfas como os hobbits, os elfos u os nanos, asinas como per muitas atras creaturas reals y fantesticas. A novela narra o viache d'o suyo protagonista prencipal, Frodo Baggins, hobbit d' a Comarca, pa destruyir l'Aniello Unico y a consiguient guerra que provocará l'enemigo pa recuperar-lo, ya que ye la prencipal fuent de poder d'o suyo creyador, o Sinyor fosco, Sauron.

O Sinyor d'os Aniellos ye un d'os libros mas vendius nunca escritos, con mas de 150 millons de copias vendidas.

Encara que por un regular ye conoixiu per os lectors como una trilochía, Tolkien pretendeba que o treballo estase un volumen d'un conchunto de dos volumens de conchunta con *[[O Silmarillion]]*. Per razons economicas, O sinyor d'os aniellos se publicó en o transcurso d'un anyo dende lo 29 de chulio de 1954 dica lo 20 d'octubre de 1955, en tres volumens tetulaus *A Comunidat de l'Aniello*, *As Dos Torres* y *A Tornada d'o Rei*. Lo treballo se trestalla internament en seis libros, dos per volumen, con cuantos apendices de material de referencia. Cualques edicions posteriors imprentan l'obra completa en un solenco volumen, seguindo l'intención orichinal de l'autor.

## Adaptacions cinematograficas
O Sinyor d'os Aniellos, estió levada a lo cine en forma de trilochía que con cualques variacions se cinye, en linias chenerals, a la trama prencipal d'a novela. Comprende tres cintas epicas de fantesía, acción y aventuras: *[[The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring]]* de l'anyo 2001, *[[The Lord of the Rings: The Two Towers]]* de l'anyo 2002 y *[[The Lord of the Rings: The Return of the King]]* de l'anyo 2003.

As tres cintas estioron escritas, producidas y endrezadas per Peter Jackson, coescritas per Fran Walsh y Philippa Boyens y distribuyidas per New Line Cinema. Considerau como un d'os mayors prochectos cinematograficos acometidos, con una recaudación global de mas de 2.900 millons de dolars,​ lo prochecto completo duró ueito anyos, con a filmación simultania d'as tres cintas y rodadas enterament en a tierra natal de Jackson, Nueva Zelanda.

## Se veiga tamién
* Aniello Unico.

## Referencias
Balrog

Os **Balrogs** son creaturas de l'universo de fantesía creyau per lo escritor anglés J.R.R. Tolkien. Son enormes y menazadors mostros humanoides, con l'habilidat de controlar o fuego, a foscor y as uembras. Induciban terror en enemigos y aliaus per igual, y a solenca mención d'o suyo nombre feba temer a los mas valerosos guerrers. Gosaban estar armaus con zurriacas ignias de cuantas puntas, y a vegadas con enormes espadas de fuego.

## Referencias
Huargo

Un **huargo** u **wargo** ye una creatura fantestica parellana a un lupo, pero mas gran, mas furo y mas intelichent. En antigo norrén *vargr* ("destruyir") ye un eufemismo pa denominar a lo lupo (*ulfr*), y manimenos "varg" ye a parola moderna sueca pa lo lupo. Tamién en antigo anglés *warg* significaría bella cosa asinas como *o lupo gran*.

Os huargos son hue lo día creaturas ficticias populars entre lo gran publico, sobre tot a causa d'a suya aparición en a literatura ambientada en a Tierra Meya, l'universo de ficción d'o escritor britanico J. R. R. Tolkien, asinas como en unatro universo ficticio tamién celebre, lo d'as novelas d'a saga Game of Thrones, de l'estadounidense George R.R. Martin.

## Referencias
Ilesia de Sant Miguel de Val Chunquera

La **ilesia de Sant Miguel Arcánchel de Val Chunquera**, ye una ilesia situada en la localidat baixo-aragonesa de Val Chunquera y adedicada a sant Miguel Arcánchel. Se troba situada presidindo una gran plaza y tien adosada, a la suya dreita, la casa d'a Villa, notable edificio renascentista, que antis mas estió de propiedat eclesiastica.

## Bibliografía
* Ilesia de Sant Miguel de Val Chunquera. Fundación Quílez Llisterri.
Tierra Meya

A **Tierra Meya** ye o escenario ficticio de gran parti d'a fantesía de l'escritor anglés J.R.R.Tolkien. Lo termin ye equivalent a lo termin *Miðgarðr* d'a mitolochía norrena y *Middangeard* en obras de l'anglés antigo, incluyiu Beowulf, que describe o mundo habitau per humans, ye decir, o continent central d'a Tierra en o pasau mitolochico imachinau de Tolkien. As obras mas leyidas de Tolkien, O Hobbit y O Sinyor d'os Aniellos, se desembolican integrament en a Tierra Meya.

A Tierra Meya ye o prencipal continent d'a Tierra (Arda) en un periodo imachinario d'o pasau d'a Tierra con o final d'a Tercera Edat fa uns 6.000 anyos. As historias de Tolkien sobre a Tierra Meya se centran sobretot en o nord-ueste d'o continent. Ista parti d'a Tierra Meya ye sucheridora d'Europa con a redolada d'a Comarca destinaus a recordar l'Anglaterra con a ciudat en o suyo centro, Hobbiton, en a mesma latitut que Oxford.

A Tierra Meya de Tolkien ye poblada no nomás per Hombres, sino tamién per Elfos, Nanos, Ents y Hobbits, y per mostros como Dragons, Trolls y Orcos. A traviés d'a historia imachinada, os lugars distintos d'os Hombres menguan, se van u s'esmorteixen, dica que dimpués d'o periodo descrito en os libros, nomás quedan Hombres en a planeta.

## Referencias
Moria

En a ficción de J.R.R. Tolkien, **Moria**, tamién clamau **Khazad-dûm**, ye un antigo complexo subterranio en a Tierra Meya, que comprende una vasta ret laberintica de túnels, cameras, menas y corredors baixo as Montanyas Nubles, con puertas tanto en o ueste como en os costaus orientals d'a cordelera. Moria se presenta en a novela de Tolkien O Hobbit, y ye una escena d'acción important en O Sinyor d'os Aniellos.

En gran parti d'a historia ficticia d'a Tierra Meya, Moria estió a ciudat mas gran d'os Nanos. A riqueza d'a ciudat se basaba en as suyas menas, que produciban mithril, un metal ficticio de gran polideza y resistencia, adecuau pa armaduras. Os Nanos cavoron masiau fundo, angluciosos de mithril, y perturbaron a un demonio de gran poder: un Balrog, que destruyió lo suyo reino. En zaguerías d'a Tercera Edat, os Nanos heban albandonau Moria mientres muito tiempo y yera un puesto de mala reputación. Yera fosco, en un perigloso malmetimiento, y en os suyos laberintos aguaitaban Orcos y Balrog.

## Referencias
Río Sòrga (Vauclusa)

:*Iste articlo ye sobre un *'río** en lo departamento occitán de Vauclusa. Ta atros usos se veiga [[Sòrga]]''.

Lo **río Sòrga*' (en [[Idioma francés|francés]] *Sourgues*) ye un [[río]] [[Occitania|occitán]], con [[naixedero]] en [[La Fònt de Vauclusa]] ([[Vauclusa]], [[Occitania]]), a bels 119 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre lo livel d'a mar, en la plana de Vauclusa, pa dimpués endrezar-se enta lo nord-ueste, recorrindo de 30,4 [[km]] dica desauguar en la [[río Ovesa]]. La suya [[cuenca hidrolochica]] tien una [[superficie]] de 1.230 [[km²]], con un [[Cabal hidraulico|cabal meyano]] de 18,10 m³/s. La suya [[fuent]], conoixida como la [[fuent de Vauclusa]], ye la mas gran de la [[Francia]] metropolitana y se troba entre las mas grans de lo mundo.

==Cheografía==
La Sòrga se divide en dos cursos d'augua en la localidat de [[L'Illa de Sòrga]], en lo punto de lo río conoixiu como *Le Partage des Eaux'', lo curso principal se divide a la vegada en docenas de chicoz cursos con diferents nombres como la Sòrga de l'Illa, la Sòrga de Veleron, la Sòrga de Monclar, la Sòrga dau Pont de la Sabla, la Sòrga dau Travèrs, la Sòrga dau Molin de Josep, la Sòrga de la Faibla, la Sòrga dei Molins, la Sòrga de Trentin, etc.

Todas istas branchas fluyen a traviés de la plana de Sòrga, entre L'Illa de Sòrga y Avignon. Los dos cursos principals, la Sòrga de Veleron y la Sòrga d'Entraigas, tornan a unir-sen en uno y desembocan en lo río Ovesa en Bedarrida. La canal de Vauclusa, que ye lo tercer curso principal, s'une a l'Ovesa en la localidat de Sòrgas, y fluye dica Avinyon pa desembocar en o Roine.
Mikis Theodorakis

**Mikis Theodorakis** (en griego *Μίκης Θεοδωράκης*), naixiu de Quíos, (Segunda Republica Helenica hue Grecia) o 29 de chulio de 1925 y muerto en Atenas o 2 de setiembre de 2021 fue un compositor, intelectual y activista politico griego.

Minetres a suya vita componió mas de 1.000 cancions, sinfonías, operas, conciertos, musica de camera y la banda sonora de mas de trenta cintas, tamién metió musica a cientos de poemas d'escritors griegos. A suya obra mas conoixida ye a banda sonora de *[[Zorba the Greek]]* en a que destaca una canción conoixida como a *danza de Zorba*, que dió orichen a lo *[[sirtaqui]]* y se convirtió en un estereotipo de danza popular griega.

Tot y con este impresionant catalogo, pa conoixer bien a Theodorakis, ye imprescindible charrar d'a suya personalidat. Theodorakis yera un hombre compromeso con as suyas ideyas y o suyo compromiso politico lo levó a convertir-se en miembro d'o Parlamento griego y mas tarde, a o largo d'a dictadura militar, a estar engarcholau mientres tres anyos, por suya militancia politica en partius comunistas, y por a suya oposición a o Rechimen d'os Coronels. Tamién s'oposó a las retalladas por as duras condicions d'austeridat imposadas per la UE por as aduyas recibidas por a crisi financiera de 2009 en Grecia.

## Vinclos externos
Congreso d'os Deputaus

O **Congreso d'os Deputaus** (*Congreso de los Diputados* en castellano y oficialment) ye a cambra baxa d'as Corz Chenerals, l'organo constitucional que representa a o pueblo espanyol. A Constitución Espanyola de 1978 estableixió una organización bicameral d'as Corz Chenerals (Congreso y Senau), as cuals eixerzen a potestat lechislativa de l'Estau, apreban os presupuestos, controlan l'acción d'o Gubierno y tienen atras competencias que l'atorga a Constitución.

Seguntes a Lei Organica 5/1985, de 19 de chunio, d'o Rechimen Electoral Cheneral, ye compuesto d'un minimo de 300 y un maximo de 400 deputaus, eslechitos por sufrachio universal, libre, directo y secreto, en os termins que estableixe a lei. As eleccions se celebran ordinariament cada cuatro anyos, o antis en caso d'esleicions dimpués d'una disolución anticipada d'as Cambras. Os miembros d'o Congreso d'os Deputaus s'eslichen meyant representación proporcional con listas zarradas en cada circunscripción electoral d'alcuerdo con o sistema D'Hondt.

Os deputaus d'o Congreso se trestallan en Grupos Parlamentarios, que en a practica se corresponden con os diferents partius politicos fueras d'o Grupo Mixto, que chunta a os partius que no cumplen os requisitos ta constituir Grupo Parlamentario propio. Actualment o grupo con mas deputaus ye o Partido Socialista Obrero Español con 120 y amás bi ha treze partius politicos con representación parlamentaria.

O Congreso s'achunta en o Palacio d'as Corz, trobau en a plaza d'as Corz de Madrit. A lo largo de l'anyo, o Congreso s'achunta ordinariament de setiembre a aviento y de febrero a chunio, encara que pueden estar sesions extraordinarias a lo largo de tot l'anyo.

L'actual lechislatura d'o Congreso ye a XV lechislatura y a suya presidenta ye Francina Armengol Socías dende o 17 d'agosto de 2023.

## Referencias

## Veyer tamién
* President d'o Congreso d'os Deputaus
* Corz Chenerals
* Senau d'Espanya
* Politica d'Espanya

## Vinclos externos
* 
*  Sitio web oficial d'o Congreso d'os Deputaus
Zorba the Greek

***Zorba the Greek*** (en aragonés *Zorba lo griego* y estrenada en Aragón como ***Zorba, el griego*** en castellano), ye una cinta anglo-griega de comedia dramatica de l'anyo 1964, escrita, producida, dirichida y montada per lo chipriota Michael Cacoyannis, y basada en a novela *[[Víos kai Politeía tou Aléxē Zorbá]]* (*Vida y aventuras d'Alexis Zorba*) de Nikos Kazantzakis.

A cinta fue protagonizada per Anthony Quinn, Alan Bates, Irene Papas y Lila Kedrova y la suya historia relata lo conflicto existent entre los dos personaches prencipals, Zorba y Basil, que representan o conflicto humano entre la pasión y la razón, en buscando representar o dualismo cognitivo propio d'a Humanidat.

La cinta fue nominada a siet Premios Oscar, obtenendo tres galardons: Millor Actriz Segundaria pa Kedrova, Premio Oscar a la Millor Fotografía para Walter Lassally y Millor Dirección Artistica pa Vassilis Photopoulos. A banda sonora oricihinal la composó Mikis Theodorakis y o baile d'o protagonista dió orichen a lo sirtaqui y se convertió en un estereotipo de danza popular griega.

## Se veiga tamién
* Cine en 1964.
* Cintas de 1964.

## Vinclos externos
*  ''Zorba the Greek'' en IMDb.
Boromir

**Boromir** ye un personache ficticio creyau por J.R.R. Tolkien pa la suya novela O Sinyor d'os Aniellos y interpretau en as cintas de Peter Jackson per Sean Bean.

## Referencias
Isengard

En a ficción de J.R.R. Tolkien, **Isengard** ye una immensa fortaleza que ye seu d'o bruixón Saruman lo blanco.

A parola "Isengard" ye composada de l'anglés antigo *īsen* (fierro) y *geard* (cletau).

## Referencias
Mordor

En a ficción de J.R.R. Tolkien, **Mordor** ye lo reino y la seu d'o malvau Sauron. Se troba a l'este de Gondor y lo gran río Anduin, y a lo sud de Mirkwood. Lo Mont d'o Destín, un volcán en Mordor, yera l'obchectivo d'a Comunidat de l'Aniello en a busqueda pa destruyir l'Aniello Unico. Mordor ye rodiau per tres cadenas montanyosas, a lo norte, a l'ueste y a lo sud, que protechen la tierra d'a invasión y privan asinas mesmo que los que viven en Mordor fuyan.

## Referencias
Senau d'Espanya

O **Senau d'Espanya** (*Senado de España* en castellano y oficialment) ye a cambra alta d'as Corz Chenerals, l'organo constitucional que representa a o pueblo espanyol. A Constitución Espanyola de 1978 estableixió una organización bicameral d'as Corz Chenerals (Congreso y Senau), as cuals eixerzen a potestat lechislativa de l'Estau, apreban os presupuestos, controlan l'acción d'o Gubierno y tienen atras competencias que l'atorga a Constitución.

Manimenos ista bicameralidat no suposa una equiparación completa entre o Congreso d'os Deputaus y a cambra territorial. A Constitución reserva a o Congreso una serie de funcions y facultaz que meten de manifiesto a suya supremacía. D'ista forma a cambra baxa autoriza a formación d'o Gubierno d'Espanya, podendo prevocar o suyo cese, conoixe en primer puesto a tramitación d'os prochectos lechislativos y d'os presupuestos, y debe confirmar o refusar os enxautes o vetos que puede aprebar o Senau sobre istos textos lechislativos. Se tracta, en definitiva, d'una cambra de segunda lectura.

L'actual lechislatura d'o Senau ye a XV lechislatura y o suyo president ye Pedro Rollán Ojeda dende o 17 d'agosto de 2023.

## Veyer tamién
* President d'o Senau.
* Corz Chenerals.
* Congreso d'os Deputaus.
* Politica d'Espanya.

## Vinclos externos
* 
*  Sitio web oficial d'o Senau d'Espanya
Gondor

En a ficción de J.R.R. Tolkien, **Gondor** ye o reino mas gran d'os Hombres en o ueste d'a Tierra Meya en zaguerías d'a Tercera Edat. Lo tercer volumen de O Sinyor d'os Aniellos, A Tornada d'o Rei, s'ocupa en gran mida d'os eventos en Gondor mientres a Guerra de l'Aniello y d'a restauración d'o reino posterior. A historia d'o reino se describe en os apendices d'o libro.

Seguntes a narración, Gondor estió fundau per os chirmans Isildur y Anárion, exiliaus d'o reino insular cayiu de Numenor. De conchunta con Arnor en o norte, Gondor, o reino d'o Sud, sirvió como zaguer bastión d'os Hombres d'o Ueste. Dimpués d'un periodo inicial de creiximiento, Gondor disminuyió gradualment a medida que abanzaba a Tercera Edat, estando de contino debilitau per luitas internas y conflictos con os aliaus d'o Sinyor Fosco Sauron. En l'inte d'a Guerra de l'Aniello, o trono de Gondor ye vueda, encara que os suyos prenzipaus y feudos encara rinden deferencia a lo rei absent en amostrar a suya leyaltat a los Mayordomos de Gondor. O dominio d'o reino se restauró nomás con a redota zaguera de Sauron y a coronación d'Aragorn como rei.

## Referencias
Marta Alejandre

**Marta Alejandre**, naixida en 1980 de Zaragoza (Comarca Central, Aragón), ye una alpinista aragonesa conoixida por estar a primera y unica muller aragonesa en puyar un ueitomil, cuan plegó l'1 de mayo de 2008 enta la tuca nepalí d'o Dhaulagiri, que tien 8.167 metros d'altaria, en una expedición refirmada per o Gubierno d'Aragón y liderada per Carlos Pauner. Amás, l'anyo siguient puyó a lo pico Gasherbrum I (8.068 metros) en Pakistán en una expedición liderada por o famoso y veterano montayero Carlos Soria. En l'anyo 2009 fue premiada como millor esportista aragonesa femenina de l'anyo 2008.

Ye licenciada en Ciencias Cheolochicos, miembro de l'Asociación Espanyola de Guías de Montanya (AEGM) y d'a plataforma internacional *Union of International Mountain Leader Associations* (UIMLA), l'Asociación Internacional de Guías Acompanyants.

En l'actualidat afincada en Samianigo ye alpartada de l'alpinismo d'alta montanya y fa actividaz relacionadas con a montanya en o Pireneo aragonés.

## Referencias
Efectos especials

Os **efectos especials** son ilusions u trucos visuals que se fan servir en as industrias d'o teatro, o cine, a televisión y os videochuegos pa simular os eventos imachinaus en una historia u un mundo virtual.

Os efectos especials se trestallan tradicionalment en as categorías d'efectos mecanicos y efectos opticos. Con o surtimiento d'a realización de cintas dichitals, ha augmentau a distinción entre efectos especials y efectos visuals, y istos zaguers se refieren a la postproducción dichital y os efectos opticos, mientres que os *efectos especials* se refieren a los efectos mecanicos.

Os efectos mecanicos (tamién clamaus efectos practicos u fisicos) por un regular s'aconsiguen mientres o rodache d'acción en vivo. Isto incluye l'emplego d'accesorios mecanizaus, escenografía, maquetas, animatronica, pirotecnia y efectos atmosfericos: creyar plevida, boira, nieu, fer que un auto pareixca conducir solenco u mesmo esclatar un edificio. Os efectos mecanicos tamién s'incorporan a ormino en o disenyo y o maquillache d'o escenario. Per eixemplo, o maquillache protesico se puede fer servir pa fer que un actor pareixca una creatura no humana.

Os efectos opticos (tamién clamaus efectos fotograficos) son tecnicas en as cuals imáchens u fotogramas de cinta se creyan fotograficament, ya sía *en a camera* fendo servir exposición multiple, mattes u o proceso Schüfftan, u en postproducción fendo servir una imprentadora optica. Se puede emplegar un efecto optico pa colocar actors u escenarios contra un fondo diferent.

Dende lo decenio de 1990, as imáchens cheneradas per ordinador (u CGI) han pasau a l'abantguardia d'as tecnolochías d'efectos especials. Brinda a los cineastas un mayor control y permite que muitos efectos s'aconsigan de traza mas segura y convincent y, a medida que a tecnolochía amillore, a costos mas baixos. Como resultau, muitas tecnicas d'efectos opticos y mecanicos han estau reemplazadas per CGI.

## Referencias
Animatronica

L**'animatronica** (d'a combinación d'as parolas animación y electronica) ye a tecnica que, per meyo de l'emplego de mecanismos roboticos u electronicos, simula a farcha y comportamiento d'os sers vivos emplegando marionetas u atros monyacos mecanicos. Son creyaus pa estar programaus y controlaus remotament, reproducir soniu y recreyar movimientos ya sían sencillos u de gran complexidat. A sofisticación d'istos robotz depende de l'emplego u servicio que vaigan a complir, ya que per eixemplo, se puede recreyar solament a lomera d'un onso u creyar tot l'animal completo.

## Referencias
Dune (cinta de 2021)

***Dune*** (títol orichinal) ye una cinta de cine estausunidense de cine de ciencia-ficción de l'anyo 2021, dirichida por Denis Villeneuve y producida por Denis Villeneuve, Mary Parent, Cale Boyter, Joe Caracciolo Jr. con guión de Jon Spaihts, Denis Villeneuve y Eric Roth, protagonizada por Timothée Chalamet, Rebecca Ferguson, Oscar Isaac, Josh Brolin, Stellan Skarsgård, Dave Bautista, Stephen McKinley Henderson, Zendaya, Chang Chen, Charlotte Rampling, Jason Momoa y Javier Bardem.

## Elenco
* Timothée Chalamet como Paul Atreides.
* Rebecca Ferguson como Lady Jessica.
* Oscar Isaac as Leto I Atreides.
* Josh Brolin como Gurney Halleck.
* Stellan Skarsgård como lo Barón Vladimir Harkonnen.
* Dave Bautista como Glossu Rabban.
* Stephen McKinley Henderson como Thufir Hawat.
* Zendaya como Chani.
* David Dastmalchian como Piter De Vries.
* Chang Chen como Dr. Wellington Yueh.
* Sharon Duncan-Brewster as Dr.Liet-Kynes.
* Charlotte Rampling como Gaius Helen Mohiam.
* Jason Momoa como Duncan Idaho.
* Javier Bardem como Stilgar.

## Argumento
En o futuro leixano d'a Humanidat, o duque Leto Atreides accepta l'administración d'a periglosa planeta desertica Arrakis, tamién conoixida como Dune, l'unica fuent d'a substancia mas valuosa de l'Universo, a *melange* (tamién clamada *especia*), una droga que extiende a vida humana, proporciona livels de pensamiento sobrehumans y fa que os viaches mas rapidos que a luz sían practicos. Encara que Leto sabe que l'oportunidat ye una intrincada trampa tendida per os suyos enemigos, prene a la suya concubina Lady Jessica, a lo suyo fillo y hereu Paul, y a los asesors mas confiables d'Arrakis. Leto prene o control d'a operación d'extracción d'especias, que se torna periglosa per a presencia de cucos d'arena chigants. Una amarga traiduría leva a Paul y Jessica a los Fremen, nativos d'Arrakis qui viven en as profundidaz d'o disierto.

## Se veiga tamién
* Cine en 2021.
* Cintas de 2021.

## Referencias

## Vinclos externos

*  ''Dune'' en Internet Movie Database.
Maquillache protesico

O **maquillache protesico** (tamién clamau **maquillache FX** u **efectos especials de maquillache**) ye o proceso de fer servir tecnicas d'esculpiu, moldiau y cheso protesico pa creyar efectos cosmeticos abanzaus.  Lo maquillache protesico se remonta a los inicios d'o cine con Le Voyage dans a Lune, un curtometrache d'aventuras francés de 1902 enfilau per Georges Méliès an l'efecto de l'hombre en a luna s'aconsiguió per meyo d'una combinación de maquillache y una mascareta de tipo protesico con pastas anyadidas. Lo maquillador Jack Pierce estió unatro d'os primers maquilladors d'Hollywood, millor recordado per creyar o maquillache iconico que fazió servir Boris Karloff en Frankenstein. O maquillache protesico moderno estió revolucionado per John Chambers, que o suyo treballo se puede veyer en Planet of the Apes, asinas como o treballo de Dick Smith en Little Big Man, Stan Winston en Terminator y Rob Bottin en The Thing.

Muitas d'as tecnicas desembolicadas mientres ixe periodo encara se fan servir regularment en o campo en l'actualidat. Amás, muitos d'istos artistas amostroron y inspiroron a la proxima cheneración de maquilladors d'efectos especials, qui a la suya vegada desarrolloron tecnicas mas abanzadas pa lo maquillache d'efectos, incluyiu lo desarrollo de diferents materials, animatronicos y incorporación d'elementos informaticos adicionals.

## Referencias
Francisco Tàrrega

**Francisco d'Assís Tàrrega i Eixea** (Villa-reyal, País Valenciano, 21 de noviembre de 1852 – Barcelona, 15 d'aviento de 1909), estió o primer concertista de guitarra en a suya epoca.

Empecipió a estudiar a guitarra en Castellón de la Plana con o mayestro Julián Arcas. En o Conservatorio de Madrit estudió piano y harmonía. En 1869 adquirió una guitarra excepcional construyida por Antonio de Torres (luthier), con a que naixería l'uso d'a guitarra como instrumento de concierto. En 1880 ofrió recitals en París y Londres. En 1885 fixó a suya residencia en Barcelona y dica 1903 reyalizó chiras por Espanya transcribindo numerosas composicions clasicas y con obras propias. En 1906 sofrió una paralisi d'o costau dreito d'a cual no plegó a recuperar-se.

A influyencia de Tàrrega en a guitarra d'o sieglo XX a traviés de disciplos como Emilio Pujol, estió inmensa. A suya obra propia no s'aparta d'o nacionalismo de salón y, antiparte d'unas 120 transcripcions, componió 78 obras d'as cuals agún perviven piezas como *Recuerdos de la Alhambra, Capricho árabe,* u *Danza mora*.

## Referencias
* Editorial Espasa Calpe. *Diccionario Biografico de los Grandes Compositores de la Música*. pàg. 534 (ISBN 84-239-5389-0)
Alcoceber

**Alcocebre**, **Alcoceber** u **Alcosebre** (en castellano *Alcocéber* u *Alcocebre*; y en valenciano e oficialment *Alcossebre*) ye un nuclio de población espanyol perteneixent, chunto con Capicorb e Les Fonts, a lo municipio d'Alcalá d'Exibert, en a Provincia de Castellón.

Se tracta d'un nuclio costero que consta de diez kilometros de costa repartitos en cincos plachas e a-saber-las plachetas vírchens, estando un d'os pocos lugars que no se troban totalment urbanizatos (como a mayoría d'os lugars costers).

Se troba en a Costa d'Azahar, amugando con o termín de Peniscola a o norte e o de Torreblanca a o sud.

Antimás de contar con a zona costera, Alcocebre se caracteriza por disposar d'a-saber-los balcons de Pilatos que ufren as montanyas perteneixients a o parache natural d'a Sierra d'Irta.

## Toponimia
Joan Coromines i Vigneaux fa derivar tanto as formas castellana *Alcocéber* e *Alcocebre* como a forma valenciano *Alcossebre* de l'arabe *Al-quṣaiba*, diminutivo de القصبة (transcrito como *al-qaṣbah*) "fortaleza" (d'a on deriva la palabra "alcazaba"). Iste chicot fuerte permitiba de vichilar as escardas de posibles enemigos por mar, ya que Alcoceber se troba amán de Capicorb (d'o latín *caput curvum*, ye dicir, "cabo curvo"), recliza natural sobre a mar que permite d'augmentar o radio de vichilancia.

O toponimo en aragonés devién "Alcoceber" ("Alcocéber" seguntes a Ortografía de l'aragonés) u "Alcocebre" si lo femos derivar d'as formas castellanas (*Alcocéber* e *Alcocebre*, respectivament); "Alcosebre" si lo femos derivar d'o valenciano *Alcossebre*. A demanda d'o Concello, o nombre oficial pasó a estar *Alcossebre*, en valenciano.

## Historia
En a redolada en bi ha d'a-saber-los chacimientos arqueolochicos, como lo d'o Tossalet. En 1260, aprés a conquiesta cristiana, os Templers atorgoron una carta de población. A mesura no tuvo garra exito, de traza que atorgoron unatra segunda carta de población en o 1320, meyant que a población deveniba chus a churisdicción  d'o Castiello de Xivert. A incorporación d'Alcoceber a o municipio d'Alcalá d'Exibert escaició en l'anyo 1583. A proximidat d'a mar facilitó as enrestidas de piratas berbers durando lo sieglo XVI e lo sieglo XVII; ta estalbiar-las, se construyioron bellas talayas como a torre d'Ebri (muito esferrata) e a torre de Capicorb (en muito buen estato).

## Economía
A economía se basa en l'actividat agraria e a pesca en os caladers d'o Fang (debant d'a costa d'o Prat de Cabanes-Torreblanca). Actualment, l'actividat pesquera comercial se ye disbaneixita e o turismo ye o motor economico d'a población. Amán d'a carretera que chune iste nuclio con Alcalá d'Exibert bi heba un baixador d'o ferrocarril de Valencia enta Barcelona, que se zarró durando los anyos 90.

## Referencias
Embaixada d'Espanya en Chapón

A **embaixada d'Espanya en Chapón** ye o recinto prencipal d'a misión diplomatica d'Espanya en l'Estau de Chapón. A suya seu actual ye en 1-3-29 Roppongi en o districto de Minato d'a ciudat de Tokio.

L'actual embaixador ye, dende o 22 d'otubre de 2018, Jorge Toledo Albiñana.

## Vinclos externos
* Sitio web oficial
Clive Sinclair

**Sir Clive Marles Sinclair** (naixiu de Richmond (Reino Uniu) lo 30 de chulio de 1940 y muerto lo 16 de setiembre de 2021 en Londres (Reino Uniu)) estió un inventor y empresario anglés conoixiu per os suyos inventos en l'ambito d'a electronica de consumo. Entre os suyos inventos mas destacaus son os microordenadores ZX80, ZX81 y ZX Spectrum, que produciba mientres os primers anyos d'o decenio de 1980, a calculadera de pocha Sinclair Executive (producida per a suya empresa Sinclair Radionics) y lo Sinclair C5, l'auto produciu per a suya empresa Sinclair Vehículos, entre atras muitas cosetas.

## Referencias
Ermita de la Virchen de les Dos Aigües

La **ermita de la Virchen de les Dos Aigües** (en catalán y oficialment *Mare de Déu de les Dos Aigües*, en castellano *Nuestra Señora de las Dos Aguas*) ye una ermita situada en lo municipio zaragozano de Nonasp, en la comarca de lo Baixo Aragón-Casp.

Se troba amán de lo forcallo entre los ríos Matarranya y Algars.

## Arquitectura
Construyida en lo sieglo XVIII, la ermita tien una sola nau con cinco trampos cubiertos con vuelta de meyo canyón con lunetos. La suya cabecera ye de planta cuadrada y ye rematada en una cupula hemiesferica sobre pichinas y cimborio.

Las dos campanas de la ermita fuoron fundidas en lo sieglo XIX, veyendo-se en una d'ellas la marca de fabrica *DENCAUSSE*.

## Tradicions
Dende l'anyo 1941 se fa una romería dende los lugars de Nonasp, Favara y Maella lo primer domingo de septiembre, pa celebrar la Natividat d'a Virchen (8 de setiembre). Se fa una misa, se reculle pan bendeciu en lo camarín de la Virchen y se fa una chenta popular, rematando de tardis con lo rezo d'una Salve.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En campaners.com
Azut de Beceit

L**'azut de Beceit** (en catalán *L'Assut*) ye un azut situau en o río Matarranya, chunto a la localidat de Beceit, en a comarca aragonesa d'o Matarranya.

Se tracta d'una piscina natural de bels 105 metros de largaria por bels 22 d'amplaria, y con una fondaria de 1.20 metros. Ye acondicionau con servicios como escalas d'acceso, tabierna y parking.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En o blog Arremojoporaragon
*  En beceite.blogspot.com
Azut d'o río Algars

L**'azut d'o río Algars** (en catalán *Assut del Riu Algars*) ye un azut situau en o río Algars, chunto a la localidat de Cretas, en a comarca aragonesa d'o Matarranya.

## Referencias
Azut de Ledón

L**'azut de Ledón** (en catalán *L'Assut de Lledó*) ye un azut situau en o río Algars, chunto a la localidat de Ledón, en a comarca aragonesa d'o Matarranya.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Las 5 mejores piscinas naturales y pozas de la comarca del Matarraña. Rural Calaceite.
XML

**XML** (de l'anglés *Extensible Markup Language*) ye un lenguache de marcación que define un conchunto de reglas pa codificar documentos en un formato que ye leyible per humans y leyible per maquina. A Especificación XML 1.0 d'o World Wide Web Consortium de 1998 y cuantas atras especificacions relacionadas  —totas ellas stándards ubiertos libres— definen XML.

Os obchectivos de disenyo de XML enfatizan a simplicidat, a cheneralidat y l'usabilidat en Internet. Ye un formato de datos textuals con un fuerte suporte a traviés de Unicode pa diferents lenguaches humans. Encara que o disenyo de XML se centra en documentos, o lenguache se fa servir amplament pa a representación d'estructuras de datos arbitrarias como as que se fan servir en os servicios web.

Existen cuantos sistemas d'esquema pa aduyar en a definición de lenguaches basaus en XML, mientres que os programadors han desarrollau muitas interficies de programación d'aplicacions (API) pa aduyar a lo procesamiento de datos XML.

## Eixemplo d'un documento XML

```xml
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<!DOCTYPE Edit_Mensache SYSTEM "Edit_Mensache.dtd">

<Edit_Mensache>
     <Mensache>
          <Remitent>
               <Nombre>Nombre d'o remitent</Nombre>
               <Mail> Correu d'o remitent </Mail>
          </Remitent>
          <Destinatario>
               <Nombre>Nombre d'o destinatario</Nombre>
               <Mail>Correu d'o destinatario</Mail>
          </Destinatario>
          <Texto>
               <Afer>
                    Iste ye lo mío documento
               </Afer>
               <Parrafo>
                    Este ye lo mío documento con una estructura muito sencilla 
                    no contiene atributos ni entidatz...
               </Parrafo>
          </Texto>
     </Mensache>
</Edit_Mensache>
```


## Referencias
LaTeX

**LaTeX** ye un sistema de composición de textos, orientau a la creyación de documentos escritos que presienten una alta calidat tipografica. Per as suyas caracteristicas y posibilidaz, ye emplegau de forma especialment intensa en a cheneración d'articlos y libros cientificos que incluyen, entre atros elementos, exprisions matematicas.

LaTeX ye formau per un gran conchunto de macros de TeX y estió escrito per Leslie Lamport en 1984, con l'intención de facilitar l'emplego d'o lenguache de composición tipografica, creyau per Donald Knuth. Ye muit emplegau pa a composición d'articlos academicos, tesi y libros tecnicos, dau que a calidat tipografica d'os documentos realizaus en LaTeX, se considera adecuada pa las necesidaz d'una editorial cientifica de primera linea, muitas d' as cuals ya l'emplegan.

## Vinclos externos
* Pachina web oficial de LaTeX

## Referencias
Azut Manuel Lorenzo Pardo

L**'azut Manuel Lorenzo Pardo** (en honor de Manuel Lorenzo Pardo, incheniero de camins, canals y puertos fundador d'a Confederación Hidrografica de l'Ebro) u tamién dito simplament **azut de l'Ebro** ye un azut sobre o río Ebro a o suyo paso por Zaragoza.

Construyiu a beta d'a Exposición Internacional de Zaragoza 2008, tien como primer obchectivo guaranciar un fluxo estable d'augua en o río pa permitir a suya navegabilidat entre l'azute (en o barrio de Vadorrei) y a dentrada de l'Ebro en Zaragoza por o meandre de Raniellas. Se fació a devantadera o 10 de chunio de 2008 y dende alavez ha causau una gran polemica, tanto por a oposición de collas d'ecolochistas a l'azut y as obras de dragau necesarias pa o servicio de barcos instaurau, como por l'alto coste d'o prochecto, denunciau por a oposición municipal.

L'azut incluye una palanga piatonal entre Vadorrei, a l'altaria de Nobleza Baturra en a marguin ezquierda y Las Fuents, a l'altaria d'a carrera Frai Luis Urbano. Ye composau de ueito esclusas que suman 200 metros amás d'as instalacions de control y puerto fluvial.

O disenyo d'o espacio piatonal ye orichinal de l'arquitecto Isidro Navarro Delgado.

## Galería

Imachen:Puente de hierro.jpg
Imachen:Azud Zaragoza 3.jpg
Imachen:Azud Zaragoza 6.jpg
Imachen:Azud Zaragoza 7.jpg
Imachen:Azud Zaragoza 9.jpg
210 aC

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 10 de setiembre - Muere en Shaqiu, Estau Qin (hue China) l'Emperador de China Qin Shi Huang (n.259 aC).
259 aC

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países
* Febrero - naixencia en Handan, Estau Qin (hue China) de Qin Shi Huang, Emperador de China (†210 aC).

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
Río Estarrún

O **río Estarrún** ye un río aragonés afluent de l'Aragón. Discurre por a val d'Aísa, en a comarca de Chacetania (provincia de Uesca).

## Descripción
O Estarrún, tien o suyo orichen en a cordelera d'os Pireneus, amán d'o puerto d'Aísa. Dimpués de baixar en dirección norte-sud inclinando-se un poco enta o sud-ueste, remata desembocando en o río Aragón amán d'Ascara. Apareixe descrito en o seteno volumen d'o *[[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar]]* de Pascual Madoz asinas:

A cabecera d'o río, un trampo de 4,67&nbsp;km, ye protechida como reserva natural fluvial, dentro d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals. Perteneixient a la cuenca hidrografica d'Ebro, as suyas aguas acaban vertidas en a mar Mediterrania.

## Referencias
Río Esca

O **río Esca** (en euskera *Ezka*) ye un río afluent de l'Aragón que discurre a o largo de 51 kilometros, mas que mas por a Comunidat Foral de Navarra y en menor mida (14 kilometros) por Aragón (provincia de Zaragoza). Naixe por a unión d'os ríos Belagua y Uztárroz en a localidat navarra d'Isaba (Val de Roncal) y prene a dirección sud por a val dica a suya desembocadura en l'entibo de Yesa, auguas abaixo d'a localidat aragonesa de Sigüés (Chacetania).

## Curiosidades
 
### Desbordamientos
En epocas de gran pluviometría, se producen desbordamientos d'as suyas auguas que afectan a la vía de comunicación NA-137 (Burgui-Isaba-Francia).

### Zona de banyo
As auguas d'iste río, sirven como zona de banyo en verano a l'altaria d'a localidat navarra de Burgui y en l'aragonesa de Salvatierra d'Esca.

### Eventos festivos
A traviés d'as auguas d'iste río se fa o Día de l'Almadía (u navata), una fiesta declarada "Fiesta d'Intrés Turistico Rechional" en Navarra y "Fiesta d'Intrés Turistico Nacional" organizada por l'Asociación Cultural d'Almadieros Navarros que se celebra cada anyo en a localidad navarra de Burgui (Val de Roncal).

## Se veiga tamién
* Río Aragón.
* Entibo de Yesa.

## Referencias
Manuel Lorenzo Pardo

**Manuel Lorenzo Pardo** (5 de marzo de 1881 de Madrit, Espanya - 26 d'agosto de 1953 en Fontarrabia, Espanya) estió un incheniero, politico, fotero y escritor espanyol. Doctor Incheniero de Camins, Canals y Puertos, estió o prencipal empentador, fundador y primer director tecnico d'a Confederación Hidrografica de l'Ebro; a primera institución establita en o mundo con l'obchectivo de chestionar una cuenca fluvial de manera unitaria.

## Veyer tamién
* Confederación Hidrografica de l'Ebro
Ilesia de Sant Miguel de la Cirera

A **ilesia de Sant Miguel de la Cirera** (en catalán *Església de Sant Miquel de la Cirera*) ye una ilesia, consagrata a Sant Miguel Arcánchel, que se troba situata en o municipio catalán de Cabanelles, en a comarca de l'Alto Empordán y provincia de Chirona.

As primeras mencions d'o lugar, en l'anyo 844, fan referencia a una celda monastica relacionada con l'antigo monesterio de Sant Pere d'Albanyà, poco dimpués, en l'anyo 869, amaneixe en documentos como una posesión de l'Abadía de Santa María d'Arles. A suya primera mención como ilesia ye en o anyo 1011 y consta como ilesia parroquial sufragaria de Santa Martí de Sasserres.

Dimpués de muito tiempo en ruinas, en os anyos 1989 y 1990, s'encieta un prochecto d'a Cheneralidat de Catalunya pa la recheneración d'o lugar, se proceden a realizar treballos de limpieza y desbroze d'a redolada y a consolidación de l'edificio.

A primerias d'os anyos 90 estió obchecto d'una polemica restauración, consistent en devantar os muros d'a nave con botellas de vidre ligadas con mortero, dica lo livel d'a cubierta y se cubrió con uralita.

## Vinclos externos
Dudley Sutton

**Dudley G. Sutton**, naixiu lo 6 d'abril de 1933 de Kingston upon Thames (Surrey, Reino Uniu) y muerto lo 15 de setiembre de 2018 en Londres (Reino Uniu)) por un cáncer, estió un actor britanico.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Dudley Sutton.

## Referencias
Dino Radončić

**Dino Radončić**, naixiu l'8 de chinero de 1999 de Gießen (Hesse, Alemanya) ye un chugador profesional montenegrín de basketbol. Tien una altaria de 2,02 metros y ocupa la posición d'ala-pívot. En l'actualidat chuga en o *[[Basket Zaragoza 2002|Casademont Zaragoza]]*, d'a liga ACB.

## Trachectoria esportiva

## Vinclos externos
*  Ficha d'o chugador en ACB.com. 
*  Ficha d'o chugador en MueveteBasket.es.
Casa de Rötteln

A **Casa de Rötteln** ye una important familia reyal de Baden-Wurtemberg, Alemanya.

## Bibliografía
* Schwarzmaier, *Lörrach*, S. 118; Roller, *Geschichte der Edelherren von Rötteln*, Regest Nr. 4, für den Text siehe auch Joseph Trouillat, *Monuments de l' Histoire de l'ancien évêché de Bale*, Band 1, Porrentruy, 1852, Urkunde Nr. 146, S. 214–218, insbesondere S. 217 online in der Google-Buchsuche; lateinisch.
Ermengol III d'Urchel

**Ermengol III** (Ponts, Leida, chunio de 1032 - Balbastro, Uesca, 17 d'abril, 1066), estió un noble catalán. Estió conte d'Urchel y recibió a tenencia d'a ciudat de Balbastro en recompensa por a colaboración con o suyo cunyau y a la vegada choven, o rei d'Aragón Sancho Remíriz en a conquiesta d'ista ciudat a o caudillo taifa Al-Muqtadir. Murió resistindo a contraofensiva d'a Taifa de Saraqusta por recuperar dita urbe.

Fillo d'o conte Ermengol II d'Urchel y de Constanza u Velasquita de Besalú, succedió a su pai en o condau d'Urchel.

## Referencias

## Vinclos externos
* Mor Ermengol III d'Urgell, el comte català de la Franja de l'Aragó. 17 d'abril 2021. www.elnacional.cat
* Armengol III, conde de Urgel. www.condadodecastilla.es
Marca de Baden

A **marca de Baden** (en alemán *Markgrafschaft Baden*) estió un d'os estaus menos importants d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, o precursor de l'Electorau de Baden.
Fischingen (Baden)

**Fischingen** (en alamanico *Fischige*) ye un municipio aleman en Baden-Wurtemberg, Alemanya.

## Bibliografía
*  LGRB Kartenviewer. LGRB Regierungspräsidium Freiburg i. Br.
Río Maixons

O **río Maixons** (en castellano *río Majones*) ye un río afluent por a dreita d'o río Veral. Naixe en o termin municipal de Fago por a unión de bels barrancos y desemboca en o Veral, ya en o termin municipal d'a Canal de Berdún.

Prene o suyo nombre d'a localidat de Maixons, por a que pasa.

## Referencias
Río Lubierre

O **río Lubierre** ye un río afluent por a dreita d'o río Aragón. Discurre por a comarca aragonesa d'a Chacetania.

## Descripción
Tien o suyo orichen en a cordelera d'os Pireneus, amán d'o puerto de Borau. Naixe en o forcallo d'os barrancos Cálcil y Lopán poco antis de Sant Hadrián de Sasau, que baixan dende a punta d'as Blancas (2131 m). Recorre a val de Borau dica desembocar en o río Aragón entre las localidaz d'Ascara y Abai.

Apareixe descrito en o deceno volumen d'o *[[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar]]* de Pascual Madoz asinas:

## Referencias

## Bibliografía
*  Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar, Vol. X. Pascual Madoz. Madrit, 1847.
Río Osia

O **río Osia** ye un río afluent por a ezquierda d'o río Aragón Subordán.

Naixe auguas abaixo d'a plana de Lizara, sobre los 1.500 metros en o forcallo de bels barrancos, como o de Napazal. Recorre a val d'Aragüés a o largo d'un total de 16 kilometros, banyando as localidaz d'Aragüés de lo Puerto y Chasa, dica desauguar en l'Aragón Subordán.

## Referencias
Río Asabón

O **río Asabón** ye un río afluent por a dreita d'o río Galligo. Recorre as comarcas aragonesas de Cinco Villas, Chacetania y Plana de Uesca.

## Cheografía
Naixe en a collada de Xavierre, amán d'a localidat de Longars, sobre os 1000 metros. Tien un recorriu de bels 22 kilometros, recibindo l'augua de cuantos barrancos como o de Gabás, que baixa dende o puerto de Santa Barbara. Dimpués de pasar por a localidat de Salinas de Chaca, desemboca en l'entibo d'a Penya.

## Referencias
Entibo d'a Penya

L**'entibo d'a Penya** ye un entibo aragonés situau en a comarca d'a Plana de Uesca que tien mas de cient anyatas y ye o segundo mas antigo d'Aragón. Reculle as auguas d'o río Galligo y d'o suyo afluent o río Asabón. Se troba adentro d'o termin municipal d'as Penyas de Riglos.

## Vinclos externos
* Datos en tiempo real de l'entibo en a web d'o SAIH de l'Ebro
* Ficha en a pachina web d'a ''Sociedad Española de Presas y Embalses''
* Panel explicativo d'a cheolochía d'a redolada de l'entibo d'a Penya
* Entibo d'a Penya en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*.
Río Estós

El **río Estós** ye un río aragonés, afluent d'el río Esera por la dreita.

Naixe en el puerto de Chistau (2.577 m), amán de la ladera este de la punta de Lardana (3.375 m).

Reculle las auguas d'el barranco de Paúl, por la dreita, d'el barranco de Cllarabida y d'el Barranco de la Coma, por la ezquierda, d'el barranco de Bardamina, por la dreita, d'el barranco de Chías y d'el barranco de Molseret, por la ezquierda, d'el barranco de Montidiego, por la dreita, d'el barranco de Perdiguero, por la ezquierda, de l'Aigüeta de Vaticielles (recullindo las aguas d'els ibons de la Escarpinosa, Vaticielles y Perramó), d'el barranco de Marsol y d'el barranco de Trapa por la dreita.

Desemboca pasau el entibo d'Estós en el río Esera, chunto a la central de Rigau.

## Referencias
The Carpenters

**The Carpenters** estioron un grupo de musica pop estausunidense creyato en 1968 en California, formato orichinalment por Richard Carpenter y Karen Carpenter.

## Discografía

* *Ticket to Ride* (1969)
* *Close to You* (1970)
* *Carpenters* (1971)
* *A Song for You* (1972)
* *Now & Then* (1973)
* *Horizon* (1975)
* *A Kind of Hush* (1976)
* *Passage* (1977)
* *Christmas Portrait* (1978)
* *Made in America* (1981)
* *Voice of the Heart* (1983)
* *An Old-Fashioned Christmas* (1984)
* *Lovelines* (1989)
* *As Time Goes By* (2004)

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial.