Alagón

**Alagón** ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza. Ye a capital d'a comarca d'a Ribera Alta d'Ebro y fa parte de l'aria metropolitana de Zaragoza y d'o partiu chudicial de Zaragoza.

A suya población ye de 7.052 habitants (2014), en una superficie de 24,22 km² con una densidat de población de 291,16 hab/km².

## Cheografía
Alagón ye situau a 235 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 24 km de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'a suya aria metropolitana, l'aria metropolitana de Zaragoza, y d'o suyo partiu chudicial.

O termin municipal d'Alagón ye trescruzau por o río Ebro y por o suyo afluent o Xalón. Tamién i discurre a canal Imperial d'Aragón, que trescruza o curso d'o Xalón por meyo de l'acueducto de Xalón.

### Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico dito "Depuradora" a una altaria de 259 metros dende o livel d'a mar situau a 40 m a l'ueste d'a estación depuradora d'auguas d'Alagón.

## Clima
A suya temperatura anyal ye 14.64 °C, con una temperatura meya en chinero de 5.84 °C y en chulio de 24.69 °C.

## Toponimia
Talment ya existiba en tiempos d'os romanos: En o *[[Itinerario Antonín]]* mencionan un *Allobone* y Claudio Ptolomeu en o sieglo II en deciba *Alauona*, nombrada como una d'as 16 ciudaz d'os bascons en a suya obra *Geographikè Úphégesis*, en o capítol 6, 66. Antiparte, en os bronces de Botorrita se charra d'un pleito legal o 15 de mayo de 87 aC entre os habitants d'Allaun (a ciudat d'Alagón) y os habitants de Salduie (a ciudat de Zaragoza) por una cequia, fácil que a cequia de l'Almozara, que encara hue ye en funcionamiento.

## Historia
En epoca de l'Imperio Romano, *Allabone* (que yera o nombre que Alagón recibiba en ixas envueltas, con orichen en a ciutat ibera d'Alaun) se convertió en una d'as *mansio* en a rota u vía romana que dende Caesaraugusta (Zaragoza) marchaba enta Asturica (Astorga) en pasando por Turiaso (Tarazona).

Cuan en o primer cuarto d'o sieglo VIII o Islam s'estendilló por as tierras d'a val d'Ebro, Alagón se convertió en un important nuclio de población, que pendeba d'a ciudat de Saraqusta, que yera o nombre que os arabes daban a l'actual Zaragoza.

La reconquerió o rei d'Aragón Alifonso I ''O Batallero'' en 1119. Dende alavez, a ciudat continó estando un important nuclio de población d'o reino d'Aragón en a val d'Ebro, plegando mesmo a celebar-se-ie Corz d'Aragón. Sindembargo, en os primers tiempos d'a recuperación d'Alagón ta os cristianos, bi'n heba una destacata chudería (a chudería d'Alagón, con muitos contactos con l'amanada chudería de Taust), amás de muita población mudéchar en a suya comarca.

## Economía
A suya economía s'alaceta en o cautivo d'hortalicias, fruitals, ferraina y remolacha zucrera y a fabrica d'Opel situada en Figueruelas.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:7555
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1511 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:5552
  bar:2000 from:0 till:5621
  bar:2002 from:0 till:5749
  bar:2004 from:0 till:6024
  bar:2006 from:0 till:6293
  bar:2008 from:0 till:6894
  bar:2010 from:0 till:7178
  bar:2012 from:0 till:7167
  bar:2014 from:0 till:7052
  bar:2016 from:0 till:7045
  bar:2018 from:0 till:7094
  bar:2020 from:0 till:7154
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Per Apóstol, una ilesia en estilo gotico-mudéchar d'una sola nau d'os sieglos XIII-XIV adedicada a Sant Per Apóstol. Ye protechida legalment con a suya declaración como *[[Bien d'Intrés Cultural]]* dende o 18 d'aviento de 2001.
* Ilesia de Sant Antón de Padua, una ilesia d'o sieglo XVIII en estilo barroco adedicada a Sant Antón de Padua, devantada por a Companyía de Chesús a o canto d'un d'os suyos colechios.
* Casa de Cultura d'Alagón, con a escalera decorada por Francisco de Goya.
* Ermita de Nuestra Sinyora d'o Castiello, d'o sieglo XVI.

## Localidaz achirmanatas
*  Xaix (País Valenciano, Espanya).
*  Sent Joan de Verges (Occitania, Francia).
*  Alagón del Río (Extremadura, Espanya).

## Fillos ilustres
* Pablo Nassarre (arredol de 1664-1730), estió un Organista y Compositor

## Se veiga tamién
* Cascallo (Ribera Alta).

## Vinclos externos

* Concello d'Alagón.

## Referencias