Indicación Cheografica Protechida Vin d'a Tierra Ribera d'o Galligo-Cinco Villas

A **Indicación Cheografica Protechida Vin d'a Tierra Ribera d'o Galligo-Cinco Villas** ye una indicación cheografica protechida emplegada pa designar os vins d'a Tierra orichinarios d'a zona viticola d'o ribera d'o Galligo y Cinco Villas. Ista indicación cheográfica fue reglamentada en 2003.

## Oríchens
I hai a-saber-las refencias a o comercio de vin que se feba en a Edat Meya entre nobles y comerciants d'a ciudat de Zaragoza y viticultors d'a redolada de Uesca. Se rechistran por ixas envueltas prohibicions a la importacions de vins foranos, encara que procedents d'o mesmo reino, en Zaragoza. Asinas en as Corz de Zaragoza de 1414 se diz que no se podrán importar vins d'atras rechions y en as succesivas Corz de Maella de 1423 se repite a mesma cuestión metendo ficacio en o contrabando de vin y creyando comisarías en Exeya d'os Caballers, Chaca y Uesca con l'obchectivo d'inspeccionar millor as mugas.

Un atro factor de gran importancia pa la viticultura d'ista zona ha estau o paso d'o Camín de Sant Chaime, con especial protagonismo d'a Orden de Cistels, estando os suyos monches expertos en o cautivo d'a vit y a elaboración de vins.

## Redolada
Ista indicación cheografica se troba en a parti nord-ueste d'as provincias de Uesca y Zaragoza, trescruzada por o río Galligo y con os Pireneus como muga natual a o norte. Iste zaguer accident cheografico condiciona os paisaches, orografía, clima y terrenos d'ista zona, que se ubica arredol d'as sierras prepirenencas, ufrindo unas condicions ideyals pa o cautivo d'a vit.

Destacar l'abundancia en tierra de cascallo, entendido como un terreno con predominio de piedras y muit buen drenache a o que s'adapta perfectament o cautivo d'a vit. 

### Clima
O clima d'ista zona se puet caracterizar en cheneral como mediterranio continental con bellas arias en o norte de clima de transición mediterranio-oceanico y chicotas arias amán de Zaragoza de clima seco estepario. Una caracteristica climatica particular d'ista zona ye a presencia d'un viento dito *alaniés*. 

### Demarcación cheografica
S'incluyen os siguients municipios d'as provincias de Uesca y Zaragoza: Agüero, Alcalá de Gurrea, Almudévar, Ardisa, Ayerbe, Biota, Biscarrués, Castellón de Val de Chasa, Os Corrals, Exeya d'os Caballers, Erla, Gurrea de Galligo, Lecinyena, Lobarre, Luna, Lopinyén-Ortiella, Morillo de Galligo, As Pedrosas, Perdiguera, Piedratallada, Puent de Luna, Sadaba, Sant Mateu de Galligo, Santolaria de Galligo, Sierra de Luna, A Sotonera, Taust, Uncastiello, Val Palmas, Villanueva de Galligo, Zaragoza y Zuera.

## Caracteristicas
S'admiten categorías de vins blancos con grau alcolico natural minimo de 11°, rosaus con 11'5° y tintos con 12°.

### Ugas
As variedaz d'uga autorizadas son:
* **Tintas**: *[[cabernet sauvignon]]*, garnacha, marzuela, *[[merlot]]*, moristel, *[[Syrah (uga)|syrah]]* y tempranillo.

* **Blancas**: garnacha blanca y macabeu.

## Producción y comercialización
### Bodegas
I hai 9 bodegas que fan parti d'a indicación cheografica protechida:
* *Bodegas Ejeanas* (Exeya d'os Caballers)*
* *Edra* ([[Ayerbe ]])*
* *Pegalaz* (Santolaria de Galligo)*
* *Virgen de la Corona* ([[Almudévar]])*

## Referencias

## Vinclos externos
*  Asociación de Vins d'a Tierra d'Aragón.
*  IChP Ribera d'o Galligo-Cinco Villas