Ran (proteína)

:*Iste articlo ye sobre una proteína; ta atros usos, se veiga *'Ran**''.

A **Ran*' (de l'[[Idioma anglés|anglés]] «*<u>RA</u>S-related nuclear protein*») ye una proteína chica, de só que 25 [[Dalton|Kda]] de [[peso molecular]], que ye prencipal en o transporte de [[proteína]]s y [[RNA]] d'entre o [[nuclio celular]] y o [[citosol]] a traviés d'os [[complexo de poro nucleyar|complexos de poro nucleyar]]. S'ha puesto describir a suya función mientres a [[interfase]], pero tamién sen reconoixe funcions en o transcurso d'o proceso de [[mitosis]]. Se tracta d'una proteína miembro d'a [[Superfamilia de proteínas Ras|superfamilia Ras]].

A Ran ye una proteína d'unión a [[Guanosina tifosfato|GTP]] que resulta esencial en o transporte de proteínas y RNA a traviés d'o complexo de poro nucleyar. Tamién se gosa relacionar con o control d'a [[sintesi d'acetos nucleicos|sintesi de DNA]] y con a progresión d'o [[ciclo celular]] *in vivo*. A localización nucleyar d'a Ran depende que i haiga presencia d'o [[factor regulador d'a condensación cromosomica 1]] (RCC1). As [[mutación|mutacions]] que alteran a proteína Ran gosan implicar una alteración d'a sintesi de DNA. Como se sabe que tiene funcions diferents en a celula, s'accepta que a proteína Ran podría mantener tamién interaccions con bel altras proteínas que encara no s'haigan puesto describir.

==Ciclo d'a Ran==

A Ran existe en a celula en dos formas unidas a [[nucleotido]]: Unida contra [[GTP]] y unida contra [[GDP]]. A forma unida con GTP se conoix como «RanGTP» (se pronuncia «ran guetepé»), y d'a mesma maniera, a forma unida con GDP ha nombre «RanGDP» (se pronuncia «ran guedepé»). A forma RanGDP s'intercambea a RanGTP con l'acción d'a RCC1, que i aplicaría una [[fosforilación]] (addición d'un ión [[fosfato]] inorganico), feito per el que o RCC1 tamién se conoix como «factor d'intercambio nucleotidico de [[guanina]] d'a Ran» (abreviato RanGEF, «ran guéfe»). O mantenimiento d'ista doble denominación ye cabal si se considera que dica que con descobrimientos recients s'ha puesto concluir que RCC1 y RanGEF son en realidat a mesma proteína, a RanGEF, a proteína que fosforilaba la Ran, se consideraba una proteína misteriosa a estructura d'a cuala caleba descobrir ta poder comprender o funcionamiento completo d'o ciclo d'importación/exportación de materials d'o nuclio celular.

A reconversión que alavez se produceix, de RanGTP enta RanGDP una altra vegada, se fa de forma autocatalitica per partes d'a propia Ran siempre que i haiga presencia en o meyo d'a proteína conoixida como RanGAP («ran gáp», de l'anglés «*GTPase activating protein*», proteína activadera -de l'actividat- guetepeasa), como se gosa desprender d'o nombre d'ésta, per a función d'activación d'ixa actividat especifica que a GAP exerce. L'acción d'a RanGAP se puede producir en a RanGTP perque existe una tercera proteína, [[proteína ligadera d'a Ran]] (RanBP, de *Ran binding protein*) que fa posible l'acoplamiento d'ellas dos. L'actividat guetepeasa intrinseca d'a Ran fa que RanGTP se torne en a forma RanGDP una altra vegada, zarrando-se alavez o ciclo.

Cal explicar, tamién, que Ran ye una proteína libre (no unida a garra estructura celular) y per ixe motivo difusible. Isto quiere decir que, teoricament, la se puede trobar tan en o [[citosol]] como en l'interior d'o [[nuclio celular]] en cualsiquier d'as suyas formas, siga RanGTP u RanGDP. En a practica, as concentracions d'una y l'altra forma se troban muit controladas y cadaguna ye predominadera en un d'ixes dos espacios. Isto s'entiende perque o RCC1 y a RanGAP sí que se troban restrinchidos cadagún en un espacio, el que sin garra dubda ye la causa d'as diferencias de concentración RanGDP/RanGTP de cada compartimento que ye el prencipal motivo d'a suya actividat. RCC1, como factor que tamién treballa con o grau de condensación y relaxación d'a [[cromatina]], se troba invariablement a dintro d'o nuclio (en cheneral, de forma ligada contra la propia cromatina). Y a RanGAP s'ha descrito como proteína plenament libre en o [[citosol]] en os [[Eukaryota|eucariotas]] simples como a [[levadura]] *Saccharomyces*, pero ligada contra la cara externa d'a [[membrana nucleyar]] en [[planta]]s y [[animal]]s. Ista diferencia en a localización d'os factors [[quinasa]] y [[fosfatasa]] d'a Ran ye la causa de l'alto nivel de procesamiento de RanGTP en RanGDP que se produceix a dintro d'o nuclio, y oposadament, l'alto ratio de conversión de RanGDP enta RanGTP que se dá en l'exterior (citosol).

En paralelo con tot isto, y a demés, existe una diferencia de concentración d'a propia proteína Ran d'entre l'interior d'o nuclio (alta concentración) y l'exterior (baixa concentración). Isto fa que exista un potencial de gradient de concentracions que empuche, de maniera pasiva, a la Ran a surtir d'o nuclio, en dó se troba muit concentrada, enta un espacio en do no n'i haiga tanta, o [[citosol]]. O paso en sentido inverso sí que requiere d'una acción activa per partes d'un transportador, que ha nombre NTF2 (*Nuclear Transport Factor 2*, «factor de transporte nucleyar 2») que ye una proteína chiquinina que en [[mamifero]]s s'ha demostrato que se troba ligada en a cara citosolica d'o propio [[complexo de poro nucleyar]].

==Implicación en o transporte nucleyar==


A propteína Ran se troba involucrada en o transporte de proteínas a traviés d'a envoltura nucleyar en meyando-ie a suya interacción con [[karioferina]]s y en cambeando a suya capacidat ta ligar u soltar moleculas de carga («*cargo*»). As proteínas transportadas contienen un [[sinyal de localización nucleyar]] (NLS, de *Nuclear Location Signal'') que las identifica como cosa que s'ha de transportar a dintro d'o nuclio. Existen importinas que reconoixen lo dito sinyal y ligan as proteínas que el manifiesten. A dintro d'o nuclio celular, a forma RanGTP de Ran capta la importina, en unindo-se-ie, y con ista acción prevoca que a importina libere a suya carga la cual en consecuencia queda libre a dintro d'o nuclio.

As moleculas de carga que s'haigan d'exportar dende o nuclio dica o citosol se unen, cuan encara son a dintro d'o nuclio, con exportinas y éstas zagueras con RanGTP en fendo parte de conchunta d'un complexo ternario, ixo ye, de tres elementos. A RanGTP se modifica en RanGDP cuan se troba con a RanGAP que existe en buena concentración difuera d'o nuclio, y con ista acción sufre un cambio conformacional (encara no descrito con precisión) que prevoca la disociación d'o complexo y a liberación d'a carga transportada en o citosol.

## Se veiga tamién
*Importina y exportina
*Fosforilación
*Nucleotido
*Envoltura nucleyar
*Quinasa y fosfatasa