open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boaventura (São Vicente)

**Boaventura** ye una freguesía portuguesa d'o concello de São Vicente, con 26,20&nbsp;km² de superficie, 1.537 habitants (2001) y una densidat de población de 58,7 hab/km². Se localiza a una latitut de 32°58' N y a una lonchitut de  17°5' U.

Tien costa en l'Oceano Atlantico, a norte, mugando con as freguesías de Ponta Delgada (en o concello de São Vicente), a l'ueste, con Arco de São Jorge (en o municipio de Santana), y con a seu d'o concello, São Vicente, estando a ella ligata por una viella carretera rechional.

Ye una freguesía mas que mas rural, composata en a a suya mayor parti por terrenos agricolas. Seguntes se va enta o sud, a freguesía se torna mas montanyosa, estando particularment accidentata en a muga con as Canhas.
Ailein duinn

**"Ailein duinn"** (en aragonés "Alán o Negro" u "Alán o moreno") ye una canción tradicional d'amor d'as Tierras Altas d'Escocia ta una solenca voz femella. Ista canción chira arredol d'o chemeco d'Annag Chaimbeul (Annie Campbell, en anglés) por o suyo amor enta un hombre clamato Ailean Moireasdan (Alan Morrison en anglés). As parolas d'a canción son escritas en gaelico escocés, luenga amplament estendillata en Escocia en o sieglo XVIII.

Cal decir que ista canción interpretata en a dulce voz d'una muller fue conoixita mundialment en estando-ne parti d'a banda sonora d'o film *[[Rob Roy (cinta de 1995)|Rob Roy]]* (1995), protagonizato por Liam Neeson, Jessica Lange, John Hurt y Tim Roth. En dito film s'ascuita una versión adaptata y cantata por Karen Matheson, cantaire d'o grupo folk escocés Capercaillie.

## Orichen d'a canción
En 1788 o marín Ailean enfila ta a isla Scalpay, situata a o canto d'a isla de Harris en as Hebridas exteriors, con a enchaquia de casar-se con a suya aimata. Sin dembargo, de sopetón una tronada cayó sobre o barco y naufragó. Annag, chaquienta de raso, morió meses dimpués. Troboron o suyo cuerpo en una placha, no guaire luent d'an que i troboron muerto a o suyo aimato. Antis de morir, Annag fació una melodía como chemeco en honor a o suyo perdito amor.

## Parolas

## Vinclos externos
* Versión d'a canción ''Ailein duinn'' cantata por o grupo escocés Capercaillie en a banda sonora de Rob Roy 
* Ascuitar a versión d'o grupo Capercaillie d'a canción ''Ailein duinn'' 
* Vidio d'a canción "Ailein duinn" con espectaculars imáchens d'iste planeta de nusatros (d'a BBC) 
* Versión d'a canción ''Ailein duinn'' d'o grupo irlandés Méav
Oidhche Mhaith Leibh

**"Oidhche Mhaith Leibh"** (aragonés *Buena nueit a vusatros*) ye una canción popular de despedida d'Escocia. Se gosa cantar en gaelico escocés.

Muitos han estato os musicaires y cantaires que han versionato esta canción popular escocesa: entre éls, en 1973, o bretón Alan Stivell en o suyo disco *Chemins de Terre* ("Camín de Tierra"), en 1974, o basco Benito Lertxundi en o suyo disco *[[Oro laño mee batek...]]* ("tot una fina boira...") y baixo o títol de *entzun zazu* ("escuita")... a modo de solidaridat d'Euskal Herria con Bretanya.

## Letra

## Letra d'a version de Benito Lertxundi

*Breizh Atao* (Idioma aragonés *Siempre [[Bretanya]]*), ye un lema de Bretanya, encara que tamién estió o nombre d'un partiu independentista y ultradretista de Bretanya d'a decada de 1940.

## Referencias


## Vinclos externos
* Escuitar a version d'o musico bretón Alan Stivell d'a canción escocesa ''Oidhche Mhaith Leibh'' 
* Escuitar a version d'o musico basco Benito Lertxundi d'a canción escocesa ''Oidhche Mhaith Leibh'' 
* Escuitar a version d'o grupo Oran d'a canción escocesa ''Oidhche Mhaith Leibh'' 
* Escuitar a version d'una coral d'Alemanya d'a canción escocesa ''Oidhche Mhaith Leibh'' abestiaren bertsioa entzungai
Jean Auguste Dominique Ingres

**Jean Auguste Dominique Ingres**, naixito de Montalban (Reino de Francia) o 29 d'agosto de 1780 y muerto en París o 14 de chinero de 1867, estió un pintor francés, uno d'os prencipals representants d'o Neoclasicismo.

## Galería

Imachen:IngresOdipusAndSphinx.jpg|*Edipo y a Esfinx* (1808).
Imachen:IngresDeathOfDaVinci.jpg|*A muerte de Leonardo da Vinci* (1818).
Imachen:Ingres - La grande odalisque - Louvre.jpg|*A Gran Odalisca* (1814).
Imachen:Jean Auguste Dominique Ingres 015.jpg|*O conte Guriev* (1821).
Imachen:Dominique Ingres - Mme Moitessier.jpg|*Mme. Moitessier* (1856).
Imachen:Louis-Francois Bertin.jpg|*Louis François Bertin* (1832).
Imachen:Jean-Paul_Flandrin_-_Odalisque_with_Slave_-_Walters_37887.jpg|*L'odalisca y o esclavo* (1842).
Imachen:Ingres Venere Anadiomene.jpg|*Anadyomene* (1848).


## Vinclos externos
Korrika (Oskorri)

**"Korrika"** ("Corriendo") ye una canción d'o grupo de musica folk basco Oskorri. 

## Letra

## Vinclos externos
*  Ascuitar a canción ''Korrika'' d'Oskorri.
*  Ascuitar a canción ''Korrika'' d'o grupo Oskorri.
*  Ascuitar a canción ''Korrika'' d'o grupo Oskorri.
Baga, biga, higa

**"Baga, biga, higa"** (o títol no tien traducción en atro idioma porque en realidat ye formau con onomatopeyas), ye una canción popular pa ninons en basco. O musico y cantautor Mikel Laboa la fació popular rescatando-la d'a memoria popular y dando-la a conoixer con muito exito a muita chent d'os nuestros días. Laboa la publicó por primera vegada en 1974 adintro d'o disco suyo *Bat hiru* ("Un tres").

Se tracta d'unas frases pa fer enreligar-se a luenga a os ninos basau en una trobada de bruixas, d'astí as onomatopeyas y as frases pa que s'enreligue a luenga, que vienen a estar un encantamiento que pronuncian as bruixas mientres preparan as suyas pozoinas en dita trobada.

## Versos

## Enlaces externos
*  Vidio d'o documental "A Pilota Basca: A Piel contra a Piedra" de Julio Medem en o que s'escuita a canción "Baga, biga, higa". 
*  Escuitar o MP3 d'a canción "Baga, biga, higa" de Mikel Laboa y l'Orfión Donostiarra. 
*  Escuitar a version Heavy Metal d'o grupo Koma d'a canción "Baga, biga, higa"
Soldadura

A **soldadura** ye un proceso de fabricación que consiste en un proceso d'unión de materials (mas que mas metals y termoplasticos) que estableixe a continuidat d'as partis ta unir. Ista unión puet estar feita con u sin calor, con u sin presión y con u sin aportación de material. Os procesos de soldadura pueden estar dividitos en cuatre: soldadura por fusión, soldadura en estau solido y soldadura fuerte y blanda.

## Bibliografía
*  Hernández Riesco, Germán. *Manual del Soldador*, Madrit 2006. ISBN 978-84-934316-1-7.

## Se veiga tamién
* Electrodo.
* Tensión mecanica.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Procesos de soldadura.
*  Soldadura de l'aluminio.
Lista de freguesías de Madeira

A Rechión Autonoma de Madeira ye constituita por 11 municipios y 54 freguesías, trobando-se 10 municipios y 53 freguesías en a isla de Madeira y o restante en a isla de Porto Santo. Porto Santo ye un dos cinco municipios de Portugal que tien una sola freguesía, que tien o mesmo nombre.

Abaixo apareixe una lista con as freguesías que composan a Rechión Autonoma de Madeira, o município a o que perteneixen, a suya población, l'aria y a densidat de población, tenendo como fuent os censos de 2001

## Referencias
Calheta

**Calheta** puet estar cualsiquiera d'os siguients puestos de Portugal:

* Calheta (Azores) — municipio y villa d'as Azores
* Calheta (freguesía d'Azores) — freguesía do concello de Calheta, Açores
* Calheta (Madeira) — municipio y villa de Madeira
* Calheta (freguesía de Madeira) — freguesía d'o concello de Calheta, Madeira
* Calheta de Nesquim — freguesía d'o concello de Lajes do Pico
* Calhetas — freguesía d'o concello de Ribeira Grande
* Arco da Calheta — freguesía d'o concello de Calheta (Madeira)
* Estreito da Calheta — freguesía d'o concello de Calheta (Madeira)
* Calheta do Lagador — arrecife costero localizato en a freguesía de Biscoitos, concello de Praia da Vitória, isla Terceira
Ribeira Brava

**Ribeira Brava** puet estar:

* Ribeira Brava (Madeira) - villa y municipio de Madeira, Portugal
* Ribeira Brava (freguesia) - freguesía d'o concello de Ribeira Brava, Madeira, Portugal
* Ribeira Brava (ribeira) - ribeira d'o concello de Ribeira Brava, Madeira, Portugal
* Ribeira Brava (São Bartolomeu dos Regatos), Azores, Portugal
* Ribeira Brava (São Nicolau) - villa y municipio en a isla de São Nicolau, Cabo Verde
Paladio

O **paladio** ye un elemento quimico de numero atomico 46 situato en o grupo 10 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye **Pd**. Ye un metal de transición d'o grupo d'o platín, blando, dúctil, maleable y poco abundant. Ye parellán quimicament a o platín y se quita de bellas menas d'arambre y níquel. S'emplega mas que mas como catalizador y en choyería.

## Caracteristicas prencipals

O paladio ye un metal blanco-archent parellán a o platín, no s'oxida con l'aire, y ye o elemento d'o grupo d'o platín de menor densidat y menor punto de fusión. Ye blando y dúctil en fer-lo calentar, augmentando considerablement a suya dureza y resistencia en treballar-lo en fredo. Puet disolver-se en acido sulfurico, H2SO4, y en acido nitrico, HNO3. Tamién se puet disolver, encara que lentament, en acido clorhidrico (HCl) en presencia de cloro u oxicheno.

Puet absorber grans cantidaz d'hidrocheno molecular, H2, a temperatura ambient (dica 900 vegatas d'o suyo volumen), lo que s'emplega ta purificar-lo.

Os estaus d'oxidación mas comuns d'o paladio son +2 y +4.

## Referencias
Grupo d'o platín

:*Ta o grupo d'a tabla periodica dito tamién *'grupo d'o platín** se veiga [[grupo 10 d'a tabla periodica]]''.
<div style="float:right; margin:5px;">


</div>

O **grupo d'o platín*' ye un grupo de seis elementos metalicos con propiedaz fisicas y quimicas parellanas. Son toz [[metal de transición|metals de transición]] y ocupan un aria rectangular en a [[tabla periodica d'os elementos|tabla periodica]]. Istos elementos son toz [[metals de transición]], situatos en o [[Elementos d'o bloque d|bloque d]] (grupos 8, 9 y 10, os periodos de 5 y 6). Son os elementos que ocupan os [[grupo d'a tabla periodica|grupos]] d'a tabla periodica (columnas) [[elementos d'o grupo 8|8]], [[elementos d'o grupo 9|9]] y [[elementos d'o grupo 10|10]], fueras d'os elementos cabeceras d'o grupo, ye decir, nomas os d'os [[periodo d'a tabla periodica|periodos]] d'a tabla periodica [[elementos d'o periodo 5|5]] y [[elementos d'o periodo 6|6]].

En ista [[serie quimica|familia]] se troban o [[rutenio]], o [[rodio]], o [[paladio]], l'[[osmio]], o [[iridio]] y o [[platín]]. Éls tienen propiedaz fisicas y quimicas parellanas, y gosan apareixer chuntos en os mesmos chacimientos de minerals.

== Propiedaz ==
Os metals d'o grupo d'o platín se destacan por as suyas propiedaz como [[catalizador]]s. Son muit resistents a o desgaste y a las tacas, por lo que o platín, en particular, ye muit adecuato ta a [[choyería]] fina. Atras caracteristicas distintivas incluyen a resistencia a l'ataque quimico, excelent resistencia a las altas temperaturas y propiedaz estables a la [[electricidat]]. Todas istas propiedaz han estato aproveitatas ta o suyo emplego en a industria.

== Historia ==
O platín d'orichen natural y as aliacions ricas en platín fuoron conoixitas por habitants de la [[América precolombina]] dende fa muito tiempo.

Encara que o metal fue emplegato por os pueblos precolombinos, a primera referencia europea sobre o platín apareixe en 1557 en os escritos de l'humanista italiano [[Chulio César Escalíchero]] (1484-1558) como una descripción d'un metal misterioso que se troba en menas de [[Centroamerica]], entre ol [[Darién]] ([[Panamá]]) y [[México]]:



Os espanyols le dicioron a o metal *platín'' (de "plata", archent) a primera vegada que lo troboron en Colombia. Consideraban a o platino como una impureza no deseyata en o mineral d'archent.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Hue Platín: a prencipal autoridat d'o mundo sobre os metals d'o grupo d'o platín
*  Os pres d'o platín en o mercato
*  USGS page on PGM's
*  Os metals d'o grupo platín: a revista trimestral d'a investigación sobre os metals d'o platín y d'a evolución d'a suya aplicación en a industria
Darmstadtio

O **darmstadtio** (antis mas conoixito como *ununilio*) ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo **Ds** y numero atomico 110, estando alavez un d'os atomos súper pesatos. Ye un elemento sintetico que decaye a escape; os suyos isotopos de masa 267 a 273 tienen periodos de semidesintegración de l'orden d'os microsegundos. Manimenos, s'han puesto sintetizar tamién recientment isotopos mas pesatos de masa 279 y 281, mas estables con periodos de semidesintegración de 180 milisegundos y 11,1 segundos, respectivament. Debito a la suya presencia en o grupo 10 se creye que iste elemento puet estar un metal solido brillant.

## Historia
Fue creyato por primera vegata o 9 de noviembre de 1994 en a *[[GSI|Gesellschaft für Schwerionenforschung]]* en Darmstadt, Alemanya, por P. Armbruster, S. Hofmann, G. Münzenberg y otros. Nunca no s'ha visto y nomás bels poquez atomos d'o mesmo han estato creyatos por a fusión nucleyar chenerata a traviés d'o bombardeyo d'isotopos de plumo (208Pb) con ions aceleratos de níquel (62Ni, 311 MeV), en un acelerador d'ions pesatos. O elemento fue nombrato por a IUPAC en agosto de 2003 en honor a la ciudat a on se descubrió, Darmstadt.

## Cultura Popular
Bels cientificos suchirioron o nombre *policium* ta o nuevo elemento ya que 110 ye o numero telefonico de emerchencias d'a policia alemana.

## Referencias

## Vinclos externos
*  webelements.com - Darmstadtio
*  IUPAC: Elemento 110 ye nombrato darmstadtio
Cromo

O **cromo**  ye un elemento quimico de numero atomico 24 que se troba en o grupo 6 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye **Cr**. Ye un metal que s'emplega especialment en metalurchia.

## Caracteristicas principals
O cromo ye un metal de transición duro, fráchil, gris y brillant. Ye muit resistent a la corrosión.

O suyo estau d'oxidación mas alto ye o +6, encara que istos compuestos son muit oxidants. Os estaus d'oxidación +4 y +5 no son guaire frecuents, mientres que os estaus mas estables son +2 y +3. Tamién ye posible obtener compuestos en os que o cromo presenta estaus d'oxidación mas baixos, pero son prou raros.
Cornudella (desambigación)

**Cornudella** puet estar:
***[[Cornudella de Montsant]]**, municipio d'a comarca d'o Priorato, provincia de Tarragona.
***[[Cornudella de Valiera]]**, lugar d'o municipio d'Arén de Noguera en a comarca de Ribagorza, provincia de Uesca.
Districto de Lisbona

O **districto de Lisbona** ye o districto numero 1 de Portugal. 
A suya población ye de 2.124.426 habitants (2001) en una superficie de 2.761 km², con una densidat de población de 774 hab/km², y a suya capital ye Lisbona.

## Concellos

## Referencias

## Vinclos externos
Seaborguio

O **seaborguio** ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo **Sg** y de numero atomico 106.

Tamién ye conoixito como *unnilhexio* (Unh). Fue descubierto cuasi a la vegata por dos laboratorios diferents: en chunio de 1974 por un equipo rus liderato por G. N. Flerov en o *Joint Institute for Nuclear Research* en a población de Dubna, y en septiembre d'o mesmo anyo por un equipo estausunidense liderato por Albert Ghiorso en o *Lawrence Radiation Laboratory* d'a Universidat de California.

## Vinclos externos
*  Los Alamos National Laboratory - Seaborguio
*  webelements.com - Seaborguio
*  environmentalchemistry.com - Seaborguio
Districto de Leiria

O **districto de Leiria** ye o districto numero 2 de Portugal. 
A suya población ye de 470.765 habitants (2011) en una superficie de 3,515 km², con una densidat de población de 133930,29 hab/km², y a suya capital ye Leiria.

## Concellos

## Referencias
Ponta Delgada (São Vicente)

**Ponta Delgada** ye una freguesía portuguesa d'o concello de São Vicente, en a Rechión Autonoma de Madeira. Situata en a costa norte d'a isla, muga con l'Oceano Atlantico a o norte, Serra de Água a o sud, Arco de São Jorge a l'este y a freguesía de São Vicente a l'ueste.

## Toponimia
Gaspar Frutuoso, en zaguerías d'o sieglo XVI, describe que a freguesía

## Referencias
São Vicente (freguesía)

**São Vicente** ye una freguesía portuguesa d'o concello de São Vicente, con 43,70&nbsp;km² d'aria, 3.336 habitants (2001) y una densidat de 76,3 hab/km². Se troba a una latitut de 32.8 (32°48') Norte y una lonchitut de 17.05 (17°3') Ueste, estando a una altaria de 271 metros. Tien una carretera que la liga con Calheta y Santana. L'actividat prencipal ye l'agricultura. Tien costa con l'Oceano Atlantico a o norte.
Masiela Lusha

**Masiela Lusha**, naixita de Tirana (Albania) o 23 d'octubre de 1985, ye una actriz, productora cinematografica, poeta y periodista estausunidense, activa en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 2000 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. A suya obra mas conoixita, una d'as prencipals d'a Drinking the Moon, ye *Boopity Boop! Writes Her First Poem*.

D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en cintas como *Time of the Comet]* (2007), *Blood: The Last Vampire* (2008), *Ballad of Broken Angels: Harmony* (2009), *Katie Malone]* (2010), *Of Sielnce*' (2010), *Signed in Blood* (2010), u *Tough Business* (2011).

Sindembargo, gosa estar mas conoixita por os suyos papels en series de televisión, destacando-ie a serie *George Lopez*.

## Vinclos externos

*  Masiela Lusha en IMDb.
The New York Times

***The New York Times*** ye un periodico diario d'Estaus Unius en anglés publicato en a ciudat de Nueva York por Arthur Ochs Sulzberger Jr., distribuito por Estaus Unius y muitos atros países. Fue fundato o 18 de setiembre de 1851 por os periodistas estadounidenses Henry Jarvis Raymond y George Jones en Nueva York.

## Vinclos externos

*  The New York Times.

## Referencias
Freguesía

Una **freguesía** (en portugués *freguesia*, literalment *"feligresía"*) ye o nombre que se da en Portugal a las divisions administrativas mas chicotas. Se tracta de subdivisions d'os municipios (en portugués u *concelhos*). Se podría interpretar como una *parroquia civil*,

A freguesía ye rechita por una chunta de freguesía, un organo executivo que ye trigato por os miembros d'a respectiva asemblea de freguesía, fueras d'o president (o primer candidato d'a lista mas votata ye automaticament nombrato president d'a Chunta de Freguesía). L'asemblea de freguesía ye un organo trigato dreitament por os ciudadans censatos en o territorio d'a freguesía.

En Portugal existen 4.257 *freguesías* agrupatas en 308 *concelhos*, con territorios que pueden blincar d'os 100&nbsp;km2 u abastar unas pocas hectarias y con poblacions que van dende as decenas dica as decenas de mils.

O numero de freguesías por *concelho* ye muit variable, dende as que nomás en tienen una (Alpiarça, Barrancos, Porto Santo, São Brás de Alportel y São João da Madeira) dica un maximo de 89 (en Barcelos).

## Se veiga tamién
* Organización territorial de Portugal
Districto de Santarém

O **districto de Santarém** ye o districto numero 3 de Portugal. 
A suya población ye de 454.456 habitants (2011) en una superficie de 6,747 km², con una densidat de población de 67356,75 hab/km², y a suya capital ye Santarém.

## Concellos

## Referencias
Neophron percnopterus

A **voleta** u **milopa** ( (L., 1758), localment tamién dita **[[aliga]] blanca**, ye un au carnucera falconiforme d'a familia Accipitridae.

Ye una especie propia de latituz tropicals y subtropicals d'o Viello Mundo, anque en buena cosa d'os territorios por a on ye destribuida la suya presencia ye estacional como consecuencia d'os suyos costumbres migradors.

Se troba present en Espanya (incluyindo-ie Aragón), Andorra, Francia, Alemanya, Italia, Croacia, Eslovenia, Bosnia y Herzegovina, Serbia, Montenegro, Macedonya d'o Norte, Bulgaria, Grecia, Chipre, Marruecos, Sahara Occidental, Mauritania, Senegal, Gambia, Guinea, Mali, Costa de Vori, Alcheria, Nícher, Nicheria, Camerún, Chad, Libia, Echipto, Sudán, Sudán d'o Sud, Eritrea, Chibuti, Etiopía, Somalia, Kenya, Uganda, Tanzania, Malawi, Zambia, Angola, Namibia, Sudafrica, Turquía, Cheorchia, Armenia, Azerbaichán, Siria, Liban, Israel, Palestina, Chordania, Irak, Kuwait, Arabia Saudita, Emiratos Arabes Unitos, Omán, Yemen, Irán, Cazaquistán, Uzbekistán, Tachiquistán, Turkmenistán, Afganistán, Pakistán, India, Nepal, Mongolia, Bangladesh y Birmania.

## Subspecies
* *[[Neophron percnopterus percnopterus]]*: s'estendilla por Africa y por o sud d'Europa, plegando dica la India.
* *[[Neophron percnopterus majorensis]]*: se troba nomás que en as islas Canarias.
* *[[Neophron percnopterus ginginianus]]*: se troba en India y Nepal.

## Vinclos externos

## Referencias
Tecnecio

O **tecnecio** (d'o griego, *tekhnetos*, artificial) ye un elemento quimico de numero atomico 43 situato en o grupo 7 d'a tabla periodica d'os elementos. Se simboliza como **Tc**.

Se tracta d'un metal de transición, color gris archent, radioactivo, que nomás s'ha trobato en muit chicotas cantidaz en a naturaleza (en primeras se pensó que no existiba en a naturaleza) y se puet obtener de forma sintetica. A suya principal aplicación ye en Medicina, en tecnicas de diagnostico.

## Caracteristicas prencipals
No tien isotopos estables y por tanto ye muit raro trobar-lo en a naturaleza. Os suyos estaus d'oxidación mas frecuents son +4, +5, +6 y +7.

O tecnecio ye un metal gris archent, que lentament pierde brillo en contacto con l'aire humedo. Baixo condicions oxidants s'obtiene tecnecio (VII) como pertecnectato, TcO4-, estando, igual que o ReO4-, muito menos oxidant que o permanganato, MnO4-. A quimica d'o tecnecio ye parellana a la d'o renio, mientres que a d'istos dos se diferencia prou d'a d'o manganés. O tecnecio se disuelve en augua rechia (mezcla de HNO3 y HCl), acido nitrico (HNO3) y acido sulfurico concentrato (H2SO4), pero no ye soluble en acido clorhidrico (HCl). Iste element inhibe muit bien a corrosión en l'acero, y ye un sobrebuen superconductor a temperaturas por debaixo d'os 11 K.

## Referencias

## Vinclos externos

*  webelements.com - Tecnecio
*  environmentalchemistry.com - Tecnecio
Rutenio

O **rutenio** (d'o latín *< RUTHENIA* "Rusia") ye un elemento quimico de numero atomico 44 situato en o grupo 8 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye **Ru**. Ye un metal de transición, poco abundant, d'o grupo d'o platín. Se troba por un regular en menas de platín y s'emplega como catalizador en bellas aliacions de platín.

## Caracteristicas prencipals

Ye un metal blanco duro y fráchil; presenta cuatre formas cristalinas diferents. Se disuelve en bases funditas, y no ye atacato por acidos a temperatura ambient. A altas temperaturas reacciona con halogens y con hidroxidos. Se puet augmentar a dureza d'o paladio y o platín con chicotas cantidaz de rutenio. Igualment, l'adición de chicotas cantidaz augmenta a resistencia a la corrosión d'o titanio de forma important. S'ha trobato una aliación de rutenio y molibdeno superconductora a 10,6 K.

Os estaus d'oxidación mas comuns son +2, +3 y +4. Bi ha compuestos en os que presenta un estau d'oxidación dende 0 dica +8, y tamién -2. O tetraoxido de rutenio, RuO4 (estau d'oxidación +8), ye muit oxidant, mas que l'analogo d'osmio, y se descomposa violentament a altas temperaturas.

## Referencias
Perén (desambigación)

**Perén** (d'o latín <*PERENNE*, *PERENNIS*) puet estar:
***Perén**, adverbio temporal característico de l'aragonés.
***[[Planta perén|Perén]]**, planta que vive un periodo de 3 u mes anyatas en oposicions a las plantas anyals y bianyals.
*Planta con **[[fuella perén]]** u **[[perennifolia]]**, que no pierde a fuella en tota l'anyata.
***[[Filosofía perén]]**, una teoría que resulta de replegar u cheneralizar ideyas por un regular acceptatas en toz os tiempos.
Osmio

L**'osmio** ye un elemento quimico de numero atomico 76 que se troba en o grupo 8 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye **Os**. Se tracta d'un metal de transición blanco grisenco, fráchil y duro. Se clasifica adintro d'o grupo d'o platín, y s'emplega en bellas aliacions con platín y iridio. Se troba aliau en menas de platín y o suyo tetroxido, OsO4, s'emplega en sintesi organica (como oxidant) y en o proceso de tenyito de teixitos (por a la suya fixación) ta a suya observación a traviés de microscopia electronica, y en altras tecnicas biomedicas. As aliacions d'osmio s'emplegan en contactos electricos, puntas de boligrafos, y atras aplicacions en que ye menester tener una gran dureza y durabilidat.

## Caracteristicas prencipals
En a suya forma metalica ye muit denso, blanco grisenco, fráchil, duro y brillant, mesmo a altas temperaturas, encara que ye dificil de trobar-lo en ista forma. Ye mas fácil d'obtener osmio en polvos, encara que exposato a l'aire gosa formar o tetroxido d'osmio, OsO4, compuesto toxico (perigloso ta os uellos), oxidant enerchico, que fa una fuerte pudor, y volátil. L'osmi tien una densidat parellana a la d'o iridio, estando ista muit alta.

En a crosta terrestre se troba chunto con atros metals d'o grupo d'o platín, por un regular en aliacions con iridio (y atros en menor cantidat). As aliacions d'osmio y iridio en que bi ha mayor cantidat d'osmio se conoixen como *osmiridio*, mientres que as que tienen mas iridio se dicen *iridiosmio*.

O podemos trobar con estau d'oxidación +8, igual que o rutenio, estau que no se troba en o fierro, que ye o elemento prencipal d'iste grupo. Os estaus d'oxidación mas tipicos son o +4 y o +3, pero puet presentar diferents estaus d'oxidación, dende o 0 dica o +8. Son muit resistents a l'ataque por acidos, disolvendo-se millor por fusión alcalina.

## Referencias

## Vinclos externos
Iridio

O **iridio** ye un elemento quimico de numero atomico 77 que se sitúa en o grupo 9 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye **Ir**. Se tracta d'un metal de transición, d'o grupo d'o platín, duro, fráchil, pesato, de color blanca archent. S'emplega en aliacions d'alta resistencia que pueden soportar altas temperaturas. Ye un elemento poco abundant y se troba en a naturaleza en aliacions con platín y osmio. Ye o elemento mas resistent a la corrosión. S'emplega en contactos electricos, aparatos que treballan a altas temperaturas, y como achent endurecedor d'o platín.

## Caracteristicas prencipals
Ye de color blanca, parellán a o platín, pero presenta una lichera coloración roya. Ye dificil treballar iste metal, porque ye muit duro y crebadizo. Ye o metal mas resistent a la corrosión. No ye atacato por os acidos, ni sisquiera por l'augua rechia. Ta disolver-lo s'emplega acido clorhidrico, HCl, concentrato con clorato de sodio, NaClO3 a temperaturas altas. Tien una densidat muit alta, parellana a la de l'osmio.

Os suyos estaus d'oxidación mas comuns son +1, +3 y +4.

## Referencias
Palheiro da Terra

O **Palheiro da Terra** ye una isleta a o nord-ueste d'a Selvagem Grande, en as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira), d'o qualo se troba a una distancia de 850 metros.

## Se veiga tamién
* Palheiro do Mar

## Referencias

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Renio

O **renio** ye un elemento quimico de numero atomico 75 situato en o grupo 7 d'a tabla periodica d'os elementos que tien como simbolo **Re**.

Ye un metal de transición blanco archent, pesato, que se troba rarament en a naturaleza. O renio s'obtiene como subproducto d'o tractamiento de minerals de molibdeno esencialment d'o mineral molibdenita. Ha estato o zaguer elemento que s'ha podito trobar en a naturaleza. S'emplega mas que mas fendo parti en catalizadors.

## Propiedaz prencipals
O renio ye un metal de color blanco archent, brillant, y tien un d'os puntos de fusión mas altos de toz os metals, nomás por dezaga d'o tungsteno. Amás ye un d'os mas densos, nomas superato por o platín, o iridio y l'osmio. Se presenta en un amplo rango d'estatos d'oxidación: -1, +1, +2, +3, +4, +5, +6 y +7, estando os mas comuns u +7, +6, +4, +2 y -1.

Se gosa comercializar en forma de polvo, pero se puet obtener en forma compacta, con una mayor densidat. Cuan se fa calentar y se torna a enfríar, resulta estar dúctil por lo que se puet treballar con él. As aliacions de renio-molibdeno son superconductoras a 10 K.

## Referencias
Isleta Sinho

A **isleta Sinho** ye una isleta situata chunto a la Selvagem Grande, en as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira)

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Isleta de Fora (Selvagens)

:*Ista ye una *'isleta de l'archipelago d'as Selvagens**. Ta a isleta chunto a la isla de Porto Santo se veiga [[Isleta de Fora]]''

A **isleta de Fora*' (tamién dita *Pitão Pequeno*) ye una [[isleta]] situata a l'ueste d'a [[Selvagem Pequena]], en as [[islas Selvagens]], fendo parti integrant d'a [[Madeira|Rechión Autonoma de Madeira]]. Ye una isleta que presenta una cota baixa, rodiata d'altos fundos que le permiten duplicar a suya aria cuan a [[mar]] ye baixa. Tien una aria de nomás 8 [[hectaria]]s, y a suya [[Altaria (magnitut fisica)|altaria]] maxima ye de 18 metros.

A isleta de Fora se localiza a bels 300 kilometros d'a isla de [[isla de Madeira|Madeira]] y a 160 d'as [[Canarias]].

== Fauna y flora ==
Tanto a isleta de Fora como a [[Selvagem Pequena]] poseyen una flora autoctona en o suyo estato natural, ya que en istas islas nunca no s'han introducito plantas u animals, estando verdaderas muestras d'o pasato.

Un feito intresant ye a existencia d'un [[Coleoptera|coleoptero]] [[endemico]] d'a isleta de Fora, o *Deuchalion oceanicus* que vive nomás asociato a una [[Plantae|planta]] huespede, tamién endemica, a *Euphorbia anachoreta''.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Fauna d'a isleta de Fora
*  Informacions sobre a isleta de Fora
Districto de Setúbal

O **districto de Setúbal** ye lo districto numero 4 de Portugal, que tien a suya capital en a ciudat de Setúbal.

A suya población ye de 849.842 habitants (2011) en una superficie de 5.064 km², con una densidat de población de 167,82 hab/km².

## Concellos

## Referencias

## Vinclos externos
San José (California)

**San José** ye una ciudat d'os Estaus Unius situada en o estau de California. Fa parte d'o condau de Santa Clara, d'a on en ye la capital.

A suya población ye de 945.942 habitants (2010) en una superficie de 466,109 km².

## Cheografía
A localidat de San José se troba situada a 26 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Cultura
En a ciudat se i celebra cada anyo dende 1990 lo Festival de Cine y Creatividat Cinequest.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de San José.
Isleta Alto

A **isleta Alto** (en portugués *Ilhéu Alto*) ye una isleta situata en l'archipelago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira). Se troba chunto a la isleta de Fora, a o norte d'ista.

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Isleta Redondo

A **Isleta Redondo** (en portugués *Ilhéu Redondo*) ye una isleta situata en l'archipelago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira). Se troba entre as isletas do Norte y a isleta Comprido.

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Isleta Comprido (Selvagens)

:*Ista ye una *'isleta de l'archipelago d'as Selvagens**. Ta a isleta chunto a la isla de Madeira se veiga [[Isleta Comprido]]''

A **isleta Comprido*' (en [[idioma portugués|portugués]] *Ilhéu Comprido'') ye una isleta situata en l'archipelago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira). Se troba a o norte d'a isleta de Fora.

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Isleta Pequeno

A **isleta Pequeno** (en portugués *Ilhéu Pequeno*) ye una isleta situata en l'archipelago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira). Se troba entre a isleta de Fora y a Selvagem Pequena, amán d'a isleta do Sul.

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Isleta Grande

A **isleta Grande** (en portugués *Ilhéu Grande*) ye una isleta situata en l'archipelago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira). Se troba a o sud d'a Selvagem Pequena.

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Isletas do Norte

As **isletas do Norte** (en portugués *Ilhéus do Norte*) son un grupo de tres isletas que se troban situatas en a parti mas septentrional d'o grupo d'islas meridional de l'archipelago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira).

## Vinclos externos
*  Ilhas Selvagens
Selvagem Pequena

A **Selvagem Pequena** (literalment *"Salvache Chicota"*, tamién conoixita como *Pitão Grande*) ye una isla situata a o sud-este d'a Selvagem Grande, en as islas Selvagens, parti integrant d'a Rechión Autonoma de Madeira, Portugal.

A Selvagem Pequena ye una isla que presenta una cota baixa, rodiata de altos fundos que le permiten duplicar a suya aria cuan baixa a mar. Amás d'as zonas rocosas, a isla tien en l'interior dunas y presenta una placha d'arena blanca. Tien una aria de nomás 20 hectarias.

Bi ha un farol activo y una estación de vichilancia d'a Reserva Natural d'as Islas Selvagens, que sirve como refuchio d'os vichilants que i son dende abril dica noviembre, epoca en que as condicions maritimas lo permiten, ya que d'hibierno ista isla ye cuasi inaccesible. Ye frecuent trobar repuis de perduas de combustible d'embarcacions.

A suya unica tuca ye o Pico do Veado, un tozal rocoso con 49 metros d'altaria en a costa norte d'a isla. A Selvagem Pequena se localiza alto u baixo a 300 kilometros d'a isla de Madeira y a 160 a o norte d'as Canarias.

## Fauna y flora
Tanto a Selvagem Pequena como a isleta de Fora poseyen una flora autoctona en o suyo estato natural, ya que en istas islas nunca no s'han introducito plantas u animals, estando verdaderas muestras d'o pasato. Ista isla poseye nueu endemismos dos once que existen en o subarchipelago Selvagens.

En a Selvagem Pequena nomás existen aus marinas, entre as que destacan a gran colonia de *[[Pelagodroma marina]]* y a nidificación ocasional de *[[Sterna dougallii]]* y de *[[Sterna fuscata]]*.

## Referencias

## Vinclos externos
* Fauna d'a Selvagem Pequena
* Fotos d'a Selvagem Pequena
Francesco Totti

**Francesco Totti**, naixiu de Roma lo 27 de setiembre de 1976 ye un futbolista italiano hue retirau d'a practica esportiva d'alto livel, que estió chugador d'a A.S. Roma dende 1992 dica a suya retirada esportiva. Chugaba en a posición d'o debantero y estió mientres muchas anyadas o capitán d'a Roma.

## Equipos

## Vinclos externos
* Web oficial de Francesco Totti
* Francesco Totti - Lega Serie A
Bohrio

O **bohrio** ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo Bh y numero atomico 107.

## Historia
Fue sintetizato en 1976 por un equipo sovietica dirichito por Y. Oganessian en o instituto de investigación nucleyar de Dubna. Bombardeyando nuclios de Bismuto-204 con nuclios de Cromo-54, obtenioron o isotopo 261Bh con un periodo de semidesintegración estimato de 1-2 ms (a partir de datos posteriors s'obtenió una valor de 10 ms).

## Referencias

## Vinclos externos

*  webelements.com - Bohrio
*  environmentalchemistry.com - Bohrio
*  Los Alamos National Laboratory - Bohrio
Hassio

O **hassio** (d'antis mas *unniloctio*) ye un elemento sintetico d'a tabla periodica de simbolo Hs y numero atomico 108. O suyo isotopo mas estable ye o Hs-269, que tien un periodo de semidesintegración de 9,7 segundos.

## Historia
O hassio fue sintetizato por primera vegata en 1984 por o grupo d'investigación alemán *[[GSI|Gesellschaft für Schwerionenforschung]]* localizato en Darmstadt. O nombre hassio proposato por o grupo se debe a o estado alemán de Hesse en o que se troba o GSI.

Bi habió una controversia sobre o nombre d'os elementos 101 a 109. En primeras a IUPAC adoptó o nombre unniloctio (de simbolo Uno) como un nombre temporal y sistematico ta iste elemento. En 1994 a IUPAC recomendó o nombre hahnio ta o elemento 108, pero en zagueras s'adoptó internacionalment o nombre hassio en 1997.

## Referencias
Khanato Uigur

O **Khanato Uigur** existió entre los anyos 742 y 848. Dimpués de derrotar a los Göktürks orientals en l'anyo 744 y plegó a dominar gran part d'Asia Central, mantenendo buenas relacions diplomaticas con a dinastía Tang de China, y controlando bels tiempo a rota d'a seda, dica que fue destruito por os kirguizes d'o Yenisei. O Khanato Uigur ha tenito muita influencia cultural en os pueblos turquicos y mongols.

En l'anyo 762 o kagan d'os uigurs se topetó con uns sogdians maniqueus y se convirtió a lo maniqueísmo. Ocullió a los maniqueus en a suya capital y poco dimpués s'adaptó l'alfabeto sogdián a la luenga turquica d'os uigurs, amaneixendo l'alfabeto uigur y una literatura uigura.

En a segunda metat d'o sieglo VIII os uigurs aduyoron a los Tang a esclafar a revuelta d'An Lushan, intervenindo unas cuantas vegatas (en una d'ellas saqueyoron a capital Luoyang). Cuan a la fin a revuelta remató en l'anyo 763, os uigurs heban de disputar-sen con os tibetans o control d'a rota d'a seda.

En a decada de l'anyo 840 una sublevación demandó l'aduya d'os kirguizes de l'alto Yenisei, relacionatos con os actuals khakasos de l'alto Yenisei y os actuals kirguizes d'atras zonas. A invasión kirguiza y os ataques d'os tibetans remató con a existencia d'o Khanato Uigur y muitos uigurs emigroron ta os oasis a lo sud d'o Tien Shan, on formoron o reino uigur de Khotcho, absorbioron a los restos d'o pueblo tocario-agnokuchén, y podioron seguir existindo como pueblo prospero en a rechión de Turfán encara cuan estioron en a subchección de l'Imperio Mongol. L'actual pueblo uigur de Xinjiang prenió este etnonimo dica principios d'o sieglo XX en o contexto d'a difusión d'ideyas nacionalistas entre os pueblos turquicos d'o Turquestén Oriental. Os uigurs amariellos de Gansu son os continadors mes dreitos d'os uigurs historicos.

## Bibliografía
* Jean Sellier. *Atlas de los pueblos del Asia Meridional y Oriental*. Acento Editorial.
* Jean Sellier y André Sellier. *Atlas de los pueblos de Oriente. Acento Editorial*.
Selvagem Grande

A **Selvagem Grande** ye a mayor isla d'as islas Selvagens, parti integrant d'a Rechión Autonoma de Madeira. Tien un aria d'alto u baixo 5&nbsp;km². A isla perteneixe a o Grupo Nord-este, que incluye amás tres isletas: Sinho, Palheiro do Mar y Palheiro da Terra.

As suyas costas son escarpatas, con bellas espelungas. O suyo punto mas alto ye o Pico da Atalaia, con cuasi 163 metros d'altaria. En iste pico, en días de buena visibilidat, se pueden veyer, a o sud, os 3.718 metros d'o Pico de Teide, en a isla de Tenerife, en as Canarias.

D'as islas Selvagens, a Selvagem Grande y a unica isla que ye habitata tot l'anyo. Cada tres semanas, un barco d'a armada fa una rota a ista isla ta levar provisions a l'equipo de vichilants d'o Parque Natural de Madeira que i viven. Istos profesionals, amás d'o treballo de vichilancia, fan tamién un treballo cientifico monitorizando cuantos parametros ambientals, en tierra y en a mar (fauna y flora). En ista isla bi ha un faro y dos cisternas ta almagacenar augua.

A isla se troba a bels 280 kilometros d'a isla de Madeira y a 175 kilometros alto u baixo d'as Canarias.

## Historia

A Selvagem Grande yera destín de cazatas regulars dica a creyación d'o Parque Natural de Madeira, y o establimiento d'un puesto de vichilancia permanent. En 1976, se i facioron cuantas cazatas, que cuasi estricalloron a población de *[[Calonectris diomedea]]* existent, estando muertos tanto eixemplars chóvens como adultos, indiscriminadament. Dende alavez a población ha ito creixendo a moniquet.

Existen vestichios de población, como terrazas de cautivo, una cisterna, canals ta augua (levadas) y mesmo dica un furno. A introducción d'os conellos y, acidentalment, d'os ratons, han suposato una alteración d'a flora autoctona. En 2002 s'encetó un prochecto ta mirar d'erradicar todas as especies introducitas.

## Fauna y flora

Entre a fauna d'a Selvagem Grande cal destacar as siguients especies: *[[Bulweria bulwerii]], [[Puffinus assimilis]], [[Oceanodroma castro]], [[Sterna dougallii]], [[Anthus berthelotti canariensis]], [[Pelagodroma marina]]* y *[[Calonectris diomedea]]*. Istos dos zaguers estioron obchecto de caza ilegal. Amás tamién bi ha una especie endemica de checo, o *[[Tarentola boettgeri bischoffi]]*.

Respective a la flora a especie que mas destaca ye a *[[Roccella tinctoria]]*.

## Referencias

## Vinclos externos
* Fauna da Selvagem Grande
* Fotos da Selvagem Grande
* Informações sobre as ilhas Selvagens
Meitnerio

O **meitnerio** ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo **Mt** y o suyo numero atomico ye 109. O meitnerio fue sintetizato por primera vegata o 29 d'agosto de 1982 por Peter Armbruster y Gottfried Münzenberg en o *[[Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH]]* (GSI, *Instituto ta a Investigación d'os Ions Pesatos*) en Darmstadt. Lo facioron bombardeyando nuclios de bismuto-209 con nuclios aceleratos de fierro-58. A creyación d'iste elemento contrimostra que as tecnicas de fusión nucleyar pueden estar usatas ta creyar nuevos nuclios pesatos.

## Referencias

## Vinclos externos
*  webelements.com - Meitnerio
*  environmentalchemistry.com - Meitnerio
Bases Sobiranas d'o Reino Uniu

As **Bases Sobiranas d'o Reino Uniu** son bases militars situatas en un territorio que ye sobiranía d'o Reino Uniu,.

As dos Bases Sobiranas que existen actualment se troban situatas en a isla de Chipre que d'antis mas fue gubernata por o Reino Uniu.

## Referencias
Colectividat d'ultramar

Una **colectividat d'ultramar** (en francés *collectivité d'outre-mer* u **COM**) ye una división administrativa francesa definita en a zaguera reforma constitucional de 2003. Incluye os territorios que se richen por l'articlo 74 d'a Constitución francesa, que son os antigos territorios d'ultramar y atras colectividatz con estatus particulars.

Actualment bi ha cinco colectividatz d'ultramar:

*  A Polinesia Francesa negoció, o 27 de febrero de 2004, un estatus especial baixo a denominación de país d'ultramar. Tien bella autonomía, con un president y representación diplomatica en l'ambito d'o Pacifico.
*  Saint-Barthélemy ye una isla d'o Caribe que en 2003, chunto con Saint-Martin, decidió en referendum deseparar-se d'a rechión d'ultramar de Guadalupe, d'a que feban parti. Asinas se convertioron en colectividatz d'ultramar o 22 de febrero de 2007.
*  Saint-Martin ye una isla d'o Caribe que en 2003, chunto con Saint-Barthélemy, decidió en referendum deseparar-se d'a rechión d'ultramar de Guadalupe, d'a que feban parti. Asinas se convertioron en colectividatz d'ultramar o 22 de febrero de 2007.
*  Saint-Pierre y Miquelon, en l'oceano Atlantico, debant d'a costa canadiense de Terranova, yera d'antis mas un departamento d'ultramar y pasó, en 1985, a *colectividat territorial*. Tien un estatus parellán a os departamentos con un consello cheneral. Con a reforma constitucional no va habió de fer garra cambio.
*  Wallis y Futuna, en l'oceano Pacifico, tien un estatus especifico. Antigo territorio d'ultramar, dende 1961, con a reforma constitucional pasó a colectividat d'ultramar. Ye l'unico territorio francés habitato que no ye subdividito en comunas u municipios. Amás, ye constituito por tres monarquías tradicionals.

Mayotte, una isla de l'oceano Indico, deseparata d'as Comoras en 1976 yera tamién d'antis mas una colectividat d'ultramar, pero dende 2011 ye un departamento d'ultramar.

## Se veiga tamién
* Departamento d'ultramar.
Rechión d'ultramar

**Rechión d'ultramar** (en francés *Région d'outre-mer*) ye a denominación actual ta os departamentos d'ultramar que tienen as mesmas competencias que as rechions d'a Francia metropolitana. Como parti integrant d'a Republica Francesa, tienen representación en l'Asamblea Nacional, o Senau y o Consello Economico y Social, pueden trigar a un miembro ta o Consello Europeu (MEP) y fan servir l'euro como moneda.

Encara que istos territorios han teniu as debanditas competencias politicas dende 1982, cuan a politica de descentralización de Francia dictó que heban de trigar consellos rechionals igual que a resta de rechions, a designación como *rechions d'ultramar* data nomás d'o cambio constitucional de 2003.

As siguients rechions tienen estatus de rechión d'ultramar:
* **[[Guayana Francesa]]** en America d'o Sud
* **[[Guadalupe (Francia)|Guadalupe]]** en o Caribe (America)
* **[[Martinica]]** en o Caribe (America)
* **[[Mayotte]]** en l'Oceano Indico (Africa)
* **[[Reunión]]** en l'Oceano Indico (Africa)

Saint-Pierre y Miquelon yera d'antis mas un departamento d'ultramar, encara que cambio o suyo estatus a colectividat territorial en 1985, antis d'a creyación d'as rechions.

## Se veiga tamién
* Colectividat d'ultramar
* Departamento d'ultramar

## Vinclos externos
*  Ministerio d'ultramar
*  Información sobre o pasau y o present d'os departamentos y rechions d'ultramar
Rechions Autonomas de Portugal

Una **Rechión Autonoma** (en portugués *Região Autónoma*) ye una parti d'o territorio portugués que, por as suyas caracteristicas especificas, fue dotata d'un estatuto politico-administrativo y de organos de gubierno propios. Son organos d'o gubierno propio de cada rechión l'asamblea lechislativa y o gubierno rechional. L'asamblea lechislativa ye esleyida por sufrachio universal dreito y secreto, por o metodo d'a representación proporcional, con o numero de mandatos de cada cargo determinato por a lei d'Hondt. 
 
As Rechions Autonomas portuguesas son constituitas por os archipelagos d'as Azores y de Madeira, que chuntas representan o 3,6% d'a superficie d'o territorio portugués, ye decir 3.134&nbsp;km² d'os 92.145&nbsp;km² de tot o estato, y un 4,6% d'a población portuguesa, lo que ye 492.773 d'os 10.637.713 habitants que forman Portugal en o suyo conchunto.

## Administración
A soberania d'a Republica ye representata en as Rechions Autonomas por un Representant d'a Republica, que lo nombra dreitament por o President d'a Republica. Iste cargo fue creyato en a seisena revisión d'a Constitución d'a Republica, que extinguió o cargo de ministro d'a Republica, substituyindo-lo por ista nueva fegura.

O president d'o gubierno rechional ye nombrato por o Representant d'a Republica, d'alcuerdo a os resultatos electorals ta l'Asamblea Lechislativa. O cargo de President de Gubierno Rechional de Madeira ye actualment en mans d'o social democrata Alberto João Jardim, mientres que en as Azores ye president o socialista Carlos César.

## As Rechions Autonomas portuguesas
* Rechión Autonoma d'as Azores
* Rechión Autonoma de Madeira

## Se veiga tamién
* Portugal
* Portugal Continental
* Subdivisions de Portugal
* Zona Economica Exclusiva de Portugal
Escandio

O **escandio** ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo **Sc** y numero atomico 21. Ye un metal de transición que se troba en minerals d'Escandinavia y que se clasifica a sobén entre os lantanidos por as suyas similituz con éls.

## Caracteristicas prencipals
Ye un metal blando, muit lichero, resistent l'ataque de l'acido nitrico y fluorhidrico, de color archent, en exposar-lo a l'aire pierde o brillo adoptando una color licherament rosata. O suyo estato d'oxidación mas común ye +3 y as suyas sals son incoloras. As suyas propiedaz son mas parellanas a las d'o itrio y a os lantanidos que a las d'o titanio por lo que gosa incluyir-se a sobén entre as tierras raras.

## Referencias