open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hāngi

***Hāngi*** ye un metodo tradicional maorí de Nueva Zelanda de cocinar alimentos fendo servir piedras calients enterradas en un forno de pozo, que contina emplegando-se en ocasions especials.

Ta parar un *hāngi* cal cavar un pozo en a tierra, fer calentar rocas volcanicas en él con aduya d'un buen fuego, meter cestas de birolla sobre as piedras, y cubrir tot con tierra mientres cuantas horas antes d'ubrir u devantar o *hāngi*.

Bi ha muitas variants y detalles que pueden cambiar-se. Os expertos en *hāngi* han desarrollau y amillorau metodos que a sobén, igual que as propias piedras, se pasan d'una cheneración enta atra. Atro nombre emplegau a vegadas ye **umu**, por eixemplo en o *umu tī*, emplegau en a Isla d'o Sud ta cocinar *[[Cordyline australis|tī kāuka]]*.

## Evolución d'os metodos ''hāngi''
Antis d'a colonización y introducción d'o metal, a comida se meteba en palos limpios, crostas, fuellas grans y atros vechetals ta minimizar o contacto dreito con as rocas calients y mirar d'evitar en o posible que se cremasen. Tamién s'emplegaban recipients tallaus y rocas planas con ista finalidat. Se feban servir fuellas, brancas y vechetación ta cubrir a comida y evitar que s'escachase con o peso d'a tierra dencima.

Actualment existen muitos metodos *hāngi* en uso. Os cestos d'alambre se emplegoron amplament en primerías d'o sieglo XIX, reemplazando a las fuellas y crostas con sacos y telas.

Ya en o sieglo XXI, se fan servir a vegadas maquinas *hāngi* d'acero inoxidable a gas ta replicar o estilo de cocción sin que s'ameniste de pretar fuego a fusta, cavar un pozo y emplegar rocas.

## Se veiga tamién
* *[[Kalua]]*.
* Curanto.
* Pachamanca.
* *[[Clam bake]]*.

## Vinclos externos
*  Parando y cocinando con un ''hāngi''
Ca Mau

**Ca Mau** ye una ciudat y municipio situato en província de Cà Mau de Vietnam. Ye a 2.050&nbsp;km de distancia a o sud d'a capital d'o país Hanoi, y a 360&nbsp;km a o norte d'a Ciudat Ho Chi Minh.

L'Aeropuerto de Ca Mau ye a mán d'a ciudat a nomás 2&nbsp;km a o norte d'a ciudat.

Nguyen Tan Dung que dende 2006 dica o 2016 estió primer ministro de Vietnam, ye naixito d'ista ciudat.

## Vinclos externos
Rahotu

O **Rahotu** (en maorí *Rahotu*, en anglés *Mitre Peak*) ye una iconica montanya d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda, situada a cantos de Milford Sound. Ye un d'os picos mas fotografiaus d'o país.

## Etimolochía
A forma distinctiva d'o pico situau en o sud de Nueva Zelanda da a la montanya o suyo nombre, en estar pareixida a la mitra (en anglés *mitre*) que portan os bispes cristianos. Fue nombrada por o capitán John Lort Stokes d'o HMS ''Acheron''. O nombre maorí ta o pico ye Rahotu.

## Cheografía
Parti d'a razón por a que ista montanya ye a suya situación. Amán d'o canto de Milford Sound, en o Parque Nacional de Fiordland a o sud-ueste d'a Isla d'o Sud, ye una anvista imponent. A montanya se debanta dica os 1.690 metros por dencima d'as auguas d'o fiordo. O pico fa en realidat parti d'un grupo de cinco picos muit amanaus, encara que dende os puntos d'anvista mas accesibles se veyen como uno solo. Milford Sound ye aintro d'o Te Wahipounamu, un puesto declarau como Patrimonio d'a Humanidat por a UNESCO.

La sola carretera que da acceso a Milford Sound ye vía a estata 94, estando una d'as mas polidas carreteras de Nueva Zelanda.

## Escalada
O Rahotu ye dificil d'escalar y no muita chent lo fa. O primer intento de puyada se fació en 1883, encara que fue abortau debiu a o mal orache. A siguient vegada estió o 13 de marzo de 1911 cuan J R Dennistoun miró de puyar dende Peel Forest. A chent no creyió a Dennistoun, qui dició que heba construyiu un *[[cairn]]* en o pico a on heba penchau o suyo mocador. Istos feitos estioron confirmaus por a siguient expedición con exito en l'anyo 1914. Bi ha seis rotas ta puyar a o Rahotu y a mayoría de escaladors prencipian plegando dica Sinbad Bay con barco.

## Referencias

## Vinclos externos
Mar de Tasmania

A **mar de Tasmania** (en anglés *Tasman sea*, en maorí *Te Tai-o-Rehua*) ye una mar situada entre Australia y Nueva Zelanda, d'uns 2.000 kilometros de largaria. Representa a parti sud-occidental de l'oceano Pacifico.

Fue baptizau asinas en honor d'o explorador holandés Abel Tasman, o primer europeu que descubrió Nueva Zelanda y Tasmania en o sieglo XVII. Dimpués, en os anyos 1770, o navegant anglés James Cook exploró a mar de Tasmania con mas detalle mientres o suyo primer viache.

Seguntes a Organización Hidrografica Internacional, as auguas d'a mar de Tasmania son as que banyan os estaus australianos de Nueva Galas d'o Sud, Victoria y Tasmania. O estau de Queensland, mas enta o norte, ya ye banyau por a mar de Coral, y a muga territorial entre iste estau y Nueva Galas d'o Sud se considera que ye a muga entre as dos mars.

En a mar de Tasmania bi ha cuantos grupos d'islas, prou desapartadas d'as costas australianas y neozelandesas. Entre istas, destacan as siguients, todas as cuals son posesions d'Australia:

* a isla de Lord Howe y as islas adchacents; 
* Piramide de Ball; 
* a isla Norfolk, en l'extremo norte d'a mar de Tasmania, en a muga con a mar de Coral.

## Vinclos externos
Auckland Domain

L**'Auckland Domain** ye o parque mas viello  d'Auckland y con as suyas 75 hectarias de superficie un d'os mas grans d'a ciudat. Situau en o centrico barrio de Grafton, o parque contiene o crater y parti d'as faldas d'o volcán Pukekawa.

En o parque se troba una d'as prencipals atraccions d'Auckland, o Museu Memorial d'a Guerra d'Auckland, que ye situau chustament en o canto d'o crater d'o volcán. Bi ha cuantos campos d'esportes aintro d'o crater, arredol d'o sud d'o cono volcanico, mientres que en o borde oposau a o museu se troba un pabillón de cricket y o Hespital d'Auckland. O "Chardín d'hibierno", con os suyos dos polidos edificios de cristal, ye situau en a parti norte d'o cono central formau por a escoria volcanica.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina d'o Concello con información sobre o parque
Glaciar Franz Josef

O **glaciar Franz Josef** (en anglés *Franz Josef Glacier*, en maorí *Kā Roimata o Hine Hukatere*) ye un glaciar de 12&nbsp;km de largaria situada en o Parque Nacional de Westland Tai Poutini en a costa ueste d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. Chunto con o glaciar Fox situau a 20&nbsp;km a o sud, y un tercer glaciar, baixa dende os Alpes d'o Sud dica una altaria de menos de 300 m sobre o livel d'a mar.

A redolada d'os dos glaciars fa parti de Te Wahipounamu, un puesto declarau Patrimonio d'a Humanidat. O río que sale dende a parti terminal d'a cheleta Franz Josef se conoixe como río Waiho.

## Etimolochía
A primera descripción d'un d'os glaciars d'a costa este por europeus (se creye que d'o glaciar Franz Josef) fue feita en o cuaderno de bitacora d'o  barco Mary Louisa en 1859. O glaciar fue dimpués nombrau en honor de l'emperador Francisco Chusé I d'Austria por o explorador alemán Julius von Haast en 1865. O nombre maorí ye *Kā Roimata o Hine Hukatere* (literalment "As glarimas de Hine Hukatere") y deriva d'una leyenda local: a Hine Hukatere le cuacaba puyar a las montanyas y convenció a lo suyo amant, Wawe, ta puyar-ie con ella. Wawe yera un escalador con menos experiencia que Hine Hukatere encara que le fació goyo acompanayr-la dica que un lurte enterrecó a Wawe y lo mató. Hine Hukatere yera muit trista y prencipió a plorar, baixando muitas d'as suyas glarimas entre as montanyas y chelando-se ta formar o glaciar. Dimpués d'os alcuerdos con os Ngai Tahu en 1998, o nombre oficial d'o glaciar paso a prener a denominación bilingüe de *Franz Josef Glacier / Kā Roimata o Hine Hukatere*.

## Referencias
Frecuentativo

Lo **frequentativo** ye un aspecto lexical u *[[aktionsart]]* de los verbos. Ye un fenomeno de derivación a partir d'un verbo simple en que lo nuevo verbo prendrá lo sentiu de lo verbo simple chunto con una noción de frecuencia y de repetición.

## Frecuentativo en latín
Lo fenomeno ye particularment explicito en latín:

Lo emplego d'un frecuentativo en cuenta d'un verbo simple sirve pa dar un cierto matiz a lo sentiu de lo verbo, a sobén dificil d'amostrar-lo en las traduccions.

A vegadas se troba un doble frecuentativo, que prende la mes gran part de las vegadas un sentiu peyorativo:

Los verbos frecuentativos formaus sobre participios estioron importants en latín vulgar, y en bel caso substituyoron de tot u en part a los verbos orichinals: 
**AUDERE* > **AUSARE* > gosar.
**ADJUVARE* > **ADJUTATE* > aduyar.
**FIGERE* > **FIGICARE* > ficar.
**UTI* > **USARE* > usar.
**ACUERE* > **ACUTIARE*.

## Frecuentativo en aragonés

Muitos de los verbos frecuentativos en aragonés presentan la terminación en *[[Verbos remataus en -iar (frecuentativos)|-iar]]* u en *-eyar*. En aragonés tamién bi ha verbos frecuentativos remataus en -car u -gar y en *[[verbos remataus en -tar|-tar]]* y *[[verbos remataus en -lar|-lar]]*.

## Frecuentativo en francés

La derivación de los frecuentativos s'observa tamién en francés, encara que ye menos corrient, y s'acompanya a sobén d'un sentiu diminutivo:

## Referencias

## Bibliografía
* Rafael Lapesa: *[[Historia de la lengua española]]*. Editorial Gredos, 2001. 
* José Antonio Saura Rami: *[[Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas]]*, Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico (2003).
* KUHN, Alwin, *[[Der hocharagonesische Dialekt|El Dialecto Altoaragonés]]* (traducción de l'orichinal de 1935); Xordica Editorial. Zaragoza, 2008, pp 238–242.ISBN 978-84-96457-41-6

## Se veiga tamién
* Aspecto iterativo.
* Sufixos verbals en francés.
Glaciar Fox

O **glaciar Fox** (en anglés *Fox Glacier*, en maorí *Te Moeka o Tuawe*) ye una glaciar de 13&nbsp;km de largaria situada en o Parque Nacional de Westland Tai Poutini en a costa ueste d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. Fue nombrau en 1872 dimpués d'una vesita d'o primer ministro de Nueva Zelanda Sir William Fox. Dende os alcuerdos sinyaus con os Ngai Tahu en l'anyo 1998, o nombre oficial d'o glaciar ye bilingüe, decindo-se *Fox Glacier / Te Moeka o Tuawe*.

## Cheografía
Alimentada por cuatre glaciars alpinas, o glaciar Fox baixa 2.600 m en o suyo viache de 13&nbsp;km de largaria dende os Alpes d'o Sud dica a costa, estando un d'os pocas glaciars que rematan en una selva pluvial a nomás 300 m sobre o livel d'a mar. Encara que en retacule mientres os zaguers 100 anyos, avanzó entre 1985 y 2009. En 2006 l'abance meyano yera d'alto u baixo un metro por semana. En chinero de 2009, a cara terminal d'o glaciar encara continaba avanzando y teneba parez verticals u abances que s'espaldaban de contino.
Dende alavez ha teniu un important retacule, estando asinas actualment en a parti mas baixa d'o glaciar a linia de vechetación que en 2009 se trobaba muit mas alto.

D'o glaciar naixe o río Fox. Mientres a zaguera edat de chelo, o suyo chelo plegaba dica l'actual linia de costa y o glaciar deixo muitas morrenas mientres avanzaba a retaculas. O laco Matheson se formó como un *[[Kettle (cheolochía)|kettle]]* en una d'istas morrenas.

## Referencias
Otago

**Otago** (en maorí *Ōtākou*) ye una rechion de Nueva Zelanda, situada en o sud d'a Isla d'o Sud.

Cubre un aria d'alto u baixo 32.000&nbsp;km²,, lo que la fa a tercera rechión mas gran d'o país. A suya población ye de 219.200 habitants.

O nombre "Otago" ye una antiga parola d'o dialecto meridional maorí (a equivalent en a Isla d'o Norte estaría "Otakou"), introducida en o sud por os europeus en os anyos 1840. O significau exacto d'o termín ye en discusión, con diferents traduccions como "lugar isolau" u "puesto de tierra roya", fendo referencia iste zaguero a la color royenca de l'archila d'as tierras situadas en a redolada de  Dunedin. "Otago" ye tamién l'antigo nombre de l'asentamiento europeu d'Otago Harbour, establiu por os chirmans Weller en 1831 y que se trobaba amán d'o moderno puerto d'Otakou.

As prencipals localidaz d'a rechión Dunedin (a capital y ciudat prencipal), Oamaru (feito famoso por Janet Frame), Balclutha, Alexandra, y os importants centros turisticos de Queenstown y Wanaka. Kaitangata en o Sud d'Otago tien importants menas de carbón. Os ríos Waitaki y Clutha proporcionan gran parti d'a enerchía hidroelectrica d'o país. Bellas partis de l'aria que incluyiba a orichinal provincia d'Otago son administradas en l'actualidat por o Consello Rechional de Canterbury u o Consello Rechional de Southland.

A rechión vinicola d'Otago Central produce vins, ganadors de bels premios, feitos con ugas de variedaz como *[[pinot noir]]*, *[[chardonnay]]*, *[[sauvignon blanc]]*, *[[merlot]]* u *[[riesling]]*.

## Referencias

## Vinclos externos
Milford Sound

**Milford Sound** (en maorí *Piopiotahi*) ye un fiordo situau a o sud-ueste d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda, incluyiu en o Parque Nacional de Fiordland, a Reserva marina de Fiordland y en Te Wahipounamu, puesto declarau Patrimonio d'a Humanidat. Ha estau trigau como o millor destín de viache en una enqüesta internacional (a *2008 Travelers' Choice Destinations Awards* feita por TripAdvisor) y reconoixiu como o destín turistico mas famoso de Nueva Zelanda. Rudyard Kipling lo nombró anteriorment como a ueitena marabiella d'o mundo.

## Etimolochía
O nombre de Milford Sound proviene de Milford Haven en Galas, mientres que o río Cleddau que desemboca en o fiordo tamién recibe o nombre d'o río galés homologo. O nombre maorí ta o fiordo ye *Piopiotahi* por o piopio d'a Isla d'o Sud, un muixón extinto. *Piopiotahi* significa "un solo piopio", en referencia una leyenda que afirma que un piopio voló en iste puesto en sinyal de luto por a muerte d'o heroi Māui, qui murió mirando d'aconseguir a inmortalidat ta a humanidat.

## Referencias

## Vinclos externos
Doubtful Sound

**Doubtful Sound** ye un fiordo situau en o Parque Nacional de Fiordland en a parti sud-ueste d'a Isla d'o Sud en Nueva Zelanda. Se troba en a mesma rechión que Milford Sound, un fiordo mas chicot, encara que mas conoixiu. No ye posible plegar dica Doubtful Sound por carretera como lo ye con Milford Sound.

O capitán James Cook le dió o nombre de "*Doubtful Harbour*" (literalment *"Puerto d'a duda"*) mientres a suya vesita en 1770, ya que dandaliaba y a la fin no dentró en o fiordo ya que no yera seguro si yera navegable. Dimpués fue denominau Doubtful Sound por balleners y cazataires de focas.

Una expedición cientifica espanyola a o mando d'Alejandro Malaspina vesitó Doubtful Sound en febrero de 1793, mirando d'experimentar a medición d'a gravedat con un pendulo, una parti d'os esfuerzos ta estableixer un nuevo sistema metrico. 
Os oficials d'a expedición, que incluyiba a Felipe Bauzá, facioron os primers mapas cartograficos d'as partis inferiors d'o fiordo, nombrando as caracteristicas d'o mesmo. Actualment istos forman un grupo unico d'os pocos toponimos en castellano en a cheografía de Nueva Zelanda: *Febrero Point*, *Bauza Island*, *Pendulo Reach* y *Malaspina Reach*.

## Referencias
Rechión de Southland

**Southland** (en maorí *Murihiku*) ye a rechion situada mas a o sud de Nueva Zelanda. Consiste en a parti sudoccidental d'a Isla d'o Sud y en a Isla Stewart. Incluye os districtos de Southland, Gore y a ciudat d'Invercargill. A rechión cubre mas de 3,1 millons d'hectarias y tien mas de 3.400 km de costas.

## Parques nacionals
Bi ha dos parques nacionals en a rechión: o Parque Nacional de Fiordland y o Parque Nacional de Rakiura. Southland tamién incluye a isla Stewart, que ye cubierta en un 85% d'a suya superficie por o Parque Nacional de Rakiura. Os dos parques son administraus por o Departamento de Conservación.

## Vinclos externos
Sky Tower

**Sky Tower**, **SkyTower**, **Skytower** u **Sky Towers** puet fer referencia a:

## Edificios

### En [[Asia]]
* Higashiyama Sky Tower, Nagoya, Chapón.
* Marina Sky Towers en Dubai, EAU.
* Sky Tower (Abu Dhabi) en Abu Dhabi, EAU.
* Sky Tower 1 en Dubai, EAU.
* Sky Tower 41 en Kaminoyama, Chapón.
* Tiger Sky Tower (d'antis mas Carlsberg Sky Tower) en Singapur.
* Tuntex Sky Tower en Kaohsiung, Taiwan.
* Tokyo Skytree, Sumida, Tokio, Chapón.

### En [[Europa]]
* A Seu d'o Banco Central Europeu en Frankfurt, Alemanya.
* Sky Tower (Chișinău) en Moldavia.
* Sky Tower (Wrocław) en Wrocław, Polonia.
* Sky Towers (Cluj Napoca) en Rumanía.
* Sky Towers (Kiev) en Ucraína.
* Sky Tower, parti d'o complexo Floreasca City Center en Bucarest, Rumanía.

### En [[Norteamerica]]
* SeaWorld SkyTower, Orlando, Florida, EEUU.

### En [[Ocianía]]
* Brisbane Skytower en Brisbane, Australia.
* Sky Tower (Auckland) en Auckland, Nueva Zelanda.

## Atros
* Carolina Skytower, atracción d'o parque Carowinds, en a muga entre Carolina d'o Norte y Carolina d'o Sud, EEUU.
* Skytower Communications Group, una empresa de comunicacions estausunidense.
* Skytower, Inc., empresa d'AeroVironment.
Adverbios interrogativos en francés

Los **adverbios interrogativos en francés** son adverbios de cuantidat, de manera, de puesto, de causa y de tiempo que se fan servir en frases u oracions interrogativas directas u indirectas. Pierden a suya calidat de parolas lexicals pa convertir-se en verdaderas parolas-auxiliars.
**Combien*?: cuánto?
**Comment*?: cómo?
**Où*?: aón? / ón? / án? / dó?
**Pourquoi*?: por qué?
**Quand*?: cuán? / cuándo?

Tamién se considera adverbios interrogativos las formas:
**À quel moment*.
**Combien de*.
**Combién de fois*.
**Pour quoi faire*.

Bel autor considera adverbio interrogativo la estructura *est-ce que*.

## Combien
Se fa servir pa preguntar sobre la cantidat. Corresponde a l'aragonés *cuánto*.

## Comment
Se fa servir pa preguntar sobre la manera. Corresponde a l'aragonés *cómo*.
:**''Comment** est-il allé à Paris ? / J'aimerais savoir **comment** il est allé à Paris.*  Il est allé à pied

== Où ==
Se fa servir pa preguntar por lo puesto. Corresponde a l'aragonés *a on*.

== Pourquoi ==
Se fa servir pa preguntar por la causa. Corresponde a l'aragonés *por qué*.

== Quand ==
Se fa servir pa preguntar por lo puesto. Corresponde a l'aragonés *cuan*.

== Referencias ==


== Bibliografía ==
* [[Heinrich Lausberg]]: *Lingüistica romanica. Tomo II morfología*. [[Editorial Gredos]], 1988.
* [[Carlo Tagliavini]]: *Origenes de las lenguas neolatinas* Fondo de Cultura Economica.
* [[Jesús Cantera]] y [[Eugenio de Vicente]]: *Gramática francesa*. [[Editorial Cátedra, S.A.]], 1999.
* *Gramática francesa*. [[Larousse Editorial, S.A]], 2014.
* [[María Pilar Benítez]]: *L'Ansotano. Estudio del habla del Valle de Ansó*. [[Gubierno d'Aragón]], 2001.
* [[Miguel Ánchel Barcos|BARCOS, Miguel Ánchel]], *El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago*; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007.<small>ISBN 978-84-8094-058-0</small>
* [[Chabier Lozano Sierra]], [[Ánchel Loís Saludas]]: *Aspectos morfosintácticos del belsetán*, 2005, Gara d'Edizions.
* [[Chabier Tomás Arias]]: *El aragonés del Biello Sobrarbe*. Instituto de Estudios Altoaragoneses ([[1999]]).
* [[Fernando Blas Gabarda|BLAS GABARDA, Fernando]] y [[Fernando Romanos Hernando|ROMANOS HERNANDO, Fernando]], *Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano*; Gara d'Edizions. Zaragoza, [[2008]]. <small>ISBN978-84-8094-061-0</small>
* [[José Antonio Saura Rami]]: *Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas*, Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico (2003).
* [[Ángel Ballarín Cornel|Ballarín Cornel, A]]: *Diccionario del Benasqués*, Institución Fernando el Católico, Zaragoza, 2ª ed (1978).
* [[Maïa Grégoire]], [[Odile Thiévenaz]]: *Grammaire progressive du français*. [[Clé International]], 2002. pp 12–16, pp 52–54.
* [[Pierre Bec]]: *La langue occitane. Presses universitaires de France*, 1973. Colection Que sais-je?
* [[Ludivine Glaud]], [[Yves Loiseau]], [[Elise Merlet]]: *Grammaire essentielle du françáis. B1*. [[Les Éditions Didier]], 2015.
* [[Élodie Heu]]: *Le nouvel édito. Niveau B1''. Les Éditions Didier, 2012.
Adverbios exclamativos en francés

Los **adverbios exclamativos en francés** son adverbios de cantidat u de manera que se fan servir en frases u oracions exclamativas. Pierden a suya calidat de parolas lexicals pa convertir-se en verdaderas parolas-auxiliars.
**Que...!*: 
**Combien...!*?: cuánto
**Comme...!*?: qué
**Quoi...!*:

Tamién se considera adverbios exclamativos la forma:
**Que de...!*.

## Que
Se troba tamién en las luengas iberorromanicas. Manimenos bi ha una diferencia en lo suyo emplego: en francés no se puede omitir lo verbo *être*, feito que se produce en aragonés.

## Que de
Equivale semanticament en las luengas iberorromanicas a *cuánto*, *cuántos*, *cuánta*, *cuántas* pero fendo una exclamación sobre la cantidat que s'evalua.
****Que de''' trous!''.
*****Cuántos*' [[forato|forat]]z!*.

## Combien
Equivale semanticament en las luengas iberorromanicas a *cuánto*, *cuántos*, *cuánta*, *cuántas* pero pa marcar una intensidat d'un proceso.

## Comme
Equivale semanticament en las luengas iberorromanicas a *que*.

## Quoi
S'emplega solo y ye invariable. Equivale a *¡Qué!*.

## Referencias

## Bibliografía
* Heinrich Lausberg: *Lingüistica romanica. Tomo II morfología*. Editorial Gredos, 1988.
* Carlo Tagliavini: *Origenes de las lenguas neolatinas* Fondo de Cultura Economica.
* Jesús Cantera y Eugenio de Vicente: *Gramática francesa*. Editorial Cátedra, S.A., 1999.
* *Gramática francesa*. Larousse Editorial, S.A, 2014.
* María Pilar Benítez: *[[L'Ansotano. Estudio del habla del Valle de Ansó]]*. Gubierno d'Aragón, 2001.
* BARCOS, Miguel Ánchel, *[[El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago]]*; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007.ISBN 978-84-8094-058-0
* Chabier Lozano Sierra, Ánchel Loís Saludas: *[[Aspectos morfosintácticos del belsetán]]*, 2005, Gara d'Edizions.
* Chabier Tomás Arias: *[[El aragonés del Biello Sobrarbe]]*. Instituto de Estudios Altoaragoneses (1999).
* BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, *[[Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano]]*; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. ISBN978-84-8094-061-0
* José Antonio Saura Rami: *[[Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas]]*, Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico (2003).
* Ballarín Cornel, A: *[[Diccionario del Benasqués]]*, Institución Fernando el Católico, Zaragoza, 2ª ed (1978).
* Maïa Grégoire, Odile Thiévenaz: *Grammaire progressive du français*. Clé International, 2002. pp 12–16, pp 52–54.
* Pierre Bec: *La langue occitane. Presses universitaires de France*, 1973. Colection Que sais-je?
* Ludivine Glaud, Yves Loiseau, Elise Merlet: *Grammaire essentielle du françáis. B1*. Les Éditions Didier, 2015.
* Élodie Heu: *Le nouvel édito. Niveau B1*. Les Éditions Didier, 2012.
Sky Tower (Auckland)

:*Iste articlo ye sobre a torre de comunicación situata en Auckland, Nueva Zelanda dita *'Sky Tower**. Ta atros usos se veiga [[Sky Tower]].''

A **Sky Tower''' ye una torre d'observación y telecommunicacions situada en a intersección entre as carreras Victoria y Federal Streets en o districto financiero d'Auckland, en Nueva Zelanda. Tien una altaria de 328 metros, dende tierra dica o punto mas alto d'a suya antena, lo que la fa a estructura mas alta de tot o hemisferio sud  y a 23ª torre mas alta d'o mundo. S'ha convertiu en una imachen iconica d'o skyline d'Auckland debiu a la suya altaria y disenyo unico.

A torre fa parti d'o casino SkyCity Auckland y fue construyida orichinalment entre 1994 y 1997 por Harrah's Entertainment. Beluns d'os suyos pisos superiors son ubiertos a o publico, atrayendo a una meya de 1.150 vesitants por día (mas de 415.000 a l'anyo).

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina oficial
Apteryx

:*Iste articlo ye sobre lo [[aves|muixón]] no volador de Nueva Zelanda dito *'Kiwi**. Ta lo lulo comestible se veiga **Kiwi***.

O '''kiwi''' (''Apteryx'') ye o nombre popular ta cualsiquier d'as especies d'o chenero ***Apteryx**' (l'unico chenero d'a familia d'os *Apterygidae*). Ye un muixón no volador, de chicota mida y endemico de Nueva Zelanda. D'a grandaria alto u baixo d'una gallina domestica, o kiwi ye por muito o mas chicot d'os devoradors de chicoz vertebraus. Bellas especies de kiwi son en periglo d'extinción.

## Zoonimo
O nombre kiwi ye maorí d'orichen onomatopeyico imitando o canto d'iste muixón. S'ha convertiu en un simbolo nacional de Nueva Zelanda.

## Especies
I hai cinco especies conoixidas de kiwi:
**Apteryx haastii*
**Apteryx owenii*
**Apteryx rowi*
**Apteryx australis*
**Apteryx mantelli*

## Referencias

## Vinclos externos

*  Articlo d'o Departamento de Conservación neozelandés
*  Save The Kiwi. Sociedat ta a recuperación d'o kiwi.
Rechión d'a Badía de Hawke

**Badía de Hawke** (en anglés *Hawke's Bay*, en maorí *Heretaunga*) ye a rechion de Nueva Zelanda situada en a costa este d'a Isla d'o Norte. Ye famosa a livel mundial por os suyos vins. O Consello Rechional d'a Badía de Hawke se troba situau entre as ciudaz de Napier y Hastings. O suyo nombre viene d'a Badía de Hawke, denominada asinas por o capitán James Cook en honor de l'admirant Edward Hawke qui redotó a os franceses en a batalla d'a badía de Quiberon en 1759.
Rechión de Northland

**Northland** (en maorí *Te Tai Tokerau* u *Te Hiku-o-te-Ika*) ye a rechion situada mas a o norte d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda. A capital y prencipal ciudat ye Whangarei, estando Kerikeri a siguient localidat mas gran. O suyo nombre en maorí significa "a cola d'o peix (de Māui)".
Rechión de Gisborne

O **districto de Gisborne** u **rechión de Gisborne**  (en maorí *Te Tai Rāwhiti*) ye una rechion situada en a parti nord-este d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda. Recibe o nombre d'a suya localidat mas gran, Gisborne.

Ye tamién conoixida a vegadas como **East Coast** u **East Cape**.. O suyo nombre maorí, *Te Tai Rāwhiti*, significa a "Costa de l'amaneixiu", ya que ye a primera parti d'a Nueva Zelanda continental a on amaneixe.

## Referencias
Manawatu-Wanganui

O **Manawatu-Wanganui**  ye una rechion situada en a metat sud d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda, a on os prencipals centros de población son as ciudaz de Palmerston North y Whanganui. Ye administrada por o Consello Rechional de Manawatu-Wanganui, conoixiu por razons comercials como Consello Rechional d'Horizons. Encara que en os zaguers anzos tanto o río Whanganui como o districto de Whanganui han estau renombraus, a rechión s'escribe actualment sin "h".

## Referencias
Rechión de Marlborough

O **Marlborough**  ye una rechion situada en a parti nord-este d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. Marlborough ye una autoridat unitaria, tanto rechión como districto, y a suya capital ye situada en Blenheim. Tien una población de 45.500.

Marlborough ye conoixida por o suyo clima ixuto, os polidos estreitos de Marlborough Sounds, y o vin sauvignon blanc. Prene o suyo nombre de l'antiga provincia de Marlborough, denominada asinas por John Churchill, duque de Marlborough, un estatista y cheneral anglés.

## Referencias
Taranaki

O **Taranaki**  ye una rechion situada a l'ueste d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda administrada por o *Consello Rechional de Taranaki*. Recibe o nombre d'o estratovolcán Taranaki.

A prencipal localidat ye a ciudat de New Plymouth. O districto de New Plymouth tien un 65% d'a población de Taranaki. New Plymouth se troba a o norte de Taranaki chunto a Inglewood y Waitara. Entre as ciudaz situadas a o sud de Taranaki se troban Hawera, a capital Stratford, Eltham y Opunake.
Rechión de Tasman

A **rechión de Tasman** u **districto de Tasman**  ye una rechion situada a o norte d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. Muga con as rechions de West Coast, Marlborough y a ciudat de Nelson. Ye administrada por o Consello d'o districto de Tasman, una autoridat unitaria con capital en a ciudat de Richmond. A ciudat de Nelson tien a suya propia autoridat unitaria deseparada d'o districto de Tasman. As dos forman una sola rechión en bels aspectos, encara que o gubierno local y a chestión d'os recursos no son comuns.
World Trade Center Zaragoza

O **World Trade Center Zaragoza** ye un conchunto de edificos destinatos a l'actividat comercial y empresarial situato en a ezquierda d'o río Ebro en Zaragoza, (Aragón), entre as avenidas María Zambrano y Gertrudis Gómez de Avellaneda.

O prochecto d'a obra fue realizato integrament por o estudio d'arquitectura zaragozano *Aranaz y Asociados, Arquitectura y Urbanismo*, encapezando o desarrollo José Antonio Aranaz de Motta y o suyo colaborador, Eduardo Martín Correas.
A suya construcción principió en l'anyo 2005, y a suya embotada se fizo o 16 d'abril de 2008. O conchunto consta de dos grataciels de 77 metros d'altaria, una torre de diez plantas, un centro de congresos, y un hotel de cuatre estrelas.

## Galeria d'imáchens

Imachen:Fuegos artificiales en el WTCZ, World Trade Center Zaragoza.JPG|Fuegos artificials en a embotada.
Imachen:AUDITORIO WTCZ.jpg|Auditorio
Imachen:WTCZaragoza.jpg| Grataciels d'o WTCZ
Imachen:ZARAGOZA WORLD WTCZ.jpg|Sala interior


## Referencias

## Vinclos externos
*
Rechión de West Coast

**West Coast** (en maorí *Te Tai Poutini*) ye una rechion situada a l'ueste d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda, en una d'as zonas mas inaccesibles y menos pobladas d'o país. Ye administrada por o *Consello Rechional de West Coast*. A livel de autoridaz territorials, a rechión se divide en o districto de Buller, districto de Grey y districto de Westland. As prencipals localidaz son Westport, Greymouth y Hokitika.
Rechión de Wellington

**Rechión de Wellington** u **Gran Wellington** (en anglés *Wellington Region* u *Greater Wellington*) ye una rechion situada en l'extremo sud d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda.

A rechión recibe o nombre de Wellington, capital de Nueva Zelanda y d'a propia rechión. L'aria urbana de Wellington incluye as ciudaz de Wellington, Porirua, Lower Hutt y Upper Hutt. Atras arias urbanas incluyidas en ista rechión son Kapiti en Waikanae, Paraparaumu, Raumati, Paekakariki y a localidat de Masterton.
Nelson (Nueva Zelanda)

**Nelson** (en maorí *Whakatū*) ye una ciudat de Nueva Zelanda situada en o canto oriental d'a badía de Tasman. Nelson ye a ciudat mas antiga d'a Isla d'o Sud y o segundo asentamiento mas antigo de Nueva Zelanda. Fue establida en l'anyo 1841 y nombrada ciudat por reyal decreto en 1858.
Helmut Kohl

**Helmut Josef Michael Kohl** (pronunciato en alemán ), naixito de Ludwigshafen am Rhein (Renania-Palatinato, Alemanya) o 3 d'abril de 1930 y muerto en Ludwigshafen am Rhein (Renania-Palatinato, Alemanya) o 16 de chunio de 2017, estió un politico y economista alemán, militant d'o *[[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]*, qui estió Canceller d'Alemanya dende l'1 d'octubre de 1982, continando en o cargo dica o 27 d'octubre de 1998.

En l'anyo 1996 recibió o Premio Princesa d'Asturias de Cooperación Internacional.

## Vinclos externos
Featherdale Wildlife Park

**Featherdale Wildlife Park** ye un zoo australiano situau en Doonside (Sydney), amán d'a localidat de Blacktown Ye especializau en a fauna nativa australiana y en aus, asinas como en reptils y marsupials.

## Historia
Situau en un terreno de siet acres de superficie propiedat de Charles y Marjorie Wigg, qui mercoron en 1953 lo que ta par d'alavez yera una grancha avicola, Featherdale Wildlife Park ubrió as suyas puertas en 1972, cuan o suyo yerno Bruce Kibbare, qui heba estudiau zoolochía, decidió fer un vivero ta plantas y árbols nativos australianos en o que i pudieran vivir tamién animals autoctonos. Cuasi habió de zarrar en l'anyo 1975 debiu a una recalificación d'os terrenos a on que se trobaba ta fer viviendas publicas, encara que a decesión fue a la fin revocada por o primer ministro de Nueva Galas d'o Sud Sir Robert Askin.

Actualment ye propiedat de *Elanor Investment Group*, grupo tamién propietario de atras instalacions relacionadas con o turismo. O parque ye equipau con un anfiteatro y desenvolica un programa dito "The Learning Burrow", que educa y informa sobre os animals. Ye una important atracción turistica no nomás en Sydney occidental, sino tamién en Nueva Galas d'o Sud y en toda Australia.

Featherdale ganó o premio a la millor Gran Atracción Turistica (*Major Tourist Attraction award*) en os anyos 2005 y 2009. Muitos famosos como Leonardo DiCaprio, Gwen Stefani, Kristen Stewart, Taylor Lautner, Robert De Niro, Matt Damon, Dave Grohl u Smokey Robinson han vesitau o parque.

## Referencias

## Vinclos externos
Emmanuel Macron

**Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron**, naixito o 21 d'aviento de 1977 en Amiens, (Altos de Francia) ye un politico francés, dimpués d'as eleccións d'o 7 de mayo de 2017 esleito o 25eno president de Francia.

Antes d'a suya dentrada en politica, estió un alto funcionario que estió relator d'a *Commission Attali* en 2007. Un anyo dimpués, en 2008, empecipió a treballar per la Banca d'os Rothschild, an remanió mientres un periodo de cuatro anyos. Como socio d'esta banca s'encargó d'a OPA de Nestlé a una filial de Pfizer, per un pre de 9.000 millons de dólars y obtenendo sustanciosos dividendos.

## Vinclos externos

*  Biografía d'Emmanuel Macron dica 2017.
François Mitterrand

**François Mitterrand**, naixiu de Jarnac o 26 d'octubre de 1916 y muerto en París o 8 de chinero de 1996, estió un politico francés, que plegó a estar president d'a Republica (1981-1995) y Coprencipe d'Andorra (1981-1995), dende 1981 dica 1995, estando los periodos mas largos en a presidencia d'a historia d'o suyo país.

## Vinclos externos
Mila Kunis

**Mila Kunis**, naixita de Chernivtsi (Unión Sovietica, hue Ucraína) o 14 d'agosto de 1984, ye una actriz y actriz de voz estausunidense d'orichen ucrainés, conoixita por a suya participación en a serie de debuixos animatos ta adultos *[[Family Guy]]* fendo a voz de Meg Griffin.

Prencipó a suya carrera cinematografica en anyos 2000 y que ha recibito cuantos premios. D'entre a suya filmografía, se puet destacar as cintas *[[Black Swan (cinta)|Black Swan]]* (2010, Darren Aronofsky), *[[Friends with Benefits (cinta)|Friends with Benefits]]* (2011, Will Gluck), *[[Ted (cinta)|Ted]]* (2012, Seth MacFarlane), *[[Oz the Great and Powerful (cinta)|Oz the Great and Powerful]]* (2013, Sam Raimi) y *[[Jupiter Ascending (cinta)|Jupiter Ascending]]* (2015, Chirmans Wachowski)

## Referencias

## Vinclos externos

*  Mila Kunis en IMDb.
Rowan Atkinson

**Rowan Sebastian Atkinson**, naixito de Consett (Durham, Anglaterra) o 6 de chinero de 1955, ye un actor y humorista britanico, muit conoixito por os suyos papels de *[[Mr. Bean]]*.

## Vinclos externos

*  Rowan Atkinson en IMDb.
Konrad Adenauer

**Konrad Herman Josef Adenauer** (pronunciato en alemán ), naixito de Colonia (Imperio Alemán) o 5 de chinero de 1876 y muerto en Bad Honnef (Alemanya) o 19 d'abril de 1967, estió un politico alemán, fundator y militant d'o *[[Christlich Demokratische Union Deutschlands]]*, qui estió primero Canceller d'Alemanya dende 15 de setiembre de 1949, continando en o cargo dica lo 16 d'octubre de 1963.

## Vinclos externos
Parque Nacional d'os Monts Azuls

O **Parque Nacional d'os Monts Azuls** (en anglés *Blue Mountains National Park*) ye un parque nacional situau en Nueva Galas d'o Sud (Australia), exactament a 81&nbsp;km a l'ueste d'a ciudat de Sydney, en a rechión d'os Monts Azuls de a Gran Sierra Divisoria. Fa parti d'a Rechión d'os Monts Azuls, declarada en 2000 Patrimonio d'a Humanidat en Australia seguntes a Unesco.

O suyo nombre se debe a la gran cantidat d'árbols d'eucalyptus que bi ha en a zona, que en chitar o suyo azeit a l' aire producen una boira azulada.

Ye un parque vesitau por alto u baixo tres millons de personas anualment. Beluns nomás recorren os monts de piedra caliza y as selvas azuladas. Atros plegan dica o pico de bel mont d'a val en becicleta de montanya a traviés d'un rete de camins que datan d'a era victoriana.

O parque proteche una gran variedat de vechetación. Existen poblacions de plantas muit raras y antigas asinas como d'animales isolaus, atrapaus por fundas foces.

A localidat mas amanada ye Katoomba.

## Atracciones turísticas
* As Tres Serols (Australia) (en anglés *The Three Sisters*) formación rocosa en o canto d'un barranco. 
* O *Katoomba Scenic Railway*, seguntes o Libro Guinness d'os Records ye o ferrocarril con mas pendient d'o mundo. Orichinalment feba parti d'a Mena de Katoomba construyida entre 1878 y 1900. Os carros guidaus por cable baixan 415 metros a traviés de un túnel de roca, con un gradient maximo de 52 graus.

## Se veiga tamién
* Monts Azuls (Australia)
* Tres Serols (Australia)

## Vinclos externos

* Pachina oficial
Katoomba

**Katoomba** ye una localidat australiana capital de l'aria urbana conoixida como Ciudat d'os Monts Azuls en Nueva Galas d'o Sud. Katoomba ye situada chunto a la *[[Great Western Highway]]* a 110&nbsp;km a l'ueste de Sydney y 39&nbsp;km a o sud-este de Lithgow. A gara de Katoomba  se troba en a *[[Main Western line]]*.

Katoomba ye un puesto de salida d'excursions por os Monts Azuls. Seguntes o censo oficial de 2011, Katoomba teneba una población de 8.016 personas.

## Etimolochía
Kedumba u Katta-toon-bah ye un termin aborichen que significa "augua brillant que caye" u "augua que caye sobre o tozal" y prene o suyo nombre d'o salto d'augua que baixa enta a val de Jamison por debaixo d'o *Harrys Amphitheatre*. Previament, o puesto yera conoixiu como *William's Chimney* y *Collett's Swamp*. En 1874 a localidat yera dita *The Crushers* por o nombre d'a gara que daba acceso a una cantera amanada. O nombre de Katoomba fue adoptau en 1877 y se convirtió en municipio en 1889.

## Historia
Katoomba y l'amanada Medlow Bath se desarrolloron como destins turisticos en zaguerías d'o sieglo XIX cuan se i construyioron un conchunto d'hotels que poco dimpués fació que as localidaz se estendillasen.

A menería de carbón y pizarra tamién estió una important fuent d'ingresos d'a val de Jamison mientres muitos anyos, encara que cuan as vetas s'acotoloron en primerías d'o sieglo XX Katoomba pasó a estar un lugar residencial. En os anyos 1960 Katoomba prencipió una epoca de declive y muitos d'os suyos suyos hotels y hospederías prencipioron a fer-se servir con atros propositos, incluyindo hospitals ta personas convalecients. Debiu a que as casas yeran prou baratas muitas familias que encara i viven s'establioron por ixas envueltas.

En os anyos 1980, as casas rurals y hotels tornaron a meter-se de moda y se reformoron ta recuperar o suyo aspecto anterior. O pre d'as casas en a rechión de Katoomba tornó a puyar, encara que en cheneral son mas baixos que en l'aria metropolitana de Sydney. O turismo en l'aria ha puyau significativament dende 2010.

## Referencias

## Vinclos externos
Leura

**Leura** ye una localidat d'a Ciudat d'os Monts Azuls situada a 100&nbsp;km de Sydney en Nueva Galas d'o Sud, Australia. Fa parti d'una serie de chicotas localidaz que se troban a o largo d'a *[[Main Western railway line]]* y a *[[Great Western Highway]]*, linia ferroviaria y autovía respectivament que trescruzan o Parque Nacional d'os Monts Azuls. Leura ye situada chunto a Katoomba, o prencipal centro urbán d'as montanyas, y os dos lugars se chuntan en a parti occidental de Leura.

## Historía
O nombre de Leura deriva supuestament d'a palabra aborichen ta decir "lava". Manimenos, pareixe que no ha habiu erupcions volcanicas en Nueva Galas d'o Sud a o menos en os zaguers 10 millons d'anyos.

## Descripción
L'altaria de Leura, de 985 m, fa que nieve ocasionalment d'hibierno, tenendo un clima que reflecta clarament as cuatre estacions. En o censo oficial de 2011, Leura teneba una población de 4.365 personas.

O centro d'a localidat se troba en *Leura Mall*, carrera que ye dividida en iste punto por una mechana de hierba con cereseras. S'ha mirau de preservar l'aspecto historico d'as suyas carreras, encara que ha habiu por eixemplo discusions sobre o desenvolique d'un complexo comercial en o puesto a on se trobaba d'antis mas un antigo almadazén de distribución. Redisenyau ta adaptar-se millor a l'ambient de *Leura Mall* dimpués de cuantas consultas con a comunidat, o nuevo centro comercial fue completau, incluyindo un supermercau d'a cadena Woolworths y una botiga de bebidas alcolicas. L'edificio historico d'a oficina de correus ye actualment seu d'una achencia de noticias. L'hotel Alexandra, situau no muit luent d'a gara, ofreixe polidas anvistas panoramicas dende terraza situada en a parti zaguera. Bi ha un important numero de restaurants y cafeterías a o largo de *Leura Mall*, asinas como botigas de regalos y antigüedaz.

En 2016, Leura fue incluyida en a lista d'as 50 chicotas localidaz mas irresistibles, exoticas, historicas y de postal d'Australia.

## Referencias

## Vinclos externos
Monts Azuls

**Monts Azuls** puet fer referencia a:

## Geography
*Monts Azuls (Australia), cordelera en Australia
**Ciudat d'os Monts Azuls, gubierno local d'un aria situada a l'ueste de Sydney
**Parque Nacional d'os Monts Azuls
**Linia de ferrocarril d'os Monts Azuls
**Districto electoral d'os Monts Azuls
**Gran Aria d'os Monts Azuls, puesto declarau Patrimonio d'a Humanidat
*Monts Azuls (Nunavut), Canadá
*Monts Azuls (Congo), nord-ueste d'o laco Albert, Republica Democratica d'o Congo
*Monts Azuls (Chamaica) 
*Blue Mountains (Nueva Zelanda), en Otago Occidental
*Blue Mountains (Nicher), cordelera amán d'os Monts Aïr en Nicher
*Blue Mountains (Estaus Unius), Estaus Unius
*Abajo Mountains, en Utah, Estaus Unius, conoixidas localment como "Monts Azuls"

## See also
* Blue Mountains (desambigación)
Monts Azuls (Australia)

:*Iste articlo ye sobre a sierra d'Australia. Ta atros usos d'o termín se veiga [[Monts Azuls (desambigación)]].*

Os **Monts Azuls** (en anglés *Blue Mountains*) ye una rechión de montanyas de Nueva Galas d'o Sud en Australia. Ista rechión muga con l'aria metropolitana de Sydney. Oficialment as suyas mugas son os ríos Nepean y Hawkesbury, a l'este, y o río Coxs y o laco Burragorang, a l'ueste y o sud, mientres que a o norte muga con o río Wolgan y o río Colo. Cheolochicament ye situada en a parti central d'a Cuenca de Sydney.

Cuan os europeus plegoron a la zona d'os Monts Azuls os aboríchens ya las heban habitau dende feba milenios por a etnia gandangara y os darug.

Bi ha un gran numero de picos d'arredol de 1.000 metros d'altaria. O punto mas alto, un pico sin denominación, tien 1.189 metros.

## Referencias

## Vinclos externos
Parque Nacional d'a Badía de Sydney

O **Parque Nacional d'a Badía de Sydney** (en anglés *Sydney Harbour National Park*) ye un parque nacional situau en Nueva Galas d'o Sud (Australia) y que incluye partis d'a badía de Sydney, a banda costera y cuantas islas. Con una superficie de 392 hectarias, o parque nacional se troba aintro de l'aria metropolitana de Sydney y ha estau creyau progresivament dende 1975.

Entre as zonas protechidas por o parque nacional se troban Bradleys Head, a isla Clark, Dobroyd Head, Fort Denison, Georges Head, a isla Goat, Middle Head, Nielsen Park, isla Rodd, a isla Shark, Sydney Heads incluyindo Quarantine Station en North Head y as penyas de The Gap en South Head. O parque nacional tamién proteche o curso d'augua entre North Head y Dobroyd Head, definiu como Reserva Acuatica de North Sydney Harbour. Partis d'o parque nacional se troban difuera d'a badía, en a mar de Tasmania.

O parque nacional ye chestionau por o Servicio Nacional de Parques y Fauna Salvache de Nueva Galas d'o Sud.

## Caracteristicas
O parque nacional ye conoixiu por as suyas plachas protechidas, os puestos tranquilos ta fer picnic, o rico herencio aborichen, colonial y militar, as reservas marinas y as islas d'a badía.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Badía de Sydney

## Vinclos externos
* Pachina oficial
Chunta d'Andalucía

A **Chunta d'Andalucía** (en castellano y oficialment, *Junta de Andalucía*) ye a institución que organiza l'organo de gubierno d'a Comunidat Autonoma d'Andalucía, que representa o poder executivo, ye composata por o Parlamento Andaluz, o Consello de Gubierno y o President d'a Chunta d'Andalucia. A suya siede se troba en o Palacio de San Telmo en Sevilla y l'actual Presidenta ye Susana Díaz Pacheco, d'o Partido Socialista Obrero Español.

## Lista de Presidents d'a Chunta d'Andalucía
Dende las primeras eleccions autonomicas de 1978 han ocupau lo cargo::

## Vinclos externos

*  Pachina web d'a Chunta d'Andalucía.
*  Pachina web d'o Parlamento d'Andalucía.
*  Pachina web d'o BOJA (Boletín Oficial d'a Chunta d'Andalucía).
Liga Española de Baloncesto 1957

L**'anyada 1957** d'a Liga Española de Baloncesto estió a primera edición de dita competición. L'anyo anterior a Federación Espanyola de Basketbol estudió a posibilidat de creyar un campionato nacional con os millors equipos d'as ligas rechionals de Catalunya y Castiella que coexista con a clamata Copa d'o Cheneralisimo, hue conoixita como Copa d'o Rei. Participoron seis equipos y o ganador teneba o premio de chugar a Copa d'Europa l'anyada siguient. Prencipió o 31 de marzo dica o 19 de mayo tenió formato de liga a dople vuelta, concentrando-se os partius en solament dos siedes, o Frontón Vista Alegre de Madrit y o Palacio d'Esportes de Montjuïc, en Barcelona, finalment o campión estió o Real Madrid.

## Formato
A liga estió compuesta por seis equipos y se chugo con o formato de dople vuelta. Estió chugada en dos seus: o Frontón Vista Alegre de Madrit y o Palacio d'Esportes de Montjuïc, en Barcelona.

## Equipos

## Clasificación final

### Maximos anotadors

## Referencias

## Vinclos externos
*  Federación Española de Baloncesto
*  linguasport.com
*  Especial: 60 años de liga
Liga Española de Baloncesto 1958

L**'anyada 1958** d'a Liga Española de Baloncesto estió a segunda edición de dita competición. Participoron diez equipos, d'os cuals cuatro yeran nuevos en a liga. O ganador teneba o premio de chugar a 
Copa d'Europa l'anyada siguient y os dos ultimos d'a clasificación final se chugaban o puesto de baixata. Prencipió o 19 de chinero dica o 15 de mayo. O campión estió, como l'anyada anterior, o Real Madrid.

## Equipos

## Clasificación

### Play-offs de baixata
* **CD La Salle Josepets** - CD Layetano (60-48 / 62-38) [desempate: 45-32]
* **Canoe NC** - Parque Móvil Ministerial (59-39 / 24-44)

## Estatisticas
### Maximos anotadors

## Referencias
*  Federación Española de Baloncesto
*  linguasport.com
Badía de Sydney

A **badía de Sydney** (en anglés *Sydney Harbour*), tamién conoixida como **Port Jackson**, ye un puerto natural arredol d'o que ye l'aria urbana de Sydney. A badía ye una dentrada d'a mar de Tasmania (parti de l'Oceano Pacifico Sud). Aquí se troban a Opera de Sydney y o puent d'a badía de Sydney. Localización d'o primer asentamiento europeu en Australia, Port Jackson ha chugau continament un papel prencipal en a historia y o desenvolique de Sydney.

A-saber-los eventos tienen a suya base en u arredol d'a badía, especialment as celebracions de cabo d'anyo de Sydney y o puesto de salida d'a cursa de vela de Sydney ta Hobart.

As auguas de Port Jackson son chestionadas por *[[Roads & Maritime Services]]*. O Parque Nacional d'a Badía de Sydney proteche un gran numero d'islas, zonas costeras, puestos de banyo, camins ta fer senderismo y arias de picnic.

## Cheografía

Cheolochicament, a badía de Sydney ye una val afogada u ría. Tien 19&nbsp;km de largaria con una superficie de 55&nbsp;km². O volumen d'o estuario ye de bels 562 millons de metros cubicos. O suyo perimetro ye de 317 kilometros.

D'alcuerdo con a Oficina Cheografica de Toponimos de Nueva Galas d'o Sud, Port Jackson ye "un puerto que comprende todas as auguas aintro d'a linia imachinaria entre North Head y South Head. En iste puerto se troban incluyius North Harbour, Middle Harbour y Sydney Harbour."

Port Jackson s'estendilla enta l'ueste dende a suya unica entrada conoixida como Sydney Heads (North y South Heads) y incluye todas as auguas marinas entre North Harbour, Middle Harbour, Sydney Harbour, Darling Harbour, o río Parramatta y o río Lane Cove.

O puerto ye dividiu en muitas badías mas chicotas. As badías d'a parti sud tienden a estar mas amplas y redondiadas, mientres que as d'o norte son cheneralment mas estreitas. Muitas d'istas badías incluyen plachas. O centro d'afers de Sydney s'estendilla dende Circular Quay.

## Se veiga tamién
* Parque Nacional d'a Badía de Sydney

## Referencias