1933

## Escaicimientos
### Aragón
* 2 d'abril - s'enguera a línia de ferrocarril entre Zaragoza y Camín Reyal.

### Atros países
* 22 de marzo - ubertura en os terrenos d'una antiga fabrica de munición amán d'a villa medieval de Dachau d'o campo de concentración de Dachau, o primer campo de concentración d'o Tercer Reich.
* 10 de mayo - en a Bebelplaz de Berlín (Alemanya), miembros d'as *[[Hitlerjugend]]* y d'as *[[Sturmabteilung]]* (u SA), organizacions nazis, cremoron, alto u baixo, 20.000 libros. *Das war ein Vorspiel nur, dort wo man Bücher verbrennt, verbrennt man am Ende auch Menschen* (Heinrich Heine, 1817) (estió solo un prencipio, a on bi creman libros, antis u dimpués bi creman personas).
* 13 de mayo - o politico noruego Vidkun Quisling establix un partiu politico d'ideolochía faixista, o *[[Nasjonal Samling]]*.
* 14 de chulio - o *[[Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei]]* (NSDAP) ye proclamau *partiu unico* d'Alemanya por o *Reichskanzler* Adolf Hitler.
* 20 de chulio - sinnatura d'un concordato entre la Santa Seu y lo Tercer Reich.
* 29 d'octubre - José Antonio Primo de Rivera, fillo d'o dictador Miguel Primo de Rivera, establix en Espanya o partiu faixista *[[Falange Española]]*, con Julio Ruiz de Alda y Alfonso García Valdecasas.

## Naixencias
### Aragón
* 4 de febrero - naixencia en Zaragoza de l'albeitar y naturalista aragonés Adolfo Aragüés (†2010).
* 2 de marzo - naixencia en Zaragoza (comarca de Zaragoza) de l'actor aragonés de teatro y de cine José Luis Pellicena (†2018).
* 19 de mayo - naixencia en Teruel (Comunidat de Teruel) d'o compositor aragonés Antón García Abril.

### Atros países
#### Chinero
* 12 de chinero - naixencia en Turtle Creek (Pennsilvania, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Ron Harper (†2024).

#### Febrero
* 12 de febrero - naixencia en Iraia en o reino de Grecia (que hue fa parte de Gortynia, en Arcadia, Peloponiso, Grecia) d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico griego (encara que naturalizato ciudadán francés) Costa-Gavras.
* 13 de febrero - naixencia en Chicago (Illinois) de l'actriz estausunidense Kim Novak.

#### Marzo
* 3 de marzo - naixencia en Pamplona de l'actor navarro Alfredo Landa.
* 14 de marzo - naixencia en Londres (Anglaterra) de l'actor y productor cinematografico britanico Michael Caine.
* 28 de marzo - naixencia en Barcelona (Barcelonés, Catalunya) d'o musico (pianista) catalán de jazz Tete Montoliu (†1997).

#### Abril
* 9 d'abril 
** - naixencia en Neuilly-sur-Seine (Altos d'o Sena, Isla de Francia) de l'actor francés Jean-Paul Belmondo.
** - naixencia en Milán (Reino d'Italia, hue Italia) de l'actor, director cinematografico y guionista italiano Gian Maria Volonté (†1994]]).
* 12 d'abril - naixencia en Barcelona (Barcelonés) d'a cantaire (soprano) d'Opera catalana Montserrat Caballé.
* 15 d'abril - naixencia en Los Angeles (California) de l'actriz estausunidense Elizabeth Montgomery (†1995).
* 18 d'abril - naixencia en Bryn Mawr (Pennsilvania, Estaus Unius) de l'l'actriz, cantaire y modelo estausunidense Jayne Mansfield (†1967).
* 26 d'abril - naixencia en San Antonio (Texas) de l'actriz, cantaire, bailarina y escritora estausunidense Carol Burnett.

#### Mayo
* 3 de mayo - naixencia en Barnwell (Carolina d'o Sud) d'o cantaire, compositor, musico (guitarra, harmonica, tambor) y productor musical estausunidense James Brown (†2006).
* 25 de mayo - naixencia en Princes Town (Trinidad y Tobago) d'o politico, avogau, sindicalista, economista y actor trinitense Basdeo Panday (†2024).

#### Chunio
* 11 de chunio - naixencia en Milwaukee (Wisconsin) de l'actor, director cinematografico y guionista estausunidense Gene Wilder.

#### Chulio
* 14 de chulio - naixencia en Mont-reyal (Québec) d'o politico canadiense Robert Bourassa.
* 16 de chulio - naixencia en Chenova (Liguria) d'o politico italiano Agostino Gambino.

#### Agosto
* 18 d'agosto - naixencia en París (Tercera Republica Francesa, hue Francia) de l'actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico franco-polaco Roman Polanski.

#### Setiembre
* 4 de setiembre - naixencia en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Richard S. Castellano (†1988).
* 19 de setiembre - naixencia en Glasgow (Escocia) de l'actor y musico escocés David McCallum (†2023).

#### Octubre
* 12 d'octubre - naixencia en Mont-reyal (Quebec, Canadá) d'o pintor quebequés Guido Molinari (†2004).
* 21 d'octubre - naixencia en Guarnizo (Cantabria) d'o futbolista espanyol Francisco Gento.
* 23 d'octubre - naixencia en Popayán (departamento d'o Cauca) d'o politico, escritor y periodista colombiano Carlos Lemos.
* 25 d'octubre - naixencia en O Rosal (provincia de Pontevedra) d'o lexicografo gallego José Martínez de Sousa.
* 26 d'octubre - naixencia en Chiclana de la Frontera (provincia de Cádiz) de l'actor espanyol José Moreno (†2007).
* 28 d'octubre - naixencia en Magé (estau de Rio de Janeiro) d'o futbolista brasilero Manuel Francisco dos Santos, dito *[[Garrincha]]* (†1983).

#### Noviembre
* 16 de noviembre - naixencia en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Guy Stockwell (†2002).

#### Aviento
* 31 d'aviento - naixencia en Hollywood (Los Ángeles, California) de l'actor y escritor estausunidense Edward Bunker.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 31 de chinero - muere en Londres (Reino Uniu) o novelista y dramaturgo britanico John Galsworthy, Premio Nobel de Literatura en 1932 (n.1867).
* 29 de chunio - muere en Nueva York (Nueva York) l'actor, director cinematografico y guionista estausunidense Roscoe Arbuckle (n.1887).
* 3 de chulio - muere en Buenos Aires o politico archentino Hipólito Yrigoyen, antigo President d'Archentina dende 1916 dica 1922 y dende 1928 dica 1930.
* 8 de chulio - muere en Walton-on-the-Hill (Surrey, Anglaterra) o escritor y novelista britanico Anthony Hope (n.1863).
* 15 de chulio - muere en Chicago (Illinois) o musico de jazz Freddie Keppard.
* 29 d'octubre - muere en París o matematico y politico francés Paul Painlevé (n.1863).
* 11 de noviembre - muere en Berlín l'ornitologo alemán Ernst Hartert (n.1859).
* 25 d'aviento - muere en Barcelona (Barcelonés, provincia de Barcelona) o militar y politico catalán Francesc Macià, president d'a Cheneralidat de Catalunya (n.1859).

## Se veiga tamién
* Muertes en 1933.
* Naixius en 1933.

## Vinclos externos

## Referencias