Ilesia de Sant Cheroncio de Monenh

:*Iste articlo ye sobre a ilesia de Sant Cheroncio de Monenh, en o departamento de Pireneus Atlanticos; ta atros usos, se veiga *'Ilesia de Sant Cheroncio**.

A **ilesia de Sant Cheroncio de Monenh*' (*Glèisa de Sent Gironç de Monenh* en [[Idioma occitán|occitán]], *église de Saint-Girons de Monein* en [[Idioma francés|francés]]) ye una [[Ilesia (edificio)|ilesia]] en estilo [[Arte gotico|gotico]] adedicata a [[Sant Cheroncio]] que se troba situata en a [[Comunas de Francia|comuna]] [[Occitania|occitana]] de [[Monenh]], en o [[Departamentos de Francia|departamento]] [[Francia|francés]] de [[Pireneus Atlanticos]], [[Districtos de Francia|districto]] d'[[Districto d'Aulorón|Aulorón]], [[Cantons de Francia|cantón]] de [[Cantón d'o Corazón de Biarn|Corazón de Biarn]] y [[Rechions de Francia|rechión]] de [[Nueva Aquitania]], en l'antiga [[Provincias historicas de Francia|provincia]] d'o [[Biarn]]. Dende o punto d'anvista eclesiastico, pende d'a [[diocesi]] de [[Diocesi de Bayona|Bayona]].

A suya construcción prencipió en [[1464]] ta no rematar dica [[1530]]. Ye protechita legalment dende o [[7 d'agosto]] de [[1913]] con a suya declaración como [[Molimento Historico (Francia)|Molimento Historico]].

Una d'as suyas especials caracteristicas ye a suya carpintería, feita con fusta de corazón de [[caixico]] en forma de dople [[carena]] de [[barco]] colocata d'o revés en mirando enta l'alto. Antiparte, ye a mayor ilesia gotica d'o [[Biarn]], con mayor tamanyo que a [[seu de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Lescar]] y que a [[seu de Santa María d'Aulorón]]: poseye una [[altaria]] de 31 [[metro]]s, con 61 de [[largaria]] y 16 d'[[amplaria]].

== Historia ==

Mientres o [[sieglo XVI]] a localidat de [[Monenh]] se trobaba en un periodo de creixencia demografica, tenendo en ixas envueltas bels 5.000 habitants (en ixe inte, [[Pau]] no teneba so que 700). Por ixo, l'antiga [[ilesia de Sant Per de Monenh]], una ilesia en estilo [[Arte romanico|romanica]], s'heba feito masiato chicota pa atender as necesidaz relichiosas d'a ciudat y se decidió de devantar-ie una nueva ilesia, a o canto de l'antiga [[abadía]] laica que hue ha desapareixito. Antiparte, Monenh yera en ixas envueltas una ciudat prou rica, que pagaba por eixemplo mas [[impuesto]]s que no pas [[Ortès]] y [[Aulorón]] en o suyo conchunto; de feito yera uno d'os termins comunals mas grans en ixas envueltas d'o [[Biarn]], en incluyir-ie d'atros puestos hue independients como por eixemplo [[Cardessa]]. Tamién cal parar cuenta que Monenh en ixas envueltas se trobaba prou implicata en a vida relichiosa: bi heba 9 [[cofadría relichiosa|cofadrías relichiosas]] y 16 [[Mosén|mosens]] en o lugar.

Asinas, as dimensions d'a nueva ilesia estioron proporcionatas y adecuatas a la riqueza d'o lugar: con a suya [[altaria]] de 31 [[metro]]s, con 61 m. de [[largaria]] y 16 m. d'[[amplaria]], ye a ilesia mas gran de tot o [[Biarn]], mas encara que a [[seu de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Lescar]] (en [[Lescar]]) y que a [[seu de Santa María d'Aulorón]] (en [[Aulorón]]).

En [[1464]] prencipió a nueva construcción, que no remataría dica [[1530]], con una [[durada]] de bellas 65 anyadas. A financiación d'os treballos lis correspondeba a os mesmos habitants de Monenh, a traviés de cuantas [[tasa]]s especials, y tamién colabororon en devantar o templo con as suyas propias mans.

Mientres as [[Guerras de Relichión de Francia]], a [[Lista de reis de Navarra|reina]] de [[Reino de Navarra|Navarra]] [[Chuana III de Navarra|Chuana de Labrit]], sinyora d'o lugar en estar [[Lista de contes|contesa]] d'o [[condau de Biarn]], transformó a ilesia dende o culto [[Ilesia Catolica|catolico]] enta o [[Protestantismo|protestant]], fendo-ie desaparixer todas as imáchens y atra simbolochía relichiosa catolica, y mesmo menazó d'esboldregar-la por a oposición d'a mayoría d'a población de Monenh, que conservaba mayoritariament o catolicismo. Sindembargo, a ilesia de Sant Cheroncio se salvó d'a suya destrucción y tornó en o culto catolico cuan l'Edicto d'integración d'o Biarn en Francia mientres o reinato de [[Loís XIII de Francia]].

Asinas tornó a ilesia de Sant Cheroncio a tener un nuevo mobiliario de culto, estando-ne un buen eixemplo un [[retablo]] en estilo [[Arte barroco|barroco]] que se i conserva, amás de cuantos [[Organo (instrumento musical)|órgans]] de polida factura d'a escuela tolosana d'o [[sieglo XVIII]].

En zaguerías d'o [[sieglo XX]] se restauró a ilesia, estando hue a suya espectacular carpintería motivo d'atracción [[Turismo|turistica]].

== Se veiga tamién ==
* [[Lista de molimentos d'os Pireneus Atlanticos]].

== Bibliografía ==
*  Lucienne Couet-Lannes: *Visitons l'église de Monein*, Princi Néguer, Monenh, 2006.
*  Marie-Victoire Duval: *Monein, une communauté du Béarn au Moyen Âge et sous l'Ancien Régime*, Monenh, 1991.
*  [[Paul Raymond]]: *Le Béarn sous Gaston PhPhœbus, Dénombrement général des maisons de la Vicomté de Béarn en 1385*, Pau, 1873.

== Galería d'imáchens ==
<gallery>
Imachen:Charpente centrale église St-Girons de Monein.jpg|Anvista d'a carpintería d'a ilesia.
Imachen:Eglise Saint-Girons.JPG|L'[[abside]] d'a ilesia.
Imachen:Monein. Eglise St Girons..JPG|Anvista d'a [[torre]] d'a ilesia.
Imachen:Monein. Eglise St Girons (3).JPG|Una atra anvista d'a torre d'a ilesia.
</gallery>

== Vinclos externos ==

*  [http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=REF&VALUE_1=PA00084450 *Monuments Historiques. Eglise Saint-Girons.], en a base de datos *Merimée* d'o Ministerio de Cultura de Francia.

## Referencias