Lobera d'Onsella

:*Iste articlo ye sobre un municipio aragonés en a comarca de Cinco Villas, ta atros usos, se veiga *'Onsella**''.


**Lobera d'Onsella*' (*Lobera de Onsella* en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] d'a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Zaragoza|Zaragoza]], situato en a [[Comarcas d'Aragón|comarca]] de [[Cinco Villas]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 53 habitants ([[2008]]), en una [[superficie]] de 32,2 [[km²]] y una [[densidat de población]] de 1,68 hab/km².

Lobera d'Onsella fa parte d'o [[partiu chudicial]] d'[[Exeya d'os Caballers]] y, eclesiasticament, de l'[[arcipestrau]] d'a [[val d'Onsella]], perteneixent a la [[diocesi]] de [[diocesi de Chaca|Chaca]] dende [[1785]].

== Toponimia ==
O nombre tradicional d'a localidat ye *Lobera*, y dica [[1920]] no bi anyadió *Onsella*, por o nombre d'o [[río Onsella]].

Bi ha microtoponimos en [[idioma aragonés|aragonés]] como *Pui Palanca*.

=== Etimolochía ===
Bi ha dos posibles explicacions d'o toponimo; una diz que ye d'orichen [[latín]], d'a palabra *lupus* ([[lupo]] en [[Idioma aragonés|aragonés]]), ta referir-se a l'abondancia d'istos animals en a redolada en ixas envueltas. Antiparte, una segunda [[hipotesi]] diz que tien o suyo orichen en una radiz *lup* en luengas prerromanas, significando *río*.

== Cheografía ==
Lobera d'Onsella ye situato en a [[Val d'Onsella]], en a ripa ezquierda d'o [[río Onsella]], a 672 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, y a una [[distancia]] de 147 [[km]] de [[Zaragoza]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya provincia y d'[[Aragón]].

=== Mugas ===
O suyo [[termin municipal]] muga a lo norte con [[Os Pintanos]]; a l'este con [[Longars (Cinco Villas)|Longars]]; a lo sud con [[Luesia]] y [[Uncastiello]]; y a l'ueste con [[Isuerre]]. As mugas norte y sud d'o municipio son fixatas por a natura: as alturas d'a [[sierra d'a Sarda]] a lo norte (con [[altaria]]s de 1.035 m) y a [[sierra de Santo Domingo]] a lo sud, con o monte de [[Fayanars]], de 1.128 m d'[[altaria]].

=== Hidrolochía ===
O suyo termin municipal ye trescruzato d'este a ueste por a [[río Onsella|Onsella]], [[afluent]] d'o [[río Aragón]].

== Historia ==
En o termin municipal de Lobera bi ha restos [[Arqueolochía|arqueolochicos]] perteneixents a o [[Neolitico]]-[[Edat de Bronce]], como en o *Corral de Mayayo*, *Corral Solano Bajo* u *Corral Solano Pomelo*, que hué se troban en bellas coleccions en [[Pamplona]]..

Tamién cal destacar a recient trobata de restos arqueolochicos medievals en o Cerro de Sant Miguel con enterramientos dataus en entre as anyadas de [[943]] y [[1034]], d'antis de l'establimento d'o [[Reino de Aragón]] y siento os mas antigos trobaus en a redolada, mas antigos que os de [[Corral del Calvo]]. Se creye que circa d'a necropolis tien que estar una ermita dita de Sant Miguel sin de trobar a suya localización en l'actualidat.

== Demografía ==
Datos demograficos de Lobera d'Onsella dende [[1842]] dica [[2022]]:

<timeline>
ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:66
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:14 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:57
  bar:2000 from:0 till:54
  bar:2002 from:0 till:56
  bar:2004 from:0 till:62
  bar:2006 from:0 till:54
  bar:2008 from:0 till:53
  bar:2010 from:0 till:50
  bar:2012 from:0 till:45
  bar:2014 from:0 till:42
  bar:2016 from:0 till:32
  bar:2018 from:0 till:28
  bar:2020 from:0 till:26
 
</timeline>


== Administración ==
=== Reparto de concellers ===
<center>

</center>

=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
* [[Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Lobera d'Onsella]], una [[Ilesia (edificio)|ilesia]] d'estilo [[Arte barroco|barroco]], construyita dencima d'una anterior en estilo [[Arte gotico|gotico]]. Ye d'o [[sieglo XVIII]], adedicada a l'[[Asumpción de Nuestra Sinyora]], y ye la [[ilesia parroquial]] d'o lugar.
* Casa Plano.

== Fiestas y tradicions ==
* [[24 de chunio]], [[Santchuanada|sant Chuan Baptista]], se fa o rito d'o herniau, tradcción recuperada por l'[[Asociación Cultural Sesayo]] y Pascual Plano. En a nueit de Sant Chuan, en o parache de *la Mosquera* se pasa a un nino a traviés d'un tronco de cachico rallau con esta fin. Se mantiene ubierto lo tronco y se pasa a lo nino entre dos homes, que repiten a operación tres vegadas decindo ‘prene-lo, Chuan/da-me-lo, Pedro/herniau te lo doi/sano te l'entrego’.
* [[31 d'agosto]], [[sant Remón]], patronals.

== Referencias ==


== Veyer tamién ==
* [[Lista de municipios de Zaragoza]].

== Vinclos externos ==
* [http://www.loberadeonsella.com/ Pachina web no oficial sobre Lobera].
* [http://www.sesayo.es/ Pachina web de l'Asociación Cultural *Sesayo'' de Lobera].