1939

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países
#### Marzo
* 2 de marzo - o cardenal italiano Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, esleyiu Papa con o nombre de Pío XII.
* 22 de marzo - a presión d'o Tercer Reich sobre Lituania fa que iste país li ceda Klaipėda (Memel en alemán), ta evitar una declaración de guerra.
* 27 de marzo - a Espanya de Francisco Franco s'ahhibe a la resta de países faixistas en sinyando o Pacto Anti-Komintern, cuan encara no heba rematau a Guerra Civil espanyola.

#### Abril
* 1 d'abril - botadura en Wilhemshaven, en una ceremonia presidida por Adolf Hitler, de l'acuirazau *[[Tirpitz (acuirazau)|Tirpitz]]* d'a *[[Kriegsmarine]]* d'o Tercer Reich.

#### Agosto
* 2 d'agosto - o fisico Albert Einstein ninvía una carta a lo president d'os Estaus Unius Franklin Delano Roosevelt consellando-li d'encetar un programa ta creyar una bomba atomica.
* 18 d'agosto - en prencipiar os preparativos ta o dito *[[Fall Weiß (1939)|Fall Weiß]]* (*Plan Blanco*) os plans ta la invasión de Polonia, se nombra a Erich von Manstein chefe de l'Estau Mayor d'o Grupo d'Exercitos Sud d'a *[[Wehrmacht]]* d'o Tercer Reich.

#### Setiembre
* 1 de setiembre - tropas d'a *[[Wehrmacht]]* d'o Tercer Reich dentran en Polonia, prencipiando asinas a Segunda Guerra Mundial.
* 3 de setiembre - en a Segunda Guerra Mundial, Francia y o Reino Uniu declaran a guerra a lo Tercer Reich.
* 9 de setiembre - en os primers intes d'a Segunda Guerra Mundial, a *[[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]]* d'o Tercer Reich bombardeya la ciudat polaca de Kurów, destruyendo-ie un hospital.
* 17 de setiembre - en a Segunda Guerra Mundial, as tropas de l'Exercito Royo d'a Unión Sovietica invaden Polonia, que en ixas envueltas luita contra a *[[Wehrmacht]]* d'o Tercer Reich, rematando asinas as posibilidaz de resistencia militar polaca.
* 27 de setiembre - en a Segunda Guerra Mundial, rebla la resistencia de l'Exercito polaco en Varsovia contra a *[[Werhrmacht]]* d'o Tercer Reich.
* 29 de setiembre - en a Segunda Guerra Mundial, Polonia capitula debant d'o Tercer Reich y a Unión Sovietica.
* 30 de setiembre - en a Segunda Guerra Mundial, o cheneral Władysław Sikorski forma en Londres un Gubierno de Polonia en o exilio.

#### Octubre
* 8 d'octubre - mientres a Segunda Guerra Mundial, o Tercer Reich s'anexiona a parte occidental de Polonia.
* 26 d'octubre - o sacerdot y politico eslovaco Jozef Tiso se converte en President d'a Primera Republica Eslovaca.

#### Noviembre
* 26 de noviembre - en a muga entre Finlandia y a Unión Sovietica se produz l'incident de Mainila, que prene como excusa l'Exercito Royo ta atacar Finlandia cuatre días dimpués en a Guerra d'Hibierno.
* 30 de noviembre - l'Exercito Royo ataca a Finlandia prenendo como excusa l'incident de Mainila escaiciu cuatre días antis, prencipiando asinas a Guerra d'Hibierno.

#### Aviento
* 13 d'aviento - en a batalla d'o Río d'a Plata, mientres a Segunda Guerra Mundial, a *[[Royal Navy]]* britanica redota a la *[[Kriegsmarine]]* d'o Tercer Reich.
* 30 d'aviento - primer vuelo de l'avión sovietico *[[Ilyushin Il-2 Sturmovik]]*.

## Naixencias
### Aragón
* 3 de chinero - naixencia en Bárbols, (Ribera Alta de l'Ebro) d'o ciclista, aragonés Ángel Ibáñez.
* - naixencia en Zaragoza (comarca de Zaragoza) d'a escritora, poeta y novelista aragonesa Ana María Navales (†2009).

### Atros países
#### Chinero
* 10 de chinero - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor de cine y teatro estausunidense Sal Mineo (†1976).
* 29 de chinero - naixencia en Melbourne (Victoria, Australia) d'a escritora y profesora universitaria australiana Germaine Greer.

#### Marzo
* 13 de marzo - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'o cantaire y musico estausunidense de musica pop Neil Sedaka.
* 23 de marzo - naixencia en Ciudat de Mexico (Mexico) d'a chugadora de tenis mexicana Rosie Reyes (†2024).
* 29 de marzo - naixencia en Venecia (Veneto, Reino d'Italia) de l'actor italiano Terence Hill.

#### Abril
* 1 d'abril - naixencia en Pound Ridge (Nueva York) de l'actriz estausunidense Ali MacGraw.
* 2 d'abril - naixencia en Washington, DC d'o cantaire, compositor, musico y productor musical estausunidense Marvin Gaye (†1984).
* 7 d'abril - naixencia en Detroit (Michigan) d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense Francis Ford Coppola.
* 20 d'abril - naixencia en Bærum (Akershus) d'a politica noruega Gro Harlem Brundtland.
* 21 d'abril - naixencia en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius de l'actor y actor de voz estausunidense Reni Santoni (†2020).

#### Mayo
* 4 de mayo - naixencia en Jersey City (Nueva Jersey, Estaus Unius) de l'actor estausunidense [Paul Gleason] (†[2006).
* 7 de mayo - naixencia en Potencia (Basilicata, Reino d'Italia) d'o director cinematografico y guionista italiano Ruggero Deodato.
* 13 de mayo - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor estausunidense Harvey Keitel.
* 22 de mayo - naixencia en Los Ángeles (California) de l'actor estausunidense Paul Winfield (†2004).

#### Chulio
* 15 de chulio - naixencia en Boliqueime (Loulé, districto de Faro) d'o politico portugués Aníbal Cavaco Silva.
* 16 de chulio - naixencia en Piombino (Toscana) d'o futbolista y entrenador de fútbol italiano Lido Vieri.
* 21 de chulio - naixencia en Santo Tirso (Districto de Porto, Portugal) d'o futbolista portugués Alberto Festa (†2024).
* 27 de chulio - naixencia en Barcelona (Barcelonés) d'o escritor, periodista y novelista catalán Manuel Vázquez Montalbán (†2003).
* 30 de chulio - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor, director cinematografico, guionista, productor cinematografico y critico cinematografico estausunidense d'orichen serbio Peter Bogdanovich.

#### Agosto
* 2 d'agosto - naixencia en Cleveland (Ohio) d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense Wes Craven.
* 9 d'agosto - naixencia en Scandiano (Reino d'Italia, hue provincia de Reggio Emilia, Emilia-Romanya, Italia) d'o economista, profesor universitario y politico italiano Romano Prodi.

#### Setiembre
* 30 de setiembre - naixencia en Rosheim (Alsacia) d'o quimico francés Jean-Marie Lehn, Premio Nobel de Quimica en 1987.

#### Octubre
* 5 d'octubre - naixencia en Dresde (Saxonia, Alemanya) d'o pintor y escultor alemán A. R. Penck (†2017).
* 7 d'octubre - naixencia en Wisbech (Cambridgeshire, Anglaterra) d'o quimico britanico Harold Kroto, Premio Nobel de Quimica en 1996.
* 8 d'octubre - naixencia en Lightning Ridge (Nueva Galas d'o Sud) de l'actor y productor cinematografico australiano Paul Hogan.
* 11 d'octubre - naixencia en São Paulo (Estau de São Paulo) d'a chugadora de Tenis brasilera Maria Bueno.
* 23 d'octubre - muere en Altadena (California) o escritor y novelista estausunidense Zane Grey (n.1872).
* 22 d'octubre - naixencia en Malehice (districto de Chibuto, provincia de Gaza, en a colonia portuguesa de Mozambique) o politico mozambiquenyo Joaquim Chissano, president d'o país en 1986-2005.
* 24 d'octubre - naixencia en Pittsburgh (Pennsilvania) de l'actor estausunidense d'orichen sirián F. Murray Abraham, Premio Oscar a o Millor Actor en 1984.
* 27 d'octubre
** - naixencia en Weston-super-Mare (North Somerset, Anglaterra) de l'actor britanico John Cleese.
** - naixencia en Charvieu-Chavagneux (Isèra, Roine-Alpes) d'o futbolista francés Jean Djorkaeff.
* 28 d'octubre
** - naixencia en Boston (Massachusetts) de l'actriz y productora cinematografica estausunidense Jane Alexander.
** - naixencia en Ljubljana (Yugoslavia, hue Eslovenia) d'o chimnasta yugoslau Miroslav Cerar.

#### Noviembre
* 15 de noviembre - naixencia en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Yaphet Kotto (†[2021]).
* [22 de noviembre - naixencia en Newark (Nueva Jersey, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Allen Garfield (†2020).
* 28 de noviembre - naixencia en Brownsville (Tennessee, Estaus Unius) de l'actriz y cantaire estausunidense Tina Turner (†2023).
* 29 de noviembre - naixencia en Valladolit (Castiella y Leyón, Espanya) de l'actriz, bailarina, cantaire y presentadora de televisión espanyola Concha Velasco (†2023).

#### Aviento
* 4 d'aviento - naixencia en Lo Grau dau Rei (Gardon, Occitania) d'o politico francés Étienne Mourrut.
* 30 d'aviento
** - naixencia en Ryde (Nueva Galas d'o Sud) d'a escritora australiana Glenda Adams.
** - naixencia en Valladolit (Castiella y Leyón) d'o politico espanyol Fernando Ledesma.
** - naixencia en Nueva York d'o musico y cantaire estausunidense Felix Pappalardi.

## Defuncions
### Aragón
* 4 de marzo - muere en Zaragoza (comarca de Zaragoza) l'avogau y politico aragonés, d'ideolochía carlista, Jesús Comín Sagüés (n.1889).
* 1 d'abril - muere en Alicant (País Valenciano) lo mayestro y anarcosindicalista aragonés Evaristo Viñuales Larroy (n.1913).* 7 de mayo - muere en Estadilla (Semontano de Balbastro) o poeta costumbrista aragonés Cleto Torrodellas Español (n.1868).
* 3 d'agosto - muere en Paterna (provincia de Valencia) o militar y arbitro de fútbol aragonés Luis Iglesias Gracia (n.1899).
* 18 de noviembre - muere en París (Francia) o pintor y debuixant aragonés d'o Surrealismo José Luis González Bernal (n.1908).

### Atros países
#### Chinero
* 20 de chinero - muere en Roquebrune-Cap-Martin (Alpes Maritimos, Provenza-Alpes-Costa Azul, Occitania) o poeta y dramaturgo irlandés William Butler Yeats, Premio Nobel de Literatura en 1923 (n.1865).

#### Febrero
* 10 de febrero - muere en a Ciudat d'o Vaticano o Papa Pío XI (n.1857).
* 22 de febrero - muere en o exilio francés en Cotlliure (Catalunya d'o Norte) o escritor y poeta espanyol Antonio Machado (n. 1875).

#### Marzo
* 2 de marzo - muere en Londres l'echiptologo y arqueologo britanico Howard Carter (n.1874).
* 5 de marzo - muere en Van Nuys (California, Estaus Unius) l'actor britanico Herbert Mundin (n.1898).

#### Abril
* 7 d'abril - muere en Sydney o politico australiano Joseph Lyons.
* 24 d'abril - muere en París (Isla de Francia) o ciclista francés Louis Trousselier (n.1881).

#### Mayo
* 13 de mayo - muere en Varsovia o filosofo y matematico polaco Stanisław Leśniewski (n.1886).

#### Chunio
* 2 de chunio - muere en Sant Sabastián (País Basco) o vriolinista, director d'orquesta y compositor espanyol Enrique Fernández Arbós (n.1863).

#### Chulio
* 14 de chulio - muere en Praga o pintor checo Alfons Mucha.

#### Setiembre
* 23 de setiembre - muere en Londres (Reino Uniu) o medico y psicologo austriaco Sigmund Freud (n.1856).

#### Octubre
* 23 d'octubre - muere en Altadena (California) o escritor estausunidense Zane Grey (n.1872).
* 28 d'octubre - muere en Nueva York (Nueva York) l'actriz estausunidense Alice Brady (n.1892).

#### Aviento
* 19 d'aviento - suicidio en Buenos Aires (Archentina) d'o marino y militar alemán Hans Langsdorff, dimpués d'a suya redota en a batalla d'o Río de la Plata y l'auto-fundimiento d'o suyo vaixiello (n.1894).
* 23 d'aviento - muere en París (Isla de Francia, Francia) l'actor, director y guionista francés Georges Monca (n.1867).

## Se veiga tamién
*Muertes en 1939.
*Naixius en 1939.

## Referencias

## Vinclos externos