Molimento Natural d'o Naixedero d'o río Pitarc

O **Molimento Natural d'o Naixedero d'o río Pitarc** ye un Molimento Natural d'Aragón que fa parti d'o rete d'espacios naturals protechitos. Declarato como espacio protechito o 15 d'aviento de 2009, se troba situato en o termin municipal de Pitarc, en o Mayestrato teruelano, ocupando 114 ha. en os arredols d'o naixedero d'o río Pitarc.

## Cheolochía
O río Pitarc travesa o sinclinal de Fortanet, entre as sierras de Canyada, a l'ueste y de la Lastra a l'ueste. A val que forma o río tien o suyo orichen en o Cretacio superior, y ye formata por calsinera, salagons y archilas. A permeabilidat d'istos materials, debito a os procesos de fracturación y disolución karstica que se han producito, fa que se comporten como un acuifero, cullindo l'augua d'a pluya y metendo-la a o fluxo soterranyo. Iste acuifero ye isolato por os materials archilo-arenosos que constituyen a formación d'Utriellas d'atros acuiferos d'a redolada que se troban a una fondaria mayor.

A parti superior de l'acuifero ye dreitament en contacto con a superficie, ya que no ye isolata por materials impermeables, lo que fa que tienga unas condicions de presión atmosferica igual que as superficials. As auguas salen en o naixedero d'o río Pitarc (u como se diz localment *"El [[uellos (hidrolochía)|Ojo]] de la Fuente"*) con cabals de dica 1.500 l/seg. Cuan bi ha prous precipitacions l'augua gosa salir d'una "chaminera" creyando-se un polito salto d'augua. O rechimen d'o río Pitarc ye de tipo fluvio-nival, por lo que tien dos maximos, un en primavera y un atro secundario en agüerro.

## Flora
A flora d'o río Pitarc destaca especialment. Ya en o sieglo XIX o botanico aragonés Ignacio Jordán de Asso y del Río vesitó y documentó a-saber-las especies vechetals d'ista zona.

As condicions d'humidat son prou buenas, por o que a vechetación ye abundant, destacando en as riberas os salces (*Salix sp*), chopos (*Populus sp*) y alvernices (*Alnus glutinosa*); en as laderas caixicos (*Quercus faginea*) chunto a os buixos (*Buxus sempervirens*) y seneras (*Amelanchier ovalis*), constituindo una representación de selvas mixtas submediterranias; en as zonas rocosas d'as foces se troban tot tipo de flora rupícola especializata y ta rematar as sierras d'a redolada, mas xutas, son cubiertas de pins nasarres (*Pinus nigra*). A cita de l'alverniz ye dubdosa, y por o menos actualment no se troba en este parache.

Adintro d'a foz se fa mas densa a vechetación con serberas (*Sorbus sp*), abillaneras (*Corylus avellana*), acirons blancos (*Acer campestre*), alitoners (*Celtis australis*), peberas (*Lonicera etrusca*), liedreras comuns (*Hedera helix*) y en primavera flors como as vrioletas (*Viola willkommii*), flors de primavera (*Hepatica nobilis*) u literolas (*Euphorbia sp*) entre atras.

## Fauna
A fauna ye tamién variata, tanto en o propio río Pitarc como en os suyos arredols. En as auguas d'o río destaca a presencia d'a truita común (*Salmo trutta*) y d'a loira (*Lutra lutra*).

En os cinglos de calsinera a os cantos d'o río viven o vueitres (*Gyps fulvus*) y bucardos (*Capra pyrenaica hispanica*)

## Vinclos externos
*  Molimento Natural d'o Naixedero d'o río Pitarc en www.rednaturaldearagon.com.
*  Molimento Natural d'o Naixedero d'o río Pitarc