Academia Aragonesa d'a Luenga

:*No entivocar-se con l'[[Academia d'a Luenga Aragonesa]], institución publica precedent y desapareixida en l'actualidat, ni con l'[[Academia de l'Aragonés]], nombre rechistrau por o Estudio de Filología Aragonesa, institución de caracter privau*.

L**'Academia Aragonesa d'a Luenga** (oficialment *Academia Aragonesa de la Lengua*) ye una institución cientifica de caracter oficial y publico, creyada por a Lei 3/2013, de 9 de mayo, d'uso, protección y promoción d'as luengas y modalidaz lingüisticas propias d'Aragón como autoridat lingüistica de l'aragonés y o catalán. Substituye a l'Academia d'a Luenga Aragonesa y a l'Academia Aragonesa d'o Catalán, creadas con l'anterior lei, as cuals no se constituyeron.

Os suyos estatutos fueron aprebaus por o Gubierno d'Aragón o 10 d'abril de 2018, estando publicaus en o Boletín Oficial de Aragón o 20 d'abril de 2018.

Tien personalidat churidica propia y exerce as suyas funcions con autonomía organica, funcional y presupuestaria, ta guarenciar a suya obchectividat y independencia.

## Estructura
L'Academia ye compuesta por dos institutos: l'Instituto de l'Aragonés y l*'[[Institut Aragonès del Català]]*, que podrán proposar a o Pleno de l'Academia as normas d'uso correcto de l'aragonés y catalán en Aragón, respectivament.

## Competencias
Seguntes a Lei 3/2013 y os suyos propios estatutos, son fins de l'Academia Aragonesa d'a Luenga:

* Estableixer as normas referidas a l'uso correcto d'as luengas y modalidaz lingüisticas propias d'Aragón, por os suyos institutos. 
* Asesorar, por os suyos institutos, a os poders publicos y institucions sobre temas relacionaus con l'uso correcto d'as luengas y modalidaz lingüisticas propias y con a suya promoción social.
* Desarrollar aquellas fainas que, en l'ambito d'a suya competencia, l'encargue o Gubierno d'Aragón.

## Academicos
Seguntes os suyos estatutos, l'Academia Aragonesa d'a Luenga podrá tener dica un maximo de 30 academicos de numero, y un numero indeterminau d'academicos correspondients y academicos d'honor. Os academicos habrán d'estar personas de reconoixito prestichio en l'ambito d'a filolochía, literatura y lingüistica, preferenment doctors, y con preferencia de nativos, que cuenten con una larga trachectoria en a practica y o fomento d'os valors lingüisticos y literarios propios d'a comunidat aragonesa, y en a que ye representaus as luengas y modalidaz lingüisticas propias d'Aragón.

### Academicos de numero
En l'actualidat tiene 16 academicos de numero, que son os siguients: 
* Carmen Alcover Pinós.
* Francho Nagore Laín.
* Francho Rodés Orquín.
* Glòria Francino Pinasa.
* Hèctor Moret Coso.
* Javier Giralt Latorre.
* José Bada Panillo.
* José Solana Dueso.
* Juan Pablo Martínez Cortés.
* Manuel Castán Espot.
* María Ángeles Ciprés Palacín.
* María Luisa Arnal Purroy.
* María Pilar Benítez Marco.
* María Teresa Moret Oliver.
* Marta Marín Bráviz.
* Ramón Sistac Vicén.

#### Academicos falleixius
* Ánchel Conte Cazcarro.

### Academicos d'honor
* Artur Quintana i Font.
* Brian Mott.

## Chunta de Gubierno
La primera Chunta de Gubierno estió eslechida l'1 d'otubre de 2021, con os siguients miembros:
* President: Javier Giralt Latorre.
* Vicepresidenta: María Pilar Benítez Marco.
* Secretario: Juan Pablo Martínez Cortés.
* Tresorera: María Teresa Moret Oliver.
La Chunta de Gubierno de l'Academia se completa con dos vocals triaus per l'Instituto de l'Aragonés y atros dos per l'Institut Aragonès del Català. Lo 21 de marzo de 2022 se contituyioron los plenarios d'os dos institutos, que eslichioron a los siguients vocals:

*María Ángeles Ciprés Palacín
*Francho Rodés Orquín
*Ramón Sistac Vicén

## Instituto de l'Aragonés y Institut Aragonès del Català
Seguntes los Estatutos de l'Academia, esta ye composada per dos institutos: l'Instituto de l'Aragonés y l'Institut Aragonès del Català, que s'encargarán de proposar las normas de l'uso correcto de l'aragonés y d'o catalán en Aragón. Tamién tienen, entre atras, las competencias d'inventariar y actualizar lo suyo lexico, estimular lo suyo uso, la ensenyanza y difusión d'a luenga, la de colaborar en a formación d'o profesoau u la d'asesorar a los poders publicos y institucions sobre temas relacionaus con estas dos luengas.

Los Plenarios d'os institutos se constituyioron lo 21 de marzo de 2022, día en que tamién s'eslichioron los cargos d'as suyas Comisions Permanents, que son los siguients:

### Comisión Permanent de l'Instituto de l'Aragonés
* Director: Juan Pablo Martínez Cortés
* Subdirector: Manuel Castán Espot
* Secretario-Administrador: José Solana Dueso
* Vocal: María Pilar Benítez Marco
* Vocal: María Luisa Arnal Purroy

### Comisión Permanent de l'Institut Aragonès del Català
* Director: Javier Giralt Latorre
* Subdirector: Ramón Sistac Vicén
* Secretario-Administrador: María Teresa Moret Oliver
* Vocal: Merxe Llop Alfonso
* Vocal: Carmen Alcover Pinós

## Referencias

## Se veiga tamién
*Instituto de l'Aragonés
*Institut Aragonès del Català
*Consello Superior d'as Luengas d'Aragón
*Lei de Luengas d'Aragón

## Vinclos externos
*  Sitio web oficial