open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salt Lake City

**Salt Lake City** (en aragonés literalment *Ciudat d'o Laco Salato*) ye a capital y mayor ciudat d'o estato d'Utah, en os Estaus Unius. A día 1 de chulio de 2008 a suya población yera de 181.698 habitants en a ciudat y una mica mas de dos millons d'habitants contando l'aria metropolitana que forma chunto a las ciudaz vecinas.

Fue fundata en 1847 por os Santos d'os Zaguers Días, ilesia dirichita por ixas envueltas por Brigham Young. Ye chusto a o sud-este d'o Gran Laco Salato (*Great Salt Lake*). Ye seu central d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días, tamién conoixitos como mormons.

Como seu d'a ilesia mormona, a ciudat encara conserva muitas construccions que se facioron cuan plegoron ta ista tierra en 1847, por eixemplo, a Casa d'o Leyón (en anglés *Lion House*) como se li coneixeba a o profeta Young, l'Aldeya Deseret (*Deseret Village*), y mas que mas o templo de Salt Lake City. A ilesia mormona tamién tien o centro de rechistro familiar mas gran d'o mundo, con servicios sin garra coste ta o publico.

A mas d'estar a capital d'una relichión mundial, Salt Lake City tien una d'as mayors industrias finacieras d'os Estaus Unius.

## Esportes
Salt Lake City ye a seu de l'equipo d'o basketbol profesional Utah Jazz d'a NBA (siglas en anglés d'a *National Basketball Association*) dende l'anyo 1979. Tamién tien equipos profesionals de hockey chelo, fútbol y béisbol.

### Competicions esportivas
En l'hibierno de 2002 Salt Lake City estió a ciudat a on se celebroron os Chuegos Olimpicos d'hibierno en a suya XIX edición.

## Transporte
### Aeropuertos
* Aeropuerto Internacional de Salt Lake City, inaugurau en 1911.

## Referencias
Templo d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días en Madrit

O **Templo de Madrit, Espanya** ye uno d'os templos construitos y operatos por a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días, o numero 56 construito por a Ilesia y o primero d'Espanya, ubicato en a ciudat espanyola de Madrid.

## Historia
Os templos d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días son construitos con a fin de proveyer ordenanzas y cerimonias consideratas sagratas ta os suyos miembros y necesarias ta la salvación individual y a ponderación familiar. A doctrina mormona d'os templos tien o suyo orichen en 1832, dos anyos dimpués d'a organización d'a Ilesia, cuán o suyo fundador y primer profeta Joseph Smith, Jr. recibise una revelación divina en a que o Sinyor Chesucristo li manifestase o suyo deseyo d'a construcción de templos. En 1836, Smith y a Ilesia rematoron o templo de Kirtland, o primer templo mormón, en a ciudat de Kirtland (Ohio).

Os mormons plegoron ta Espanya dimpués d'a Primera Guerra Mundial, cuan os soldatos estatounitenses plegoron ta vivir en o país. A libertat de relichión en Espanya fue legalizata en 1967 y a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días fue reconoixita oficialment en octubre de l'anyo siguient. Ta l'adedicación d'o templo de Madrit en 1999, a Ilesia dició haber baptizato a 30.000 personas, congregatas en *estacas* en Barcelona, Vitoria, Cádiz, Elche, Hospitalet de Llobregat, Madrit y Sevilla.

## Referencias
Longaria

A **longaria** ye a dimensión que corresponde a la largaria d'un obchecto u cosa. A longaria d'un obchecto ye a distancia entre os suyos estremos, a suya extensión linial mesurata de prencipio a fin. En o lenguache común gosa diferenciar-se entre *altaria* cuan nos referimos a una longaria vertical y *amplaria* cuan se parla d'una longaria horizontal; en iste sentito tamién s'emplega o termin **largaria**. En fisica y en incheniería, a palabra longaria ye sinonimo de "distancia", y gosa emplegar-se o simbolo l u L ta representar-la.

A longaria ye considerata a sobén como una d'as Magnituz fisicas fundamentals, encara que no puet ser definida en termins d'atras magnituz mesurables. Manimenos a longaria no ye una propiedat intrinseca de dengún obchecto ya que, seguntes a teoría especial d'a relatividat (Albert Einstein, 1905) dos observadors poderban mesurar o mesmo obchecto y obtener resultatos diferents.

A longaria ye una mesura d'una dimensión, mientres l'aria ye una mesura de dos dimensions (longaria cuadrata) y o volumen ye una mesura de tres dimensions (longaria cubica). En muitos sistemas de mesura la longaria ye una unidat fundamental, d'a que en derivan atras.

## Notas


## Referencias
Imant

:*Iste articlo ye sobre un *'cuerpo que chenera un campo magnetico**; ta la persona que diriche a oración en a relichión islamica, se veiga **imán**''.

Un **imant*' (d'o [[idioma francés|francés]] *aimant*) ye un cuerpo u dispositivo que chenera un [[campo magnetico]], u dito d'una atra manera, con un [[momento magnetico]] significativo, y por ixo tiende a aliniar-se con atros imans (por eixemplo con o [[campo magnetico terrestre]]).

A palabra *imant* [[galicismos en aragonés|deriva d'o francés]] *aimant*, evolución d'o latín *adamas*, *adamantis* ("[[fierro]] muit duro"), [[helenismos en latín|adaptación d'o griego]] ἀδάμας ("invenvible"), sin relación con a palabra *magnetico*. Esta zaguera palabra deriva d'o [[griego antigo|griego]] *μαγνήτης λίθος* (*magnítis líthos*) u piedra de [[Magnesia (Tesalia)|Magnesia]], una localidat conoixida dende l'antigüidat por as suyas [[mena]]s de [[magnetita]]. En a traducción herediana de "*Vidas Semblants*" de [[Plutarco]] mencionan a la magnetita como *piedra calamita'':

Os imants pueden estar permanents u temporals, un imant permanent no necesita de denguna influencia externa ta chenerar o suyo campo magnetico mientres que os imants temporals, como los electroimants nomás cheneran o suyo campo magnetico gracias a la corrient electrica. Os imants permanents se pueden formar de traza natural, como ye o caso d'a magnetita, pero tamién pueden estar fabricaus de manera artificial.

Os imants atrayen u repelen diversos materials, aquellos que son fuertement atrayitos por un imant tienen una gran permeabilidat magnetica, como en o caso d'o fierro y bel tipo d'acero, y reciben a denominación de materials ferromagneticos. Os materials con una baixa permeabilidat magnetica nomás són atrayitos debilment por os imants y se dicen paramagneticos, un eixemplo sería l'oxicheno liquido. A la fin bi ha bel material, como l'augua, que tienen una permeabilidat magnetica tan baixa que o magnetismo nomás se manifiesta en presencia d'un campo magnetico externo (diamagnetismo). Tot tien una permeabilidat magnetica mesurable.

A unidat de mesura d'o SI ta o campo magnetico ye o tesla, mientres que a unidat ta o fluxo magnetico ye o weber; 1 tesla ye 1 weber por metro cuadrau.

## Se veiga tamién
* Magnetismo.
* Electroimant.

## Referencias

## Vinclos externos
Crimchacos

Os **crimchacos** (en crimchaco *кърымчах*) son chudieus de Crimea que parlan una luenga turquica. Son o producto d'a fusión de comunidaz chudievas d'orichen mezclato (askenazís, sefarditas, etcetera...) mientres o periodo de dominio tartaro (Khanato d'a Horda d'Oro, Khanato de Crimea), en ixa peninsula d'a Mar Negra.

## Referencias
Caraís de Crimea

Os **caraís de Crimea** (en caraim de Crimea *Кърымкъарайлар, Qrımqaraylar*; en hebreu *קראי מזרח אירופה*; en tartaro de Crimea *Qaraylar*) son chudieus orichinarios de Crimea seguidors d'o caraísmo, secta chudieva que no acepta o Talmut. Charran una luenga turquica. Bi ha una teoría que remonta l'orichen d'os caraís de Crimea a los gazaros convertitos a lo chudaísmo.

## Historia
Una chicota comunidat de caraís de Crimea s'establió en una fortaleza de Lituania en a Edat Meya.
Celula

A **celula** (d'o latín *cellŭla*, diminutivo de *cella*, "cela" con sufixo *[[sufixo -ulo|-ula]]*) ye a unidat estructural y funcional d'os sers vivos. Una celula tipica tien ADN (material chenetico), un medio liquido, ribosomas y una membrana celular.

O termin celula fue creyato por Robert Hooke a partir d'o latín *CELLULA* por o parexito d'os vueitos deixatos por as celulas muertas d'a lama de zuro con as celas que fan as abellas en as arnas.

## Celula procariota

A celula procariota no tien una deseparación entre o material chenetico y o liquido d'o resto d'a celula, no presenta organulos celulars que os ribosomas, y presenta paret celular.

## Celula eucariota

A celula eucariota presenta un nuclio celular bien diferenciato, con una membrana nucleyar que desepara o liquido cheneral d'a celula (citoplasma) d'o liquido de dentro (carioplasma), on ye o material chenetico (cromatina, ye dicir ADN con proteínas). En o nuclio bi ha tamién un nucliolo.

O citoplasma d'a celula eucariota presenta gran variedat d'organulos celulars.

A membrana celular puet estar cubierta por una paret celular de celulosa (en plantas y algas) u de quitina (en os fongos).

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 

## Referencias

## Vinclos externos

*  Animacions, graficos y material didactico.
Selachii

:*«Tiburón» reendreza enta iste articlo. Pa veyer l'auto de Citroën que popularment s'ha clamau «Tiburón», se veiga [[Citroën DS]].*

Os **selacios** (nombre cientifico **Selachii**) son una división d'a clase Chondrichthyes (peixes cartilachinosos), conoixitos popularment como **tiburons** u **escualos**. Son os elasmobranquios que conservan a morfolochía hidrodinamica, ye dicir, fusiforme. As aberturas branquials, que son 5 a 7 pars se situan lateralment y as aletas peitorals no son guaire ixamplatas porque a traza de nadar d'os pleurotrematos ye con ondulacions d'o cuerpo y coda. A coda ye heterocerca. A boca ye ventral. Bellas especies son superpredadors en o medio marín con gran mida, belatras son especies chicotas. Son unas 280 especies y 80 cheneros agrupatos en 20 familias y 7 órdens.

Ye un rasgo caracteristico a presencia de radios branquials ceratohial y hiomandibular que presentan una hemibranquia hioidea con función endocrina.

Tamién ye caracteristico y diferent d'as mantas u rayas ye que l'elemento basal mes anterior de l'aleta peitoral, dito propterichio, no s'une a lo cranio. Tampoco son unitas dorsalment as dos cinturas escapulars.

## Referencias

## Vinclos externos
* 
*
Vilopriu

**Vilopriu** ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baixo Empordán y provincia de Chirona.

A suya población ye de 217 habitants (2008), en una superficie de 16,44 km² con una densidat de población de 13,20 hab/km².

## Toponimia
O toponimo *Vilopriu* se remonta a *VILLA HILPERICI*, estando lo segundo elemento un chenitivo latín feito a partir d'un antroponimo visigodo.

## Cheografía
A localidat de Vilopriu ye situata a 82 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Vilopriu.
* Información de Vilopriu en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información de Vilopriu en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Avià

**Avià** (*Avià* en catalán y oficialment, *Aviá* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 2.144 habitants (2008), en una superficie de 27,24 km² con una densidat de población de 78,71 hab/km².

## Cheografía

A localidat d'Avià ye situata a 677 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Cal Rosal, Graugés, Obiols y La Plana.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Santa María d'Avià, una ilesia d'o sieglo XII en estilo romanico adedicada a Santa María.
* Ilesia de Sant Vicient d'Obiols, en o lugar d'Obiols. Ye una ilesia en estilo romanico consagrada a Sant Vicient.

## Galería d'imáchens


Imachen:Serra de Noet des de la serra de Queralt.JPG| Avià y a sierra de Noet dende Queralt.
Imachen:Cal Mas (Avià) IMG 7144.jpg| Cal Mas
Imachen:Colònia La Plana çIMG 7160.jpg| La Plana
Imachen:Masia Bellús (Avià).jpg| Bellús
Imachen:Masia Salvans IMG 7147.jpg| Salvans
Imachen:Molí de Bellús (Avià) 2.JPG| Molí de Bellús
Imachen:El Molí del Castell (Avià) 3.jpg| Molí del Castell
Imachen:004-pontorniu.jpg| Pont d'Orniu
Imachen:Sant Martí d'Avià IMG 7139.jpg|Sant Martí d'Avià
Imachen:Església de Sant Serni de Clarà.jpg|Sant Serni de Clarà
Imachen:Sant Vicenç d'Obiols, Avià, Berguedà - panoramio.jpg| Sant Vicenç d'Obiols
Imachen:Santa Maria d'Avià.jpg|Santa Maria d'Avià
Imachen:Avià amb l'església des de la piscina.jpg| Envista d'Avià dende a piscina.
Imachen:Mural de la piscina d'Avia.jpg|Graffiti en a piscina.
Imachen:Mural a prop de l'escola d'Avià.jpg|Graffiti amán d'a escuela.


## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'Avià.
*  Información d'Avià en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*  Información d'Avià en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Gallus gallus domesticus

O **gallo** (), a suya fembra se diz **gallina** u **pirina**, ye un au domesticata. Os individuos encara no maturos se dicen **pollos**, **pollastres** u **pirins**. Se cría dende antigo pa aproveitar as plumas, os uegos y a carne, en especial d'os pollos, en l'actualidat ye o animal domestico mes estendillau en o mundo con una estimación de mas de 24.000 millons de eixemplars,, en Espanya bi ha uns 47 milions. Tamién i hai cualques variedaz que se crían y entrenan pa lo suyo uso en barallas de gallos y atras como aus ornamentals.

En Aragón cal destacar as razas gallina de Sobrarbe y gallina serrana, endemicas de Sobrarbe y Teruel respectivament y hue en recuperación pero encara en periglo de desapareixer.

## Mazadas
**Cuan es gallos ploran, las boiras tamién ploran*.
**Si s'esbolotan las gallinas, ya tienes l'augua encima*.

## Notas


## Referencias

## Vinclos externos
45 aC

## Escaicimientos
* 17 de marzo - en a batalla de Munda (en l'actual Andalucía), victoria decisiva d'os *[[populares]]* de Chulio César sobre os *[[optimates]]* de Tito Labieno y Cneu Pompeyo, ubrindo camín a la proclamación por César d'a Dictadura.

## Naixencias

## Defuncions
46 aC

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
Acero

:*Iste articlo ye sobre una *'aliación metalica**. Ta o grupo de rock matarranyés se veiga [[Azero (grupo)]].''

 


L**'acero*' ye una [[aliación]] de [[fierro]] y [[carbonio]], a on que o carbonio no blinca d'o 2,1% en o peso d'a composición de l'aliación. A meyatos d'o [[sieglo XX]] existiban 2 versions d'o diagrama d'equilibrio d'os acers. En a versión alemana (u *europea*) a composición maxima d'os acers s'establiba en o 1,7% de carbonio mientres que en l'anglonordamericana (u *americana'') o maximo s'establiba en o 2,1%. Hue lo día a fracción limite de carbonio en os acers dende o punto de vista metalurchico s'estableixe arredol d'o 2,1% de carbonio. gosando estar a ormino os porcentaches d'entre o 0,2% e o 0,3%.

O fierro puro ye un metal muit dúctil pero de baixa resistencia. O carbonio li da dureza y resistencia. En función d'o porcentache de carbonio s'obtienen diferents tipos d'acero, ye decir, un acero con muito carbonio será un acero muit resistent y muit duro, pero tamién muit frachil, y un acero con poco carbonio será poco resistent y poco duro, pero con menos frachilidat.

## Aplicacions
L'acero en as suyas diferents classes y formas ye muito present en a nuestra vida cotidiana. Ye present en ferramientas, aparatos, electrodomesticos, maquinaria, autos, estructuras de casas, naves industriales y atros edificios.

Comercialment se troba en forma de chapa y perfils:
* Redondo.
* Cuadrato.
* Pasamán.
* Perfil en I o doble T, IPN, IPE o d'ala ampla (HEB, HEA, HEM).
* Perfil en anglo (LPN).
* Perfils en T (TPN).

## Se veiga tamién
* Aceros especials.
* Acero inoxidable.
* Acero al carbonio.

## Referencias

## Vinclos externos
Capolat

**Capolat** (*Capolat* en catalán y oficialment, *Capolat* en castellano) ye un municipio catalán situau en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 76 habitants (2008), en una superficie de 34,33 km² con una densidat de población de 2,21 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Capolat ye situada a 617 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Llinars, Rossinyol i Coforb, Sant Andreu de Farners y Sant Quintí de Travil.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Información de Capolat en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Capolat en a pachina web de l*'[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Bagà

**Bagà** (*Bagà* en catalán y oficialment, *Bagá* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 2.361 habitants (2010), en una superficie de 43,13 km² con una densidat de población de 54,74 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Bagà ye situata a 785 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 20 km d'a ciudat de Berga, a capital d'a suya comarca. O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Bastareny, un afluent d'o río Llobregat.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Terradelles.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Bagà .
*  Información de Bagà en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya*.
*  [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08016 Información de Bagà] en a pachina web d'o *Institut d'Estadística de Catalunya.
*  Información de Bagà en a pachina web d'a Deputación Provincial de Barcelona.
Italo Calvino

**Italo Giovanni Calvino Mameli** (**Italo Calvino**), naixito de Santiago de Las Vegas (La Habana, Cuba) o 15 d'octubre de 1923 y muerto en Siena (Toscana, Italia) o 19 de setiembre de 1985, estió un escritor italiano en luenga italiana, considerato como uno d'os prencipals escritors d'a Literatura italiana d'o sieglo XX.

## Premios
Italo Calvino recibió o *[[Premio Viareggio]]* en 1957, o *[[Premio Bagutta]]* en 1959, o *[[Premio Feltrinelli]]* de Narrativa en 1972, y o *[[Premio Austriaco de Literatura Europea]]* en 1976.





## Vinclos externos
*  Pachina web sobre Italo Calvino.
Castell de l'Areny

:*Este articlo tracta sobre *'Castell de l'Areny**, municipio d'o [[Berguedá]]. Ta atros emplegos d'o toponimo **Areny**, veyer **Areny (desambigación)**.''


**Castell de l'Areny** (''Castell de l'Areny'' en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment, ''Castell del Areny'' en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'o [[Berguedá]], [[partiu chudicial]] de [[Berga]] y [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Barcelona|Barcelona]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 78 habitants ([[2008]]), en una [[superficie]] de 24,35 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 3,20 hab/km².

== Toponimia ==
O [[toponimia catalana|toponimo]] ''Castell de l'Areny'' se documenta en [[latín medieval]] como ''CASTRO ALASINDO'', por lo que ye un toponimo formau a partir d'un [[chermanismos en catalán|antroponimo chermanico]] ''Alasind''.

== Cheografía ==
A localidat de Castell de l'Areny ye situata a 954 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o [[livel d'a mar]].

D'o suyo [[termin municipal]] fa parte o lugar de [[Sant Romà de la Clusa]], hue despoblato.

== Demografía ==


== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Referencias ==


== Vinclos externos ==
* [https://web.archive.org/web/20070928094455/http://www.castellareny.com/ Pachina web oficial municipal de Castell de l'Areny].
* [http://www10.gencat.net/pls/municat/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=0805750006 Información de Castell de l'Areny en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08057 Información de Castell de l'Areny en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].
Castellar de n'Hug

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán d'a comarca d'o Berguedá; ta atros usos, se veiga *'Castellar (desambigación)**''.


**Castellar de n'Hug** (''Castellar de n'Hug'' en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment, ''Castellar de Nuch'' en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'o [[Berguedá]], [[partiu chudicial]] de [[Berga]] y [[provincia de Barcelona]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 208 habitants ([[2008]]), en una [[superficie]] de 47,12 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 4,41 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat de Castellar de n'Hug ye situata a 1.395 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar. En o suyo termin municipal tien o suyo [[naxedero]] o [[río Llobregat]].

== Demografía ==


== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
* [[Ilesia de Sant Vicient de Rus]], una [[Ilesia (edificio)|ilesia]] en estilo [[Romanico catalán|romanico]] adedicada a [[Sant Vicient]].

== Referencias ==


== Vinclos externos ==

* [https://web.archive.org/web/20080408165250/http://www.castellar.diba.es/ Pachina web oficial municipal].
* [http://www10.gencat.net/pls/municat/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=0805220002 Información de Castellar de n'Hug en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08052 Información de Castellar de n'Hug en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].
Cercs

**Cercs** ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 1.324 habitants (2008), en una superficie de 46,93 km² con una densidat de población de 28,21 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Cercs ye situata a 650 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 105 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Sant Jordi de Cercs, La Rodonella, Sant Corneli, Sant Josep, Pedret, Sant Salvador de Vedella y La Baells.

## Demografía

En 1857 encorpora Pedret y Sant Salvador de Vedella; y en 1945, La Baells.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Cercs.
* Información de Cercs en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información de Cercs en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Guardiola de Berguedà

**Guardiola de Berguedà** (*Guardiola de Berguedà* en catalán y oficialment, *Guardiola de Berga* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 982 habitants (2008), en una superficie de 91,96 km² con una densidat de población de 10,68 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Guardiola de Berguedà ye situata a 720 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Les Cases Noves del Collet.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Monesterio de Sant Lorient prop Bagà, un monesterio d'os sieglos XI y XII en estilo romanico.

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Guardiola de Berguedà.
* Información de Guardiola de Berguedà en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información de Guardiola de Berguedà en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Montclar (Barcelona)

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán en a provincia de Barcelona; ta atros usos, se veiga *'Montclar**''.


**Montclar** (''Montclar'' en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment, ''Montclar'' en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situau en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'o [[Berguedá]], [[partiu chudicial]] de [[partiu chudicial de Berga|Berga]] y [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Barcelona|Barcelona]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 117 habitants ([[2008]]), en una [[superficie]] de 21,90 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 5,34 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat de Montclar ye situada a 728 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o [[livel d'a mar]].

D'o suyo [[termin municipal]] fan parte os [[lugar]]s d'[[El Casó]] y [[Torregassa (Montclar)|Torregassa]].

== Demografía ==


== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Vinclos externos ==

*  [https://web.archive.org/web/20120302222040/http://www10.gencat.net/pls/municat/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=0813040003 Información de Montclar] en a pachina web d'a [[Cheneralidat de Catalunya]].
*  [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08130 Información de Montclar] en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''.
Masa

:*Iste articlo ye sobre una *'propiedat fisica**. Ta l'alimento se veiga [[masa (alimento)]].'' 
A **masa*' ye una propiedat d'os obchectos fisicos que [[mesura]] la cantidat de [[materia]] que se troba en un obchecto. Ye un [[concepto]] fundamental d'a [[mecanica]] y toz os temas relacionaus. En o [[Sistema Internacional d'Unidaz|Sistema Internacional]], a masa se mesura en [[kilogramo]]s.

A masa se puet referir a dos [[concepto]]s:

* A *masa inercial* ye una mesura d'a [[inercia]] d'un [[obchecto]], ye decir,  a suya resistencia a cambiar o suyo estau de [[movimiento]] cuan li s'aplica una [[fuerza]]. Un obchecto con poca masa inercial cambia lo suyo movimiento con facilidat, mientres que un obchecto con una gran masa no pas.
* A *masa gravitacional* ye una mesura d'a [[fuerza]] d'[[interacción]] d'un obchecto con a [[gravedat|fuerza gravitatoria]]. En un mesmo campo gravitacional, un obchecto con menor masa gravitatoria experimenta una fuerza menor que un obchecto de mayor masa [[gravitación|gravitatoria]] (ista cantidat se trafuca a vegatas con o [[peso]]).

S'ha contrimostrato experimentalment, con a maxima precisión con que se puet mesurar, que a masa inercial y la gravitatoria d'un obchecto son iguals, encara que conceptualment se consideren diferents.

== Bibliografía ==
* Joaquim Agulló i Batlle: *Mecànica de la partícula i del sòlid rígid*, Publicacions OK Punt, 1995, ISBN 84-920850-0-2.
* E. F. Taylor y J.A. Wheeler: *Spacetime Physics''.  W.H. Freeman, Nueva York, 1992. ISBN 0-7167-2327-1.

## Referencias

## Vinclos externos
Metal

Se diz **metals** (d'o latín *< metallum*) a los elementos quimicos que pueden formar cations y enlaces ionicos. Os metals constituyen un d'os grupos principals d'elementos, chunto con os no metals, semimetals y gases noples. En a tabla periodica, os elementos que van en diagonal d'o boro a lo polonio se consideran semimetals, os que se sitúan a la ezquierda son os metals, y os que aparixen a la dreita son os no metals.

Os metals por un regular son brillants, tienen densidat y punto de fusión altos, son dúctils, duros y buenos conductors d'a calor y d'a electricidat. Istas propiedaz se deben a lo enlace metalico propio d'os metals, a on que os electrons exteriors d'os metals son ligatos nomás licherament a los atomos, formando una *mar* d'electrons de gran movilidat que *banya* a toz os atomos.

Os metals forman a mayor parti d'a tabla periodica, y se pueden clasificar en diversas series quimicas:

* Metals alcalins.
* Metals alcalinoterrios.
* Lantanidos.
* Actinidos.
* Metals de transición.
* Metals d'o bloque p, u atros metals.

## Usos
### Historia

Os metals son muitos importans en a evolución humana, os homes han utilizau os metalls dende a prehistoria, primer cuan se trobaban en estat metalico puro, prencipalment oro, archent y arambre, y posteriorment dende l'edat d'o bronce desembolicando diferents tecnicas y tecnolochias ta aproveitar o suyo uso y fer aliacions con atros metals.

## Referencias

## Se veiga tamién
* No metal.
* Siderurchia.
* Tabla periodica d'os elementos.

## Bibliografía
*   ISBN 84-291-7253-X.
*  ISBN 84-291-7254-8.

## Vinclos externos
Galdakao

**Galdakao** (*Galdakao* en basco y oficialment, *Galdácano* en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio hitorico de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.

A suya población ye de 29.234 habitants (2008) en una superficie de 31,66&nbsp;km²,con una densidat de población de 923,37&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Galdakao se troba situada a 60 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia d'11,36&nbsp;km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya y d'a suya comarca, y a 63,05&nbsp;km de Vitoria, a capital d'o País Basco.

## Demografía

## Vinclos externos

* // Pachina web oficial municipal.
Pablo de Sarasate

**Pablo Martín Melitón de Sarasate y Navascués** (**Pablo de Sarasate** u **Pablo Sarasate**), naixiu de Pamplona (Navarra) o 10 de marzo de 1844 y muerto en Biàrritz (Pireneus Atlanticos, Aquitania, Francia) o 20 de setiembre de 1908, estió un vriolinista, compositor y director d'orquesta navarro, que ye considerau como lo millor vriolinista d'o suyo tiempo y o segundo millor d'a historia dimpués de Niccolò Paganini.

## Vinclos externos
L'Espunyola

**L'Espunyola** (*L'Espunyola* en catalán y oficialment, *Espunyola* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 269 habitants (2008), en una superficie de 35,46 km² con una densidat de población de 7,59 hab/km².

## Cheografía
A localidat de L'Espunyola ye situata a 804 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'El Cint, L'Esgleiola, La Mare de Déu del Bosc, Els Sants Metges y Els Torrents.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de L'Espunyola.
*  Información de L'Espunyola en a pachina web d'a Deputación Provincial de Barcelona.
*  Información de L'Espunyola en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de L'Espunyola en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Alto Guadalentín

L**Alto Guadalentín** ye una comarca d'a Rechión de Murcia (Espanya), con capital en Lorca que debe o suyo nombre a estar en o trampo alto d'o río Guadalentín; d'antis mas yera dita **Comarca de Lorca** u Campo de Lorca, incluyindo-ie Mazarrón.
 
A comarca abraca una superficie total de 2068&nbsp;km², un territorio muit amplo en l'ueste d'a provincia de Murcia. Astí conviben lugars, paisaches de costa y interior, plans y montanuas, huertas, selvas y articas.

## Caracteristicas
A comarca de l'Alto Guadalentín corresponde con a clasica aria d'enfluyencia d'a ciudat de Lorca dende epoca medieval. D'antis mas, ista comarca abastaba tamién os primers municipios almerienses, como Huércal Overa, repoblatos por lorcans.

Ista comarca yera englobata chunto con o Baixo Guadalentín baixo lo nombre de "Guadalentín". Posteriorment se deseparoron debito a que correspondeban alto u baixo a un cuatreno d'a superficie d'a Comunidat Murciana. Águilas corresponde con o epicentro d'a peninsula que se desertiza, y de feito ye una d'as comarcas mas diserticas, chunto con a Oriental. A comarca de l'Alto Guadalentín ye plena de chicotas entidaz de población isolatas y con muit difícil acceso en a sierra de l'Almenara, en o termin municipal lorcán.

## Economía
L'agricultura ye eminentment de secano, excepto en a zona d'a vega de Lorca. A economía varía muito d'una zona a una atra, dende a producción agricola y ganadera d'a vega lorcana dica o turismo propio d'Águilas, asinas como lo sector servicios de Puerto Lumbreras, seu d'un parador turistico.

Actualment se yen desembolicando prochectos turisticos prou polemicos en a comarca d'o Cabo Cope, perteneixient a Águilas.
Val de Ricot

A **Val de Ricot** (en murciano *Val e Ricote* y en castellano *Valle de Ricote*), tambien conoixita como *Valle Morisco*, ye una comarca historica d'o Reino de Murcia, situata a lo norte d'a provincia de Murcia y en a compleganza meya d'o río Segura. A chicota ciudat d'Archena ye a capital d'a comarca y seu d'un important balneario. Estió un d'os puestos mas poblatos de moriscos dica la suya expulsión en o sieglo XVI. Os moriscos de Val de Ricot no fuoron forachitatos en 1609 como os atros d'a peninsula y fuoron forachitatos dimpués d'un decreto d'o 19 d'octubre de 1613. Fuoron deportatos a lo País Valenciano, Alcheria y mas que mas a Italia.

## Toponimia
En l'Archivo de la Corona d'Aragón bi ha textos que en charran, en relación con a "Orden de Sant Chaime":

## Referencias
Baixo Guadalentín

O **Baixo Guadalentín** ye una comarca d'a Rechión de Murcia (Espanya), con capital en Totana que debe o suyo nombre a estar en o trampo baixo d'o río Guadalentín. En fan parte 5 municipios.
Campo de Cartachena

O **Campo de Cartachena** (en castellano *Campo de Cartagena*) ye una comarca natural d'o Reino de Murcia que corresponde a lo sud-este peninsular (cabo de Palos) y con capital en a ciudat de Cartachena. Ye formata por os municipios de Cartachena, Fuente Álamo y La Unión, con una población total de 241.547 habitants, d'os cualos 199.571 viven en o municipio de Cartachena. Muga por o norte con a Mar Menor y a Huerta de Murcia, por l'este con o Baixo Guadalentín, por l'ueste con o Baixo Segura (País Valenciano) y por o sud con a Mediterrania.

Conoixito por os romanos como *Campus Espartarius*, ha estau dende siempre un puesto d'excelencia menera, mas que mas en a ciudat de La Unión, dica la decada de 1940. Dende a decada de 1960 se caracterizó por una forzata industrialización siderometalurchica en l'aria d'a capital, Cartachena, y a vecina Escombreras. Actualment o Campo de Cartachena ye un d'os prencipals productors d'hortalicias, con una industria agroalimentaria muit desarrollata en Torre Pacheco.

## Polemica con a Mar Menor

Encara que por un regular se da por feito a existencia d'ista comarca, a suya valideza ye muit descutita por sectors provincialistas cartacheners, os cualos opinan que a Mar Menor fa parti d'a comarca d'o Campo de Cartachena. Ixo se debe a lo feito de que, efectivament, en muitas comarcalizacions realizatas en a provincia murciana, a Mar Menor feba parti d'o Campo de Cartachena. Amás, os municipios marmenorenses siempre han feito parti activa en l'aria d'influencia d'a capital cartachenera. O cartachenerismo demanda la creyación d'una provincia ta o Campo de Cartachena y a Mar Menor.

O municipio de Mazarrón tamién fa parti historicament d'a Comarca d'o Campo de Cartachena.

## Se veiga tamién
*Comarca d'a Mar Menor
*Cartachenerismo
Alta Segura

L**'Alta Segura** (en castellano *Vega Alta del Segura*) ye una comarca d'a Rechión de Murcia con capital en Cieza. Ye situata a lo norte d'a Val de Ricot y a lo sud de l'Altiplán. Tien una población de 53.828 habitants y a suya prencipal actividat ye l'agricultura de regano, en que destacan os presiegos.

Historicament as villas d'Abarán y Blanca s'han considerato como parti d'a Val de Ricot, mas que mas por tener una historia común y trobar-se amanatas, pero en as zagueras divisions comarcals realizatas por a Rechión de Murcia s'ha creyato ista comarca, a Vega Alta, con capitalidat en Cieza.
Segura Meya

A **Segura Meya** (en castellano *Vega Media del Segura*) ye una comarca murciana situata entre a Val de Ricot y a Huerta de Murcia. A suya capital ye Molina de Segura y s'adedica fundamentalment a l'agricultura de regano (citricos y hortalicias), amás d'a industria conservera que se'n deriva.
Gorliz

**Gorliz** (*Gorliz* en basco y oficialment, *Górliz* en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.

A suya población ye de 5.287 habitants (2008) en una superficie de 10,20&nbsp;km², con una densidat de población de 518,33&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Gorliz se troba situada a 45 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 25&nbsp;km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*/ Pachina web oficial municipal.
Huerta de Murcia

A **Huerta de Murcia** ye una comarca d'a Rechión de Murcia con 477.134 habitants y capital en Murcia. Se troba entre a Segura Meya y a Baixa Segura, ista zaguera ya en o País Valenciano. S'adedica a los servicios, l'administración, a industria conservera y l'agricultura de regano arredol d'as huertas d'o río Segura. A población ye dispersa en numerosas poblacions y o nuclio prencipal de Murcia tien bels 175.000 habitants, encara que o suyo municipio tien mas de 400.000 y a suya aria urbana mas de 550.000 habitants. Os suyos productos agricolas son muit conoixitos y tienen reputación internacional. Siempre s'ha dito que nomás bi ha dos huerta: la de Valencia y la de Murcia.
Comarca d'a Mar Menor

A **comarca d'a Mar Menor** ye una comarca d'a Rechión de Murcia (Espanya). Constituita por cuatre municipios, muga a lo norte con la comarca d'a Baixa Segura, a lo sud con a comarca d'o Campo de Cartachena y a l'ueste con a comarca d'a Huerta de Murcia. Con una amplaria de 30.574 hectarias recibe o suyo nombre d'a Mar Menor que banya a suya costa y tiene una población de 99.447 habitants (seguntes INE 2008).

A subcomarca d'a Mar Menor vive d'o sector servicios, y de l'agricultura en a suya parti interior. I destacan os nuclios turisticos de La Manga del Mar Menor (perteneixient a lo termin municipal de Cartachena) y os lugars d'a costa.

## Polemica con a Mar Menor
Os sectors provincialistas cartacheners, opinan que a Mar Menor fa parti d'a comarca d'o Campo de Cartachena. Ixo se debe a lo feito de que, efectivament, en muitas comarcalizacions realizatas en a provincia murciana, a Mar Menor feba parti d'o Campo de Cartachena. Amás, os municipios marmenorenses siempre han feito parti activa en l'aria d'influencia d'a capital cartachenera. O cartachenerismo demanda la creyación d'una provincia ta o Campo de Cartachena y a Mar Menor.

## Referencias
Comarca d'o Nord-ueste

A **comarca d'o Nord-ueste** u d'as **Tierras Altas** ye una comarca d'a rechión de Murcia con capital en Caravaca de la Cruz. Tien una amplaria de 237.900 ha y muga con Albacet, Granada y Almería.

En a suya economía destaca o turismo relichioso y rural y a producción de cerials, olivas y alberches.

## Cheografía
Cheograficament y cheolochica s'esferencia d'a resta d'a rechión, porque perteneixe encara a la sierra d'a Segura, como los municipios d'o sud-ueste d'a provincia d'Albacet; ye mas montanyosa y menos xuta, y en as zonas mas altas (Revolcadores, 2.015 m) a nieu ye habitual d'hibierno.
Tierras Altas

**Tierras Altas** puet estar:

*Una **comarca de Soria**, se veiga Tierras Altas (Soria).
*Una **comarca d'a Rechión de Murcia**, tamién conoixita como Comarca d'o Nord-ueste.
*Una **rechión d'Escocia**, conoixita en anglés como as Highlands
*Un **antigo estato centroamericán**, conoixito en castellano como Los Altos
Comarca Oriental

A **Comarca Oriental** u **Rechión Oriental** ye una comarca murciana formata por os municipios de Fortuna y Fabaniella. Muga a l'este con a Baixa Segura, a lo norte con l'Altiplán, a l'ueste con a Segura Meya y a lo sud con a Huerta de Murcia. Tien una población de 13.685 habitants (2003). A l'este bi ha una zona que perteneixe a la subcomarca d'o Carche de luenga catalana.
Comarca d'o Río Mula

A **Comarca d'o río Mula** u **Cuenca d'o río Mula** ye una comarca d'a Rechión de Murcia (Espanya) travesata por o río Mula. Ye situata en o centro d'a rechión, por lo que muga con totas as comarcas, menos l'Altiplán, Oriental, Campo de Cartachena y Mar Menor.
Lezama

:*Iste articlo ye sobre un municipio basco en a provincia de Bizcaya; ta atros usos, se veiga *'Lezama (desambigación)**''.

**Lezama*' (*Lezama* en [[Idioma basco|basco]] y oficialment, *Lezama'' en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.

A suya población ye de 2.443 habitants (2008) en una superficie de 16,80&nbsp;km², con una densidat de población de 145,42&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Lezama se troba situada a 65 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal.
Fisión nucleyar

En fisica y quimica, a **fisión nucleyar** ye o proceso a traviés d'o que un nuclio atomico pesato se divide en dos u mas nuclios lichers y atros subproductos, por un regular neutrons y fotons (istos zaguers por un regular en forma de rayos gamma). A fisión libera una cantidat sustancial d'enerchía, tanto en forma de fotons como en forma d'enerchía cinetica. Ista enerchía yera previament almadacenata como enerchía d'enlace fuerte entre os nucleons.

A fisión se puet inducir de diversas formas. Cheneralment se bombardeya o nuclio con un neutrón d'a enerchía adecuata. Iste neutrón libre ye absorbito por o nuclio, que se torna inestable y se divide en diversas piezas (*productos de fisión*). Istas piezas cheneralment son dos nuclios mas lichers, dos u tres neutrons libres y bels fotons. A fisión nucleyar tamién se puet inducir por o bombardeyo con protons, atros nuclios, u fotons muit enercheticos. En bels elementos, a fisión nucleyar puet encluso surtir de traza espontania. A fisión nucleyar ye mas fácil contra mas pesato sía o nuclio atomico orichinal. Os elementos mas habituals ta producir fisión son l'uranio y o plutonio.

A fisión nucleyar produceix un efecto de *[[reación en cadena]]*, que ye a base d'as centrals nucleyars y as bombas atomicas. En efecto, a fisión d'un nuclio libera dos u mas neutrons que eslampan en direccions aleatorias y trucan a los atros nuclios, que tamién se fisionan. Ya que a fisión de cada nuclio libera dos u mas neutrons, y que istos produceixen nuevas fisions, penendendo d'as condicions de presión y a partir d'una cierta masa critica, o proceso remata con a fisión de toz os nuclios atomicos. En as bombas atomicas o proceso de fisión ye incontrolato, y en as centrals nucleyars o proceso se controla absorbindo o exceso de neutrons liberatos.

Mientres a reacción, se produceixen una gran cantidat de neutrons libres y d'enerchía, asinas a suma d'as masas d'os productos d'a fisión ye menor que a masa d'o isotopo radioactivo inicial seguntes a ecuación d'Einstein:

::*E* = *mc*2

a on que *E* ye a enerchía, *m* ye a masa, y *c* ye a velocidat d'a luz en o vueito.

## Veyer tamién
* Fisica nucleyar.
* Quimica nucleyar.
* Fusión nucleyar.
* Reactor de fisión nucleyar.
Gas

Se diz **gas** a un estato d'a materia en que as fuerzas interatomicas u intermoleculars entre os diferents atomos u moleculas d'una substancia son tan chicotas que a substancia no adopta ni forma ni volumen fixo, tendindo a expandir-se tanto como sía posible ta ocupar o recipient que la contiene. En a practica, un gas puet estar definito como un fluyito no condensable a temperatura ambient.

Por extensión, as substancias que se troban a una temperatura superior a la suya temperatura critica son gases, un eixemplo en sería a vapor d'augua, caracterizato por una temperatura superior a l'ambiental (374&nbsp;°C), será un gas cuan se supere ista temperatura, dita critica.

A nivel microscopico un gas se caracteriza porque as suyas particlas son muit deseparatas y a interacción entre ellas ye muit baixa.

Una substancia gaseosa puet licuar-se por enfriamiento u por compresión, dica una cierta temperatura dita temperatura critica, a partir d'a cuala s'obtendría un fluyito supercritico.

## Etimolochía
O nombre viene d'a pronunciación neerlandesa d'a parola griega *"caos"*, que s'emplegaba dende o sieglo XVI ta referir-se a l'aire, o quimico flamenco Jan Baptista van Helmont proposó lo suyo emplego aplicato a los gases en o sieglo XVII.

## Referencias
Plasma

O termin **plasma** puet referir-se a:

* **[[Plasma sanguinio]]**, o component liquido d'a sangre.
* **[[Esperma|Plasma seminal]]**, o component liquido d'o semen.
* **[[Plasma (fisica)|Plasma]]**, o cuatreno estau d'a materia y mas abundant d'o universo.
* **[[Plasma (KDE)]]**, un nuevo escritorio de KDE4 (sistema operativo GNU/Linux).
* **[[Pantalla de plasma]]**, una tecnolochía de visualización d'imáchens.
* **[[Lampa de plasma]]**, un obchecto decorativo.
* **[[Talladura por plasma]]**, un metodo de talladura ta metals .
* **[[Soldadura por plasma]]**, un proceso de soldadura ta unir metals.
Sondika

**Sondika** (*Sondika* en basco y oficialment, *Sondica* en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.

A suya población ye de 4.389 habitants (2008) en una superficie de 38,00&nbsp;km², con una densidat de población de 115,50&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sondika se troba situada a 23 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 5&nbsp;km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya y d'a suya comarca.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
* / Pachina web oficial municipal de Sondika.
Plasma (fisica)

:*Iste articlo ye sobre o estau d'a materia dito *'Plasma**. Ta atros usos se veiga [[Plasma]].''

En [[fisica]] y [[quimica]], o **plasma''' ye un estau d'a materia en o cual practicament toz os atomos son ionizatos y con a presencia d'una cierta cantidat d'electrons libres, no ligatos a dengún atomo u molecula. Ye un fluyito, formato por electrons, y ions positivos. Ixo fa que o plasma sía conductor electrico y que responda fuertement a los campos eletromagneticos. O plasma presenta unas propiedaz diferents d'as d'os solidos, liquidos, y gases, asinas que ye considerato como unatro estau d'a materia. Puet presentar-se de diferents trazas: como boiras gaseosas neutras, como s'observa en caso d'as estrelas; en forma de gas, o plasma no tien una forma u un volumen definitos pero baixo a influencia d'un campo magnetico puet formar estructuras como rayos d'ions u bien como suspensions de particlas de l'orden d'o nanometro u o micrometro.

Una flama puet estar considerata como una forma de plasma parcial de baixa temperatura.

## Referencias

## Vinclos externos
Solido

:*Iste articlo ye sobre o *'estau d'a materia**. Se veiga [[solido (moneda)|solido bizantín]] ta la moneda.''

**Solido''' ye un estau d'a materia que ye caracterizau por un volumen y forma definius; un solido ye resistent a la deformación, a cambiar a suya forma y volumen. Presentan poca tendencia a la dilatación y a la compresión.

O solido ye un estau d'a materia en que as moleculas que la composan, debiu a las fuerzas de cohesión, tienen un movimiento entre ellas muit restrinchiu, limitau a una vibración arredol d'una posición d'equilibrio fixa. Cuan un solido ye formau por moleculas repartidas regularment en o espacio, de manera que ye posible definir un vector constant que permite pasar d'un punto a un atro, se diz que o solido ye un cristal u que ye cristalizau (cuan bi ha un cierto orden, encara que no bi ha una regularidat en o rete, se parla de cuasi-cristal).
 
Atros tienen os suyos components aleatoriament derramaus por a masa que constituye lo cuerpo y se dicen amorfos, como ye lo caso d'o vidre, a fusta, o nylon, etc. De feito, nomás que los cuerpos cristalins se consideran solidos en o estudio d'iste estau d'agregación d'a materia, mientres que os amorfos son consideraus liquidos de gran viscosidat.

## Referencias
Estau d'a materia

Os **estaus d'a materia** son as distintas formas u diferents fases que puet tener a materia. Historicament, a distinción se feba basando-se en as propiedaz cualitativas. Asinas o solido ye o estau en que a materia mantiene un volumen y forma fixa; o liquido ye o estau en que a materia mantiene un bolumen fixo, pero s'adapta a la forma d'o suyo contenedor; y o gas ye o estau en que a materia s'espande y ocupa cualsiquier volumen disponible.

Autualment as distincions entre estaus se fan basando-se en diferencias entre as interrelacions moleculars. O solido ye o estau en o que as atraccions intermoleculars fan que as distancias entre moleculas sían fixas. O liquido ye o estau en que as atracions intermoleculars mantienen a las moleculas amanadas, con unas distancias entre ellas cuasi invariants, pero permiten que istas se muevan. O gas ye o estau en que as moleculas son prou deseparadas y as relacions intermoleculars tienen un chicot efecto en os suyos movimientos. O plasma ye un gas muit ionizau, lo que ocurre a altas temperaturas. As fuerzas intermoleculars creyadas por atraccions y repulsions ionicas dan a istas composicions diferents propiedaz, ye por ixo que o plasma se describe como lo cuatreno estau d'a materia.