Brasil

A **Republica Federativa de Brasil** (en portugués *República Federativa do Brasil*) ye o país mas gran de Sudamerica y o cinqueno estau mas gran d'o mundo en termins d'amplaria territorial. A suya población ye de 205.002.000 habitants en una superficie de 8.514.876 km² (ye decir, o 47% d'a superficie total d'America d'o Sud), con una densidat de población de 22 hab/km². Encara que Brasil ye o cinqueno país mas poblato d'o mundo, ye tamién uno d'os países con menor densidat de población, en estar semidesertica a mayor parte d'o país.

Brasil tien zonas mugants con toz menos dos d'os países sudamericans, Chile y Ecuador. Muga: a o norte con Venezuela, Colombia, Guyana, Surinam y Guayana Francesa; a o sud con Archentina, Uruguai y Paraguai; a l'este con l'Oceano Atlantico; y a l'ueste con Bolivia y Perú.

A capital nacional ye Brasilia, que substituyó a Río de Janeiro en 1960. Politicament, Brasil ye una Republica, estando l'actual president d'o país Luiz Inácio Lula da Silva. Brasil declaró a suya independencia de Portugal o 7 de setiembre de 1822 formando l'Imperio de Brasil, y Portugal reconoixió ista declaración d'independencia o 29 d'agosto de 1825.

En estar una antiga colonia portuguesa, Brasil ye l'unico país d'America d'o sud a on se charra o portugués, encara que tamién se charran luengas indichenas, trobando-se muitas en situación de periglo. A relichión d'a mayor parte d'os brasileros ye o Cristianismo catolico (ye o país con mayor porcentache d'habitants catolicos d'o mundo), encara que tamién bi ha una important presencia d'a Ilesia Evanchelica.

A ciudat brasilera con mayor nomero d'habitants ye São Paulo, con una población total de mas de 10 millons d'habitants; Rio de Janeiro, con mas de 6 millons; Salvador, Belo Horizonte y Fortaleza, con mas de 2 millons; y Recife, Curitiba, Belém, Porto Alegre, Manaus y Goiânia, totas con mas d'1 millón d'habitants.

A metat norte d'o país ye formata por a cuenca hidrografica d'o río Amazonas, encara que a parte sud de Brasil fa parte d'a cuenca hidrografica d'o Río d'a Plata, con os ríos Paraguai, Paraná y Uruguai. Antiparte, una parte d'as suyas auguas fluvials desauguan en l'oceano Atlantico, que ye a muga oriental de Brasil. A mayor altaria de Brasil ye o Pico da Neblina, con 2.993 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Cheografía
Brasil ocupa cuasi la metat d'a superficie terrestre d'America d'o Sud (47,7 %), incluindo una extensa aria a lo largo d'a suya costa oriental y gran parte de l'interior d'o continent. Fa muga a lo sud con Uruguai; a lo sud-ueste con Archentina y Paraguai; a l'ueste con Bolivia y Perú; a lo nord-ueste con Colombia; y a lo norte con Venezuela, Guyana, Surinam y la rechión francesa d'ultramar d'a Guayana Francesa. Comparte buega con toz os países sudamericans, fueras d'Ecuador y Chile. 

Brasil ye lo cinqueno país mas gran d'o mundo y lo tercer mas gran d'America, con una superficie total de 8.515.767,049 km2, incluindo-ie 55.455 km2 d'augua. 

A topografía brasilenya tamién ye diversa y incluye pueyos, montanyas, planas, tierras altas y sabanas. Gran parte d'o terreno se troba entre los 200 y los 800 metros d'altaria. A prencipal aria de tierras altas ocupa la mayor parte d'a metat sud d'o país. 

Brasil poseye un sistema fluvial denso y complexo, un d'os mas extensos d'o mundo, con ueito cuencas hidrograficas prencipals, totas as cuals desembocan en l'Atlantico. Entre los ríos prencipals se troban l'Amazonas (o mas gran d'o mundo en volumen d'augua), o Paraná y lo suyo prencipal afluyent, l'Iguazú, os ríos Negro, São Francisco, Xingu, Madeira y Tapajós. 

## Historia
Brasil va estar habitau per cuantos pueblos indichenas antis d'o desembarque de l'explorador portugués Pedro Álvares Cabral en 1500. Estió reclamau y colonizau per Portugal, que importó africans esclavizaus pa treballar en as plantacions. Brasil remanió como colonia dica 1815, cuan estió elevau a lo rango de reino uniu con Portugal dimpués d'o traslado d'a cort portuguesa ta Río de Janeiro. 

O principe Pedro de Braganza declaró la independencia d'o país en 1822 y, dimpués de fer una guerra contra Portugal, establió l'Imperio de Brasil. A primera constitución brasilenya, promulgada en 1824, establió una lechislatura bicameral, agora denominada Congreso Nacional, y consagró prencipios como la libertat de relichión y de prensa, pero conservó la esclavitut, que estió abolida gradualment a lo largo d'o sieglo XIX dica la suya abolición definitiva en 1888. 

Brasil se convirtió en una republica presidencialista dimpués d'un golpe d'estau melitar en 1889. Una revolución armada en 1930 metió fin a la Primera Republica y levó a lo poder a Getúlio Vargas. Encara que en primeras se comprometió con a gubernabilidat democratica, Vargas asumió poders dictatorials dimpués d'un autogolpe d'Estau en 1937, lo que marcó l'inicio de l'Estado Novo, dende lo cual supervisó la participación de Brasil en a Segunda Guerra Mundial. 

A democracia se restablió dimpués d'o derrocamiento de Vargas en 1945. Una dictadura melitar autoritaria surtió en 1964 con o refirme d'Estaus Unius y gubernó dica 1985, dimpués d'o cual se reprenió lo gubierno civil. A constitución actual de Brasil, promulgada en 1988, lo define como una republica federada democratica. 

L'8 de chinero de 2023, seguidors de l'anterior president Jair Bolsonaro asaltan simultaniament as seus d'o poder executivo, d'o poder chudicial y d'o poder lechislativo, en espullando-las y causando-ie destruccions, en un acto que muitos observadors califican como un intento de golpe d'estau.

## Organización politico-administrativa

O territorio de Brasil se troba dividito administrativament en 26 estaus, amás d'un Districto Federal.

## Prencipals rechions metropolitanas
As prencipals arias metropolitanas de Brasil son:

## Cheografía humana y sociedat

O cristianismo ye la relichión predominant en o país, estando lo catolicismo la mayor denominación. Brasil tiene a mayor población catolica d'o mundo. 

A cultura central de Brasil deriva d'a portuguesa, a resultas d'os fuertes vinclos colonials con l'Imperio portugués. Entre atros influxos, os portugueses introducioron l'idioma portugués, o catolicismo romano y los estilos arquitectonicos colonials. A cultura brasilenya tamién recibió un fuerte influxo d'as culturas y tradicions africanas, indichenas y europeas no portuguesas.

Cualques aspectos d'a cultura brasilera se veyioron influenciaus per as contribucions d'immigrants italians, alemans y d'atros europeus, asinas como de chaponeses, chodigos y arabes que arriboron en gran numero a lo sud y lo sud-este de Brasil durant os sieglos XIX y XX. Os indichenas amerindios influyioron en a luenga y a gastronomía brasileras; y os africans influyioron en l'idioma, a gastronomía, a mosica, a danza y a relichión. 

A gastronomía brasilera vareya considerablement seguntes a rechión, lo que refleixa la variada mestura de poblacions indichenas y immigrants d'o país. Isto ha creyau una cocina nacional marcada per a preservación d'as diferencias rechionals. Cualques d'as birollas brasileras mas conoixidas son a feijoada, considerada lo plato nacional d'o país; y lo churrasco, una mena de barbacoa que a ormino se sirve a l'estilo rodízio. Atras birollas rechionals incluyen lo beijú, o feijão tropeiro, o vatapá, a moqueca, a polenta (d'a cocina italiana) y l'acarajé (d'a cocina africana). A bebida nacional ye lo café; a cachaça ye lo licor autoctono de Brasil. A cachaça se destila d'a canya de zucre y ye l'ingredient prencipal d'o cóctel nacional, a caipirinha.

## Esportes
* *Categoría principal*: Esporte en Brasil.

L'esporte mes popular y practicato por a población de Brasil ye o fútbol, atros esportes como o basketbol, o voleibol, o futbol sala, l'automovilismo y os esportes de luita tanto que ha originado nuevas especializades como o vale-tudo, a capoeira y el jiu-jitsu brasilenyo. Tamien ye destacable as artes marcials mixtas (MMA) que son tamién son muito populars en zaguerias.

* O fútbol ye o esporte mes popular y practicato de Brasil, estando-ne o suyo organismo rector a Confederación Brasilera de fútbol y a suya competición mes important ye a Campeonato Brasileiro de Futebol y a suya maxima categoria ye a Serie A. Os suyos equipos partecipan en as competicions continentals organizatas por a Confederación Sudamericana de Fútbol y os clubs con mes campionatos nacionals ganados son o Santos y o Palmeiras. A selección nacional de fútbol ye considerata a sobén y en diferents epocas como a millor selección d'o mundo y campiona cinco vegatas d'a Copa Mundial de Fútbol en as edicions de (1958, 1962, 1970, 1994 y 2002) y o millor chugador de Brasil de toz os tiempos ye Pelé, campión con a selección nacional de fútbol en tres Copas Mundials de Futbol, y esleyito como millor chugador d'o sieglo XX seguntes a FIFA, atros chugadors famosos están Zico, Socrates, Garrincha, Arthur Friedenreich, Tostão, Romario, Ronaldo, Kaká, Diego Alves y en l'actualidat bi ha de destacar a Vinícius Júnior, Neymar, y Rodrygo Goes.
* Atro esporte que tien muitos muitos practicantes d'alto livel y tamién muitos aficionaus ye l'automobilismo sobretodo en a Formula 1 con pilotos que han ganau bel títol y bella cursa en o Campeonato d'o Mundo de Formula 1 como Emerson Fittipaldi (campión en 1972 y 1974), Ayrton Senna (campión en 1988, 1990 y 1991), Nelson Piquet (campión en 1981, 1983 y 1987), Felipe Massa, Rubens Barrichelo y José Carlos Pace qui da nombre a o circuito de Interlagos en São Paulo que ye an zaguerament se fa o GP de Brasil de Formula 1.

### Instalacions esportivas

D'entre as instalacions esportivas d'o país destaca o Complexo Esportivo de Maracaná, en o cual ye situau o Estadio de Maracaná que ye o mas gran y representatiu estadio d'o país, estió o mas gran d'o mundo y ye an chuga a selección de Brasil de fútbol os suyos partius como local.

### Competicions esportivas
D'entre as competicions polisportivas organizadas por Brasil o en Brasil cal destacar a ciudat brasilera de Rio de Janeiro que estió a siede d'os Chuegos Olimpicos de 2016 y d'os Chuegos Panamericanos de 2007. En São Paulo os Chuegos Panamericanos de 1963 .

Brasil estió a seu d'a Copa Mundial de Fútbol de 1950 y a Copa Mundial de Fútbol de 2014 y d'a Copa America de Futbol en as anyadas 1919, 1922, 1949, 1989 y 2015.

### Chuegos Olimpicos
*  en os Chuegos Olimpicos.

Brasil ye representau en os Chuegos Olimpicos per o Comité Olimpico Brasilenyo, creau en 1914 y reconoixiu per o Comité Olimpico Internacional en 1935.

En os Chuegos Olimpicos de Verano ha participau en 23 edicions, estando a suya primera presencia en Anvers 1920, dende alavez o país ha obteniu un total de 150 medallas en as edicions de verano: 37 d'oro, 42 d'archent y 71 de bronce.

En os Chuegos Olimpicos d'Hibierno ha participau en nueu edicions, estando Albertville 1992 a suya primera participación en estes Chuegos. Lo país no ha aconseguiu garra medalla en as edicions d'hibierno.

A ciudat brasilera de Rio de Janeiro estió a siede d'os Chuegos Olimpicos de 2016.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Gubierno de Brasil.
*  Turismo de Brasil.