Arizkun

**Arizkun**  (*Arizcun* en castellano) ye un lugar d'o municipio de Baztan, situato en a val de Baztan, Navarra. Ta plegar-ie s'ha de prener la N-121b y una vez pasato Elizondo pillar l'esbarre a man dreita que marca Arizkun. Poseye cuatre barrios: Aintzialde, Bozate, Ordoki y Pertalats. Amés d'estos, tamien tien as agrupacions de casas de Otsanaiz, San Blas y Bergara, y os grupos de caseríos que forman en conchunto Aritzakun. Seguntes o censo de l'1 de chinero de 2010, o lugar teneba 610 habitants.

## Mugas
Arizkun fa muga con Amaiur enta lo nord, con Azpilikueta a l'ueste, con Erratzu a l'este y con Elbete y Elizondo a lo sud-ueste.

## Historia
Dende 1366 os suyos habitants ya yeran consideratos como fidalgos y en o sieglo XVIII yera lo nuclio mas poblato d'a val, con 114 vecins, 31 moradors, 21 casas de pobres y cinco palacios. Tamién ha estato important lo peso d'as industrias tradicionals; en 1849 contaba ya con telars de lienzos, una fabrica d'auguardient, y dos molins fariners. Hue ye lo barrio d'Ordoki qui reculle ista tradición y aplega a mayor parte d'a industria d'o lugar.

## Demografia y habitants

## Barrios
* Aintzialde
* Bozate, famoso por estar o puesto an i habió una d'as zagueras comunidaz conoixitas de cagotz
* Ordoki
* Pertalats

## Mitolochia
L'antiga creyencia en sers mitolochicos, como las lamias, se veye reflectata en a toponimia d'o lugar; asinas en a microtoponimia amaneixen os termins de: *Lamiputzu* (pozo d'as lamias, en basco), que ye una gorga an se diz que as lamias i apareixeban en os suyos cantos alisando-se los suyos cabellos con peines doraus. Podendo-se-ie trobar amán tamién o Palacio de Goienetxe, altrament conoixito como *Lamiarrita*.

## Fiestas y celebracions

* ''Inauteak'' u "Garrastolendas", se celebran anyalment a viespra d'o miercols de cenisas, adintro d'os garrastolendas se celebran estos días:
** Chueves: *egunttunttuna*, fiesta infantil.
** Domingo y lunes, os chóvenes d'a localidat van demandando casa a casa.
** O martes de maitins baila o *sagardantza* ("baile d'a manzana"). A mediodía os personaches ditos *Hartza eta bere segizioak: Hartzazaina, damak, [[mozorro]]ak, musikariak...* (l'Onso y os seguidors: o guardian de l'onso, as damas, os enmascaratos, los musicos...) recorren o lugar.
* *Arizkungo bestak*, "Fiestas de Arizkun", se celebran o 24 de chunio, Día de Sant Chuan (*San Joan Eguna*).

## Edificios
* Santxotena Museoa, en o barrio de Bozate
* Monesterio d'a Virchen Maria d'os Ángels, siglo XVIII.
* Palacio d'Ursua, siglo XIV. Se troba situato en o barrio de Bozate. Ye un palacio de cabo d'armería d'un d'os linaches mas antigos de Navarra (*Ursuako jauregia*, en basco).
* Palacio de Goienetxe tamién conoixito como *Lamiarrita*.
* Casas nobiliarias de Etxeberria y Iturraldea.
* Palacio de Bergara, Palacio cabo d'armeria y antiga torre medieval (*Bergara jauregia*, en basco).

## Galeria d'imáchens

Imachen:Arizkun Baztan.jpg|Casa en o nuclio urbán d'Arizkun.
Imachen:Iruritako karrika.JPG|Carrera d'Arizkun.
Imachen:Arizkun.jpg|Anvista cheneral d'Arizkun.
Imachen:Arizkungo komentua.JPG|Convento d'Arizkun.


## Arizkundarras famosos
* Pedro Ursua (1520-1561), conquistador y militar.
* Martin Ursua (1653-1715), conquistador y militar.
* Juan Goienetxe Gaston (1656-1735), editor, periodista y politico.
* Franzisko Laphitz (1832-1905), mosén y escritor.
* Damaso Legaz Laurenzena (1838-1902), cura y escritor en idioma basco.
* Pello Salaburu (1951-), escritor, profesor y academico d'Euskaltzaindiaa, tamien ex-rector de la Universidat d'o País Basco.

## Vinclos externos

* / Web d'o concello d'Arizkun.

## Referencias