1936

## Escaicimientos
### Aragón
* 14 d'abril - fundación d'o *[[Partido Republicano de Aragón]]*.
* 7 de chunio - en una reunión de militars en As Bardenas, o cheneral Miguel Cabanellas Ferrer, chefe d'a Rechión Militar de Zaragoza, s'adhibe a la conspiración d'o cheneral Emilio Mola Vidal ta preparar un golpe d'estau, que remató en a Guerra Civil espanyola.
* 18 de chulio - con a sublevación de parte d'os militars de l'exercito espanyol prencipia la Guerra Civil Espanyola, en estar redotada la sublevación en Madrid, Valencia y Barcelona. En Zaragoza, Uesca, Teruel y Chaca os militars prenen as carreras, con bellas luitas. En Balbastro y en a mitad oriental d'Aragón a sublevación ye redotada, perfilando asinas o futuro Frent d'Aragón.
* 19 de chulio - a las 5 d'a maitinada, se declara l'estau de guerra en Zaragoza y a suya guarnición militar se subleva, en a Guerra Civil Espanyola.
* 6 d'octubre - mientres a Guerra Civil Espanyola, un Decreto d'o Gubierno d'a Segunda Republica Espanyola reconoix a existencia d'o Consello Rechional d'Esfensa d'Aragón.
* 15 d'octubre - mientres a Guerra Civil Espanyola, o Consello Rechional d'Esfensa d'Aragón celebra la suya primera asemblea oficial, estando lo suyo maximo responsable Joaquín Ascaso, miembro d'a CNT.
* 23 d'aviento - O gubierno d'a Segunda Republica Espanyola legaliza definivament o Consello Rechional d'Esfensa d'Aragón.

### Atros países
* 16 de febrero - victoria d'o Frent Popular, liderau por Manuel Azaña, en as Eleccions chenerals d'Espanya de 1936.
* 19 de febrero - dimpués d'a victoria d'o Frente Popular en as eleccions chenerals, Manuel Azaña forma un gubierno d'ezquierda en Espanya.
* 17 de chulio - en Espanya, sublevación d'as tropas en Melilla y Protectorau de Marruecos, prencipiando asinas a Guerra Civil espanyola.
* 1 d'agosto - inauguración en Berlín d'os Chuegos Olimpicos d'a XI Olimpiada d'a era moderna.
* 26 de setiembre - a CNT dentra en o Gubierno d'a *[[Generalitat de Catalunya]]*, en a primera participación d'anarquistas en un Gubierno.
* 27 de setiembre - en a Guerra Civil Espanyola, as tropas d'os sublevaus dentran en Toledo.
* 29 de setiembre - en a Guerra Civil Espanyola, os militars sublevaus nombran a lo cheneral Francisco Franco como *[[Chefe d'o Estau]]* espanyol.
* 1 d'octubre - en a Guerra Civil Espanyola, plega en Alicant o primer nuclio de voluntarios foranos ta formar as Brigadas Internacionals y esfender a Segunda Republica Espanyola.
* 25 d'octubre - sinnatura d'o Pacto d'o Eixe entre a Italia de Mussolini y o Tercer Reich de Hitler, establindo asinas as Potencias d'o Eixe.
* 3 de noviembre - Franklin Delano Roosevelt, reesleyiu president d'os Estaus Unius.
* 25 de noviembre - Joachim von Ribbentrop, ministro d'Asuntos Foranos d'o Tercer Reich, y Kintomo Mushakoji, embaixador de l'Imperio d'o Chapón en Berlín, sinyan o Pacto Anti-Komintern en representación d'os suyos respectivos países.
* 11 d'aviento - puya a lo trono o rei Chorche VI d'o Reino Uniu.

## Naixencias
### Aragón
* 6 d'abril - naixencia en Zaragoza (comarca de Zaragoza) d'o futbolista y entrenador de fútbol aragonés José Luis García Traid (†1990).

### Atros países
#### Chinero
* 28 de chinero - naixencia en Gjirokastër (Reino d'Albania, hue Albania) d'o escritor, novelista y poeta albanés Ismail Kadare (†2024).

#### Febrero
* 11 de febrero - naixencia en Lansing (Michigan) de l'actor estausunidense Burt Reynolds.
* 18 de febrero - naixencia en Chicago (Illinois) d'a escritora y novelista estausunidense Jean M. Auel.
* 23 de febrero - naixencia en Ramallo (provincia de Buenos Aires) de l'actor archentino Federico Luppi.

#### Marzo
* 10 de marzo - naixencia en Montevideo d'o cantaire, compositor, musico, escritor, poeta y periodista uruguayo Alfredo Zitarrosa (†1989).
* 15 de marzo - naixencia en Barcelona (Barcelonés) d'o debuixant de cómics catalán Francisco Ibáñez.
* 19 de marzo - naixencia en Ostermundigen (cantón de Berna) de l'actriz suiza Ursula Andress.
* 22 de marzo - naixencia en Nairobi (Colonia de Kenya, Imperio Britanico, hue Kenya) d'o cantaire, compositor y musico britanico de musica folk Roger Whittaker.
* 28 de marzo - naixencia en Arequipa d'o escritor y novelista peruano Mario Vargas Llosa (†2025).

#### Abril
* 1 d'abril - naixencia en Cleethorpes (Lincolnshire, Reino Uniu) d'o director cinematografico britanico Peter Collinson (†1980).
* 24 d'abril - naixencia en Londres (Reino Uniu) de l'actriz britanica Jill Ireland (†1990).
* 29 d'abril - naixencia en Bombai (Raj britanico, hue India) d'o director d'orquesta indio de musica clasica Zubin Mehta.

#### Mayo
* 9 de mayo
** - naixencia en Salford (Lancashire, Anglaterra) de l'actor britanico Albert Finney.
** - naixencia en Birkenhead (Wirral, Merseyside, Anglaterra) de l'actriz y politica britanica Glenda Jackson.
* 17 de mayo - naixencia en Dodge City (Kansas, Estaus Unius) de l'actor, director cinematografico, director de fotografía y guionista estausunidense Dennis Hopper (†2010).
* 27 de mayo - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actor estausunidense Louis Gossett, Jr. (†2024).

#### Chunio
* 17 de chunio 
** - naixencia en Nuneaton (Warwickshire, Anglaterra) d'o director cinematografico britanico Ken Loach.
** - naixencia en Pamplona (Navarra, Espanya) de l'incheniero navarro Javier Manterola Armisén (†2024).

#### Chulio
* 11 de chulio - naixencia en Deauville (Calvados, Baixa Normandía) d'o escritor y novelista francés Henri Coulonges.
* 16 de chulio - naixencia en Takasaki (Kantō) d'o politico chaponés Yasuo Fukuda.
* 21 de chulio - naixencia en Olmedo (Valladolit, Castiella y Leyón) d'o historiador y catedratico espanyol Julio Valdeón Baruque.

#### Agosto
* 18 d'agosto - naixencia en Santa Monica (California) de l'actor, director y productor cinematografico estausunidense Robert Redford (†2025).
* 29 d'agosto - naixencia en Coco Solo (Canal de Panamá) d'o politico estausunidense John McCain.

#### Setiembre
* 21 de setiemre - naixencia en Igualada (Anoya, Catalunya) de l'actriz, modelo y empresaria catalana Teresa Gimpera (†2024)
* 27 de setiembre - naixencia en Madrit de l'actor espanyol Sancho Gracia.
* 29 de setiembre - naixencia en Milán (Lombardía) d'o empresario y politico italiano Silvio Berlusconi (†2023).

#### Octubre
* 3 d'octubre - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'o musico y compositor estausunidense Steve Reich.
* 5 d'octubre - naixencia en Praga (Checoslovaquia) d'o escritor, dramaturgo y poeta checo Václav Havel, President d'a Republica Checa en 1993-2003.
* 10 d'octubre - naixencia en Stuttgart (Baden-Wurtemberg) d'o quimico alemán Gerhard Ertl, Premio Nobel de Quimica en 2007.
* 11 d'octubre - naixencia en Santa Cruz de Tenerife (Santa Cruz de Tenerife, Canarias) d'o escritor y periodista espanyol Alberto Vázquez-Figueroa.
* 13 d'octubre - naixencia en Viena d'a escritora austriaca Christine Nöstlinger.
* 23 d'octubre - naixencia en Chicago (Illinois) d'o director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense Philip Kaufman.
* 24 d'octubre
** - naixencia en Ponce d'o politico portorriquenyo Rafael Hernández Colón, Gubernador de Puerto Rico.
** - naixencia en Penge (Kent) d'o musico britanico Bill Wyman, miembro de *[[The Rolling Stones]]*.
* 25 d'octubre - naixencia en Londres d'o historiador britanico Martin Gilbert.
* 26 d'octubre - naixencia en Nueva York (Nueva York) de l'actriz estausunidense Shelley Morrison.
* 27 d'octubre - naixencia en Sevilla de l'actriz y cantaire andaluza Conchita Bautista.
* 28 d'octubre
** - naixencia en Wilmington (Carolina d'o Norte) d'o cantaire, compositor y musico de *[[musica country]]* estausunidense Charlie Daniels.
** - naixencia en Nueva York (Nueva York) d'o director de orquesta y compositor estausunidense Carl Davis.

#### Noviembre
* 6 de noviembre - naixencia en Metz (Mosela, Lorena, Francia) de l'actor y productor cinematografico francés Jacques Charrier.

#### Aviento
* 17 d'aviento - naixencia en Buenos Aires d'o cardenal chesuita archentino Jorge Mario Bergoglio, esleyiu nuevo papa d'a Ilesia Catolica con o nombre de Francisco (†2025).
* 23 d'aviento - naixencia en Waxahachie (Texas, Estaus Unius) de l'actor estausunidense Frederic Forrest (†2023).
* 30 d'aviento - naixencia en Lima (Perú) de l'arquitecto francés Henri Ciriani.

## Defuncions
### Aragón
* 18 d'abril - muere en Zaragoza (Zaragoza) l'avogau, periodista y politico aragonés d'ideolochía republicana Agustín Pérez-Lizano García (n.1871).
* 6 d'agosto - muere afusilau en Uesca (Plana de Uesca) o pintor y escultor anarquista aragonés Ramón Acín Aquilué (n.1888).
* 11 d'agosto - muere asasinau por os golpistas en Zaragoza (comarca de Zaragoza) o medico, y politico aragonés Manuel Pérez-Lizano y Pérez, albandonando-se lo suyo cuerpo a lo canto d'a Canal Imperial d'Aragón (n.1897).
* 7 de setiembre - muere afusilada per as tropas franquistas debant d'os paretons d'o fosal de Fuent de Xalón (Campo de Borcha) a periodista, poetesa y politica aragonesa María Domínguez Remón (n.1882).
* 5 d'octubre - muere asasinau en Uncastiello (Cinco Villas, Aragón) o politico aragonés Antonio Plano Aznárez (n.1896).

### Atros países
#### Chinero
* 5 de chinero - muere en Santiago de Compostela (A Coruña, Galicia) o escritor y poeta gallego Ramón María del Valle-Inclán.
* 18 de chinero - muere en Londres (Reino Uniu) o escritor, poeta y periodista britanico Rudyard Kipling, Premio Nobel de Literatura en 1907 (n.1865).

#### Chunio
* 14 de chunio - muere en Beaconsfield (Buckinghamshire) o escritor, periodista y novelista britanico G. K. Chesterton (n.1874).
* 18 de chunio - muere en Moscú (Unión Sovietica) o escritor, dramaturgo y novelista ruso Maxim Gorki (n.1868).

#### Chulio
* 5 de chulio - muere en Matanzas (Provincia de Matanzas) o poeta cubano Bonifacio Byrne (n.1861).
* 10 de chulio - muere o politico noruego Abraham Berge.
* 20 de chulio - muere en Estoril (Portugal) o militar espanyol José Sanjurjo (n.1872).
* 20 de chulio - muere en Barcelona (Catalunya) l'anarquista aragonés Francisco Ascaso (n.1901).

#### Agosto
* 11 d'agosto - muere asasinau por militants de *[[Falange Española]]* chunto con atras dos personas en a carretera enta Carmona, en Sevilla (provincia de Sevilla, Andalucía), o churista y politico andaluz Blas Infante, *[[Pai]] d'a Patria andaluza* (n.1865).
* 15 d'agosto - muere en Roma (Reino d'Italia) l'escritora sarda Grazia Deledda, Premio Nobel de Literatura en 1926 (n.1865).

#### Octubre
* 4 d'octubre - muere en Dübendorf (Cantón de Zúrich) o lingüista suizo Wilhelm Meyer-Lübke (n.1861).
* 19 d'octubre - muere o escritor chinés Lu Xun (n.1881).
* 29 d'octubre - muere asasinau en Madrit o escritor y politico espanyol militant de *[[Renovación Española]]* Ramiro de Maeztu (n.1875).
* 30 d'octubre - muere en Chicago (Illinois) o escultor estausunidense Lorado Taft (n.1860).

#### Noviembre
* 20 de noviembre - muere en Madrit en luita contra os militars sublevaus l'anarquista espanyol Buenaventura Durruti (n.1896).

#### Aviento
* 10 d'aviento - muere en Roma (Reino d'Italia) o escritor, novelista, dramaturgo y poeta siciliano Luigi Pirandello, Premio Nobel de Literatura (n.1867).
* 31 d'aviento - muere en Salamanca (hue Castiella y Leyón) o escritor y filosofo espanyol Miguel de Unamuno.

## Se veiga tamién
* Muertes en 1936.
* Naixius en 1936.

## Vinclos externos

## Referencias