Puértolas

**Puértolas** ye un municipio d'a provincia de Uesca. A suya población ye de  habitants en una superficie de 99,9 km² y una densidat de  hab/km².

O lugar de Puértolas per se no ye si que un chicolón nuclio cerioso a la versant sud d'o tozal d'o mesmo nombre. O concello d'o municipio finca dende fa decadas en o lugar mes poblato d'a val, o lugar d'Escalona, a piez d'a carretera A-138, sobre a desembocadura d'o Bellós enta a Cinca.

### O lugar
Puértolas yera tradicionalment un lugar d'estibada ta es semontaneses (y prou que de puestos encara mes leixos) que marcheban pastors con as bestias transhumants dende a tierra plana enta as estibas d'a cabelera d'a valle de Puértolas. A importancia economica d'a trashumancia faciere que o lugar creixore d'entre es sieglos XV y XVII, afincando-se-ie mes que mes zapaters, fustiadors y atros artesanos que veyoren negocio en treballar ta a cada vegada mes grande comunidat de pastors que puyaban enta istes lugars (cal recordar que con Bestué, Puértolas preside a cabelera d'a val). 
 
As casas d'o lugar en atras epocas teneban amos ricos, y ixo ye cosa que s'amuestra en l'arquitectura singular de muitas d'ellas. Atras, producto de l'abandón, han reblato debant o tiempo y agora raden enronadas u reformadas como a segundas residencias ta beluns d'es fillos d'o lugar.

A ilesia d'o lugar, alzada en o sieglo XII, ye chunto con altros edificios d'a localidat, un testimonio vivo d'es cambios que ha habito de sofrir o nuclio, perdendo en o zaguer sieglo ixa importancia que el feba estar a cabelera d'ista val pirinenca, y puesto de pleganza d'es rematos de mutos puestos d'Aragón. Con a desaparición de l'actividat transhumant, que zaguerament no bi ha remaso a guaires trazas mes luego d'es lugars d'a propia val, as casas de Puértolas veyoren progresivament como es fillos y encara es amos marcheban ta as grans ciudaz, deixando es lugars altos d'a val despoblatos.  

Como toz es lugars d'a valle, Puértolas teniba representación en o concello d'ista, asemblea vecinal que actualment ye extra-oficial, pero que como en d'atros puestos de Sobrarbe antigament (en a epoca que no bi heba *ayuntamientos*) rechiba as explotacions d'es monts comunals. O concello de Puértolas plegore ta tener prou vecinos que aintro de Sobrarbe n'estiore o mes important. D'ista epoca en son calendatas belunas d'as faceras transhumants d'as que encara huei s'efectuan d'entre Tierra Plana y a *Montanya Sensa* (estibas d'a cabelera d'a Yaga).

### A Guerra Civil en Puértolas
A l'anyada d'o 1938, durant o replegue d'as tropas republicanas, s'entablitoren en a val de Puértolas es hombres d'a 43<sup>ena</sup> División de l'exercito republicano prebando de resistir astí a enrestida d'es nacionals, producindo-se una previa enta o fenomeno d'a famosa Bolsa de Bielsa cuan quedeban encirclatos per as tropas faixistas, que fación cuartel en Escalona en a propia boca d'a val.

As tropas republicanas mantenioren durantes semanas as posicions suyas situyando o frente de combate d'entre es lugars de Belsierre (que habría de quedar destruyito en o transcurso d'a contienda) y Puyarruego, mientres que es nacionals no deixoren ir o lugar d'Escalona, a o cual seguntes bella persona d'o lugar, habioren un aliato en l'alcalde d'o lugar.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:265
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:53 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:213
  bar:2000 from:0 till:209
  bar:2002 from:0 till:220
  bar:2004 from:0 till:224
  bar:2006 from:0 till:222
  bar:2008 from:0 till:252
  bar:2010 from:0 till:241
  bar:2012 from:0 till:225
  bar:2014 from:0 till:217
  bar:2016 from:0 till:213
  bar:2018 from:0 till:215
  bar:2020 from:0 till:213
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Fiestas
*12 d'octubre: *Fiesta Mayor* fendo honor enta a *Virchen d'o Pilar*.
*13 d'aviento: Fiesta de Santa Lucia.

## Veyer tamién
*Chuan Ralla.
*Lista de municipios de Uesca.

## Notas


## Referencias

## Vinclos Externos

*Ayuntamiento del Valle de Puértolas (en castellano).