Dakar

:*Iste articlo ye sobre una *'ciudat capital de Senegal**. Ta atros usos se veiga [[Dakar (desambigación)]].''


**Dakar*' ye una ciudat [[senegal]]esa, [[Capital (politica)|capital]] d'o [[Senegal]], d'a [[Rechions de Senegal|rechión]] de [[Dakar (rechión)|Dakar]] y d'o [[Departamentos de Senegal|departamento]] de [[Dakar (departamento)|Dakar]]. Ye situata en a [[peninsula de Cabo Verde]], en l'occident d'[[Africa]], a lo canto de l'[[oceano Atlantico]]. Estió la capital d'a [[Colonias de Francia|colonia]] [[Francia|francesa]] de l'[[Africa Occidental Francesa]].

Tien una [[Población humana|población]] de 1.075.582 habitants, alto u baixo, en [[2007]], en una [[superficie]] de 82,5 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 12.233 habs/km²; y ye un important [[puerto]] [[Comercio|comercial]] en a rota de l'Atlantico. Fa parte d'a [[Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat]].

== Toponimia ==
A primera aparición d'o nombre de *Dakar* estió en [[1750]], en un mapa d'o [[botanico]] [[Francia|francés]] [[Michel Adanson]], que estudiaba a [[peninsula de Cabo Verde]]. Ye a versión [[Idioma francés|afrancesata]] d'a palabra *ndakarou*, o nombre local de l'aldeya, d'[[etimolochía]] dubdosa, puet estar d'o [[Idioma wólof|wólof]] *deuk raw* («quien se bi instale será en paz»), u l'asociación d'as palabras *dekk* (país) y *raw* (fuyir). Seguntes esta mesma fuent, puet estar tamién a palabra wólof *dakhar*, o nombre d'o [[tamarindí]], arbol que bi heba en a costa en o [[sieglo XVI]].

Tamién apareixe en bels documentos como *d'Accard*, d'o posible nombre d'un [[Comercio|comerciant]] [[Francia|francés]] de finals d'o [[sieglo XVII]].

== Historia ==
A historia d'a ciudat ye recient, y os suyos edificios mas antigos son d'a [[decada de 1860]].

=== Os suyos oríchens ===

Dende lo [[Paleolitico]] bi habió presencia humana esporadica en a rechión, y dende lo [[Neolitico]] esta presencia estió permanent, seguntes os troballos [[Arqueolochía|arqueolochicos]].

Os primers habitants conoixitos d'a redolada estioron os [[mandingas]], que habitaban a rechión cuan i plegó lo navegant [[Portugal|portugués]] [[Dinis Dias]] en [[1444]], rechión que Dinis clamó *Cabo Verde* por a suya abundant bechetación. A fins d'o [[sieglo XV]], chents d'etnia [[lebu]] (parte d'os [[wólof]]), que heban fuyito d'o reino de [[Takrur]], situato a o norte d'o [[río Senegal]], s'establioron en a rechión. En o [[sieglo XVII]], a localidat teneba nomás que bella trentena de cabanas. En esta epoca, yera a [[isla de Gorée]] (clamata *Palma* por Dinis) o lugar d'interés d'os europeus, por lo que estió presa y represa por os [[Países Baixos|neerlandeses]], [[Portugal|portugueses]], [[Francia|franceses]] y [[Anglaterra|angleses]] muitas vegadas. D'o nombre en [[Idioma neerlandés|neerlandés]] d'a isla, *Goed Reed* (*buena rada*) deriva lo nombre actual d'a isla.

Os [[Francia|franceses]] ocuporon a ciudat en [[1677]], plegatos d'a amanata ciudat de [[San Loís (Senegal)|San Loís]], fundata en [[1659]].

En [[1843]], Dakar teneba, seguntes Paul Boutet, *«plusieurs centaines de cases, toutes construites dans le même genre […], toutes en roseaux, de forme cylindrique et recouvertes à peu près comme les ruches d’abeilles de nos pays»* (nomás un ciento de casas de canyas, en forma [[Celindro|celindrica]], pareixitas d'as [[arna]]s d'o nuestro país).

=== Colonización francesa ===

A [[isla de Gorée]] s'enriquió con o [[comercio]] d'o [[cacauet]]. Os notables mulatos d'a isla, a clase social dominant en chunto con as *signare*, preferioron instalar-se en o continent, frent d'a isla, ixo ye, en Dakar. Finalment, a *signare* Anna Colas Pépin y lo suyo esposo François de Saint Jean (alcalde de Gorée) solicitoron o [[3 de chinero]] de [[1846]] y lo [[25 de chinero]] de [[1848]] a fundación oficial d'a ciudat de Dakar, ya sin de temor d'os ataques d'o [[reino de Cayor]] gracias a l'[[Exercito francés]]. En o mesmo documento demandaban aduyas ta la erradicación d'a [[esclavitut]] y ta os suyos esclavos, por o que parte d'os primers habitants de Dakar estioron esclavos.

Finalment, o [[cheneral]] [[Francia|francés]] [[Louis Faidherbe]] estió o fundador d'a ciudat, en [[1857]]. O motivo real yera que, dimpués d'a prohibición d'a [[esclavitut]], economicament yera mas interesant o puerto de Dakar que o puerto chicot d'a [[isla de Gorée]]. A primera construción de Dakar estió una [[fortificación]] construita por l'[[Exercito francés]] en a costa; sindembargo, Dakar yera *un laberinto de catellas y calles sin garra surtita'' en as dunas d'a costa. Asinas, o verdadero fundador de Dakar estió altro militar francés, o coronel d'Inchenieros Émile Pinet-Laprade: en chunio de 1858 se realizó un mapa catastral d'a ciudat, en 1859 s'inició a construción d'o faro des Mamelles y as obras d'o puerto inicioron en 1860. En chunio de 1862 Pinet-Laprade proposó un nuevo mapa catastral.

Pinet-Laprade morió en 1869 por una epidemia de colera, y en 1875 a ciudat de Dakar sostituyó a Gorée como capital d'o districto, encara que os habitants de Gorée teneban reticencias a residir en Dakar, anque yeran os propietarios d'a mayor parte d'os terrens aptos ta construir. Muitos d'os habitants de Gorée preferiban a amanata ciudat de Rufisque, dica la decadencia d'o puerto d'esta ciudat y a construción d'un nuevo puerto en Dakar.

Con a construción d'una linia de ferrocarril y d'una estación, Dakar rivaliza tamién con San Loís, ta lograr estar a primera ciudat d'o país. Asinas, en 1902 Dakar se converte en a capital d'a colonia francesa d'Africa Occidental Francesa (AOF), y o primer Gubernador Cheneral de l'AOF, Ernest Roume, inició un programa de milloras urbanisticas.

Asinas, de 18.500 habitants en 1904 se pasó a 25.000 en 1909, construindo-ie y millorand-ie numerosos edificios publicos. En 1921 Dakar teneba 32.440 habitants, mientres que a isla de Gorée teneba 700, por lo que estió incorporata a Dakar.

### Segunda Guerra Mundial
Mientres a Segunda Guerra Mundial, o 25 de setiembre de 1940 os Aliaus, con refirme d'a Francia Libre d'o cheneral Charles de Gaulle, miroron de desembarcar en Senegal, ta conquerir l'Africa Occidental Francesa d'a Francia de Vichèi, aliata d'o Tercer Reich. Esta operación militar, que fracasó, ye clamata la batalla de Dakar.

## Esporte
A ciudat de Dakar ye conoixita mundialment por estar l'arribada d'o Rally París-Dakar dica l'anyo 2008.
### Esportistas naixitos de Dakar
* Patrick Vieira, futbolista profesional.
* Sitapha Savané, chugador de basketbol de l'ACB.

## Personalidaz naixitas de Dakar
* Ségolène Royal, politica francesa.

## Localidaz achirmanatas
*  Brazzaville (Republica d'o Congo).
*  Kinshasa (Republica Democratica d'o Congo).

## Notas y referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web municipal.