Portugal

**Portugal** ye un país de l'Europa sudoccidental que fa parte d'a Unión Europea (UE) dende 1986, de Nacions Unidas dende a suya fundación en 1945, y tamién ye miembro fundador d'a OTAN y a OCDE. Ye amás miembro d'a Comunidat de Países de Luenga Portuguesa.

O territorio d'o país s'estendilla por a frontera atlantica d'a Peninsula Iberica y muga a lo norte y a l'este con Espanya. Incluye tamién os archipelagos d'as Azores y de Madeira.

A suya población ye de 10.343.066 habitants (2021) en una superficie de 92.391 km², con una densidat de población de 114,92 hab/km².

A capital d'o país ye a suya ciudat mas poblada, Lisbona.

O país tien una luenga historia, y estió en os sieglos XV-XVI una d'as prencipals potencias europeas.

O president d'o país ye Marcelo Rebelo de Sousa y o puesto de primer ministro ye actualment vacant.

## Etimolochía

A Lusitania prencipió a decir-se *Portugal* entre os anyos 930 y 950 dC; a fins d'o sieglo X o nombre ya s'emplegaba con mas frecuencia. Ferrando I de Castiella denominó oficialment o territorio de Portugal, o 1067, calendata en que li'n dió a lo suyo fillo Garcia I de Galicia. *Cale*, l'actual ciudat de Vila Nova de Gaia, ya yera conoixita como *Portucale* dende os tiempos d'os godos.

O nombre de Portugal, por tanto, se deriva d'o nombre romano d'ista ciudat *Portus Cale*; *Cale* yera o nombre d'un asentamiento primitivo localizato en a desembocadura d'o Duero, que desaugua en l'oceano Atlantico a lo norte d'o país. Mientres a Segunda Guerra Punica (a fins d'o sieglo III aC), os romanos dentroron en a peninsula en una batalla contra os cartachineses, conquerindo a ciudat de Cale, puerto d'orichen griego amán de l'actual Porto, y la baptizoron como *Portus Cale*. Mientres a Edat meya, a redolada de Cale fue conoixita, por os visigodos, como *Portucale*, o cual evolucionaría ta *Portugale* mientres os sieglos VIII y VIII.

Bels historiadors se piensan que a parola *Cale* se deriva d'o griego *Kalles* ("polito"), mientres que d'atros en dicen que deriva d'os pueblos galaicos que habitaban en a zona.

## Historia

### A Revolución d'os Clavels

O 25 d'abril de 1974 s'escaició la clamada *[[Revolución d'os Clavels]]*, consistent en una sublevación militar organizada por o *[[Movimento das Forças Armadas]]* (*Movimiento d'as Fuerzas Armadas*) que deponió a la dictadura de Marcello Caetano en o clamau *[[Estado Novo]]*, o rechimen dictatorial establiu por António de Oliveira Salazar en 1933. A sublevación, que estió pacifica y formada mas que mas por capitans de l'exercito portugués que heban combatiu en as guerras d'independencia colonials, entregó lo poder a una *[[Chunta de Salvación Militar]]* formada por un grupo de militars como rechimen transitorio en un proceso que remató con l'aprovación d'a Constitución portuguesa de 1976, aprobada simbolicament o 25 d'abril d'ixe anyo.

## Cheografía fisica

Situato en o cabo sud-ueste d'Europa, o Portugal continental tien muga nomás con unatro Estato europeu: Espanya. O territorio continental ye dividito por o río prencipal, o Tacho. A rechión d'o norte ye mas montanyosa; bi ha altiplanos, intercalatos con arias que permiten o desarrollo de l'agricultura. A lo sud, dica l'Algarve, o relieu se caracteriza por as planas y as sierras son esporadicas. Atros ríos importants son o Duero, o Minho, o Guadiana, que, como lo Tacho, naixen en Espanya. O Mondego, naixe en a *Sierra da Estrela*, a sierra a on que se troban os puntos mas altos d'o Portugal continental.

As islas de Azores son localizatas en o rift meyo de l'oceano Atlantico. Bi ha una gran actividat volcanica en ista zona. O punto mas alto de Portugal, o Monte Pico, se troba localizato en a isla d'o Pico, con 2.351 metros d'altaria. As islas d'a Rechión autonoma de Madeira, d'atra man, son situatas en a placa africana. Por a suya situación d'estabilidat, ye una zona con menos actividat sismica. O punto mas alto d'iste territorio ye o Pico Ruivo, con 1.862 metros d'altaria.

En o Portugal continental, as temperaturas meyanas anyals son de 13&nbsp;°C a lo norte y de 18&nbsp;°C a lo sud. As islas de Madeira y as Azores, debito a la suya localización en l'Atlantico, son mas humidas y a precipitación bi ye mas común, con un intervalo de temperaturas menor.

## Divisions administrativas
:*Se veiga [[Organización territorial de Portugal]]*
Actualment, o país ye dividito en 18 districtos (amás d'as dos rechions autonomas de Madeira y Azores). Istos districtos se dividen en 308 municipios (u *concelhos* en portugués) y 4.257 *[[Freguesías de Portugal|freguesías]]*.

### Ciudaz prencipals
As ciudaz prencipals d'o país son: Lisbona (a suya capital), O Porto, Braga, Coimbra, Funchal, Ponta Delgada, Évora, Faro, Aveiro, Guarda, Leiria, Setúbal, Almada y Viseu.

## Transportes
Bi ha una empresa publica portuguesa de transporte por ferrocarril, creyada en 1975, como heredera d'a Companhia dos Caminhos de Ferro Portugueses clamata Comboios de Portugal, tamién conoixita como CP o Caminos de Ferro Portugueses.

## Esporte

L'esporte mes popular y practicato ye o fútbol, os prencipals equipos son el FC Porto, el Benfica y el Sporting de Lisboa, estes tres clubs no nomás tienen sección de futbol sino que rivalizan en atros esportes con seccions d'atletismo, hockey y basketbol entre d'atras. Bels d'os millors chugadors d'a historia d'o futbol portugués son Eusébio da Silva Ferreira, Luís Figo, Vítor Baía, Rui Costa, João Vieira Pinto y Cristiano Ronaldo, amás amás d'os entrenadors de fútbol José Mourinho y André Villas-Boas.

Atro esporte popular y con una gran tradición ye l'atletismo en o cual Portugal ha teniu destacadas figuras europeas y mundials entre os que se pueden destacar campions olimpicos: en maratón Carlos Lopes (1984 y Rosa Mota (1988), en 10.000 m. lisos Fernanda Ribeiro (1996) y os nacionalizaus Nelson Evora (2008) y Pedro Pichardo (2020) toz dos en a preba de triple brinco. Atros atletas destacaus son os chirmans Castro (Dionisio y Domingos) y Paulo Guerra atletas de fondo y dominadors d'as cursas de campo a través en Europa d'a suya epoca.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Lista d'aeropuertos de Portugal.

## Vinclos externos

*  Pachina web de Turismo de Portugal.