Michael Faraday

**Michael Faraday**, naixito de Newington Butts (Surrey, Anglaterra, hue un barrio de Londres) o 22 de setiembre de 1791 y muerto en o palacio de Hampton Court o 25 d'agosto de 1867, estió un fisico y quimico britanico, considerato o fundador d'a electroquimica.

Por as suyas investigacions y treballos recibió, entre atros premios, a Medalla Copley, a Medalla Rumford y a Medalla d'a Royal Society. Tamién en a suya honor, se clama farad a unidat de capacitancia d'o Sistema Internacional, y a la cantidat de carga electrica d'un mol d'electrons se le diz faraday u constant de Faraday.

## Biografía
Michael Faraday naixió d'una familia pobra, perteneixient a un grupo relichioso, os glasitas, que s'heban saliu d'a Ilesia d'Escocia. Su pai, James Faraday, heba estau o ferrero d'o lugar d'Outhgill, en o Westmorland d'an que emigró enta par de 1790. O choven Michael, que teneba atros tres chermans, no tiene so que una educación primaria, y a mas gran parte d'as conoixencias que adquirió son fruito d'o suyo autoaprendizache. Dende a edat de 14 anyos, ye aprendiz con George Riebau, un librero-encuadernador y amuestra gran talento manual y curiosidat: « d'aprendiz, m'encantaba de leyer os libros cientificos que cayeban en as mías mans ». D'entre éls, se puet fer mención d'o libro d'Isaac Watts *L'amélioration de l'esprit* (*L'amilloración d'o esprito*), d'an que quitará os « seis prencipios de Faraday » y os libros de divulgación cientifica de Jane Marcet, como *Conversations sud la chimie* (*Combersas sobre a quimica*).

Bel día, uno d'os clients d'a librería, li ufrió un puesto t'asistir a conferencias de quimica feitas por o quimico Humphrey Davy, miembro d'a Royal Institution y d'a Royal Society. Asinas, con 20 anyos, Faraday dentra por primer vegada en a Royal Society de Londres ta asistir-ie a las charradas de Davy. A Royal Society yera un d'os puestos mas altos d'a ciencia britanica y Humphrey Davy s'heba embrecau en dar-le o prestichio que amenistaba. Faraday quedó impresionau y fascinau por os treballos de Davy, y li escribió, adchuntando a la carta as notas qu'heba presas d'entre as conferencias. Sir Humphrey Davis, dimpués d'un accident de laboratorio, perdió un uello y dos didos, y clama, en 1812, a o choven Faraday ta que li servise de secretario.

O 2 de chunio de 1821, Michael Faraday s'acomoda con Sarah Barnard (1800-1879), a qui conoix en a ilesia glasita, pero d'iste matrimonio no tien garra fillo.

Ye esleito miembro d'a *Royal Society* en 1824, y nombrau director d'o laboratorio d'ista institución en 1825. En chunio de 1832, a Universidat d'Oxford li nombra Dotor honoris causa en dreito civil. Encara que acceptó iste títol d'honor universitario, Faraday refusó o títol de caballero y refusará por dos vegadas estar o President d'a *Royal Society*. En 1833, le fan o primer titular d'a catedra fulleriana de quimica (*Fullerian professorship*) en a *[[Royal Institution]]*, sin garra obligación docent.

En 1848, por propuesta d'o prencipe-consort, Alberto de Saxonia-Coburgo-Gotha, se li atorga a Michael Faraday una casa en Hampton Court, sin garra coste. A ista casa, conoixida como a d'o Maitre-Maçon, se la conoix dimpués como *Faraday House*, y se troba en o numero 37 de Hampton Court Road. En 1858, Faraday se chubila y vive en a casa pa cutio. Ye allí an que muere, o 25 d'agosto de 1867. Modesto como yera, heba refusau d'estar enterrecau en l'Abadía de Westminster (an que manimenos, a suya memoria ye remerada por una placa, no guaire luent d'a sepoltura d'Isaac Newton) y a suya fuesa se troba en o fosal de Highgate en Londres.

## Treballos y escubrimientos
### Electricidat

Os suyos treballos mas importants son os relativos a la electricidat. En 1821, dimpués que o quimico danés Ørsted escubrise o fenomeno d'o electromagnetismo, Faraday construyió dos aparellos ta producir o qu'él mesmo clamó una *rotación electromagnetica*: o movimiento circular contino d'una fuerza magnetica arredol d'un filo. Ye decir, a muestra d'un motor electrico.

Diez anyos mas tarde, en 1831, encetó una larga serie d'experimentos mientres os cuals escubrió a inducción electromagnetica. Ixos experimentos forman a base d'a tecnolochía electromagnetica moderna.

En o suyo treballo sobre a corrient contina, Faraday contrimostró que a carga se sitúa nomás en l'exterior d'o conductor cargau y que ista no tien garra efecto sobre o que pueda haber-ie en l'interior. Iste efecto de blindache ye conoixiu por o suyo emplego en a gavia de Faraday.

Estió tamién un d'os prencipals fundadors d'a electroquimica como disciplina cientifica. En 1833, introduz os termins d'anodo, cathodo, d'anión, de catión y d'ions (encara que sin conoixer a noción de corrient electrica descubierta posteriorment por André Marie Ampère).

Da o suyo nombre a o farad, una unidat de capacidat electrica, y tamién a o Faraday (unidat), unidat de carga electrica y a constant de Faraday, que fan referencia a la carga d'un mol d'electrons.  O suyo retrato sale en os billez de 20 libras anglesas.  Tamién da nombre a la inestabilidat de Faraday, evidenciada en 1831.

### Quimica

Os primers treballos quimicos de Faraday los fa como aduyant de Humphry Davy. Faraday estudió o cloro y escubrió dos nuevos cloruros de carbonio. Fació esperimentos sobre a efusión d'os gases, un fenomeno identificau por John Dalton y que a suya importancia la sacata ta a luz Thomas Graham y Joseph Loschmidt. Aconsiguió a licuefacción de bels gases naturals, como o cloro. Analisó diferents aliacions d'acero y obtenió nuevos tipos de vidres d'uso optico. Uno d'éls se convertirá en muit important ta la ciencia ya que gracias a él Faraday identificó a rotación d'o plano de polarización d'a luz cuan o vidre se ficaba adintro d'un campo magnetico. S'adedicó tamién a divulgar d'os metodos d'analís en quimica.

Se li deben os primers eixemplars, encara que frustraus, d'o que dimpués se convertirá en o cremador Bunsen, un cremador universalment emplegau en laboratorios.

Faraday escubrió entre atras sustancias quimicas, o benzeno y inventó o sistema d'o numero d'oxidación. En 1820, Faraday aconsiguió sintetizar por primer vegadas composaus d'o carbonio y d'o cloro, C<sub>2</sub>Cl<sub>6</sub> y C<sub>2</sub>Cl<sub>4</sub>, resultaus que publica a l'atro anyo., Faraday definió a composición d'o clatrato de cloro que l'heba descubierto Humphry Davy en 1810.

Faraday ye o primero en mencionar a existencia d'o que se conoixerá como nanoparticlas metalicas. En 1847, observa que as propiedaz opticas d'o coloide d'oro son diferents d'as d'o metal puro, observación que se podría considerar como a naixencia d'as nanosciencias.

## Notas y referencias

## Vinclos externos