open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sochi

**Sochi** ( en ruso: Со́чи, y en cheorchiano: სოჭი) ye una ciudat rusa en o krai de Krasnodar amán d'a frontera con Cheorchia. A suya población yera de 401.291 habitants en o 2016 en una superficie de 3.508 km².

Sochi ye una ciudat conoixita por ser un centro turistico important y por ser a seu d'os Chuegos Olimicos d'hibierno de 2014.

## Economía
A prencipal actividat economica de Sochi ye o turismo, as suyas plachas y as suyas montanyas la fan un puesto ta vesitar en tot l'anyo, tamién cal destacar a industria alimentaria y atras como l'agricultura, silvicultura y apicultura.

## Esporte
L'esporte en Sochi ye important en a vita d'a ciudat y parte d'o turismo que la visita ye ta fer esportes d'hibierno en as montanyas que bi ha amán. Tamién cal destacar a escuela de tenis a on prencipiaron esportistas d'a importancia de María Sharápova y Yevgueni Káfelnikov.

En l'anyo 2007 a ciudat estió esleyita seu d'os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 2014, estioron os Chuegos mas caros d'a historia y aduyoron a transformar a ciudat y empentar o turismo d'hibierno.

En a ciudat dende 2014 dica 2021 tamién se celebró o Gran Premio de Rusia de Formula 1, que estió parti d'o Campeonato d'o Mundo de Formula 1 una d'as mas importants competicions de automovilismo. En 2022, producto d'as sancions a lo país dimpués d'a Invasión rusa d'Ucraína de 2022, o contracto d'o Gran Premio estió rematau, no disputando-se ni a edición de 2022 ni as posteriors.

O Estadio Olímpico Fisht de Sochi estió una d'as seus d'o Campeonato Mundial de Fútbol en a suya edición de 2018, se chugaron cuatre partius d'a primera fase, un d'octavos y un de cuarts.

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web d'a ciudat.
Victoria (Australia)

**Victoria** ye un d'os seis estaus que, chunto con os dos territorios continentals y os seis insulars, conforman a Mancomunidat d'Australia. A suya capital y ciudat mas poblada ye Melbourne —situada a o fundo d'a badía Port Phillip. Ye ubicado a o sud-este d'o país, mugando a o norte con o río Murray que lo desepara de Nueva Galas d'o Sud, a o sud con o estreito de Bass que lo desepara de Tasmania, y a l'ueste con Australia Meridional. Con 237.639&nbsp;km² y o segundo estau de menor superficie —por debant de Tasmania—, con 6.039.100 habitants en 2016, ye segundo mas poblau —por dezaga de Nueva Galas d'o Sud— y con 26,55 hab/km², o mas densament poblau.

## Historia
Dimpués de que s'establiese a colonia de Nueva Galas d'o Sud en 1788, o continent australiano fue dividiu en dos partis, a oriental pasó a decir-se Nueva Galas d'o Sud y a occidental Nueva Holanda. Baixo l'administración colonial de Sydney, se creyó o primer asentamiento en Victoria, Portland. Melbourne s'establió en 1835.

En 1851 se trobó oro en Ballarat. Con o paso d'o tiempo se fuoron fendo mas descubrimientos a o largo de toda Victoria. As menas yeran tan importants, que a población y a economía creixioron a escape. Ixe mesmo anyo se le dió a independencia de Nueva Galas d'o Sud. En 1901 Victoria deixó d'estar colonia y se convirtió en Estau d'Australia. Melbourne estió a capital d'o país mientres se construyiba Canberra.

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Australia Occidental

**Australia Occidental** (en anglés *Western Australia*) ye o mas gran d'os  estaus d'Australia, situau a l'ueste d'Australia Meridional y o Territorio d'o Norte. Ocupa un tercio entero d'o continent australiano y ye la segunda circumscripción territorial mas gran d'o mundo. Tien 2,2 milions d'habitants (un 10% d'o total d'a nación), un 85% d'os qualos viven en a parti sud-ueste d'o estau.

Administrativament, o estau se divide en nueu rechions y l'aria metropolitana de Perth, y istas a la vegada se subdividen en 141 arias de gubierno local.

## Historia
Os primers habitants (aboríchens australiaos) plegoron dende o norte fa alto u baixo entre 60.000 y 40.000 anyos. Os primers europeus fuoron os neerlandeses con Dirk Hartog o 26 octubre de 1616. O 2 de mayo de 1829 Charles Howe Fremantes (capitán anglés) prene posesión de *"toda a parti de [[Nueva Holanda]] que no fa parti d'o territorio de [[Nueva Galas d'o Sud]]"*.
En un primer inte os asentamientos se desarrolloron arredol d'as zonas fertils de l'Alto Swan, encara que o poco conoiximiento d'as condicions locals por ixas envueltas y a manca de mano d'obra causoron ascape una situación de grieu dificultad. Arredol de l'anyo 1850 bellas exploracions relativas a la busqueda de nuevos territorios y a introducción de mas mano d'obra resolvioron problema.

Os colonos continaron empentando enta l'interior, ocupando as tierras indichenas, fendo que a escape apareixieran problemas de convivencia en a rechión. En 1890 dentra a fer parti de l'Imperio Britanico y l'1 de chinero de 1901 (encara que existiban bellas faccions secesionistas) d'a Federación Australiana.

Mientres a Segunda Guerra Mundial bellas ciudaz d'Australia Occidental (como por eixemplo Broome) fuoron bombardiadas por l'aviación chaponesa.

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Queensland

**Queensland**  ye un estau d'Australia situau a o nord-este d'a isla. Muga a lo sud con Nueva Galas d'o Sud, a lo sud-ueste con Australia Meridional y a l'ueste con o Territorio d'o Norte, mientres que a l'este i tien a mar de Coral.

Ye lo segundo estau d'a federación por superficie (dimpués d'Australia Occidental) y lo tercero por a suya población (dimpués de Nueva Galas d'o Sud y Victoria). A suya población se concentra a lo sud-este d'o estau, a on se troba la capital Brisbane asinas como nuclios turisticos importants como Gold Coast. A economía d'o estau ye dominada por a menería y lo turismo.

En primeras, y dica 1851, lo territorio feba parti d'a colonia de Nueva Galas d'o Sud.

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia.

## Referencias

## Vinclos externos
Dättlikon

**Dättlikon** (en alemán suizo *Tädlike*) ye una comuna suiza, situata en o cantón de Zúrich y districto de Winterthur.

A suya población yera de 745 habitants en o 2015 en una superficie de 2,87 km², con una densidat de población de 260 hab/km².

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal.
Bondi Beach

**Bondi Beach** (pronunciau */ˈbɒndaɪ/*) ye una popular placha y barrio d'a ciudat de Sydney, en Australia. Seguntes o censo poblacional d'o 2016 a población estaría situada en os 11.656 habitants. Bondi Beach se troba a 7 kilometros a l'este d'o districto d'afers central de Sydney, en a rechión de gubierno local de Waverley Concil, en os Barrios Orientals. O barrio ye un d'os mayors centros comercials y residencials de Sydney, y ye considerada como a mas famosa placha d'Australia. Por ixo ye una d'as mayors atraccions turisticas de Sydney.

## Historia
A palabra *Bondi* u *Boondi* tien orichen aborichen y significa "augua que sale sobre as rocas" u "soniu de l'augua que sale d'as rocas". En l'anyo 1809 o constructor William Roberts en recibió una concesión sobre ista zona, y asinas succesivament con nombres como Edward Smith Hall y Francis O'Brien bi habió un important desenvolique d'o barrio. A o largo d'o sieglo XX Bondi Beach ha estau un barrio de clase treballadora. Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, os Barrios Orientals se transformoron en puest de residencia de chudieus venius Polonia, Rusia, Hongría, Checoslovaquia (actualment Republica Checa y Eslovaquia) y Alemanya.

## Esporte y ocio
Bondi Beach ye representada en una d'as mas importants competicions esportivas d'Australia, a Liga Nacional de Rugby, por o equipo local d'os Sydney Roosters, oficialment o *Eastern Suburbs District Rugby League Football Club* (ESDRLFC).

Bondi Beach ye a on remata a cursa *[[City2Surf (Sydney)|City to Surf]]* que se fa cada anyo en agosto. A cursa atraye a mas de 63.000 participants que compiten en un recorriu de 14&nbsp;km dende o districto d'afers central de Sydney dica Bondi Beach. Atras actividaz anuals que se fan en Bondi Beach son o *Flickerfest*, o prencipal festival de cintas curtas d'Australia en chinero, o *World Environment Day*  en chunio, *[[Sculpture by the Sea]]* en noviembre y *Winter Magic Festival* que trayió a 60.000 vesitants en 2016. Amás de todas istas actividaz, o mercau de Bondi Beach ye ubierto toz os domingos y o mercau de comida toz os sabados en a escuela publica de Bondi Beach. Muitos turistas irlandeses y angleses pasan o día de Nadal en a placha.

Un camín chunto a l'oceano conecta Bondi con South Head a o norte y atras plachas a o sud dica Coogee.

Bondi Beach estió a seu d'a competición de voley placha en os Chuegos Olimpicos de Sydney 2000. Bi heba un estadio temporal de 10.000 asientos, un atro muito mas chicot, 2 pistas de calentamiento y 3 pistas d'entrenamiento.

## Referencias
Garmisch-Partenkirchen

**Garmisch-Partenkirchen** (en bavaro *Garmasch-Partakurch*) ye una ciudat d'Alemanya situada en l'estau de Baviera amán d'a muga con Austria. A suya población ye de  habitants  y ye a capital y a ciudat mas gran d'o districto de Garmisch-Partenkirchen a qui li da o suyo nombre.

Ye un centro turistico important mas que mas ta la practica d'esportes d'hibierno anque tamién en atras epocas de l'anyo ta esportes de montanya como senderismo y treking entre d'atros.

## Puestos d'intrés
* Burgstrasse.
* Große Olympiaschanze, conoixito d'antis mas como Olympia Skistadion, instalación de saltos de trampolín seu y lugar d'a celebración d'a embotada d'os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1936.
* Partnachklamm, congosto en a Val de Reintal.

## Esporte
A ciudat estió a seu d'os Chuegos Olimpicos d'hibierno en a suya edición de 1936 y tamién estió seu oficial en os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1940 que no podioron fer-se por a Segunda Guerra Mundial.

Tamién estió a seu d'o Campionato d'o Mundo d'Esquí Alpín en a suya edición de 1978.

Cal destacar tamién a tradicional preba de saltos de trampolín, celebrata l'1 de chinero en o Große Olympiaschanze y que fa parti d'o Torneyo d'os Cuatre Trampolins.

## Vinclos externos

*  garmisch-partenkirchen.de
Islas Cocos

As **Islas Cocos** u **Islas Keeling** (en anglés *Cocos (Keeling) Islands*, en malayo *Wilayah Pulau Cocos*) son un achipielago y territorio externo d'Australia situau en l'oceano Indico. O grupo ye formau por dos atolons que comprenden 27 islotz, os prencipals d'os qualos son West y Home, que son habitaus por 600 personas alto u baixo.

## Cheografía
Tienen un aria de 14&nbsp;km². As Islas Cocos (Keeling) son situadas en mel meyo de l'oceano Indico, a 2.750&nbsp;km a o nord-ueste de Perth y a 900&nbsp;km a o sud-ueste d'a isla de Nadal, o suyo vecín mas amanau.

A suya capital ye West Island.

## Vinclos esternos

*  Pachina de turismo d'as Islas Cocos

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Islas Ashmore y Cartier

As **Islas Ashmore y Cartier** (en anglés: *Ashmore and Cartier Islands*) son un territorio externo d'Australia formau por dos grupos d'islas tropicals deshabitadas situadas en l'Oceano Indico a o nord-ueste d'Australia y a o sud d'Indonesia. O grupo ye composau por l'arrecife Ashmore (isletas ueste, centro y este) y a Isla Cartier, que tienen en total una superficie de 5&nbsp;km². Encara que contan con 74,1&nbsp;km de costa, no bi ha puertos u badías.

O territorio ye administrau dende Canberra. Se'n encarga o Ministerio de Medio Ambient, que tamién se responsabiliza de l'administración d'os territorios d'a Isla de Nadal, as Islas Cocos, as Islas d'a Mar de Coral, o Territorio d'a Badía de Jervis y a Isla Norfolk.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Ashmore and Cartier Islands

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Tasmania

**Tasmania** ye una isla y un estau d'Australia. Ye situada a 240 kilometros a o sud d'a parti este d'o continent, d'o cual la desepara o estreito de Bass. O estau incluye a isla de Tasmania -a 26ª isla mas gran d'o mundo- y as islas perifericas. O estau teneba una población de 519.100 personas en 2016, d'as que a o menos a metat residen en a zona de Hobart. A superficie terrestre de Tasmania ye de 68.401 kilometros cuadraus, d'os que 62.409 corresponden a la isla prencipal. A capital d'o estau ye Hobart, fundada en 1804.

## Historia
Bi ha rastros d'o ocupación humana en Tasmania dende fa 35.000 anyos. Cuan os aboríchens plegoron a la isla, ista yera unida a o continent australiano. En zaguerías d'a edat de chelo, fa 12.000 anyos, puyó o livel de l'augua en o estreito de Bass y Tasmania se deseparó d'o continent. O explorador holandés Abel Tasman plegó a la isla en 1642 y le dió o suyo nombre actual.

Se deseparó d'a colonia de Nueva Galas d'o Sud cuan prencipió a colonización britanica, en 1803. Se calcula que por ixas envueltas viviban entre 5.000 y 10.000 aboríchens en Tasmania. A Guerra negra, u chenocidio de Tasmania, fació desapareixer a toda a población autoctona.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Reino de Nueva Zelanda

O **Reino de Nueva Zelanda** (en anglés *Realm of New Zealand*) ye toda l'aria en que a Reina de Nueva Zelanda ye chefa d'Estau.

O Reino de Nueva Zelanda no ye una federación ni un estau unitario; ye una colección d'estaus y territorios unius baixo un mesmo monarca. Nueva Zelanda ye un estau sobirán. Bi ha una reclamación territorial en l'Antarctida, a Dependencia de Ross; un territorio dependient, Tokelau; y dos estaus asociaus, as Islas Cook y Niue..

## Referencias
Prefixos en francés

Los **prefixos en francés** sirven pa formar palabras nuevas. D'acuerdo con lo suyo orichen se clasifican en patrimonials y d'orichen culto, y los d'orichen culto pueden estar d'orichen latino u griego, estando orichinariament sufixos latinos u griegos u parolas d'estas luengas.

## Lista de prefixos patrimonials en francés
Bi ha sufixos que presentan una variant con una *s* intercalar eufonica debant de vocal u de h muda.

## Lista de prefixos cultos en francés

S'ha de fer distinción entre los prefixos que existen como tals orichinariament en griego y latín y los prefixos que en estos idiomas antigos yeran parolas, que por la suya relevancia en lo lenguache tecnico s'han convertiu en prefixos en las luengas romances occidentals.

## Bibliografía
* Academia de l'Aragonés: *[[Propuesta ortografica de l'Academia de l'Aragonés]]*. EDACAR, 7. Zaragoza, 2010.
* Chabier Tomás Arias: *[[El aragonés del Biello Sobrarbe]]*. Instituto de Estudios Altoaragoneses. (1999).
* Heinrich Lausberg: *Lingüistica romanica. Tomo I fonetica* Editorial Gredos.
* Carlo Tagliavini: *Origenes de las lenguas neolatinas* Fondo de Cultura Economica.
* Jesús Cantera y Eugenio de Vicente: *Gramática francesa*. Editorial Cátedra, S.A., 1999.
* *Gramática francesa*. Larousse Editorial, S.A, 2014.
* María Pilar Benítez: *[[L'Ansotano. Estudio del habla del Valle de Ansó]]*. Gubierno d'Aragón, 2001.
* BARCOS, Miguel Ánchel, *[[El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago]]*; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007.ISBN 978-84-8094-058-0
* Chabier Lozano Sierra, Ánchel Loís Saludas: *[[Aspectos morfosintácticos del belsetán]]*, 2005, Gara d'Edizions.
* BLAS GABARDA, Fernando y ROMANOS HERNANDO, Fernando, *[[Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano]]*; Gara d'Edizions. Zaragoza, 2008. ISBN978-84-8094-061-0
* José Antonio Saura Rami: *[[Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas]]*, Zaragoza, Gara d'Edizions-Institución Fernando el Católico (2003).
* Ballarín Cornel, A: *[[Diccionario del Benasqués]]*, Institución Fernando el Católico, Zaragoza, 2ª ed (1978).
* Jacky Girardet, Jacques Pécheur: *Écho, Méthode de Français - B1.1* 2º édition*, [[Clé International]], 2014.
* [[Jacky Girardet]], [[Jean-Marie Cridlig]]: *Panorama Plus 1 Méthode de français*. [[Santillana]]-[[CLE International]], 1996.
* [[Maïa Grégoire]], [[Odile Thiévenaz]]: *Grammaire progressive du français*. [[Clé International]], 2002. pp 12-16, pp 52-54.
* [[Ludivine Glaud]], [[Yves Loiseau]], [[Elise Merlet]]: *Grammaire essentielle du françáis. B1*. [[Les Éditions Didier]], 2015.
* [[Élodie Heu]]: *Le nouvel édito. Niveau B1*. [[Les Éditions Didier]], 2012.
* [[Jacqueline Picoche]] y [[Jean-Claude Rolland‏‎ (lingüista)|Jean-Claude Rolland]]: *Dictionnaire étymologique du français*. [[Dictionnaires Le Robert]], 2009. ISBN 2849024244, 9782849024249.
* [[Patrick Guédon]], [[Sylvie Poisson-Quinton]]: *La grammaire du français''. Editions Maison des Langues, 2016.

## Referencias

## Se veiga tamién
*Prefixos cultos en aragonés.
Isla Norfolk

A **Isla Norfolk** (en anglés *Territory of Norfolk Island*, norfuk *Teratri a' Norf'k Ailen*) ye una isla y territorio externo d'Australia situau en l'oceano Pacifico, entre Australia, Nueva Zelanda y Nueva Caledonya. A garchola de Norfolk ye inscrita en a lista d'o Patrimonio d'a Humanidat d'a Unesco con o nombre de Colonias penitenciarias australianas dende 2010..

## Referencias

## Vinclos esternos

*  Pachina oficial

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Territorio Antarctico Australiano

O **Territorio Antarctico Australiano** (en anglés *Australian Antarctic Territory*) ye a parti de l'Antarctida reivindicada por Australia. Consta de todas as islas y territorios a o sud d'os 60 graus de latitut y entre os 45° y os 160° de lonchitut este, fueras d'a Tierra Adelia (136° E a 142° E). A mayor parti d'o territorio situau amán d'a costa la ocupa a Tierra de Wilkes. En total o Territorio Antarctico Australiano tien una superficie de cuasi 6 millons de kilometros cuadraus, correspondient a o 42% de toda l'Antarctida. A División Antarctica Australiana (en anglés *Australian Antarctic Division*) ye una división d'o *Department of the Environment* responsable d'as actividaz australianas en o territorio relativas a temas estratechicos, cientificos, medioambientals y intreses economicos.

A reclamación de sobiranía australiana sobre o territorio ye reconoixida por nomás 4 países: Nueva Zelanda, Francia, Noruega y o Reino Uniu. Os cinco países se han reconoixiu mutuament as suyas reclamacions antarcticas.

## Referencias

## Vinclos esternos
*  Australian Antarctic Division

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Isla Heard y Islas McDonald

A **Isla Heard y as Islas McDonald** (en anglés *Heard Island and McDonald Islands*) son un grupo d'islas subantarcticas deshabitadas y un territorio externo d'Australia localizau en l'oceano Indico. Ocupan una superficie de 372&nbsp;km². Perteneixen a Australia dende 1947 y contienen os dos solos volcans activos d'o territorio australiano y, amás, un d'ells -o Mawson Peak, de 2.745 metros- ye a maxima altaria d'o país. Dimpués d'estar inactivo dende feba 75.000 anyo, en l'anyo 2005 un volcán tornó a dentrar en erupción.

Fuoron descubiertas por Peter Kemp, un marinero britanico, en l'anyo 1833, pero estioron o capitán John Heard y o capitán William MacDonald qui tornaron a redescubrir as islas en 1854.

Mientres o periodo de cazata d'os elefants marins dende 1855 dica 1880 se i instaloron cazataires ta fer-ne aceite plegando a residir-ie dica un maximo de 200 personas.

En l'anyo 2025 se facioron pro populars cuan los Estaus Unius gubernaus per Donald Trump imposoron uns aranceles comercials d'o 10 %, estando este un puesto sin habitants ni actividat economica. 

## Referencias

## Vinclos esternos

*  Pachina oficial

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Dependencia de Ross

A **Dependencia de Ross** (en anglés *Ross Dependency*) ye una rechión, d'uns 450.000&nbsp;km², de l'Antarctida definida por un sector circular que s'orichina a o Polo Sud y pasa a traviés d'as lonchitutz 160° Este a 150° Ueste y remata en a latitut 60° Sud. Nueva Zelanda reclama ista rechión de manera oficial dende 1923. O Tractau Antarctico en a practica deixa en suspenso ista y atras reclamacions sobre l'Antarctida.

Ista dependencia recibe o nombre de Sir James Clark Ross, qui descubrio a mar de Ross y atras zonas antarcticas. A Dependencia de Ross incluye partis de Tierra Victoria, y a mayor parti d'o Ross Ice Shelf. Tamién s'incluyen en a Dependencia de Ross a isla Ross, as islas Balleny y a chicota isla Scott, asinas como tamién a isla Roosevelt cubierta por o chelo.

## Vinclos esternos
*  New Zealand, Antarctica and the Southern Ocean — Ministry of Foreign Affairs and Trade.
Islas Cook

As **islas Cook** (en anglés *Cook Islands* y en maorí *Kūki 'Āirani*) ye un archipelago de quince islas d'a Polinesia que formen un estau libre asociau con Nueva Zelanda.

## Esporte

### Islas Cook en os Chuegos Olimpicos
*  en os Chuegos Olimpicos.
* *Categoría principal:* :Categoría:Islas Cook en os Chuegos Olimpicos.

Os esportistas d'as Islas Cook en os Chuegos Olimpicos son representaus per lo Comité Nacional Olimpico y Esportivo d'as Islas Cook, creau en l'anyo 1943 como *Rarotonga Sports Association*, pasando a estar *Cook Islands Sports Association* en l'anyo 1963, reconoixiu  miembro d'o Comité Olimpico Internacional dende l'anyo 1986 cambeando o suyo nombre a *Cook Islands Sports & Olympic Association* y en l'anyo 2002 prene lo suyo nombre actual. Os suyos esportistas participoron por primera vegada en os chuegos de Seúl 1988 pantecipando de forma ininterrumpida dica hue, anque encara no ha aconseguiu garra medalla dica l'actualidat (2025). Os suyos millors esportistas clasificaus han estau en halterofilia con cualques atletas clasificaus entre los 20 primers d'a clasificación final.

En los Chuegos Olimpicos d'Hibierno no ha participau en garra edición dica l'actualidat (2025).

## Vinclos externos

* Pachina oficial d'as Islas Cook.
Manly Beach

**Manly Beach** ye una placha situada en a zona de Northern Beaches en o districto de Manly en Sydney, Australia. Dende norte enta sud se divide en tres sectors prencipals, Queenscliff, North Steyne y South Steyne.

A placha fue nombrada por o capitán Arthur Phillip en referencia a os indichenas que i viviban. Phillip escribió que:

Dende Manly Beach se puet plegar andando por un camín chunto a la mar dica Fairy Bower y Shelley Beach. Bi ha botigas, restaurants, clubs nocturnos y pubs en iste barrio.

O cuerpo de socorristas de Manly operan mientres tot l'anyo en South Steyne, y nomás d'octubre a abril en North Steyne y Queenscliff. Tamién bi ha un grupo de socorristas voluntarios que i treballan en cabos de semana y vacanzas entre octubre y mayo.

Se puet plegar en Manly dende Sydney con o ferry publico, estando o tiempo d'o viache de 30 minutos dende Circular Quay. Bi ha tamién a opción de fer o trayecto en ferry privau dende Circular Quay a Manly (y tornar) de lunes a viernes. Bi ha dos servicios de ferry privau (tamién ditos os "ferrys rapedos") que fan o viache en nomás 18. The Corso, zona piatonal y una d'as prencipals carreras de Manly ta mercar y chentar, va dende o muelle d'o ferry trescruzando a peninsula dica Manly Beach, marcando a muga entre North Steyne y South Steyne

## Referencias
Milena Miconi

**Milena Miconi**, naixita de Roma o 15 d'aviento de 1971, ye una actriz italiana de teatro y televisión.

D'entre a suya filmografía, se puet destacar a suya interpretacion d'o personache *Laura Respighi*, en a serie de televisión *[[Don Matteo]]* (2000—2006).

## Vinclos externos

*  Milena Miconi en IMDb.

## Referencias y notas
Isla de Nadal

A **Isla de Nadal** (en anglés *Territory of Christmas Island*, en chinés 聖誕島領地, en malayo *Wilayah Pulau Krismas*) ye una isla y territorio externo d'Australia localizada en l'oceano Indico, a 2.360&nbsp;km a o nord-ueste de Perth (Australia Occidental) y a 500&nbsp;km a o sud de Jakarta, Indonesia.

A composición etnica ye de 70% chineses, 20% europeus y 10% malayos. As prencipals relichions son o 36% budistas, 25% musulmans, 18% cristianos, 15% taoistas y 6% atras. L'anglés en ye l'idioma oficial, pero tamién se i parlan o chinés y o malayo.

Mientres a Segunda Guerra Mundial fue ocupada por o Imperio de Chapón ta aproveitar as suyas menas de fosfatos.

## Vinclos esternos

*  Pachina oficial

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia.
Islas d'a Mar de Coral

As **Islas d'a Mar de Coral** (en anglés *Coral Sea Islands Territory*) son un archipelago d'islas y atolons tropicals y un territorio externo d'Australia localizau en a mar de Coral, a o nord-este de Queensland, Australia.

A unica isla habitada ye a isla Willis, a on i viven os 4 unicos habitants d'o Territorio. O Territorio d'as Islas d'a Mar de Coral cubren un aria total de 780.000&nbsp;km² de l'Oceano Pacifico, encara que nomás 10&nbsp;km² son tierra, a l'este y a o sud d'a cara externa d'a Gran Barrera de Coral.

## Referencias

## Vinclos esternos

*  Historia d'as islas d'a Mar de Coral

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Australia
Coogee

**Coogee** puet estar:

*Coogee (Sydney), un barrio de Sydney
*South Coogee (Sydney), un barrio de Sydney
*Districto electoral de Coogee, un districto electoral en Nueva Galas d'o Sud
*Coogee (Australia Occidental), un barrio de Perth, Australia Occidental
Clovelly (Sydney)

**Clovelly** ye una chicota placha y barrio situada en os Barrios Orientals d'a ciudat de Sydney, en Nueva Galas d'o Sud, Australia. Clovelly se troba a 8 kilometros a o sud-este d'o districto d'afers central de Sydney, en l'aria de gubierno local de City of Randwick, en a división federal de Wentworth.

Clovelly ye un barrio mas que mas residencial situau en a badía d'o mesmo nombre. Clovelly Beach ye una chicota placha que se troba en l'extremo d'ista estreita badía. A badía ye popular entre os nadadors, estando seu d'un d'os primers puestos de salvamento y socorrismo d'o mundo, o *Clovelly Surf Life Saving Club*, fundau en 1906. Clovelly ye rodiau por os barrios de Bronte a o norte, Randwick a l'ueste Coogee a o sud.

## Referencias
Tokelau

**Tokelau** ye un archipelago situau Oceanía, a o sud del l'oceano Pacifico, y consta de tres atols ditos Atafu Nukunonu y Fakaofo y bels 125 isloz que cubren un aria de 12&nbsp;km². A suya población ye d'alto u baixo 1400 habitants. Ye un territorio dependient administrativament de Nueva Zelanda y un d'os 17 territorios no autonomos baixo supervisión d'o Comité de Descolonización d'as Nacions Unidas, que tien como obchectivo eliminar o colonialismo.

## Referencias

## Vinclos externos

* The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Coogee (Sydney)

**Coogee** ye una placha y barrio d'a ciudat de Sydney, en Nueva Galas d'o Sud, Australia. Fa parti tamién d'a rechión de Barrios Orientals.

A mar de Tasmania y a badía de Coogee en a parti oriental d'o barrio. A placha ye popular entre as familias y famosa por a seguridat d'as suyas condicions ta o nado. As mugas de Coogee son formadas prencipalment por Clovelly Road, Carrington Road y Rainbow Street.

## Cheografía
Coogee Bay Road va dende Randwick a Coogee Beach, una placha relativament protechida por a suya formación como badía. A linia de costa d'os arredols ye formada mas que mas por paretadas, que van baixando a suya altaria dica plegar en a placha en a parti occidental d'a badía. A badía ye protechida d'o mar bravo por a isla Wedding Cake, un arrecife rocoso situau a bels 800m a o sud d'o cabo. Bi ha un evento anual de natación arredol d'a isla en noviembre.

En a parti norte d'a placha bi ha unas escaleras que levan enta Dolphin Point baixando a os antigos banyos de Giles. Astí se troba actualment una piscina escavada entre as rocas. Ista zona se conoixe como "Dolphin Point". A dentrada y una escultura de cuatre metros d'altaria de bronce sirve como memorial a las vente victimas australianas muertas en os ataques terroristas de 2002 en Bali a on que bi heba habitants de Coogee y atros barrios vecins, incluyindo seis miembros d'o equipo de rugby d'os *Coogee Dolphins*.

Dimpués d'una curta gambada enta o norte se plega en Gordons Bay, un puesto popular ta a practica d'o snorkel. En a parti sud se troba o *Ross Jones Memorial Pool* chusto debaixo d'o *[[Coogee Surf Life Saving Club]]*. Tamién en l'extremo sud bi ha dos chicoz arrecifes, l'interior y l'exterior.

Coogee ye una d'as zonas mas densament pobladas d'Australia, con edificios d'apartamentos en toz os diferents estaus arquitectonicos dende os anyos 1930. O barrio ye un destín popular entre os turistas, mas que mas os mochilers.

## Referencias
Fosal de Waverley

O **fosal de Waverley** ye un fosal situau en o cobalto d'as paretadas de Bronte en os barrios orientals de Sydney, Nueva Galas d'o Sud, Australia. S'inauguró en 1877 y ye famoso por os suyos molimentos victorianos y eduardianos. Ye a sobén citau como uno d'os fosals mas polius d'o mundo. O fosal contiene sepolturas de muitos australianos famosos incluyindo a o poeta Henry Lawson. Os funerals se celebran de lunes a sabado.

O fosal ye privau, financiando-se con o dinero reculliu por os enterrecos – incluyindo funerals, cremacions, memorials y mausoleus – d'os que bi ha mas de 86.000. O fosal de Waverley fue emplegau en 1979 ta grabar a cinta de Mel Gibson *[[Tim (cinta)|Tim]]*.

## Historia
O menester de construyir un fosal en a zona de Waverley ya fue discutiu en primerías de 1863. En l'anyo 1866, una delegación de representats fue ninviada a vesitar a o ministro d'as Tierras ta charrar sobre a propuesta. En 1868, o Concello de Waverley comunicaba a os chestors d'o fosal que "no gastaría diners en o prochecto", dando o gubierno una subvención de £1200. En os anyos 1870 o gubierno de Nueva Galas d'o Sud mercó un terreno inicial de cuatre hectarias, que cedioron a o Concello de Waverley ta a construcción d'o fosal. Dimpués bels ciudadans d'o barrio cedioron cinco hectarias adicionals de terreno adyacent a o fosal.

O primer enterreco se fació o 4 d'agosto de 1877. En 1892 s'establió o pago d'una cuota ta o mantenimiento d'o fosal en tiempos d'ingresos insuficients. En 1894 o fosal heba creixiu dica a suya grandaria actual de cuaranta y un acres rodiau por as carreras de Trafalgar, Boundary y St Thomas.

## Referencias
Antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta

L**'antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta** (en anglés *Old Government House*) ye l'antiga residencia d'os 10 primers gubernadors de Nueva Galas d'o Sud entre 1800 y 1847. Se troba situada en o Parque de Parramatta en Parramatta, actualment un barrio de Sydney, Australia. Ye considerau un recurso arqueolochico d'importancia nacional y internacional. Tamién sirve ta contrimostrar a expansión de l'Imperio Britanico y a evolución d'a sociedat australiana dende 1788.

En chulio de 2010 l'antiga Casa d'o Gubierno y os suyos arredols fuoron inscritos en a lista d'o Patrimonio d'a Humanidat como un d'os 11 puestos d'Australia con una especial relación con o transporte de presos, representando *"o millor eixemplo vivo d'o transporte a gran escala de presos y a expansión colonial d'as potencias europeas a traviés d'a presencia y o treballo de presos"*

O terreno d'a propiedat se troba situau en a tierra de *[[pueblo Darug|Darug]]*, antigo puesto de residencia d'a tribu burramatta. Bi ha restas d'ocupación d'os aboríchens australianos en iste puesto.

## Referencias
Casa d'o Gubierno (Sydney)

A **Casa d'o Gubierno** (en anglés *Government House*) ye situada en a ciudat de Sydney en os Reyal Chardins Botanicos, mirando enta a badía de Sydney, chustament a o sud d'a Opera de Sydney. Construyida entre 1837 y 1843, l'edificio ha estau a residencia oficial d'o Gubernador de Nueva Galas d'o Sud dende tiempos de Sir George Gipps, fueras de dos curtos periodos; o primero entre 1901 y 1914, cuan a propiedat fue cedida a la Mancomunidat d'Australia como residencia d'o Gubernador-Cheneral d'Australia, y o segundo entre 1996 y 2011. A propiedat tornó a estar a residencia d'o Gubernador en octubre de 2011 y fue administrada por *[[Historic Houses Trust of New South Wales]]* dende marzo de 1996 dica aviento de 2013.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial
Casa d'o Parlamento (Sydney)

A **Casa d'o Parlamento** (en anglés *Parliament House*) ye un complexo d'edificios que sirven de seu ta o Parlamento de Nueva Galas d'o Sud, un estau d'Australia. Ye situau en a parti oriental de Macquarie Street en Sydney, a capital d'o estau. A frontera ye formada por dos edificios d'estilo cheorchiano, formando l'edificio publico mas antigo d'a Ciudat de Sydney, flanqueaus por dos edificios neogoticos victorianos adicionals que contienen as cambras d'o parlamento. Istos edificios son unius a un bloque de 12 plantas, construyiu en os anyos 1970, situau en a parti posterior, mirando enta The Domain.

A diferencia d'os edificios d'os parlamentos d'atras capitals d'estau australianas, a Casa d'o Parlamento de Sydney no destaca por a suya apariencia arquitectonica, sino mas que mas por o suyo aspecto excepcional.

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial
Sydney Tower

A **Sky Tower**, dita por un regular **Center Point Tower**, ye una torre de comunicacions y o edificio mas alto de Sydney, con os suyos 309 metros d'altaria.

A suya construcción s'inició en l'anyo 1974 y se fació a devantadera y ubrió a o publico en 1981. No bi ha oficinas u apartamentos en a torre, sino que a intención d'a suya construcción yera que estase l'edificio mas alto d'a ciudat y una atracción turistica. En l'edificio d'a suya base, parti d'o prochecto, bi ha uns grans almagacens. En a parti mas alta d'a torre, a 260&nbsp;m, bi ha dos plantas chiratorias y acristaladas que forman o dito *Sydney Tower Eye*, dende o que se puet alufrar a badía de Sydney. Entre os prencipals atractivos turisticos d'a torre ye a posibilidat de cenar en a parti alta veyendo o panorama d'a ciudat.

Ye a tercera torre mas alta d'o hemisferio sud con 309 metros altaria, dimpués d'a Sky Tower (328 m) en Nueva Zelanda y a Queensland Number One (323 m), tamién en Australia.

## Caracteristicas
A planificación d'a torre prencipió en 1970 por parti d'a oficina d'arquitectos *Donald Crone & Assoc. Pty Ltd*. A construcción no prencipiaría dica 1974. A devantadera se fació o 23 de setiembre de 1981. Bi ha 3 ascensors de 2 plantas que transportan a alto u baixo 800.000 vesitants cada anyo.

A torre s'aguanta con 56 cables d'acero, cadagún d'os quals pesa 7 toneladas, pesando en total a propia torre 2.239&nbsp;toneladas. Un d'os pisos dispone d'un tanque d'augua con 162.000&nbsp;litros. Bi ha 1504 escalons que levan enta a planta baixa ta casos d'emerchencia.

L'anvista dende a torre tien un alcance de 85&nbsp;km, dillá d'a badía de Sydney en o norte, l'oceano Pacifico a l'este, a badía Botany a o sud y os Monts Azuls a l'ueste.

Chunto a la plataforma d'acceso publico bi ha dos restaurants y un café en a parti superior.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina oficial
Dólar australiano

O **dólar australiano** (en anglés *Australian dollar* u simplament, *dollar*) ye a moneda oficial d'Australia y os suyos territorios dependients (as islas de Nadal, Cocos u Keeling, Heard y McDonald y Norfolk y os Territorio Antarctico Australiano), asinas como d'os estaus independients d'o Pacifico de Kiribati, Nauru y Tuvalu. En iste zaguer estau tamién se fan servir monedas especificas de Tuvalu (se veiga dólar de Tuvalu); encara que o dólar de Tuvalu no ye, legalment parlando, una unidat monetaria independent. Se fa servir tamién de forma no oficial en Tonga (chunto a o paʻanga), Papua Nueva Guinea (chunto a o kina) y Zimbabwe (chunto a atras muitas monedas).

Por un regular o dólar australiano s'abrevia **$** u **A$** i **AU$** ta diferenciar-lo d'o dólar estausunidense y d'atros tipos de dólars. O codigo ISO 4217 ye **AUD**. Se subdivide en 100 *cents*.

En anglés se le diz popularment tamién *Aussie battler* ("batallador australiano"). Mientres un periodo de perdua de valor respecto a o dólar estausunidense (entre os anyos 2001 y 2002), localment se le deciba a vegadas *Pacific peso* ("peso d'o Pacifico").

O dólar australiano ye actualment o seiseno en o ranking de monedas mas usadas en o mercau internacional (dezaga d'o dólar estausunidense, o yen, l'euro, a libra esterlina y o dólar canadiense), ya que fa acto de presencia en un 4-5% alto u baixo d'o total de negocio mundial. O dólar australiano ye popular entre os cambiadors de monedas a causa d'a manca relativa d'intervención gubernamental en o mercau forano y por a estabilidat cheneral d'a economia y d'o Gubierno, y pareixe que ofreixe biens de diversificación en un index que contiene as prencipals monedas mundials (por eixemplo por a suya mayor exposición a las economías asiaticas y a o ciclo d'as materias).

## Tasa de cambio
* 1 EUR = 1,49447 AUD (23/6/2016)

## Vinclos externos

*  Banco de Reserva d'Australia 
*  Reyal Casa d'a Moneda Australiana
Dólar neozelandés

O **dólar neozelandés** (en anglés *New Zealand dollar* u simplament *dollar*, en maorí *Tāra o Aotearoa*) ye a moneda oficial de Nueva Zelanda y os suyos territorios dependients (as islas Cook, Niue y Tokelau), asinas como d'a colonia britanica d'as islas Pitcairn. Por un regular s'abrevia como **$** u **NZ$** ta diferenciar-lo d'o dólar estausunidense y d'atros tipos de dólars. O codigo ISO 4217 ye **NZD**. Se subdivide en 100 *cents*.

## Embotada
Informalment, en anglés se conoixe com o *kiwi* (u o *kiwi dollar*).

## Historia
O dólar neozelandés prencipió a emplegar-se o 10 de chulio de 1967 en substitución d'a libra neozelandesa, como resultau d'o proceso de decimalización d'a moneda, estando a equivalencia de dos dólars por libra, u lo que ye o mesmo, diez xilings por dólar.

## Emisor, monedas y billez
O instituto emisor ye o Banco de Reserva de Nueva Zelanda (en anglés *Reserve Bank of New Zealand*). En circulan monedas de 10, 20 y 50 cents y 1 y 2 dólars (as piezas de menos valor, as d'1 y 2 cents, fuoron retiradas d'a circulación en 1990, y a de 5 cents lo fue tamién en 2006). Os billez que circulan actualment son os de 5, 10, 20, 50 y 100 dólars (os d'1 y 2 dólars se retiroron en 1991 cuan se metioron en circulación as monedas correspondients). Si bien as primeras emisions yeran de papel, como ye habitual en a majoria de billez d'o mundo, dende 1999, igual que os del billez australianos, as nuevas series son feitas de polimero, un plastico especifico que en dificulta a falsificación.

## Islas Cook
As islas Cook heban teniu as suyas propias emisions de billez entre 1987 y 1995, si bien continan tenendo as suyas propias monedas (d'1, 2 y 5 dólars), de valor legal arredol d'os territoris a on s'usa o dólar neozelandés.

## Tasa de cambio
* 1 NZ$ = 0,6538 €
* 1 NZ$ = 0,7006 US$

## Vinclos externos

*  Reserve bank of New Zealand 
*
Christian Lapetra

**Christian Lapetra Lorén** (Zaragoza, 25 de chulio de 1970) ye un empresario aragonés y president d'o Real Zaragoza dende o 25 de chulio de 2014 dica o 20 de febrero de 2022. Ye fillo d'o mitico chugador Carlos Lapetra, qui estió parti d*'Os Magnificos*, y tien dos chirmanas: Carlota, naixida en 1971 y Clara, en 1977.

## Referencias
Seu de Sant Andreu de Sydney

A **seu de Sant Andreu** (en anglés *St Andrew's Cathedral*) ye a seu d'a diocesi anglicana de Sydney de Sydney en Australia y por lo tanto seu arquidiocesana de l'arcebispe anglicano de Sydney.

Situada en o centro d'a ciudad, a seu ye un d'os millors eixemplos d'arquitectura neogotica en Sydney, amás ye a seu mas antiga d'Australia. Fue disenyada por l'arquitecto australiano Edmund Blacket y consagrada en 1868. A seu ye ubierta toz os días, tamién bi ha un servicio de sanidat, estudios biblicos y reunions d'oración.

A seu de Sant Andreu se troba en a lista de Patrimonio Nacional d'Australia.

## Se veiga tamién
* Seu de Santa María de Sydney, seu catolica.

## Vinclos externos
*  Pachina oficial
Seu de Santa María de Sydney

A **seu y basilica menor d'a Immaculada Mai de Dios, Auxiliadora d'os Cristianos** (en anglés *Cathedral Church and Minor Basilica of the Immaculate Mother of God, Help of Christians*) u simplament **seu de Santa María de Sydney** (en anglés *St Mary's Cathedral*) ye a seu d'a diocesi catolica de Sydney de Sydney en Australia. Ye por lo tanto seu arquidiocesana de l'arcebispe catolico de Sydney.

A seu ye adedicada a María Auxiliadora, patrona d'Australia, por lo que o templo es tamién o *Santuario Nacional Catolico d'Australia*. Santa María tien o títol y a dignidat de basilica menor, otorgau por o papa Pío XI en 1930.

Ye a ilesia mas gran d'Australia, encara que no a mas alta. Ye situada en College Street en o corazón d'a ciudat de Sydney, a on, atamas d'a gran altaria d'os edificios d'o districto d'afers central de Sydney (CBD), su imponent estructura y as dos torres fan que siga un punto de referencia dende toz os puestos.

## Se veiga tamién
* Seu de Sant Andreu de Sydney, seu anglicana.

## Vinclos externos
*  Pachina oficial
Liga Española de Baloncesto (1957-1983)

A **Liga Española de Baloncesto** (en aragonés *Liga Espanyola de Basketbol*), tamién clamata *Liga Nacional*, estió a prencipal competición de basketbol d'Espanya dende 1957 dica 1983 cuan se creyó a liga ACB. Estió organizata por a Federación Espanyola de Basketbol. 
A liga ACB ye reconoixita oficialment como a continadora d'ista liga.

## Edicions




## Palmarés

## Veyer tamién
* Liga ACB.
* Copa d'o Rei.
* Supercopa d'Espanya.
* Copa d'o Prencipe d'Asturias.
Casa d'a ciudat de Sydney

A **casa d'a ciudat de Sydney** (en anglés *Sydney Town Hall*) ye un edificio de zaguerías d'o sieglo XIX situau en a ciudat de Sydney, a capital de Nueva Galas d'o Sud, Australia, estando a seu d'o *Centennial Hall* y d'as oficinas de l'alcalde de Sydney y d'os concellers, asinas como puesto ta atras celebracions y reunions. Se troba situau en George Street, en o districto d'afers central de Sydney chusto debant d'o Queen Victoria Building y chunto a la Seu de Sant Andreu. Sobre a la gara de Town Hall y entre as zonas comercials y d'ocio d'a ciudat, as escaleras d'a casa d'a ciudat son un popular puesto de trobada.

A casa d'a ciudat ye listada en o Rechistro Nacional d'Edificios y o Rechistro Estatal de Patrimonio de Nueva Galas d'o Sud y fa parti d'o important conchunto patrimonial d'a casa d'a ciudat que incluye tamién o Queen Victoria Building, a Seu de Sant Andreu, l'hotel Gresham y l'antigo Banco de Nueva Galas d'o Sud.

## Historia
A casa d'a ciudat se construyió en os anyos 1880 (en o puesto d'un antigo fosal) con piedra panal de Sydney en o grandioso estilo d'o Segundo Imperio victoriano, y s'ha descrito como "un edificio ricament ornamentau con una torre focal y teitos extravagants." Ye l'unico edificio no relichioso d'a ciudat que mantiene a suya función y interior orichinal. O *Centennial Hall* (sala prencipal) contiene o Gran Organo d'a casa d'a ciudat de Sydney, l'organo de tubos con acción tubular-neumatica mas gran d'o mundo, construyiu entre 1886 y 1889 y instalau en 1890 por a empresa anglesa William Hill & Son. Iste organo poseye un d'os nomás dos rechistros de 64&prime; d'o mundo. Antis d'a devantadera d'a Opera de Sydney y a suya sala de conciertos, a casa d'a ciudat yera a millor sala de conciertos de Sydney y se i feban muitas actuacions.

En os zaguers anyos, s'ha descubierto que a casa d'a ciudat se troba sobre parti d'un antigo fosal. En 2008 y 2009 s'esvielló parcialment, mas que mas ta amillorar os sistemas mecanicos, hidraulicos, electricos y de comunicacions de l'edificio. A renovación , feita por a constructora de Sydney Kell & Rigby, incluyó a retirada de 6000 metros cubicos de piedra panal baixo l'edificio.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina oficial
Santa Teresa de Calcuta

**Santa Teresa de Calcuta** (con nombre de naixencia **Anjezë Gonxhe Bojaxhiu**), estió una moncha y santa albanesa naturalizada india, naixida d'Uskub, Imperio Otomán (actualment Scopia, en Macedonya d'o Norte) o 26 d'agosto de 1910 y muerta en Calcuta (Bengala Occidental, India) lo 5 de setiembre de 1997.

Estió fundadora d'a congregación d'as Misioneras d'a Caridat, recibió lo Premio Nobel d'a Paz en 1979, y fue canonizada o 4 de setiembre de 2016 por o papa Francisco.

## Vinclos externos
Bill Gates

**William Henry Gates III** (naixito o 28 d'octubre de 1955 de Seattle, Washington) conoixiu popularment como **Bill Gates**, ye un incheniero de software y empresario estausunidense, conoixiu en estar o fundador d'a empresa *[[Microsoft]]*, creador d'o sistema operativo Windows, chunto a Paul Allen, y president d'a Fundación Bill y Melinda Gates chunto a la suya muller Melinda Gates y Warren Buffett. En l'anyo 2006 a suya fundación fue premiada con o Premio Prencipe d'Asturias de Cooperación Internacional.

## Vinclos externos
Andrew Jackson

:*Iste articlo ye sobre un politico estausunidene president d'Estaus Unius; ta atros usos, se veiga *'Andrew Jackson (desambigación)**''.


**Andrew Jackson*', naixiu de [[Maxhaw]] ([[Carolina d'o Norte]]) l'[[11 de marzo]] de [[1767]] y muerto en [[Nashville]] ([[Tennessee]], [[Estaus Unius]]) o [[8 de chunio]] de [[1845]], estió un [[avogato]] y [[politico]] [[Estaus Unius|estausunidense]], 7<sup>eno</sup>[[President d'os Estaus Unius]] dende o [[4 de marzo]] de [[1829]] dica o [[4 de marzo]] de [[1837]].

Estió o fundador d'o [[Partiu Democrata]] d'os Estaus Unius, tenió un papel destacau en a Guerra anglo-estadounidense de 1812 y tubo continos enfrontinamientos contra os nativos americans pa apropiar-se d'as suyas tierras, promovió a *Indian Removal Act'', una lei en a cuala se aprovó la expulsión y treslado forzoso d'os indios a reservas y atros territorios federals y que legalizaba una ideya ya plantiada y empecipiada a practicar per Thomas Jefferson dende 1776 d'antis d'o suyo mandato como president. Cal destacar la Primera Guerra Seminola que remató con a incorpooración d'a Florida de Nueva Espanya a os Estaus Unius y a Guerra Creek contra os Indios Creek que remató con estes desplazaus d'os suyos territorio de Cheorchia y gran parte d'Alabama a Oklahoma y Florida. Tamién estió o responsable d'a Invasión de Florida en a suya persecución contra os Creeks y Seminola que interrumpió las negociacions d'a venta de Florida per parte d'Espanya a os Estaus Unius y que propició posteriorment un intercambio de territorios en o Tratau d'Adams-Onís.

## Referencias

## Vinclos externos
Guam

**Guam** (en anglés *Territory of Guam*, en chamorro *Guåhån*) ye una isla situada en o Pacifico occidental que fa parti de l'archipelago d'as Marianas. Oficialment ye un territorio no incorporau d'os Estaus Unius. Tien una superficie de 541&nbsp;km² y una población de 162.742 habitants (2016). Se troba a meyo camín entre Hawaii y las Filipinas, en a Micronesia. Ye a isla mas meridional, mas gran y mas poblada d'as Marianas.

I predominan os pueyos y en a parti norte bi ha paretadas, con muitas espelungas, que se debantan 150 metros sobre o livel d'a mar. A isla ye estreita en o centro y s'enampla enta lo sud, a on bi ha montanyas y vals travesaus por barrancos y saltos d'augua. As plachas mas protechidas son as de l'ueste.

A economía de Guam se basa en a presencia d'a base naval, as plantacions de cocoters, a pesca y o turismo. Se parlan os idiomas anglés, chamorro y chaponés, iste zaguero nomás entre a chent mas gran.

## Vinclos esternos

*  Pachina oficial.

## Se veiga tamién
* Organización territorial d'Estaus Unius.
Martin Van Buren

**Martin Van Buren**, naixito de Kinderhook (Nueva York) o 5 d'aviento de 1782 y muerto en Kinderhook (Nueva York) o 8 de chunio de 1862, estió un avogato y politico estausunidense, 8eno President d'os Estaus Unius dende o 4 de marzo de 1837 dica o 4 de marzo de 1841. Tamién estió Vicepresident d'os Estaus Unius mientras a Presidencia de Andrew Jackson, dende o 4 de marzo de 1833 dica o 4 de marzo de 1837, y Secretario d'estau mientres a Presidencia de Andrew Jackson, dende o 28 de marzo de 1829 dica o 23 de mayo de 1831.

## Vinclos externos
James Madison

**James Madison**, naixito de Port Conway (Colonia de Virchinia, Reino Uniu; hue Virchinia, Estaus Unius) o 13 de marzo de 1751 y muerto en Port Conway (Virchinia, Estaus Unius) o 28 de chunio de 1836, estió un destacato politico y avogau estausunidense, que destacó por o suyo papel politico en a Guerra d'Independencia d'os Estaus Unius, estando o principal autor d'a *[[Declaración d'Independencia d'os Estaus Unius]]*. Estió Secretario d'Estato d'os Estaus Unius en 1801-1809 mientres a presidencia de Thomas Jefferson, plegando o 4 de marzo de 1809 y dica 1817 a estar o 4er President d'os Estaus Unius.

## Vinclos externos
James Monroe

**James Monroe**, naixito de Monroe Hall (Colonia de Virchinia, Reino Uniu; hue Virchinia, Estaus Unius) o 28 d'abril de 1758 y muerto en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 4 de chulio de 1831, estió un destacato politico y avogau estausunidense. Estió o 5eno President d'os Estaus Unius dende o 4 de marzo de 1817 dica o 4 de marzo 1825.

## Vinclos externos