Laco d'a Sartaina

O **laco d'a Sartaina** (en anglés *Frying Pan Lake*, renombrau como *Waimangu Cauldron* en 1963 encara que ye un nombre no guaire emplegau) ye una d'as fuents termals mas grans d'o mundo. Ye situau en o cráter Echo en a val volcanica de Waimangu, Nueva Zelanda y as suyas auguas acidas se mantienen siempre a una temperatura d'alto u baixo 50-60C°.

O cráter Echo se formó a partir d'a erupción d'o mont Tarawera en 1886, que ubrió cuantos cráters a o largo d'una falla de 17&nbsp;km dende o sud-ueste d'o mont Tarawera dica l'amanau cráter Southern. Dimpués d'ista erupción, o suelo d'o cráter se plenó parcialment con augua d'a plebia y auguas termals subterranias, encara que no estió dica dimpués d'una gran erupción en o cráter Echo Crater l'1 d'abril de 1917 cuan o cráter remató de plenar-se con auguas termals dica plegar a la suya grandaria actual a metat de l'anyo 1918.

A erupción mas recient d'o cráter Echo estió o 22 de febrero de 1973, estricallando a zona de *Trinity Terrace*, situada en o canto sudoriental d'o laco d'a Sartaina. Una zona de terrazas de colors de toba ye encara visible en on canto occidental d'o laco.  A o norte, o laco ye rodiau por a dita *Cathedral Rocks*. Ista estructura monolitica de roca ye formada por lava riolitica de a o menos 60.000 anyos d'antigüedat y d'antis mas se deciba *Gibraltar Rock* (a Roca de Chibraltar) dica que una erupción d'o cráter Echo en 1971 cambió totalment a suya forma.  Una fumarola conoixida como *Devil Blowhole* situada en a paret norte d'o cráter Echo Crater tamién desapareixió en ixa erupción.

L'augua d'o laco d'a Sartaina fluye, encara que puede pareixer que bulle debiu a o  dioxido de carbonio y sulfido d'hidrochen que puya enta a superficie, manimenos, a temperatura meyana d'o laco ye de 55C°.  O laco y o suyo desagüe, o barranco de Waimangu, tienen un livel de pH meyano de 3.8, encara que belunas d'as fuents termals y chicoz conductos situaus en o fundo d'o laco lo alimentan con augua alcalina con pH entre 8.2 y 8.7. Isto fa que bi haiga cuantos grandients de livels de pH, que definen o tipo d'alga que ye present en cada puesto, l'alga azul-verde *Mastigocladus laminosus*, u l'alga eukariotica *Cyanidium caldarium*.

O ciclo natural único d'o sistema hidrotermal que interconecta o laco d'a Sartaina con o laco d'o Cráter d'o Infierno ha estau obchecto d'estudeos dende que s'instaló un sistema de monitoreyo en 1970 en a corrient d'augua que va dende o laco d'a Sartaina dica o laco d'o Cráter d'o Infierno. Os livels de l'augua y de desbordamiento d'os dos lacos siguen un complicau ciclo ritmico que se repite cada 38 días. Cuan o livel de l'augua y temperatura d'o laco d'o Cráter d'o Infierno puya, o livel de l'augua y de desbordamiento d'o laco d'a Sartaina baixa.

O fluxo de salida d'augua d'o laco d'a Sartaina ha decreixiu dende os mas de 122 l/s en 1970 dica os alto u baixo 100 l/s en l'actualidat, encara que con variacions de dica 20 l/s como parti d'un ciclo de 38 días.

O laco d'a Sartaina ye una d'as prencipals atraccions que bi ha en o sendero que trescruza a val de Waimangu y que ye parau ta sillas de ruedas. O puesto a on se trobaba l'antigo guéiser de Waimangu ye situau no muit luent d'o canto nortoriental d'o laco.

## Referencias