open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Escitia

**Scitia** (pronunciau */(e)s.'ci.tja/* u */'si.tja/*, en griego: Σκυθία) yera, en l'Antigüidat Clasica, a rechión euroasiatica habitada por os pueblos escitas dende o sieglo VIII aC dica o sieglo II dC.

A suya extensión cambió con o tiempo, pero por un regular comprendeba as planadas d'a Estepa pontica dende o Danubio dica as costas septentrionals d'a Mar Negra, como se vei en o mapa.
	
As rechions conoixidas como Scitia en os autors clasicos incluyen: 
* A Estepa pontica: Cazaquistán, sud de Rusia y Ucraína (habitadas por escitas dende o sieglo VIII aC por o menos)
* A rechión a lo norte d'o Caucas, incluyida Azerbaichán. A posterior Sarmacia, Ucraína, Belarrusia y Polonia dica a mar Baltica (conoixida como *Ociano Sarmatico*).
* A zona d'o sud d'Ucraina y o baixo Danubio, tamién dita Scitia Menor.

## Mencions en fuents aragonesas
A grafía medieval teneba tendencia a no representar a *e* debant de *s* como en "ciencia" y esto desorientaba a los escribans, menos familiarizaus con o toponimo, de traza que "Scitia" podeba trobar-se escrito de muitas trazas en un mesmo libro (*Siria*, *Stica*, *Scite*, *Scita*, *Dite*, etc...). Libros a on bi n'ha referencias son o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" y o "Libro d'el Trasoro". Manimenos estas formas tamién podrían fer referencia a Licia, una rechión d'Asia la Chica:

En a "Cronica de los Conquiridors" si que podemos veyer bien escrito *Scithia* u *Scitia* en a part d'a obra on parlan d'Atila y os alanos:
Tyrone Power

**Tyrone Power** (nombre artistico de **Tyrone Edmund Power, Jr.**), naixiu de Cincinnati (Ohio, Estaus Unius) o 5 de mayo de 1914 y muerto en Madrit (Espanya) o 15 de noviembre de 1958, estió un actor estausunidense con una important carrera en o Cine estausunidense , destacando-ne cintas como *[[The Mark of Zorro (cinta de 1940)|The Mark of Zorro]]* (Rouben Mamoulian, 1940), *[[The Black Swan (cinta)|The Black Swan]]* (Henry King, 1942), *[[Captain from Castile]]* (Henry King, 1947) u *[[The Black Rose]]* (Henry Hathaway, 1950).

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Tyrone Power.

## Vinclos externos

*  Tyrone Power en Internet Movie Database.
*  Tyrone Power en Internet Broadway Database.
*  Tyrone Power en Find A Grave.
Alifonso III de Portugal

:*Iste articlo ye sobre lo rei Alifonso III de Portugal; ta atros usos, se veiga *'Alifonso III**''.


**Alifonso III de Portugal''', naixiu de Coimbra lo 5 de mayo de 1210 y muerto en ixa mesma localidat o 16 de febrero de 1279, estió un rei de Portugal, que puyó a lo trono de Portugal o 4 de chinero de 1248 luego d'a deposición d'o suyo chirmán Sancho II y bi continó dica la suya muerte. Yera fillo d'Alifonso II de Portugal y d'a suya muller Urraca de Castiella. Casó con Matilde II de Boulogne y dimpués con Beatriz de Castiella; ye apedacato en o monesterio d'Alcobaça.

Con a suya conquiesta d'a ciudat de Faro en 1249, remató la Reconquiesta en Portugal.
Michael Palin

**Michael Palin** (*Michael Edward Palin*), naixiu de Sheffield (Yorkshire d'o Sud, Reino Uniu) o 5 de mayo de 1943, ye un actor, director cinematografico y guionista britanico, que estió miembro d'o grupo *[[Monty Python]]*. Ha recibiu cuantos premios mientres a suya carrera en o cine britanico.

Amás d'as suyas obras con iste grupo, cal destacar, entre atras, as suyas interpretacions en as cintas *[[A Fish Called Wanda]]* (1988, Charles Crichton) u *[[Fierce Creatures]]* (1997, Fred Schepisi y Robert Young).

## Se veiga tamién
* Cintas con guión de Michael Palin.
* Cintas interpretadas por Michael Palin.

## Vinclos externos

*  Michael Palin en Internet Movie Database.
*  Michael Palin en Internet Broadway Database.
Søren Kierkegaard

**Søren Aabye Kierkegaard** (pronunciato  en danés), naixito de Copenaguen o 5 de mayo de 1813 y muerto en ixa mesma ciudat l'11 de noviembre de 1855, estió un escritor, teologo protestant y filosofo danés. Fendo parte d'o Romanticismo, ye considerato un precursor d'o Existencialismo en a Filosofía.

## Vinclos externos
Anyos 1390

Os **anyos 1390** ye o periodo de tiempo formau por os anyos entre l'anyo 1390 y l'anyo 1399, istos dos tamién incluyius.

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países

## Muertes
### Aragón
### Atros países
Johann Mattheson

**Johann Mattheson**, naixito d'Hamburgo (hue en Alemanya) o 28 de setiembre de 1681 y muerto en ixa mesma ciudat o 17 d'abril de 1764, estió un musico (organista) y compositor alemán d'o Barroco. Autor de cuantos escritos de Musicolochía, se pensó que muitos heban desapareixito mientras a Segunda Guerra Mundial, pero fuoron trobatos en Armenia en 1998.

## Vinclo externos
Electorau de Saxonia

O **electorau de Saxonia** estió un estato d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, establito en 1356 por a dita Bula d'Oro que fació convertir-se a Saxonia en un electorau con dreito a voto en a Dieta Imperial succedindo a o ducau de Saxonia-Wittemberg y a o margraviato de Misnia. Iste electorau despareixió en creyar-se a Confederación d'o Rin en 1806 ta convertir-se en o dito reino de Saxonia. Teneba a suya capital en a ciudat de Dresde y mientres a suya existencia tenió una gran importancia historica, estando os suyos prencipes-electors presents en cuantos momentos destacatos d'a Historia d'Europa.

O electorau se concedió a la Casa d'Ascania, continando en as suyas mans dica la muerte sin d'hereders d'Alberto III de Saxonia-Wittenberg en 1422, cuan l'emperador Sechismundo I d'o Sacro Imperio Romano Chermanico lo concedió a Frederico IV de Meissen (d'a Casa de Wettin), qui se convertió asinas en Frederico I de Saxonia, como premio por l'aduya que hi heba prestato mientres as Guerras Hussitas.
Annibale Carracci

**Annibale Carracci**, naixiu de Bolonya (Estaus Pontificios) o 3 de noviembre de 1560 y muerto en Roma (Estaus Pontificios) o 15 de chulio de 1609, estió un pintor italiano d'o Barroco, rival de Caravaggio, y como iste zaguer pintor, uno d'os prencipals pintors italianos de zaguerías d'o sieglo XVI y prencipios d'o sieglo XVII.

## Galería

Imachen:CARRACCI, Annibale - An allegory of Truth and Time (1584-5).JPG
Imachen:Annibale Carracci 006.jpg

Imachen:'The Butcher's Shop', oil on canvas painting by Annibale Carracci.jpg
Imachen:Annibale Carracci - Crucifixion - WGA04413.jpg
Imachen:Domine, quo vadis.jpg
Imachen:1590 Annibale Carracci, Assumption of the Virgin Madrid, Prado.jpg
Imachen:Carracci, Annibale - Translation of the Holy House - c. 1605.jpg


## Vinclos externos
Día Nacional d'Aragón

O **Día Nacional d'Aragón** se celebra toz os anyos o 23 d'abril. Con iste día se fa homenache a sant Chorche, santo patrón d'o Reino d'Aragón dende o sieglo XV. Por estar o día de Sant Chorche tamién se conoixe a ista diada como a **santchorchada**.

En o Estatuto d'Autonomía d'Aragón apareixe en l'Articlo 3.— Simbolos y capitalidat, *O día d'Aragón ye o 23 d'abril.*

## Historia
A relación de sant Chorche con Aragón prencipia en l'anyo 1096, con l'aduya d'o santo a lo rei Pero I d'Aragón en a reconquiesta d'a ciudat de Uesca en a batalla d'Alcoraz.

O patrocinio de sant Chorche se fació oficial en l'anyo 1461, as Corz de Calatayú convocatas por Chuan II estableixen a festividat por o siguient fuero:

Un sieglo dimpués, en as Corz de Monzón de 1564 se confirma o fuero establindo una pinyora de sisanta sueldos chaqueses ta qui no guarde a dita fiesta.

Dimpués de l'abolición d'os fueros, no ye dica o 10 d'abril de 1978, un día dimpués d'a constitución d'a Deputación Cheneral d'Aragón como institución preautonomica, cuan os suyos consellers apreban, por unanimidat, declarar o 23 d'abril como Día d'Aragón.

A festividat de Sant Chorche como Día d'Aragón prene o ran de Lai o 16 d'abril de 1984, en que se declara a calendata d'o 23 d'abril festivo en tot Aragón, y a la fin en a reforma d'o Estatuto de l'anyo 2007 s'adhibe en l'articlo 3 a festividat nacional d'Aragón.

## Actos

O día de Sant Chorche se fan diferents actos institucionals arredol d'Aragón:
* *Premios Aragón*: Dende l'anyo 1984 a Deputación Cheneral d'Aragón da medallas y premios a diferents personalidaz aragonesas. Ye o premio mas important que concede o Gubierno d'Aragón.
* Se fan actos institucionals en as tres capitals de provincia aragonesas, Zaragoza, Uesca y Teruel.
* En as carreras de muitas ciudaz y poblacions aragonesas se fan actuacions musicals y culturals.
* En a plaza Aragón de Zaragoza debant d'a estatua de Chuan de Lanuza se fa un sinyal d'Aragón de flors con a colaboración d'os ciudadans.
* Bellas anyadas s'aproveita ista calendata ta fer manifestacions, por eixemplo contra o trescole de l'Ebro u ta demandar mas autogubierno u competencias t'Aragón.

## Referencias

* https://web.archive.org/web/20091221033603/http://www.aragon.es/pre/cido/diarag.htm
Maximilien de Robespierre

**Maximilien de Robespierre** u **Maximilien Marie Isidore de Robespierre**, naixito d'Arras (Artois, Reino de Francia, hue Paso de Calais, Francia) o 6 de mayo de 1758 y muerto guillotinato en París (Primera Republica Francesa) o 28 de chulio de 1794, estió un avogato y politico francés, destacato partecipant en a Revolución francesa, estando o prencipal representant d'a *[[Montanya (Revolución francesa)|Montanya]]* mientras a Convención Nacional (estió president d'a dita Convención Nacional). A suya ideolochía yera democratica radical y ye una d'as personalidaz politicas mas controvertitas d'ixas envueltas en Francia.

## Vinclos externos
Gazera (colonias chenovesas)

**Gazera** u **Gazaria** ye a denominación d'as colonias que a Republica de Chenova teneba en a Peninsula de Crimea y arredol d'a Mar Negra, dende mitat d'o sieglo XIII dica zaguers d'o sieglo XV. A primera colonia chenovesa en existir oficialment en Gazera estió Caffa, cedida por Mangu Khan a la Republica de Chenova, pa convertir-se dimpués en o centro d'as colonias chenovesas d'a Mar Negra. En 1357 os chenoveses adquirioron a colonia de Cembalo (actual Balaklava) y en 1365 os chenoveses los prenioron o control d'a ciudat de Soldaia (Sudak) a costa d'os venecianos. Os chenoveses podioron manetener as colonias de Gazera dica que l'Imperio Otomán las invadió con a fin de tener continuidat territorial con o Khanato de Crimea.

## Toponimia
A denominación provién d'os Gazaros, pueblo turquico que dominó a zona antes d'a Rus de Kiev y d'os cumans. En La Flor de las Ystorias d'Orient mencionan como "Tierra Gazera" probablement a tota a peninsula de Crimea, pus os chenoveses no perdioron ixas colonias en tiempos de l'Imperio Mongol y d'o Khanato d'a Horda d'Oro:

## Castiellos y fortalezas
Os chenoveses tenioron o control de diferents castiellos y fortalezas en as costas d'a Mar Negra:

### Crimea
* Caffa
* Cembalo
* Soldaia
* Vosporo
* Sarsona
* Capitanatu Gotia (principato de Teodoro)

### Ueste d'a Mar Negra
Os chenoveses yeran bien establitos en Crimea y antiparte, Chenova poseyeba uns cuantos castiellos en a costa occidental d'a Mar Negra como o Castiello de Maurocastro (Bilhorod-Dnistrovsky) en o estuario d'o Dniester, o Castiello de Ginestra cerca de Odessa, o Castiello de Licostomo (Kiliya), a colonia de Constancia, y a colonia de Caladda (auguas ent'alto d'o Danubio).

### Peninsula de Taman y Tanais
* Tana (Azov)
* Matrega (Tmutarakan)
* Copa
* Mapa (Anapa)
* Batario (Novorossiysk)
* Casto y Layso (Sochi)

### Cheorchia y Abkhasia
* Chacari (Gagra)
* Santa Sofía
* Pesonqa
* Cavo di Buxo (Gudauta)
* Niocoxia (Sukhumi)
* Lo Bati (Batumi)

## Vinclos externos
* Cronolochía de Gazera
Wikipedia

**Wikipedia** ye una enciclopedia de conteniu libre basada en a tecnolochía wiki, que permite a edición d'os suyos contenius por cualsiquier usuario dende un navegador web. L'adchectivo *libre* se refiere tanto a lo suyo emplego como a la suya edición. Wikipedia ye multilingüe y ye desarrollada en forma colaborativa por decenas de mils de voluntarios arredol d'o mundo y en os suyos respectives idiomas. Wikipedia ye mantenida y administrada por a fundación sin fins de lucro Wikimedia.

Wikipedia prencipió como un prochecto en anglés o 15 de chinero de 2001. Dimpués prencipioron a surtir prochectos paralels en atros idiomas. En chinero de 2008, Wikipedia contiene en a suya versión en anglés mas de dos millons d'articlos enciclopedicos y mas de 9.500.000 d'articlos en atros idiomas.

A Wikipedia en aragonés existe dende o 21 de chulio de 2004 y tien actualment .

## Vinclos externos
Stewart Granger

**Stewart Granger** (nombre artistico de **James Lablache Stewart**), naixiu de Londres (Reino Uniu) o 6 de mayo de 1913 y muerto en Santa Monica (California, Estaus Unius) o 16 d'agosto de 1993, estió un actor britanico (encara que nacionalizau estausunidense) con una important carrera cinematografica en o cine estausunidense dende os anyos 1940 dica os anyos 1960.

D'entre as suyas cintas, cal destacar *[[Caesar and Cleopatra (cinta)|Caesar and Cleopatra]]* (Gabriel Pascal, 1945), *[[King Solomon's Mines (cinta de 1950)|King Solomon's Mines]]* (Compton Bennett y Andrew Marton, 1950), *[[The Prisoner of Zenda (cinta de 1952)|The Prisoner of Zenda]]* (Richard Thorpe, 1952), *[[Bhowani Junction (cinta)|Bhowani Junction]]* (George Cukor, 1956) u *[[North to Alaska]]* (Henry Hathaway, 1960).

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Stewart Granger.

## Vinclos externos

*  Stewart Granger en Internet Movie Database.
*  Stewart Granger en Internet Broadway Database.
*  Stewart Granger en Find A Grave.
Vidrà

**Vidrà** (*Vidrà* en catalán y oficialment, *Vidrá* en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Chirona.

A suya población ye de 173 habitants (2009), en una superficie de 34,30 km² con una densidat de población de 5,04 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Vidrà se troba situata a 982 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Ciuret.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pschina web oficial municipal de Vidrà.
*  Información de Vidrà en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Vidrà en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Viladrau

**Viladrau** ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Chirona.

A suya población ye de 1.100 habitants (2009), en una superficie de 50,70 km² con una densidat de población de 21,70 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Viladrau se troba situata a 821 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Les Casiques, Les Corts, Les Índies, Masvidal, Les Paitides, Els Vernets, Viladrau y Vilarnau.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Personalidaz naixidas de Viladrau
* Joan Sala i Ferrer (1594-1634), bandoler catalán mas conoixiu como Joan de Serrallonga o simplament Serrallonga.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Viladrau.
*  Información de Viladrau en a pachina web d'a Cheneralitat de Catalunya*.
*  [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=17220 Información de Viladrau] en a pachina web d'o *Institut d'Estadística de Catalunya''.
Vilanova de Sau

**Vilanova de Sau** ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.

A suya población ye de 336 habitants (2009), en una superficie de 58,90 km² con una densidat de población de 5,70 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Vilanova de Sau se troba situata a 558 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte o lugars de Sant Andreu de Bancells, Sant Pere de Castanyedell, Sant Romà de Sau (hue despoblato en estar baixo as auguas de l'entibo de Sau en o río Ter) y Vilanova de Sau.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Información de Vilanova de Sau en a pachina web d'a Deputación Provincial de Barcelona.
*  Información de Vilanova de Sau en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Vilanova de Sau en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya.
Amer

**Amer** ye un municipio catalán situato en a comarca d'a Selva y provincia de Chirona.

A suya población ye de 2.304 habitants (2009), en una superficie de 48,96 km² con una densidat de población de 46,21 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Amer se troba situata a 186 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal, trescruzato por o Río Brugent (un afluent d'o río Ter) fan parte os lugars d'Amer, La Costa de Santa Brígida, Grup Solivent, Lloret Salvatge, Palou, Sant Climent d'Amer, Sant Genís, Veïnat de la Jonquera, Veïnat del Colomer y Veïnat del Mont.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'Amer.
*  Información d'Amer en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información d'Amer en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Anglès

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán en a comarca d'a Selva; ta l'idioma, se veiga *'idioma anglés**''.


**Anglès*' (*Anglès* en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment, *Anglés* en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'a [[Selva (Catalunya)|Selva]], [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[Provincia de Chirona|Chirona]] y [[partiu chudicial]] de [[Santa Coloma de Farners]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 5.569 habitants ([[2009]]), en una [[superficie]] de 16,28 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 342,08 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat d'Anglès se troba situata a 181 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o [[livel d'a mar]], a una [[distancia]] de 23 [[km]] de [[Santa Coloma de Farners]], a [[Capital (politica)|capital]] d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 17&nbsp;km d'a ciudat de [[Chirona]], a capital d'a suya provincia, y de 100&nbsp;km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya.

D'o suyo [[termin municipal]], que se troba a o canto d'o [[Río Ter]], fan parte os lugars d'Anglès, [[Cuc]], [[La Farga]], [[Les Mines del Sant Pare]], [[Pla d'Amont (Anglès)|Pla d'Amont]] y [[Pla d'Avall (Anglès)|Pla d'Avall]].

== Demografía ==


== Administración ==
<center>

</center>

=== Alcaldes ===


== Vinclos externos ==

*  [https://web.archive.org/web/20210125164912/http://www.angles.cat/ Pachina web oficial municipal d'Anglès].
*  [https://web.archive.org/web/20120302224615/http://www10.gencat.net/pls/municat/mun_p01.dad_ens?cod=1700840003 Información d'Anglès] en a pachina web d'a [[Cheneralidat de Catalunya]].
*  [http://www.idescat.net/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&PDF=FALSE&V1=17008 Información d'Anglès] en a pachina web d'o *Institut d'Estadística de Catalunya''.
*  Información d'Anglès en a pachina web d'a Deputación Provincial de Chirona.
Arbúcies

**Arbúcies** ye un municipio catalán situato en a comarca d'a Selva y provincia de Chirona.

A suya población ye de 6.595 habitants (2009), en una superficie de 86,24 km² con una densidat de población de 76,47 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Arbúcies se troba situata a 291 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Arbúcies, Cerdans, La Janeta, Joanet, Lliors, El Rieral y El Vidal.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con Sant Hilari Sacalm, Santa Coloma de Farners, Sant Feliu de Buixalleu y Riells i Viabrea.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficil municipal d'Arbúcies.
*  Información d'Arbúcies en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información d'Arbúcies en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
George Clooney

**George Clooney** (*George Timothy Clooney*), naixiu de Lexington (Kentucky) o 6 de mayo de 1961, ye un actor y director cinematografico estausunidense, con una destacada carrera en o Cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1970 y cuantos premios recibius por o suyo treballo.

D'entre as suyas cintas, cal destacar *[[Three Kings (cinta)|Three Kings]]* (David O. Russell, 1999), *[[O Brother, Where Art Thou?]]* (Joel Coen y Ethan Coen, 2000), *[[Ocean's Eleven (cinta de 2001)|Ocean's Eleven]]* (Steven Soderbergh, 2001) u *[[Michael Clayton (cinta)|Michael Clayton]]* (Tony Gilroy, 2007).

## Premios
L'actor George Clooney recibió en 2005 o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en a cinta *[[Syriana]]*, una cinta dirichida por Stephen Gaghan.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por George Clooney.

## Vinclos externos

*  George Clooney en Internet Movie Database.
Torelló

**Torelló** ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona, provincia de Barcelona y partiu chudicial de Vic.

A suya población ye de 13.808 habitants (2009), en una superficie de 13,48 km² con una densidat de población de 1.024,33 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Torelló se troba situata a 520 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 18 km d'a ciudat de Vic, a capital d'a suya comarca y de lo suyo partiu chudicial, y de 87&nbsp;km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

Torelló se troba situato en a confluyencia d'o río Ges con o río Ter, estando o primero un afluent d'o zaguero.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de Torelló.
*  Información de Torelló en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Torelló en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.

## Referencias
Blanes

**Blanes** ye un municipio catalán situato en a comarca d'a Selva, provincia de Chirona y partiu chudicial de Blanes (en ye a suya capital).

A suya población ye de 40.047 habitants (2009), en una superficie de 18,29 km² con una densidat de población de 2.189,56 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Blanes se troba situata a 13 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 42 km d'a ciudat de Chirona, a capital d'a suya provincia.

### Mugas
O suyo termin muga con Malgrat de Mar, Palafolls, Tordera y Lloret de Mar.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Blanes.
*      Información Turistica de Blanes.
*  Información de Blanes en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Blanes en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Tangutz

Os **tanguz** yeran un pueblo de radiz tibetana establitos a l'ueste de Mongolia, a la rechión de l'Ordos y l'Alashan (a lo Kansu). A fis d'o sieglo X fundoron un estato que fue conoixito como reino de **[[Xixia]]**, que obtenió o reconeiximento d'o khan d'os khitan (Liao), sobirán de totas as hordas d'o Gobi oriental, o 990. Si-Hia estió un periglo constant pa la provincia china de Shanxi.

O reino de Xixia fue desfeito por os mongols en una campanya de Chinguis Khan adrezata enta China en a que morió o Gran Khan. Os actuals Qiang de Sichuan se consideran descendients d'os tanguz.

Son mencionatos en a traducción herediana d'o "Libro de Marco Polo":
Batalla de Điện Biên Phủ

Se conoix con o nombre de **batalla de Điện Biên Phủ** (u **batalla de Dien Bien Phu**; en francés *bataille de Diên Biên Phu*, en vietnamita *Trận Điện Biên Phủ*) a una batalla escaicita mientres a Guerra d'Indochina, que prencipió o 13 de marzo de 1954 y remató o 7 de mayo d'ixa mesma anyada, y en a cual luitoron d'una man as tropas d'o Việt Minh mandatas por Võ Nguyên Giáp y, d'atra man, as tropas de l'Exercito francés mandatas por Christian de La Croix de Castries. A batalla se desembolicó en Điện Biên Phủ una chicota plana a o nord-ueste de Vietnam, amán d'as mugas d'ixe país con China y Tailandia, que os franceses heban ocupato en a dita *[[Operación Castor]]* en zaguerías de 1953, y remató con a redota francesa. Ista redota fació que Francia, por meyo d'os Alcuerdos de Chinevra (chulio de 1954), aceptase a suya redota en a guerra y cedese a independencia a la metat norte de Vietnam, que se convertió en Vietnam d'o Norte. O paralelo 17 se convertió asinas en a muga entre Vietnam d'o Norte y Vietnam d'o Sud, que dimpués luitoron en a Guerra de Vietnam.

En a batalla de Điện Biên Phủ parteciporon, por parte francesa, tropas regulars de l'Exercito francés (encuyendo-ie a Lechión forana francesa), a mas de tropas de l'Exercito colonial francés (soldatos de Marruecos y Alcheria) y d'as tropas paracayidistas vietnamitas. Antiparte, a mayor parte d'as tropas que en ixe inte feban parte d'o Việt Minh prenioron parte en a batalla.

## Filmografía
* 1966: *[[Lost Command]]*, dirichita por Mark Robson, con Anthony Quinn, Alain Delon y George Segal, que prencipia con una escena de lanzamiento de paracayidistas franceses sobre Điện Biên Phủ en os zaguers momentos d'a batalla.

## Vinclos externos
Cul

O **cul** (d'o latín *< culus*) ye constituyiu principalment por os tres musclos *glutios* (glutio mayor, glutio meyo y glutio menor), os cuals sirven como elevación y el sostenimiento d'a pelvis, a extensión, l'abducción y a rotación d'o fémur y l'abducción y a rotación d'a cuixa.

En o ser humano, ye a parti inferoposterior d'o tronco sobre a que descansa o cuerpo cuan ye posau. Ye formau por a piel, o teixiu adiposo subcutanio, l'aponeurosi glutia y os musclos: glutio mayor (en os humans, s'ha iu desembolicando mas por l'adopción d'o bipedismo), glutio meyo y glutio menor. En os animals, zona carnosa que rodía l'ano.

A esteatopichia u acumulación de graixa en o cul, se considera una caracteristica adaptativa primitiva muit estendillada en a prehistoria y encara ye un rasgo present en bellas poblacions humanas.

## Denominacions populars
I hai una gran variedat de parolas emplegadas popularment pa referir-se a lo cul (u en cualques casos a l'ano) en aragonés. Estes son cualques eixemplos: boforón, bufes, bufete, bufatera, bufera, foforón, forón, focillón, tafanario.

## Ditos y mazadas
**«El que no tiene qué fer con o culo caza moscas»*
**«O culo no tiene narices»*
**«Por a boca, ni gota; por o culo, un cubo»*
**«No t'acofles en o duro si quiers tener bien o culo»*

## Notas


## Referencias
Anne Baxter

**Anne Baxter**, naixida de Michigan City (Indiana) o 7 de mayo de 1923 y muerta en Nueva York (Nueva York) o 12 d'aviento de 1985, estió una actriz estausunidense con una important carrera cinematografica en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1940 dica meyaus d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibius por as suyas cintas.

D'entre as suyas cintas, cal destacar-ie *[[The Magnificent Anversons (cinta)|The Magnificent Anversons]]* (Orson Welles, 1942), *[[The Razor's Edge (cinta de 1946)|The Razor's Edge]]* (Edmund Goulding, 1946), *[[All About Eve]]* (Joseph L. Mankiewicz, 1950), *[[I Confess (cinta)|I Confess]]* (Alfred Hitchcock, 1953) u *[[The Ten Commandments (cinta de 1956)|The Ten Commandments]]* (Cecil B. DeMille, 1956).

## Premios
En 1946, l'actriz Anne Baxter recibió lo Premio Oscar a la Millor Actriz Segundaria por o suyo papel de *Sophie MacDonald * en *[[The Razor's Edge (cinta de 1946)|The Razor's Edge]]*, una cinta dirichida por Edmund Goulding.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Anne Baxter.

## Vinclos externos

*  ''Anne Baxter'' en Internet Movie Database.
*  ''Anne Baxter'' en Turner Classic Movies.
*  ''Anne Baxter'' en Internet Broadway Database.
*  ''Anne Baxter'' en Find A Grave.
Doveton Sturdee

**Frederik Doveton Sturdee**, naixito de Charlton (Kent, Reino Uniu) o 9 de chunio de 1859 y muerto o 7 de mayo de 1925 en Camberley (Surrey, Reino Uniu), estió un marino y militar britanico, activo dende 1871 dica 1921 en as filas d'a *[[Royal Navy]]* (Exercito britanico), a on plegó dica o ran d'almirant. A mas de partecipar en o bombardeyo d'a ciudat echipciana d'Aleixandría en 1882, prenió parte activa en a Primera Guerra Mundial, a on partecipó en a batalla d'as Malvinas y en Batalla de Chutlandia, destacando por a suya victoria en a primera d'istas batallas contra la *[[Kaiserliche Marine]]*, l'armata de l'Imperio Alemán, mandata por Maximilian von Spee, qui morió en a batalla. Fue nombrato Caballer d'a Gran Orden d'o Banyo.

## Vinclos externos
Józef Antoni Poniatowski

**Józef Antoni Poniatowski**, naixito de Viena (Sacro Imperio Romano Chermanico, hue Austria) o 7 de mayo de 1763 y muerto en Leipzig (Confederación d'o Rin, hue Alemanya) o 19 d'octubre de 1813 mientras a batalla de Leipzig, estió un militar polaco d'a familia Poniatowski que en primerías sirvió en o Exercito de l'Archiducato d'Austria ta dimpués servir a la Republica d'as Dos Nacions y a o suyo aliato, l'Exercito francés, a on plegó dica o ran de mariscal, combatindo-ie en as Guerras Revolucionarias Francesas y en Guerras napoleonicas. Destacó por a suya participación mientras a Campanya de Rusia en a batalla de Borodino, amán de Moscú, y morió cuan os franceses reblaban en a Europa Oriental y fuoron redotatos en a batalla de Leipzig, en l'actual Saxonia.

## Vinclos externos
Ruggero Deodato

**Ruggero Deodato**, naixiu de Potencia (Basilicata, Reino d'Italia) o 7 de mayo de 1939, ye un director cinematografico y guionista italiano con una destacata carrera en o Cine italiano, cuasi especializau en o cine de terror, muit conoixiu internacionalment por a suya cinta *[[Cannibal Holocaust]]* (1980).

## Vinclos externos

*  Ruggero Deodato en IMDb.
Nizarís

Os **nizarís** u **asasins** estioron una secta chiita ismailita activa entre os sieglos VIII y XIII celebre por os suyos asesinatos selectivos de reis, politicos y militars. Os achents a qui acomandaban d'ausidir personas importants consumiban derivatos d'o *[[Cannabis]]* antes d'executar a suya misión.

Son mencionatos en "La Flor de las Ystorias d'Orient" con motivo d'a ocupación mongola d'as suyas fortalezas.
Hulagu Khan

**Hulagu Khan**, tamién conoixito como **Hülegü** u **Hulegu**, (c. 1217 - 8 de febrero de 1265) estió un gubernant mongol que conquistó gran part d'Asia suroccidental, con tota Persia. O suyo exercito destruyió os dos mayors centros de poder islamico d'Orient Meyo: Bagdad y Domás, por o que os  mamelucos d'Al Caire convertioron en a dinastía mes poderosa d'o mundo islamico. Hulagu yera nieto de Chinguis Khan y chirmán d'Arik Boke, Möngke‎ y Kublai Khan. Dimpués d'a muerte d'o Gran Khan habió de viachar t'Asia Central deixando temporalment as suyas tropas, que fuoron derrotatas por os mamelucos en a batalla de Ain Yalut. Hulagu Khan estió o primer Khan d'o Ilkanato de Persia.

Se crei que Hulagu yera budista, pero simpatizaba con o cristianismo por que yera de mai y mullers nestorinas, y en consequencia protechió as confesions cristianas. En o campos d'a ciencia acomandó a Nasīr al-Dīn al-Tūsī a construcción y a dirección de l'observatorio astronomico de Maragha. A suya muller Dokuz Khatun influyó en a suya protección d'os nestorins (entre os que se trobaban os asirianos cristianos d'os territorios conquiestos) y ella mesma los benefició.

En 1255, Hulagu fue ninviato por o suyo chirman Möngke (qui estió o Gran Khan dende 1251 dica 1258) pa conquerir u destruir os estaus musulmans de l'Orient Meyo. A campanya de Hulagu teneba como obchectivo sozmeter a los luros, a destrucción d'a secta d'os nizarís, sozmeter o Califato Abasí sozmeter u destruir os estaus d'a dinastía ayubí en Siria, y a la fin sozmeter y destruir a los mamelucos d'Echipto.

Hulagu partió un exercito que talment siga o mayor exercito mongol d'a Historia, pus Mongke ordenó fer part d'este exercito a un de cada diez hombres en condicions de peleyar en tot l'Imperio Mongol. Os luros fuoron sozmesos con facilidat y os nizarís, impresionatos, rindioron a suya fortaleza d'Alamut sin resistir-sen. Dimpués de conquerir os castiellos d'os nizarís d'as montanyas a lo sud d'a Mar Caspia s'adrezó enta Bagdad y desfació o Califato Abasí. A conquiesta mongola de Bagdad ye recordata en a memoria colectiva d'os musulmans d'ixa zona como a mayor mortalera que han sufrito. O califa y cuasi tota a suya familia fuoron executatos. Marco Polo comenta que deixoron morir de fambre a lo califa, pero no ye confirmato.

Dimpués d'a conquiesta de Bagdad, os mongols s'adrezoron enta Siria chunto con tropas d'os suyos vasallos cristianos como o Reino d'Armenia la Chica baixo Haiton I y as tropas francesas de Boimundo IV d'Anquioquía. Halep y Domás cayoron y a dinastía Ayyubí destruita.

## Mencions en fuents aragonesas
Hulagu Khan ye mencionato en "*[[La Flor de las Ystorias d'Orient]]*" como *Aloon* u *Haloon*.

En "*[[La Flor de las Ystorias d'Orient]]*" transmiten a version de Marco Polo que fació morir de fambre a lo califa, versión que recuerda a la historia d'o Rei Midas.

Comentan como habió de tornar t'Asia Central cuan morió o Gran Khan:

En o "*[[Libro d'as Marabillas d'o Mundo]]*" li dicen *Halaon*:





## Referencias
Roberto Jiménez

**Roberto Jiménez Gago** (Fuenlabrada, Madrit, 10 de febrero de 1986) ye un futbolista espanyol. Chuga de portero y o suyo equipo actual ye o Reial Club Deportiu Espanyol.

Estió internacional con a selección d'Espanya sub-17, sub-18, sub-19, sub-20 y sub-21.

## Equipos
Harmonica

L**'harmonica** (d'o latín *harmonĭcus*, y iste d'o griego *ἁρμονικός*) ye un instrumento musical de viento, d'o grupo d'instrumentos de viento-fusta y d'o subgrupo d'instrumentos de lengüetas libres y afinato con un rechistro de dos escalas. Os modelos cromaticos, se construyen con a capacidat de producir a escala cromatica por meyo d'un botón, a diferencia d'as diatonicas que han de recurrir a diferents efectos ta d'aconseguir o cromatismo.

## Vinclos externos
Glenda Jackson

**Glenda Jackson** (nombre artistico de **Glenda May Jackson**) ye una actriz y politica britanica, naixita de Birkenhead (Wirral, Merseyside, Anglaterra) o 9 de mayo de 1936 con una important carrera cinematografica en o Cine britanico y cuantos premios recibitos por o suyo treballo, que a mas dende 1992 ye deputada en o Parlamento britanico en representación d'o *[[Labour Party]]*.

D'entre a suya filmografía, se puet detacar as suyas interpretacions en bellas cintas como *[[Women in Love (cinta)|Women in Love]]* (1969, Ken Russell), *[[Sunday Bloody Sunday (cinta)|Sunday Bloody Sunday]]* (1971, John Schlesinger), *[[Mary, Queen of Scots (cinta)|Mary, Queen of Scots]]* (1971, Charles Jarrott), *[[A Touch of Class (cinta)|A Touch of Class]]* (1973, Melvin Frank), *[[Hedda (cinta)|Hedda]]* (1975, Trevor Nunn), *[[The Incredible Sarah]]* (1976, Richard Fleischer), u *[[Stevie (cinta de 1978)|Stevie]]* (1978, Robert Enders).

## Premios
L'actriz Glenda Jackson recibió un premio Oscar a la Millor Actriz en 1970 por a suya interpretación de *Gudrun Brangwen* en a cinta *[[Women in Love (cinta)|Women in Love]]*, dirichita por Ken Russell. Recibió o suyo segundo Oscar a la Millor Actriz por o suyo papel de *Vicki Allessio* en a cinta *[[A Touch of Class (cinta)|A Touch of Class]]*, dirichita por Melvin Frank.

## Vinclos externos
*  Glenda Jackson en IMDb.
*  Glenda Jackson en Internet Broadway Database.
Harpa

L**'harpa** (d'o francés *harpe*, iste de l'aleman antigo *har[p]fe*, y iste d'o chermanico *harpō*) ye un instrumento musical de cuerda pulsata composato por una bastida resonant y una serie variable de cuerdas tensatas entre a sección inferior y a superior. As cuerdas pueden estar pulsatas con os didos, as unglas u con una puga.

## Se veiga tamién
* Harpa láser.

## Vinclos externos
Claude Joseph Rouget de Lisle

**Claude Joseph Rouget de Lisle** (a sobén conoixito como **Rouget de Lisle**), naixito de Montaigu (Reino de Francia, hue Jura, Franco Condau, Francia) o 10 de mayo de 1760 y muerto en Choisy-le-Roi (hue Val-de-Marne, Isla de Francia, Francia) o 30 de chunio de 1836, estió un militar, escritor, dramaturgo, poeta y compositor francés, muit conoixito en estar l'autor de *[[La Marseillaise]]*, l'himno nacional de Francia. Atamas d'a suya popularidat en ixe inte, morió en a pobreza.

## Vinclos externos
J. M. Barrie

**James Matthew Barrie**, mas conoixito como **J. M. Barrie**, naixito de Kirriemuir (Escocia) o 9 de mayo de 1860 y muerto en Londres (Reino Uniu) o 19 de chunio de 1937, estió un escritor y dramaturgo escocés, muit conoixito internacionalment en estar l'autor d'a obra de literatura infantil *[[Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up]]*, protagonizata por o personache de *[[Peter Pan]]*.

## Vinclos externos
Sunna

A **sunna** (en arabe سنة /'sunna/, plural سنن /ˈsunæn/) ye o conchunto de ditos y feitos de Mahoma seguntes o testimonio d'os companyers d'o profeta u d'as dos cheneracions siguients.

L'Alcorán parla d'a *sunnat al-awwalin*, pero a sunna quedó fixada dimpués. A formula estereotipada en a que se replega cada sunna ye o hadiz, estudiau por a *ilm al hadit*, ciencia d'a tradición. A sunna se califica de *sahih*, sana, *hasan*, bella, *daif* malauta, *matruk*, sin testigos de transmisión, y *mawdu* (apocrifa). Tamién se denomina sunna a la constumbre observada cheneralment en l'islam encara que no se remonten a Mahomet, y tamién a lo conchunto de *sunnan*.

Son clasicas as compilacions de *sunnan* de Malik b Anas (m 795), Ahmad Muhhamad b Hanbal (m 855), Abu Abd Allah Muhammad b Ismail al Gufi, (870) y Abu Husain al Kusayri al-Nisaburi y os comentarios d'Ibn Hachar (1448) y al-Qastallani.

A escuela churidica de Malik b Anas u maliquí, de Medina, arribó en Echipto y fue imposada por os almurabiz teneba a mayoría d'os seguidors en Berbería y Al Andalus, y encara ye seguida por os *[[tuaregh|targui]]* d'o Sahara.

A escuela churidica d'Abu Hanifa u hanafí, de Kufa s'estendilló por Irak y Irán, y ye a escuela que siguen os pueblos musulmans d'o Caucas.

Os chiitas poseyen a suya propia sunna y admiten que a cadena de testimonios se remonte a un imán.

## Referencias
Batalla de Francia

Se conoix con o nombre de **batalla de Francia** a una campanya militar (millor que una batalla) escaicita dende o 10 de mayo dica o 22 de chunio de 1940 mientres a Segunda Guerra Mundial, cuan a *[[Wehrmacht]]* d'o Tercer Reich invadió os Países Baixos, Belchica, Luxemburgo y Francia, con l'aduya posterior d'o Reino d'Italia, que atacó a Francia o 21 de chunio en o sud (Alpes y mar Mediterrania). A campanya remató con una aplastant redota d'os Aliaus: o Tercer Reich ocupó os Países Baixos, Luxemburgo y Belchica, a mas d'a metat de Francia, creyando un estato colaboracionista en l'atra metat, a dita Francia de Vichèi, dimpués d'a signatura de l'armisticio d'o 22 de chunio de 1940 por o Gubierno d'o mariscal Philippe Pétain. Antiparte, l'Exercito britanico, encara que redotato, albandonó o continent europeu en a batalla de Dunkerque ta continar a luita contra os alemans.

## Vinclos externos
David O. Selznick

**David O. Selznick** (nombre artistico de **David Selznick**), naixiu de Pittsburgh (Pennsilvania) o 10 de mayo de 1902 y muerto en Hollywood (California) o 22 de chunio de 1965, estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense con una destacada carrera cinematografica en o cine estausunidense y cuantos premios recibius.

Encara que la suya obra mas conoixida internacionalment ye *[[Gone with the Wind (cinta)|Gone with the Wind]]* (1939, productor), cal destacar tamién *[[The Adventures of Tom Sawyer (cinta de 1938)|The Adventures of Tom Sawyer]]* (1938, productor), *[[The Prisoner of Zenda (cinta de 1937)|The Prisoner of Zenda]]* (1937, productor), *[[A Star Is Born (cinta de 1937)|A Star Is Born]]* (1937, productor) u *[[Rebecca (cinta de 1940)|Rebecca]]* (1940, productor, en a primera cinta estausunidense d'o director britanico Alfred Hitchcock).

## Se veiga tamién
* Cintas producidas por David O. Selznick.

## Vinclos externos

*  David O. Selznick en Internet Movie Database.
*  David O. Selznick en Allmovie.
*  David O. Selznick en Turner Classic Movies.
*  David O. Selznick en Find A Grave.
Bono (musico)

:*Iste articlo ye sobre un musico irlandés miembro d'o grupo U2; ta atros usos, se veiga *'Bono (desambigación)**''.


**Bono** ([[nombre artistico]] de **Paul David Hewson*'), naixiu de [[Dublín]] o [[10 de mayo]] de [[1960]], ye un [[cantaire]] y [[musico]] ([[guitarra]], [[harmonica]]) [[Irlanda|irlandés]], miembro d'o grupo *U2''.

## Vinclos externos
Fred Astaire

**Fred Astaire** (nombre artistico de **Frederick Austerlitz**), naixiu d'Omaha (Nebraska) o 10 de mayo de 1899 y muerto en Los Angeles (California) o 22 de chunio de 1987, estió un presentador, coreografo, actor, bailarín y cantaire estausunidense, con una destacada carrera en o teatro y Cine estausunidense que s'extendió dica un total de setanta y seis anyos, en os cuals intervinió en trenta y una cintas musicals por as que que recibió cuantos premios. Chunto con Ginger Rogers u con atras actrices, fació cintas destacadas, prencipalment musicals como *[[Follow the Fleet]]* (Mark Sandrich, 1936), *[[Second Chorus]]* (1940, H.C. Potter) *[[Yolanda and the Thief]]* (Vincente Minnelli, 1945) u *[[Royal Wedding]]* (1951, Stanley Donen) y reconoixiu como un d'os bailarins mas influyents en a historia d'os musicals de cine y televisión.

## Filmografía

## Referencias

## Vinclos externos

*  Fred Astaire en Internet Movie Database.
*  Fred Astaire en Internet Broadway Database.
*  Fred Astaire en Allmovie.
*  Fred Astaire en Turner Classic Movies.
*  Fred Astaire en Find A Grave.
Partit Socialista del País Valencià-PSOE

:*Iste ye un articlo sobre o Partit Socialista del País Valencià-PSOE; ta o partiu que fació parte d'a Federación de Partidos Socialistas, se veiga *'Partit Socialista del País Valencià**''.


O **Partit Socialista del País Valencià-PSOE*' (en [[Idioma aragonés|aragonés]] *Partiu Socialista d'o País Valenciano*) ye a federación d'o [[PSOE]] en o [[País Valenciano]], tenendo una [[ideolochía]] [[Socialismo|socialista]]. O suyo [[secretario cheneral]] ye [[Jorge Alarte]] y a [[seu social]] d'o partiu se troba en a [[ciudaz d'o País Valenciano|ciudat]] de [[Valencia]]. Establito en [[1978]], estió o partiu hechemonico en as primeras eleccions a [[Corz d'o País Valenciano]], dica que en [[1995]] lo devantó en numero de votos y en deputatos o [[Partido Popular]], convertindo-se asinas dende ixe inte en o prencipal partiu d'a oposición en o País Valenciano.

== Vinclos externos ==
* [http://www.pspv-psoe.net/ Pachina web oficial d'o *Partit Socialista del País Valencià-PSOE''].
Estrabón

**Estrabón** (*Στράϐων / Strábôn* en griego, *Strabo* en latín), naixito de Amasea (Capadocia, hue Amasya, Turquía) en 64 aC y muerto en 21-25 dC, estió un historiador y cheografo de l'Antiga Grecia, conoixito por as suyas dos obras prencipals, *Historia* en 43 volumens (desapareixita de raso, no n'ha plegato garra eixemplar dica hue) y *Cheografía*, en 17 volumens, complementaria de l'anterior (que sí que ha plegato dica hue, encara que mancan bellas partes d'o libro VII).

## Vinclos externos
50 aC

## Escaicimientos
### Aragón
### Atros países

## Naixencias
### Aragón
### Atros países

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
Partit Socialista del País Valencià

:*Iste ye un articlo sobre o Partit Socialista del País Valencià; ta o partiu que ye a Federación d'o Partido Socialista Obrero Español en o País Valenciano, se veiga *'Partit Socialista del País Valencià-PSOE**''.


O **Partit Socialista del País Valencià*' (en [[Idioma aragonés|aragonés]] *Partido Socialista d'o País Valenciano*) estió un antigo [[partiu politico]] d'o [[País Valenciano]], hue desapareixito, d'[[ideolochía]] [[Socialismo|socialista]] y [[Nacionalismo catalán|nacionalista]]. Establito en [[1974]], yera hereu d'o *Partit Socialista Valencià* d'os [[anyos 1960]] u mesmo d'o *Partit Valencianista d'Esquerra*, despareixito en rematar a [[Guerra Civil espanyola]]. Chunto con o *Partit Socialista de Catalunya-Congrés* y o *Partit Socialista de les Illes* formaba a *Coordinadora Socialista dels Països Catalans*.

En [[1976]] s'integró en a *Federación de Partidos Socialistas*, encara que en [[1977]] se dividió: una parte d'a suya militancia, encapezata por [[Joan Garcés]], formó a *Unitat Socialista del País Valencià* y se presentó a las eleccions chenerals de 1977 con o *Partido Socialista Popular*, tenendo un deputato en o [[Congreso d'os Deputatos]]; antiparte, unatro sector encapezato por [[Alfons Cucó]] se presentó en solitario, sin tener representación. En [[1978]], istos dos sectors s'adibioron por separato a o *Partido Socialista Obrero Español*, creyando-se o dito *Partit Socialista del País Valencià-PSOE*, encara que bels militants dentroron en o *Partit Comunista del País Valencià* u en o *Partit Nacionalista del País Valencià'' u simplament albandonoron a vida politica.
Salvador Benítez Griñó

**Salvador Benítez Griñó** ye naixito de Val de Robres (Matarranya) en 1918 y morió o 2 d'abril de l'anyo 2004 en Ceret (Francia). Estió un activista politico anarquista que prenió parte en a Guerra Civil espanyola y partecipó en a Resistencia francesa contra lo Tercer Reich. Estió relativament famoso por muitas decadas por a suya presencia regular en toz os eventos festivos que podeba, entre os que destacaba a nueit de cabo d'anyo en a Puerta del Sol de Madrit, en os que luciba curiosos traches de botons que él mesmo disenyaba y un batiauguas encara que no plebese.

En Val de Robres ye conoixito por a suya embotata familiar de *Pajaritos*, y li provién d'un familiar suyo (pai u avuelo), que yera un andaluz que treballaba en as obras d'o Entibo de Pena y cazó un au acuatica gran, li preguntoron que yera y dició *un pajarito*. Manimenos, fuera de Val de Robres y a suya redolata él s'ha feito dicir *El Loco del Matarraña*.

Poco enantes de rematar a Guerra Civil Espanyola s'exelló en Francia. Os alemans lo facioron preso y fue deportato d'o Campo de Concentración de Mauthausen, on teneba o numero 29.925. Él comenta que d'os siet de Valderrobres que yeran en Mauthausen no en sobrevivioron que dos. Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial o gubierno alemán habió d'indemnizar-lo con una buena pensión, a la que se sumaban atras como a que li pagaba o gubierno francés por a suya participación en a Resistencia Francesa.

D'esta traza podeba dedicar-se a ir de fiesta en fiesta y exhibir-se con os suyos traches y a vegatas participar u organizar actividaz con muito inchenio. Sobre a suya afición a disenyar y coleccionar os traches y batiauguas plens de botons, él mesmo deciba en una entrevista:

O día d'o sorteyo d'a Lotería Nacional de Nadal siempre yera enfocato por as camaras de TVE, a l'igual que a nueit de cabo d'anyo en a Puerta del Sol.

## Bibliografía
* Fernando Gallardo: El Maestrazgo, sierras de andar y ver. Revista Natura, Nº 77 Agosto de 1989, pach 64.

## Vinclos externos
*Articlo d'o diario El Mundo quan a suya muerte
*Articlo de Temps de Franja quan a suya muerte
*Noticia en ABC sobre a suya muerte
*Informacions sobre Salvador Benítez en o blog d'o senador Ángel Lacueva
Reino de Prusia

:*Iste articlo ye sobre o reino de Prusia; ta atros usos, se veiga *'Prusia (desambigación)**''.


Se conoix con o nombre de **Reino de Prusia*' (*Königreich Preußen'' en alemán) a un estau desapareixito que ocupaba partes d'as actuals Alemanya, Polonia, Dinamarca, Lituania y Rusia y que existió dende 1701 dica 1918, estando dende 1870 o prencipal component y o estau dominant de l'Imperio Alemán, estando os reis de Prusia os emperadors de l'Imperio Alemán. O estau se formó a partir de Brandenburgo-Prusia, una unión personal entre a marca de Brandenburgo u o Ducau de Prusia, adibindo-ie cuantos territorios por conquiestas militars.

## Referencias
Nacions celtas

Se conoix con o nombre de **nacions celtas** u **países celtas** a los países d'Europa que s'identifican con a Cultura celta u mas especificament que charran una luenga celta.

## Atras rechions

Atras rechions como a Isla Cape Breton, en Canadá u Y Wladfa en Archentina asinas como bels rechions d'a Peninsula Iberica como o Asturias, Galicia, Cantabria u País Leyonés son herevas d'un pasato cultural y historico celta. Menimenos, debito a que en istos territorios no ha sobrevivito dica hue una luenga celta no cumplen o criterio d'a luenga estableixito por a Liga Celta, y por ixa razón no son consideratas nacions celtas. Asinas de Galicia y Asturias, a Liga Celta diz que *"encara que pueden reclamar un herencio cultural u historico celta, no son aceptatas como miembros d'a liga en base a la definición lingüistica de nación celtica"*.
Laetitia Casta

**Laetitia Casta** (nombre artistico de *Lætitia Marie Laure Casta*), naixita de Pont-Audemer (Eure, Alta Normandía) l'11 de mayo de 1978, ye una modelo y actriz francesa, estando a suya primera cinta la mas conoixita d'a suya carrera (*[[Astérix et Obélix contre César]]*, Claude Zidi, 1999), a on interpretaba o personache de *Falbala*.

## Vinclos externos

*  Laetitia Casta en IMDb.