Chanovas

**Chanovas**  (oficialment *Jánovas*, en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca y Comarca de Sobrarbe. Se tracta d'o zaguer nuclio de población en a Ribera de Fiscal conforme se baixa en seguindo lo río Ara. Dica 1972 fué a seu de l'Ayuntamiento d'o municipio conchunto dito «*[[Albella]]-Jánovas*», absorbito per Fiscal cuan tres d'os seis lugars que el forniban (Chanovas, La Velilla y La Cort) se quedoron expoblatos. Albella, Planiello y Sant Felices d'Ara, nuclios que tamién feban parte d*'Albella-Jánovas*, encara contan con población.

Chanovas se troba en un recuesto en a ripa sud d'o río Ara, a poquez metros d'a glera de lo dito río, en o punto a on que confluyen o barranco d'A Serrana u «de Chanovas» con o río Ara, d'antes que éste corra ta meter-se en a cerrada de Chanovas que no abandona dica amanar-se a o despoblato de Seso, 2,5&nbsp;km en nort-oeste de Boltanya.

Per a suya posición, Chanovas ye o nuclio de menor altaria d'a Ribera de Fiscal, con 681 metros sobre lo nivel d'a mar, y per a suya proximidat en «A Cerrada» (o congosto que fan as parez d'o Baluport -garras meridionals d'o Monte Nabaín- con as leneras d'o Pico d'A Ferrera) que i encaixona o río Ara por bella coseta mas que un kilometro d'a suya lonchitut, tot d'antes que no s'arribe ta a valle de Boltanya, ye quiesto fer que Chanovas quedase marcato en a suya suerte como lo primer lugar que s'inundaría con o prochecto d'entibo d'o «Salto de Chanovas» a partir de 1951.

A Cerrada de Chanovas ye un puesto d'interés cheolochico singular en a comarca de Sobrarbe, y ye que fa parte d'o complexo anticlinal de Boltanya, de plegamientos cheomorfolochicos visibles de gran interés. O nombre d'o lugar, Chanovas, dimana d'o latín «*IANUA*» que gosa significar «puerta» u «dentrada», y fa referencia a la suya posición respective a La Cerrada, pus que ye Chanovas o primer lugar que s'alvira en sallindo de lo dito congosto. Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primer cita d'o toponimo ye de 1275, recullida en a suya obra *Documentos de [[Reyal Monesterio de Santa María de Xixena|Sigena]]* (en *Textos Medievales*, 32, Valencia, 1970), y en documenta tamién as variants «*Janoas*», «*Januas*» y «*Ianuis*».

## Prochecto d'entibo d'o Salto de Chanovas

En l'actualidat, o prochecto se troba desestimau, d'entre altras cosas per un informe d'impacto ambiental d'o Ministerio de Medio Ambient, que el declaró «no pertinente» en l'anyo 2001, un fallo chudicial de l'Audiencia Nacional d'o 14 de marzo de 2003 que obligaba a la Confederación Hidrografica de l'Ebro a tramitar l'expedient de caducidat d'o prochecto d'entibo, y una sentencia de reversión d'os biens exoneratos (expropiatos y tamién compratos) a partir de 1951, d'alcuerdo con os preceptos d'a Lei d'Expropiación Forzosa vichent en Espanya, emitida en o zaguer trimestre de l'anyo 2008 ta recalcar-ne una anterior que ya s'heba emitida en l'anyo 1986, emparada en l'informe sobre iste tema de l'Advogacía de l'Estau de 1984.

En noviembre de 2015 o programa de televisión *[[Salvados]]* de Jordi Évole d'a cadena televisiva LaSexta adedicó un programa a la historia d'a expropiación y o suyo estau en ixa data.

## Imáchens

Imachen:059.Jánovas - Iglesia de la localidad.JPG|A ilesia, d'o sieglo XVIII, en 2006 cobierta de hierbas.
Imachen:066.Jánovas - Calle.JPG|Casas dinamitadas.
Imachen:068.Jánovas - balconcillos.JPG|As puertas y as baranas d'os balcons fan parte d'os materials que La Iberduero se fayó rancar y vender en condicions d'ilegalidat.
Imachen:061.Jánovas_-_pinturas_de_la_pared.JPG|Pinturas relichiosas de l'abadía, exposatas en as enrunas d'a casa caita.
Imachen:041.Fiscal - Arco romanico.JPG|l'Arcada prencipal d'a ilesia, tresladada ta Fiscal.


## Referencias

## Vinclos externos

* Pantano de Jánovas
*Travel Webshots