A Espunya

**A Espunya ** (*Laspuña* en castellano, anque tamién se puede sentir *Laespuña*) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca de Sobrarbe.

A población d'o municipio ye de  en una superficie de 45,52&nbsp;km² y una densidat de población de &nbsp;hab/km².

## Cheografía
A Espunya como lugar ye en l'alto d'un pueyo sobre a Cinca, en a baixadeta mas occidental d'a Penya Montanyesa, con anvista d'a valle d'a Cinca y d'a valle de Puértolas delante; está a 725 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 125 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.

## Historia
Existe, aintro d'o termino municipal, enrunas d'un puente sobre a Cinca, d'a epoca romana.

Os oríchens d'o lugar no son guaire conocius en l'actualidat, fueras de bel documento historico que los sitúan en o sieglo X u XI, igual con relación con as posesions d'o monesterio de Sant Veturián d'Asán.

A epoca de mas expansión demografica y social d'o lugar estuvo arredol d'o sieglo XVII, cuando s'estabilizó iste municipio, derivau d'as propiedaz de Sant Veturián, se'n empezó a quitar madera, mas que mas d'a *Plana de Ceresa*, siendo ixe momento o prencipio de l'actividat navatera d'a localidat. D'ista epoca ye o molino navatero que estuvo activo hasta l'anyo de 1960, siendo uno d'os simbolos d'a fertil actividat industrial madedera d'o lugar entre 300 anyos.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:328
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:66 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:268
  bar:2000 from:0 till:274
  bar:2002 from:0 till:275
  bar:2004 from:0 till:271
  bar:2006 from:0 till:298
  bar:2008 from:0 till:302
  bar:2010 from:0 till:289
  bar:2012 from:0 till:296
  bar:2014 from:0 till:298
  bar:2016 from:0 till:274
  bar:2018 from:0 till:291
  bar:2020 from:0 till:297
 


## Luenga
L'aragonés d'a Espunya ye o mas castellanizau d'o dialecto de Baixo As Penyas. Bella cosa pa nombrar sobre l'Aragonés de Baixo Penyas que se charra en A Espunya ye que:

-S'ha perdiu, como en a resta de lugars de Baixo Penyas, o diptongo -*it*- castellanizándo-se en -*ch*-. *Mucha, fecho, lucha.*

-S'ha trafegau o pronombre *i/-ie, *anque en otros lugars mas chicarrons de Baixo Penyas aún puede trobar-se. Manimenos, o pronombre en/-ne s'emplea mucho.

-S'emplea o verbo *ser *como en castellano, separau d'o verbo *estar.*

-Existe a preposición *pa *d'intención* *y a preposición *ta *de dirección. *Me'n voi ta l'Ainsa. T'o puerto y ta o molino. Pa fer ixo caldrá parar cuenta. Pa tu.*

O normal en a Espunya ye charrar mas en castellano y ficar palabras aragonesas, pero usando mas estructuras y palabras castellanas que no aragonesas. Ye cuasi imposible tener una parla con toz os elementos de l'Aragonés de Baixo Penyas sin sentir palabras u estructuras castellanas.

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Fiestas
* 20 de chinero, fiesta d'os casaus, d'as casadas y d'a caridat.
* 5 de febrero, fiesta d'as mullers.
* O primer domingo de mayo, s'i fa una romería cada anyo, salindo d'a ilesia d'o lugar enta la Ermita d'a Fuent Santa.
* O antezaguero cabo de semana d'o mes de mayo se fa a baixada en navatas en o Cinca.
* 21 de setiembre, **Fiesta Mayor**, fendo honor a sant Mateu apóstol.
* 30 de noviembre, fiesta curta, fendo honor a sant Andreu apóstol.

## Curiosidaz
A motada que tienen os d'a Espunya ye de *[[Pegunta|Pegunteros]]*.

## Veyer tamién
* Lista de municipios de Uesca
* Penya Solano.

## Referencias

## Vinclos externos
* Web d'o concello d'a Espunya.
*  Ecomuseu d'as navatas y d'as explotacions forestals.
*Nabatiando (blog)
* Blas Gabarda, F. y Romanos Hernando, F.: *El aragonés de Baixo Peñas*. 2005, Gara Edizions.