Universidat de Zaragoza

A **Universidat de Zaragoza** ye a unica universidat publica d'Aragón, con seu en Zaragoza y campus en Zaragoza, Uesca, Chaca, Teruel y L'Almunia de Doña Godina.

Establita en 1542, aculle actualment (2004) amás de 32.000 estudiants y 3.500 miembros docents, en 22 centros y 60 titulacions. L'actual rector ye José Antonio Mayoral Murillo.

## Historia
L'orichen d'a Universidat en o territorio que hue clamamos Aragón gosa situar-se en a escuela de letras que o cheneral romano y pretor uescano Quinto Sertorio creyó en o sieglo I a. C. en Osca ta os fillos d'os mainates locals. Ista escuela se considera a simient d'a futura universidat medieval. En 1354, Pero IV d'Aragón decreta a creyación d'a primer universidat d'o reino: a Universidat Literaria de Uesca, conoixita posteriorment como Universidat Sertoriana de Uesca. 
En Zaragoza, as radices mas viellas d'a Universidat se troban en l'antiga escuela catedralicia de Zaragoza, creyata en o sieglo VII por o bispe Braulio, que dimpués fue nombrato patrón d'a Universidat de Zaragoza. Entre 1474 y 1476, o prencipe don Ferrando de Aragón, posteriorment Ferrando II d'Aragón torna o Estudio d'Artes de Zaragoza en un Estudio Cheneral d'Artes. Ya en o sieglo XVI Carlos I sinya en as Corz de Monzón (10 de setiembre de 1542) o privilechio que la fa Universidat cheneral de totas as ciencias. O 28 de marzo de 1555 o documento ye confirmato por una bula pontificia, pero bels pleitos entre l'arcebispe de Zaragoza y o Capítol sobre o nombramiento d'o rector, as protestas dende a Universidat Sertoriana y o Concello de Uesca, y mas que mas, as dificultaz de financiación por parte d'a Deputación d'o reino, facioron que a naixencia efectiva no fuese dica o 24 de mayo de 1583, gracias a Pedro Cerbuna que ye considerato o suyo fundador. Ixe día se nombró en a Seu a lo primer rector, Juan Marco, archidiacono de Daroca. Asinas naixió a Universidat de Zaragoza, con un modelo similar a o d'a Universidat de París.

Beluns d'os suyos alumnos mas ilustres han estau Miguel Serveto y Conesa, Cheronimo de Blancas, l'arcebispe Pedro Apaolaza Ramírez, Blas Antonio Nasarre, José Martí, Santiago Ramón y Cajal, Premio Nobel de Medicina u Fisiolochía en 1906, Manuel Azaña, president d'a II Republica, María Moliner, autora d'o conoixiu *Diccionario de uso del español* y José Antonio Labordeta.

## Lista de rectors

:*Se veiga: [[Rectors d'a Universidat de Zaragoza]]*.

O rector actual ye José Antonio Mayoral. Fue esleyiu por a comunidat universitaria en as eleccions celebratas o 17 de marzo de 2016. Fue nombrato rector por o Gubierno d'Aragón o 5 d'abril de 2016.

## Centros Universitarios
### Centros, Facultaz y Escuelas
* Escuela d'Incheniería y Arquitectura.
* Escuela Universitaria Politecnica (Teruel).
* Escuela Politecnica Superior (Uesca).
* Facultat de Ciencias.
* Facultat de Ciencias Humanas y l'Educación (Uesca).
* Facultat de Ciencias d'a Salut.
* Facultat de Ciencias d'a Salut y d'o Deporte (Uesca).
* Facultat de Ciencias Socials y Humanas (Teruel).
* Facultat de Ciencias Socials y d'o Treballo.
* Facultat de Dreito.
* Facultat d'Economía e Empresa.
* Facultat d'Educación.
* Facultat d'Empresa y Chestión Publica (Uesca).
* Facultat de Filosofía y Letras.
* Facultat de Medicina.
* Facultat d'Albeitería.

### Institutos universitarios d'investigación
Una d'as misions sinyaleras d'a Universidat de Zaragoza ye a investigación. Puede destacar-se, en os zaguers anyos, a creyación de nuevas estructuras especificas d'investigación: os Institutos Universitarios d'Investigación.
* Instituto de Biocomputación y Fisica de Sistemas Complexos (BIFI)
* Instituto de Catalisi Homochenia (IUCH)
* Instituto de Investigación en Incheniería d'Aragón (I3A)
* Instituto de Nanosciencia d'Aragón (INA)
* Instituto d'Investigación en Matematicas (IUMA)
* Instituto en Ciencias Ambientals d'Aragón (IUCA)

Antiparte, atros centros d'investigación, mixtos u adscritos incluyen: 
* Fudación CIRCE
* Instituto de Ciencias d'os Materials d'Aragón (ICMA)
* Instituto d'Estudios Islamicos y d'o Proximo Orient
* Zaragoza Logistics Center (ZLC)
* Laboratorio d'Investigación en Tecnolochías d'a Combustión (LITEC)

### Centros adscritos
* Escuela Universitaria d'Enfermería (Uesca).
* Escuela Universitaria d'Enfermería (Teruel).
* Escuela Universitaria Politecnica (L'Almunia de Donya Godina).
* Escuela Universitaria de Turismo.
* Centro Universitario d'a Esfensa.

### Atros centros
* Instituto de Ciencias d'a Educación.
* Centro Universitario de Luengas Modernas.

## Esporte
A Universidat de Zaragoza tien un programa esportivo a través d'o *Servicio de Actividades Deportivas* (SAD) que incluye un club polisportivo dito Club Deportivo Universidad de Zaragoza con seccions de fútbol, basketbol y rugby, antimás o Club Alpino Universitario.

## Vinclos externos

*Universidat de Zaragoza

## Referencias