open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Navata (Alto Empordán)

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán en a comarca de l'Alto Empordán; ta atros usos, se veiga *'Navata (desambigación)**''.


**Navata** ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'[[Alto Empordán]] y [[partiu chudicial]] de [[Figueres]], en a [[Provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Chirona|Chirona]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 980 habitants([[2006]]), en una [[superficie]] de 18,51 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 52,94 hab/km².

== Cheografía ==
Navata ye situato a 145 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o [[livel d'a mar]].

D'o suyo [[termin municipal]] fan parte os lugars de [[Canelles]] y [[Torremirona]].

== Demografía ==


== Administración ==
=== Reparto de concellers ===
<center>

<small>Fuent: [http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1711170005/ ''MUNICAT'', en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].</small>
</center>

=== Alcaldes ===


== Molimentos ==
* [[Ilesia de Sant Per de Can Miró]], una [[Ilesia (edificio)|ilesia]] d'estilo [[Romanico catalán|romanico]], d'o [[sieglo XII]]. Consagrada a [[Sant Per apóstol]], se troba eb o lugar de [[Can Miró]].
* [[Ilesia de Sant Istevan de Canelles]], propiedat d'o [[monesterio de La Grassa]] dende [[1855]] dica o [[sieglo XIV]]. A [[Ilesia (edificio)|ilesia]] fue esviellada en o [[sieglo XVIII]] en estilo [[Arte barroco|barroco]] y [[Arte neoclasico|neoclasico]].
* [[Castiello de Navata]].

== Referencias ==


== Vinclos externos ==

*  [http://www.navata.org/ Pachina web municipal].
*  [https://web.archive.org/web/20070929091601/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=1711170005 Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
*  [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=17111 Información en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].
Ulysses S. Grant

**Ulysses S. Grant** (**Hiram Ulysses Grant**), naixito de Point Pleasant (Ohio) o 27 d'abril de 1822 y muerto en Mount McGregor (Nueva York) o 23 de chulio de 1885, estió un militar y politico estausunidense, que estió o 18º President d'os Estaus Unius, dende o 4 de marzo de 1869 dica o 4 de marzo de 1877. Mientres a Guerra Civil d'os Estaus Unius, Ulysses S. Grant estió o comandant en chefe de l'Exercito federal, dimpués d'estar comandant en chefe de l'Exercito d'o Tennessee, y prenió pate en belunas d'as prencipals batallas d'a guerra, como Fort Donelson, Shiloh, Vicksburg, Chattanooga, Petersburg o as campanyas d'Overland u Appomattox. D'antis mas, heba partecipato en a intervención estausunidense en Mexico en 1846-1848.

## Vinclos externos
Andrew Johnson

**Andrew Johnson**, naixito de Raleigh (Carolina d'o Norte) o 29 d'aviento de 1808 y muerto en Elizabethton (Tennessee) o 31 de chulio de 1875, estió un politico estausunidense, que estió o 17eno President d'os Estaus Unius, dende o 15 d'abril de 1865 dica o 4 de marzo de 1869. Tamién estió Gubernador de Tennessee dende o 17 d'octubre de 1853 dica o 3 de noviembre de 1857 y Vicepresident d'os Estaus Unius con o president Abraham Lincoln dende o 4 de marzo de 1865 dica l'asasinato de Lincoln o 15 d'abril de 1865.

## Vinclos externos
Maials

**Maials** ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián, provincia de Leida y partiu chudicial de Leida.

La suya población ye de 987 habitants (2009), en una superficie de 57,72 km² y una densidat de población de 17,10 hab/km².

## Cheografía
La localidat de Maials se troba situata a 395 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 38 km de la ciudat de Leida, la capital de la suya comarca, lo suyo partiu chudicial y la suya provincia.

### Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Seròs, Almatret, Llardecans, Flix y Ribarroya d'Ebro.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de Maials.
*  Información de Maials en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Maials en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Aitona

**Aitona** ye un municipio y villa catalana de la comarca de lo Segrián, en a provincia de Leida.

La suya población ye de 2.398 habitants (2009), en una superficie de 66,9&nbsp;km² y una densidat de población de 35,84 hab/km².

## Toponimia
S'escribe *Ytona* en un texto de 1366 de contos d'un viache dende Teruel dica Barcelona:

## Cheografía
La villa d'Aitona ye situata a 110 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 21,2 km d'a ciudat de Leida, la capital de la suya provincia.

De lo suyo termin municipal fa parte lo lugar de Les Casetes d'Utxesa.

### Mugas
Lo suyo termin muga con Sarroca de Lleida, Seròs, Llardecans, Torres de Segre, Soses y Fraga.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Antolín d'Aitona, una ilesia con frontera d'estilo barroco construyita en lo sieglo XVIII.
* Antigo monesterio de la Orden de lo Temple de Sant Chuan de Carratalà, un edificio d'estilo romanico construito dencima de l'antiga mesquita.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'Aitona.
*  Información d'Aitona en la pachina web de la Cheneralidat de Catalunya.
*  Información d'Aitona en a pachina web de l*'[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
*  Pachina web no oficial sobre Aitona.
Llardecans

**Llardecans** ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián, en la provincia de Leida.

La suya población ye de 533 habitants (2009), en una superficie de 65,55&nbsp;km² y una densidat de población de 8,13 hab/km².

## Cheografía
La localidat de Llardecans se troba situata a 397 metros d'altaria sobre lo ran de la mar, a una distancia de 33,3 km de la ciudat de Leida, la capital de la suya comarca y de la suya provincia y de 169,2&nbsp;km de la ciudat de Barcelona, la capital de Catalunya.

### Mugas
Lo suyo termin muga con La Granadella, Maials, Torrebesses, Sarroca de Lleida, Seròs y Aitona.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Llardecans, una ilesia d'o sieglo XVIII con frontera prencipal en estilo barroco y torre-campanal.

## Vinclos externos
*  Información de Llardecans en la pachina web de la Deputación Provincial de Leida.
*  Información de Llardecans en la pachina web de la Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Llardecans en la pachina web de l'Institut d'Estadística de Catalunya.
La Granja d'Escarp

**La Granja d'Escarp** (*La Granja d'Escarp* en catalán y oficialment, *La Granja de Escarpe* en castellano) ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián, en la provincia de Leida.

La suya población ye de 984 habitants (2009), en una superficie de 38,67 km² y una densidat de población de 25,45 hab/km².

## Cheografía
La localidat de La Granja d'Escarp se troba situata a 78 metros d'altaria sobre lo ran de la mar, a lo canto de lo río Segre, en o punto en o bi desaugua o río Cinca. Ye situata a una distancia de 33,7 km de la ciudat de Leida, la capital de la suya comarca y de la suya provincia.

## Demografía

### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Chaime, una ilesia de lo sieglo XVIII.
* Monesterio d'Escarp, un monesterio establito en lo sieglo XIII por monches de la Orden de Cistels.

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal de La Granja d'Escarp.
*  Información de La Granja d'Escarp en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de La Granja d'Escarp en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Abraham Lincoln

**Abraham Lincoln**, naixiu d'o condau de Hardin (Kentucky) o 12 de febrero de 1809 y asasinau en Washington, DC o 15 d'abril de 1865, estió un politico estausunidense, que estió o 16eno President d'os Estaus Unius, dende o 4 de marzo de 1861 dica lo suyo asasinato o 15 d'abril de 1865.

A suya elección, por estar opuesto a la esclavitut, estió a causa immediata d'a Guerra Civil Estausunidense, por a seccesión d'os estaus d'o sud, que formoron os ditos *[[Estaus Confederaus d'America]]*. Lincoln aconsiguió liderar a victoria de l'exercito d'a Unión contra l'exercito confederau, liberando os esclavos de tot o territorio y prometendo restablir a paz. Seis días dimpués d'a rendición d'o cheneral Lee fue asasinau convirtindo-se hi en un mártir.

## Bibliografía
* Lincoln, Abraham. *Abraham Lincoln: His Speeches and Writings* (1946). Da Capo Press, 2001, ISBN 978-0-306-81075-6.
* Lincoln, Abraham. *Collected Works of Abraham Lincoln (9 vols.)*. Rutgers University Press, New Brunswick (New Yersey) 1953, ISBN 978-0-8135-0172-7.

## Vinclos externos

*  Abraham Lincoln Institute.
*  Abraham Lincoln at Find a Grave
*  The Lincoln Bible
Anyos 410

Os **anyos 410** ye o periodo de tiempo formau por os anyos entre l'anyo 410 y l'anyo 419, istos dos tamién incluyius.

## Escaicimientos

## Naixencias

## Muertes
As Nogais

:*ise articlo ye sobre un municipio gallego d'a provincia de Lugo, en a comarca d'os Ancares de Lugo; ta atros usos, se veiga *'Nogais (desambigación)**''.


**As Nogais*' (*As Nogais* en [[Idioma gallego|gallego]] y oficialment, *Los Nogales'' en castellano) ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca d'os Ancares de Lugo.

A suya población ye de 1.361 habitants (2010), en una superficie de 112,40 km² y una densidat de 12,11 hab/km².

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes
Pedrafita do Cebreiro

**Pedrafita do Cebreiro** (*Pedrafita do Cebreiro* en gallego y oficialment, *Piedrafita del Cebrero* en catellán) ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca d'os Ancares de Lugo.

A suya población ye de 1.336 habitants (2008), en una superficie de 104,9 km² y una densidat de 12,74 hab/km².

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Santa María d'o Cebreiro, d'estilo prerromanico, repui d'un antigo monesterio a piet d'o Camín de Sant Chaime.

## Vinclos externos

* Pacuina web oficial municipal.
Barreiros

:*Iste articlo ye sobre un *'municipio gallego d'a provincia de Lugo**. Ta atros usos se veiga [[Barreiros (desambigación)]].''


**Barreiros''' ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca d'a Mariña Oriental.

A suya población ye de 3.246 habitants (2007), en una superficie de 72,4 km² y una densidat de 44,83 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Barreiros ye situata a 5 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Barreiros.
Jimi Hendrix

**Jimi Hendrix** (Seattle, Washington, 27 de noviembre de 1942 - Londres, 18 de setiembre de 1970) estió un guitarrista, cantaire y compositor estausunidense. Ye considerato un d'os mas grans guitarristas d'a historia d'a musica.

Hendrix dentró en o Rock and Roll Hall of Fame en 1992. Y en l'anyo 2003, a revista *[[Rolling Stone]]* lo esliyó como O Millor Guitarrista de toz os tiempos.

## Referencias
Lera

Una **lera** ye una piedra de forma plana y dimensions grans, con poca gruixor, que s'emplega ta suel u base de cualsiquier estructura. Tamién se dicen leras as lenastras de mes gran mida que fan os voladers d'o lenato.

En cualques lugars de l'Alto Aragón emplegan tamién o termin «lera» ta referir-se a las lienas, u baixants d'o mont con arias esposatas d'estratos de *[[flysch]]* en superficie.

## Se veiga tamién
*Lenera
*Liena u lempa
*Lenastra u lenastro
*Lastra
*Glera
*Tartera

## Referencias
Elvis Presley

**Elvis Aaron Presley** (Tupelo, Mississippi, 8 de chinero de 1935 - Memphis, Tennessee, 16 d'agosto de 1977) estió cantaire y musico de rock estausunidense y icono d'a musica popular d'o sieglo XX amás amás d'actor.

Considerau o *Rei d'o [[rock-and-roll]]*, tamién protagonizó numerosas cintas. A sobén ye conoixiu simplament como **Elvis** u **O Rei**. Estió casau con l'actriz Priscilla Presley dende 1967 dica 1973 con qui tenió una filla, a tamién actriz y compositora Lisa Marie Presley.

Atamas d'a suya muerte, Elvis contina vendendo discos y actualment a cifra de discos suyos vendius blinca d'os 1.000 millons de unidaz.

## Discografía
Dende 1954 dica 1978 Presley publicó en America ciento dos discos singles, treinta EPs, setenta albums en RCA Records, cuatro en Pickwick y cinco en a discografica Sun Records. Tamién bi ha muitos albums postumos con bellas cancions ineditas d'os treballos que teneba cuan morió y d'atros recopilatorios de temas y conciertos antigos.

En ista lista estan incluyius os albums que han estau en os primers puestos en as listas de musica d'Estaus Unius, en o Billboard 200, u d'a lista britanica, UK Albums Chart:

* 1956: *[[Elvis Presley (álbum)|Elvis Presley]]*.
* 1956: *[[Elvis (álbum)|Elvis]]*.
* 1957: *[[Loving You (álbum)|Loving You]]*.
* 1957: *[[Elvis' Christmas Album]]*.
* 1960: *[[Elvis Is Back!]]*.
* 1960: *[[G.I. Blues]]*.
* 1961: *[[Something for Everybody]]*.
* 1961: *[[Blue Hawaii (álbum)|Blue Hawaii]]*.
* 1962: *[[Pot Luck (álbum)|Pot Luck]]*.
* 1964: *[[Roustabout]]*.
* 1969: *[[From Elvis in Memphis]]*.
* 1973: *[[Aloha from Hawaii|Aloha from Hawaii: Via Satellite]]*.
* 1974: **.
* 1975: *[[Promised Land (álbum de Elvis Presley)|Promised Land]]*.
* 1976: *[[From Elvis Presley Boulevard, Memphis, Tennessee]]*.
* 1977: *[[Elvis' 40 Greatest]]*.
* 1977: *[[Moody Blue]]*.
* 1977: *[[Elvis in Concert]]*.
* 2002: *[[ELV1S: 30#1 Hits]]*.
* 2007: *[[The King (álbum)|The King]]*.

## Filmografía

## Vinclos externos

* Elvis Presley en IMDb.
* Elvis Presley Enterprises Pachina oficial d'a marca Elvis Presley.
* Pachina web con información d'Elvis Presley.
Nerón

**Nerón** (*Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus* en latín, naixito *Lucius Domitius Ahenobarbus*) naixito d'Antio o 15 d'aviento de 37 - † arredols de Roma, 9 de chunio de 68) estió o succesor de Claudio como emperador de l'Imperio Romano.

Sozmeso a la *Damnatio Memoriae* y a la mala prensa que creyoron os cristianos a toz os emperadors que persiguioron ixa alavez secta chudieva, muitos aspectos d'o suyo periodo d'emperador no son seguros. Li s'atribuye haber mandato cremar Roma y culpar a los cristianos pero esto lo han posato en duda bels historiadors modernos.

## Nerón en fuents aragonesas
Lo citan como *Nero* en o "Liber Regum":

En a "Crónica d'Espanyña" de García de Eugui transmiten a creyencia d'haber ordenato cremar Roma:

En o "Libro d'o Trasoro" dicen:

## Vinclos externos
Arrens e Marçós

**Arrens e Marçós** (en francés *Arrens-Marsous*) ye una comuna occitana de Bigorra situata en a val d'Asun mugant con o Biarn y con Aragón. Fa parte d'o cantón d'a Val d'as Gaves, districto de Argelèrs de Gasòst, departamento d'Altos Pireneus y rechión d'Occitania.

A suya población ye de 726 habitants (1999) en una superficie de 100,55 km², con una densidat de población de 7,22 hab/km².

## Demografía
Estanh

**Estanh** puet estar

* Una **comuna occitana** d'os Altos Pireneus. Se veiga Estanh (Altos Pireneus)
* Una **comuna occitana** d'Avairon. Se veiga Estanh (Avairon)

## Se veiga tamién
* Estany.
Estanh (Altos Pireneus)

**Estanh** (en francés *Estaing*) ye una comuna occitana de Bigorra mugant con Aragón.

## Demografía

## Referencias
Genos (Altos Pireneus)

**Genos** (en francés *Génos*) ye una comuna de occitana situata en o departamento d'Altos Pireneus en a rechión d'Occitania. Muga a lo sud con Aragón.

## Demografía
Klaus Ebner

**Klaus Ebner** (naixito o 8 d'agosto de 1964 en Viena) ye un escritor austriaco que escribe a suya obra en alemán u poesía tamién en catalán.

## Obras
### Libros
* *Vermells*, poesía (en catalán), SetzeVents Editorial, Urús 2009, ISBN 978-84-92555-10-9
* *Hominide*; novela curta (en alemán), FZA Verlag, Viena 2008, ISBN 978-3-9502299-7-4
* *Auf der Kippe*; colección de prosa (en alemán), Arovell Verlag, Gosau 2008, ISBN 978-3-902547-67-5
* *Lose*; cuentos (en alemán), Edition Nove, Neckenmarkt 2007, ISBN 978-3-85251-197-9

### Asayos
* "Josep Pla"; asayo sobre Josep Pla. En: Zitig (revista online), Viena 2008
* "Was blieb vom Weißen Ritter?"; asayo sobre Tirant o Blan. En: Wordshop X - Wiener Werkstattpreis 2007, FZA Verlag, Viena 2008
* "Die Stadt und das Meer"; asayo sobre Barcelona. En: *Reisenotizen*, FZA Verlag, Viena 2007, ISBN 978-3-9502299-4-3
* "Die Freiheit ist eine Funzel"; asayo sobre a libertat. En: Lichtungen no. 109 (ISSN 1012-4705), Graz 2007
* "Von der Legende zur Modernität"; asayo sobre Andorra. En: Literatur und Kritik no. 411/412 (ISSN 0024-466x), Salzburgo 2007
* "Die Kunst ist der Anfang"; asayo sobre a traducción. En: Literarisches Österreich no. 1/07 (revista, ZVR 295943463), Viena 2007
* "Das Reizvolle der Prophezeiung"; asayo sobre profecías. En: Sterz no. 99 (revista, GZ 02Z033378M), Graz 2006
* "Das Gfrett mit der Reform"; asayo sobre a nueva ortografía alemana. En: Literarisches Österreich no. 2/04 (revista, ZVR 295943463), Viena 2004

## Premios
* 2008 Wiener Werkstattpreis 2007, Viena
* 2007 Premio Internazionale di Poesia Nosside – mención, Reggio Calabria
* 2005 Feldkircher Lyrikpreis
* 2004 La Catalana de Lletres 2004 – mención, Barcelona
* 1982 Erster Österreichischer Jugendpreis, Viena

## Vinclos externos
* / Sitio Web de l'autor. En alemán u catalán. (22-02-2009)
*  Entrada sobre l'autor. Grazer Autorinnen Autorenversammlung (GAV) Asociación Austriaca d'Escritors. (22-02-2009)
*  Biografía, Schreiblust-Verlag, Alemanya. (22-02-2009)
*  ''Animals'', poema catalán, JoEscric.com, Palma de Mallorca. (22-02-2009)
*  Article complet de la Viquipèdia Catalana.
*  Complete article of the English Wikipedia.
Chuan-Pavlo II

**Karol Józef Wojtyła** ( / en polaco), esleito Papa con o nombre de **Chuan-Pavlo II** (en latín *Ioannes Paulus II*, en italiano *Giovanni Paolo II*), estió Papa d'a Ilesia Catolica, dende o 16 d'octubre de 1978 dica a suya muerte o 2 d'abril de 2005.

Yera naixito de Wadowice (Polonia) o 18 de mayo de 1920, y antis de plegar a Papa, estió arcebispe d'a diocesi de Cracovia dende 1963 dica 1978, a mas de cardenal dende 1967. Morió o 2 d'abril de 2005 en a Ciudat d'o Vaticano.

En 1984 o papa Chuan-Pavlo II mandó creyar a "diocesi de Teruel y Albarracín" con a bula "Cum Nostrum" que establiba a unión "aeque et principaliter" d'a diocesi de Teruel y a diocesi d'Albarracín. A diocesi resultant se creyó en 1985.

L'1 de mayo de 2011 fue beatificau por o suyo succesor, Benedet XVI. La suya fiesta liturchica ye o 22 d'octubre, aniversario d'o escomienzo d'o suyo pontificau (en 1978).

## Veyer tamién
* Bula Cum Nostrum.

## Vinclos externos





## Referencias
Gèdra

**Gèdra** (en francés *Gèdre*) ye un lugar y antiga comuna de Bigorra mugant con Aragón. S'unió en 2016 a la comuna de Gavarnía pa formar a nueva comuna de Gavarnía e Gèdra.

## Demografía

## Referencias
Joseph Fourier

**Joseph Fourier** (u **Jean Baptiste Joseph Fourier**), naixito d'Auxerre (Yonne, Borgonya, Francia) o 21 de marzo de 1768 y muerto en París o 16 de mayo de 1830, estió un matematico y fisico francés, miembro de l'Academia de Ciencias de Francia y de l'Academia Francesa.

Tenió tamién una chicota actividat en a vida politica. Asinas, partecipó en a Revolución francesa (no fue guillotinato por a muerte de Robespierre), partecipó en a campanya d'Echipto con Napoleón Bonaparte estando secretario de l*'[[Institut d'Égypte]]*, y fue nombrato prefecto d'Isera por Napoleón en 1801, y destituyito en a Restauración francesa en rematar as Guerras napoleonicas.

## Bibliografía
* Joseph Fourier ; *Théorie analytique de la chaleur*, Firmin Didot Père et Fils (Paris, 1822). Reedición de Jacques Gabay (1988), ISBN 2-87647-046-2.
* Jean Dhombres & Jean-Bernard Robert ; *Fourier, créateur de la physique mathématique*, *colección Un savant, une époque*, Belin (1998), ISBN 2-7011-1213-3.

## Vinclos externos
Alejandro González Iñárritu

**Alejandro González Iñárritu**, naixito de Ciudat de Mexico (Mexico) o 15 d'agosto de 1963, ye un director cinematografico mexicano, que ha recebido importants premios en a suya carrera por a suya obra cinematografica.

## Vinclos externos
*  Alejandro González Iñárritu en IMDb.
* // Información d'Alejandro González Iñárritu en ''BioStars.com''
Aliestra

Una **aliestra** u **liestra** (d'o latín vulgar *arĕsta*) ye cadagún d'os filamentos luengos y sesils, prolargacions naturals d'a gluma que recubre individualment cada gran, que escapan d'a espiga de cualques especies de plantas en a orden *[[Poales]]*. Bi ha especies domesticas, como l'hordio, que'n tienen en as suyas espigas; altras como o trigo no.

En a trilla, as aliestras se deseparaban d'o gran con a resta d'a pallata, pos as lascas d'o trillo trencaban a palluza y libraban o gran y l'aliestra gosaba quedar en o palluz de desperdicio. Dempués d'a trilla as aliestras se volan perque no sirven ta dar-le-ne a o bestiar, per estar masiato duras y filamentosas y no tener alimento.

## Se veiga tamién
*Espiga
*Garba
*Gluma
*Palla
*Pallata
*Trena

## Notas


## Referencias
Vinebre

**Vinebre** ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 496 habitants (2008), en una superficie de 26,4&nbsp;km² y una densidat de población de 18,79 hab/km².

## Mugas
Lo suyo termin muga con Azcón, Garcia y La Torre de l'Espanyol.

## Demografía
Flix

**Flix** ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 4.061  habitants (2010), en una superficie de 116,9&nbsp;km² y una densidat de población de 34,64 hab/km².

## Cheografía
Ye en un pueyo rodiau como una peninsula por un meandre de l'Ebro.

### Mugas

Lo suyo termin muga con Azcón, Ribarroya d'Ebro, Maials, Bovera, Vinebre y La Palma d'Ebre.

## Toponimia
Lo suyo nombre provién de lo latín *FLEXUS* (curva), y ye indicativo que Flix ye rodiau como una peninsula por un meandre de l'Ebro.

## Historia
Por la suya situación de peninsula rodiada por l'Ebro estió un punto de control de lo comercio fluvial d'este río. En la Edat Meya perteneixió a lo concello de Barcelona.

## Demografía
Ramón María del Valle-Inclán

**Ramón José Simón Valle Peña**, conoixito como **Ramón María del Valle-Inclán**, naixito de Vilanova de Arousa (Pontevedra, Galicia) o 28 d'octubre de 1866 y muerto en Santiago de Compostela (A Coruña, Galicia) o 5 de chinero de 1936, estió un escritor y poeta gallego en castellano, considerato un escritor d'o Modernismo encara que amanato a la clamata *[[Cheneración d'o 98]]*.

Una d'as suyas obras prencipals estió a serie d'historia novelata *Luces de Bohemia*.

## Vinclos externos
Alan Turing

**Alan Mathison Turing**, OBE, naixito de Londres (Reino Uniu) o 23 de chunio de 1912 y muerto en Wilmslow (Cheshire, Anglaterra, Reino Uniu) o 7 de chunio de 1954, estió un matematico, filosofo y criptografo britanico, con treballos d'importancia ta la informatica.

En a Segunda Guerra Mundial, Turing treballó ta l'Exercito britanico en descifrar os codigos secretos d'a maquina *[[Enigma (maquina)|Enigma]]* que emplegaba o Tercer Reich ta transmitir os suyos mensaches codificatos.

## Vinclos externos
Lastra (orografía)

:*Este articlo tracta sobre las *'lastras** que son baixants en a montanya. Ta la barbeta d'as espigas de [[cerial]]s se veiga **aliestra**.''

Una **lastra''' ye una versant de montanya de pendient prolargato y vechetación de matullar u sin guaires árbols, que son chicoz y se troban dispersos, con un suel poco profundo y a on que a penya se troba a poca distancia d'a superficie. O termino "lastra" s'emplega muito ta referir-se a puestos a on que o mont no ye cultivable, y per ixo se gosa emplegar-los solo que ta paixentar-ie o bestiar.

## Toponimia
En l'Alto Aragón bi'n ha muita presencia toponimica: «Lastra» en Selgua, Triste, Xabarrella, Fanyanars y Polinyino, «Lastras» en el Tormillo, Alcubierre y Pertusa, «Lastrona» en Orna de Galligo, «Lastres» en Caserras. En a provincia de Zaragoza, i trobamos «Lastra» en Cosuenda y Lumpiac, «Lastras» en Exaulín, Quinto y Casp, («Lastras d'el Pallaruelo» y «Lastras d'el Plan de l'aira»). En o sud d'a provincia de Navarra bi ha microtoponimos tipo «Lastra» u «Lastras» dica en Viana. En a provincia de Teruel tenemos a «sierra de la Lastra» y as «Lastras de San José», important chacimiento arqueolochico d'Albalat de l'Arcebispe sobre un estrato de piedra panal d'edat terciaria con capuzamiento de bels 30 graus.

## Se veiga tamién

## Referencias
Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant

**Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant** ye un municipio catalán d'a comarca d'o Baixo Campo, en a Provincia de Tarragona.

A suya población ye de 5.653 habitants (2008), en una superficie de 102,67 km² y una densidat de 55,06 habitants/km².

En o suyo termin municipal bi ha dos centrals nucleyars ta fabricar enerchía nucleyar.

## Cheografía
O termin de Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant se situa a 281 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 13 km de Tarragona, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de L'Almadrava, L'Hospitalet de l'Infant, Masboquera, Masriudoms y Vandellòs.

### Mugas
O suyo termin muga con L'Ametlla de Mar, Tivissa, Pratdip y Mont-roig del Camp.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
*Ilesia parroquial de Vandellòs, adedicata a Sant Andreu apóstol, una ilesia de 1773 en estilo renaixentista.

## Fiestas
*16 d'agosto: Sant Roque (en L'Hospitalet de l'Infant).
*26 de setiembre: Santos Cosme y Damián (en Vandellòs).

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal.
* Información d'a Generalitat de Catalunya
* Información d'o Instituto d'Estatistica de Catalunya
Vandellòs

**Vandellòs** ye un lugar de Catalunya, que fa parte d'o termin municipal de Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant (en ye a suya capital), en a comarca d'o Baixo Campo y provincia de Tarragona.

## Cheografía
O lugar de Vandellòs se troba situato a 281 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
El Molar (Tarragona)

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán en a comarca d'o Priorato; ta atros usos, se veiga *'El Molar**''.


**El Molar''' ye un municipio catalán de la comarca de lo Priorato. La suya población ye de 302 habitants (2007), en una superficie de 22,4&nbsp;km² y una densidat de población de 13,48 hab/km².

## Mugas
Muga a lo norte con la Figuera, a l'este con el Lloar, Bellmunt del Priorat y lo Masroig, a lo sud con este mesmo zaguer termin y a l'ueste con Garcia.

## Demografía
Bovera

**Bovera** ye un municipio catalán de la comarca de las Garrigas, en la provincia de Leida.

La suya población ye de 353 habitants (2009), en una superficie de 31,12 km² y una densidat de población d'11,34 hab/km².

## Cheografía
La localidat de Bovera ye situata a 264 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar.

### Mugas
Situación de Bovera en les Garrigas.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal de Bovera.
* Información de Bovera en la pachina web de la Cheneralidat de Catalunya*.
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=25056 Información de Bovera] en la pachina web d'o *Institut d'Estadística de Catalunya''.
La Granadella

**La Granadella** ye un municipio catalán de la comarca de las Garrigas. La suya población ye de 748 habitants(2007), en una superficie de 88,7&nbsp;km² y una densidat de población de 8,43 hab/km².

## Mugas
Lo suyo termin muga con Granyena de les Garrigues, El Soleràs, Els Torms, Bellaguarda y Bovera.

## Demografía
Lucio Cornel Sila

**Lucio Cornel Sila Felis** (en latín **Lucius Cornelius Sulla Felix**) estió un politico y militar d'o periodo republicano tardán y perteneixió a lo partiu d'os *[[optimates]]*. Estió cónsul entre os anyos 88 aC y 80 aC y dictador entre os anyos 81 aC y 80 aC.

Destacó en a Guerra Chugurtina, en a Guerra Cimbrica y en a Guerra Social. Gayo Mario prebó de prener-li o control de l'exercito que heba de combatir contra Mitridates VI de Ponto y Sila habió de marchar enta Roma y restaurar l'orden por a fuerza d'as armas, sentando un precedent: estió a primera vegata que un exercito romano prenió a propia ciudat.

Dimpués d'a victoria contra Mitriades VI y contra os suyos rivals politicos en Italia se proclamó dictador. Por Lei Valeria de l'anyo 82 aC o Senau li dió tot o poder d'o Estato y fue nombrau dictador con poder lechislativo y constituyent. Teneba autoridat plena pa fer listas de proscritos a qui se podeba asasinar sin chuicio.

Continó luitando contra Sertorio d'o partiu d'os *[[populares (Roma)|populares]]*, que resistiba en Hispania con aduya indichena, especialment celtibera.

## Referencias

## Bibliografía
* Julio Mangas. *De Aníbal al emperador Augusto. Hispania durante la República Romana*. Historia 16.
Vaspasián

:*Iste articlo ye sobre un emperador de Roma; ta atros usos, se veiga *'Tito**''.


**Tito Flavio Vaspasián** (**Titus Flavius Vespasianus''' en latín), naixito o 17 de noviembre de 9 de Falacrina (Sabinia) y muerto o 23 de chunio de 79 en Roma, estió emperador de l'Imperio Romano dende l'anyo 69 dica a suya muerte en l'anyo 79. Estió o fundador d'a Familia Flavia.

En o "Liber Regum" lo mencionan:

## Vinclos externos

## Referencias
La Cabanyeta

**La Cabanyeta** ye un chacimiento arqueolochico de tiempos d'os romanos situau en lo termin municipal de Lo Burgo d'Ebro, (Zaragoza). Ye intresant pa conoixer os prencipios d'a romanización en a part central d'a depresión d'Ebro.

A suya existencia ye conoixida dende antigo. Seguntes os zaguers estudios fue fundada en o sieglo II a.C pa servir de campamento militar a una lechión romana y as suyas tropas auxiliars, convertindo-se dimpués en una ciudat. Ye posible que siga a **[[Castra Aelia]]** que cita o historiador Tito Livio cuan relató a campanya d'o cheneral romano Sertorio por tierras hispanas en 77 a.C

Tradicionalment este chacimiento ha estau malmeso por os expoliadors, as labors agricolas y a urbanización d'o suelo. Manimenos dende l'anyo 1994 s'han realizau campanyas d'excavación sistematicas, con ixo s'ha conseguiu trobar una zona de termas, una zona d'almacens, inscripcions latinas, monedas, vaixiellos, obchectos de cocina, piezas metalicas, mosaicos, etcetera....
 
Recients treballos de prospección han permeso d'apreciar tamién os restos d'un amplo foso que lo rodeya por tres d'os suyos costaus (o cuarto queda protechiu por a espuenda u ripa d'a faixa fluvial natural d'Ebro. Tamién han permeso determinar a planta rectangular, establir a extensión arredol de 20 hetarias en l'interior d'o recinto, y trobar evidencias d'un habitat externo tamién de grant mida.

Os materials arqueolochicos de cronolochía romano-republicana muestran un predominio gran d'as importacions italicas debant d'as pocas ceramicas de tradición indichena. Entre estas zagueras tenemos a *pondera* ("pesas de telar") y os vasos de cocina decoraus con motivos cheometricos.

## Toponimia
Talment reciba este nombre porque cerca pasa a *Cabanya Real* d'os pastors transhumants. O diminutivo *[[sufixo -et|-eta]]* ye un aragonesismo y un fósil linguistico en una zona on huei o diminutivo ye en *[[sufixo -ico|-ico]]*.

## Se veiga tamién
*Castra Aelia.
Naunele

**Naunele** (*Naunele* en sardo; *Neoneli*, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.

A suya población ye de 791 habitants en una superficie de 48,00 km², con una densidat de población de 16,48 hab/km².

## Administración
### Alcaldes
Seches de Zaragoza

Os **Seches de Zaragoza** estioron dos seches que se desvinioron en a ciudat de Zaragoza en 1808 mientres a Guerra d'o Francés.

A plaza yera clau pa guarantizar as comunicacions d'o nord-este y l'abastimiento d'as tropas en Catalunya, y tamién pa controlar Aragón. Por ixo dimpués d'a sublebación d'a ciudat como consecuencia d'os succesos d'o Dos de Mayo de 1808, os franceses ninvioron un exercito pa restablir o control d'a ciudat. Encara que as tropas de l'Exercito francés yeran superior en numero y armamento, a ciudat resistió iste primer seche de Zaragoza.
 
Sindembargo, a fins d'anyo, os franceses tornoron en mayor numero, y tornoron a asechar a ciudat en o dito segundo seche de Zaragoza. Atamas d'a tierca y fura resistencia d'a ciudat, Zaragoza cayó en mans d'as tropas francesas o 21 de febrero de 1809.

O segundo seche de Zaragoza ye considerato como una d'as batallas mes brutals d'as guerras napoleonicas, y a sobén ha estato comparata con a batalla de Stalingrado, a causa d'os pareixitos entre os estremos combates casa por casa que se desvinioron en os dos seches.

## Vinclos externos

*  Asociación Cultural ''Los Sitios de Zaragoza''.
*  Historia d'os seches de Zaragoza 1808-1809.
*  Primer seche de Zaragoza.
*  Segundo seche de Zaragoza.
Batalla de Stalingrado

A **Batalla de Stalingrado** ye una batalla d'o Frent Oriental en a Segunda Guerra Mundial, considerata como o punto d'inflexión d'a guerra en o Frent Oriental y a batalla que fació mes mortalera d'a historia d'a humanitat, comparata a vegatas con o segundo seche de Zaragoza.

S'i enfrontinoron as tropas d'a *[[Wehrmacht]]* alemana d'o Tercer Reich y los suyos aliaus (*[[Regio Esercito]]* italiano, Exercito rumano, Exercito hongaro y unidaz menors de tropas de Croacia) y l'Exercito royo sovietico entre o 21 d'agosto de 1942 (encomenzamiento d'o seche de Stalingrado por as fuerzas de l'Eixe) y lo 2 de febrero de 1943 (rendicion d'o 6º Exercito alemán). Estió una victoria decisiva d'os sovieticos. As fuerzas de l'Exe perdioron 850.000 hombres, u siga, un cuarto d'as suyas fuerzas en o Frent Oriental, y muito material. No bi ha cifras oficials d'as perdas humanas sovieticas por a censura estalinista. As Potencias de l'Eixe nunca ya no podioron recuperar-sen y encomenzoron una larga retirata.

A luita en a ciudat prencipió luego de que Hitler prenió a decisión de conquerir a ciudat de Stalingrado, que portaba o nombre de Stalin, o líder d'a Unión Sobietica. Ta lograr iste obchectivo, bi ninvió as prencipals fuerzas que, seguntes o *[[Fall Blau]]*, teneban que abanzar dica o Caucaso ta conquerir os pozos petroliferos d'a redolada, que yeran a prencipal fuent de suministro d'iste combustible estratechico ta o Exercito Royo. Prencipió asinas una luenga serie de luitas en o corazón d'a ciudat, luitas que desgastoron o potencial militar d'a *[[Wehrmacht]]*, que habría estato millor emplegato en os territorios ubiertos d'a Unión Sovietica. En istas luitas as tropas alemanas no logroron a conquiesta total d'a ciudat, y dende noviembre de 1942 una contraofensiva d'o Exercito Royo contra as alas d'o dispositivo alemán, confiatas a os exercitos rumano y hongaro, con muit poca capacidat defensiva, redotoron a istas tropas y cercloron a o 6º Exercito alemán. Os alemans cerclatos, mandatos por Friedrich Paulus, se rindioron a os sovieticos o 2 de febrero de 1943, rematando asinas a batalla con una clara victoria sovietica, encara que tropas *[[panzer]]* mandatas por Erich von Manstein miroron de rescatar a las tropas cerclatas. Antiparte, en as operacions de suministro d'as tropas cerclatas, a *[[Luftwaffe (Wehrmach)|Luftwaffe]]*, a fuerza aeria d'o Tercer Reich, mandata por Wolfram von Richthofen, tamién tenió perdas considerables de material y de pilotos experimentatos.

## Vinclos externos

## Referencias
Dinastía Anchevina

Dinastía anchevina se puet referir a:
*Primera dinastía Anchevina (1128-1485) u Casa de Plantagenet.
*Segunda dinastía Anchevina (1246-1435) u Casa Capeta d'Anchú.
*Tercera dinastía Anchevina (1350-1480)
Ducau de Benavent

O **ducau de Benavent** estió o territorio controlau por os longobardos situau mes a lo sud en a Italia medieval. Yera centrau en a ciudat de Benavent. En la practica estió un territorio independient d'o Reino d'os Longobardos, de fueras d'os reinaus dende uGrimoals dica Liutprand.

O ducau fue fundau en 576, encara que d'alcuerdo con atras fuents os longobardos i poderban haber plega arredol de 590. O primer duque estió Zotto y encara que rindió sumisión a los estaus d'o norte, fue succediu por o suyo sobrín Arechis y lo cargo se convertió en hereditario.

En os suyos primers anyos, o ducau s'expandió territorialment en territorio de l'Imperio Bizantín, prenendo Capua y Crotona, encara que no consiguió fer-se con Nápols. O duque de Benavent, Grimoaldo, se fació con o trono d'o reino longobardo en 662 iniciando una dinastía benaventiana de curta duración en ixe reino. En 663 a ciudat fue asitiada por os bizantins de l'emperador Costancio II pero fue esfendida por o suyo rei, Romualdo I que amés consiguió destruir a flota bizantina. En l'anyo 680 os dos firmoron un tractau de paz. Alavez o principal enemigo estió o mesmo Reino d'os Longobardos d'o norte. Liutprand intervinió a sobén en o ducau pa imposar os suyos candidatos a duque, En l'anyo 758 Desiderio d'Istria prenió o ducau por poco tiempo, pero a conquiesta d'o reino longobardo por parte de Carlos Magno en 774 posó fin a estas disputas pa cutio.

En o *[[Libro d'el Trasoro]]* lo mencionan en relación a la intervención de Carlos Magno en Italia a favor d'o Papa Adrián I:
Prencipau de Benavent

O **Prencipau de Benavent** estió un territorio controlau por os longobardos en o cabo sud d'Italia que succedió a lo Ducau de Benavent.

Arechis II intentó reclamar pa él o títol de rei, pero debant d'o periglo que ixo suposase a intervención d'os francos en o suyo territorio, optó por autoproclamar-se prencipe en l'anyo 787. En 778 os bizantins atacoron de nuevo Benavent pero Grimoald III los refusó, con l'aduya d'os francos, en haber aceptau a sumisión "nominal" a estos. Peró cuan este territorio viviba uno d'os millors intes, se dividió (839). O principe Sicard fue asasinau y encomenzó una guerra civil que levó a lo fillo d'este a proclamar-se prencipe de Salerno, mientres l'asasinador Radelchis s'autoproclamó prencipe de Benavent. Amés aproveitando a confusión, os liders locals de Capua s'autoproclamoron tamién prencipes de Capua.

A crisi s'agravó con l'aparición d'os sarracins que a sobén feban incursions y saqueyos en as costas d'o sud d'Italia. En l'anyo 915 con a batalla de Garigliano os musulmans fuoron forachitaus d'a peninsula por una coalición cristiana. Alavez l'Imperio Bizantín lo aproveitó pa reconquerir grans partes d'o sud d'Italia. A relevancia d'o prencipau minguó plegando dica o inte que Atenulfo I de Capua lo conquirió en 899 unindo os dos territorios cuasi un sieglo. Introdució o principio d'os co-gubernants, ye dicir, o feito d'asociar a los propios fillos en o gubierno d'o territorio en o papel de co-prencipes. O duque Pandulfo Cabeza de Fierro se convertió en prencipe de Salerno o 978, unificando asinas, por poco tiempo, toz os territorios longobardos d'o sud. Tamién consiguió que Benavent fuese nombrada archidiocesi. Poco antes d'a suya muerte (981) consiguió que l'emperador Otón I li concedese tamién o títol de duque de Spoleto. Pero este inte d'unidat duró poco. O territorio fue dividiu entro os fillos d'o prencipe. Landulfo IV recibió Benavent-Capua y Pandulfo II recibió Salerno. A mes, un sobrín se rebeló e prenió Benavent.

En 1022 l'emperador d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, Henrique II, conquerió Capua y Benavent temporalment. Dende l'anyo 1047 os normandos tamién s'heban instalau en o territorio. O normando Robert Guiscard prenió a ciudat o 1053 y la entregó a la sobirania papal. O Papa designó una serie de prencipes longobardos como gubernants antes de designar a lo mesmo Guiscard, que yera qui ostentaba o poder, l'anyo 1078. En 1081 o ducau tornó a poder d'o Papa y ya no nombraron mes duques ni prencipes. L'anyo 1806, Napoleón, en conquirió o territorio y recuperó o títol en favor de Charles Maurice de Talleyrand, pero sin valor real.
Dinastía Hohenstaufen

Os **Hohenstaufen** (u **os Staufer(s)**) estioron una dinastía de reis chermanicos (1138-1254), y muitos d'ellos tamién fuoron coronatos emperadors d'o Sacro Imperio Romano Chermanico y duques de Suabia. En 1194 os Hohenstaufen tamién se convertioron en reis d'o Reino de Sicilia (Sicilia y Nápols).

A dinastía recibe o nombre d'o Castiello de Hohenstaufen, situato en o mont d'o mesmo nombre a man de Göppingen (Suabia), que fue costruito por o primer miembro conoixito d'esta dinastía: Frederico I Barbarroya, duque de Suabia.

## Fin d'a dinastía Hohensatufen
Conrado IV fue sucedito como duque de Suabia por o suyo solo fillo, o infant de dos anyatas Conrado. En ixos tiempos o títol de duque de Suabia ya yera adhibito de tot en o de rei, y sin l'autoridat reyal se trobaba bueito de contenito. En 1261 os intentos de coronar rei a lo choven Conrado (conoixito como "Conradín") resultoron inutils. Conradín fue executato en 1268 dimpués d'un intento fracasato de recuperar o control de Sicilia. Con él a casa de Hohenstaufen y o ducau de Suabia desapareixioron.

## Os dreitos d'os reis d'Aragón
A la muerte de Conradín l'herencio d'a casa de Hohenstaufen yera por vía ilechitima. Frederico II heba tenito dos fillos con Blanca Lancia, Enzio, efimero rei de Cerdenya, y Manfredo, casato primero con Beatriz de Saboya y dimpués con Helena, y que tenió dos fillas: Gonstanza y Beatriz. Gonstanza estió a muller de Pero III d'Aragón.
Ernest Rutherford

**Ernest Rutherford**, naixito de Brightwater (Nueva Zelanda) o 30 d'agosto de 1871 y muerto en Cambridge (Cambridgeshire, Anglaterra, Reino Uniu) o 19 d'octubre de 1937, estió un fisico y quimico neozelandés, considerato o pai d'a Fisica nucleyar. Estió o descubridor d'as particlas alfa y d'as particlas beta; descobrió tamién que a radioactividat incluye a desintegración d'os elementos quimicos, recebiendo asinas un Premio Nobel de Quimica en 1908. Tamién estió Rutherford qui almostró a existencia d'un nuclio atomico, en o cual se concentra a carga positiva y a mayor parte d'a masa de l'atomo, y qui logró a primera transmutación artificial.

Si mientres a mayor parte d'a suya vida Rutherford se dedicó cuasi esclusivament a la investigación, a segunda mitad d'a suya vida se dedicó a ensenyar y a dirichir o laboratorio Cavendish en Cambridge, a on se descubrió o neutrón y a on se formoron os fisicos Niels Bohr y Robert Oppenheimer. Asinas, a suya figura tien una gran importancia en o campo d'a Fisica nucleyar.

Rutherford estió president d'a *[[Royal Society]]* (1925-1930), y en 1922 recibió a Medalla Copley. Tamién estió miembro de l'Academia Pontificia de Ciencias.

## Vinclos externos
Dakar (desambigación)

**Dakar** puet estar:

## Toponimia
***[[Dakar]]**, una ciudat senegalesa capital d'o país.
***[[Dakar (rechión)|Dakar]]**, una rechión de Senegal.
***[[Dakar (departamento)|Dakar]]**, un departamento de Senegal.
***[[Dakar-Plateau]]**, una comuna de districto d'a ciudat de Dakar, en Senegal.

## Atros usos
***[[Dakar Records]]**, un siello discografico estausunidense.
***[[Batalla de Dakar]]**, una batalla que bi habió en Dakar en 1940 entre os Aliaus y a Francia de Vichèi, aliata d'o Tercer Reich.
***[[INS Dakar]]**, una clase de submarinos de l'Armata israelina.
***[[Rally Dakar]]**, un rally organizato con caracter anyal.
Camorra

A **Camorra** ye una organización criminal mafiosa d'a rechión d'a Campania y a ciudat italiana de Nápols. En comparación con as mafias vecinas, a Sacra corona unita y a 'Ndrangheta, a Camorra se centra mes en a piratería.

## Historia

A Camorra naixe en Nápols arredol d'o sieglo XIV. A etimolochia d'o termin ye incierta, pero se crei que «camorra» ye d'orichen iberorromanico.

Os suyos miembros, ditos *camorristi*, se relacionoron con actividaz de contrabando, chantaches, sobornos, furtos y asesinatos. Saqueyoron y aterrorizoron a suya zona por muitos sieglos y salioron a la luz publica enta o 1830. A Camorra prosperó mientres os desordens que se desvinioron en Italia cuan as luitas por a unificación.

Encara que preboron de reconvertir os *camorristi* dentro d'o cuerpo de policía, a Camorra continó sembrando o terror y practicament gobernoron a ciudat de Nápols a prencipios d'o sieglo XX. O suyo poder se debilitó asaber-lo cuan os suyos miembros fuoron levatos a chudicio en l'anyo 1911. Dompués l'asoziazión fue acotolata en l'año 1922 por o gubierno faxista de Benito Mussolini. Atamas d'esto, bandas criminals parexitas a la Camorra continoron operando en Nápols, encara que dende o 1984, as confesions de bels capos camorristas arrepentitos han permeso a desarticulación de parte d'a infrastructura que heban tornato a desarrollar dende a decada de 1960.

Una extensión d'a Camorra napolitana estió a banda de Al Capone en os Estaus Unius.
Prammas

**Prammas** (*Prammas* en sardo; *Palmas Arborea*, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.

A suya población ye de 1.335 habitants en una superficie de 39,32 km², con una densidat de población de 33,95 hab/km².

## Administración
### Alcaldes
Nino

**Nino**  (d'o latín *< NINNUS* "chiquet") , dende o punto de vista d'o suyo desarrollo psicobiolochico, ye a denominación que se fa servir ta referir-se a tota criatura humana que no ha plegau dica la pubertat. Como sinonimo d'infantil u pueril, o termin s'aplica a qui no ye considerau adulto. Tamién o termin s'aplica a qui previa a l'adolescencia vive a suya *nineza*.

Se les cualifica como incapaces de prener decisions importants y legalment han d'estar siempre baixo o cudiau d'os suyos pais u d'un adulto responsable u custodia legal.

O día 20 de noviembre de 1959 en l'Asembleya d'as Nacions Unidas s'aprebó a Declaración d'os Dreitos d'o Nino encara que no yera legalment vinculant estió un primer paso pa anyos dimpués aprovar a Convención sobre los Dreitos d'o Nino en 1989, de complimiento obligatorio pa toz los países firmantes, per o que o 20 de noviembre a ONU considera ixa calendata como o Día Mundial d'a infancia y se celebra toz los anyos, encara que i hai muitos países que tradicionalment lo celebran en unatra calendata.

## Se veiga tamién
* UNICEF.

## Referencias

## Vinclos externos

* /// Pachina web oficial d'UNICEF (United Nations Children's Fund).
*  Pachina web d'UNICEF Espanya.
Badías

**Badías** ye un lugar aragonés en o municipio de Monesma y Caixigar en a comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.

## Vinclos externos
*  En http://www.despobladosenhuesca.com
Caixigar (Ribagorza)

**Caixigar** (en catalán *Queixigar*, en castellano *Cajigar*) ye un lugar aragonés en lo municipio de Monesma y Caixigar en la comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.

## Toponimia
Lo toponimo *[[caixigar]]* quier dicir en aragonés selva de caixigos. Bi ha bel microtoponimo en aragonés como *Porroduno* (derivato de lo latín *podium rotundum*).

## Molimentos
* Pilaret de Santa Valdesca

## Referencias
Calachoa

**Calachoa** (en catalán *Colatxoa*, en castellano *La Colachoa*) ye un lugar aragonés que se troba situato en o municipio de Monesma y Caxigar, en a comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
Monesma de Benavarri

**Monesma de Benavarri** (en castellano *Monesma*) ye un lugar aragonés en lo municipio de Monesma y Caxigar en la comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.

## Toponimia
En aragonés se refieren a este lugar sin l'apelativo, como veyemos en uns versos de 1920 en una parla de transición de Ribagorza Baixa adintro de lo texto *[[matracada]]s* referiu a lugars de la redolada de Graus:

Bi ha bel microtoponimo en aragonés como *Sarrado*.

## Molimentos
* Castiello de Monesma

## Referencias
Prefectura de Gjirokastër

A **prefectura de Gjirokastër** (en albanés *Qarku i Gjirokastrës*, en griego *Αργυρόκαστρο*, en turco *Ergir Vilayeti* u *Ergir*) ye una d'as 12 prefecturas d'Albania. En fan parte os districtos de Gjirokastër, Përmet y Tepelenë. A capital d'a prefectura ye a ciudat de Tepelenë.

A suya población ye de 107.416 habitants (2004, estimación) en una superficie de 2.883 km², con una densidat de población de 39,64 hab/km².
Prefectura de Korçë

A **prefectura de Korçë** (en albanés *Qarku i Korçës*) ye una d'as 12 prefecturas d'Albania. En fan parte os districtos de Devoll, Kolonjë, Korçë y Pogradec. A capital d'a prefectura ye a ciudat de Korçë.

A suya población ye de 263.585 habitants (2004, estimación) en una superficie de 3.711 km², con una densidat de población de 71,77 hab/km².

D'a prefectura de Korçë fan parte os districtos de Devollit, Kolonjës, Korçës y Pogradecit.
Prefectura de Kukës

A **prefectura de Kukës** (en albanés *Qarku i Kukësit*) ye una d'as 12 prefecturas d'Albania. En fan parte os districtos de Has, Kukës y Tropojë. A capital d'a prefectura ye a ciudat de Kukës.

A suya población ye de 102.037 habitants (2004, estimación) en una superficie de 2.373 km², con una densidat de población de 47,22 hab/km².

D'a prefectura de Kukës fan parte  districtos:
* Districto de Hasit.
* Districto de Kukësit.
* Districto de Tropojës.