Conchugación incoativa de verbos acabaus en -eixer en aragonés

La **conchugación incoativa de verbos acabaus en -eixer en aragonés** corresponde a verbos que derivan de verbos acabaus en -ĒSCERE que no plegoron a prener infinitivos en *-ĪRE*, quedando en la segunda conchugación latina u la tercera y evolucionando ta un grupo especial de verbos irregulars adintro de la segunda conchugación aragonesa que tienen una flexión verbal pareixida a la de la conchugación incoativa de verbos acabaus en -ir, que partindo de lo mesmo orichen siguió una evolución pareixida a la de las luengas romances extrapeninsulars.

Ya en la baixa Edat Meya tenioron una evolución enta formas en *-ecer* comuns con lo castellano, y en las parlas altoaragonesas las formas orichinals d'acuerdo con la fonetica aragonesa son minoritarias y se troban sobre tot en aragonés oriental y centro-oriental. En la zona occidental no se conserva que en ansotano.

Son verbos que tienen conchugación incoativa con afixo -eix- (u -ec-) en aragonés: 
**Abasteixer*, *aborreixer*, *acaeixer*, *aconteixer*, *acreixer*, *adoleixer*, *agradeixer*, *amaneixer*, *amareixer*, *amorteixer*, *apareixer*, *apeteixer*, *atapeixer*, *atardeixer*, *careixer*, *compadeixer*, *compareixer*, *conoixer* / *coneixer*, *conteixer*, *creixer*, *decreixer*, *desabasteixer*, *desconoixer* / *desconeixer*, *desfavoreixer*, *desmereixer*, *desobedeixer*, *empobreixer*, *enalteixer*, *enardeixer*, *ennobleixer*, *enterneixer*, *entristeixer*, *escaeixer*, *escarneixer*, *escureixer*, *esmorteixer*, *estremeixer*, *esvaneixer*, *favoreixer*, *feneixer*, *floreixer*, *fortaleixer*, *guarneixer*, *humideixer*, *mareixer*, *marreixer*, *meixer*, *mereixer*, *naixer*, *obedeixer*, *padeixer*, *paixer*, *palideixer*, *pareixer*, *pereixer*, *permaneixer*, *perteneixer*, *podreixer*, *pudreixer*, *reapareixer*, *reblandeixer*, *rechoveneixer*, *reconoixer*, *recreixer*, *recrudeixer*, *refloreixer*, *renaixer*, *resplandeixer*, y *sobreixer*.

Lo verbo *obedeixer* se conoixe de l'aragonés medieval, en benasqués, que ye la parla altoaragonesa actual que conserva millor la forma orichinal d'estas formas se presenta como *obedecer* /obedesé/.

Beluns d'estos verbos han teniu dobletz en *-ir* en aragonés medieval (*esmortir*, *finir*), u encara en tienen en aragonés benasqués (*fllorir*, *marrir*).

## Present d'indicativo
Lo present d'indicativo ye, en la suya forma orichinal.

La forma mes común en l'actualidat ye:

## Present de subchuntivo
Lo present de subchuntivo ye, en la suya forma orichinal:

La forma mes común en l'actualidat ye:

## Referencias

## Bibliografía
* KUHN, Alwin, *[[Der hocharagonesische Dialekt|El Dialecto Altoaragonés]]* (traducción de l'orichinal de 1935); Xordica Editorial. Zaragoza, 2008, pp 238–242.ISBN 978-84-96457-41-6
* SAROÏHANDY, Jean-Joseph, *[[Misión lingüística en el Alto Aragón]]* (compilazión de materials ineditos dende 1906); Xordica Editorial. Zaragoza, 2005. ISBN 84-96457-06-0.
* BARCOS, Miguel Ánchel: *[[El Aragonés Ansotano: estudio lingüístico de Ansó y Fago]]*. Gara d'Edizions. Zaragoza, 2007.ISBN 978-84-8094-058-0
* María Pilar Benítez: *[[L'Ansotano. Estudio del habla del Valle de Ansó]]*. Gobierno de Aragón, 2001.
* Chusé Lera Alsina: *[[Aplego. Diccionario de Resistencia y Gramática sobre lo cheso]]*. Massanas gràfiques. 2004.
* Chabier Lozano Sierra, Ángel Lois Saludas Bernad: *[[Aspectos morfosintácticos del belsetán]]*, 2005, Gara d'Edizions, pp 103–105.
* Lozano, Ch.: *[[Aspectos Lingüisticos de Tella. Aragonés de Sobrarbe (Huesca)]]*. Gara d'Edizions - Prensas Universitarias de Zaragoza - Institución Fernando el Católico. 2010.
* Brian Mott: *[[El Habla de Gistain]]*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, 1989.
* Fernando Blas Gabarda, Fernando Romanos Hernando: *[[Diccionario Aragonés: Chistabín-Castellano|Diccionario aragonés: chistabín-castellano (Val de Chistau)]]. Colección Ainas. Gara d'Edizions, 2008.
* [[Chabier Tomás Arias]]: *El aragonés del Biello Sobrarbe*. Instituto de Estudios Altoaragoneses, ([[1999]]).
* [[José Antonio Saura Rami]]: *Elementos de fonética y morfosintaxis benasquesas*. Gara d'Edizions, Institución Fernando el Católico, 2003.
* [[Ángel Ballarín Cornel]]: *Diccionario del Benasqués*. Institución Fernando el Católico, Zaragoza, segunda edición 1978.
* [[Bienvenido Mascaray Sin|Mascaray Sin, Bienvenido]]: *Vocabulario del habla de Campo (Ribagorza, Huesca)*. Xordica Editorial, 2014. 
* [[María Luisa Arnal Purroy]]: *El habla de la Baja Ribagorza Occidental*. Institución Fernando el Católico, 1998.
* [[Javier Terrado Pablo]]: *La Lengua de Teruel a fines de la Edad Media''. Instituto de Estudios Turolenses, 1991.