open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cendejas de Enmedio

**Cendejas de Enmedio** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comarca d'a Sierra Norte de Guadalachara, partiu chudicial de Sigüenza y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya.

A suya población ye de 113 habitants (2008), en una superficie de 18,79 km² y una densidat de población de 6,01 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Cendejas de Enmedio ye situata a 912 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 58 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Cendejas del Padrastro.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes
Cendejas de la Torre

:*Iste articlo tracta sobre *'Cendejas de la Torre**. T'altros emplegos d'o toponimo **La Torre** se veiga **La Torre (desambigación)**.''


**Cendejas de la Torre''' ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, comarca de Sierra Norte y partiu chudicial de Sigüenza, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya.

A suya población ye de 41 habitants (2011), en una superficie de 14,51 km² y una densidat de población de 2,87 hab/km².

## Cheografía
Cendejas de la Torre ye situato a 971 metros sobre o livel d'a mar, a una distancia de 62 km de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes
Chequilla

**Chequilla** ye un municipio de la provincia de Guadalachara, en la comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. La suya población ye de 18 habitants (2014), en una superficie de 15,18 km² y una densidat de población de 1,18 hab/km².

## Toponimia
Lo toponimo *Chequilla* presenta lo diminutivo *-illo* (cognato de l'aragonés *[[sufixo -iello|-iello]]*), y fa referencia a estar una localidat mas chica que la vecina Checa.

S'escribiba *Chequiella* en textos antigos d'acuerdo con la ortografía de lo castellano medieval: 

## Cheografía
Chequilla ye en la ribera de lo río Cabrillas, a piet de la Sierra del Nevero, la prolongación occidental de la Sierra d'Albarracín en la provincia de Guadalachara.

## Referencias
Ciruelos del Pinar

**Ciruelos del Pinar** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comarca de Sinyoría de Molina-Alto Tajo, comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 50 habitants (2007), en una superficie de 21,48 km² y una densidat de población de 2,28 hab/km².

## Administración
### Alcaldes
Corduente

**Corduente** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Perteneixe a la comarca d'a Sinyoría de Molina-Alto Tajo.

A suya población ye de 416 habitants (2006), en una superficie de 48,51 km².

D'o suyo termin municipal en fa parte lo lugar de Ventosa.

## Cheografía
A localidat de Corduente se troba situada a 1.058 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 146 km d'a ciudat de Guadalachara, la capital d'a suya provincia.

## Vinclos externos
Condemios de Arriba

**Condemios de Arriba** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya, que se troba en a comarca d'a Sierra Norte de Guadalachara y partiu chudicial de Sigüenza. Fa parte d'a diocesi de Sigüenza.

A suya población ye de 169 habitants (2009), en una superficie de 42,92 km² y una densidat de población de 3,92 hab/km².

## Cheografía
O lugar de Condemios de Arriba se troba situato a 1.317 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 111 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar d'Aldeanueva de Atienza.

### Mugas
O suyo termin muga a lo norte con Campisábalos y a l'este con Condemios de Abajo.

## Administración
### Alcaldes
Driebes

**Driebes** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya, comarca de L'Alcarria y partiu chudicial de Guadalachara.

A suya población ye de 455 habitants (2008), en una superficie de 38,11 km² y una densidat de población de 12,00 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Driebes se troba situata a una distancia de 55 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.

## Administración
### Alcaldes
El Ordial

**El Ordial** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya.

A suya población ye de 44 habitants (2006) en una superficie de 29,98 km², con una densidat de población d'1,46 hab/km².

## Toponinia
Significa "campo d'hordio".

## Vinclos externos
El Pedregal

**El Pedregal** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 84 habitants (2013), en una superficie de 23,2 km² y una densidat de población de 3,62 hab/km².

## Mugas
O suyo termin muga con Setiles y El Pobo de Dueñas, Blancas, Pozuel y Uellos Negros
El Recuenco

**El Recuenco** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población yera de  habitants, en una superficie de 75,18 km² y una densidat de población de  hab/km².

## Toponimia
Lo toponimo *[[Recuenco]]* significa "concavitat en o terreno", y se troba en a microtoponimia d'atras zonas d'a Peninsula Iberica luent u cerca d'Aragón.

## Referencias

## Vinclos externos
*   Asociación de Amigos de El Recuenco.
El Cardoso de la Sierra

**El Cardoso de la Sierra** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Sierra Norte de Guadalachara y d'o partiu chudicial de Guadalachara.

A suya población ye de 71 habitants (2009), en una superficie de 186,67 km² y una densidat de población de 0,38 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'El Cardoso de la Sierra se troba situata en a sierra d'Ayllón a 1.275 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 93 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.

En o suyo territorio tienen a suya naixencia cuantos chicoz ríos y reganos, a mas d'o río Jarama.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bocígano, Cabida, El Cardoso de la Sierra, Colmenar de la Sierra, Corralejo, Peñalba de la Sierra y La Vihuela.

### Mugas
Ye en o cabo nord-ueste d'a provincia, y muga con as provincias de Segovia y Madrit. O suyo termin municipal muga con as localidaz de Riaza, Santo Tomé del Puerto, Riofrío de Riaza y Cerezo de Arriba (en Segovia) a lo norte, La Hiruela de Buitrago, Montejo de la Sierra, Somosierra y La Puebla de la Sierra (en Madrit) al ueste y Majaelrayo y Cantalojas a l'este y Campillo de Ranas a l'este y sud (en Guadalachara).

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de l'Apóstol Sant Chaime, una ilesia d'o sieglo XI en estilo romanico
El Casar

**El Casar** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en o partiu chudicial de Guadalachara y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Campinya de Guadalachara.

A suya población ye de 10.543 habitants (2010), en una superficie de 51,84 km², con una densidat de población de 203,38 hab/km².

## Cheografía
A localidat d'el Casar se troba situata a 831 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 24 km d'Azuqueca de Henares, de 28&nbsp;km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d' suya provincia y d'o suyo partiu chudicial, y de 38&nbsp;km d'a ciudat de Madrit, a capital d'Espanya.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Mesones, Urbanización Los Arenales, Urbanización Las Colinas, Urbanización El Coto, Urbanización Montecalderón, Urbanización Lago del Jaral y Urbanización Valdelosllanos.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'el Casar.
Embit (Guadalachara)

:*Ta atros emplegos d'o toponimo *'Embit** se veiga **Embit**.''


**Embit*' (*Embid* en [[idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] d'a [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Guadalachara|Guadalachara]], en a [[comunidat autonoma]] de [[Castiella-La Mancha]], [[comarcas de Castiella-La Mancha|comarca]] d'a [[Sinyoría de Molina-Alto Tajo]], en [[Espanya]]. A suya [[Población humana|población]] ye de 48 habitants ([[2013]]), en una [[superficie]] de 36,41 [[km²]], con una [[densidat de población]] de 1,59 hab/km².

== Mugas ==
O suyo [[termin municipal]] muga con [[Fuset]], [[La Yunta]], [[Molina d'Aragón]] y [[Tortuera]].

== Historia ==
Embit estió o centro d'o [[marquesau d'Embit]], ta os descendients de [[Juan Ruiz de Molina]], [[militar]] y cronista [[Castiella|castellano]].

== Molimentos ==
*[[Castiello d'Embit]], d'o [[sieglo XIV]], reformato en o [[sieglo XV]], que tenió un paper fundamental en as guerras contra [[Aragón]]. Restaurato en [[2006]], yera antis en runas.
*Ilesia de Santa Catarina.

== Referencias ==


== Vinclos externos ==
* [http://www.castillosnet.org/programs/castillosnet.php?tip=inf&dat=guadalajara/GU-CAS-006 *Castillo de Embid*], en *Castillos.net.
Escariche

**Escariche** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara y comarca de L'Alcarria, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Guadalachara.

A suya población ye de 208 habitants (2008), en una superficie de 29,97 km² y una densidat de población de 6,94 hab/km².

## Toponimia
Tien a mesma etimolochía que Escrich (Comunidat de Teruel).

## Cheografía
A localidat d'Escariche ye situada a 788 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 46 km de Guadalachara, a capital d'a suya provincia y partiu chudicial.

## Historia
Dimpués d'a reconquiesta d'Escariche y a suya redolada a fins d'o sieglo XI y d'estar adhibita a o reino de Castiella, o rei Alifonso VIII donó o lugar a la Orden de Calatrava (en a Comanda de Zorita) en o sieglo XII.

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Miguel Arcánchel d'Escariche, una ilesia adedicada Sant Miguel Arcánchel, d'o sieglo XVI, con un retablo d'ixas mesmas envueltas, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.

## Vinclos externos
*  Pachina web oficial municipal.
El Sotillo (Guadalachara)

**El Sotillo** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 47 habitants (2007), en una superficie de 24,12 km².

## Cheografía

El Sotillo ye en una zona de calsineras d'o Miozén, o termin tien una altura meya de 1000 m y ye trescurzato por tres rigachuelos que son afluents d'o río Tajuña.
Escopete

**Escopete** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya, comarca de La Alcarria y partiu chudicial de Guadalachara.

A suya población ye de 84 habitants (2007), en una superficie de 19,01 km² y una densidat de población de 4,42 hab/km².

## Cheografía
Ye situato a 860 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 47&nbsp;km de Guadalachara, a capital d'a suya provincia, y d'o suyo termin municipal fa parti o lugar de Monteumbría.

## Historia
Escopete ye citato en as *[[Relaciones Topográficas de los pueblos de Espanya]]*, feitas por Felipe II de Castiella en 1578.

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia parroquial de l'Asunción, d'estilo romanico, d'o sieglo XIII. Fue parcialment destruita en a Guerra Civil espanyola.

## Fiestas
* 11 d'agosto.

## Referencias

## Vinclos externos
* Escopete en a pachina web d'a Deputación Provincial de Guadalachara.
Establés

**Establés** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, comarca de Sinyoría de Molina-Alto Tajo y partiu chudicial de Molina d'Aragón, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya.

A suya población ye de  habitants, en una superficie de 52,42 km² y una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
Establés ye situau a 1.235 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar d'Anchuela del Campo.

## Toponimia
Mariano Marco Yagüe, l'autor d'o estudio d'o lexico d'a Sinyoría de Molina atribuye l'orichen d'o toponimo *Anchuela* a l'aragonés *[[ánchel]]*.
                                               
## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
*Castiello d'Establés, de 1450, contruito por o conte de Medinaceli, dimpués d'a suya conquiesta.
*Ilesia parroquial, d'o sieglo XVI.

## Referencias
Fuentelsaz

**Fuentelsaz** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 103 habitants (2013), en una superficie de 40,18 km² y una densidat de población de 2,55 hab/km².

## Mugas
O suyo termin municipal muga con Tortuera, Tartanedo, Milmarcos, Campiello d'Aragón y Cimballa.

## Toponimia
O toponimo *Fuentelsaz* amanix en fuents aragonesas con motivo d'as guerras entre Castiella y Aragón y cambios de mugas:
 (1360).
 (1371)
 (1371)
 (1369).

## Referencias

## Bibliografía
* Antonio Gutiérrez de Velasco: *Molina en la Corona de Aragón*. Revista Teruel, 6. 1951.
Gascueña de Bornova

**Gascueña de Bornova** ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 57 habitants (2007), en una superficie de 26,71 km² y una densidat de población de 2,13 hab/km².

## Toponimia
Lo nombre d'esta localidat puet probenir por repobladors gascons, y s'ha dito que podioron estar soldatos gascons que combatioron en a reconquista con Alfonso VIII de Castiella.

## Administración
### Alcaldes
Canyizar (desambigación)

**Canyizar** puet estar:
***[[Canyizar]]** u Canyar, puesto con muitas canyas.
***[[Cañizar (Guadalachara)|Cañizar]]**, municipio de Guadalachara.
***[[Canyizar de l'Olivar]]**, municipio d'as Cuencas Meneras (Teruel).
***[[Lacuna d'el Canyizar]]**, lacuna que bi ha en o termin de Villar Cremato.
La Cistérniga

**La Cistérniga** ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, y comarca de Tierra de Pinares.

A suya población ye de 7.620 habitants (2008), en una superficie de 32 km² y una densidat de población de 238,13 hab/km².

## Cheografía
A localidat de La Cistérniga ye situata a 736 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 6 km de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón, y fa parte de l'aria metropolitana de Valladolit.

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal.
Dimitri Mendeleyev

**Dimitri Ivánovich Mendeleyev** (, en ruso y alfabeto cirilico *Дмитрий Иванович Менделеев*), naixiu lo 8 de febrero de 1834 (seguntes o calendario gregoriano) en Tobolsk y muerto lo 2 de febrero de 1907 en Sant Petersburgo, estió un fisico, profesor universitario, economista y quimico ruso. Destacó por estar o prencipal creyador d'a primera versión d'a tabla periodica d'os elementos en 1869, predecindo mesmo as propiedaz d'os elementos que no yeran encara trobatos.

Encara que en Occident ye principalemente conoixiu per haber creau la tabla periodica d'os elementos, tenió una gran contribución a lo desarrollo de Rusia y per ixo ye reconoixiu en o suyo país como una verdadera personalidat d'o Renaiximiento ruso. Se considera a Mendeléyev un chenio, no nomás per lo inchenio que amostró pa aplicar tot lo conoixiu y predecir lo no conoixiu sobre los elementos quimicos y plasmarlo en a tabla periodica, sino per los numerosos treballos realizaus a lo largo de tota la suya vida en diversos campos d'a ciencia, agricultura, ganadería, industria y petrolio.

## Vinclos externos

*  starina.library.tver.ru.
*  Biografía y bibliografía de Dimitri Mendeleyev.
Alastuei

**Alastuei** (*Alastuey* en castellano) ye un lugar aragonés perteneixent a lo municipio de Bailo, en a comarca d'a Chacetania y provincia de Uesca, definiu como entidat local menor. Fa parte d'o partiu chudicial de Chaca.

A suya población yera de 14 habitants en 2023. 

## Toponimia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, os nombres documentaus d'o lugar son *Alastuey*, *Alastue* (1090) y *Alastus*, y la suya primera cita ye en 987, en o *Cartulario de [[Sant Chuan d'a Penya]]*. En o *Libro del Reparo del General* de 1489-1491 s'escribe *Alastue*.

Seguntes Ramón Menéndez Pidal ye una deformación d'o basco *Last-toi*, "puesto con rigachuelo", sindembargo Gerhard Rohlfs considera que ye analogo con l'occitán *Allasac* en Corrèze, que deriva d'o chentilicio *Alacius*, documentau en Galia Cisalpina, con una terminación -ué que deriva d'un sufixo baixoimperial u altomedieval que indica pertenencia, como ye o caso d'a terminación -ac en occitán y a terminación -asco en o norte d'Italia.

Seguntes Manuel Benito Moliner, miembro de l*'[[Instituto de Estudios Altoaragoneses]]*, tien o suyo orichen en un antrotoponimo latino, *Alastarius*, con un sufixo celta *-uey*, etimolochía comun con o toponimo Alastrué.

## Historia
O lugar d'Alastuei perteneixeba a lo monesterio de Sant Chuan d'a Penya. As suyas primeras citas en os anyos 980 y en o sieglo XI son consideradas falsificacions d'o monesterio ta apoderar-se d'o lugar.

En 1090, o rei Sancho Remíriz cedió los dreitos eclesiasticos d'o lugar a Chaca, y as rendas reyals a lo monesterio de Sant Chuan d'a Penya.

En 1414 yera lugar de reyalenco.

En 1428, o rei Alifonso V d'Aragón confirmó la cesión d'o lugar a lo monesterio, y en dependió dica lla desamortización de Mendizábal en 1835.

Dica os anyos 1860, estió la capital d'un municipio conchunto con Arbués, que en ixa calendata lo substituyó como capital d'o municipio.

## Demografía

## Molimentos
 
* Ilesia parroquial, consagrada a sant Miguel Arcánchel, d'estilo romanico, d'o sieglo XII, muy modificada en o sieglo XVII. En prencipio, yera un templo d'una sola nau con abside semicircular con cubierta de fusta y una torre-campanar adosada.
* Retablo mayor, d'estilo barroco, obra de Melchor de Ruesta.
* Retablo de sant Bertolomeu, d'estilo barroco, procedent d'a desapareixida ermita de Sant Bertolomeu.

## Fiestas
* 29 de setiembre, por sant Miguel.
* 30 de chulio, fiestas menors, por sant Abdón y sant Senén.

## Vinclos externos

*  A ilesia de Sant Miguel Arcánchel d'Alastuei.
*  Alastuey Románico.
*  Ilesia de Sant Miguel d'Alastuei en a pachina web d'o Sistema d'Información d'o Patrimonio Cultural Aragonés.

## Referencias
Parque Faunistico de Lacuniacha

O **Parque Faunistico de Lacuniacha** ye un parque faunistico que se troba en o termin municipal de Piedrafita de Tena (Biescas) en l'Alto Galligo, en as garras d'a Sierra d'a Partacua y de Penya Telera. Tien una superficie de 30 hectarias y ye situato a 2&nbsp;km d'o nuclio de Piedrafita.

Os animals que se pueden trobar en o parque en semilibertat son: sarrios (*Rupicapra rupicapra*), bucardos (*[[Capra pyrenaica hispanica]]*), bisonts europeus (*[[Bison bonasus]]*), caballos de Przewalski (*Equus caballus przewalskii*), lupos cervals (*[[Lynx lynx]]*), lupos (*Canis lupus*), ciervos comuns (*[[Cervus elaphus]]*), ciervos palez (*[[Dama dama]]*), renos (*[[Rangifer tarandus]]*) y cuerzos (*[[Capreolus capreolus]]*).

As especies vechetals que bi ha en o parque incluyen felces (*Pterophyta*, "jéus" localment en tensino), buixos (*Buxus spp.*), pins royos (*[[Pinus sylvestris]]*), buixarderos u cerolleras bordes (*[[Sorbus aucuparia]]*), salces blancos (*[[Salix caprea]]*), abetullos (*[[Betula]] spp.*), urmo (*[[Ulmus glabra]]*), sabucos (*[[Sambucus nigra]]*), ceresera montesina (*[[Prunus padus]]*), trembolera (*[[Populus tremuloides]]*), manzanera montesina (*Malus sylvestris*), fraxins (*Fraxinus spp.*), artos (*Crataegus monogyma*), cereseras (*Prunus avium plena*), chinepros (*[[Juniperus communis]]*), abetz (*[[Abies alba]]*), cardoneras (*Ilex aquifolium*), gabarderas (*[[Rosa canina]]*), caixicos (*Quercus spp.*), fabos (*[[Fagus sylvatica]]*) y buixetas (*Daphne laureola*).

Fué inaugurato en l'anyo 2001 y lo recorrito total d'os suyos camins ye de cinco kilometros con un deslivel de 180 metros, en os que bi ha cuantas mesas d'interpretación d'os picos y cordeleras d'a redolada y un punto d'observación ornitolochica.

## Toponimia
O toponimo *Lacuniacha* ye asaber-lo s'intresant. Indica que enantes i heba una *[[lacuna]]* y que desapareixió por colmatación natural. A terminación *-iacha* ye como se pronunciaba o sufixo *[[sufixo -iello|-iella]]* en aragonés arcaico d'a Val de Tena y arredol fa uns sieglos.

Aparixe en un documento notarial de Sallent de Galligo en l'anyo 1426:

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina oficial
Suovetaurilia

Una ***suovetaurilia*** yera un tipo especifico de sacrificio ritual en l'Antiga Roma d'animals a lo dios Marte, en o que yeran sacrificatos succesivament tres animals, ta lograr a purificación d'a tierra. O primero d'istos animals yera un *sus* (en latín, *[[tocín]]*), seguito d'un *ovis* (en latín, *[[carner]]*), y a la fin un *taurus* (en latín un *[[toro]]*).

## A ceremonia
O ritual d'a ceremonia ye citato en bels textos d'o censor Catón o Viello, d'o sieglo II aC:

En a primera parti d'a ceremonia, os animals rodiaban as mugas d'a tierra que iba a estar bendecita, mientres yeran pronunciatas istas palabras:

En iste momento se feba o sacrificio y se feba ista oración ta Marte:

Dimpués s'ofreixeba pan, mientres se pronunciaban istas palabras:

Si a divinidat no s'apaciguaba, o propietario tornaba a fer o sacrificio, en dicindo:

## Caracteristicas
As *suovetaurilias* podeban estar publicas u privatas. As privatas yeran a sobén ceremonias rurals; as publicas yeran cada cinco anyadas en as ceremonias d'a *[[lustratio]]*, una ceremonia de purificación.

Tamién se feban ceremonias en l'Exercito romano en campanya.

## Referencias
Vallbona d'Anoia

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán en a comarca de l'Anoya; ta atros usos, se veiga *'Vallbona**''.


**Vallbona d'Anoia** ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en a [[provincia de Barcelona]], [[Comarcas de Catalunya|comarca]] de l'[[Anoya]] y [[partiu chudicial]] d'[[Igualada]]. A suya [[Población humana|población]] ye de 1.337 habitants ([[2007]]), en una [[superficie]] de 6,48 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 206,33 hab/km².

O pueblo de Vallbona d'Anoia ye situato a 289 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre lo [[livel d'a mar]], y o suyo termin municipal ye trescruzato por o [[río Anoia]]. O suyo termin municipal muga a lo norte con [[La Pobla de Claramunt]], a l'este con [[Piera]], a lo sud con [[Cabrera d'Anoia]] y a l'ueste con [[Capellades]].

== Historia ==
Os [[molín|molins]] d'[[augua]] d'o lugar ya son citatos en o [[sieglo XI]]; sindembargo, o lugar de Vallbona ye citato dende [[1184]].

O lugar pertenexeba a lo [[castiello de Cabrera d'Anoia]], en [[Cabrera d'Anoia]], y dependeba d'a [[beguería]] de [[Vilafranca del Penedès]] dica [[1716]]; dimpués dependió d'o correchimiento de Vilafranca, hue [[Capital (politica)|capital]] d'a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] de l'[[Alto Penedés]].

== Demografía ==


== Administración ==
=== Alcaldes ===



== Molimentos ==
* Ilesia de Vallbona, consagrata o [[6 de chulio]] de [[1955]], ta sustituyir a l'ilesia antiga, que fue cremata en [[1936]], a prencipios d'a [[Guerra Civil espanyola]]. As piedras d'a ilesia antiga, d'estilo [[Romanico catalán|romanico]] fueron enronadas ta fer-las servir ta o nuevo templo.
* Ilesia de Cabrera, de [[1847]].
* En o casco antigo, bi ha elementos [[Romanico catalán|romanicos]], y tamién casas d'o [[sieglo XVI]].

== Vinclos externos ==
* [http://www.vallbonadanoia.net Pachina web municipal].
* [https://web.archive.org/web/20070310234154/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=0829220002 Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=08292&PDF=FALSE&VOK=Confirmar Información en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].

## Referencias
Veciana

**Veciana** ye un municipio catalán situato en a provincia de Barcelona, comarca de l'Anoya y partiu chudicial d'Igualada. A suya población ye de 171 habitants (2007), en una superficie de 38,89&nbsp;km² con una densidat de población de 4,40 hab/km².

Veciana ye situato a 653 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, y d'o suyo termin municipal fan parti os lugars de Montfalcó Gros, Sant Pere del Vim, Santa Maria del Camí y Segur.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Santa María de Veciana, d'estilo romanico, d'o sieglo XII.
* Ilesia de Sant Per D'Esvim, d'estilo romanico.
* Ilesia de Sant Miguel d'o castiello de Veciana, d'o sieglo XII.
* Ilesia de Sant Per de Montfalcó el Gros, d'o sieglo XII, d'estilo romanico.
* Santuario de Nuestra Sinyora d'o Puig del Ram, d'o sieglo XVIII.
* Molín d'a Roda, casa fortificata d'o sieglo XVII.

## Vinclos externos
* Pachina web municipal.
*Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*Información en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
*Información en a pachina web de la Diputación Provincial de Barcelona.
Monesterio de Sant Pelai de Gavín

O **monesterio de Sant Pelai de Gavín** yera un monesterio medieval situato amán de l'actual lugar de Gavín chunto a o barranco de Sía, en o termin municipal de Biescas, en l'Alto Galligo.

Dica l'anyo 1997 nomás se sabeba que fue albandonato en o sieglo XI, ocupato por laicos que lo cedioron a Sant Chuan d'a Penya en l'anyo 1079. En l'hibierno de 1997 estió cuan Federico Diez Áranos, miembro d*'Amigos de Sarrablo* trobó as ruinas d'o monesterio.

## Acceso

Ta plegar en Sant Pelai bi ha que ir dende Biescas por o GR 15 dica o cruce con o camín que baixa dende Gavín, trescruzar o barranco de Sía y puyar por a carretera en dirección ta Barbenuta. Cuan se plega ta o primer forcallo cal prener o camín que puya ta a ezquierda y continar sin deixar iste camín dica o desvío a on apareixe un cartel sinyalando o monesterio.

Actualment o conchunto arqueolochico ye acubilato por una estructura con teito d'uralita ta protecher-lo de l'orache, amás ye encletato y l'acceso ye viedato ta personas sin d'autorización.

## Interior

D'estilo romanico, teneba dos naus comunicatas entre ellas y con l'exterior por un pasadizo abovedato con una escala de caragol.

A cabecera d'o monesterio tien tres absides, podendo veyer-se encara en l'abside sud un friso d'arquiellos ciegos d'estilo lombardo, tamién se i puet veyer una chicota finestra. En a nau central d'o monesterio se veye un altar, asinas como grupos de tres columnas celindricas, muit tipicas de l'arte romanico en l'Alto Galligo.

Encara s'alza a estructura d'a ilesia inferior, a la que s'accede a traviés d'un pasadizo abovedato que se troba baixo a nau central, por lo que pareixe que ista yera una cripta y bi heba atra nau dencima a o estilo d'a que bi ha en Samitier. A nau se comunica con o pasadizo por una puerta con arco de meyo punto peraltato.

O pasadizo ye avovedato con vuelta de canyón y pasa por debaixo d'a nau central d'o monesterio, permitindo l'acceso dende a nau norte. En l'extremo norte d'o pasadizo se troban dos escalas de caragol que lo comunican con a parti superior.

## Vinclos externos
* En www.romanicoaragones.com

## Referencias
Bervedel

**Bervedel** (*Berbedel* en castellano) ye un lugar de lo municipio de Lucena de Xalón, comarca de la Val de Xalón y provincia de Zaragoza. La suya población ye de 9 habitants (2007).

## Toponimia
Menéndez Pidal lo consideró como un toponimo mozarabe con perdua de -o final y con la mesma etimolochía que lo toponimo burgalés Barbadillo. Manimenos se pareix a lo toponimo meyo-ribagorzano Belveder que vien de lo latín *BELLU VIDERE* u de l'aragonés antigo *Bel Veder*, "buena anvista". En la evolución dende *Belveder* ta *Bervedel* i ha habiu metatesi de **-r-** y **-l-**. En los termins municipals de Noviellas y Mallén se troba microtoponimos con la parola *Bervedel*, que seguntes Juan Antonio Frago Gracia no se pueden considerar mozarabes y s'explican por lo latín *BELLU VIDERE*.

## Demografía

## Fiestas
*Sant Antón, 13 de chunio.
*Virchen de lo Rosario, 6 d'octubre.

## Referencias
Soduruel

**Soduruel** ye una parzana situata en a Chacetania, a los piez d'a versant sud d'a Penya Uruel como indica o suyo nombre. As suyas mugas naturals son a propia Penya Uruel, a sierra de Sant Chuan d'a Penya y a sierra de Lobarre.

Os lugars de Soduruel son Bernués, Botaya y Osia, toz situatos actualment en o termin municipal de Chaca.

O toponimo ye a unión d'a preposición *"[[prefixo so-|so]]" + "d'Uruel"* que significa *"baixo Uruel"*.

## Referencias
Vilanova del Camí

**Vilanova del Camí** ye un municipio catalán situato en a provincia de Barcelona, comarca de l'Anoya y partiu chudicial d'Igualada. A suya población ye de 12.644 habitants (2010), en una superficie de 10,30&nbsp;km² con una densidat de población de 1.227,57 hab/km².

Vilanova del Camí ye situato a 302 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, y d'o suyo termin municipal fan parti os lugars de Can Titó y Els Moletons. O suyo termin municipal muga a lo norte con Igualada y Òdena, a l'este con La Pobla de Claramunt, a lo sud con La Pobla de Claramunt y Carme, y a l'este con Orpí y Santa Margarida de Montbui.

## Historia
Como o suyo nombre indica, Vilanova del Camí ye una nueva villa naxita a o canto d'o Camín Reyal que dende Barcelona s'encamina ta Leida y ta Aragón.

Historicament, dica 1830, con a supresión d'o feudalismo, yera formato por dos poblacions diferenciadas, a Quadra de Vilanova, una propiedat feudal d'a familia Montbui, y Vilanova del Camí, que yera propiedat d'a familia Claramunt.

A primera cita historica d'o lugar de Vilanova del Camí ye en un documento de 1324, anque bi abió una casa u casal fortificato en o lugar, y ixe casal ye citato en 1206. Ye conoixita a presencia en Vilanova d'una comunidad chudieva tamién en o sieglo XIV.

En 1727, o duque de Medinaceli autoriza que a localidat s'independice de La Pobla de Claramunt.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Localidaz achirmanatas
*  Calcinaia (Toscana, Italia).
*  Amilly (Centro, Francia).

## Referencias

## Vinclos externos
* Pachina web municipal.
* Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
Aiguamúrcia

**Aiguamúrcia** (*Aiguamúrcia* en catalán y oficialment; *Aiguamurcia* en castellano) ye un municipio catalán situato en a provincia de Tarragona, comarca d'Alto Campo y partiu chudicial de Valls.

A suya población ye de  habitants, en una superficie de 73,10&nbsp;km² con una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
Aiguamúrcia ye situato a 215 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 10&nbsp;km d'a ciudat de Valls, a capital d'a suya comarca, 25,5&nbsp;km de Tarragona, a capital d'a suya provincia, y 68,2&nbsp;km de Barcelona, a capital de Catalunya.

D'o suyo termin municipal, que ye trescruzato por o río Gaià, fan parte os lugars de L'Albà, Els Ordres, El Pla de Manlleu, La Planeta, Les Pobles y Santes Creus, a mas d'as urbanizacions *El Mas d'en Perers* y *Els Manantials*; amás amás, o lugar hue despoblato de Selma.

### Mugas
O termin municipal d'Aiguamúrcia muga a o norte con Querol y Pontons; a l'este con El Montmell; a o sud con Vila-rodona; y a l'ueste con El Pont d'Armentera y El Pla de Santa Maria.

## Toponimia
O toponimo *Aiguamúrcia* s'interpreta a partir d'o *AQUA MURCIDA*, que significa "augua lenta", "augua estancata", habendo seguiu as leis foneticas d'o catalán. As auguas d'o río Gaià s'estancan en plegar en ista localidat, o que sería una evidencia que refirma esta hipotesi toponimica.

Sindembargo, d'atros afirman que ye una adaptación d'o toponimo *Dayna Murcia*, documentato en 1192.

## Historia
Aiguamúrcia tien o suyo orichen en os castiellos que i habió en L'Albà y Selma, o castiello de L'Albà y o castiello de Selma, en o sieglo X.

En o sieglo XII s'establió una comunidat de monches en o suyo termin, fundando o monesterio de Santes Creus, orichen d'o lugar de Santes Creus.

## Demografía
A mayor parti d'os habitants d'Aiguamúrcia viven en lugars diferents d'a suya capital, y beluns d'os suyos nuclios urbans tienen mas habitants que a capital.

## Administración
### Reparto de concellers


Fuent: Ministerio d'o Interior.


### Alcaldes

## Molimentos
* Monesterio de Santes Creus, un monesterio d'estilo romanico.

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'Aiguamúrcia.
*  Información d'Aiguamúrcia en a pachina web d'a comarca d'Alto Campo.
*  Información d'Aiguamúrcia en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información d'Aiguamúrcia en a pachina web de l*'[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
Alcover

**Alcover** ye un municipio catalán situato en a provincia de Tarragona, comarca d'Alto Campo y partiu chudicial de Valls.

A suya población ye de  habitants, en una superficie de 46,00&nbsp;km² con una densidat de población de  hab/km².

## Cheografía
Alcover ye situato a 243 metros d'altaria sobre o ran d'o mar y a una distancia de 7&nbsp;km de Valls, a capital d'a comarca d'Alto Campo y d'o suyo partiu chudicial.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Borquera, La Cabana, Camí dels Muntanyants, Mas Gassol, Les Masies Catalanes, La Plana y Serradalt, amás d'a urbanización *Residencial del Remei*.

## Etimolochía
Bi ha tres teorías sobre l'orichen d'o nombre d'o municipio:
*Seguntes a primera teoría, ye d'orichen arabe, d'a palabra *al-kouar*, que significa *chefe d'a tribu*.
*Seguntes a segunda teoría, ye tamién d'orichen arabe, y provién d'a palabra *al-kubeier*, que significa *o grandecito*.
*Seguntes a tercera teoría, deriva da radiz prerromana *erro*, que significa *[[lugar]]*.

## Historia
En 1127, Remón Belenguer IV, conte de Barcelona, donó o lugar a l'arcebispato de Tarragona.

En o sieglo XV, en a Guerra Civil catalana, Alcover estió partidaria d'o prencipe de Viana.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers


Fuent: Alcover en a pachina web d'a *[[Cheneralidat de Catalunya]]*.


### Alcaldes

## Molimentos
* Parti d'a suya muralla medieval.
* Puent medieval sobre o río Glorieta.
* Ilesia d'a Purisma, una ilesia d'estilo romanico, d'o sieglo XII.
* Casa d'a Villa, un edificio con a suya frontera d'estilo renaixentista.
* Ermita del Remei, d'estilo barroco.
* Ermita de les Virtuts, d'estilo barroco.
* Casa Domingo, un edificio modernista de 1919, obra de l'arquitecto Cèsar Martinell.

## Vinclos externos
* Pachina web municipal.
* Información en a pachina web d'a redolada d'Alto Campo.
* Información en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
* Información en a pachina web de l'''Institut d'Estadística de Catalunya''.
* Monestirs de Catalunya. Convento de Santa Ana.

## Referencias
Maresme

O **Maresme** ye una comarca de Catalunya que s'estendilla entre o Barcelonés y la Selva, mugando a lo norte con o Vallés Oriental y a l'este con a mar Mediterrania.

A suya población ye de 414.081 habitants (2007) en una superficie de 398,91 km², con una densidat de población de 1.038,03 hab/km².

A capital d'a comarca ye a ciudat de Mataró (que ye tamién a ciudat d'a comarca con mayor numero d'habitants), y en fan parte 30 municipios.

## Cheografía

O territorio d'a comarca ye una estreita francha de tierra estendillata entre a mar Mediterrania a l'este y a Cordelera Litoral a l'ueste. En as montanyas bi ha 4 sierras protechitas legalment con a suya declaración como parque natural (a Sierra d'a Marina, a Sierra de Sant Mateu, a Sierra d'o Corredor y a Sierra de Montnegre), en o clamato Parque Natural d'o Montnegre y d'o Corredor. As plachas son luengas, con muita arena.

D'as montanyas baixan torrents, clamatos *[[rambla]]s* en catalán, de muit poca largaria por estar o suyo naixedero en as montanyas muit amanato a la suya desembocadura en a mar. Son cursos d'augua irregulars, con importants creixitas d'o suyo cabal en epocas de plevias, que en casos d'a clamata gota frida, cheneran problemas d'inundacions y perdua de biens materials u mesmo de vidas humanas.

## Demografía

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial d'o Maresme.
*   Información turistica, comercial y servicios d'a comarca d'o Maresme.
Val Ancha

A **val Ancha** ye un sector d'a depresión meya pirenenca que tien como mugas a val de l'Aragón por l'ueste, a val d'o río Galligo por l'este, a sierra de Baraguás por o norte y a penya Uruel por o sud.

A parzana ye trescruzata por dos ríos, o Tulivana afluent d'o Galligo y o Gas.

Fan parti d'a val Ancha os lugars d'Ipás, Guasa, Baraguás, Badaguás, Lerés, Gracionépel, Espuendolas, Borrés, Larrés, Orante, Pardiniella, Martillué, Cartirana, Aurín, Sasal, Franca, Charlata, Navasiella, Navasa, Ullé y Barós, perteneixients toz a os municipios de Chaca y Samianigo.

## Referencias
Aeropuerto de Dong Hoi

L**'aeropuerto de Dong Hoi** ye un aeropuerto situato a 6 kilometros d'a ciudat de Dong Hoi, 44&nbsp;km a o norte d'o Parque Nacional Phong Nha-Ke Bang, en a provincia de Quang Binh, Vietnam. Ye una base d'uso civil y militar.

## Infraestructuras
* 1 pista d'aterrizache de 2400 x 45 metros.
* 1 terminal de pasachers

## Prencipals companyías
* Vietnam Airlines

## Codigos internacionals
* Codigo **[[Asociación de Transporte Aerio Internacional|IATA]]**: VDH
* Codigo **[[Organización d'Aviación Civil Internacional|OACI]]**: VVDH

## Destins
L'aeropuerto de Dong Hoi tiene connexions con as siguients ciudaz:
*  Hanoi (aeropuerto de Noi Bai).
*  Ziudad Ho Chi Minh (aeropuerto de Tan Son Nhat).

## Vinclos externos
Val Estrecha

A **val Estrecha**, u tamién a vegadas dita **val de Xarlata**, ye una val situada en a parti sudoriental d'a val Ancha entre las comarcas d'a Chacetania y l'Alto Galligo. Ye deseparada d'a debantdita val nomás por una estreita francha de piedras panals. A tuca mas alta d'ista "cordelera de piedras panals" conoixida como Os Capitiellos ye o *Turrón* con os suyos 913 metros d'altaria.

De nord-ueste enta sud-este trescruza la val o barranco de l'Abate u Fondanito, que desemboca en o Galligo auguas abaixo de Samianigo.

Fan parti d'a val Estrecha as localidaz de Navasiella y Xarlata en o municipio de Chaca, y l'antigo nuclio de Samianigo, Samianigo Alto.
Sierra d'os Capitiellos

A **sierra d'os Capitiellos** (nombrata por un regular simplament como **Os Capitiellos**) son una chicota sierra de piedra panal situata en a depresión meya intrapirenenca, entre os municipios de Chaca y Samianigo. A tuca mas altera ye o *[[Turrón (sierra d'os Capitiellos)|Turrón]]* de 913 metros d'altaria, y se puet veyer un eixemplo tipico de *[[Hogback]]* ("ralla").

Ista formación cheolochica desepara la val Ancha, en a versant norte, d'a val Estrecha, en a versant sud.

Os Capitiellos se formoron en o Cenozoico, estando parti d'a piedra panal de Samianigo, una formación d'entre 150 y 300 metros de piedra panal y siltitas bioturbatas con glauconita, que s'estendilla dende Sigüés, en a Canal de Berdún, dica Fablo, anque Os Capitiellos van nomás dende Samianigo dica Navasa.

## Toponimia
O toponimo *Capitiellos* tiene afinidat con atros microtoponimos de l'Alto Aragón con atra terminación. En Sobremont se documenta un toponimo afín *Capiters*, y en Chaca *Capitera*. O significato de *[[capitero]]* documentau en aragonés de Sobremont ye "cabalto d'un terreno" y responde a la evolución d'un hipotetico **CAPĬTARIUM*, derivato d'o latín *CAPUT*, *CAPĬTIS* ("cabeza"). En benasqués a palabra *[[cabells]]* se refiere a las cabezas d'as espigas y s'interpreta a partir d'o latín *CAPĪTULOS*.

## Referencias

## Vinclos externos
 Rota GPS Chaca-Samianigo por Os Capitiellos
Deftones

**Deftones** ye un grupo de nu metal californiana, formato en 1988 en a ciudat de Sacramento.

## Discografía
* *[[Adrenaline]]* (1995).
* *[[Around the Fur]]* (1997).
* *[[White Pony]]* (2000).
* *[[Deftones (disco)|Deftones]]* (2003).
* *[[B-Sides & Rarities]]* (2005).
* *[[Saturday Night Wrist]]* (2006).
* *Diamond Eyes* (2010).
* *Koi No Yokan* (2012).
* *Gore* (2016).
* *Ohms* (2020).
* *Private Music* (2025).

## Miembros
* Chino Moreno.
* Chi Cheng.
* Stephen Carpenter.
* Abe Cunningham.
* Frank Delgado.

## Vinclos externos
*  www.deftones.com
*  www.myspace.com/deftones
Segunda Republica Espanyola

A **Segunda Republica Espanyola** estió o estau democratico y republicano que existió en Espanya en o periodo que va dende o 14 d'abril de 1931, calendata de proclamación d'a mesma y d'a salida d'Espanya d'o rei Alifonso XIII, y l'1 d'abril de 1939, calendata d'a victoria final d'o clamau *bando nacional* en a Guerra Civil Espanyola, dimpués d'o golpe d'estau d'o 18 de chulio de 1936.
Vancouver

**Vancouver** ye una ciudat canadiense localizada en o sud-ueste d'a provincia d'a Columbia Britanica. Tien una población de 582.296 habitadors, y l'aria metropolitana, conoixida como *[[Districto Rechional d'o Gran Vancouver]]*, ye amás gran de l'ueste d'o Canadá y a tercera mas gran d'o país, con mas de 2 millons d'habitadors. Vancouver estió a seu d'os Chuegos Olimpicos d'hibierno en 2010.

O capitán espanyol José María Narváez estió, en 1791, o primer europeu en explorar o Estreito de Georgia, que desepara a parte continental d'o Canadá (an que se troba hue a ciudat de Vancouver) y a isla de Vancouver. A l'atro anyo, o capitán britanico George Vancouver, s'aunió a la expedición espanyola con base en Nootka Sound, en a costa sud d'a isla de Vancouver, y exploró o Estreito de Georgia, y l'aria an que hue se troba a ciudat de Seattle.

En 1870 o gubierno colonial d'a provincia exploró a comunidat local conoixida como Granville, en a costa. A ciudat cambió de nombre cuan se construyió a terminal de ferrocarrils, ya que o nombre d'a isla de Vancouver, a l'atro costau de l'Estreito, yera reconoixiu en tot o Canadá.

Gracias a la suya situación costanera y a la protección d'as Montanyas Rocosas respective a las influencias continentals, Vancouver tien os hibiernos mas calidos de todas as grans ciudaz canadienses, con una temperatura meyana menima de 3 graus Celsius, y prous plevias, pero con poca nieu.

Como a resta d'o Canadá, Vancouver amuestra una gran variedat etnica. O barrio chino, *Chinatown* ye o segundo mas gran d'America, dimpués de San Francisco, y bi ha barrios multiculturals como o Mercau panchabi, o barrio chino a Chiqueta Italia, o barrio griego y o barrio coreano.

## Esporte
### Competicions esportivas
Vancouver estió a seu d'os Chuegos Olimpicos d'hibierno en a suya  XXI edición de 2010.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial de Vancouver.
*  Pachina d'información y turismo de Vancouver.
Vallés Oriental

O **Vallés Oriental** (en catalán *Vallès Oriental*) ye una comarca de Catalunya. A suya capital ye Granollers. Comprende parti d'a comarca natural d'o Baixo Montseny.

## Demografía
Vallés Occidental

O **Vallés Occidental** (en catalán *Vallès Occidental*) ye una comarca de Catalunya que muga con o Baches (a lo norte), o Vallès Oriental (a lo norte y a l'este), o Baixo Llobregat (a l'ueste), y lo Barcelonés (a lo sud). Comparten a capitalidat d'a comarca as ciudaz de Sabadell y Terrassa. Con o Vallés Oriental forma la gran comarca natural d'o Vallés. Cheograficament, o Vallés y lo Penedés forman a Fuesa tectonica d'o Vallés-Penedés, en a Depresión Prelitoral Catalana.

## Historia
O 5 de mayo de 985 tropas d'o Califato de Cordoba comandatas por Almanzor marchan dende Cordoba enta lo condau de Barcelona. En o suyo camín espullan os territorios d'as actuals comarcas d'o Baixo Penedés, Alto Penedés, Baixo Llobregat, Barcelonés y Vallés Occidental, destruindo los monesterios de Sant Cugat del Vallès (en Sant Cugat del Vallès), Sant Pavlo del Campo (en Barcelona) y Sant Per d'as Puellas (tamién en Barcelona).

## Demografía

## Referencias
Fortún Garcés de Pamplona

**Fortún Garcés**, rei de Pamplona (882-905). Zaguer rei d'a dinastía Arista-Enneca. Tamién ye, seguntes a tradición, o zaguero d'os siet reis d'o mitico reino de Sobrarbe (885-901).

Fillo d'o rei García Ennéguiz y d'a reina consorte Urraca d'Aragón. Fue conoixito como «lo Monche» u «o Tuerto».

Estió engarcholato en Cordoba dende que fue preso en l'anyo 860, dimpués d'a invasión de Pamplona por parti de Mohamed I, dica poco antis d'a muerte d'o suyo pai.

Mientres o suyo reinau os exercitos de Cordoba y d'os suyos aliaus de l'Ebro, os Banu Qasi, facioron cuantas expedicions de castigo a lo territorio de Fortún Garcés.

Manimenos, dimpués tenió una buena relación con o Banu Qasi Lope ibn Muhammad, por o que o rei Alifonso III d'Asturias y lo conte de Pallars, enemigos d'os banú Qasí, organizoron un "golpe d'estato" en que ocupó lo tron Sancho Garcés I, fillo de Garzía Ximeniz, qui heba estato rechent mientres Fortún yera preso.

Se creye que Fortún Garcés pasó a resta d'os suyos días en o Monesterio de Leyre.

Casado posiblement en 845 con Oria.
Val de Sabocos

A **val de Sabocos** ye una val pirenenca que se troba en o municipio de Pandicosa en l'Alto Galligo, a os piez de sierra Tendennera.

Dende l'anyo 1996 a val ye a parti mas alta d'a estación d'esquí d'Aramón Panticosa. A *telecadiera Sabocos* comunica a val con a resta d'a estación y con a *telecadiera Javier Escartín* se puet puyar dica a maxima altaria d'a estación, 2.220 metros.

Bi ha dos ibons en a val situatos a o canto d'as pistas d'esquí, l'ibón de Sabocos (1985 metros) y l'ibón d'Asnos (2140 metros).

## Toponimia
O toponimo puet dimanar de l'arbol *[[Sambucus nigra]]*, que se diz *[[sabuco]]*, u d'atra especie pareixita.

## Referencias

## Vinclos externos
* Val de Sabocos y ibons
Canal d'Izas

A **Canal d'Izas** ye una val pirinenca situata entre l'Alto Galligo y a Chacetania.

A Canal ye una ampla val glacial por a que se comunican os municipios de Sallent y Canfranc. Ye por ista razón que s'ha mirato de fer un prochecto ta unir as vecinas estacions d'esquí d'Aramón Formigal, Astún y Candanchú a traviés d'ista val virchen, asinas como a traviés de l'amanata Canal Roya, una mica mas a o norte. A estación tiene o refirme d'un gran porcentache de vecins de Canfranc seguntes un referendum que se fació en l'anyo 1998 entre a población. Tamién refirman a urbanización d'a zona o concello de Canfranc, o Gubierno d'Aragón, Ibercaja y RENFE. Cuantas asociacions d'interpresarios d'as dos vals han esleito una u atra solución ta unir as estacions d'esquis d'istas vals.

D'atra man grupos d'ecolochistas como *Ecologistas en Acción*, *Fundación Ecología y Desarrollo*, a Federación Aragonesa de Montanyismo (FAM) u partius politicos como CHA y IU s'oposan a cualsiquier actuación urbanistica en as canals y demandan a creyación d'o Parque Natural de l'Anayet que encluya as Canals d'Izas y Roya y a parti alta d'a val d'Espelunciecha.

## Referencias
Entibo de lo Grau

L**'entibo de lo Grau** u **Lo Grau I** ye un entibo aragonés situau en o río Cinca. A presa se troba en o municipio de lo Grau en a comarca o Semontano de Balbastro, pero a suya superficie s'estendilla tamién por os municipios de Nabal, tamién en o Semontano, Secastiella en Ribagorza y A Fueva y L'Abizanda en Sobrarbe. A obra se remató en l'anyo 1969 y s'emplega tamién ta producir electricidat.

## Vinclos externos
*  Datos d'a CHE
Solsonés

O **Solsonés** (en catalán *Solsonès*) ye una comarca de Catalunya situada entre la Depresión Central y lo Prepireneu. Ye formada por as capeceras d'as vals d'o Cardener (afluent d'o Llobregat) y la Ribera Salada (afluent d'o Segre) y por a parti mas septentrional de l'altiplán de la Segarra.

## Demografia
Guerra d'o Francés

A **Guerra d'o Francés** conoixida tamién como **Guerra Peninsular** u **Guerra d'a Independencia** estió un conflicto belico entre Espanya y o Primer Imperio Francés que prencipió en 1808 con a dentrada d'as tropas napoleonicas ocupando cualques ciudaz y trencando o Tractau de Fontainebleau, o conflicto remató en 1814, con a restauración de Ferrando VII en o trono d'o reino d'Espanya.

En l'analís d'os feitos militars, no se puet parlar d'un enfrentamiento entre os exercitos francés y espanyol, sino que existió una important presencia d'a guerra de guerrillas, en una dimensión esconoixida dica l'inte. 

Cal destacar que mientres a duración d'o conflicto, Zaragoza sufrió dos seches que estioron os d'a mayor mortaldat d'o conflicto.

## Referencias

## Se veiga tamién
* Seches de Zaragoza.
Emmy Rossum

**Emmanuelle Grey Rossum**, naixida de Nueva York Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 12 de setiembre de 1986), mas conoixida por o suyo nombre artistico d**'Emmy Rossum**, ye una cantautora y actriz de cine y televisión de nacionalidat estausunidense.

## Filmografía y personaches

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Emmy Rossum.

## Vinclos externos

*  ''Emmy Rossum'' en Internet Movie Data Base.
*  Pachina web no oficial d'Emmy Rossum
*  ''Emmy Rossum'' en MySpace.