Jan Matejko

**Jan Alojzy Matejko**, naixito de Cracovia (Ciudat libre de Cracovia) o 28 de chunio de 1838 y muerto en Cracovia (Imperio Austrohongaro) o 1 de noviembre de 1893, estió un pintor polaco, considerato como uno d'os principals representants d'a Pintura en Polonia, y que a sobén fació as suyas obras sobre feitos d'a Historia de Polonia u sobre as grans personalidaz polacas.

## Antecedents familiars
Jan Matejko yera fillo de Franciszek Ksawery Matejko, que yera de Hradec Králové, una localidat de Bohemia, que heba plegato a la ciudat de Cracovia ta estar profesor de Musica. En Cracovia casó con Joanna Karolina Rossberg, que feba parte d'una familia d'a burguesía polaco-alemana d'a ciudat. Jan yera o uiteno fillo d'os 11 que teneba o matrimonio.

Por o suyo talento y habilidaz en as Artes plasticas, Matejko continó os suyos estudios, encara que con muitas dificultaz ta atras materias. Asinas, mai no aprendió denguna luenga forana u mesmo teneba problemas ta charrar bien o polaco. Por ixo no li cuacaba charrar en publico.

## A suya ciudat mientres a suya vida
Cuan Matejko naixió, a ciudat de Cracovia yera un estato independient, dito *[[Ciudat libre de Cracovia]]*, repui d'o antigo estato polaco d'o Reino de Polonia y d'a Republica d'as Dos Nacions luego d'as Particions de Polonia, que heba creyato en 1815 o Congreso de Viena dimpués d'as Guerras napoleonicas. Ixe estato yera a seu d'a Universidat Jaguellonica, que en ixas envueltas recebiba estudiants de tot l'antigo territorio polaco, y a Ciudat Libre de Cracovia yera asinas o zaguer lugar a on encara yera present ubiertament o nacionalismo polaco.

En a dita *[[Sublevación de Noviembre]]* (1830-1831) d'os polacos contra o dominiL'austro-ruso-prusiano, Cracovia estió a base de suministros ta os patriotas polacos que heban proclamato a independencia d'o dito Reino d'o Congreso (o territorio sosmeso a o control ruso dende o Congreso de Viena). Asinas, en ser redotata ista sublevación, se redució a sobiranía d'a Ciudat Libre de Cracovia, ocupata militarment en 1836-1841 por l'Imperio Austriaco. Cuan en 1846 a ciudat se sublevó contra os ocupants austriacos, istos reprimioron a sublevación y s'anexionoron a ciudat o 16 de noviembre de 1846.

## A suya formación artistica
Matejko dentró en 1852 en a Escuela de Bellas Artes de Cracovia (encara que con a oposición de su pai), a on fació a suya formación artistica dica 1858.

## A suya familia
Jan Matejko casó en 1864 con Teodora Giebułtowska, y tenioron 4 fillos, a mas d'unatro que morió de nin.

## Caracteristicas d'a suya obra
A obra de Matejko se troba muit influita por as circumstancias politicas d'o suyo país y d'a suya ciudat, y cal parar cuenta d'a importancia en ixa obra d'o nacionalismo polaco. Asinas, Matejo estió o creyador d'a representación plastica d'ixe nacionalismo, forzando a realidat (asinas, en os suyos cuadros amaneixen a vegatas personaches que no estioron en a escena que pinta), porque miraba de fer una sintesi historica y filosofica millor que pintar nomás un simple feito historico.

Cuan morió, Matejko fue apedacato en o fosal Rakowicki de Cracovia.

## Obras importants
*1862: *[[Stańczyk]]*.
*1864: *[[O sermón de Skarga]]*
*1866: *[[Rejtan]]*.
*1869: *[[A Unión de Lublín]]*.
*1872: *[[Báthory en Psków]]*.
*1872: *[[Copernico (cuadro)]]*.
*1874: *[[Suspensión d'a campana Sechismundo]]*.
*1878: *[[A batalla de Grunwald (cuadro)]]*.
*1882: *[[Homenache prusiano]]*.
*1883: *[[Sobieski en Viena]]*.
*1888: *[[A batalla de Raclawice (cuadro)]]*.
*1891: *[[L'adopción d'a Constitución d'o 3 de mayo de 1791]]*.
*1888: Ciclo *[[A Historia d'a civilización en Polonia]]*

## Disciplos
*Maurycy Gottlieb.
*Jacek Malczewski.
*Józef Mehoffer.
*Stanisław Wyspiański.

## Vinclos externos

*  Jan Matejko en a pachina web de Polonia Menor.

## Galería