Barcabo

**Barcabo** (*Bárcabo* en castellano) ye un municipio d'a provincia de Uesca. A población ye de  habitants en una superficie de 88,08 km² y una densidat de  hab/km².

Plazau en as ''Siarras'' Exteriors d'o Prepirineu de Uesca, iste municipio resultó de l'asociación de bellos lugarons d'as sierras d'Olsón, vals de l'alto Vero y Viello Sobrarbe. A suya orografía ye definida por ra coexistencia de fincas d'altiplanas y versantes forestals mediterranias (montes de carrascas, coscollas, chinebreros y matullar) sulcadas por profundos barrancos en beluns d'os cuals se i fan hoi en día esportes d'aventura.

Garra d'es nuclios que forman o municipio no supera la trentena d'habitants, y ne son cuantos els que compiten con lo de Barcabo en población, asinas, a designación d'o nombre d'o municipio como **Barcabo** pareixe aleatoria. Atros lugarons, manimenos, han quedau dica hoi abandonaus, como en os casos de Suelves u cuasi en os meses d'hibierno, de l'Eripol.

## Cheografía

As rustidas y xutas versantes sud d'as sierras exteriors, en o pleno prepirineu ciarran, chunto con o municipio, a extensión de la comarca de Sobrarbe enta os ya semontaneses municipios d'Azara, Colungo y Alquezra, a traviés d'un espectacular collau de penya calsinosa roya (Collau de San Caprasio), por a on trangan as auguas d'o Vero, mas allá d'o lugar de Lecina. Ye precisament a ras fuents d'iste lugar a on que se-i troba ra vió naixedera d'iste important curso fluvial, con espelungas –as famosas **Esplugas de Lecina**– habitadas dende o paleolitico, que trascruzará dimpués as tiarras d'o semontano enta la morir a ra Cinca en a ciudat baixo montanyesa de Balbastro.

As siarras de Guara (belunos de lures famosos canyons amanixen-se a ro municipio) y d'Olsón *ciarran* o municipio per l'ueste y l'este respectivament, deixando o solo horizonte ubierto enta o norte, a traviés de la irregular altiplana d'o Viello Sobrarbe, que se-i estendilla dica a rengla imachinaria d'Almazore y l'Eripol enta las afuevadas tiarras de l'Arcusa, ya en o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe. O tozal de l'Asba, con es suyos 1743m, fote ra buega con os municipios de l'Aínsa-Sobrarbe y Boltanya.

## Mugas municipals

## Historia
A ocupación de muchos d'es lugars de l'actual municipio de Barcabo enzatere-se a tiempos prehistoricos, como s'heba dicho, feito demostrau por as pinturadas rupestres d'as Esplugas de Lecina, pero no estiore enta l'epoca visigotica cuan a ro mesmo lugar s'alzaba ro monastiro de Sant Cucufate, oi en diya desapareixiu.

A epoca posiblement mas important de la historia de Barcabo (como a tot ro que oi clamamos *Viello Sobrarbe*) estión os removitos sieglos VII y VIII, con l'arribada de la dominación sarradina enta la tot ro baixo Sobrarbe, establemiento d'una muga (dimpués de bellos intentos arabes de transcruzar os pireneus) con rL'Imperio Carolinchio de Francia. Ista muga estariba clamada *[[Marca Hispanica]]* y consistiriba durantes d'as anyadas posteriors en un conchunto de "tiarras ta dengún" que de facto estariban mas a servicio d'os francos que no d'os sarradíns, per ra naturaleza cristiana d'as suyas chents.

A muga d'entre d'os territorios dominaus por os arabes y ros territorios de la Marca Hispanica estió, en ista parti d'o pais, en a fortificación de l'Aínsa, restando per tanto, os lugars de Barcabo baixo dominio musulmán. Ye por ixo que muitos historiadors situan l'orichen d'es fetos que esemboqueren en a derrota d'es musulmans de l'Aínsa precisament a istas fincas, y a mas aberiba estau ro suco de cautivo d'as enrestidas posteriors de l'enzatanza d'a reconquista dende Sobrarbe, cómo a pavors d'os musulmans que habión de fortificar os lugars de Alquezra como muchos atros en a muga.

A influencia de la tiarra baixa fa-se patente a ista parti de Sobrarbe mas que a garra atra, no nomás en a fesionomía de la vechetación, que contrastariba fuertement con a una de ras altas vals pirinencas, si que a mas en l'uso d'os materials de construcción, a on se-i troba bella suerte de transición d'entre ra *piatra* y losa d'os Pireneus enta l'adoba y tellas d'o semontán.

### Camins
Camins, pistas y senders que naixcan d'o nuclio prencipal y vaigan ta altros lugars d'a comarca.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:136
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:28 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:120
  bar:2000 from:0 till:113
  bar:2002 from:0 till:115
  bar:2004 from:0 till:103
  bar:2006 from:0 till:104
  bar:2008 from:0 till:124
  bar:2010 from:0 till:129
  bar:2012 from:0 till:117
  bar:2014 from:0 till:117
  bar:2016 from:0 till:113
  bar:2018 from:0 till:105
  bar:2020 from:0 till:102
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Monimentes

A ilesia d'o lugar ye consagrada ta Santa Cecilia y estió romanica en os suyos orichenes. Oi día se troban restas d'ista primichenia construcción a baixo de la moderna ilesia d'o sieglo XVIII, como un crismón a l'antiguo abside d'o templo.

Bellas trazas d'uno castiello amaneixen a poquez metros d'iste templo, sines que sían cosa remarcable, bi ha bellos segmentos de *piatras* y ras parez exteriors d'o que podeba estar-ne ra capiella. No se'n conoixe l'orichen d'ista fortificación, ni la suya trascendencia defensiva a ra comarca.

## Fiastas
*17 de chinero; empresa de ras fogatas de Sant Antón.
*27 de marzo; romería enta l'ermita de la *virchen d'as Siarras*.
*Día lunes de Pentecostés (chunio); como en atros lugars d'a comarca, romería enta o santuario de Santa María dera Noguera.
*15 d'agosto; ***Fiasta'' Mayor''', fendo honor ta ra [[Santa María de l'Asumpción]].
*[[22 de noviembre]]; ***Fiasta* d'Hibierne*', fendo honor ta Santa Cecilia.

## Referencias

## Veyer también
*Lista de municipios de Uesca

## Vinclos externes

* Barcabo en romanicoaragonés.com.
* Barcabo en Sobrarbe.com.