open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baztan

**Baztan** (*Baztán* en castellano) ye un municipio de Navarra situato chunto a la muga con Francia, en a merindat de Pamplona, comarca de Baztan y partiu chudicial de Pamplona.

A suya población ye de 8.081 habitants (2010), en una superficie de 376,8 km² y una densidat de población de 21,63 hab/km².

## Cheografía
Baztan ye situato a 432 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 58 km d'a ciudat de Pamplona, a capital d'a suya merindat, d'o suyo partiu chudicial y de Navarra.

Ye formato por muitas localidaz y lugars, estando a suya capital Elizondo: Almandoz, Aniz, Arizkun, Azpilkueta, Berroeta, Ziga, Elizondo, Elbete, Erratzu, Gartzain, Irurita, Lekaroz, Amaiur y Oronoz-Mugairi.

## Mapa





## Administración
### Alcaldes

## Demografía

## Puestos d'intrés

### Molimentos relichiosos
* *Ilesia* d'Elizondo.
* *Convento de Santa Clara*, en Arizkun.

### Museus
**Museu etnolochico* situato en Elizondo.

### Espacio natural
* *Molimentos megaliticos*.
* *[[Rio Bidasoa]]*.

## Personalidaz naixitas de Baztan

* Pedro de Ursua (1526-1566), conqueridor y explorador natural de Arizkun. Comandó a expedición en busca d'El Dorado.
* Juan Goienetxe Agerrebere (1741-1813), militar y politico d'Irurita.
* Nikolas Etxeberria Iturralde (1796-1845), mosén y escritor en idioma basco de Berroeta.
* Anastasio Etxeberri Santxolur (1822-1907), mosén y escritor en idioma basco d'Elizondo.
* Franzisko Laphitz (1832-1905), mosén y escritor en idioma basco d'Arizkun.
* Damaso Legaz Laurenzena (1838-1902), mosén y escritor basco d'Arizkun.
* Juan Kruz Goienetxe Elorga (1857-1925), mosén y escritor basco d'Elbete.
* Braulio Iriarte (1860-1932), empresario d'Elizondo emigrato a Mexico.
* Paskual Bernardino Biguria (1871-1932), escritor en idioma basco d'Elizondo.
* Jabier Lazkoz Biguria (1887-1965), mosén y escritor bilingue d'Elizondo.
* Mariano Izeta (1915-2001), escritor en idioma basco d'Elizondo y miembro d'Euskaltzaindia.
* Pello Salaburu (1951-), escritor, mayestro y miembro d'Euskaltzaindia, ex-rector d'a Universidat d'o Pais Basco. Natural d'Arizkun.
* Leopoldo Jaen Sobrino (1960-), politico de Unión del Pueblo Navarro. Natural d'Elizondo.
* Begoña Sanzberro (1962-), politica de UPN. Natural d'Almandoz.
* Mikel Goñi (1977-), pelotaire profesional d'Oronoz-Mugairi.
* Iñaki Otxandorena (1977-), pelotaire profesional d'Oronoz-Mugairi.

## Referencias


## Veyer tamién
* Lista de municipios de Navarra.

## Vinclos externos
Irurzun

**Irurzun** (en basco *Irurtzun*) ye un municipio de Navarra situato a 20&nbsp;km de Pamplona. A suya población ye de 2.244 habitants (2006), en una superficie de 3,5&nbsp;km² y una densidat de población de 641,14 hab/km².

## Demografía

## Fiestas
* 4 de febrero, Santa Agueda.
* Chulio, Fiestas Patronals.
* 11 de noviembre, Sant Martín.

## Veyer tamién
*Lista de municipios de Navarra
Lista d'arias metropolitanas en a Unión Europea

Prencipals arias metropolitanas en a Unión Europea:

}}" width = 300
|+ **Prencipals arias metropolitanas**
|width="15%"|**Arias metropolitanas** ||width="25%"|**Población estimata**
|- align="right"
|align="left"| París|| 9.928.000
|- align="right"
|align="left"| Essen-Ruhr||6.559.000
|- align="right"
|align="left"| Madrit|| 5.843.041
|- align="right"
|align="left"| Milán|| 4.251.000
|- align="right"
|align="left"| Frankfurt d'o Main ||3.700.000
|- align="right"
|align="left"| Berlín || 3.337.000
|- align="right"
|align="left"| Barcelona||3.161.081
|- align="right"
|align="left"| Atenas|| 3.103.000
|- align="right"
|align="left"| Nápols || 3.012.000
|- align="right"
|}
Legarda

**Legarda** ye un municipio de Navarra situato en la comarca de Puent de la Reina, merindat de Pamplona y partiu chudicial de Pamplona.

La suya población ye de 106 habitants (2009), en una superficie de 8,4 km² con una densidat de población de 12,77 hab/km².
 
## Cheografía
Legarda ye situato en un glacis de lo semontano sud de la Sierra del Perdón, a una altaria de 479 metros sobre o livel d'a mar, a una distancia de 15 km de Pamplona, a capital de Navarra, d'a suya merindat y d'o suyo partiu chudicial.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Legarda, una ilesia d'estilo gotico d'o sieglo XV.
* Ilesia de Sant Salvador d'Aquiturain.
* Ilesia de Santa Agueda.
* Ilesia de Santa Barbara.

## Se veiga tamién
* Lista de municipios de Navarra.

## Vinclos externos
*  Información de Legarda en a pachina web d'o Gubierno de Navarra.
Manresa

**Manresa** ye un municipio catalán situato en a provincia de Barcelona, capital d'a comarca d'o Baches. A suya población ye de 73.140 habitants(2007), en una superficie de 41,66&nbsp;km² con una densidat de población de 1.755,64 hab/km².

Manresa ye situata a 238 metros sobre o ran d'o mar, en a confluyencia d'os ríos Llobregat y Cardener.

## Historia
A ciudat estió reconquerita a finals d'o sieglo VIII, y dimpués albandonata. La reconquerió atra vegata lo conte de Barcelona Wildredo I de Barcelona a finals d'o sieglo IX ya pa cutio.

En o verano de 1003, un exercito d'o Califato de Cordoba mandau por Abd al-Malik al-Muzaffar, fillo d'Almanzor, destruye bellos castiellos en l'Alto Penedés y espulla la ciudat de Manresa, en o condau de Barcelona.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web municipal
* Consello Comarcal d'o Baches
* Fiestas ''de la Llum''
* Guia de la ciudat
* Diario dichital de Manresa
Sant Feliu de Llobregat

**Sant Feliu de Llobregat** ye un municipio catalán situato en a provincia de Barcelona, capital d'a comarca d'o Baixo Llobregat y d'o partiu chudicial de Sant Feliu de Llobregat. A suya población ye de 20.937 habitants (2009),  en una superficie de 11,81&nbsp;km² con una densidat de población de 3.549,72 hab/km².

Sant Feliu de Llobregat ye situata a 35 metros sobre o ran d'o mar, chunto a lo Llobregat. O suyo termin municipal muga con Molins de Rei a lo norte; con Barcelona, Sant Cugat del Vallès y Sant Just Desvern a l'este; con Sant Joan Despí a lo sud y con Sant Vicenç dels Horts y Santa Coloma de Cervelló a l'ueste.

## Historia
Ye citato en l'anyo 1002, en un documento d'o monesterio de Sant Cugat del Vallès, pero dica l'anyo 1524 no se fundó a parroquia de Sant Feliu de Llobregat, que pendeba d'as parroquias de Sant Just Desvern y Sant Joan Despí.

En 1855 se construyió a estación de ferrocarril de Sant Feliu, en o trachecto Barcelona-Vilafranca del Penedès.

En l'anyo 2004, a suya ilesia se se convertió en seu, dende a creyación d'una nueva diocesi, a diocesi de Sant Feliu de Llobregat.

## Demografia

## Molimentos
* Seu de Sant Lorient de Sant Feliu de Llobregat.

## Referencias

## Vinclos externos
* https://web.archive.org/web/20070126051217/http://www.santfeliu.cat/ Pachina web oficial municipal.]
* Patrimonio molimental de Sant Feliu de Llobregat
Vilanova i la Geltrú

**Vilanova i la Geltrú** (*Vilanova i la Geltrú* en catalán y oficialment, en castellano *Villanueva y Geltrú*) ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, capital d'a comarca d'o Garraf.

La suya población ye de 63.196 habitants (2007), en una superficie de 33,99&nbsp;km² con una densidat de población de 1.859,25 hab/km². Tien un centro d'a *[[Universitat Politècnica de Catalunya]]*.

## Cheografía
Vilanova i la Geltrú ye situata a 22 metros sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45&nbsp;km d'a ciudat  de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya, y de 40&nbsp;km de Tarragona. Ye composata por dos poblacions, Vilanova de Cubelles, que estió parte d'o termin municipal de Cubelles, y La Geltrú, que estió municipio independient.

## Historia
Diz a falordia que Vilanova de Cubelles naixió por os malos usos feudals d'o sinyor de La Geltrú, fuyindo d'o dreito de pernada os suyos vasallos ta la nueva población de Vilanova.

La Geltrú fue fundata en l'anyo 1279 por o rei d'Aragón Chaime I, que le concedió carta de población.

A ciudat destaca por os suyos molimentos d'epoca romantica, y en o sieglo XIX fue clamata l*'Habana chica*.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Se veiga tamién

*Linia 200 d'Adif.
**Estación de Vilanova i la Geltrú.

## Vinclos externos

* Pachina web municipal de Vilanova i la Geltrú.
* Información de Vilanova i la Geltrú en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
* Información de Vilanova i la Geltrú en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
* Patrimonio historico y artistico d'o Garraf.
* Información y Guía practica de Vilanova i la Geltrú.
Pontache

Lo **dreito de pontache** (en ortografía medieval ***pontage***) estió un treudo que pagaban en la Edat Meya europea totas las personas que cruzasen un puent, en función de lo puesto on residiban, lo numero y los biens que levaban.

Mientres lo feudalismo, estió un instrumento de financiación de los nobles en las tierras d'a suya propiedat y que los vasallos heban de pagar. Ixos que residiban en la sinyoría, u yeran exentos u pagaban menos. Manimenos qui veniba d'atras tierras heba de pagar cantidaz mayors. Con la progresiva desaparición de lo rechimen feudal, lo pontache se redució a lo pago d'un treudo en los puents de las grans vías de comunicación entre poblacions, y no s'aplicaba pa ixos que i heba dentro las poblacions, fueras de bels casos.

Por extensión, dende los sieglos XV y XVI se deciba asinas a tota exacción que se cobraba a los ciudadans que no yeran d'una villa u ciudat y que cruzaban lo río, encara que no fuese por los puents, convertindo-se en un treudo pa plegar en os mercatos publicos.

En textos medievals en aragonés bi ha muitas referencias a pontaches. Por eixemplo en los contos d'un viache de 1366 dende Teruel dica Barcelona se leye *pague al pontage* cuan cruzan l'Ebro en Zaragoza enta Alfacharín.

## Referencias
Guirguillano

**Guirguillano** (*Girgillao* en basco) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de Puent de la Reina, merindat d'Estella y partiu chudicial d'Estella.

La suya población ye de 87 habitants (2008), en una superficie de 24,6&nbsp;km² con una densidat de población de 3,54 hab/km².

## Cheografía
Guirguillano ye situato a 555 metros d'altaria dencima d'o livel de la mar, a una distancia de 34 km de la ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.

De lo suyo termin municipal fan parte os concellos d'Echarren de Guirguillano y Guirguillano, a mas de lo lugar d'Arguiñáriz y de los casals de Gorriza, Orendain, Sorakoitz y Zabala.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

 
## Se veiga tamién
*Lista de municipios de Navarra.
Mataró

**Mataró** ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, capital d'a comarca d'o Maresme.

La suya población ye de 119.780 habitants(2008), en una superficie de 22,53 km² con una densidat de población de 5.316,47 hab/km².

## Cheografía
Mataró ye situata a 28 metros d'altaria sobre o ran d'o mar, a una distancia de 30 km, alto u baixo, d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con Dosrius y Sant Andreu de Llavaneres a lo norte; con Sant Andreu de Llavaneres y a mar Mediterrania a l'este; con Cabrera de Mar a lo sud y con Argentona a l'ueste.

## Comunicacions
Mataró ye comunicata con Barcelona por l'autopista C-32, y ye trescruzata por la N-II ta Francia. Ye comunicata con Granollers por l'autopista C-60, que conecta con l'AP-7.

Mataró estió o punto de partita d'o primer ferrocarril d'Espanya, de Mataró ta Barcelona.

## Historia
Mataró ye l'antigua ciudat romana de *Iluro* y n'hi heba una villa romana, *Vil·la Torre Llauder*, d'o sieglo I aC.

L'anyo 1480 o rei Ferrando II d'Aragón le concedió a incorporación a la Corona, suprimindo as relacions feudals.

A muralla de Mataró fue construita entre 1569 y 1600.

En 1839 s'establió en Mataró a primera maquina de vapor, inicio d'a industria textil en la ciudat.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Localidaz achirmanatas
* Cehegín (Rechión de Murcia).
* Dürnau Gammelhausen (Alemanya).
* Créteil (Francia).
* Corsico (Italia).

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web municipal.
*  Información de Mataró en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''.
*  Información de Mataró en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya''.
*  Patrimonio historico y artistico (Mataró Centro).
*  Patrimonio istórico y artistico (Mataró Periferia).
Echarren de Guirguillano

**Echarren de Guirguillano** ye un concello de Navarra perteneixient a lo municipio de Guirguillano. Ye situato en la comarca de Puent de la Reina y la suya población ye de 36 habitants (2007).

## Cheografía
Echarren de Guirguillano se troba situato a 628 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 33 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.

## Vinclos externos
Biurrun-Olcoz

**Biurrun-Olcoz** (*Biurrun-Olkotz* en basco) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de Puent de la Reina, merindat de Pamplona y partiu chudicial de Pamplona.

La suya población ye de 209 habitants (2008), en una superficie de 16,6 km² con una densidat de población de 12,59 hab/km².

## Cheografía
Lo termin municipal de Biurrun-Olcoz ye situato a 602 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 18 km de la ciudat de Pamplona, la capital de Navarra.

De lo suyo termin municipal fan parte os lugars de Biurrun y Olcoz.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

 
## Se veiga tamién
*Lista de municipios de Navarra.

## Vinclos externos
* Información de Biurrun-Olcoz en la pachina web de lo Gubierno de Navarra.
Carcastiello

**Carcastiello** (*Carcastillo* en castellano) ye un municipio de Navarra situato a una distancia de 70 km d'a ciudat de Pamplona, a man d'o río Aragón.

A suya población ye de 2.602 habitants (2006), en una superficie de 97,3 km² y una densidat de población de 26,74 hab/km².

## Toponimia
En o fuero, que ye en latín, s'escribe *Carocastello*.

Bi ha bel microtoponimo en navarroaragonés como *[[Torrueco]]*, *El Saso* , *La Val del Rei*, *[[Figarol]]* y *Puyalato*.

## Demografía

## Veyer tamién
*Lista de municipios de Navarra.
Granollers

**Granollers** ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, capital d'a comarca d'o Vallés Oriental. La suya población ye de 59.047 habitants (2007), en una superficie de 14,9&nbsp;km² con una densidat de población de 3.962,89 hab/km². A ciudat de Granollers ye situata a 145 metros sobre o ran d'o mar, a una distancia de 26,5&nbsp;km de Barcelona.

## Historia
Se n'hi han trobato restos arqueolochicos de 4.000 anyos d'antiguedad. Pero a primera mención d'a ciudat estió l'anyo 944, citata como *Granularios Subteriore*.

L'anyo 1291 estieron construyitas as murallas de la ciudat, dica os anyos 1366-1380, baixo o rei Pietro IV d'Aragón.

L'anyo 1418 Granollers estió incorporata a la Corona por o rei d'Aragón Alifonso V, extinguindo os suyos lazos feudals, rescatada por os suyos ciutadans, que abonaron 10.000 florins.

En a Guerra Civil Catalana de 1462-1472, os habitants de Granollers estieron aliaus con a Cheneralidat de Catalunya contra o rei Chuan II d'Aragón. Pietro V d'Aragón, dito o *Condestable de Portugal*, hi morió l'anyo 1466.

L'anyo 1875, en as Guerras Carlistas, Granollers estió conquerita por 3.000 carlistas, secuestrando l'alcalde, liberato contra o pago d'un rescate.

Durante a Guerra Civil Espanyola, Granollers estió bombardiada por l'aviación italiana o 31 de mayo de 1938, con centenars de victimas civils.

## Demografía

## Vinclos externos

*Pachina web municipal.
*Información d'a Generalitat de Catalunya.
*Información d'o Institut d'Estadística de Catalunya.
*Estación Meterolochica de Granollers.
Bariellas

**Bariellas** (*Barillas* en castellano y en basco) ye un municipio de Navarra. Fa parte d'a comarca d'a Ribera Navarra, d'a merindat de Tudela y d'o partiu chudicial de Tudela.

A suya población ye de 189 habitants (2010), en una superficie de 2,90&nbsp;km² y una densidat de población de 65,17 hab/km².

## Toponimia
S'escribe *Barieillas* en un texto de 1238 (en grafia navarra -ill- u -yll- yera lo que hue escribimos como -ll-), con enchaquia que Sancho Ferrández se declara vasallo de Tibalt II de Navarra:

**Esto fue feito en la presencia de don Rodrigo, arcebispo de Toledo, primado de Espaynna, de maestro Aznar esleito de Calaorra, de don Pero Sancheiz de *'Barieillas*', de don Aznar Lopeiz de [[Caparroso]], de sire Johan de Molins, de sire Lambert de [[Castellón (Navarra)|Casteillón]], de sire Gui el Ros, de sire Leoynes, cavalleiros.

Pareix que orichinalment estió *Varellas* (a palabra *varello* u *varella'' ye común en aragonés, con sufixo -ella) y que se produció un cambio de sufixo por -iella.

## Cheografía
O lugar de Bariellas se troba situato a 390 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 106,8&nbsp;km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra, amán d'o río Ebro.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Veyer tamién
* Lista de municipios de Navarra.

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Bariellas.
* Información de Bariellas en a pachina web d'o Gubierno de Navarra.
Bunyuel (Navarra)

:*Ta atros emplegos de *'Buñuel** se veiga [[Buñuel (desambigación)]].''

  
**Bunyuel*' (en [[idioma castellano|castellano]] *Buñuel*) ye un municipio de [[Navarra]] situato a 114,1&nbsp;km de [[Pamplona]], a man d'o [[Río Ebro]]. A suya población ye de 2374 habitants ([[2007]]), en una superficie de 36,16&nbsp;km² y una [[densidat de población]] de 65,65 hab/km².

== Parla ==
Charran castellano con substrato [[navarroaragonés]] visible en palabras como *maripuente*.

== Toponimia ==
O suyo nombre s'ha considerato que ye [[idioma mozarabe|mozarabe]] por a terminación *-uel*, sindembargo ixa terminación sin de -o final tamién se conoix en l'[[Alto Aragón]], on ye activo o sufixo diminutivo *-uelo* con [[apocope]] formando toponimos como *Pedruel* y presentando-se lexicalizato en *esquiruel*. D'esta traza lo toponimo ye explicable por o romance [[navarro-aragonés]] que se i charraba. Este toponimo y los suyos equivalents sin diftongación (*Bunyol*) en [[idioma catalán|catalán]] y [[idioma mozarabe|mozarabe]] son recurrents en l'este [[Peninsula Iberica|peninsular]] y s'interpretan a partir de *BALNEOLUS* u mes probablement de *VINEOLUS* (deminutivo de *vinya'' en latín).

## Demografía

## Veyer tamién
*Lista de municipios de Navarra
Cabaniellas

**Cabaniellas** (*Cabanillas* en castellano) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de Ribera Navarra. La suya población ye de 1.488 habitants (2006), en una superficie de 36,47&nbsp;km² con una densidat de población de 40,8 hab/km².
 
## Demografía

## Se veiga tamién
* Lista de municipios de Navarra.
Tàrrega

**Tàrrega** (en castellano *Tárrega*) ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, capital d'a comarca d'Urchel. A suya población ye de 16.546 habitants (2008), en una superficie de 88,38&nbsp;km² con una densidat de población de 188,96 hab/km².

Tàrrega ye situata a 373 metros sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45&nbsp;km de Leida. O suyo termin municipal muga con Puigverd d'Agramunt y Ossó de Sió a lo norte; con Els Plans de Sió, Granyanella y Granyena de Segarra a l'este; con Verdú a lo sud y con Vilagrassa, Anglesola, Barbens y Tornabous a l'ueste.

D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de *Altet*, *Claravalls*, *la Figuerosa *, *Riudovelles *, *Santa Maria de Montmagastrell*, *el Talladell* y la ciudat de Tàrrega.

## Historia
Os suyos oríchens estieron en o sieglo XI, en ser conquerito por o conte de Barcelona Remón Berenguer I o suyo castiello.

Dimpués, a suya localización en una rota estratechica empentó o suyo creiximiento. En a Edat Meya, en a villa de Tàrrega bi habió una important  comunitat chudieva. En 1242, o rei d'Aragón Chaime I reguló a suya administración municipal, y o rei Chuan II d'Aragón li concedió lo privilechio de celebrar un mercato semanal os luns. Carlos I d'Aragón li concedió lo dreito a emplegar en o escudo d'armas l'alica bicefala, simbolo imperial.

Por a suya propia situación en o camín d'Aragón y Leida ta Igualada y Barcelona, bi habió a sobén presencia de soldatos en as diferents guerras dende o sieglo XIV dica o sieglo XIX: Guerra Civil Catalana, Guerra d'os Segadors, Guerra de Succesión Espanyola, Guerra d'o Francés y Guerras Carlistas.

## Demografía

## Vinclos externos

* Pachina web municipal.
Terrassa

**Terrassa** ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, co-capital d'a comarca d'o Vallés Occidental chunto con Sabadell.

La suya población ye de 210.941 habitants (2009),  en una superficie de 70,2&nbsp;km² con una densidat de población de 2.879,43 hab/km².

## Cheografía
A localidat de Terrassa ye situata a 277 metros d'altaria sobre o ran d'o mar, a una distancia de 21&nbsp;km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

### Mugas
O suyo termin municipal muga con Matadepera, Mura y Vacarisses a lo norte; con Sabadell y Castellar del Vallès a l'este; con Sant Quirze del Vallès, Rubí y Ullastrell a lo sud y con Viladecavalls y Vacarisses a l'ueste.

## Historia
Terrassa ye l'antiga ciudat romana d' *[[Egara]]*, fundata sobre l'asentamiento ibero d' *[[Egosa]]*, que ya fue citato por o cheografo griego Claudio Ptolomeu.

Mientres a Revolución industrial, a ciudat de Terrassa empentó a industria textil, y bi'n ha importants molimentos d'o estilo modernista asociatos a iste periodo.

## Demografia

## Molimentos
* Seu d'o Esprito Santo de Terrassa.
* Ilesia de Santa María de Terrassa. una ilesia d'o sieglo XII en estilo romanico adedicada a Santa María.

## Localidaz achirmanatas
*  Pàmias (Arièja, Occitania).

## Referencias

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal de Terrassa.
*  Información de Terrassa en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*  Información de Terrassa en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
*  Centre d'Estudis Històrics de Terrassa.
*  Remembranzas de Terrassa.
Almosna

L**'almosma** u **limosna** (d'o latín medieval *< alemosina*) son uns diners que se dan a los probes y mendigos a cambio de res. Cuan se da a la Ilesia tien la valura d'ofrenda.

En la mayor part de las relichions l'almosna se considera una ofrenda a Dios. Sirve pa liberar de lo pecato y pa compensar por las malas accions, y evitar asinas remordimientos de concencia.

En la relichión musulmana l'almosna u *zakat* ye lo tercer Pilar de l'Islam. Bi ha una almosna dita oblitatoria que se paga a traviés de lo estau (a lo ministerio d'afers relichiosos"), por un regular en la fiesta de la *[[xurah]]*.

En sentiu de queixar-se refiere tamién a una cantidat de diners que no ye prou.

## Notas


## Referencias
Solsona

**Solsona** ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, capital d'a comarca d'o Solsonés. Ye tamién a capital d'o partiu chudicial de Solsona y d'a diocesi de Solsona. A suya población ye de 8.823 habitants (2006), en una superficie de 18,15&nbsp;km² con una densidat de población de 486,12 hab/km².

A ciudat de Solsona ye situata a 670 metros sobre o ran d'o mar, a una distancia de 108&nbsp;km ta Leida, a capital de provincia. O suyo termin municipal muga con Lladurs a lo norte; y con Olius a l'este, a lo sud y a l'ueste.

## Historia
Os suyos oríchens estieron en o monesterio y o castiello, dimpués d'a suya conquiesta en o sieglo X.

## Demografía

## Molimentos
* Seu de Santa María de Solsona (sieglos XIV - XV, d'estilo gotico). Tanimientres, conserva los absides romanicos en a cabecera, zaguers restos d'o primitivo edificio concebiu como ilesia d'un monesterio desapareixiu.
* Imachen romanica d'a Virchen d'o Claustro (sieglo XII, en l'interior d'a Seu)
* Museu Diocesano.
* Nevero
* Casco antigo
* Museu d'o cutiello y ferramientas de corte.

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Solsona
* Información de Solsona en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.
*Información de Solsona en a pachina web d'o ''Institut d'Estadística de Catalunya.
Cervera (Leida)

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán capital d'a comarca d'a Segarra; ta atros usos, se veiga *'Cervera**''.


**Cervera*' ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en la [[provincias d'Espanya|provincia]] de [[provincia de Leida|Leida]], [[Capital (politica)|capital]] d'a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'a [[Segarra]]. Ye tamién a capital d'o [[partiu chudicial]] de Cervera.

A suya [[Población humana|población]] ye de 9.305 habitants ([[2006]]), en una [[superficie]] de 55,2 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 168,57 hab/km².

== Cheografía ==
A ciudat de Cervera ye situata a 548 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, a una [[distancia]] de 57 [[km]] de [[Leida]], a capital d'a suya provincia.

== Historia ==
Os suyos oríchens estieron en [[1026]], en tierras de muga con o [[califato]] de [[califato de Cordoba|Cordoba]], cuan s'instaloron en o lugar unas familias campesinas. Dimpués fue construito un [[castiello]], o *Castrum Cervarie''.

En 1149 fue conquerita a ciudat de Leida por Remón Berenguer IV, conte de Barcelona y Ermengol IV, conte d'Urchel. Dende l'inte, a ciudat de Cervera tenió un important creiximiento demografico y economico.

En 1702 o rei Felipe V d'Espanya concedió a Cervera o títol de ciudat. Por ixo mientres a Guerra de Succesión Espanyola muitos habitants de Cervera refirmoron a Felipe V contra l'archiduque Carlos d'Austria. Dimpués d'a redota de l'archiduque, Felipe V concedió a Cervera o treslato d'a Universidat de Barcelona, fundando asinas a Universidat de Cervera, que estió en Cervera dica 1842.

## Demografía

En 1787 encorpora Vergós; en 1857, la Cardosa, Castellnou d'Oluges y Malgrat; y en 1975, la Prenyanosa.

## Molimentos
* Ilesia de Sant Per o Gran de Cervera, una ilesia con planta en forma de cerclo construyida mientres o sieglo XI en estilo romanico adedicada a Sant Per apóstol.

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web municipal.
* Información en a web d'a Generalitat de Catalunya.
* Museu de Cervera.
* Mapa d'a redolada de Cervera en o sieglo XVII en a Biblioteca Nacional de Francia.
Mollerussa

**Mollerussa** (en castellano *Mollerusa*) ye un municipio catalán situato en a provincia de Leida, capital d'a comarca d'o Plan d'Urchel. A suya población ye de 13.086 habitants(2007), en una superficie de 7,05&nbsp;km² con una densidat de población de 1.856,17 hab/km².

Mollerussa ye situata a 250 metros sobre o ran d'o mar, a una distancia de 20&nbsp;km de Leida. O suyo termin municipal ye unito en una aria metropolitana con os termins de Palau d'Anglesola, Golmés, Miralcamp y Fondarella. Tien una estación d'o ferrocarril Leida-Barcelona dende 1861.

## Demografía

## Vinclos externos

* Pachina web municipal.
* Información en a web d'a Generalitat de Catalunya.
* Información en a web d'o Institut d'Estadística de Catalunya.
Sort

:*Iste articlo ye sobre un municipio catalán en a comarca d'o Pallars Sobirán; ta la comuna occitana en o departamento francés de Landas, se veiga *'Sòrt**''.


**Sort** ye un [[municipio]] [[Catalunya|catalán]] situato en la [[provincia de Leida]], [[Capital (politica)|capital]] d'a [[Comarcas de Catalunya|comarca]] d'o [[Pallars Sobirán]]. A suya [[Población humana|población]] ye de 2.238 habitants ([[2006]]), en una [[superficie]] de 105,13 [[km²]] con una [[densidat de población]] de 21,29 hab/km².

== Cheografía ==
A localidat de Sort ye situata a 692 [[metro]]s d'[[altaria]] sobre o livel d'a mar, a una [[distancia]] de 124 [[km]] d'a ciudat de [[Leida]], a capital d'a suya provincia. Ye trescruzata por o [[río Noguera Pallaresa]], un [[afluent]] d'o [[río Segre]].

=== Mugas ===
O suyo termin muga a lo sud con [[Soriguera]], lo norte con [[Espot]] y lo nord-este con [[Rialp]].

== Toponimia ==
A etimolochia d'o toponimo puet venir d'a palabra [[idioma latín|latina]] ''sors'', ''sortis'', en referencia a lo reparto de biens entre os [[visigodos]] y os [[Imperio Romano|romanos]] dimpués d'as [[invasions chermanicas]], clamatos ''sortes''. Atra explicación puet estar a partir d'a palabra [[Idioma basco|basca]] ''suert'' (''zubi'' en [[basco batua]]), equivalén a ''[[puent]]'' en [[Idioma aragonés|aragonés]].

En a [[Edat Meya]] o toponimo **Sort** fue camveyando dende a forma orichinal ''Suert'' (como [[Pont de Suert]]) ta ''Saorte'', ''Saort'', ''Sabort'', ''Sabrot'', ''Suort'', dica plegar ta la forma actual ''Sort''.

== Demografía ==
**Sort** tien un total de 2.238 habitants ([[2006]]), d'os que 1.151 son de sexo masculín y 1.087 sexo femenín, seguntes datos d'o [[Instituto Nacional de Estadística (Espanya)|INE]] [[2006]].




<center>
Evolución d'a población por decenios y 2005
</center>

En [[1717]] incorpora ''Bressui''; en [[1842]] ''Montardit de Baix''; en [[1857]] ''la Bastida de Sort'', ''Bernui'', ''Castellviny'', ''Llarvén'', ''Olp'', ''Pujal'', ''Saurí'' y ''Sorre''; en [[1970]] ''Enviny i Llessui''; y en [[1981]] ''Altron''.

=== Lugars ===
En o termin municipal de Sort bi ha 15 lugars:

Lista de población por lugars:
<center>

</center>

== Administración ==
=== Alcaldes ===


== Cusiosidaz ==
O toponimo ''sort'' ye omofono con "suerte" en catalán (''sort''). Casualment en l'administración de lotería de Sort (''La bruixa d'or'')  s'han vendito en dos ocasions numeros premiatos con o "[[gordo (lotería)|gordo]]" de nadal.

== Vinclos externos ==

* [http://www.sort.cat/ Pachina web oficial municipal].
* [https://web.archive.org/web/20070929114953/http://www.municat.net:8000/omunicat/owa/mun_p01.dad_ens?via=1&cod=2520940003 Información de Sort en a pachina web d'a ''Generalitat de Catalunya''].
* [http://www.idescat.es/territ/BasicTerr?TC=3&V0=1&V1=25209 Información de Sort en a pachina web de l**Institut d'Estadística de Catalunya''].
Sant Inacio de Loyola

**Sant Inacio de Loyola [[Companyía de Chesús|S.J.]]** (Loyola, Azpeitia, Guipuzcua, 1491 - Roma, 1556) ye o nombre con o que se conoixe a **Ínyigo López de Loyola**, fillo d'una familia noble y poderosa, estió un caballero basco fundador d'a Companyía de Chesús.

## Biografía
Yera o mas choven d'os ueito fillos y tres fillas d'una noble parella. Su pai, Bertrán, yera sinyor d'Ofiaz y de Loyola, una d'as familias mas antigas y nobles d'a rechión y a suya mai yera Marina Sáenz de Licona y Balda.

Militar de profesión, dica 1517 en a cort de Ferrando II d'Aragón, allora tamién rechent de Castiella, a lo servicio d'o contador mayor d'o rei, Velázquez de Cuéllar. Dica 1521 sirve a lo duque de Nachera, virrei de Navarra, anyo en que colaborando en a esfensa d'o castiello de Pamplona asitiato por o rei de Francia, o día 20 de mayo fue ferito en a garra dreita por una bala de canyón y ninviato ta Loyola, a on ye convalecient.

Mientres o tiempo que ye en o leito en Loyola leye libros d'a vida de Chesús. Tien tamién una visión d'a Virchen con o nino Chesús que le fa prener a decisión de albandonar a vida militar y prencipiar una nueva vida como relichioso. Dimpués d'uns exercicios esprituals en o monesterio de Montserrat en Barcelona (25 de marzo de 1522) viacha ta Roma y o 4 de setiembre de 1523 ta Cherusalem.

Cuan torna de Tierra Santa, por consello d'a suya amiga Isabel Roser, principia os estudios universitarios de Teolochía y latín en a Universidat Complutense d'Alcalá de Henares en 1527. Mas tardi se treslada ta Salamanca, anque ye engayolato por charrar d'os suyos Exercicios Esprituals en publico y cuan ye en libertat decide tresladar-se ta París a on remata en a Universidat os suyos estudios de Teolochía y literatura.

Astí en Montmartre y chunto a los suyos seguidors, Pedro Faber, Francisco Chabier, Alfonso Salmerón, Jacobo Laínez, Nicolás Bobedilla y o portugués Simón Rodrigues, decide fundar a Sociedat de Chesús, mas tardi Companyía de Chesús. O Papa Pavlo III les dió l'aprobación y les permitió fer-se mosens en Venecia o 24 de chunio de 1538.

O mesmo Papa Pavlo III por meyo d'a bula *Regimini militantis* (27 de setiembre de 1540), aprueba la creyación d'a companyía con un limite d'o numero d'o suyos miembros de sisanta dica que apareixe a bula *Injunctum nobis* (14 de marzo de 1543) que permite un numero indefinito de miembros. D'ista traza naixeba la *Societas Iesu*, Companyía de Chesús u mas conoixita como los Chesuitas. Inacio de Loyola fue esleito superior d'a Orden y os suyos *Exercicios Esprituals* publicatos en 1548, habiendo bels problemas con a Inquisición.

Muere en Roma o 31 de chulio de 1556.
Tremp

**Tremp** ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, capital d'a comarca d'o Pallars Chusán y d'o partiu chudicial de Tremp. A suya población ye de 6.711 habitants (2011), en una superficie de 302,8&nbsp;km² con una densidat de población de 22,16 hab/km².

Tremp ye situata a 468 metros sobre o ran d'o mar, a una distancia de 96&nbsp;km de Leida, a suya capital de provincia.

## Demografía
En o termin municipal de Tremp bi ha 28 lugars:

Lista de población por lugars:




### Evolución demografica


Evolución d'a población de Tremp enta 1900 dica 2005


## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
*  Pachina web municipal.
*  Información en a web d'o Institut d'Estadística de Catalunya.
Balneario

Un **balneario** ye un puesto dedicato a lo descanso y la curazión emplegando l'augua, sobre tot las auguas termals y minerals, con un edificio pa l'hospedache. La palabra provién de lo latín *balneae, balnearum* ("banyos") u de *balineae, balinearum* ("establimiento de banyos").

Belunas de las tecnicas que s'emplegan en los balnearios a mes de las piscinas termals, goler vapors, hidromasache, chorros d'augua, circuitos a contracorrient, etcetera.

En lo caso de los balnearios marins, lo conchunto de tecnicas hidrosaludables que se i practican se clama talasoterapia.

En toponimia os balnearios se reflexan con toponimos tipo *Los Banyos*, por eixemplo en Villel y Arinyo. Y en a traducción herediana d'o "Libro de Marco Polo" tamién son mencionatos como *banyos*:

En Aragón en l'actualidat son famosos o balneario de Pandicosa y os banyos de Benás.

## Referencias
Kha

La **Kha** u **Ḫā** (**ﺥ**) ye la setena letra de l'alfabeto arabe.

## Pronunciación
Representa lo fonema velar , que se representa como **j** en aragonés en la grafía de Uesca y se troba en castellanismos aceptatos como *majo* y *jota*.

## Trasliteracions
A *kha* de textos arabes se traslitera en muitos idiomas occidentals como l'anglés como *kh*, pero en castellano se traslitera como una *j*.

En a literatura alchamiata no gosa trobar-se, y a suya trasliteración dende l'aragonés alchamiato ta l'alfabeto latino no se gosa fer.

## Adaptacions
Bi ha palabras arabes con *Ja* que s'adaptoron en aragonés con *g* como *[[garrofa]]* y *[[garrofera]]*, y curiosament en "La Flor de las Ystorias d'Orient" podemos leyer *[[Califa|Gallifa]]*. En a toponimia navarro-aragonesa trobamos "Azagra" (< صخر, *sakhra*, que significa en arabe "penya", "roca").

O tecnicismo matematico present en muitas luengas "algorismo" tamién presenta *Kha* en arabe, provién de Al-Khorezmí por o nombre d'o matematico provinient de Khorezm, país iranico d'Asia Central que en a "La Flor de las Ystorias d'Orient nombran como *Corasina*.

Como ixe fonema no existiba ni en castellano ni en aragonés medieval. D'alcuerdo con Menéndez Pidal no ye present en la literatura alchamiata, y no se puet fer a comparanza de como os escribanos moriagos adaptaban a pronunciación romance l'alfabeto arabe como se contimpara en as letras chim, xin, y sin.

## Bibliografía
*MENÉNDEZ PIDAL, Ramón, *Poema de Yuçuf: Materiales para su estudio*, Granada, Universidad de Granada, 1952, págs. 62-63
Voz pasiva

La **voz pasiva** ye una construcción u conchugación verbal en cualques luengas por la que se presenta lo subchecto como pasivo ("subchecto pacient"), mientres que l'acción feita por lo verbo la executa un complemento (complemento achent) y no lo "subchecto achent" de lo verbo en voz activa. Se conchuga con lo verbo *ser* (en aragonés medieval *seyer*) en la suya mesma persona.

Lo griego y lo latín, entre atros idiomas, tienen morfemas especificos pa la voz pasiva; en aragonés y luengas güegals lo mes pareixito que bi ha ye un morfema *se* de la clamata pasiva reflexa: *esto se piensa* = *esto ye pensato por belún*.

L'anglés y muitas luengas neolatinas u romanicas fan servir construccions perifrasticas pa formar la voz pasiva:

*Verbo *ser* en lo tiempo de l'activa + participio de lo verbo que se conchuga.

Las oracions activas y pasivas son relacionatas seguntes lo siguient esquema:

***Activa**: Subchecto + verbo + Complemento directo
***Pasiva**: Subchecto pacient (complemento directo de la activa) + verbo '''ser''' + Participio de lo verbo + Complemento achent (subchecto de la activa)
El Pont de Suert

**El Pont de Suert** (*Lo Pont de Suert* en catalán local; *El Pont de Suert* en catalán estandar; *Pont de Suert* en castellano) ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, capital de la comarca de l'Alta Ribagorza.

La suya población ye de 2.418 habitants (2007) en una superficie de 148,14&nbsp;km², con una densidat de población de 16,32 hab/km².

## Cheografía
El Pont de Suert ye situato a 838 metros d'altaria sobre lo ran de lo mar, a una distancia de 124&nbsp;km d'a ciudat de Leida, a capital d'a suya provincia, y de 292&nbsp;km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya.

Se troba a o canto d'a Noguera Ribagorzana.

En lo termin municipal d'el Pont de Suert bi ha 25 lugars:

Lista de población por lugars:




## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Molimentos
* Ilesia de Sant Esteban de Ventolà, en o lugar de Ventolà. Ye una ilesia en estilo romanico d'o sieglo XII, con una sola nau.

## Vinclos externos
*  Pachina web municipal d'el Pont de Suert.
*  Información d'el Pont de Suert en a pachina web d'o *[[Institut d'Estadística de Catalunya]]*.
*  Información d'el Pont de Suert en a pachina web d'a Cheneralidat de Catalunya.

## Referencias
Bandera de Francia

A **bandera de Francia**, tamién conoixita como ***bandera tricolor*** (azul, blanco y royo), ye o emblema nacional de Francia.

## Historia
A bandera la creyó o marqués de La Fayette, seguntes a tradición chuntando as colors d'a ciudat de París (azul y royo) con o blanco d'a monarquía. A disposición actual d'as colors s'adoptó por decreto o 15 de febrero de 1794, ta evitar confusions en as batallas navals. En 1812 se cheneralizó en l'exercito.

Dimpués d'a caíta de Napoleón, en 1815 se recuperó a bandera blanca d'a monarquía; encara que en 1830 a monarquía torna a emplegar a *bandera tricolor*.
Real Academia Galega

A **Real Academia Galega** (en gallego; *Reyal Academia Gallega*), **RAG**, ye una institución cientifica creyata en 1906, que tien como obchectivo lo estudio d'a cultura gallega y especialment de l'idioma gallego. Fa las suyas normas ortograficas, gramaticals y lexicas, la esfiende y la promociona. Antimás, decide a personalidat literaria a qui se li adedica o Día d'as Letras Gallegas. Os suyos miembros son personalidaz importants d'o mundo d'a cultura gallega, relacionatos prencipalment con a luenga. Dende aviento de 2001 o suyo president ye Xosé Ramón Barreiro Fernández.

O suyo lema ye *Colligit. Expurgat. Innovat*.

## Veyer tamién
* AGAL
* ILG

## Vinclos externos
* Web oficial d'a RAG
Mar Roya

A **Mar Roya** u **Mar Royo** (en arabe *Bahr el-Ahmar*) ye un golfo de l'Oceano Indico situato entre Africa y Asia. A lo sud, a mar Roya se chunta con l'oceano Indico por o estreito de Bab el-Mandeb y o golfo d'Adén. A lo norte se troba a peninsula d'o Sinai, o golfo d'Acaba y o canal de Suez (que permite a comunicación con a Mar Mediterrania). A Mar Roya tien poco mas de 1900&nbsp;km de largaria, por un amplo maximo de 300&nbsp;km y una fondura maxima de 2500 m, con una fondura meyana de 500 m. A superficie d'a Mar Roya ye de bels 450.000&nbsp;km². Ye poblata por mas de 1.000 especies d'invertebratos, 200 especies de corals y 300 especies de tiburons.

As temperaturas d'a superficie son relativament estables, entre 21 y 25&nbsp;°C. A visibilidat ye prou buena dica os 200 m de fundo pero se pueden devantar a escape aireras fuertes y as corrients se tornan riesgosas.

A creyación d'a Mar Roya se debe a la deseparación d'Africa y a Peninsula Arabica (Asia). O movimiento prencipió fa bels trenta millons d'anyos y contina hue, o que esplica a existencia d'una actividat volcanica en as partis mas fundas d'iste mar.

Os países situatos a o canto d'a Mar Roya son Echipto, Sudán, Eritrea e Chibuti en o veral africano y Israel, Chordania, Arabia Saudita y Yemen en o veral asiatico.

Bellas ciudaz en a costa d'a mar Roya son: Assab, Port Sudan, Port Safaga, Hurghada, Suez, Sharm el-Sheikh, Eilat, Acaba, Dahad, Jedda y Al-Hudaidah.

## Toponimia
Os griegos deciban a esta mar *Eruthra Thalassa* (a "Mar Roya") y os romanos lo traducioron como *Mare Erythraeum*. En aragonés medieval bi ha referencias a la "Mar Roya", por eixemplo en o "Libro d'o Trasoro":

## Referencias
Bandera de Belchica

A **bandera de Belchica** ye un emblema nacional de Belchica. Ye formata por tres bandas verticals iguals, de color negra, amariella y roya; o disenyo vertical se basa en a bandera de Francia, mientres que as colors fuoron presas d'o escudo d'o ducau de Brabant. As proporcions inusuals d'a bandera (13:15) son de orichen esconoixito.

A bandera fue adoptata oficialment o 23 de chinero de 1831, dimpués d'a independencia belga d'o Reino Uniu d'os Países Baixos en 1830. Chugó un papel important en a revolución, ya que as suyas colors remeraban una viella insignia con bandas horizontals emplegata mientres una revuelta anterior en 1789, epoca en a que os Países Baixos yeran baixo dominio austríaco.

## Atras banderas

Image:Flag of Belgium (civil).svg| Bandera civil.
Image:Naval Ensign of Belgium.svg| Bandera naval.
Image:Government Ensign of Belgium.svg| Bandera gubernamental.
Image:Royal Standard of King Philippe of Belgium.svg|Estandarte reyal de Belchica.


## Vinclos externos
Eusko Alkartasuna

**Eusko Alkartasuna** (EA) (*Solidaridat Basca* en aragonés) ye un partiu politico basco fundato por Carlos Garaikoetxea en setiembre de 1986, como una escisión d'Euzko Alderdi Jeltzalea. Actualment ye definito como independentista, socialdemocrata, pacifista y aconfesional.

O 30 de noviembre de 1986, EA se presentó por primera vegata a unas eleccions (eleccions d'o País Basco), obtenendo mas de 180.000 votos.

En Europa ye miembro de l'Alianza Libre Europea (ALE), partiu que incluye a formacions independentistas y socialdemocratas de diferents países.

Estió un d'os partius partecipants en a Conferencia de Paz de Sant Sabastián se celebrata en a ciudat de Sant Sabastián o día 17 d'octubre de 2011, en o Palacio d'Ayete.

## Vinclos externos
*Eusko Alkartasuna
Vic

**Vic** ye un municipio catalán situau en la provincia de Barcelona, capital d'a comarca d'Osona, d'o partiu chudicial de Vic y d'o bispato de Vic.

A suya población ye de 38.964 habitants (2008), en una superficie de 30,6 km² con una densidat de población de 1.273,33 hab/km².

## Cheografía
A ciudat de Vic ye situada a 484 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 65 km de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Molimentos
* Seu de Sant Per de Vic, construyida con planta romanica en o sieglo X en estilo romanico, modificada en o sieglo XIII y espaldada en o sieglo XVIII ta construyir l'actual edificio en estilo neoclasico, no conservando-se d'a primitiva ilesia la suya cripta y lo suyo campanal.

## Referencias

## Vinclos externos

* Pachina web municipal.
* Información en a web d'a Generalitat de Catalunya.
* Información en a web d'o Institut d'Estadística de Catalunya.
Estaus balticos

Se conoixe por **países balticos** u **estaus balticos** a las tres republicas europeas de Estonia, Letonia y Lituania. Situadas a o canto d'a mar Baltica, dende 2004 fan parte d'a UE y d'a OTAN.

Anque historicament istos tres países tenioron pareixius destíns y gosa fablar-se d'éls de modo cheneral como un conchunto, os tres países amuestran dende a suya independencia en a zaguera decada d'o sieglo XX as suyas extremas diferencias y ye que realment nomás comparten proximidat cheográfica y decadas de ocupación por a Unión Sovietica.

## Luenga y cultura d'os estatos balticos
As luengas lituana y letona, son luengas balticas (y por tanto indoeuropeas), mientres que l'idioma estonio pertoca a lo grupo d'as fino-ugricas, y ye mas pareixiu a l'idioma finés.

### Relichión
As relichions prencipals en as tres republicas son:

* **Lituania**: Catolicos.
* **Letonia**: Luteranos y catolicos.
* **Estonia**: Luteranos.

En as tres republicas existe una important minoría rusa (a tercera parti d'a población en Letonia y a cuarta parti d'a de Estonia), que a sobén ye de relichión ortodoxa rusa.

## Veyer tamién
Atros países con surtida a la mar Baltica son:
* Dinamarca
* Finlandia
* Alemanya
* Rusia
* Polonia
* Suecia
William Somerset Maugham

**William Somerset Maugham** (París 25 de chinero de 1874 – †Niza 16 d'aviento de 1965) estió un novelista, dramaturgo y escritor britanico.

Naixió de Francia de pais angleses y s'educó en francés, pero a la muerte d'os suyos pais se tresladó a bibir con a suya familia de Whitstable (Anglaterra). estudió literatura y filosofía en a Universidat de Heidelberg y medicina en Londres.

En a Primera Guerra Mundial, Maugham sirvió en Rusia como espía ta o MI6.

## Obras
### Novelas
* *[[Liza of Lambeth]]* (1897)
* *[[Mrs Craddock]]* (1902)
* *[[The Magician]]* (1902)
* *[[Of Human Bondage]]* (1915)
* *[[The Moon and Sixpence]]* (1919)
* *[[The Painted Veil]]* (1925)
* ** (1928)
* *[[Cakes and Ale|Cakes And Ale: or, the Skeleton in the Cupboard]]* (1930)
* *[[The Narrow Corner]]* (1932)
* *[[Up at the Villa]]* (1941)
* *[[The Hour Before Dawn]]* (1942)
* *[[The Razor's Edge]]* (1943)
* *[[Then and Now]]* (1946)
* *[[Theatre]]* (1947)
* *[[Catalina]]* (1948)

### Teatro
* *[[A Man of Honour]]* (1903)
* *[[The Circle]]* (1921)
* *[[Our Betters]]* (1923)
* *[[The Constant Wife]]* (1927)
* *[[The Sacred Flame]]* (1928)
* *[[The Caesar's Wife]]*

## Vinclos externos
Bandera de Malta

A **bandera de [[Malta]]** ye una bandera formata por dos franchas verticals d'a mesma grandaria, una de color blanca (a mas amanata a o palo) y un atra roya.

En a francha blanca apareixe a Cruz de Chorche con os redolins en royo. Ista ye una condecoración d'o Reino Uniu (creyata en o reinato de Chorche VI), composata por una cruz griega de plata con a fegura de Sant Chorche matando un dragón representata en a suya parti central y rodiata por una banda en a que apareixe o lema en anglés “*For Gallantry*” (“*a o heroísmo*”) que sinyala a enchaquia por a que s'otorgaba.

O emplego de l'actual versión d'a bandera fue establito o 21 de setiembre de 1964, cuan Malta, una antiga colonia britanica, se convertió en un estato independient.
Archenz

L**'archenz** ye una moneda medieval de plata que s'emplegaba en los condatos de Pallars y Ribagorza.

Seguntes Abadal equivale a lo denario de plata, u siga, en lo sistema monetario carolinchio de plata, la docena parte de lo sueldo (moneda), unidat de cuenta que ye la ventena parte de la libra.

## Notas


## Referencias

## Bibliografía
* Maria Rosa Fort Cañellas. *Léxico romance en documentos medievales aragoneses (Siglos XI y XII)*. Departamento d'educación y cultura d'a DGA.
Moneda chaquesa

La **moneda chaquesa** ye una moneda medieval de bellón formata por diners chaqueses.

Se labró en Chaca dende Sancho Remíriz, y los reis churaban mantener-la, y no labrar-ne atra d'atro cunyo y ni lei. Teneba lo busto de lo rei y una cruz patriarcal.

## Bibliografía
*Maria Rosa Fort Cañellas. *Léxico Romance en documentos medievales aragoneses  (Siglos XI y XII)*. Departamento de educación y cultura de la DGA.