Consello Superior d'as Luengas d'Aragón

O **Consello Superior d'as Luengas d'Aragón** (en castellano, *Consejo Superior de las Lenguas de Aragón*) estió un organo consultivo gubernamental aragonés creyau y regulau en o capítol III d'a Lei de Luengas d'Aragón. Se tractaba d'un organo colechiau consultivo, adscrito a lo Departamento d'o Gubierno d'Aragón competent en política lingüistica y adotau d'autonomía organica y funcional, con a fin de guaranciar a suya obchectividat y independencia. S'heba d'encargar d'os temas relacionaus con as luengas propias d'Aragón: aragonés y catalán (entre que o castellano ye a luenga oficial, emplegada en tot o territorio*).

A suya existencia estió efimera: Fue creyau en [[2009]] y aboliu en [[2013]] por a nueva Lei de Luengas de Aragón que derogó a lei de [[2009]] y que encomendó as suyas funcions a l'[[Academia Aragonesa d'a Luenga]] y a o [[Gubierno d'Aragón]].

== Constitución ==
Encara que a suya constitución, como indica a [[Lei de Luengas d'Aragón|Lei]], s'habría d'haber produciu antes d'o tiempo de tres meses dende a dentrada en vigor d'a lei, no estió dica o [[18 d'octubre]] de [[2010]] cuan o [[President d'Aragón|President d'o Gubierno d'Aragón]] nombró a os suyos primers miembros.  O Consello Superior se constituyó a la fin o [[10 d'aviento]] de [[2010]], esleyindo provisionalment a [[José Bada Panillo]] como president, en estar o miembro d'edat mas gran, y a [[Marta Marín]] como secretaria. En a sesión posterior, d'o [[27 de chinero]] de [[2011]], se torna a esleyir a [[José Bada]] y [[Marta Marín]] como president y secretaria respectivament, y a [[María Antonia Martín Zorraquino]] como vicepresidenta. As suyas normas d'organización interna y funcionamiento fueron aprebadas por o [[Gubierno d'Aragón]] o [[5 d'abril]] de [[2011]].

== Composición ==
O Consello Superior d'as Luengas d'Aragón yera formau por 15 miembros, que s'heban de designar entre filologos, churistas, sociologos, destacadas personalidaz d'as letras, l'amostranza u a investigación lingüistica u d'os ambitos social u cultural d'Aragón.

Yeran nombraus por o [[President d'Aragón]] a propuesta d'as [[Corz d'Aragón]], d'o [[Gubierno d'Aragón]] y d'a [[Universidat de Zaragoza]], correspondendo a cadaguna d'istas institucions d'efectuar a propuesta de 5 miembros. Os miembros d'o Consello se designaban por periodos de 6 anyos, esviellando-se cada dos anyos por terceras partes.

=== Cese d'os miembros ===
O cese d'os miembros se podeba deber a una d'as siguients causas: 
#Transcurso d'o termino de nombramiento.
#Inhabilitación declarada por resolución chudicial firme.
#Renuncia acceptada por o President d'o Consello.
#Declaración de feneiximiento u incapacidat.

As vacants producidas s'habrían de cubrir a propuesta d'a institución que efectuó o nombramiento d'aquella persona en qui concorra a causa de cese y, en o suyo caso, por o tiempo de mandato que li restase.

== Miembros ==
=== Universidat de Zaragoza ===
A demanda d'o Gubierno d'Aragón, a Universidat de Zaragoza ye estada a primera institución en fer a suya propuesta de miembros. Os miembros trigaus yeran:
* [[Javier Giralt Latorre]]
* [[Francho Nagore Laín]]
* [[María Antonia Martín Zorraquino]]
* [[Francisco Beltrán Lloris]]
* [[Luisa María Frutos Mejías]]

=== Corz d'Aragón ===
Os miembros trigaus por as Cortes d'Aragón yeran:
*[[Alberto Moragrega Julián]] ([[Partiu d'os Socialistas d'Aragón|PSOE]])
*[[Marta Marín Bráviz]] ([[Partiu d'os Socialistas d'Aragón|PSOE]])
*[[Enrique Badía Gracia]] ([[Partiu Aragonés|PAR]])
*[[José Ignacio López Susín]] ([[Chunta Aragonesista|CHA]])
*[[Chusé Raúl Usón Serrano]] ([[Cucha Unida|IU]])

L'ausencia de representación d'o [[Partido Popular|PP]] se debeba a que él mesmo renuncia a ella *por coherencia a la suya posición politica en ista materia*.

=== Gubierno d'Aragón ===
Os cinco miembros esleyius por o Gubierno d'Aragón yeran:
* [[Carmen Alcover Pinós]]
* [[José Bada Panillo]]
* [[Manuel Castán Espot]]
* [[José Ignacio Micolau Adell]]
* [[Fernando Sánchez Pitarch]]

== Funcions ==
#Proposar a los organos competents de l'Administración linias d'actuación en o marco d'a politica lingüistica.
#Proposar l'adopción d'as midas adecuadas ta guaranciar a protección d'o patrimonio lingüistico aragonés y l'uso d'as luengas y modalidaz lingüisticas propias d'Aragón.
#Efectuar o seguimiento d'os plans y programas en materia lingüistica, asinas como d'as linias d'actuación que se determinen.
#Emitir informes por iniciativa propia u a solicitut d'os organos de l'Administración Publica en asuntos relacionaus con a politica lingüistica.
#Efectuar propuestas a las Administracions Publicas sobre actuacions de fomento y guarancia de l'uso, amostranza y conoiximiento d'as luengas y modalidaz lingüisticas propias d'Aragón.
#Emitir informe previo a la declaración d'as zonas y municipios d'utilización d'as luengas propias.
#Estar escuitau previament a'l establimiento d'os toponimos en Aragón.
#Informar as actuacions que corresponda adoptar en os municipios perteneixients a la zona mixta d'utilización historica d'as luengas y modalidaz lingüisticas propias.
#Cualsiquier atra que se li atribuiga en a Lei.

=== Zonas d'utilización d'as luengas propias ===
Como estableix o punto 6 d'a Lei, o Consello Superior d'as Luengas d'Aragón teneba como función determinar as zonas an que se charra cadaguna d'as luengas propias (en tot caso *o castellano ye a luenga oficial y emplegada en tot o territorio d'Aragón''): 
*Una zona d'utilización historica predominant de l'aragonés, chunto d'o castellano, en a zona norte.
*Una zona d'utilización historica predominant d'o catalán, chunto d'o castellano, en a zona este.
*Una zona mixta d'utilización historica d'as dos luengas propias d'Aragón, chunto d'o castellano, en a zona nortoriental.
*Una zona d'uso exclusivo d'o castellano con modalidaz y variedaz locals.

Asinas mesmo, s'estableixioron zonas u localidaz de transición-recepción que incluyen localidaz amanadas que por a suya capitalidat sigan receptoras de ciudadans aragoneses con una luenga propia distinta d'o castellano. As administracions d'a zona u localidat de transición-recepción habrán de cumplir con o establiu ta as zonas d'utilización historica predominant d'as luengas propias.

### Designación d'os primers integrants d'as academias
A Lei de Luengas d'Aragón indica que os primers integrants de l'Academia de la Lengua Aragonesa y d'a Academia Aragonesa del Catalán heban d'estar nombraus por o Gubierno d'Aragón a propuesta d'o Consello Superior d'as Luengas d'Aragón.

Seguntes publica Heraldo d'Aragón o 8 de mayo de 2011, a lista d'os primers academicos de l'Academia d'a Luenga Aragonesa ninviada a o Gubierno por o Consello Superior ye formada por:
*María Pilar Benítez Marco
*Marta Marín Bráviz
*María Luisa Arnal Purroy
*Manuel Castán Espot
*Joaquín Villa Bruned
*Francho Nagore Laín
*Chabier Lozano Sierra
*Juan José Segura Malagón
*Jesús Vázquez Obrador.

## Referencias

## Se veiga tamién
*Lei de Luengas d'Aragón
*Francha Oriental d'Aragón
*Academia d'a Luenga Aragonesa
*Academia Aragonesa d'o Catalán

## Vinclos externos
* Pachina web d'o Consello Superior d'as Luengas d'Aragón.
* Lei de Luengas d'Aragón, en versión bilingüe, Aragonés y Castellano.