Pata

As **patas** son as extremidatz d'o cuerpo d'un animal que sirven pa refirmar a resta d'o cuerpo y pa desplazar-se en os ambients terrestres. Son estructuras pars y articuladas y, dende a envista d'a Zoolochía, as verdaderas patas son patrimonio exclusivo de vertebraus y artopodos (y tamién belatros animals relacionaus con istes zaguers, como os tardigraus y os onicoforos).

## As patas d'os vertebraus

En os vertebraus, as patas amaneixión evolutivament a partir d'as aletas d'os peixes. Os primers vertebraus con patas existión en o periodo Devoniano, en a era Paleozoica; o primer conoixiu fue *[[Tiktaalik roseae]]*, que vivió fa bels 375 millons d'anyos, un proto-anfibio que viviba en lacunas y lagos d'auguas someras y que ya teneba o esquema basico de cinturas pelvianas como as conoixemos huei.

O esquema d'a pata d'un vertebrau ye un caracter determinant en taxonomía, y se considera que evoluciona dende a estructura basica de l'aleta d'os peixes sarcopterichios u d'aletas lobuladas: un ueso largo → dos uesos largos → multiples uesos chicorrons. Ista forma plesiomorfica ye la que ha dau, por evolución, o esquema apomorfico actual de humero / fémur → cubito y radio / tibia y peroné → carpo, metacarpo y falanches / tarso, metatarso y falanches que trobamos, con modificacions, en os tetrapodos actuals (as patas debanteras y as zagueras son homologas).

Os fósils de *Tiktaalik roseae* se trobón casualment en o mesmo chacimiento a on que tamién amaneixión fósils de sarcopterichios mas antigos y de tetrapodos posteriors. Isto lo fa o millor candidato pa considerar-se una forma intermedia entre os peixes y os primers tetrapodos que s'ha descrito dica l'inte.

### Perda d'as patas

A la inversa de a evolución d'istas extremidaz, bi ha vertebraus tetrapodos que han perdiu as patas secundariament: o caso mas reconoixible ye (talment) o d'as sirpients.

En Biolochía s'accepta cheneralment que as sirpients (sin patas) descienden de fardachos que sí en teneban, pero no s'heba puesto comprobar por no tener-se fósils de garra animal intermedio. O descubrimiento en 2006 d'os fósils d'un reptil cretacio de 90 millons d'anyos que nomás teneba dos patas zagueras vestichials (*[[Najash rionegrina]]*) permitió demostrar que efectivament os miembros de l'árbol filochenetico d'as sirpients heban perdiu (atrofiau) as suyas patas y que, en primeras, encara conservaban cinturas pelvianas que no i son en as sirpients actuals.

A perda evolutiva d'as patas no ye exclusiva d'as sirpients, y s'ha produciu tamién en atros grupos de tetrapodos de manera independient, como as cullebras de cristal (familia Anguidae y a desparte o chenero *[[Chalcides]]*). Isto ye un eixemplo clasico de converchencia evolutiva.

## As patas d'os artropodos

As patas d'os artopodos son tamién estructuras articuladas y pars, que constan de coxa, trocánter, fémur, tibia y tarso. A nomenclatura d'os escleritos en as extremidaz d'os artropodos se basa en a d'os uesos d'os animals superiors, por analochía.

Os diferents clados d'atropodos pueden tener numeros muit diversos de patas, anque siempre i serán presents por pars. Normalment son 3 pars en os hexapodos (insectos), 4 pars en os aracnidos y 5 pars en os crustacios. Atros grupos, como os miriapodos, pueden tener una gran variabilidat interna en o numero de patas. O regle cheneral ye que se'n trobará nomás un par (de patas) por cada segmento de l'animal, ya que os artropodos son animals segmentaus d'una forma muit evident.

En entomolochía bi ha a sobén muitas discrepancias sobre as homolochias d'os diferents segmentos d'as patas d'os atropodos, porque son mas difícils de demostrar que as homolochías d'os vertebraus.

## Referencias

## Se veiga tamién

*Coda.

## Vinclos externos