4 de chinero

Lo **4 de chinero** ye lo cuatreno día de l'anyo d'o calandario gregoriano. En iste día, quedan 361 días ta rematar l'anyo, u 362 si l'anyo ye bisiesto.
----

## Escaicimientos
### Aragón
* 1341 - Ye documentau por primera vegada o Monesterio de Santa Fe
* 1874 - Debantamiento a Zaragoza d'os republicanos federals; fue frustrau per los chenerals Delatre y Burgos.

### Atros países
#### Sieglo IX
* 831 - en a batalla de Reading, redota d'Ethelredo de Wessex a mans d'as tropas danesas. Encara que estió una victoria pirrica, o rei de Wessex morió luego por as suyas feritas.

#### Sieglo XIII
* 1248 - puya a lo trono o rei Alifonso III de Portugal.

#### Sieglo XVIII
* 1717 - Francia, Anglaterra y Países Baixos signan la Triple Alianza.
* 1762 - Anglaterra declara la guerra a Espanya y Nápols.

#### Sieglo XIX
* 1885 - lo dr. William W. Grant fa la primer apendicectomía con exito.
* 1896 - Utah se converte en lo 45wno estau d'Estaus Unius.

#### Sieglo XX
* 1944 - en a Segunda Guerra Mundial empecipio d'a batalla de Monte Cassino.
* 1948 - Birmania s'independiza d'o Reino Uniu.
* 1951 - en a Guerra de Corea, las fuerzas chinesas y norcoreanas se fan con Seúl.
* 1958 - caye en a Tierra dende la suya orbita lo Sputnik 1, lanzau lo 4 d'octubre de 1957.
* 1970 - *[[The Beatles]]* graban como banda per zaguer vegata.
* 1987 - un tren d'a *National Railroad Passenger Corporation* que iba de Boston ta Washington, DC choca con maquinas d'a *Consolidated Rail Corporation*; i mueren 16 personas.
* 1990 - un tren de pasachers a rebutir choca con un de mercadurías en a provincia de Sind, a Pakistán; i mueren 300 personas.
* 1998 - mortaleras en a provincia de Relizane, a Alcheria; matan unas 170 personas en tres lugarons.
* 1999 - hombres armaus ubren fuego sobre musulmans chiitas en una mesquita d'Islamabad; 16 personas i mueren y 25 quedan feritas.

#### Sieglo XXI
* 2004 - Mijeíl Saakaxvili ye esleyiu president de Cheorchia.
* 2004 - lo *[[Spirit]]*, robot explorador d'a NASA, consigue aterrizar sobre Marte a las 04:35 UTC.
* 2006 - Lo primer ministro israelín, Ariel Sharon, patixe una segunda apoplexía. La suya autoridat ye trasferida enta lo primer ministro interín Ehud Olmert.

## Naixencias
### Aragón
* 1932 - naixencia en Uesca (Plana de Uesca) d'o director cinematografico Carlos Saura (†2023).
* 1965 - naixencia en Mequinenza (Cinca Baixa) d'o entrenador de fútbol aragonés Juan Carlos Oliva Fornos.
* 1980 - naixencia en Zaragoza (Comarca Central) de l'actriz aragonesa Alexandra Jiménez Arrechea.

### Atros países
* 1077 - naixencia en China de Zhezong, emperador d'a dinastía Song (m. 1100).
* 1334 - naixencia d'Amadeu VI de Saboya, conte de Saboya (m. 1383).
* 1643 - naixencia en Woolsthorpe (Anglaterra) d'o cientifico y filosofo anglés Isaac Newton (m. 1727).
* 1785 - naixencia d'o filologo y folklorista alemán Jakob Grimm (m. 1864).
* 1809 - naixencia  en Coupvray (Francia) de Louis Braille, mayestro y creyador d'o sistema d'escritura ta personas ciegas que leva lo suyo nombre. (m. 1852).
* 1901 - naixencia en Madrit (Espanya) de l'actor espanyol Valentín Tornos (†1976).
* 1940 - naixencia en Ganzhou, Jiangxi (China) de Gao Xingjian, escritor chinés nacionalizau francés, Premio Nobel de Literatura.
* 1941 - naixencia en Florencia (Reino d'Italia, hue Italia) d'o director cinematografico greco-italiano George Pan Cosmatos (†2005).
* 1965 - naixencia en Epsom (Anglaterra) de l'actriz anglesa Julia Ormond.

## Defuncions
### Aragón
### Atros países
* 1248 - muere o rei Sancho II de Portugal (n.1207).
* 1584 - muere en Estrasburgo, Alsacia (Sacro Imperio Romano Chermanico) o pintor y debuixant suizo Tobias Stimmer (n.1539).
* 1825 - muere  en Nápols o rei Ferrando I d'as Dos Sicilias (n.1751).
* 1920 - muere en Madrit o escritor canario Benito Pérez Galdós (n.1843).
* 1941 - muere en París o filosofo y escritor francés Henri Bergson, Premio Nobel de Literatura en 1927.
* 1960 - muere en Villeblevin (Francia) o escritor y filosofo francés Albert Camus (n.1913).
* 1961 - muere en Viena (Austria) o fisico austriaco Erwin Schrödinger, Premio Nobel de Fisica (n. 1913).
* 1965 - muere en Saint Louis (Missouri, Estaus Unius) o escritor, poeta y dramaturgo estausunidense (encara que nacionalizato bitanico) T. S. Eliot, Premio Nobel de Literatura en 1948 (m. 1888).
* 2006 - muere en Gold Coast, Queensland (Australia) o zaij Mactum bin Raxid al-Mactum, primer ministro d'Emiratos Arabes Unitos y gubernador de Dubai.
* 2023 - muere en Madrit (Comunidat de Madrit, Espanya) o sindicalista y politico espanyol Nicolás Redondo Urbieta, qui estió secretario cheneral d'UGT (n.1927).
* 2024 
** - muere en Los Angeles (California, Estaus Unius) l'actriz, bailarina y cantaire britanica Glynis Johns (n.1923).
** - muere en un accident d'aviación en as costas de Sant Vicent y as Granadinas, amán d'a isla de Bequia, chunto con sus dos fillas, l'actor, actor de voz y modelo alemán Christian Oliver (n.1972).
** - muere en Ciudat de Mexico (Mexico) a chugadora de tenis mexicana Rosie Reyes (n.1939).
** - muere en Londres (Reino Uniu) l'actor y cantaire estausunidense David Soul (n.1943).

## Festividaz
* Fiesta nacional de Birmania: Día d'a Independencia.

### Santos catolicos d'o día
* Santa Anchela de Foligno.
* Sant Guergorio, bispe de Langres.
* Santa Isabela Ana Seton.

## Vinclos externos

## Referencias