Carinyena

**Carinyena** (en castellano *Cariñena*) ye una ciudat historica y municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, y ye la capital d'a comarca d'o Campo de Carinyena. Tamién ye lo centro d'a DOP Carinyena, que produce interesants vins de reconoixida calidat. Carinyena ye una ciudat dende o 20 de chunio de 1909, cuan o rei Alifonso XIII d'Espanya li concedió ixe títol.

A suya población ye de 3.536 habitants (2005) en una superficie de 82,5 km².

## Toponimia
Este toponimo ye d'orichen romano, como atros toponimos d'a val d'Ebro que acaban en *-en*, *[[terminación -ena (toponimia)|-ena]]*, *[[terminación -án (toponimia)|-án]]*, *[[terminación -ana (toponimia)|-ana]]*, *-áin* derivaus romances d'a terminación latina *-INIANA* a atras pareixidas que indican propiedat, y van dezaga d'o nombre d'o propietario. Estos toponimos son caracteristicos de muitas antigas fincas rusticas. A partir d'o sieglo II, una inaturable tendencia a la concentración d'a propiedat en pocas mans, provocará l'aparición de grans latifundios que prenioron o nombre d'o propietario y se convertioron con o tiempo en os toponimos como huei conoixemos muitos lugars y ciudaz: *[[Sarinyena]]*, *[[Lecinyena]]*, *[[Ladrunyán]]*, *[[Corbalán]]. etc...

Ya Plinio, [[procurador]] d'a [[Hispania Tarraconense]], clamó *CARAE* a este lugar romano. A *VILLA CARINIANA* significa "l'[[alquería]]", "[[pardina]]" situada en l'antiga *Carae* y fa referencia a lo suyo propietario *CARINIUS*. Dimpués, en a [[Edat Meya]], o toponimo evolucionará dica convertir-se en l'actual *Carinyena*.

En la toponimia de Carinyena bi ha ciertos microtoponimos como *Carretera de las Varellas'' con fonetica tipica de l'aragonés de la val d'Ebro.

## Cheografía
### Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de "Silo" a una altaria de 654 metros dende o livel d'a mar situau a o nord-ueste d'a localidat.

## Clima
A suya temperatura anyal ye 14.37&nbsp;°C, con una temperatura meya en chinero de 6.11&nbsp;°C y en chulio de 24.19&nbsp;°C.

## Historia
En o sieglo XV perteneixeba a la Comunidat de Daroca.

## Demografía

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = width:450 height:230 left:180 bottom:35
AlignBars  = late

DateFormat = yyyy
Period     = from:0 till:3915
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:783 start:0

BarData=
  bar:1998 text:"1998" 
  bar:2000 text:"2000"
  bar:2002 text:"2002"
  bar:2004 text:"2004"
  bar:2006 text:"2006"
  bar:2008 text:"2008"
  bar:2010 text:"2010"
  bar:2012 text:"2012"
  bar:2014 text:"2014"
  bar:2016 text:"2016"
  bar:2018 text:"2018"
  bar:2020 text:"2020"

PlotData=
  width:15
  color:brightblue
  bar:1998 from:0 till:2893
  bar:2000 from:0 till:2875
  bar:2002 from:0 till:3196
  bar:2004 from:0 till:3500
  bar:2006 from:0 till:3277
  bar:2008 from:0 till:3509
  bar:2010 from:0 till:3725
  bar:2012 from:0 till:3572
  bar:2014 from:0 till:3457
  bar:2016 from:0 till:3384
  bar:2018 from:0 till:3276
  bar:2020 from:0 till:3355
 


## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Puestos d'intrés
* Ilesia de l'Asumpción de Nuestra Sinyora de Carinyena.
* Ilesia de Sant Chaime de Carinyena.
* Santuario d'a Virchen de Lagunas.
* Casa de la ciudat.
* Casal de los Arazuri.
* Casa de la Castana.
* Torretón de las Monchas, una torre de muro que ye la zaguera resta d'as murallas.
* Museu d'o Vin de Carinyena.
* Paseyo d'as Estrelas de Carinyena.

## Se veiga tamién
* Denominación d'Orichen Protechida Carinyena.

## Vinclos externos

## Notas


## Referencias