Ambazonia

**Ambazonia**, oficialment la **Republica d'Ambazonia** (en anglés *Republic of Ambazonia*) y comunament conoixida como a **Terra d'Amba** (en anglés *Amba Land*), ye un antigo protectorau britanico situau a l'ueste y a lo norte con Nicheria y a o sud con l'oceano Atlantico, y ye *[[de facto]]* indepedient, encara que no ye reconoixido pa garra país. Ye considerau internacionalment como un estau anglofono autonomo d'a Federación de Camerún creyada por la ONU en l'anyo 1961. A federación fue polemicament abolida entre mayo de 1972 y chinero de 1984 por la mayoría d'os líders politicos de parla francesa de Camerún. Dende primerias, lo component federal de Camerún de parla francesa ha mirau de resurtir con l'Ambazonia de parla anglesa etiquetada como una simpla rechión en un prochecto d'asimilación admitiu enmeyo d'una cerenya resistencia. Ambazonia ye l'estau successor de l'antigo Territorio d'o Mandato Britanico d'o Sud de Camerún. Situada en lo golfo de Guinea, Ambazonia muga con a Republica de Camerún a l'este, Nicheria a lo norte y a l'ueste y l'oceano Atlantico a sud. Lo suyo territorio tien una superficie de 42.710 kilometros cuadraus (16.490 millas cuadradas) y ye poblada por alto u baixo cinco millons de personas.

## Etimolochía
O nombre d'Ambazonia se deriva d'a palabra **Ambozes**, lo nombre local pa l'aria d'a badía a la desembocadura d'o río Wouri, Douala en l'actualidat.

## Cheografía
Amabazonia se caracteriza por dos paisaches prencipals. A l'ueste, cara la buega con Nicheria, se troban las tierras baixas d'a cuenca d'a Mamfe. L'aria ye cubierta d'una densa chungla tropical. I hai arias protechidas, como lo Parque nacional de Korup u lo Parque nacional de Takamanda. Mas a l'este, cara ta Camerún, se pueden trobar una serie de vulcans como lo Manengouba u lo Kupe.

S'extienden dende lo sud a lo largo d'a buega de Camerún cara lo norte, a on se dirichen a las tierras altas de Bamenda. Una mica aislau d'os atros volcans ye lo mont Camerún a l'extremo sud d'Ambazonia. Con . m, ye la montanya mas alta d'Africa Occidental y la 28a mas alta de tota Africa.

### Condatos
Ambazonia ye dividida en 14 condaus, que son os siguients:

*Fako con a suya capital en Victoria.
*Meme con a suya capital en Kumba.
*Ndian con a suya capital en Mundemba.
*Kupe Muaneguba con a suya capital en Bangem.
*Lebialem con a suya capital en Menji.
*Manyu con a suya capital en Mamfe.
*Momo con a suya capital en Mbengwi.
*Mezam con a suya capital en Bamenda.
*Ngoketunjia con a suya capital en Ndop.
*Bui con a suya capital en Kumbo.
*Boyo con a suya capital en Fundong.
*Menchum con a suya capital en Wum.
*Donga Mantung con a suya capital en Nkambe.
*Bakassi con a suya capital en Archibong.

## Población
O país constituye una superficie de 42.710 kilometros cuadraus (16.490 millas cuadradas) poblada por alto u baixo cinco millons de personas.

## Gubierno y politica d'Ambazonia
O país naixe a partir d'o problema anglofono de Camerún. Ambazonia tiene un gubierno transitorio.

## Luengas
As luengas oficials son l'anglés y dimpués como segunda luenga se charra o francés. Tamién se charran o pidgin camerunés anglés, as luengas grassfields, l'oroko, l'akoose, o kenyang y o duala. Cuan Camerún pertenció a Alemanya (como *Neukamerun*) tamién se charró l'alemán.

## Ambazonia y a pandemia d'a Covid-19
Lo país pidió un alto lo fuego con Camerún a causa d'a pandemia d'a Covid-19. Pero o gubierno de Camerún no querió fer unas paces temporals dica que rematase la pandemia.

## Se veiga tamién
* Camerún.
* Camerún d'o Sud.
* Crisis presidencial de d'Ambazonia.
* Estaus no reconoixius.
* Himno d'Ambazonia.
* Organización de Nacions y Pueblos No Representaus.

## Referencias

## Vinclos externos
*  Pachina oficial.
*  Pachina oficial.