Dialecto hamburgués

O **dialecto hamburgués** (en baixo alemán *Hamborger Platt*, en alemán estándard *Hamburger Platt*) ye un grupo de variedaz lingüisticas d'o baixo alemán que se charran en a ciudat d'Hamburgo, Alemanya y bels lugars amanaus en Schleswig-Holstein y Baixa Saxonia. Ocasionalment, o termín *hamburgués* se fa servir ta decir a l*'[[Alemán hamburgués|Missingsch hamburgués]]*, una variedat d'alemán estándard con substrato baixo saxón. Istos dialectos urbans tienen a-saber-los ampres de l'anglés y o neerlandés, por eixemplo *Törn* "viache" (de l'anglés "turn") u *suutje* "chentilment" (d'o neerlandés *zoetjes*).

Hamburgo se pronuncia  en istos dialectos, con una "ch" parellana a la de *Milch* en l'alemán estándard. Ye tipico d'os dialectos d'Hamburgo y d'atros dialectos d'o baixo Elba pronunciar (y mesmo deletreyar) *eu* (pronunciato *oi&nbsp;*) con o diftongo  (escrito *öö*, *öh* u *ö*), por eixemplo:

Manimenos, como en a mayoría de dialectos d'o baixo saxón (baixo alemán), o monoftongo luengo  se pronuncia [ø] (como *peu* en francés), por eixemplo *Kööm* ~ *Kœm*  "alcaravea".

## Subdialectos
O baixo saxón d'Hamburgo se divide en dos grans grupos que refleixan bien as antigas diferencias culturals entre as zonas de *[[geest]]s* y as d'almarchals.

- Se diz *Geest-Platt* a os dialectos que se charran en a zona de *geests*, ye decir no dreitament en a compleganza de l'Elba, sino mas luent enta o norte (a ciudat d'Hamburgo se troba chustament en a marguin norte d'o río Elba). Istas variants dialectals se pareixen muito a o dialecto de Holstein.

- D'atra man se troba o *Marsch-Platt* u "dialecto d'os almarchals", que ye o conchunto de variedaz que se charran en os almarchals que son amán d'o río Elba, incluyindo-ie a propia ciudat d'Hamburgo. Destacan o dialecto de Finkenwerder a l'ueste d'Hamburgo, d'o que bi ha cuantas obras escritas, asinas como as variedaz d'os districtos de Vierlande, Alten Land, y Harburg entre atros. Tamién cal destacar o dito *Hafenplatt* u "dialecto d'o puerto", que se charraba d'antis mas en os arredols d'o puerto d'Hamburgo y en o districto de St. Pauli.

As prencipals diferencias entre istos dos grupos se troban en as vocals y en a pronunciación d'o fonema /b/. Contino s'amuestra un chicot cuatrón con a comparación de bellas parolas entre as variedaz d'os *geests* y os almarchals:

L'aria tradicional de distribución d'o *Geest-Platt* ye hue prou urbanizata, y debito a l'alto grau d'urbanización d'o Estato Federal d'Hamburgo a conservación d'istos dialectos, asinas como o emplego d'o baixo alemán en l'actualidat, no ye guaire buena. Encara se pueden sentir manimenos istas variants en as arias rurals d'Hamburgo, asinas como en Vierlande y Alten Land, a on s'alza y se fa servir o *Marsch-Platt*. Tamién emplegan ista mesma variedat en o suyo entorno laboral os treballadors d'o puerto d'Hamburgo, encara que aquí se gosa conoixer actualment nomás como *Hamburger Platt*.

Toz os subdialectos d'o dialecto hamburgués perteneixen a o subgrupo nortoccidental aintro d'o baixo alemán occidental u baixo saxón, dialecto de l'idioma baixo alemán. Bels subdialectos como a variedat de Vierlanden tienen importants influyencias d'as parlas de Mecklemburgo-Pomerania Occidental.

## Atros datos
* A canción *[[Hamborger Veermaster]]* ye una famosa canción de mariners escrita en iste dialecto rechional.
* O vocabulario d'o dialecto hamburgués ye replegato y descrito en o Diccionario hamburgués (*Hamburgischen Wörterbuch*).

## Se veiga tamién
* Alemán hamburgués, ta a variedat de l'alemán estándard charrata en a ciudat d'Hamburgo.
* Baixo alemán

## Bibliografía
**Christoph, Walther; Lasch, Agathe; Kuhn, Hans; Pretzel, Ulrich; Scheel, Käthe; Meier, Jürgen; Möhn, Dieter (1985-2006), Hamburgisches Wörterbuch (2 ed.), Neumünster: K. Wachholtz, OCLC* 182559541

## Vinclos externos
*  www.plattmaster.de.