Ermita de Santa María de Chalamera

La **ermita de Santa María de Chalamera** ye una ermita aragonesa d'estilo romanico que se troba en a localidat de Chalamera, en a comarca de Cinca Baixa y provincia de uesca. Dende lo punto d'anvista d'a suya adscripción administrativa en a Ilesia Catolica, pende de l'arcipestrau d'Cinca Baixa en a diocesi de Balbastro-Monzón y de l'archidiocesi de Zaragoza.

Ye una ermita consagrada a santa María construyida mientres o sieglo XIII que se troba a una distancia d'una mica mas de 3&nbsp;km de Chalamera en o camín enta Alcoleya de Cinca. Se troba situau en un antigo camín lateral d'o camín de Sant Chaime en un trampo que marchaba dende la muga con Catalunya y Fraga enta lo Reyal Monesterio de Santa María de Xixena. Ye situada en una chicota elevación sobre la plana.

A grandiosidat de l'ermita tien una clara explicación, en estar la ermita lo solo edificio supèrvivient d'un conchunto que, chunto con o castiello de Monzón, estió la seu d'un priorato d'a Orden d'o Temple, de feito, cuan s'ordenó la disolución d'ixa orden monastica Chalamera y Monzón estioron as zagueras fortaleas templarias en mantener a resistencia armada, resistindo Chalamera dica febrero de l'anyo 1309. Posteriorment, se cedioron os biens d'a orden a la Orden d'o Hespital, remanindo en as suyas mans dica la desamortización de Mendizábal mientres o sieglo XIX. Mientres os suyos primers tiempos, pendeba d'o Reyal Monesterio de Santa María d'Alaón. Se tracta en consecuencia d'una ilesia de tipo monastico.

En a festividat de sant Marco, lo 25 d'abril, se i celebra una romería enta l'ermita.

## Historia
Encara que lo territorio fue conquiesto por o reino d'Aragón en 1141, consta que ya existiba una ilesia en o lugar anterior a la dita conquiesta, mesmo pñlegando-se a indicar a posibilidat de que existise en epoca visigotica.

## Descripción
### Planta
Se tracta d'un edificio que poseye planta de cruz latina, con nomás que una sola nau y que ye dotau de tres absides, d'os cuals nomás que un ye visible dende l'exterior, y que tien un cimborio sobre lo suyo crucero, cimborio pareixiu a lo que se puet contemplar en l'amanau Reyal Monesterio de Santa María de Xixena.

### Abside
Dende l'exterior d'o templo nomás ye visible que l'abside central d'o mesmo, que recibe la luz exterior a traviés de tres finestras con arcos abocinaus, identicos a la finestra que se troba en o crucero. As finestras poseyen a cada canto d'a suya ubertura una chicota columna con o suyo correspodient capitel. Os absidiolos laterals se troban encastaus en os muraus, d'una traza pareixida a lo que s'escayece en a ilesia de Santa María de Santa Cruz d'as Serors (ilesia que tamién se troba a lo canto d'o Camín de Sant Chaime.

### Fronteras
A frontera principal d'a ilesia poseye seis arquivoltas con arco abocinau, mesmo que las finestras de l'abside, y lucherament apunchadas, que parten de seis columnas con capitels historiaus con animals y caballeros, representando-se tamién escenas inspiradas en a Biblia. L'arco d'a puerta ye un arco de meyo punto.

Santa María poseye dos atras dentradas segundarias, una en a frontera norte de l'edificio y la segunda en o tampo sud d'o transepto. Dencima d'ista zaguera, un timpano amuestra un sol u rosetón, estando tamién reportalada.

### Interior
A sola nau d'a ilesia se troba dividida en tres trampos deseparaus por arcos faixons, veyendo-se dende l'interior os dos chicoz absidiolos que no son visibles dende l'exterior a lo canto de l'abside central, mesmo que lo cimborio.

O crucero ye cubierto con una cupula octogonal.

## Protección legal
Por Decreto de 18 de marzo de 1976 la ermita fue declarada *Molimento Historico-Artistico*, confirmada por Orden de 30 de chinero de 2004 publicada en o *[[Boletín Oficial de Aragón]]* o 27 de febrero.

## Referencias

## Vinclos externos

*  ''Ermita de Santa María. Chalamera'', en a web de *Patrimonio Cultural de Aragón* d'o Gubierno d'Aragón.
*  ''Chalamera. Ermita de Santa María'', en a web *www.RománicoAragonés.com*.