open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlo Goldoni

**Carlo Osvaldo Goldoni**, naixito de Venecia (Republica de Venecia, hue Italia) o 25 de febrero de 1707 y muerto en París (Primera Republica Francesa, hue Francia) o 6 de febrero de 1793, estió un destacato dramaturgo italiano. A suya obra, escrita en idioma italiano y en idioma francés, incluye muitos modismos propios de l'idioma veneciano.

## Vinclos externos
Fidela Bernat

**Fidela Bernat** (24 d'abril de 1898, Uztárroz, Navarra - 23 de febrero de 1991, Iruñea-Pamplona) estió a zaguera persona capable de parlar o dialecto roncalés como idioma materno. Con a suya muerte, con a edat de 93 anyos, desapareixió dito dialecto d'o basco. En a fonoteca de Navarra existen a-saber-las gravacions d'entrevistas feitas a ista muller.

## Familia
Casata o 23 de chunio de 1925 con Pedro Ederra Lorea. Tenió 6 fillos y dende 1988 yera viuda.
Val de Belagua

A **val de Belagua** ye una val secundaria d'a val de Roncal, chusto on acaba a Sierra de Belagua, en a muga entre Sola y Biarn.

## Refuchio
Dende fa anyos bi ha un refuchio dito *Angel Oloron*, ye un buen puesto pa encomenzar a fer esquí alpín y de esquí de travesía. Ye a 1.428 metros d'altaria.

## Larra-Belagua

En Larra bi ha un modelato mixto karstico y glacial.

## Montanyas d'a redolata
Entre atras tenemos o Kartxela, y a punta Maz. Belagua tamién ye a puerta d'entrata pa Belabartze, a camín d'a Val d'Ansó, Meseta d'os Tres Reis u o mont Petrechema.

## Arqueolochía
N'esta zona bi ha abundants restos prehistoricos, que testimonian que os ser humans bi han vivito dende fa mils d'anyos. En a partita ueste d'a val bi ha un dolmen muito vistoso a man d'una ermita, que debió fer-se servir pa cristianizar o puesto sagrato pagano.
Rojals

**Rojals** (*Rojales* en castellano) ye un municipio valenciano d'a provincia d'Alicant, situato en a comarca d'a Vega Baixa d'a Segura. Fa parte d'o partiu chudicial de Torrevella.

A suya población ye de 22.006 habitants (2012), en una superficie de 27,60 km² y una densidat de población de 797,32 hab/km².

## Toponimia
Lo toponimo *Rojals* ye cognato de l'aragonés royals.

## Cheografía
A localidat de Rojals se troba situada a o canto d'o río Segura, 8 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 41 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia.

### Mugas

O termin municipal de Rojals tien dos parz, y la principal, que se troba arredol d'o nuclio, muga con Guardamar del Segura, Torrevella, Los Montesinos, Algorfa, Benijòfar, Formentera del Segura y Sant Fulgenci. L'atra muga con Algorfa, Almoradí, Daia Nova, Daia Vella, Formentera del Segura y Benijòfar.

## Demografía
Basco soletán

O **soletán** (en euskara batua *zuberera*, en soletán *"xiberotarra"* u *"xiberoko eüskara"*) ye un *[[euskalki]]a* u dialecto d'o euskara charrato en cuasi tota Sola y en Eskiula, esta zaguera localidat situata en Biarn, y huei a sola localidat fuera d'Euskal Herria on se charra o euskara como idioma materno.

Por a suya localización, o soletán tien influencia d'o biarnés (occitán) en o vocabulario y en a fonolocía. Se tracta d'un dialecto de gran homocheneidat, estando dividito en dos subdialectos: O de *[[Pettarra]]* a lo norte y lo de *[[Basabürüa|Basabürü]]* a lo sud. Ciertos lugars de Sola s'amanan a lo euskara de Amikuze, que ye una parla de transición entre o soletán y o dialecto baixo-navarro. Ditos lugars son Domintxaine-Berroeta, Arüe-Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi y Etxarri.

Por estar tan luent Sola y Bizcaya d'o centro d'as tierras de luenga basca, o dialecto soletán chunto con o dialecto bizcaíno son os que presentan diferencias mes grans con respecto a lo basco cheneral y a l'actual euskara batua (que actualment representa o basco cheneral porque se basa en una parla central equidistant de totas a la que s'anyaden os neolochismos y formas consideratas correctas). As diferencias entre o soletán y o basco *batua* consisten en a pronunciacion (accento marcato, la ü vueita y as sibilants sonoras), o vocabulario y morfolochia. Entre toz os euskalkis, ye o que ye mes a man con o dialecto roncalés actualment desapareixito, dica o punto que Louis Lucien Bonaparte los clasifico como un solo dialecto d'o idioma basco.

## Vocabulario

## Referencias
Parla de transición

Una **parla de transición** ye una parla local que fa part d'un conchunto de parlas tamién de transición que amuestran una transición gradual entre dos luengas u dos dialectos bien diferenciatos sin haber-ie guaires caracters d'ixas parlas de transición que no se troben u en l'una luenga u en l'atra. As parlas de transición tienen un orichen común con as dos luengas que deseparan. En as parlas de transición ye caracteristico de veyer en a representación cartografica como en as linias que delimitan una diferencia lexica, fonetica, morfolochica u sintactica se van sucedendo una dezaga de l'atra y esto recibe o nombre de ventallo d'isoglosas. As parlas de transición abundan en as luengas neolatinas, pero abundan muito mes en as luengas eslavas y turquicas que se deseparoron en un periodo mes tardano. En o caso de l'aragonés tenemos un caso caracteristico de parlas de transición con o catalán en Ribagorza y que bels lingüistas denominan "frontera lingüistica catalano-aragonesa".

## Parlas de transición en luengas neolatinas
O ribagorzano ye una transición macrocheografica entre l'aragonés y catalán y tenemos un aragonés ribagorzano y un catalán ribagorzano. As parlas d'a Val d'Isabana y as que bi ha a lo sud d'o Turbón representan una transición microcheografica.

As arias de transición orichinals entre o castellano y l'aragonés desapareixioron con a castellanización de La Rioja de traza que a muga entre as dos luengas ye producto d'a substitución y erosión lingüistica. Manimenos con a reconquiesta y repoblación d'as tierras reconquiestas con aragoneses, navarros, castellanos y occitans amaneixioron atras parlas de transición entre os dos idiomas, o castellano d'a extremadura soriana y l'aragonés d'as comunidaz aragonesas

L'astur-leyonés presentan parlas de transición con o galaicoportugués en l'ueste d'Asturias, y en presentaba con o castellano en o centro-ueste de Cantabria dica a desaparición d'o cantabro y a estandardización d'o castellano d'atras parz de Cantabria y norte d'a Provincia de Burgos.

En os romances orientals no bi ha arias de transición entre as principals brancas a causa d'a fragmentación territorial causó a expansión d'as luengas eslavas y as emigracions tipicas de pueblos transhumants u as causatas por a invasión otomana. Manimenos o meglenorrumano tien caracters transicionals entre l'arrumano y o dacorrumano.

## Parlas de transición entre os dialectos bascos
En o basco bi ha parlas de transición entre o dialecto soletán y o dialecto baixonavarro en os lugars de Domintxaine-Berroeta, Arüe-Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi y Etxarri.
Araguás (desambigación)

**Araguás** puet estar:

***[[Araguás]]**, un lugar d'o municipio de O Pueyo d'Araguás (Sobrarbe).
***[[Araguás d'o Solano]]**, un lugar d'o municipio de Chaca (Chacetania).
***[[O Pueyo d'Araguás]]**, un municipio de Sobrarbe.

## Veyer tamién
***[[Aragüés de lo Puerto]]**.
Benigembla

**Benigembla** (*Benigembla* en catalán y oficialment) ye un municipio valenciano, situato en a comarca d'a Marina Alta, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Denya.

A suya población ye de 580 habitants (2010) en una superficie de 18,45&nbsp;km², con una densidat de población de 31,44&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Benigembla se troba situata a 314 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 27,3&nbsp;km d'a ciudat de Denya, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 88,1&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 106&nbsp;km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.

## Demografía

## Administración
### Reparto de concellers




### Alcaldes

## Vinclos externos

* Información de Benigembla en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información de Benigembla en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Districto d'Amiens

O **districto d'Amiens** (en francés *arrondissement d'Amiens*) ye un districto d'o departamento francés de Somme y rechión d'Altos de Francia.

A suya población ye de 299.776 habitants, con una densidat de población alto u baixo de 122 hab/km².

A capital d'o districto ye a subprefectura d'Amiens, y en fan parte 15 cantons y 291 comunas.

## Lista de cantons d'Amiens
* Cantón d'Ailly-sur-Noye (parti).
* Canton d'Ailly-sur-Somme.
* Cantón d'Albert (parti).
* Cantón d'Amiens-1.
* Cantón d'Amiens-2.
* Cantón d'Amiens-3.
* Cantón d'Amiens-4.
* Cantón d'Amiens-5.
* Cantón d'Amiens-6.
* Cantón d'Amiens-7.
* Cantón de Corbie (parti).
* Cantón de Doullens (parti).
* Cantón de Flixecourt.
* Cantón de Moreuil (parti).
* Cantón de Poix-de-Picardie (parti).
Districto d'Abbeville

O **districto d'Abbeville** (en francés *arrondissement d'Abbeville*) ye un districto d'o departamento francés de Somme y rechión d'Altos de Francia.

A suya población ye de 125.258 habitants en una superficie de 1.589 km², con una densidat de población alto u baixo de 79 hab/km².

A capital d'o districto ye a subprefectura d'Abbeville, y en fan parte 7 cantons y 164 comunas.

## Lista de cantons d'Abbeville
* Cantón d'Abbeville-1.
* Cantón d'Abbeville-2.
* Cantón de Doullens (parti).
* Cantón de Friville-Escarbotin.
* Cantón de Gamaches.
* Cantón de Poix-de-Picardie (parti).
* Cantón de Rue.
Districto de Montdidier

O **districto de Montdidier** (en francés *arrondissement de Montdidier*) ye un districto d'o departamento francés de Somme y rechión d'Altos de Francia.

A suya población ye de 51.644 habitants en una superficie de 916 km², con una densidat de población alto u baixo de 46 hab/km².

A capital d'o districto ye a subprefectura de Montdidier, y en fan parte 4 cantons y 109 comunas.

## Lista de cantons de Montdidier
* Cantón d'Ailly-sur-Noye (parti).
* Cantón de Ham (parti).
* Cantón de Moreuil (parti).
* Cantón de Roye.
Cheto

**Cheto** ye un lugar d'o municipio aragonés en o municipio de Biarche, en a comarca d'o Semontano de Balbastro, provincia de Uesca y partiu chudicial de Balbastro.
Sant Póliz (desambigación)

**Sant Póliz** puede fer referencia a:
*Un santo d'a Ilesia Catolica, celebrato lo 13 d'agosto, que fue antipapa. Se veiga **[[Sant Póliz de Roma]]**.
*Una aldeya d'o municipio de Biarche, en a comarca d'o Semontano de Balbastro. Se veiga **[[Sant Póliz (Rodellar)]]**.
Cuzco

:*Iste articlo ye sobre una ciudat de Perú; ta atros usos, se veiga *'Cuzco (desambigación)**''.

**Cuzco** u **Cusco*' (*Qosqo* en [[idioma quichua|quichua]]) ye una [[ciudat]] [[Perú|peruana]], [[capital (politica)|capital]] d'a [[Provincias de Perú|provincia]] de [[Provincia de Cuzco|Cuzco]] y d'o [[Departamentos de Perú|departamento]] de [[Departamento de Cuzco|Cuzco]].

A ciudat tien una [[superficie]] de 70.015,3&nbsp;[[km²]], una [[Población humana|población]] de 510.000 habitants y una [[densidat de población]] de 7.846,13 abs/km².

Cusco ye declarada [[Patrimonio d'a Humanidat]] por a [[UNESCO]]. Fa parte d'a [[Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat]].

== Historia ==
O [[conqueridor]] [[Espanya|espanyol]] [[Francisco Pizarro]] fundó la ciudat, o [[23 de marzo]] de [[1534]], con o nombre de *Cuzco, Ciudad Noble y Grande*.

== Vinclos externos ==

*  [https://web.archive.org/web/20071025053547/http://www.municusco.gob.pe/ Pachina web oficial municipal de Cuzco].
*  [https://web.archive.org/web/20090306111957/http://regioncusco.gob.pe/ Gubierno Rechional de Cuzco].
*  [https://web.archive.org/web/20060521011603/http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/d900ab5823c15b6105256bf40082b79b/59b67b362bd5777f0525711d0058f321?OpenDocument *Centro Regional para la Salvaguardia del Patrimonio Cultural e Inmaterial de América Latina*].
*  [https://web.archive.org/web/20060213225544/http://www.rree.gob.pe/portal/boletinInf.nsf/d900ab5823c15b6105256bf40082b79b/0652ca61b6cc76730525710d00738821?OpenDocument *Premios*].
*  [http://whc.unesco.org/en/list/273 Documentos d'a declaración d'a ciudat de Cuzco como *Patrimonio d'a Humanidat*] por a UNESCO.
*  [http://www.elcomercio.com.pe/maps/mt495h Patrimonio d'a Humanidat en Perú en un mapa, incluyindo-ie atras informacions], *El Comercio'', chulio de 2009.
*  Cuzco.com
Ilesia de Sant Pero Apóstol de Morrano

A **ilesia de Sant Pero Apóstol** ye una ilesia d'estilo romanico y con partis mudéchars, d'o sieglo XII, ista en a diocesi de Uesca y en l'arcipestrato de Semontano-Sobrarbe construyita en o lugar de Morrano, d'o municipio de Biarche, en a comarca d'a Semontano de Balbastro, en a provincia de Uesca (Aragón).

## Historia
En 1097 Per, bispe de Uesca, atorgó a o monesterio de Sant Ponz de Tomeras as ilesias de Labatiella, Morrano, Panzano y Yaso.

Alavez prencipió a construcción d'a ilesia y tamién d'o lugar.

Mientres os sieglos XVII y XVIII se i facioron importants esviellamientos en arte mudéchar.

## Descripción

Ista ilesia tien planta en forma de cruz latina, que inicialment yera de una sola nau, rematata en abside de tambor. Se i facioron cuantos esviellamientos mientres os sieglos XVII y XVIII.

A dentrada ye en forma de arco de meyo punto. En l'interior se combinan as vueltas de canyón y as d'ariesta.

Abside y nau fuoron recrexitas en ladriello mudéchar, tot él queda cuasi amagato por as capiellas laterals construyitas en o sieglo XVIII, cuantas construccions amanatas y o recreiximiento en ladriello a base de arquiellos, a l'estilo de as galerías de os palacios aragoneses d'o sieglo XVI.

Dencima d'a capiella norte ye a torre, romanica en os suyos dos primers trampos y rematata en ladriello mudéchar en os esviellamientos d'o sieglo XVII, o ladriello ye en forma de rombos, ye intresant que tan a o norte de l'Ebro haiga arte mudéchar y amás construito ya en a epoca barroca.

## Vinclos externos
* A. García Omedes: ''A ilesia de Sant Pero Apóstol de Morrano'' en *RomanicoAragonés.com*.
* José Antonio Tolosa: ''A ilesia de Sant Pero Apóstol de Morrano'' en *aragonmudejar.com*.
Formentera del Segura

**Formentera del Segura** ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 4.364 habitants (2010), en una superficie de 4,30 km² y una densidat de población de 1.014,88 hab/km².
 
## Mugas

Lo termin municipal de Formentera del Segura muga con Rojales, Benijòfar, Daia Nova, Daia Vella y Sant Fulgenci.

## Demografía
Murla

**Murla** (*Murla* en catalán y oficialment; *Murla* en castellano) ye un municipio valenciano, situato en a comarca d'a Marina Alta, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Denya.

A suya población ye de 629 habitants (2010) en una superficie de 5,81&nbsp;km², con una densidat de población de 108,26&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Murla se troba situata a 285 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 23&nbsp;km d'a ciudat de Denya, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 87&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 106&nbsp;km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Información de Murla en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información de Murla en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Orba

:*Iste ye un articlo sobre un municipio d'a Marina Alta en o País Valenciano; ta atros usos, se veiga *'Orba (desambigación)**''.

**Orba*' (*Orba* en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment; *Orba'' en castellano) ye un municipio valenciano, situato en a comarca d'a Marina Alta, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Denya.

A suya población ye de 2.629 habitants (2010) en una superficie de 17,73&nbsp;km², con una densidat de población de 148,28&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat d'Orba se troba situata a 154 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 86&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia.

### Mugas
O termin municipal d'Orba muga a o norte con Tormo y Pego; a l'este con Murla y Alcalalí; a o sud con la Vall de Laguar; y a l'ueste con la Vall d'Ebo.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos
* Pachina web oficial municipal d'Orba.
* Información d'Orba en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información d'Orba en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Faro de Punta Lucero

O **faro de Punta Lucero** ye un faro que se troba dentro d'o municipio de Zierbena, en o cabo d'o mesmo nombre, en Bizcaya, País Basco. Situato en a punta d'un dique trencaolas, o faro guaita a boca d'o Puerto de Bilbau.

Emite luz D verda en intervals de 5 segundos.

## Referencias
Carmen Avendaño

**Carmen Avendaño Otero**, naixida de Lavadores, Vigo (Comarca de Vigo) o 21 de noviembre de 1945, ye una muller gallega conoixida por a suya luita contra o narcotrafico en Galicia, ye a fundadora d'a fundación Érguete-Integración y ye pionera en a luita integral contra o narcotrafico, denunciando a os grans traficants y organizando plans integrals de rehabilitación y reinserción. Fue galardonada con a Cruz d'Archent d'a Solidaridat Social por suya labor con os colectivos marchinaus que li estió entregada por a reina Sofía.

Prencipió la suya trayectoria como activista social en l'anyo 1975 dende l'Asociación de Vecins de Lavadores, en a parroquía viguesa d'o mesmo nombre. Estió portavoz y fundadora de l'Asociación Érguete en l'anyo 1984 d'a que en l'actualidat ye a suya actual presidenta. Tamién fundó la *Federación Galega de Axuda ao Drogodependente* y estió miembro d'o consello directivo de l'equipo de fútbol RC Celta de Vigo. Seguntes o diario *[[El Correo Gallego]]* en l'anyo 2009 amaneixeba en o puesto 94 en a lista d'os 125 gallegos mas influents.

En a suya faceta politica cal destacar que estió concellera en o concello de Vigo, y diputada Provincial en Pontevedra, presentando-se por las candidaturas del PSOE.

En o anyo 2005 se fació a cinta *[[Heroína (cinta)|Heroína]]*, protagonizada por Adriana Ozores, basada en a suya liuta contra o narcotrafico, iste mismo anyo tamién se fació o documental *Ni locas, ni terroristas*, en o cual estió una d'as protagonistas.

## Distincions y premios
* Galardonada con o Premio Chusticia y Sociedat en o anyo 1993.
* Premio Nacional d'o PSOE Rosa Manzano.
* Premio *[[La Voz de Galicia]]* a la Solidaridat en o anyo 1998.
* Premio ""Sardina"" d'Oro d'o Concello de Vigo en 1999.
* Premio Galicia en Feminín en 2002.

## Referencias

## Vinclos externos
* / Pachina web de l'asociación Erguete.
*  Biografía de Carmen Avendaño.
Lista de chuegos y esportes tradicionals aragoneses

En ista lista se veigan os **chuegos y esportes tradicionals aragoneses**:

* A cadeneta
* Corridas de pollos.
* Corridas d'aros.
* Corridas de sacos.
* Tiro de barra aragonesa.
* Tiro de bola aragonesa.
* Tiro de soga.
* A pilota.
* Chuegos de birlas.

## Bibliografía
* Gracia Vicién, Luis: *Juegos tradicionales aragoneses*; Zaragoza, 1978.
Eau Claire (Wisconsin)

:*Iste articlo ye sobre una localidat estausunidense en o estato de Wisconsin; ta atros usos, se veiga *'Eau Claire**''.

**Eau Claire''' ye una ciudat estausunidense, capital d'o condau d'o mesmo nombre, o condau d'Eau Claire, en o estato de Wisconsin.

A suya población ye de 61.704 habitants (2000) en una superficie de 83,80 km², con una densidat de población de 738,80 hab/km².

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial municipal d'Eau Claire.
Alejandro Oliván Borruel

**Alejandro Oliván Borruel**, naixito d'Aso de Sobremont (Alto Galligo) o 28 de febrero de 1796 y muerto en Madrit (Espanya) o 14 d'octubre de 1878, estió un politico aragonés, d'ideolochía liberal y que, como militant d'o Partido Moderado ocupó o cargo de ministro de Marina d'Espanya mientres o Gubierno de Carlos Martínez de Irujo dende o 15 de febrero de 1847 dica o 28 de marzo de 1847, amás d'atros cargos politicos en a escena politica espanyola. Estió senador en o Senau d'Espanya. Por as suyas ideyas politicas estió cuantas vegatas exiliato y mesmo engarcholato en Zaragoza.

Fació a suya formación en os Escolapios de Chaca y en Francia y prenió parte activa en a Guerra d'o Francés. personalidat multifacetica, tamién destacó por os suyos treballos respective d'o Dreito administrativo y d'o Dreito politico y, enmarcato en a suya ideolochía liberal y recheracionista, sobre agricultura, como as posibles milloras en o cautivo en a isla de Cuba (que alavez yera una colonia espanyola) d'a especie *[[Saccharum officinarum]]* ta l'obtención de zucre.

Antiparte, estió miembro de cuantas Academias (Reyal Academia d'Artes Polidas, Reyal Academia de Siencias Morals y Politicas...), secretario d'a *[[Sociedad Económica Matritense]]* y president de l'Ateneu de Madrit.

Encara que perteneixeba a una familia d'infanzons d'Oliván, no acceptó a concesión d'un títol nobiliario que li ufrió o Gubierno en 1857.

## Obras
* *Manual de Economía Política*.
* *Manual completo de Lectura*.
* *Aritmética*.
* 1824: *Ensayo imparcial sobre el gobierno del Rey D. Fernando VII*.
* 1843: *De la administración pública con relación a España*.
* 1849: *Manual de Agricultura*.

## Vinclos externos
*  José Luis Martín-Retortillo: ''Alejandro Olivan: Un patriota liberal y moderado'', en *[[Amigos de Serrablo]]*.
*  ''Alejandro Oliván y Borruel'' en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*.

## Referencias
Grito de Asencio

Se conoix con o nombre de ***Grito de Asencio*** (en castellano, *Chilo d'Asencio* en aragonés) a la presa d'a decisión d'iniciar una sublevación contra lo reino d'Espanya que prenioron os patriotas d'a *[[Banda Oriental]]* dw l'Uruguai o 28 de febrero de 1811, y que prene lo suyo nombre en a Historia d'o rigachuelo d'Asencio a on s'heban reuniu os uruguayos. A reunión yera consecuencia de l'anterior Revolución de mayo que s'heba feito en Buenos Aires en mayo de 1810.

Dende l'1 de marzo de 1811 prencipió en aplicación d'as decisions presas a ocupación de ciudaz, prencipiando por as amanadas localidaz de Mercedes y Santo Domingo de Soriano, en un proceso que remató con a independencia d'Uruguai. Uno d'os primers en adhibir-se-ie estió José Gervasio Artigas, descendient d'aragoneses de la Pobla d'Albortón (Campo de Belchit).

## Vinclos externos

*  ''Grito de Asencio'' en *[[Uruguay Educa]]*.
Margalida d'Escocia (1261-1283)

:*Iste articlo ye sobre Margalida d'Escocia, infanta d'Escocia y reina consort de Noruega; ta atros usos, se veiga *'Margalida d'Escocia**''.

**Margalida d'Escocia''', naixita d'o castiello de Windsor (Reino d'Anglaterra) o 28 de febrero de 1261 y muerta en Tønsberg (Vestfold, Noruega) o 9 d'abril de 1283, estió una infanta d'Escocia y reina consort de Noruega dende 1281, cuan casó con Eric II de Noruega, dica a suya muerte. Yera filla d'Aleixandre III d'Escocia y de Margalida d'Anglaterra, y perteneixeba a la dita Casa de Dunkeld. A traviés de su avuela Alinor de Provenza, filla de Remón Berenguer IV de Provenza, descendeba d'a Casa d'Aragón.
Daia Nova

**Daia Nova** (*Daya Nueva* en castellano) ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 1.938 habitants (2010), en una superficie de 7,10 km² y una densidat de población de 272,96 hab/km².
 
## Cheografía
Lo terreno de lo termin se fació cautivable cuan en lo sieglo XVIII lo cardenal Belluga ordenó la desecación de las marismas.

### Mugas

Lo termin municipal de Daia Nova muga con Daia Vella, con Formentera del Segura, con un enclau de Rojals, con Almoradí y con Dolors.

## Demografía
Sanet i els Negrals

**Sanet i els Negrals** (*Sanet i els Negrals* en catalán y oficialment; *Sanet y Negrals* en castellano) ye un municipio valenciano, situato en a comarca d'a Marina Alta, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Denya.

A suya población ye de 727 habitants (2010) en una superficie de 21,10&nbsp;km², con una densidat de población de 34,45&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Sanet i els Negrals se troba situata a 82 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 13&nbsp;km d'a ciudat de Denya, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 94&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 100&nbsp;km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Información de Sanet i Negrals en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información de Sanet i Negrals en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Senija

**Senija** (*Senija* en catalán y oficialment; *Senija* en castellano) ye un municipio valenciano, situau en a comarca d'a Marina Alta, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Denya.

A suya población ye de 661 habitants (2010) en una superficie de 4,80&nbsp;km², con una densidat de población de 137,71&nbsp;hab/km².

## Toponimia
O toponimo *Senija* han quiesto relacionar-lo con o etnonimo *[[confederación Cenacha|cenacha]]*, una d'as principals confederacions tribals berbers d'a Edat Meya.

## Cheografía
A localidat de Senija se troba situada a 234 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 75&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes
{| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="3" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em;" | Lista d'alcaldes
! style="background:#efefef;" | Lechislatura
! style="background:#efefef;" | Nombre
! style="background:#efefef;" | Partiu politico
|-
| align="center"|1979–1983
| Francisco Ivars Pérez
| Unión de Centro Democrático
|-
| align="center"|1983–1987
| Francisco Ivars Pérez
| Alianza Popular
|-
| align="center"|1987–1991
| Francisco Ivars Pérez
| Alianza Popular
|-
| align="center"|1991–1995
| Francisco Más Ginestar
| Partido Popular
|-
| align="center"|1995–1999
| Bernardo Moragues Más
| Partido Popular
|-
| align="center"|1999–2003
| Bernardo Moragues Más
| Partido Popular
|-
| align="center"|2003–2007
| Bernardo Moragues Más
| Partido Popular
|-
| align="center"|2007-2011
| Josep Moragues Santacreu
| Partit Socialista del País Valencià - PSOE

## Vinclos externos

* Información de Senija en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información de Senija en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Teulada (Alicant)

:*Iste articlo ye sobre una comuna d'o País Valenciano en a comarca d'a Marina Alta; ta atros usos, se veiga *'Teulada**''.

**Teulada*' (*Teulada* en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment; *Teulada'' en castellano) ye un municipio valenciano, situato en a comarca d'a Marina Alta, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Denya.

A suya población ye de 14.778 habitants (2010) en una superficie de 32,24&nbsp;km², con una densidat de población de 458,37&nbsp;hab/km².

## Cheografía
A localidat de Teulada se troba situata a 185 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 75&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia.

D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Moraira, que en ye o suyo puerto.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Vinclos externos

* Pachina web oficial municipal de Teulada.
* Información de Teulada en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información de Teulada en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Tormos (Alicant)

:*Iste articlo ye sobre un municipio valenciano en a Marina Alta; ta atros usos, se veiga *'Tormos (desambigación)**''.

**Tormos*' (*Tormos* en [[Idioma catalán|catalán]] y oficialment; *Tormos* en [[Idioma castellano|castellano]]) ye un [[municipio]] [[País Valenciano|valenciano]], situato en a [[Comarcas d'o País Valenciano|comarca]] d'a [[Marina Alta]], [[Provincias d'Espanya|provincia]] d'[[Provincia d'Alicant|Alicant]] y [[partiu chudicial]] de [[Denya]].

A suya [[Población humana|población]] ye de 380 habitants ([[2010]]) en una [[superficie]] de 5,30&nbsp;[[km²]], con una [[densidat de población]] de 71,70&nbsp;hab/km².

== Toponimia ==
S'interpreta que ye un toponimo [[idioma mozarabe|mozarabe]], pero "[[tormo]]" ye tamién una parola existent en [[idioma aragonés|aragonés]], y [[idioma castellano|castellano]] representa un [[aragonesismos en o castellano|aragonesismo]] propio de zonas orientals dende [[provincia de Soria|Soria]] dica [[provincia de Chaén|Chaén]]. En catalán "tormo" ye *torm* como veyemos en o toponimo *Els Torms* d'as [[Garrigas]]), y probable evolución dende o latín *TUMULUM''. Si "tormos" ye a forma d'o toponimo anterior a la reconquiesta, a terminación indicaría que o mozarabe levantín feba os plurals d'este tipo de parolas en -os como en aragonés.

## Cheografía
A localidat de Tormos se troba situata a 125 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 100&nbsp;km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia.

## Demografía

## Administración
### Alcaldes

## Referencias

## Vinclos externos

* Información de Tormos en a pachina web d'a Deputación Provincial d'Alicant.
* Información de Tormos en a pachina web d'a Cheneralidat Valenciana.
Dolors (Alicant)

**Dolors** (*Dolores* en castellano) ye un municipio d'a provincia d'Alicant, situau en a comarca d'a Vega Baixa d'a Segura.

A suya población ye de 7.392 habitants (2010) en una superficie de 18,69 km², con una densidat de población de 405,04 hab/km².
 
## Mugas

O termin municipal de Dolors muga con Sant Fulgenci, Daia Vella, Daia Nova, Almoradí, Catral y Elch.

## Demografía
Oskar Kokoschka

**Oskar Kokoschka**, naixito de Pöchlarn (Imperio Austrohongaro, hue en Baixa Austria, Austria) l'1 de marzo de 1886 y muerto en Montreux (cantón de Vaud, Suiza) o 12 de febrero de 1980, estió un pintor, poeta y dramaturgo austriaco, fendo parte a suya obra artistica d'o Expresionismo. Por un regular, pintaba retratos u tamién paisaches.

## Vinclos externos
Glenn Miller

**Alton Glenn Miller** (conoixito como **Glenn Miller**), naixito de Clarinda (Iowa) l'1 de marzo de 1904 y despareixito o 15 d'aviento de 1944 sobre a canal d'a Manga mientres a Segunda Guerra Mundial, cuan feba una chira d'entretenimiento d'os militars estausunidenses en Europa, estió un compositor, musico y lider de colla estausunidense de *[[jazz]]* y *[[swing]]*. Dirichó a la orquesta que portaba o suyo nombre, a *[[Glenn Miller Orchesta]]*.

## Vinclos externos
Villacampa

**Villacampa** ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo. Se troba en a comarca de l'Alto Galligo.

## Molimentos
A ilesia de Sant Chuan Baptista de Villacampa, una ilesia d'o sieglo XVI adedicada a Sant Chuan Baptista que ye la ilesia parroquial d'o lugar y que hue se troba en runas. Ye un edificio contruyiu en piedra picada con nomás que una sola nau en forma rectangular que poseye en o canbto d'a Epistola una capiella adosada y que se comunica con una torre fortificada a lo suyo canto a traviés d'un pasadizo. L'acceso a lo suyo interior ye a traviés d'una puerta con arco de meyo punto. Encara que la cubierta de l'edificio ye esboldregada, yera cubierto con vuelta de canyón.

## Referencias

## Vinclos externos
*  En http://www.despobladosenhuesca.com/.
*  ''Iglesia de San Juan Bautista de Villacampa'' en o sitio web d'o *[[Sistema de Información del Patrimonio Cultural Aragonés]]*.
Bescós de Sarrablo

:*Iste articlo ye sobre un lugar aragonés en a comarca de l'Alto Galligo; ta atros usos, se veiga *'Bescós**''.


**Bescós de Sarrablo** u **Bescós de Guarga*' (en [[idioma castellano|castellano]] *Bescós'') ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en a Guarguera en o municipio de Samianigo.

## Demografía
En l'anyo 1850 teneba 6 casas con un total de 20 habitants. Hue ye despoblato.

## Molimentos
Ilesia d'a Inmaculada Concepción de Bescós de Sarrablo, una ilesia adedicada a la Inmaculada Concepción, hue en runas, que ye la ilesia parroquial d'o lugar. Ye un edificio construyiu con mampostería y poseye nomás que una sola nau.

## Referencias
Bescós

**Bescós** puet estar:

* O lugar de **[[Bescós de Garcipollera]]**, situau en a val d'a Garcipollera, en o municipio de Chaca (Chacetania, Aragón).
* O lugar de **[[Bescós de Sarrablo]]** u **[[Bescós de Guarga]]**, situau en a Guarguera, en o municipio de Samianigo (Alto Galligo, Aragón).

## Se veiga tamién
* Apelliu Bescós.
Ralph Ellison

**Ralph Waldo Ellison**, naixito d'Oklahoma City (Oklahoma) l'1 de marzo de 1914 y muerto en Nueva York (Nueva York) o 16 d'abril de 1994, estió un escritor y novelista estausunidense. Encara que gosa estar conoixito por a suya obra mas famosa, *[[Invisible Man (novela)|Invisible Man]]*, ye autor de cuantas obras; tamién recibió cuantos premios mientres a suya carrera literaria.

## Vinclos externos
Dirk Benedict

**Dirk Benedict** (nombre artistico de **Dirk Niewoehner**), naixiu d'Helena (Montana) l'1 de marzo de 1945, ye un actor estausunidense. Encara que tien una luenga carrera como actor en o mundo d'o teatro, gosa estar mas conoixiu por a suya pertecipación en bellas series de televisión, estando-ne las mas destacatas series como *[[The A-Team]]* u *[[Battlestar Galactica (serie de televisión de 1978)|Battlestar Galactica]]*.

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por Dirk Benedict.

## Vinclos externos

*  Pachina web oficial de Dirk Benedict.
*  Dirk Benedict en Internet Movie Database.
*  Dirk Benedict en Allmovie.
Catral

**Catral** ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 8.926 habitants (2010), en una superficie de 20 km² y una densidat de población de 446,08 hab/km².
 
## Mugas

Lo termin municipal de Catral muga con Crevillent, Dolors, Almoradí, Oriuela, Callosa de Segura y un enclau de lo termin d'Albatera.

## Demografía

## Vinclos ecxternos **
Lista de vizcontes de Biarn

Ista ye a **lista de vizcontes de [[Biarn]]** que gubernoron mientres a Edat Meya iste chicot vizcondau.

## Os Céntols
* Céntol Lupo de Biarn
* Céntol I
* Céntol II (-940)
* Gastón I (940-984)
* Céntol III (984-1004)
* Gastón II (1004-1022)
* Céntol IV ''O Viello'' (1022-1058)
* Gastón III, qui morió en 1053
* Céntol V (1058-1090), fillo de Gaston III
* Gastón IV ''O Cruzato'' (1090-1131)
* Céntol VI (1131-1134) 
* Guiscarda (1134- abdicó en 1147) casa con Pero II Soriquers, vizconde de Gabarret.

## Dinastía d'os Gabarret

:Pero II (1147-1153), fillo gran de Guiscarda y Pero II
:Gastón V (1153-1170), fillo gran de Pero II
:María (1170-1173), chermana de Gastón V, casa con Guillén de Montcada.

## Dinastía d'os Montcada

:Gastón VI (1173-1214), fillo de María y Guillén de Montcada
:Guillén I (1214-1224)
:Guillén II (1224-1229)
:Gastón VII (1229-1290)

## Dinastía Foix (reis de Navarra)

*Alionor I (1479) y Gastón I de Foix
*Francisco I (Francisco de Febo) (1479-1483)
*Catarina I (1483-1512) y Chuan III de Labrit (1483-1512)

En 1512 o rei Ferrando lo Catolico conquere militarment l'Alta Navarra u Navarra peninsular, adhibindo-la a la Corona de Castiella. Dende Chuana I os reis d'Espanya incluyen entre os suyos títols o de rei de Navarra.

:Henrique I de Biarn-Labrit (1517-1555)
:Henrique I de Biarn-Labrit (1555-1572)
:Henrique II de Biarn-Borbon, Henrique III de Navarra y Henrique IV de Francia (1572-1610)
:Loís I de Biarn-Borbon, Loís II de Navarra y Loís XIII de Francia (1610-1620)

## Notas y referencias
Callosa de Segura

**Callosa de Segura** ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 18.008 habitants (2010), en una superficie de 34,70 km² y una densidat de población de 720,32 hab/km².
 
## Mugas

La part principal de lo termin municipal de Callosa de Segura muga con Catral, Oriuela, Redovà, Coix, Granja de Rocamora y Albatera, y bi ha enclaus de lo suyo termin entre Coix, Redovà, Benferri y Oriuela.

## Demografía
Céntol Lupo de Biarn

**Céntol Lupo** estió o primer vizconte de Biarn d'o sieglo IX.

Seguntes a carta d'Alaón (documento chenealochico sobre os duques d'Aquitania) yera fillo de Lupo III Céntol, duque de Gascunya en 819. Recibio d'o suyo pai o vizcondau de Biarn mientres su chermano Donato Lupo de Bigorra recibio o condau de Bigorra. Seguntes Jean-Justin Monlezun se caso con Oria y yera pai de:

* Céntol I, vizconte de Biarn.





## Notas y referencias
Casa Solans

A **Casa Solans** ye un edificio modernista de propiedat municipal en Zaragoza.

Estió una villa construyita debant d'a suya fabrica "La Nueva Harinera" entre 1918-1921, por o industrial farinero Juan Solans, y disenyata por l'arquitecto zaragozano Miguel Ángel Navarro Pérez.

Ye un buen eixemplo de arquitectura eclectica privata, que presenta una ornamentación modernista y historicista, en la que destacan por a suya vistosidat os panels de recholas policromas d'a frontera occidental, con as feguras d'os signos d'o zodiaco. A dita orichinalment casa-hotel de Don Juan Solans, yera conoixita popularment en o barrio como a "Casa d'as Recholas", encara que ha pasato a estar dita Casa Solans.

En 1921 l'edificio s'incendió y en 1926, ya muerto Juan Solans, a suya muller s'instaló en a casa. Posteriorment, debito a os deterioros de l'edificio mientres a Guerra Civil, s'encargó una nueva reforma d'a casa en febrero de 1943, que nunca no se fació.

A construcción de l'edificio, declarato Bien d'Intrés Cultural, costó en su día a cantidat de 750.000 d'as antigas pesetas. Dimpués de muitos anyos d'albandono se fació un prochecto de consolidación y restauración integral de tot l'edificio ta recuperar-lo.

Casa Solans de Zaragoza fue emplegata como seu de Nacions Unidas ta a Decada de l'Agua en febrero de 2006.

## Vinclos externos
Ivoryline

**Ivoryline** ye un grupo de rock estausunidense orichinaria d'a ciudat de Tyler en o estau de Texas.

## Historia
Ivoryline se formó en 2003 con o nombre orichinal de *Dead End Driveway*, quitando un EP y un disco con ista denominación antis de cambiar o nombre por Ivoryline en 2005. Poco dimpués d'o cambio de nombre, o grupo fue trigato ta fer parti d'o Vans Warped Tour 2006. Mientres ista chira, fuoron seguitos por a discografica Tooth & Nail Records, con a que dimpués sinyarían un contracto en l'anyo 2007 y quitarían o suyo disco debut, *There Came a Lion*, en febrero de 2008. O disco plegó dica o numero 25 d'as listas de *[[Revista Billboard|Billboard]] Top Christian* y o 15 de *Top Heatseekers Chart*.

En chulio de 2008 facioron una chira chunto a Automatic Loveletter y en agüerro atra nueva chunto con Family Force 5 y The Maine. Iste mesmo anyo facioron a suya primera chira como cabezas de cartel (titulata "There Came a Tour") chunto a There For Tomorrow, , y The Lives of Famous Men.

En febrero de 2009, quitoron o suyo primer vidioclip d'a canción "Days End" en a web AbsolutePunk.net—o vidio, gravato a meyatos de 2008, incluye a o suyo antigo guitarrista.

Mientres os meses de chulio y agosto d'iste anyo facioron chunto a Dance Gavin Dance, Silverstein y Emery a chira *Scream it Like You Mean It*. Ivoryline tamién fació parti d'a *Creation Fest* 2010 chunto a Thousand Foot Krutch y Disciple.

O suyo zaguer disco con títol "Vessels" amaneixió o 27 de chulio de 2010.

## Miembros

;Actuals
*Jeremy Gray – voz
*Dusty Kittle – guitarra
*Wes Hart – batería
*Brandon Crabtree - guitarra (en concierto)
;Antigos
*Robert Woodward – baixo
*Scott Socia – guitarra
*Michael Bethancourt – guitarra, sintetizador
*Eric Meeks – batería

## Discografía
### Como Dead End Driveway
*2003: *Better Luck Next Year*
*2004: *The Illusion Is Fading*

### Como Ivoryline
#### Discos

#### Singles
*"Be Still And Breathe"
*"Remind Me I'm Alive"
*"Hearts and Minds"
*"Days End"
*"Instincts"
*"Hearts Open"

## Miscelania
*O nombre Ivoryline viene d'a canción "Lightness" de Death Cab For Cutie.
*Os miembros d'Ivoryline son amigos d'o grupo Eisley que tamién proviene d'a localidat de Tyler.

## Referencias

## Vinclos externos

* Myspace oficial
* Purevolume oficial
* Articlo en a pachina alemana Punk76.com
Ramón Bayeu

**Ramón Bayeu y Subías**, naixito de Zaragoza (Comarca de Zaragoza) o 2 d'aviento de 1744 y muerto en Aranjuez (Espanya) o 2 de marzo de 1793, estió un pintor aragonés, miembro d'una conoixita familia d'artistas, con os suyos chirmans Francisco y Manuel.

Cridato por o suyo chirmán Francisco, marchó en 1764 enta Madrit, a on dentró en a Reyal Academia d'Artes Polidas de Sant Ferrando, ganando-ie en 1766 o primer premio de pintura, en redotando a o mesmo Francisco de Goya que tamién se i presentaba. Dende ixe inte, colaboró con os suyo chirmán Francisco en cuantos d'os suyos treballos.

En 1786 lo nombroron pintor de tapices en a Reyal Fabrica de Tapices, chunto con o suyo amigo Goya. Tamién colaboró en pinturas ta ilesias de Madrit y de l'arredol, amás de ta bellas ilesias aragonesas, y mesmo ta ilesias de puestos como Sevilla u Valladolit.

A mayor parte d'a suya obra se conserva hue en o Museu d'o Prado.

## Vinclos externos

*  ''Ramón Bayeu y Subías'' en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*.

## Galería d'imáchens

Imachen:El majo de la guitarra.jpg|*El majo de la guitarra*.
Imachen:La cocina (Ramón Bayeu).jpg|*La cocina*.
Imachen:Obsequio campestre.jpg|*Obsequio campestre*.
Vizcondau de Chelva

Lo **vizcondau de Chelva** ye un títol nobiliario y antiga churisdicción senyorial de lo Reino de Valencia.

En l'anyo 1390, Chuan I d'Aragón atorgó lo títol de vizconte a Pero Ladrón de Villanueva, sinyor de la villa aragonesa de Manzanera. La seu d'este nuevo vizcondau yera la villa de Chelva, en Los Serrans, lugar que chunto con Tueixa y Sinarcas heba comprato don Villanueva en l'anyo 1386 a Huguet de Bordils.

A part d'estas tres villas, lo vizcondau dominaba los lugars de Benaer, Sagra, Loriguiella, Domenyo, Figueruelas, Torre de Castro, Calles, Manzanera y Benaixeve

En l'anyo 1655 lo vizcondau pasó a los Zapata de Calatayú, y dimpués fue ostentato por os Azlar d'Aragón y a Casa de Silva.

Atras denominacions historicas han estato como "Vizcondau de Manzanera", "de Vinanova" u de "Vilanova de Chelva".
José Luis Pellicena

**José Luis Pellicena Guijosa** (mas conoixiu artisticament como **José Luis Pellicena**), naixiu de Zaragoza (comarca de Zaragoza) lo 2 de marzo de 1933, y muerto en Madrit (Comunidat de Madrit, Espanya) lo 22 de noviembre de 2018 por un infarto de miocardio, estió un actor aragonés de teatro y de cine.

Gosaba actuar en un mundo d'o teatro y estioron prou poquetas as suyas interpretacions en cintas, encara que puet destacar-se as suyas interpretacions en *[[Siempre es domingo]]* (1961, Fernando Palacios), *[[La spada del Cid]]* (1962, Miguel Iglesias), *[[Historias de la televisión]]* (1965, José Luis Sáenz de Heredia), *[[Dragón Rapide]]* (1986, Jaime Camino) u *[[No dejaré que no me quieras]]* (2002, José Luis Acosta).

## Se veiga tamién
* Cintas interpretadas por José Luis Pellicena.

## Vinclos externos
*  José Luis Pellicena en Internet Movie Database.
*  ''José Luis Pellicena Guijosa'' en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*.
Miguel Ángel Arrudi

**Miguel Ángel Arrudi Ruz**, naixito de Zaragoza (comarca de Zaragoza) o 2 de marzo de 1950, ye un disenyador, pintor y escultor aragonés.

Formato en a Escuela d'Artes y Oficios de Zaragoza, marcha en 1978 enta Italia, a on desembolica o suyo treballo de disenyo industrial, amás de relacionar-se con o mundo artistico italiano; tornó a Aragón en 1984. En Aragón s'adedicó mas que mas a pintura y escultura (a sobén fusionando-las), plegando a estar president de l'Asociación d'Artistas Goya Aragón en 1991-1997.

## Vinclos externos
*  ''Miguel Ángel Arrudi Ruz'' en a *[[Gran Enciclopedia Aragonesa]]*.
Mikhail Gorbachev

**Mikhail Sergeievich Gorbachev** (Михаил Сергеевич Горбачёв en ruso y alfabeto cirilico,  ), naixito de Privolnoye (Unión Sovietica, hue Rusia) o 2 de marzo de 1931 y muerto en Moscú o 30 d'agosto de 2022, yera un avogau, diplomatico y politico ruso, qui destacó mientres o rechimen politico d'a Unión Sovietica, estando President d'a Unión Sovietica dende l'1 d'octubre de 1988, con cuantos nombres, dica a disolución d'a Unión Sovietica en 1991, estando-ne asinas o suyo zaguer president.

Estió premiau con o Premio Princesa d'Asturias de Cooperación Internacional en l'anyo 1989 y con o Premio Nobel d'a Paz en 1990 per los cambios producius en as relacions internacionals promovendo a paz, l'entendimiento, lo dialogo y la desnucleyarización.

## Vinclos externos

## Referencias
Karen Carpenter

**Karen Anne Carpenter**, naixita de New Haven (Connecticut) o 2 de marzo de 1950 y muerta en Downey (California) o 4 de febrero de 1983, estió una cantaire y musico (batería) estausunidense, qui con su chirmano Richard Carpenter feba parte d'a conoixito grupo de *[[The Carpenters]]* de musica pop, un d'as prencipals grupos de pop en primerías d'os anyos 1970.

## Referencias
Algorfa

**Algorfa** ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 4.537 habitants (2010), en una superficie de 19,78 km² y una densidat de población de 247,11 hab/km².
 
## Mugas

Lo termin municipal d'Algorfa muga con Els Montesins, Oriuela, Benejússer, Almoradí, Benijòfar y Rojals.

## Demografía
Sant Miquel de Salines

**Sant Miquel de Salines** (*San Miguel de las Salinas* en castellano) ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 8.057 habitants (2010), en una superficie de 54,90 km² y una densidat de población de 146,76 hab/km².
 
## Mugas

Lo termin municipal de Sant Miquel de Salines ye cuasi rodeyato por lo termin d'Oriuela, mugando a lo norte con Els Montesinos y a l'este con Torrevella.

## Demografía
Muammar Gaddafi

**Muammar Gaddafi** u **Muammar al-Gaddafi**, naixito de Sirte (Libia italiana, hue Libia) o 7 de chunio de 1942, y muerto o 20 d'octubre de 2011, estió un militar y politico libio, maximo dirichent d'o país dende l'1 de setiembre de 1969, cuan derrocó a la monarquía d'Idris de Libia, con o cargo de Líder Fraternal y Guía d'a Gran Revolución de Primero de Setiembre d'a Jamahiriya Popular y Socialista Arabe de Libia (*President de Libia* en termins reals).

Mientres os anyos 1970, anyos 1980 y primerías d'os anyos 1990, o Gubierno d'Estaus Unius consideraba que o suyo rechimen politico teneba vinclos con o terrorismo. En primerías de febrero de 2011, o país conoixió disturbios y luitas, habendo-se-ie estendillato a situación de protestas que se produciba en o mundo d'os países arabes dende primerías d'anyo en Tunicia.

## Vinclos externos

## Referencias
Xacariella

**Xacariella** (*Xacarella* en catalán, *Jacarilla* en castellano) ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 2100 habitants (2010), en una superficie de 12,2 km² y una densidat de población de 172,13 hab/km².
 
## Toponimia
Seguntes lo filologo basco-iberista actual Román del Cerro la parola *Sakarisker* de lo Plomo d'Alcoi corresponde a lo medieval Xacariella por gran pareixito fonetico y significaría *puesto on remata lo río d'arena*, referindo-se con río d'arena a l'actual Segura. Manimenos en la Edat Meya *Xacariella* se menciona chunto con *Xacara*, por lo que lo primer toponimo s'orichinó con un diminutivo a partir de lo segundo como *[[Panillo|Paniello]]* a partir de *[[Pano]]* y *[[Santolarieta]]* a partir de *[[Santolaria]]*.

En lo *[[Llibre del Repartiment d'Oriola]]* lo podemos veyer escrito como *Zacarella*, *Sacariella*, *Xacarriella*, *Xacarella* y *Xaquarella*.

## Mugas

Lo termin municipal de Xacariella ye rodeyato cuasi de tot por lo d'Oriuela, de fueras d'una part a lo nord-este on ye la muga con Benejússer y una part a l'ueste, on muga con un chicot enclau de Bigastre.

## Demografía
Bonifacio Byrne

**Bonifacio Byrne**, naixito de Matanzas (Provincia de Matanzas) o 3 de marzo de 1861 y muerto en ixa mesma ciudat o 5 de chulio de 1936, estió un poeta cubano, activista tamién en a luita por a independencia d'o suyo país respective d'Espanya.

Prou interesato dende a suya choventut en a literatura, estió establidor de dos periodicos, habendo d'exiliar-se en Estaus Unius en 1896 por as suyas actividaz independentistas, tornando a Cuba dimpués d'a redota espanyola en a Guerra hispano-estausunidense y a independencia d'a isla. Colaborador en prensa, recibió amás cuantos premios por as suyas composicions poeticas, estando nombrato fillo predilecto d'a cuya ciudat natal, entre atras honors. A la suya muerte parte d'a suya obra no heba estato publicata.

## Obras
* 1905: *Varón en la puerta*.
* 1908: *El legado*.
* 1915: *El anónimo*.

## Vinclos externos
*  Matilde Salas Servando: ''Bonifacio Byrne, un poeta de la guerra'', en *Somos jóvenes digital*.