Fafokod

## '''Fafokod（東河鄉）:'''([[Ngayngay a sowal]]：Tûng-hò-hiông，[[:zh:臺灣話|閩南話]]：Tong-hô-hiong）
O itiraay i saka'amis no sawalian no Posong kowan, isaka'amis malafiyaway ato Kongpo-siyang(富里鄉) no Kalinko kowan, i saka'amis no sawalian  madado'edo ato Madawaw(Cenkong-cen), isakawalian o Taypinyang riyar, saka'etipan o Fanaw, Kuwansang(Takofan) ato Sikano, isakatimolan o Pinan-siyang(Puyuma/卑南鄉). 

O Fafokod i, itiraay i sawalian no Lilis no Riyar lotok, ona Fafolod sahetoay o 'apilis no lotok ko pala, mahaop ko 60%, sakilacen o i lilisay no riyar a pala ato i masadangahay a pala; ona i lilisay no riyar a pala o mamangay a 'apilis ato masatokaray  dafdaf i lawac no riyar, o ikakaay ko kacemahad itini; o masadangahay a pala ira ko nani katimolan tara'amis a 'alo, masahefohefongay ko pala. 

o kakarayan o fa'edetay a kafodo'an  a kakarayan. o saka'orip no finawlan o maomahay, o 'Amis a tamdaw  ko sakakaay, orasaka ono 'Amis a sowal ko niyaro'ay a hasowal.

## '''Rikisi(歷史)'''

O katelang a ngangan no Fafokod o nani sowal no 'Amis to "marongarong", ona ngangan ono katelangay ngangan no "marongarong-'alo"(馬武窟溪); ona kaitiraan i o kacacamolan no nanom ato nanom no riyar, orasaka adihay ko foting a maro' itini, kalapitafokodan no fainayan to romi'ami'ad, nornor sato ora tafokod mafalic mapangangan to " Fafokod". Yo  pikowanan ho no Mancin ono Puyuma-kowan ato tangsolay kowan no Posong-kowan.

I 1920 miheca mapatireng ko Kofa no 'Atolan, 1937 miheca mafalic to " 'Atolan niyaro'＂a ngangan, o Singko-kowan no Posong-sakowan ko mikowanay. ikor to no Sakatosa-Lalood, mapangang to 'Atolan-siyang no Posong-kowan, toikor to i mafalic heca tono aniniay a ngangan to Tonghe-siyang tahanini.

O katelang a kayakay no Fafokod itiyay ho i 1920 miheca a mapatireng, o "tadamaanay a kayakay nai Posong tahira i Fata'an" konini, ona kayakay itiyayay ho i 1917 miheca a misatapang a misanga', o kilang a kayakay, orasaka o mafana'ay tono kilang a sayxo ci Yosida(吉田之) ko citodongay a misanga', orasaka pangangan han to "Yosida kayakay".

O lalengatan no ngangan no Fafokod ira ko tosa a sowal:

# Mialaay to ngangan Marogaron-'alo, o romakatay tona pala kona 'alo talariyar.
# Mialaay to sa'ayaway niocoran a tapang no kofa ci Cen Ci-ciang(陳曲江) tora pecih no 陳 a 東 tilid, o 江 sa i, o 'alo ko tatodong nonini, sa pangangan han to Tonhe(東河) sanay. Nikawrira o sowal no sakakaay wawa ni Cen Ciciyang ci Cen Ci-yie(陳濟岳): itini i Tonghe-siyang iraay ko makapahay a 'alo romakat pasiwali talariyar, o mama ako o sa'ayaway a tapang no kofa, matatama to ngangan no mama ako tora 陳曲江 sanay, malasasowalen han to no finawlan konini, o nani nganganay no mama ako sanay a ratoh cowa ko so'elinay, sanay.(2021 miheca saka 3 folad saka 12 romi'ad a sowal ni Cen Ci-yie.)

## Tamdaw(人口)
O pisa'osi no kosika no Singko ato citodongay tono kalotamdaw a demak no Posong-kowan, i 2023 miheca saka 2 fold o polong a parod no Fafokod ira ko 3700 ko parod, latek ira ko 8000 ko tamdaw, o sa'ayaway ko tamdaw a niyaro' o Sangte niyaro' dengan 258 ko tamdaw, o sakakaay ko tamdaw o 'Etolan niyaro' ira ko 2,309 ko tamdaw. ona Sangte niyaro' o sa'ayaway ko tamdaw a niyaro itini kowa no Posong.

70% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i ira ko 784  ko tamdaw; o roma sato i, 30% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i ira ko  343 ko tamdaw.

「泰源幽谷」O kasakilac  no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, o 'Amis(阿美族) mahaop ko 66%, Paiwan(排灣族)1%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)1%.

## Sieci(政治)

### '''O malatapangay nano satapangan(歷任鄉長):'''

### Faco no sieci(鄉政組織)

#### O '''kofa no Fafokod(鄉公所):'''
O sakakaay a citodongay to demak no polong no Fafokod, pakitinien i faco no Conghuwa-minko sieci o no etal a niyah pikowan a citodongay sakowan ko ninian, patokeded han o matayal to nipatorodan no Posong-kowan ato no Sakakaay-Sifo, o mitomadaway a sakowan o Kinsifo no Posong. O tapang no kofa o nisinkiwan no polong a finawlan no Fafokod, sepat miheca a rekad ko katayalan, manga'ay to a paradid ano pakaala to sinkiw to kinacecay.O kofa mipatireng to sakadademak a kayki, o sakakaay misetekay to hadademaken a sakowan kona kayki, i la'eno no tapang no kofa ira ko lima a ka(課) ato tolo ko si(室) polongen falo ko citodongay to hatayal, ato siwa ko mikotoday a mamatayal.

#### O '''kalomaocan no taypiyaw no Fafokod(鄉民代表會):'''
O sakakaay naifaloco'ay-sakowan no finawlan, mapaocor ko taypiyaw misanga' to rikec ato mitomadaw to tayal no kofa. Sepat miheca ko rekad katayalan no taypiyaw, manga'ay a pararid ano pakaala to sinkiw. O polong no taypiyaw papitoay ko tamdaw, o sakilac i, itiraay i sakacecay a pisinkiwan etal tatolo ko taypiyaw, i sakatosa etal a pisinkiwan sasepat ko taypiyaw, i sakatosa etal a pisinkiwan a Dafdafay Yincumin ira ko sasepat, o kakeridan ato sadama kakeridan no pikaykian no taypiyaw ona papitoay taypiyaw ko alamitopaay misinkiw.

## kasakilac no Etal(行政區劃)

### '''1.Pieyin etal (北源村):'''
o itiraay i salawacan no Na'elilian-'alo

• Sena' niyaro' (順那部落)

• Na'elilian niyaro' ( 北溪部落)

• Cilafinan niyaro' ( 美蘭部落)

• Howak niyaro' (花固部落)

• Asiroay niyaro' (柑仔林部落)

### '''2.Alapawan etal(泰源村):'''
o itiraay i fafaw no Marongaron-alo

• Alapawan niyaro'(高原部落)

• Sinporak (新部落)

• Maculin (麻竹嶺)

### '''3. Sangte niyaro' (尚德村):'''
o itiraay i salawacan no Nansi-'alo

• Ciyien-liyao' (前寮:耕作地) 

• Nansi niyaro' (七塊厝） 

### '''4.Fafokod niyaro' (東河村):'''
o itiraay i sacepo'an no Marongarong-'alo, o kaitiraan no kofa

• Fafokod  niyaro' ( 東河部落，大馬武窟) 

• Cincun (金樽) 

### '''5.Kanifangar niyaro' (隆昌村):'''
• Kanifangar niyaro' (佳里部落)     

### '''6. Pa'anifong niyaro' (興昌村):'''
o itiraay i salawacan no Pa'anifong-'alo

• Sinrong niyaro' (興隆部落)     

• Yangciyaw ' (羊橋)     

• Pa'anifong niyaro' (八里部落/八里芒部落)          

### '''7.'Etolan niyaro' (都蘭部落):'''
o itiraay i salawacan no 'Etolan-'alo

• 'Etolan niyaro' (都鑾部落)          

• Sinlan niyaro' (新蘭:渚橋部落）          

• Cincie niyaro' (郡界)                    

## Pitilidan (教育)

### '''No kocong pitilidan (國民中學):'''

• Nipatirengan no Posong-kowan a kocong no Alapawan(臺東縣立泰源國民中學)

• Nipatirengan no Posong-kowan a kocong no 'Etolan (臺東縣立都蘭國民中學)

### '''No maemangay pitilidan (國民小學):Nipatirengan no Posong-kowan'''
• Pieyin pitilidan no kaemangay no Fafolod (東河鄉北源國民小學)

• Alapawan pitilidan  no kaemangay no Fafolod (東河鄉泰源國民小學)

• Fafokod pitilidan  no kaemangay no Fafolod (東河鄉東河國民小學)

• Pa'anifong pitilidan  no kaemangay no Fafolod (東河鄉興隆國民小學)

• 'Etolan pitilidan  no kaemangay no Fafolod (東河鄉都蕑國民小學)

### '''kapolongan sakowan no Fafokod (公務機關)'''
Ira ko imeng(東河分駐所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(東河衛生所) i niyaro’.

Ira ko kofa (東河鄉公所), kalomaocan no taypiyaw (東河鄉代表會), o pipadengay to lamal (台東消防隊東河分隊) ato kosika (東和戶政所) i niyaro’.

## Makakafitay i papotal(外部連接)
* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

## Pacefaday a tilid(註腳)
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis

Kasasiwasiw:Sawali'an 'Amis