Piharatengan ci Uongu Yatauyogana

## Piharatengan ci Uongu Yatauyogana (記念高一生)
“Tayni ko Holand i, mala Holand tamdaw kita; Tayni sa ci Cen cenkong i, o Mincen tamdaw kita; Tayni sa ko Dipong i, mala Dipong tamdaw kita. anini ira ko Congko a tamdaw, papihakelongen to picalap i saripa’ kita, awaay ko no niyah a kitakit.”

I 1925 mihecaan, o nano kacitodong to Wufongsiang (aniniay Alisansiang) kociw ci Uongu Yatauyogana (Kau Yisen) o nipidipot to finawlan ningra a makari’ang i 228 itiya, pala o “misimeday to tatiihay tamdaw”,  “mikelotay” saan ko pararaw no Komintang cingraan a micepet a rofoen.

Itira i karofoan i, caay pisawad ci Uongu Yatauyogana to pafaloco’an, patilid cingra sowal sa: “Paso’elin kako ira ko cecay romi’ad mafana’ to karorayan no faloco’ ako, paso’elin kako o makoracay kako.”

Talolong ko sakionkako ni Uongu Yatauyogana, halinengneng cingra to tilid, fangacal ko nitilidan ningra. O nitilidan ningra saheto ka’ilol to fafahi, tango’or to wawa, ato kanga’ay to sakiikoray, tadamacekil ko minengnengay:

“Pafeli ci Haruko Yukawa (Kau Cunfangan): To romi’ami’ad to kanikaran pasikakarayan mica’a minengneng to fo’is i, mahirateng ako ko demak iso, o dadaya to lafii i tahalemed ako kiso. wawaaw takaraw to ko lahad namo kiya. Cecayay tamdaw mipahafay to ’alomanay a wawa, matomingetefay to heci no tireng ato ’okak ko nikaroray.”

“Ka’ilolan ci Haruko Yukawa (Kau Cunfangan) ... to dadayadaya malemed ako kiso, nacila dadaya malemed kiso i papotal misacikacikay matawaay kako i lawac a lemed. O kalaliyasan a roi’ad caay ko kafana’an hakowaay ko romi’ad, mahirateng ira ko cecay romi’ad o malaliyaw miraoy to lipahakay a ’orip, hadidiaw no mita aca i.”

Maharateng no saka tosa wawa ni Uongu Yatauyogana, mapidah ko Dipong, tayni to ko Komintang itiya, malasang ko mama maca’it i kilang. Kalokelon han no finawlan miceli’, awaay ko ’icel ningra paca’of: “Tayni ko Holand i, mala Holand tamdaw kita; Tayni sa ci Cen cenkong i, o Mincen tamdaw kita; Tayni sa ko Dipong i, mala Dipong tamdaw kita. anini ira ko Congko a tamdaw, papihakelongen to picalap i saripa’ kita, awaay ko no niyah a kitakit.”

O tadakararoman no Taywan tamdaw itiyaay a to’ekan?

Talacowa kareteng ko faloco’, nika keriden haca ni Uongu Yatauyogana ko finawlan mihakelong to Komintang a sifo. Talacowa nano kaemangan ono Dipong a sowal ko ninanaman, nika mikowan to ko Komintang i, o hareteng no wawa to mama “o kociw ko tireng itiya, misa’icel minanam to sowal no kowaping”.

O nitilidan ni Uongu Yatauyogana a tilidan ira ko Dipong a tilid ira ko no kowaping, mafalic to kowaping nawhani tatiih mitilid to no Dipong.

Talacowa itira i pirofoan itiya, papifalicen ningra ko cefang a marofo, nika ikor to tiliden nanay ko no salaloma’an a demak, saparatoh to ’ilol, misa’icel ko niyah no kowaping a tilid ko nitilidan:

“Nai 1 folad 17 romi’ad ko patilid ako, saheto o no kowaping ko tild. Caay ka fana’ kiso a mitiri’, orasaka caay ka hemek kiso, kasini’adaab, o saka pitilid ako to no kowaping, caay ko rahodayay.”

“nawhani pakayni demak no laloma’an ita, caay ka sapakafana’aw ako to cefang ako, orasaka kako, piasimaanay to ako a mitilid ko nian. Ono kowaping a patilid ako, caay ka dengan o kafokilan ko laloma’, halo katawaan to, palisomaden kako.”

Paikor i ’ayaw no nikapatay i, o amanga’ay ono Dipong a tilid ko saikoray a tilidan, malo saka tadamaan kacodaahan no tamdaw a sakiloma’ a tilid: (ini ko salongan tilid)

Kaiahan ci Haruko Yukawa (Kau Cunfangan):

Nga’ay to kiso haw?

Kafana’en ko nika tanektek no tireng iso, ikaka to maanan ko nikanga’ay.

“Ano o ekim to, tada ekim to, fodawan to ko katadamaan i, caay ka ikaka ko tadamaan to saki wawa.” mahireteng konini a radiw hakiya, ano ira to ko loa’ ato sera o nga’ayay to.

Nawhani ira ko ’alomanay tadamaanay a wawa, ano alaen ko dafodafong caay ko kakiharen.

O pakaciraraw takowan, o mamasapinang to ano hakowaay…

O palapalaan ato lotolotokan, ira itira ko salo’afang ako a midama.

Akaa pa’aca to omah.

Ci Uongu Yatauyogana

Naikoran no pipatay, o horac a tireng ni Uongu Yatauyogana maalan no fafahi mitodoh ta panokayan tayra i Tapang itadem i loma’, i kata’elif to no 40 mihecaan, itiya sa a pakafit to cinganganay a ’otoc no tadem, o tilid i ’otoc “ci olahay, ci ’ingtelay, awaay ko pisata’irang”.

Pakapi a sowal:

1. Pikim no Dipong to Takasago kiyukun i, mipahakelong ci Uongu Yatauyogana to citodongay no Dipong, nika ikaikor sa pasifana’ to finawlan to akaa pikapot. Ikor nawhani o nikacango’ot no tamdaw, matefoc aca no kafafaw.

2.Tadamaan to ongkako ci Uongu Yatauyogana, patolon to sakakaay a waa tofafahiyan, itira i kapatayan romi’ad ningra i, pihawikid to pina a piru, pasonien ko ni Petofuen no kokyokyokudai 5-pan patengil miherateng cingraan nga’ay to.

3. O Conikku nisanga’an radiw “Lotok padama to kitakit” piharatengan ci Uongu Yatauyoganaan, o laloma’ no radiw o pica’of to saikoray patilid to loma’ nongra: “Mafali ko omah, tala ’alo i lotok, salo’afang no mako ko misimaway midamaay”.

50 to’ek mihecaan tomeli’ay ka’angian demak papitiyolay yofayof (五十年代白色恐怖案件平反促進會)