open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
El salvador

El salvador（薩爾瓦多）

Itini i 13 50 N, 88 55 W, noNotimolan Amilika ko El salvador.
Polong no sekalay i 21,041 sq km “saka 153 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 20,721 sq km, no nanom a sekalay i, 320 sq km ” 
Polong i 6,156,670 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 74.7%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 13.60%, malo no roma to a sera 11.70%.

siyoto(首都)
O [San Salvador(聖薩爾瓦多) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakasiwa 15 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Salvador Sánchez Cerén, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca(年) saka 6 folad saka 1 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Edgar Lungu

I 1956 a miheca(年) saka 11 folad saka 11 a romi’ad masofoc(出生) ci **Edgar Lungu**(埃德加·倫古), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Zambia(尚比亞) anini i ci Edgar Lungu, patirengan a romi’ad i 2015 a miheca saka 1 folad saka 25 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Enemay nano to’as a pisacacak no Pangcah

## Enemay nano to’as a pisacacak no Pangcah (阿美族六種傳統烹調法)
### 1. Mitodohay(燒烤法)
O sacalowayay a pisacacak ko matiniay. Caay ka cisioy, caay ka cidangah ato kalomaamaan a sapisacacak. Sa’opo han ko kasoy, litkat han ko lamal, ano malaflaf to ko lamal i, pateli han ko nisolsolan a titi, ano eca o futing, ato kalomaamaan a nga’ayay todohen a kakaenen. 

### 2. Mi’id’iday(烘烤法)
O nga’ayay a sapina’ang patahiraw to kakaenen ko matiniay a pisacacak. Sanga’en ko cadada i safaled no lamal, ta tatingen ko titi ano eca o futing ato kalomaamaan nga’ayay ’id’iden a kakaenen. Ano marad ko cadada i, manga’ay to a pateli han aca ko ’a’id’iden ta safelifelinen tangasa i kacacakan. 

### 3. Mitamekay(悶烤法)
Tademen i ’afo ko fonga ano eca o nitafoan to papah no lengac ato kilang a kakaenen, ta romromen ko ’atang a milaflaf to lamal i safaled noya nitademan a kakaenen. Maedeng ko kahalafin i, wanik han to ko kasoy ato ’atang a mikorkor koya kakaenen. O kacalowayan a pisacacak ko matiniay i palapalaan. 
Anini adihay to ko macowcowaay a satafo, mangalef to ko kacalowayan a mitamek. 

### 4. Mitenesay(燒石煮法)
I tini i palapalaan, ano awaawaay ko sapicacak a dangadangah, sacifar han aca ko palo’, teli han ko maamaan kaolahan a kakaenen i cifar, patatodongen ko pipananom, ta todohen ko rimadacay a matatongay fokeloh. Ano kahengang to ko fokeloh i, pacefong han to i cifar koya fokeloh, caay pahoda macacak ko nisafelan. O sakinopangcahan a cecay ko matiniay a nipisafel. 

### 5. Misakafiay(水煮法)
O nirayrayan nano to’as ko matiniay a nipisafel. Halafin to a kifana’an no mita i likisi ko kaci’atomo no Pangcah. Mataneng ko fafahiyan no Pangcah a misanga’ to ’atomo nano to’as, saka o matelangay pisacacak ko masakafiay. Ano ira ko ’atomo, pararo’ong han aca ko tolo a fokeloh, manga’ay to a miteli to ’atomo a mitangtang. Ano maamaan to a kakaenen, pananom han ko ’atomo ta pacefongen ko sasafelen, caay pahoda ko nipitala, manga’ay to a kaenen. 

6. Micaengaray(蒸煮法) 
Kalifotan to mamang ko matiniay a pisacacak, nawhan i, ira a:ca ko mahod ta manga’ay a micaengar. O sapisahakhak a cecay ko matiniay a pisacacak no Pangcah. I sa’ayaw, laloen ho ko koetengay a felac to pangkiw no romi’ad, herek noyaan, sefsefen a mihetec koya felac,paroen i mahod ta pacaengaren i dangah a micacak. O lahod ko sapicacak to hakhak, saka haladhad a kaenen ko hakhak
Enrique Peña Nieto

I 1966 a miheca(年) saka 7 folad saka 20 a romi’ad masofoc(出生) ci **Enrique Peña Nieto**(恩里克·潘尼亞·尼托), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Mexico(墨西哥) anini i ci Enrique Peña Nieto, patirengan a romi’ad i 2012 a miheca saka 12 folad saka 1 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Etolan

Etolan(都蘭部落)

Etolan(都蘭部落) i posong no pasaamisan ila ko etolan hananay a niyalo' makapahay kolaniyalo misiayaway to liyal

i tiyaho adihaya ko 蘭花 藍寶石 ira ko
Fa^soay a tananoman

Takaray a sowal

o kananamay a somowal o mahoping hananay koninian a tananoman.

Tahapinangan a Tilid

Pikafitan i Papotal
Fafoy

## Kakako pasiiked (科學分類)
sofol 域： ma'oripay, salawacan 界：a'adopen, fawahan 門：sakololay(脊椎), opir 綱：pacocoay(哺乳), mata 目：tosa-sackih(偶蹄), 科： fafoy, 屬：fafoy,

## fafoy
o otimo(偶蹄目) o micopcopay to hacal, maedeng 220 ko kasasiroma' nira, ona otimo(偶蹄目) tahanini i, tangasa 90% saheto o iraay ko cakecih(有蹄),

itini tona ci cakecihay a a'a'dopen(有蹄動物) o kolong ko saadihayay.
Falidas (sarengad)

Falidas (sarengad) （山棕）

Itiya ho cipangsoy ho ko Taywan, o nano tapangan a ’akaway masangisngisay no falidas ko sapisang’ to pangsoy. adihay i palapalaan a manengneng ko tapangan no falidas, o kamolengawan itira i laeno no 300 a fakeciw takaraw no lotok, anca salaedan no padiyadiyacan to’emanay ko kaolahan nira a molengaw.

Maraod to ko kacifaloan to mihecahecaan no falidas, edef no lotok safangsis sa masanek, ya masadodohay no falidas mangaay a maala malolalawlaen no wawa. sa ciheci sa ko falidas kangdaw ko cengel, masafalilingan. Marohen to i sa kaliyalaw sato, masalipay sa kahengan sato, kaen han cipelak micedem to miming, o tada kaolahan no wawa.

epoc:

1. No pala kakaenen, o dongec no falidas, tadakaeso’ay kaenen, micedem to miming, pinangan nira sasifoan no ’oway a dongec ato no ’icep a kaenen.

2. Sapisanga’ to towaso, ’akaway no papah no falidas carcar han misa miming mangaay sapisanga’ to towaso, pinangan i ’orip no Pangcah, a milidong to hafay, pahpah no falidas ato fadicen ko ’akaway malosafalod to mikitocan a hafay.

3. Sapisanga’ to lalosidan, masangisngisay no falidas mangaay misang’ to saasik, tawasi ato sangsoy, lalosidan no itiyaay ho konini.

4. Wikwiken malo towaso, i’ayaw pilidong to hafay, fadic han ko ’akaway no falidas, wikwik han to tata’akay malokeliw, sakalalifet mitengtengay to keliw, todongay makadofah ko hafay, tengteng han caka lafot.

5. Sapatoaya misacepo’, Pilidongan to hafay itira i ’ayaw no pisacepo’an “sakaenem a folad” sapatoaya to pisacepo’an, edeng o hafay caayay, ira ho ko dongec no falidas ato talod.

## Pi’arawan to lakaw

*中文維基百科
*李景崇，1998，《阿美族歷史》，臺北：師大書苑。
*黄宣衞，2008，《阿美族》，臺北：三民。
*達西烏拉彎‧畢馬，2001，《臺灣的原住民 : 阿美族》，臺北：臺原。
*李景崇，1998，《阿美族歷史》，臺北：師大書苑。
*黄宣衞，2008，《阿美族》，臺北：三民。
*達西烏拉彎‧畢馬，2001，《臺灣的原住民 : 阿美族》，臺北：臺原。

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Fanaw

## Fanaw (池上鄉)
O ititraay I kakala’edan  no Sifo’ay-lotok ato Sawalian-lotok kona Fanaw kowan. O niyaro’ i, ira ko Cicala’ay (福文部落),Ciataw (福原部落),Kalokapuk (大埔部落),Dihekoay (隆安部落),Kawaliwal (大坡部落),Cipuwa (慶豐部落),Fangafangasan (新興部落),Cikowa’ay (富興部落), Muliyaw (振興部落), Cinyin (錦園部落), polong han mo’eteo ko niyaro’.

O kaitiraan no kofa,pitilidan ato patiyamay itirray i Ciataw niyaro’, o kacacofelisan no a lalan itini, nano ’amis mitorso pasitimol ko tata’angay lalan tona hadhad.’Adihay ko kasasiromaay a finacadan a maro’ itini, orasaka, makalitosaay ko Kalokapuk a niyaro’ to kawaliay ato ka’etipay etal. o i kawaliay o ’Amis a finacadan ato Ngayngay a finacadan i laled no Ciataw ato Fangafangsan niyaro’, mingata’ay to patiyamay. 

O isaka’etipay etal itiraay i saowac no Sawalian-lotok nani ’amis pasitimol o Kawaliwal niyaro’, Cipuwa niyaro’, Cinyin niyaro’,Wangan niyaro’, Cikowa’ay niyaro’ ato Muliyaw niyaro’ enem a niyaro’. Ona ika’ayaway a sepat niyaro’ o mapolongay ko kamaro’ no loma’, Cikowa’ay niyaro’ ato Muliyaw niyaro malaklakay ko kamaro’ no loma’.

Kawaliwal niyro’ ato Muliyaw niyaro’ mingataay to tata’angay sakasiwa lalan, tada rahodayay ko ‘orip, ora sa Cinyin niyaro, Wanan niyaro’, Cikowa’ay niyaro’ ato Muliyaw niyaro’ kona sepat a niyaro’ mililisay to 197 lalan no kinsifo ko kaitiraan, milaayay to tat’angay lalan ato patiyamay, sa pangangan han to ilaloma’ay niyaro’.o Cinyin niyaro ato Wanan niyaro’ o sa’yaway a mapamatang ira ko maro’ay tamdaw itini.

## Nikafalic no rikisi (歷史沿革)
Ono Posong kowan ko Fanaw, isakawali malafiyaw ato Fafokod, iska’ami malalaed to Tarawadaw makakecor ato Foli no Kalinko, ikatimol malalaed to ’alo makakecor ato Takofan.ona Fanaw a kowan itiya ho i Kuwapingan(清光緒)polong hananay a pangangan to 「Nisafa’elohan a pamatang」(新開園) ; I kadipongan i, o 「Fanaw kasaniyaro’an no Takofan no Posong」ananay a pangangan. Itira i Minkoku 34 miheca mapalolo ko Taywan i Ciwkamimkoku, o Posong i,o Posong kowan hananay a mifalic ko ngangan,noa to Fanaw o 「Fanaw a kowan」hananay to ko pangangan.

Maplol to ko Taiwan nani Dipong a pikowan, i sa’aya’ayaw ho mihecaan masakilac to Cicala’ay (福文村),Ciataw (福原村),Kalokapuk (大埔村),Dihekoay (隆安村),Kawaliwal (大坡村), Fangafangasan (新興村), Cinyin (錦園村), Suisui (水墜村) falo a niyaro’.

I Minko 39 miheca mafalic ko saetal a pikowan, o Kawaliwak niyaro’ mapapecih to Kaliwal niyaro’(大坡部落) ato Cipuwa’(慶豐部落). I Minko 45 miheca falicen ko Suisui niyaro’ pangangan to Cikowa’ay (富興部落), to ikor to i Minko 56 miheca matongal to Muliyaw (振興部落). Orasaka malomatiniay a 10 ko niyaro’. Cicala’ay (福文部落),Ciataw (福原部落),Kalokapuk (大埔部落),Dihekoay (隆安部落),Kawaliwal (大坡部落),Cipuwa (慶豐部落),Fangafangasan (新興部落),Cikowa’ay (富興部落), Muliyaw (振興部落), Cinyin (錦園部落).

## Tamdaw (人口)
I Minko 97 miheca ira ko polong a tamdaw to 9366 ko tamdaw, o Yincuminco ira ko 2224 ko tamdaw, mihaop to polong no 23.7%, ilaloma’ noni o ‘Amis a tamdaw ko sa’alomanay. Tahanini sato mafalic to ko ’orip no I niyaro’ay, misatokay to ko tamtamdaw, orasaka, malowan ko tamdaw to mihecahecaan, I Minko 108 miheca saka5 folad o polong ira ko 8180 ko tamdaw.

## Pacefaday a tilid (注釋)
Fangafangasan

Fangafangasan（新興部落）

Itiniay i Chishang(池上) Cen no Taitung(台東縣) ko Fangafangasan a niyaro’, 376  ko sa’osi no parod no loma’, 1,013 ko sa’osi no tamdaw.

22% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 222  ko tamdaw; o roma sato i, 78% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 791 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)18%, Bunun(布農族)2%, Paiwan(排灣族)1%, Truku(太魯閣族)1%.

Ira ko picodadan(池上國中) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Farangaw

[馬蘭] Farangaw--Posong                                                          

kahemekan kasapaan  no tamdamdaw ko 'orip nonini makapahay a kaying no Falangaw . o wawa no mita o Amis（Pangcah)  a finacadan i Posong ci Kwo Sin-Cung[郭婞淳]✓ Pakalifet cingra a mikakoy to sakaleten：ngay a sapisiay(siay 日 malalifet ma'a'ised) to polon no hekal, orasaka, mapa'edil a  mapalosiang ko ngangan no Taywan i polon no kitakit i hekal, Makapah ko pawacay ato pa'icel ni Kwo Sin-Cung to kalahad no 'orip ningra, O wawa no pakoyoc, pakahadidi cingra a milakowit to pades ato roray tangic no 'orip, orasaka. pakalifet cingra to masamaamaanay a karetengay a 'inorong,  tahanini, pakalayap cingra to satakara:way a sapakaloha no Olympic Game.  Makapah a nengnengen ko 'orip ato pinangan ningra; misapoeneray ato mangodoay to tamdamdaw, o pinanaman ato pido'do'an to no kapah ato kaemmangay anini. Lipahak kita o Taywan a tamdaw.

Farangaw(馬蘭部落)
Itiya ho makowanay no Piwma ko Farangaw.
O kaitiraan no Farangaw no hatini i, itiniay i Con-sin-li(中心里) no Posong.

Ano milicay ho ko cima to icowaay ko Farangaw sa i, oya Posong ko nilicayan nira.
Itiya ho, masamsam a makari'ang no Piwma ko Farangaw. O tomok a maemin mapatapatay i kalalood to Piwma. Malatomok ci Kolas Mahengheng nga, misawaday ko Piwma a misamsam to Farangaw, hay si'icelay ci Kolas Mahengheng kira, mansa matalaw ko Piwma. O roma sa to, mafana' a mikowan ato midipot to niyaro' ci Kolas Mahengheng, mafana' haca misawidang to sanyaro', saka si'icel a si'icel ko Farangaw, sawad sa to ko Piwma a mikari'ang to Farangaw.

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Faustin-Archange Touadéra

I 1957 a miheca(年) saka 4 folad saka 21 a romi’ad masofoc(出生) ci **Faustin-Archange Touadéra**(福斯坦-阿爾尚熱·圖瓦德拉), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Central african republic(中非共和國) anini i ci Faustin-Archange Touadéra, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 3 folad saka 30 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Fawahan

##### Takaray a sowal
o fawahan hananay i, adihay ko imi nona tilid, o picomodan no marorayay a matayal masaromi'ad a tamdw a minokay, roma sa i ,o kahadakan a malingad no laloma'an. Ano awa ko fawahan i,awa ko picomodan no minokayay, awa ko pahiceraan no tamdaw, itini to a malaholhol ko laloma'an.

### Tahapinangan a Tilid
Oni patirengan ho a loma' i,o mamasanga' aca ko fawahan, o picomodan o kasadakan no tamdaw.

Itini to no Kawping a sowal i, ira ko ngasaw ato laloma'an a imi.

### Pikafitan i Papotal
Federated States of Micronesia

## Mikoronisiya(密克羅尼西亞聯邦Federated States of Micronesia)

## Takaray sowal(概略)
I kawaliay no Taywan ko ka itiraan nona kitakit, o hadahal no kanatal I 700㎢, o polong 112,6490 tamdaw(I 2018miheca misa’osi, sahetoay o Mikoronisiya a finacadan,o syoto I 1989miheca nani Koroniya malida tayra I Parokil. O sowal I faloay ko kasasiromaroma, o kapolongan I o Ikiris a sowal. O kiristo ato Tinsikio ko pitooran no tamtamdaw.

## Rikisi(歷史)
I’ayaw no 4000miheca, iraay to ko a maro’ ko Mikoronisiya a tamdaw sanay ko sowal.
Fengbin

Fengbin（豐濱鄉）

Itini i Hualien(花蓮) ko Fengbin Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  157.26 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 61.89 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 12.67 km²), 4,464 ko tamdaw i Fengbin Siyang, 1,704 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 3,695 a tamdaw, pakaala to 83%(Amis阿美族, Kebalan噶瑪蘭族, Sakizaya撒奇萊雅族, Bunun布農族) no polong no tamdaw. o Amis, Kebalan, Sakizaya, Bunun ko sa’alomanay i Hualien.

## O katadamaanan no niyaro’

## O kasaniyarona
5 ko cun, 15 ko niyaro’ i Fengbin Siyang.
Laeno（大港口部落）, Makotaay（港口部落）, Tida'an（石梯坪部落）, Kodic（立德部落）, Fakong（豐濱部落）, Haciliwan（八里灣部落）, Tingalaw（豐富部落）, Tisilan（靜安部落）, Tafugan（三富橋部落）, Cawi（靜浦部落）, Malaloong（東興部落）, Dipit（復興部落）, Paterungan（新社部落）, Kaluluwan（磯崎部落）, Culiu（高山部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Fenglin

Fenglin（鳳林鎮）

Itini i Hualien(花蓮縣) ko Fenglin. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 127.45 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 1.5 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 9.08 km²), 1,855 ko tamdaw i Fenglin, 763 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 1,120 a tamdaw, pakaala to 60%(Amis阿美族) no polong no tamdaw.
o Amis ko sa’alomanay i Hualien.

## O kasaniyarona
12 ko cun, 6 ko niyaro’ i Fenglin.
Cingaroan（鳳信部落）, Cirakayan（山興部落）, Cihafayan（中興部落）, Sariwsiw（大榮部落）, Tangahang（長橋部落）, Cilo'ohay（森榮部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Fernando Chui Sai On

Fernando Chui Sai On(崔世安)

I 1957 a miheca(年) saka 1 folad saka 13 a romi’ad masofoc(出生) ci Fernando Chui Sai On, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Macau(澳門) anini i ci Fernando Chui Sai On, patirengan a romi’ad i 2009 a miheca saka 12 folad saka 20 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Macau
Finacadan no katimolay a kanatal

## Finacadan no katimolay a kanatal (南島民族)
Finacadan no katimolay a kanatalan i,odengan a maroay i kanatalaan a finacadan i hkal,O komod no caciyaw nangra i ,anca’ tahira i 1,300 ko pinangan.O kamaroan nara i tadakatimol i ,tangasa i ka^tip no Nanmico a kafowakan a kanatal；O ka^tip i ,tangasa i kawaliay no liyar no Afikan a Ma- takaska a kanatal；O katimol i, tangasa i Niwsilan；O kaamis i tangasa i Taywan ato Liwkiw a kanatal no Dipong . I ayaw no mikingkiway to i kaayaway no Tawan a finacada sanay a sowal i, o pasaniay i kawali ato katimolay a mafolaw san,nikawrira, ono aniniay a pikinkiw a sowal i ,o satapangan（kalitngan, kalingatowaan） no finacadan no katimolay a kanatal ko Taywan sanay.
### 語系
O caciyaw(語言) no finacadan no katimolay a kanatal i, tosaay ko tadapi- nangan,sakaccay i, o”Taywanay a caciyaw”；sakatosa i ,o”Ma- layo-Polynesian a caciyaw”.O sowal no itiniay i Taywan a finacadan a caci- yaw i,caay ka^ca a talolongca ko kalawilawit nangra,malaliniliniay ho to caciyaw no i “Taypin a liyar”, “Into a liyar”a finacadan,mato misowalan no mikingkiway to『caciyaw no katimolay a kanatal 』 san.Ano pakani to sa’osi ato pinanga a caciyaw no finacadan no katimolay a kanatal i ,ira ko mal- ecaday nangra, malo sa’osi no “tosa”, “lima”,ato”mata”, “loma^”, “makaen”（komaen） hanaay a caciyaw,o ngaay a sasongilaen konini a mikingkiw.

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Folalacay

## O ngangan no Folalacay(小港部落由來)
Oninian a folalacay hananay i, awaay iti:ni i niyaro’ no mita masa’Amisay mala o pangch hanay kita oninian. Pakayni i kongko a kimad no to’as i,

## O kasiikedan no niyaro’(部落特色)
## O Rikisi no Folalacay (歷史)
## O nikalopisak no Folalacay (人口分佈)
o itiniay i Folalacay（小港部落）no Chenggong(成功) Cen no Taitung(台東) ko Folalacay a niyaro’, makaala to 115  ko sa’osi no paro no loma’, 278 ko sa’osi no tamdaw. 52% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 145  ko tamdaw; o roma sato i, 48% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 133 ko tamdaw. O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)48%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)3%. Ira ko imeng(成功分局忠孝派出所) i niyaro’. Ira ko kofa(海巡署小港港安檢所) i niyaro’.

## O finacadan no Yincomin(所屬阿美族群)
## O pitooran no finawlan (族人信仰)
## O tahapinangan（參考文獻）
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Folo’

Folo’ （kuwaping a sowal: 箭竹）

O roma ko lengaw no folo’ i Taywan, o folo’ pinaloma’ i Taywan tosa ira ko tampo sanay a folo’ ato ’akawangay no Isan a folo’, saheto no palapalaan a molengaw ko folo’, fangcal ko tapangan nira koengel paci’im a molengaw, ano cato pikari’ang a mida’eci cakakari’ang ko ’orip nira, adihay a manengneng masamatini. Itiya ho ko malingaday a tamdaw, o da’eci nira mangaay maala malokakaenen, ma’ikesay to a folo’ mangaay sapifadic to loma’ safangcalay malo sapisaloma’ a lalosidan.

Da’eci “’Amis a ’etal ’adeci han, no Siwkilan da’eci han”, mangangol micedem, caka ’angrer, sakohawen, ciyanen to titi anca dohdoh han maemin mangaay, fangcal sakitatirengan, misasaw to tina’i ato fitoka, mifalah to simal ato ma’oningay malasakafeso.

O malingaday no niyaro’ itiya ho, miala to folo’ sapipatireng to talalokan, ’adipel ato sapitolik to tapila’ fakar, ato talawlaan no wawa, adihay ko sapimaan. Nika macakat to ko kicay, malosapifadic a lalosidan ato sapisanga to lalosidan caayay to piala malowan ito, anini sato deng to piala aca to da’eci nira malokakaenen.

Mida’eci sa ko finacadan marocek ko kaciriko’, nawhan paener ko folo’ maditek, sacitefo’ sa mato talodo’ ka tata’ak, miala sa hakakan sa, mikoyod ho to lofoc, wata ko roray.

Maherek mapanokay ko da’eci, caayay ko sasafaen ko pipodac nira, mato talodo ka tata’ak ko da’eci, ano ca kafana’, hacecacecay han a mitipelak ko podac, tahateloc ya ngangol to awaay to. Orasaka, pakaynien i teloc a mipitek, tata’akay aca a folo’ malo patakecan a miliyon, liyon han koya podac nira, osaw to oya heci to nira, oyanan koya.

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Filip Vujanović

I 1954 a miheca(年) saka 9 folad saka 1 a romi’ad masofoc(出生) ci **Filip Vujanović**(菲利普·武亞諾維奇), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Montenegro(蒙特內哥羅) anini i ci Filip Vujanović, patirengan a romi’ad i 2003 a miheca saka 5 folad saka 22 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Filipe Nyusi

I 1959 a miheca(年) saka 2 folad saka 9 a romi’ad masofoc(出生) ci **Filipe Nyusi**(菲利佩·紐西), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Mozambique(莫三比克) anini i ci Filipe Nyusi, patirengan a romi’ad i 2015 a miheca saka 1 folad saka 15 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
France

## France（法國）

Itini i 46°00'N, 2°00'E, no Yoropa ko France.

Polong i 6.6 patek a ’ofad ko tamdaw.

## Sera（土地）
Polong no sekalay i 551,500 km2.

Saka 43 ko rayray i kanatanatalan.

O sekalay no sera i, 549,970 km2, no nanom a sekalay i, 1,530 km2.

Masakilac ko sera. O malo kakaomahen(農業) a sera 52.70%, malo no kilakilangan(林業) a sera 29.20%, malo no roma to a sera 18.10%.

## Siyoto（首都）
O Paris(巴黎) ko Siyoto.

## Katomirengan no kitakit a romi’ad（國家紀念日）
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i 2–folad 14–romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Emmanuel Macron, patirengan a romi’ad i 2017 a miheca saka 5 folad saka 14 a romi’ad.

## Pi’arawan to lakaw（參考資料）
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kasasiwasiw:France
Kasasiwasiw:Kitakit
Kasasiwasiw:Yoropa
Fu'is

## Molahad no fu'is
### Protostar
### Main-sequence

## Cinganganay a fu'is
* Algol (B8V ato K0IV ato F1V)
* Alpha Centauri (G2V ato K1V)
* Betelgeuse (M1-M2 Ia-ab)
* Cidal (G2V)
* Deneb (A2Ia)
* Eta Carinae (LBVs ato O)
* Gliese 581 (M3V)
* R136a1 (WN5h)
* Rigel (B8Ia ato tosa a B9V)
Fulad

**Fulad** (月亮、月份; silosi: ) malecad to fulad ko mata ni ina, makapahay nengnengen, ira ko cecay a radiw, matiya o fulad ko mata ni ina sanay a radiw, itini i saka lima a fulad, ira ko no malawinaay a fulad sanay a sowal.

Nga'ay ho Chongkian, ano sapitilidan i, lahecien ko nangatoan no miso, sa awaay i, tahiraen i 800~1000 ko tilid, Aray. Oninian Ta'arawan tona fulad hananay i, o misyokayay to o maan ko fulad yo sanay, cowa ko paratohay to radiw a cecay ko tatiliden.

O sakacacay a niliso'an no tamdaw i roma a kanatal no serayan(宇宙) ko folad. Ira ko sowal no 'Amis/Pangcah, o mararamoday ko cidal ato folad, misimaw ko folad to cidal, maolah ko cidal to folad. Matiya o fa'inayan no 'Amis/Pangcah ko folad, o midipotay i ikor no cidal ko folad, o cidal i,  matiya o fafahiyan no 'Amis/Pangcah, mipa'oripay to sera.

Kasasiwasiw:Fulad
Fuli

Fuli（富里鄉）

Itini i Hualien(花蓮) ko Fuli(富里) Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  172.01 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 67.31 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 1.93 km²), 2,030 ko tamdaw i Fuli Siyang, 783 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 1,086 a tamdaw, pakaala to 53%(Amis) no polong no tamdaw. Itini i niyaro’ a finawlan, o Payrang ko sa’alomanay. 

## O kasaniyarona
13 ko cun, 9 ko niyaro’ i Fuli Siyang.
Cilamitay（吉拉米代部落）, Talampo（達蘭埠部落）, Monating（姆拉丁部落）, Cirakesay（基拉歌賽）, Pacuya（巴族耶部落）, Ancoh（安住部落）, Maliwang（馬里旺部落）, Lupo（露埔部落）, Cihalaay（黑暗部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Fulufuluan

Fulufuluan（勝安部落）

Itiniay i Ji’an(吉安) Cen no Hualien(花蓮) ko Fulufuluan a niyaro’, 2,180  ko sa’osi no parod no loma’, 5,725 ko sa’osi no tamdaw.

6% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 348  ko tamdaw; o roma sato i, 94% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 5,377 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)5%, Truku(太魯凱族)1%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Fukid

Fukid（新馬蘭部落）

Itiniay i Taitung(台東) Cen no Taitung(台東) ko Fukid a niyaro’,  69  ko sa’osi no parod no loma’, 199 ko sa’osi no tamdaw.

52% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 103  ko tamdaw; o roma sato i, 48% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  96 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)42%, Paiwan(排灣族)5%, Bunun(布農族)1%, Puyuma(卑南族)3%, roma(其他)1%.
## O katadamaanan no niyaro’
## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Gadu

Gadu（卡多部落）

Itiniay i Jinfeng(金峰) Cen no Taitung(台東) ko Gadu a niyaro’,  65  ko sa’osi no parod no loma’, 208 ko sa’osi no tamdaw.

95% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 198  ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  10 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko .

Ira ko picodadan(新興國小、新興國小附幼) i niyaro’.

Ira ko paisingan(新興村衛生室) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Gali-hwan

Gali-hwan（南灣部落）

Itiniay i Tai’an(泰安) Cen no Miaoli(苗栗) ko Gali-hwan a niyaro’,  61  ko sa’osi no parod no loma’, 188 ko sa’osi no tamdaw.

86% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 162  ko tamdaw; o roma sato i, 14% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  26 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)82%, Amis(阿美族)1%, Saysiyat(賽夏族)2%, Bunun(布農族)3%.

Ira ko Kiwkay(大興神召會) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Germany

Germany（德國）

Itini i 51 00 N, 9 00 E, noYoropi ko Germany.
Polong no sekalay i 357,022 sq km “saka 63 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 348,672 sq km, no nanom a sekalay i, 8,350 sq km ” 
Polong i 80,722,792 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 48%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 31.80%, malo no roma to a sera 20.20%.

siyoto(首都)
O [Berlin(柏林) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakamoetep 3 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Frank-Walter Steinmeier(法蘭克-華特·史坦麥爾), patirengan a romi’ad i 2017 a miheca(年) saka 3 folad saka 19 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Giorgi Margvelashvili

I 1969 a miheca(年) saka 9 folad saka 4 a romi’ad masofoc(出生) ci **Giorgi Margvelashvili**(格奧爾基·馬爾格韋拉什維利), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Georgia(喬治亞) anini i ci Giorgi Margvelashvili, patirengan a romi’ad i 2013 a miheca saka 11 folad saka 17 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Gjorge Ivanov

I 1960 a miheca(年) saka 5 folad saka 2 a romi’ad masofoc(出生) ci **Gjorge Ivanov**(格奧爾基·伊萬諾夫), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Macedonia(馬其頓) anini i ci Gjorge Ivanov, patirengan a romi’ad i 2009 a miheca(年) saka 5 folad saka 12 a romi’ad. His second and the last presidential term ended on 12 May 2019.

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Google

O tatapangan a nona Ko-kol hananay a kosi i, itiniay i Padaka(美國) roma sato ira haca i roma a kitakit ko kosi nira (o no In-ke-lis a sowal：Google Inc.) O tayal nona kosi i, ira ko pikilim i wang-ci-wang-lo(網際網路) i tingnaw, pisa’osi i in-tewan(雲端), sakilosiyang a fana’. Adihay ko nisanga’an naira to sakacaloway no mikitinaway to maamaan a tamdaw, o sakasietan nona kosi i, ona pikilosiyang a tayal nira. Oya mitiliday I se-tan-fo Ta-sey(史丹佛大學) a po-se ci Lay-li Piy-ci ato ci Siy-e-kay Po-li ko patirengay tona Ko-kol(Google), mansa ca Ko-kol malacafayay hananay no ’alomanay a pangangan kona tatosaay.

## google pikilim

Ona google pikilim hananay i, o nipahadakan no google kosi a incing to sapikilim i wang-ci-wang-lo(網際網路), o sata’angay, saadihayay a sapiklim a incing i wang-ci-wang-lo(網際網路). Mata’eli to tosa a co’ol no ca’ol to pikakilim no nanicowacowaay a tamdaw ko pitayal nona incing nona google pikilim, cowa aca pikilim to wang-yi(網頁) a cecay ko nitayalan nira, ira haca ko pikilim to conga, sinpon, sipon wang-yi(網頁), ika.

## Google Chrome sakinengneng

O Wep-kit(WebKit) hananaya incing to sakinengneng i wang-yi(網頁) kona Google Chrome. I 2012 miheca 5 folad 21 romi’ad i, 33% ko no Chrome a nitayalan, makiysoay nira ko IE, o sakakaay to cira, halo o IE ato Firefox a makatatolo naira a miala to sakinengneng i wang-yi(網頁) a tayal.

## Android sakitayal

O niparoan i kikay a sakitayal kona Android. 2010 miheca, itini i nikinkiwan i ki-na-les(Canalys) i, o saetanay a sakitayal kona Android i ce-howay-sing so-ci(智慧型手機) saan.

## Google conga

O sapikilim to kaitiraan kona Ku-kol conga nona Ku-kol kosi. Nga’ayay to sapikilim to taliyok no lalan no hatini.

## Pi’arawan to lakaw

中文維基百科

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Gowryu

Gowryu（合流部落）

Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Gowryu a niyaro’,  53  ko sa’osi no parod no loma’, 156 ko sa’osi no tamdaw.

52% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  81  ko tamdaw; o roma sato i, 48% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  75 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)47%, Amis(阿美族)3%, Paiwan(排灣族)2%.

Ira ko picodadan(新樂國小、新樂國小附幼) i niyaro’.

Ira ko imeng(橫山分局新樂派出所) i niyaro’.

Ira ko Kiwkay(新樂天主堂) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Fuxing

Fuxing（復興區）

Itini i Taoyuan(桃園) ko Fuxing. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  336.75 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko  195.32 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko  120.65 km²), 10,692 ko tamdaw i Fuxing Cen/ Siyang, 3,655 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 6,817 a tamdaw, pakaala to 64%(Tayal泰雅族) no polong no tamdaw. o Tayal ko sa’alomanay(最多的) i Taoyuan.

## O kasaniyarona
10 ko cun, 58 ko niyaro’ i Fuxing.
Pyasan（比雅山(角板山)部落）, Rahaw（Takan）（溪口台部落）, Wsilung（詩朗部落）, Hbun（霞雲坪部落）, Hbun-sinqumi（合流部落）, Kinyawpan（羅浮部落）, Rangay（斷匯部落）, Kawbu’（高坡部落）, Khpan（大彎部落）, Raga’（楓香部落）, Rahu’（下宇內（小烏來）部落）, Qapu’（卡普部落）, Qus（和平部落）, Yubang（上宇內部落）, Triqan（大利幹部落）, Zihing（義興部落）, Kayu-baliq（新村部落）, Kzyay（水流東部落）, Tuba（大窩部落）, Luhung（基國派部落）, Blhuy（枕頭山1部落）, Blhuy（枕頭山2部落）, Bilus（石門部落）, Qoyaw（下高遶部落）, Qoyaw（中高遶部落）, Silong（喜龍部落）, Qoyaw（上高遶部落）, Snazi（竹頭角部落）, Kin‘lwan（金暖部落）, Sqiy（志繼部落）, Cyasi（佳志部落）, Yuwhbun raka（優霞雲部落）, Kayway（卡外部落）, Qus（庫志部落）, Qmocyan（下奎輝部落）, Babau（中奎輝部落）, Qnau（上奎輝部落）, Ksunu'（嘎色鬧部落）, Qehuy（內奎輝部落）, Kuli（上高義部落）, Sbunaw（雪霧鬧部落）, Quri（下高義部落）, Uruw（中高義部落）, Tkasan（下蘇樂部落）, Raka（上蘇樂部落）, Piyaway（比亞外部落）, Tgleq（鐵立庫部落）, Saruc（砂崙子部落）, Twan nokan（武道能敢部落）, Zihing（爺亨部落）, Qrahu（嘎拉賀部落）, Tqwiy（哈嘎灣部落）, Ngurus（後光華部落）, Qphay（下巴陵部落）, Balung（中巴陵部落）, ‘Bu balung（上巴陵部落）, Qara（卡拉部落）, Quzi（中心部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Guangfu

Guangfu（光復鄉）

Itini i Hualien(花蓮) ko Guangfu Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 131.63 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 28.44 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 5.67 km²), 10,741 ko tamdaw i Guangfu Siyang, 3,865 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 6,982 a tamdaw, pakaala to 65%(Amis) no polong no tamdaw. o Amis ko sa’alomanay i Hualien Siyang.

## O kasaniyarona
14 ko cun, 9 ko niyaro’ i Guangfu Siyang.
Tafalong（太巴塱部落）, Fata’ an（馬太鞍部落）, Laso‘ay（拉索艾部落）, Alolong（阿囉隆部落）, Sado（砂荖部落）, Kalotong（加里洞部落）, O kakay（烏卡蓋部落）, Atomo（阿陶模部落）, Fahol（馬佛部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Guanshan

Ira i TAKOFAN no Guanshan（關山鎮) ko omah niyam, makapahay komi paloma'an a panay i Takofan, nawhani makapahay ko aera. adihayay ko nanom itira

Itini i Taitung(台東縣) ko Guanshan. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko   60.34 km² (lalotolotokan a palalan no sa’osi i ira ko 5.4 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 1.18 km²), 3,845 ko tamdaw i Guanshan, 1,392 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 1,704 a tamdaw, pakaala to 44%('Amis阿美族) no polong no tamdaw. Itini i niyaro’ a finawlan, o Payrang ko sa’alomanay. 

## O kasaniyaro'
7 ko cun, 6 ko niyaro’ i Guanshan.
Parupu（新福部落）, Takofan（德高部落）, Himoti（Tingkoli hahanay ho a mitahidang,電光部落）, Ciwcia（豐泉部落）, Cu ki ngo（月眉部落）, Cipurungan（隆興部落）.

## o kasadakan no Tilid
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Guanxi

Guanxi（關西鎮）

Itini i Hsinchu(新竹) ko Guanxi Cen. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  125.2  km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 3.89 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 2.37 km²), 468 ko tamdaw i Guanxi Cen, 177 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko  267 a tamdaw, pakaala to 57%(Tayal泰雅族)) no polong no tamdaw. Itini i niyaro’ a finawlan, o Payrang ko sa’alomanay.

## O kasaniyarona
21 ko cun, 2 ko niyaro’ i Guanxi Cen.
Qalang  m’utu（馬武督部落）, Qalang q’yulang（戈尤浪部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Guguc

Guguc（哥各滋部落）

Itiniay i Nan’ao(南澳) Cen no Yilan(宜蘭) ko Guguc a niyaro’,  98  ko sa’osi no parod no loma’, 331 ko sa’osi no tamdaw.

89% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 295  ko tamdaw; o roma sato i, 11% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  36 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)81%, Amis(阿美族)2%, Truku(太魯閣族)1%, Cou(鄒族)1%, roma(其他)2%.

Ira ko picodadan(東澳國小、東澳國小附幼) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Gukut

Gukut（吾谷子部落）

Itiniay i Xiulin(秀林) Cen no Hualien(花蓮) ko Gukut a niyaro’, 174  ko sa’osi no parod no loma’, 543 ko sa’osi no tamdaw.

94% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 508  ko tamdaw; o roma sato i, 6% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  35 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Truku(太魯閣族)83%, Amis(阿美族)3%, Tayal(泰雅族)4%, Paiwan(排灣)2%, roma(其他)3%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Gurbanguly Berdimuhamedow

I 1957 a miheca(年) saka 6 folad saka 29 a romi’ad masofoc(出生) ci **Gurbanguly Berdimuhamedow**(古爾班古力·別迪穆罕默多夫), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Turkmenistan(土庫曼) anini i ci Gurbanguly Berdimuhamedow, patirengan a romi’ad i 2006 a miheca saka 12 folad saka 21 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Haciliwan

## O ngangan no Haciliwan (八里灣部落由來)
Haciliwan, o niyaro’no pangcah i Fakong. ira ko pakayni itini‘ayaway, pakayni i likisi no Haciliwan, caay kanga’ay a komaen koya mapalomaay a konga I tiyaho. saka pangangan han nganra o “ Haciliwan”. o roma sato ira haca nipasowalay, yo o riyar ko Cepo’ i ‘ayaw ho. nanoya sarara sato a malahedaw ko nanom, naikoran to no tapelik a matapesi’ oya to koya sa’owac, ’alo, o masahefongay o tarawadaw to. sa paloma' ko to’as i Haciliwan, nanoya pakayni i Haciliwan malinah ko finawlan. onini a sera, o satapangan no masaPangcah.

## O kasiikedan no niyaro’ (部落特色)
I sa'amisan no Haciliwan a pala, i sakatimol no (sowal no Holam) Fengbin ’alo ko apilipilisan. nanilotokay  minengneg ko Haciliwan, maa’araw ita mapatakecay no paliwan ’alo, manengneng iso ko fangcalay a niyaro’ no Haciliwan. tona mahecad ko nganagan no konga, saka mapangangan ko Haciliwan. i‘ayaw o Ripong ko mikowanany itini i, ano mangalay tayra i picodadan no Fengbin ato mimaanman, milacal to folo a lokiyol no riyar ko ittiniay a tamdaw. o roma i, sapifoting a rayray no Haciliwan, o tapas no mita no pangcah, misa'et to nanom no 'alo iti:yaho. orasaka, i tiniay i Haciliwan a lomowad ko misa'et to ‘alo hananay a rayray no demak a mifoting. mipasifana' to misa'et to ‘alo a demak kokakita'an, ala han nganra ko impi a mikarkar to kali. Sooten nangra to ma'icangay a talod、fonak ato fekeloh ko ngoyos noya ‘alo, talahan to no finwlan ko  kakerah no nanom no cepo'. 

## O nikalopisak no Haciliwan (人口分佈)

Itiniay i Fengbin(豐濱) Cen no Hualien(花蓮) ko Haciliwan a niyaro’,  28  ko sa’osi no parod no loma’,  79 ko sa’osi no tamdaw.

97% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  77  ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   2 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko 'Amis(阿美族)94%, roma(其他)3%.

## O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
Itini i nowalian a lotok, mililis to riyar, mifater to Kalingko na itira i Fakong talatimol tangasa i Madawdaw, saka pasawali a 'Amis/Pangcah han. o pasawalian a Pangcah han, o sa’alomanay a finacadan no Yincomin i Taywan.

## O pitooran no finawlan (族人信仰)
O pito'oran no finawlan no Haciliwan i, ira ko cecay aca a Ciwlokiwkay itini, o kirisito-kiw. itini i ira ko pito’oran ngara, pakayni sa’opo no kiwkay, malosakarikec sato sakacakat no ’orip no Yincomin. mamaan ca ko demak no sapitolon ko niyaro’.

## o Pikafitan i Papotal(外部連接)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hacining

Hacining（干城部落）

Itiniay i Ji’an(吉安) Cen no Hualien(花蓮) ko Hacining a niyaro’, 319  ko sa’osi no parod no loma’, 573 ko sa’osi no tamdaw.

39% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 225  ko tamdaw; o roma sato i, 61% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 348 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Truku(太魯閣族)20%, Amis(阿美族)12%, Tayal(泰雅族)5%, Puyuma(卑南族)1%, Kebalan(噶瑪蘭族)1%, roma(其他)1%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Haitutuan

Haitutuan（山平部落）

Itiniay i Haiduan(海端) Cen no Taitung(台東) ko Haitutuan a niyaro’, 108  ko sa’osi no parod no loma’, 344 ko sa’osi no tamdaw.

83% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 286  ko tamdaw; o roma sato i, 17% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  58 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)69%, Amis(阿美族)3%, Paiwan(卑南族)3%, Puyuma(排灣族)1%, Rukai(魯凱族)1%, Tayal(泰雅族)1%, roma5%.

Ira ko picodadan(海端國中、海端國小、海端圖書館) i niyaro’.

Ira ko imeng(海端分駐所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(海端衛生所) i niyaro’.

Ira ko kofa(海端戶政所、海端鄉公所、海端鄉代會、海端郵局'台東縣鄉防局海端分隊) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah

Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah(哈吉哈山納·包奇亞·穆伊扎丁·瓦達烏拉)

I 1946 a miheca(年) saka 7 folad saka 15 a romi’ad masofoc(出生) ci Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Brunei(汶萊) anini i ci Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzaddin Waddaulah, patirengan a romi’ad i 1967 a miheca saka 10 folad saka 5 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Hage Geingob

Hage Geingob(哈格·根哥布)

I 1941 a miheca(年) saka 8 folad saka 3 a romi’ad masofoc(出生) ci Hage Geingob, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Namibia anini i ci Hage Geingob, patirengan a romi’ad i 2015 a miheca(年) saka 3 folad saka 21 a romi’ad. 哈格·戈特弗里德·根哥布（Hage Gottfried Geingob，1941年8月3日至2024年2月4日）是一位納米比亞政治家，自2015年起擔任納米比亞第三任總統直至2024年2月去世。根哥佈於1990年至2002年期間擔任納米比亞首任總理，並擔任總理2012年至2015年再次擔任部長。[1] 2008年至2012年間，根哥布擔任貿易及工業部長。[2] 

2014年11月，根哥布以壓倒性優勢當選納米比亞總統。 2017年11月，根哥佈在執政黨人組黨第六次代表大會上以大幅優勢獲勝，成為該黨第三任主席。 他一直擔任該黨主席直至去世。 2018年8月，根哥布開始擔任南部非洲發展共同體主席，為期一年。

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Haiduan

Haiduan（海端鄉）

Itini i Taitung(台東) ko Haiduan Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  892.99 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 817.5 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko   74.18 km²), 4,278 ko tamdaw i Haiduan Siyang, 1,090 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 4,032 a tamdaw, pakaala to 94%(Bunun布農族) no polong no tamdaw. o Bunun ko sa’alomanay i Taitung.

## O kasaniyarona
6 ko cun, 15 ko niyaro’ i Haiduan Siyang.
Kanahcian（加和部落）, Kanaluk（加樂部落）, Bacingul（加平部落）, Kamcing（崁頂部落）, Kusunuki（紅石部落）, Haitutuan（山平部落）, Takinusta（瀧下部落）, Sulai-iaz（初來部落）, Samuluh（新武部落）, Tuapuu（大埔部落）, Takimi（龍泉部落）, Likau-uan（錦屏部落）, Bulbul（霧鹿部落）, Vahu（下馬部落）, Litu（利稻部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Halusipun

Halusipun（筆石部落）

Itiniay i Xinyi(信義) Cen no Nantou(南投) ko Halusipun a niyaro’,  46  ko sa’osi no parod no loma’, 128 ko sa’osi no tamdaw.

40% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  51  ko tamdaw; o roma sato i, 60% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  77 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)38%, Amis(阿美族)1%, Cou(鄒族)2%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hamad bin Isa bin Salman Al Khalifa

I 1950 a miheca(年) saka 1 folad saka 28 a romi’ad masofoc(出生) ci **Hamad bin Isa bin Salman Al Khalifa**(伊薩·本·薩勒曼·阿勒哈利法), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Bahrain(巴林) anini i ci Hamad bin Isa bin Salman Al Khalifa, patirengan a romi’ad i 1999 a miheca saka 3 folad saka 6 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Hans-Adam II

I 1945 a miheca(年) saka 2 folad saka 14 a romi’ad masofoc(出生) ci **Hans-Adam II**(漢斯·亞當二世), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Liechtenstein(列支敦斯登) anini i ci Hans-Adam II, patirengan a romi’ad i 1989 a miheca saka 11 folad saka 13 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Hbun

Hbun（霞雲坪部落）

Itiniay i Fuxing(復興) Cen no Taoyuan(桃園) ko Hbun a niyaro’,  69  ko sa’osi no parod no loma’, 180 ko sa’osi no tamdaw.

64% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 116  ko tamdaw; o roma sato i, 36% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  64 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)62%, roma(其他)3%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hbun-Rangay

Hbun-Rangay（下水田部落）

Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Hbun-Rangay a niyaro’, 108  ko sa’osi no parod no loma’, 293 ko sa’osi no tamdaw.

89% ko ka’aloman(最多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 262  ko tamdaw; o roma sato i, 11% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  31 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)88%, roma(其他)1%.

Ira ko Kiwkay(水田天主堂、改革宗新樂教會) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Henri

Henri(亨利)

I 1955 a miheca(年) saka 4 folad saka 16 a romi’ad masofoc(出生) ci Henri(Ftansu a sowal: *Henri Albert Gabriel Félix Marie Guillaume*), malamikomoday a tamdaw.

Ona ci Henri titiya i 18 ko mihecaan matoor to mamirocok to kamaro’an no hinti no Losinpaw. 1974 miheca malepon ko pitilid to Consie tayra i Ikiris a mihatatanam to no sofitay a kacitaneng i Santoheseto-Sofitayan Pitilidan(Ikiris a sowal :*Royal Military Academy Sandhurst, RMAS* ; Kuwaping a sowal:桑德赫斯特皇家軍事學院), misawad to i,malakakeridan no sofitay. Patokitok ho a mihatatanam i Losipaw, Fransu ato Ruisu, saikoray to i, mala ko Siecian Sosi a konpay no Rinoywa Tasie (Fransu a sowal:*Université de Genève*, *UNIGE*; Kuwaping a sowal:日內瓦大學).

I 1998 miheca matoro’ malaso’elinay a citodongay to tayal no honti, malamiocoran to tayal no honti. 

Malasakasiwa a mikowanay to Losinpaw a Tata’angay-Sawara’an, o saka’emangay ko mihecaan a malasawara’an i Yoropaay a hotian a kitakit.

I 1988 miheca ci wawa to fainayan ci Kiporan Rakapoming Raka (*Gibran Rakabuming Raka*), i 1991 miheca ci wawa to fafahiyan ci KahiyangAwo( *Kahiyang Ayu*), i 1995 miheca ci wawa ho to fainayan ci Kasang Pangarep (*Kaesang Pangarep*).O wawa ningra tatos mitiliday i Sinkapor.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Luxembourg(盧森堡) anini i ci Henri, patirengan a romi’ad i 2000 a miheca saka 10 folad saka 7 a romi’ad. 

## lalamod 配偶
Itini ho i Reneywa(*日內瓦*), masaso’araw a mafana’ to ci Henri ci Maliya Telisaan(Ikiris a sowal: *Maria Teresa;*kowapin a sowal:*瑪麗亞德蕾莎*),  lalamod sato i 1981 mihaca saka tosa a folad saka 14 a romi’ad, lalimaay ko wawa nangra, sasepat ko fa’inayan cecay ko fafahiyan. Malalamod to cangra i, nai 1997 a miheca saka 6 a folad saka polo’ a romi’ad, ci Maliya Telisa o citodongay to demak no聯合國教科文組織( Ikirsi a sowal:**U**nited **N**ations **E**ducational, **S**cientific and **C**ultural **O**rganization，decdec: UNESCO), misa’icel a midama’ to pakayniay tono fafahiyan, pasifanaen nira to manga’ayay a sifana’.  

## salikaka 兄弟姐妹

## natayalan 事蹟

## pitooran 信仰

## no papotalay a kakafitan
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Heping

Heping（和平區）

Itini i Taichung(台中) ko Heping. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 1,006.12 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 900.79 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko   62.11 km²), 6,503 ko tamdaw i Heping, 2,544 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 3,838 a tamdaw, pakaala to 59%(Tayal泰雅族) no polong no tamdaw. Itini i niyaro’ a finawlan, o Payrang ko sa’alomanay. 

## O kasaniyarona
8 ko cun, 13 ko niyaro’ i Heping Cen.
Sqoyaw（環山部落）, Tabuk（松茂部落）, Slamaw（佳陽部落）, Lilang（裡冷部落）, M’ihu（雙崎部落）, Tgbin（桃山部落）, L’olu（達觀部落）, Kling（竹林部落）, Pasing（南勢部落）, Slamaw（梨山部落）, Tbulan（松鶴部落）, S’yux（三叉坑部落）, Hrung（哈崙台部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Himoti

Himoti（電光部落）

Itiniay i Guanshan(關山) Cen no Taitung(台東) ko Himoti a niyaro’, 230  ko sa’osi no parod no loma’, 635 ko sa’osi no tamdaw.

66% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 421  ko tamdaw; o roma sato i, 34% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 214 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)63%, Puyuma(卑南族)2%, roma(其他)2%.

Ira ko picodadan(電光國小、電光國小附幼) i niyaro’.

Ira ko imeng(關山分局電光派出所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(電光衛生室) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Horacio Cartes

I 1956 a miheca(年) saka 7 folad saka 5 a romi’ad masofoc(出生) ci **Horacio Cartes**(歐拉西歐·卡提斯), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Paraguay(巴拉圭) anini i ci Horacio Cartes, patirengan a romi’ad i 2013 a miheca saka 8 folad saka 15 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Hrung

Hrung（哈崙台部落）

Itiniay i Heping(和平) Cen no Taichung(台中) ko Hrung a niyaro’, 231  ko sa’osi no parod no loma’, 553 ko sa’osi no tamdaw.

42% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 230  ko tamdaw; o roma sato i, 58% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 323 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)38%, Amis(阿美族)1%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)1%.

Ira ko imeng(和平分局谷關派出所) i niyaro’.

Ira ko kofa(谷關郵局、東勢林管處麗陽工作站) i niyaro’.

Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會哈崙台教會) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kalingko

Hualien（花蓮市）

Itini i Hualien ko Hualien. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 29.31 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 0 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 0..22 km²), 53,601 ko tamdaw i Hualien, 21,389 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 13,788 a tamdaw, pakaala to 26%(Amis阿美族, Sakizaya撒奇萊雅族) no polong no tamdaw. Itini i niyaro’ a finawlan, o Payrang ko sa’alomanay.

## O kasaniyarona
45 ko cun, 12 ko niyaro’ i Hualien.
Cibarbaran（主農部落）, Cipawkan（德安部落）, Cikep（幾可普部落）, Tuwapun（華東部落）, Singsiya（新夏部落）, Kenuy（根努夷部落）, Ciku（磯固部落）, Sakur（撒固兒部落）, Takubuwan（達固部灣部落）, Lasutan（拉署旦部落）, Kanian（嘎尼按部落）, Tasutasunan（達蘇達蘇湳部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Hunhungaz

Hunhungaz（古楓部落）

Itiniay i Zhuoxi(卓溪) Cen no Hualien(花蓮) ko Hunhungaz a niyaro’,  65  ko sa’osi no parod no loma’, 229 ko sa’osi no tamdaw.

96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 219  ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  10 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)84%, Amis(阿美族)4%, Tayal(泰雅族)1%, roma(其他)6%.

Ira ko picodadan(卓楓國小) i niyaro’.

Ira ko kofa(花蓮縣消防局卓溪分隊) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Husida

Husida（藤枝部落）

Itiniay i Taoyuan(桃源) Cen no Kaohsiung(高雄) ko Husida a niyaro’,  41  ko sa’osi no parod no loma’, 133 ko sa’osi no tamdaw.

92% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 123  ko tamdaw; o roma sato i, 8% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  10 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)86%, Rukai(魯凱族)5%, Cou(鄒族)1%, Paiwan(排灣族)1%.

Ira ko imeng(六龜分局森濤派出所) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hong Kong

Hong kong（香港）

Itini i 22 15 N, 114 10 E, noAsiya ko Hong kong.
Polong no sekalay i 1,108 sq km “saka 184 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 1,073 sq km, no nanom a sekalay i, 35 sq km ” 
Polong i 7,167,403 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 5%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 0%, malo no roma to a sera 95%.

siyoto(首都)
O [ ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakapito 1 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Leung Chun-ying(梁振英), patirengan a romi’ad i 2012 a miheca(年) saka 7 folad saka 1 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 


Kasasiwasiw:Sawaliay Asiya
Kasasiwasiw:Kitakit
Kasasiwasiw:Asiya
Ian Khama

Ian Khama(伊恩·卡馬)

I 1953 a miheca(年) saka 2 folad saka 27 a romi’ad masofoc(出生) ci Ian Khama, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Botswana(波札那) anini i ci Ian Khama, patirengan a romi’ad i 2008 a miheca saka 4 folad saka 1 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis