Makay, piharatengan to patay a romi’ad

## Makay, piharatengan to patay a romi’ad (馬偕逝世紀念日)
6/2 aniniay saway (歷史上的今天)

​Makay (Rev. George Leslie Mackay, 1844 miheca 3 folad 21 romi’ad-1901 miheca 6 folad 2 romi’ad，kowaping ngangan: Cie Ruili), masofoc i Ontario no Canada, i 19 sician tayni Taywan midinto ato paising, nawhani kafangcal no pidinto mapatodong to kawasan hakasi, o piceli’ no tamdaw pakaci “Makay hakasi”, matiya ni Ma Yikop ko kacingangan.

​​Masa’icel ci Makay palosiyang to pasifana’ no Kristokiw, caay ka dengan o patireng to ka’amisay Taywan Kristo ciwlo kiwkay, patireng haca to isingan ato pitilidan, mala aniniay lalowadan no Taywan, sakacifana’, mafohay ko harateng ato kafalic no syakay, tadamaan ko nidemakan. O da’oc no ’orip ningra matiya “O kalikat a caay ka langto” (Rather burn out, than rust out) sanay a tadanga’ayay ngangan, o palamitan a ngangan “Saheto saki ci Kristoaan” (All for Christ).

### Misolapay no Formosa (福爾摩沙的探險家)
​O mitooray laloma’an ko kasofocan ni Makay, o ciwlo no ciwlo kiwkay ko mama ningra, kalakapahan ho minanamay to kawasan kiwiko, itiya i 1871 miheca malafoksi, ikor toya miheca o pasiroma kitakit a singkiwsi mikalic to tamina tayni Takao no Taywan. 1872 miheca 3 folad, tayra i Tansoy, itini ko kahiceraan pitekaan a mipatenak, patireng to ka’amisay no Taywan sakacecay Kristo kiwkay.

​​“Huwei” han ko katelangay ngangan no Tansoy, nai “Tianjin katatelek” kasali’acaan no Taywan, macakat no kasakitakit satata’angay kalali’acaan a minato, oya sasingaran ponka no aniniay, kanga’ayan to’ek nai 1865 miheca tangasa 1905 mihecaan. Nai 1872 miheca tangasa 1901 miheca ko kaitira i Tansoy ni Makay, o kacowatan itiya, o nian ko kanga’ay ningra a misinting, paisingan ato pikiwikoan, militado to kanga’ay kalali’acaan minato ko Tansoy. 

​​Saikoran no yopinkyok no Tansoy a hekal, mapatireng ko mitatoyay ko fangcalay cudad mikitosor mitolonay ni Makay hakasi a piharatengan a sinalit itira, tatihi ira ko pikalican to pirarakatan tamina, oya kacakatan ni Makay foksi itiya ho ko raan.

### Matayalay no Kawas (上帝的臣僕)
​Katahini ni Makay i Taywan itiya, toloay folad ko pinanam ningra to no Payrang a sowal nai pakaenay to kolong a wawa, nanoya mananam to mirarakat patenak a mikimad. Mipaising to adadaay finawlan, militod to wadis, palilam to iyo, micikeroh haca to no isian a fana’ ato kakka fana’, itira i padama no niyaro’ay no Kanata (Canada), patireng to sarakatay isingan i Tansoy: Huweikay isingan (’ayaway a Makay ising).  

​​O piadah to adadaay ko demak ni Makay, itira sa i papotal ko pilafin, o pipatenak malawa to ko kaen t osi’enaw, o kamatira nga’ayay a demak o kangodoan no finawlan, nanoya ’aloman ko mitooray  a paino’ mala mitooray, ka’amisay Taywan a kiwkay madadoedo to mapatireng.

​​​O kahiceraan ni Makay ko Tansoy, 20 miheca maledef to ko ratoh i Taypi, katimol tangasa Miaoli, kawali tangasa Yilan, Kalingko. O finacadan halo Payrang, Ngangay, Pinpu finacadan ato Yincumin, da’oc no ’orip mata’elif ko kiwkay mapatireng, paino’ay a mitooray mata’elif ko 3000 no tamdaw. Malaheci ko patorodan no Kanata (Canada) ciwlo kiwkay cingraan “Katayra kamo a palanisawawaan Ako to polong no kasakitakit ato kasafinawlan. Ta pakaynien i ngangan no Wama ato Wawa ato Fangcalay 'Adingo ko nipipaino' i cangraan.”

### Mifohat to fa’elohay pikiwiko i Taywan (開台灣新式教育之先聲)
​I 1882 miheca, itira i Tansoy ci Makay o niyah ko misafacoay to pitilidan, o patodong to cecay ka’amisay no Taywan a sinkakoyin: O Oxford kakoyin (Oxford College, ’ayaway Cenli daykako). Ikor no 2 miheca itira tatinian patireng to sakacecay pitilidan no fafahiyan “Tansoy fafahiyan pitilidan”, talacowa dengan 45 ko fafahiyan no Kavalan ko mitiliday nika, o palalan to to’ek, pakayni patenak ato kiwiko pacakat todong no fafahiyan, mapeleng to mapalitay lakakawa.   

​​Ikor no kapatay ni Makay, oya Oxford kakoyin mafalic ko ngangan to “Tatpi singkakko” mapatireng ko pa’ayaway mamitilid no sinkakko pitilid, i 1914 miheca malinah ko Taypi sinkakko tayra i Shuanglian no Taypi, oya pa’ayawan pitilidan mafalic ko ngang Tansoy congsi, macowat to ikor “Tamkang Senior High School” sato. Oya Taypi sinkakko i 1956 miheca malinah tayra i tingroh no Yangmingshan no Taypi mafalic ko ngangan to “Taywan sinkakkoyin”. Oya kaitiraan no Oxford kakoyin itiya i 1965 miheca mapatireng ko Tansoy kongsang pikowan pitilidan, micowat ikor a “Cenli daykako”.

​​​Tona mapatay ci Makay foksi paterep ko pitilid no Tansoy fafahiyan pitilidan. I 1907 miheca o nai Kanata (Canada) fafahiyan sinkiwsi ci Cin Ranli (Jane Kinney，1877〜1965), Kao Hana (Hannah Connell，1869〜1931) ko citodong mikerid, masafa’eloh saki no fafahiyan a pitilidan, ikor o pidotoc to rikec mafalic ko ngangan “Tansoy fafahiyan kakkoyin”, ikor paci’ci han no Dipong citodong mikowan i 1938 miheca mafalic ko ngangan “Tansoy takaraway fafahiyan pitilidan”. Ikor no kalaloodan mafalic ko ngangan “Chunde Kaoteng fafahiyan pitilidan”, i 1956 miheca ato Tanciang congsi palekapotan to “Takedan Tanciang takaraw fafahiyan pitilidan”.

### Kadafo no Taywan (台灣的女婿)
​Citodong ci Makay to tarokos no kakarayan, o Tansoy ko kaolahan ningra a kailoma’, mata’elif ko 20 miheca ko ’orip itini Taypi, mihamon tonini a sera, sacisowal sa o sakalaTaywan a tamdaw “Caay ka dengan patekan kako, kaitini makinafalah ako to ’orip” saan. I 1878 miheca 5 folad 27 romi’ad, ci ramod cingra to fafahiyan no Taywan ci Cang Congmin (Zhang Congming), 2 ko fafahiyan 1 fa’inayan a wawa. I 1901 miheca 6 folad 2 romi’ad tona ci adada to kang no takolaw mapatay loma’ i Tansoy, matadem i kaolahan ningra a niyaro’, ’afo mateli i pitilidan no Tanciang congsi.

​​O tatosaay a wawa to fafahiya, cifa’inay to sito ningra, sakakaay wawa to fa’inayan Ruilian Makay minokay tayra i Kanata (Canada) a mitilid, paherek ko pitilid patireng to aniniay a Tanciang congsi, mapatay ko kaka to fafahiyan ato safa to fa’inayan 3 matadem i fatiian no mama ato ina. Sa’elinay o kadafo no Taywan ci Makay, da’oc no ’orip o pakadofahay ponka nonini a niyaro’ no Tansoy, maolah ato mihamon tonini a sera, mapalowad aca ko no aniniay tamdaw no Taywan.

​​Mikawitay: Lin Zhihong (Sintaywan hepin kikingkay dademakay)

Mifalicay a mikawit: ci Masao Nikar 

​​