open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
'adipangpang

('adipangpang/蝴蝶)

## takaray a sowal 概要

## kasasiromaroma 種類
Adihay ko kasasiromaroma no 'adipangpang.

## Cengel 顏色

## tahapinangan 特徵

## romi'ad 氣候
Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
'aol

## '''Ｏtada cinamocay ko ’alo i ’Amis no ’orip.'''
**Itini i** **<nowiki/>'Amis no 'orip tadacinamocay ko ’awol, caay aca ko ma’araway a pinalengwan, pakayni to taneng no mato’asay i, adihay ko mamiparayray no matoʼasay to serangwan no Pangcah. Nai kamara’an taha saki’orip a lalosidan, nga'ay a sapi'edaw ko 'aol.**   

**Adihay ko kasaromaroma no 'aol,nga'ay sapisanga to fadilay,**  

Ano nisaloma' ko 'Amis i, o kilang o 'aol o 'oway o eli' ko sapisaloma'. O 'aol i, o hasapad o hatakar ato hacokis.
'ayam

## Takaray a sowal  (概要)
'Ayam ano ca o koko'(雞（Nitilidan a panganga:*Gallus gallus domesticus)* o malacinowasay nani Tatapangan-'ayam(原雞:Nitilidan a pangangan:*Gallus gallus)*, o nipakaenan no tamdaw, o sa'ayaway nipaka'enan no tamdaw a 'ayam o halakaka'enen to cido'es a titi, o nipaka'enan a kina'orip a 'a'adopen ato misa'ayaman ko saadihayay, matenak ko kaira nonini. o sa'sosi i, o polong a 'ayam/koko' ira ko 190'ok  i 2011 miheca, ikakaay ho nipatekoan a polong a 'ayam ko sa'osi. o Anini sato i, awaay to ko taneng no 'ayam/koko' a ma'efer, ira ho ma'osaw ko mamang a paka'efer , nikawrira, cowa ka to'edaw ko ka

eferan nangra,inian sato i, mapaci'eci no tamdaw a paka'en, orasaka, pakinali ko kareteng, cowa ka lalen ko katata'ang, inian ko sakacaay to paka'efer ato roma a ipalaay 'ayam.

O kafana’an no mato’asay no mita ko lalengawan no ’ayam ko hong-yen- ci(G. gallus)(紅原雞), latek o cen-nan-yen-ci(G. g. spadiceus)滇南原雞 ko lalengawan no mita. Roma sato i, o hey-yen-ci(灰原雞) iraay to kono mira a todong to miparocekan, o ninian to i, o kahahirahira tono pariri’an a ’ayam no mira. Itiya ho i ’ayaw no 4500 mihecaan, ira ko 化石no ’ayam i ’alo no Ingtod(印度河) a Mohengcwo Talo(摩亨佐-達羅遺址), matikeda’ay ko o atomo no ’ayam ato satopa, o kafana’an no Congko China (中國) kairaan no ’ayam itiniay 3300 a mihecaan i Henan(河南) a makilim, to’ol sanay to a mapasadak kona sotasotaan iraay ko 甲骨文 matiliday i 甲骨文ko ’ayam sanay a tilid.

## Kasasiromaroma  (種類)
## Tahapinangan  (特徵)
## kakarayan ( 氣候)
## Kakaenen  (食物)
O panay ato 'ariray/taviiras  ko kaolahan no 'ayam a komaen, aloman ko mipariri'ay/mipakaenay to koko'/'ayam.

## Tahapinangan a Tilid  (參考文獻)
## Pikafitan i Papotal  (外部連接)

’ayam （鳥）

O mipakaenan, misa’ayaman ko tada “’ayam” hananay no i pasawaliay a Pangcah. O papacoken, o kakaenen no mipakaenay ano mato’as to ko ”’ayam”.

Romasato, o “maeferay a ’ayam” han no pasawaliaay a Pangcah ko romaromaay a “’ayam”.

--


Mifahoy to ’ayam ci akong i omah.

itini pasawali iraay ko roma' a sowal "koko'" hananay.
Abdel Fattah el-Sisi

I 1954 a miheca(年) saka 11 folad saka 19 a romi’ad masofoc(出生) ci **Abdel Fattah el-Sisi**(阿卜杜勒-法塔赫·塞西), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Egypt(埃及) anini i ci Abdel Fattah el-Sisi, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca(年) saka 6 folad saka 8 a romi’ad.

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Abdelaziz Bouteflika

I 1937 a miheca(年) saka 3 folad saka 2 a romi’ad masofoc(出生) ci **Abdelaziz Bouteflika**(阿卜杜勒-阿齊茲·包特夫里卡), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Algeria(阿爾及利亞) anini i ci Abdelaziz Bouteflika, patirengan a romi’ad i 1999 a miheca(年) saka 4 folad saka 27 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
'Oponoho

## 'Oponoho (萬山部落)

Itiniay i Maolin(茂林) Cen no Kaohsiung(高雄巿) (o **Takaw** han no Pangcah ko Kaohsiung) ko Oponoho a niyaro’, 133  ko sa’osi no parod no loma’, 406 ko sa’osi no tamdaw.

96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 390  ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  16 ko tamdaw.

O pasinto (百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Rukai(魯凱族) 85%, Paiwan(排灣族) 7%, Bunun(布農族) 2%, Tayal(泰雅族) 1%.

Ira ko imeng (萬山派出所) atoi niyaro’.

Ira ko paisingan (萬山衛生室) i niyaro’.

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Adetuman

Adetuman（平和部落）

Itiniay i Shoufeng(壽豐) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Adetuman a niyaro’, 632  ko sa’osi no parod no loma’, 1,615 ko sa’osi no tamdaw.

22% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 359  ko tamdaw; o roma sato i, 78% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 1,256 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)20%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)1%.

Ira ko picodadan(志學國小、平和國中、平和國中、東華大學) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Adiri

Adiri（阿禮部落）

Itiniay i Wutai(霧台) Cen no Pingtung(屏東縣) ko Adiri a niyaro’, 116  ko sa’osi no parod no loma’, 347 ko sa’osi no tamdaw.

98% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 339  ko tamdaw; o roma sato i, 2% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   8 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Rukai(魯凱族)93%, Paiwan(排灣族)3%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)1%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Afghanistan

## Afghanistan（阿富汗斯坦）

Itini i 33 00 N, 65 00 E, noAsiya ko Afghanistan.
Polong no sekalay i 652,230 sq km “saka 41 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 652,230 sq km, no nanom a sekalay i, 0 sq km ” 

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 58.10%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 2.10%, malo no roma to a sera 39.80%.

siyoto(首都)
O Kabul(喀布爾) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakafalo 19 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Ashraf Ghani Ahmadzai(阿什拉夫·甘尼·艾哈邁德扎伊), patirengan a romi’ad i 2014 a miheca saka 9 folad saka 29 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kasasiwasiw:Afghanistan
Kasasiwasiw:Asiya
Kasasiwasiw:Kitakit
Ageq

Ageq（那羅五部落）

Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹縣) ko Ageq a niyaro’,  49  ko sa’osi no parod no loma’, 151 ko sa’osi no tamdaw.

93% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 140  ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  11 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)86%, Amis(阿美族)1%, Saysiyat(賽夏族)1%, roma(其他)5%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Adama Barrow

I 1965 a miheca(年) saka 2 folad saka 16 a romi’ad masofoc(出生) ci **Adama Barrow**(阿達馬·巴羅), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Gambia(甘比亞) anini i ci Adama Barrow, patirengan a romi’ad i 2017 a miheca saka 1 folad saka 19 a romi’ad. 

## Kasofocan a loma’ 出生家庭

## lalamod  配偶

## salikaka  兄弟姐妹

## natayalan  事蹟

## pitooran  宗教

## tahapinangan a tilid 參考文獻

## pikafitan i papotal 外部連結
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Akihito

Akihito(明仁)

I 1933 a miheca saka 12 folad saka 23 a romi’ad masofoc ci Akihito, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit no Japan anini i ci Akihito, patirengan a romi’ad i 1989 a miheca saka 1 folad saka 7 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Alapanay

## O ngangan no Alapanay (阿拉巴奈部落)
O sapiharatengan to sakaira to cecay a kalas ko Alapanay a niyaro, roma haca o Ku-cay-ne-po (sowal no Holam).

## O kasiikedan no niyaro’(部落特色)
O tadakalimelaan ko panay to ’amis, mipanganngan to panay to fafahiyan, Nanay makadofah ko nilowadan sanay.

## O nikalopisak no Alapanay(人口分佈)
Itiniay i maci no Taitung(台東巿) ko Alapanay a niyaro’, 923  ko sa’osi no parod no loma’, 2,795 ko sa’osi no tamdaw.

24% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 670  ko tamdaw; o roma sato i, 76% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 2,125 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)19%, Paiwan(排灣族)1%, Bunun(布農族)1%, Puyuma(卑南族)1%, romasato(其他)3%.

## O finacadan no Yincomi(所屬阿美族群)
itiniay i Taitong-si(台東市 sowal no holam ) no Taitong-siyen(台東縣sowal no holam) ko Alapanay a niyaro’, 

## O pitooran no finawlan (族人信仰)
Itiya ho, ano ira ko mapatayay, “madepoc to” sa anca “malato’ to” sa ko sowal no ’Amis, awaay ko somowalay to “mapatay to” sanay. anini sato o roma to ko pitooran, mamadepoc to ko tamdaw awaay to ko mi’ang’angay no kasafinacadan no  ’Amis.

## O kasadakan no Tilid(參考文獻)
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Alapawan

## Alapawan (阿拉巴灣部落)

Itiniay i Fafokod (東河) Siang no Posong (台東縣) ko Alapawan a niyaro’, 517 ko sa’osi no parod no loma’, 1,430 ko sa’osi no tamdaw.

64% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 915 ko tamdaw; o roma sato i, 36% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 515 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)62%, Puyuma(卑南族) 0.5%, roma(其他)0.5%.

Ira ko picodadan (泰源國小、泰源國小附幼) ato imeng (台東分局泰源派出所) i niyaro’.

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Alexander Lukashenko

Alexander Lukashenko(亞歷山大·格里戈里耶維奇·盧卡申科)

I 1954 a miheca(年) saka 8 folad saka 30 a romi’ad masofoc(出生) ci Alexander Lukashenko, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Belarus(白俄羅斯總統) anini i ci Alexander Lukashenko, patirengan a romi’ad i 1994 a miheca saka 7 folad saka 20 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Alishan

Alishan（阿里山鄉）

Itini i Chiayi(嘉義縣) ko Alishan Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 468.34 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 389.79 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko   83.84 km²), 4,081 ko tamdaw i Alishan Siyang, 1,373 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 3,459 a tamdaw, pakaala to 85%(Cou) no polong no tamdaw. o Cou(鄒族) ko sa’alomanay i Chiayi Siyang.

## O kasaniyarona
12 ko cun, 8 ko niyaro’ i Alishan Cen/ Siyang.
Niae’ ucna（里佳部落）, Tapangʉ（達邦部落）, Tfuya（特富野部落）, Lalauya（樂野部落）, Pnguu（來吉部落）, Saviki（山美部落）, Sinvi（新美部落）, Cayamavana（茶山部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Aljungic

Aljungic（安朔部落）

Itiniay i Daren(達仁) Cen no Taitung(台東縣) ko Aljungic a niyaro’, 332  ko sa’osi no parod no loma’, 732 ko sa’osi no tamdaw.

85% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 625  ko tamdaw; o roma sato i, 15% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 107 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)78%, Amis(阿美族)2%, Bunun(布農族)1%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)1%.

Ira ko picodadan(安朔國小、安朔國小附幼、達仁圖書館、土坂部落圖書資訊站) i niyaro’.

Ira ko kofa(太麻里戶政所達仁辦公室、達仁郵局) i niyaro’.

Ira ko imeng(大武分局達仁分駐所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(達仁衛生所) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Alolong

## Alolong (阿囉隆部落)

Itiniay i Guangfu (光復) Siang no Hualien (花蓮縣, Kalingko) ko Alolong a niyaro’, 18 ko sa’osi no parod no loma’, 58 ko sa’osi no tamdaw.

91% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 53 ko tamdaw; o roma sato i, 9% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 5 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)90%, roma(其他)2%.

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Anasolay

## Anasolay (荒野部落)

Itiniay i  Siang no Taitung(台東縣) ko Anasolay a niyaro’, 151  ko sa’osi no parod no loma’, 436 ko sa’osi no tamdaw.

79% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 346  ko tamdaw; o roma sato i, 21% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  90 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)74%, Tayal(泰雅族)2%, Bunun(布農族)1%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)1%.
## O katadamaanan no niyaro’

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Ancoh

Ancoh（安住部落）

Itiniay i Fuli(富里) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Ancoh a niyaro’,  50  ko sa’osi no parod no loma’, 112 ko sa’osi no tamdaw.

53% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  59  ko tamdaw; o roma sato i, 47% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  53 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)46%, Bunun(布農族)5%, roma(其他)2%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Angcoh

## Angcoh (安通部落)

Itiniay i  Siang no Hualien(花蓮縣) ko Angcoh a niyaro’, 64 ko sa’osi no parod no loma’, 154 ko sa’osi no tamdaw.

96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 148 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 6 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)95%, Bunun(布農族)1%.

Ira ko  i niyaro', angcoh(臭味) a masanek kora nanom, faedet aca a tifingen. I ka’orip no mato’asay i tiyaho, ’alomaloman ko tamdaw no niyaroyaro’ tayni a micefongay(投入) i angcohay a nanom, mi’adah(治療) ko malalisanay(感冒), ko makodicay(皮膚病), ato masamaamaanay a adada no fages.

Ira ko katelangay a lalan nani Pakara’ac ato nani Kinanoka tayra i ’Angcoh. Anini, mapalalan to faelohay i Posko—Kakacawan (玉長公路).

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Angola

Angola（Ankola, 安哥拉）

I tini i 12 30 S, 18 30 E, i katimol no Afilika ko Ankola.
Polong no sekalay i 1,246,700 km2, saka 23 ko tata’ang i hekal.
O sekalay no sera i, 1,246,700 km2. Polong i 20,172,332 ko tamdaw.

## sera (土地)
Masakilac ko sera, o malo kakaomahen(農業) a sera 47.30%, malo no kilakilangan(林業) a sera 46.80%, romasato 5.90%.

## siyoto (首都)
O Luanta(羅安達) ko Siyoto.

## katomirengan no kitakit a romi’ad (國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit(國家) a romi’ad i, saka 11 folad, saka 11 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit anini i ci José Eduardo dos Santos (若澤·愛德華多·多斯·桑托斯), patirengan a romi’ad i 1979 a miheca(年) saka 9 folad saka 10 a romi’ad. 

## Talihafan
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Andrej Kiska

I 1963 a miheca(年) saka 2 folad saka 2 a romi’ad masofoc(出生) ci **Andrej Kiska**(安德烈·季斯卡), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Slovakia(斯洛伐克) anini i ci Andrej Kiska, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca saka 6 folad saka 15 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Antikuwa ato Papota

Antikuwa ato Papota - Antigua and barbuda（安地卡與巴布達）

Itini i 17 03 N, 61 48 W, noNotimolan Amilika ko Antigua and barbuda.
Polong no sekalay i 442.6 sq km “saka 201 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 442.6 sq km, no nanom a sekalay i, 0 sq km ” 
Polong i 93,581 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 20.50%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 22.30%, malo no roma to a sera 57.20%.

siyoto(首都)
O Saint John's(聖約翰) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakacecay ko safaw 1 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Elizabeth II(伊莉莎白二世), patirengan a romi’ad i 1952 a miheca(年) saka 2 folad saka 6 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw

* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Apapuro

## O ngangan no Apapuro (高坡部落由來)

Itiniay i Taitung(台東) Cen no Taitung ko Apapuro a niyaro’, 286  ko sa’osi no parod no loma’, 864 ko sa’osi no tamdaw.

51% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 437  ko tamdaw; o roma sato i, 49% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 427 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)43%, Paiwan(排灣族)2%, Bunun(布農族)1%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)4%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Arikakay

Arikakay （阿里卡該）

I niyaru’ nu Pangcapangcahan, ira aca ku kungku nu matuasay tunu Arikakay tu sapatalaw tu caayay pitengil a wawa atu lingatu nu laedis atu lisin nu Pangcah.

Mahaen ku suwal i ti:yahen, ira kiya pihacengay ku tarakaw misa’uya’uyaannay a mapayi’ay, micidekay a tamdaw, pangangn han nu heintu “ci Arikakay” han, sulinay saremiad saan a mihulul caay kadademak, matuka henaca, sremiad saan a makulec ilutu nu Parik. Na u awaayay kutekiteki a niyaru’ pihaceng tuwaca ku demak cungdus han. Yalingatu ira kiya babahiyan kerid han nira kira tatusaay a wawa nira a talaumah, katangasaantu a pacucu kira.

Satusa satu a demak militawal kira arikakay tu tahekalay a babainay a misalama tu babahi nu luma’. Milingeru tu nikabuti’nu babahi a mikuliniw, pacekilsa awaaytu itepar kira milediay a babainay nu luma’. saka tulu nira demak:itiya iawaawaayay ku ma’uripay a sa’uwac, araw adihay saca ku butibuting atu urang, tuna mahaen tayra ku wamin ku babainay atu wawa a mapapariy a milepel i sa’uwac, u babahi hantu i lumu’a mitala tu sakalabi’.

A sidemak kaw nasahen, araw simiratuhay tu tapang nu niyaru’tu sapikisa tira demakan, sulinay kakibana’ay tu nidemakan nira arikakay. Tunamahaen u sapatayaw tu ku ringes nira niyaru’. Ira tarakaw ira kilemel nu arikakay awaay ku makademecay, maduka ku madukaay, alumna ku mapatayay atu madukaay nira pangcah, aluman ku temangicay nira Pangcapangcahan.

Turuma satu aremiad, u nisimsim ni Marang tu sapidemec tira arikakayan, kaw sarakarakat sa cira araw tangasa i liyal ku rakat, aru’sai tataakay a uncung, tada mangeru’tu kiya i, butisa i nikamaru’ tuway, kataletihan nira kira kawas nu liyal ci Kabid, sianadaen kiyari paduwal satu i ngitih: wawaaw! u kawas ku arikakay, caay kaw tamdaw, sisa samaanen namu a miletaes caay tu pakademec hantu, tuliken ku purung a paluec i sarapet nu namu hantu. Salemedaw nu mita satu.

Ira mahaen, mitengil kira tapang tu nasuwalan a papipacabay tu sikawasay a miratuh a pakaen tu timulay a Malataw, i waliay a Kafid tu sapakalemed nu heni. Sulinay ira sakakaay nu arikakay keba’sa a patusur i aayaw ni Marang, a papisulul! A kaa patahekal tira purungan, sululen kami satu.

Tuna miliyas kira arikakay pasuwal satu: aray han kamu, ira aca ku nipalemed nu niyam i tamuwan, tu enemay nu mihemihecaan, katayra i liyal i tarawadaw a patata tu icep, epah, tuluay nu kaliti a turun atu purung a pakaen i tamiyanan, mapalemed nu niyam kamu satu!

Makayni tina kungkuan sulinay u lingatu nu “laedis atu lisin” nu Pangcah.

Kasasiwasiw:U suwal nu i amisay a Pangcah
Anteng

## Anteng (安藤部落)

I tiniay i Mutan (牡丹) Siang no Pingtung (屏東縣) ko Anteng a niyaro’, 208 ko sa’osi no parod no loma’, 495 ko sa’osi no tamdaw.

93% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 462 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 33 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)87%, ’Amis(阿美族)2%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)3%.

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Asiroay

## O ngangan no Asiroay (阿西路愛部落由來)

Toso ka cinganganay to ’asiro a niyaro: i Posongay Ci’asiroay a niyaro’ (阿西路愛部落/豐年部落) ato i tiniay i Donghe (東河) Siang no Taitung(台東縣) Asiroay a niyaro’, 175 ko sa’osi no parod no loma’, 475 ko sa’osi no tamdaw.

Adihay ko pipaloma to ’asiro (mami’, 橘子), i tini ko piaalaan toya ngangan no niyaro’.

58% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 277 ko tamdaw; o roma sato i, 42% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 198 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)57%.

Ira ko picodadan(泰源國中) i niyaro’.

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Atomo

Atomo （陶壺）

Maratar misafonon ko Pangcah itiya ho, o misanga’an a atomo saheto o sakiladay a ma’orip, o sakilisin ato sakalingad a lalosidan. Mato o atomo o sapirarom a lalosidan, ira to laday ma’araw koni kacipinangan no Pangca a atomo. O kolan i o sapitangtang to hemay, o para’ nira mikipanahal to para’ no atomo, kakahad ko sifo, kakahad ko trangoyosan awa ko filfil; tatoronan i o sapisahakhak todongay to o mahod a lalosidan, no tosaay a kolan ko sapisanga’, sala’ed no sifo’ ira ko tepong, sakangaay mirokrok ko nanom i laeno macakat ko lahod, masahakhak ko toron a felac, no to’as pisatoron, oni tatoronan ko sapitangtang. ira ho ko roma,o diwas hananay malo sapisalisin a lalosidan, o faco nira tolo ko katatingroh, pasilaeno han minengneng masasikak, ira ko masasangkakay.

Masamaan ko pisanga’ tonini a atomo saw? o sowal no fafahiyan no Pangcah, sepat ko rakat no tayal, miala to sota’, misadita’, misafaco to sasangaen, mitodoh. Miala to sota’, mikilim to koetengay, mamangay ko sota’, mikilim to koetengay, mamangay ko masa’ataday a sota, pili’en ho ko ’asad a mifalah, ta alaen ko sakotoy mipekpek, fasfasen to nanm hay koeteng, matatodong ko kacipenat no sota’. Misafaco misanga’, i ’ayaw alaen koya koetengay a sota’ moricen misa kimolmol mato o mali, kilimen ko malecaday o fita’ol a fokeloh malo parena’an to para’ no atomo, oya misanga’an misakodepi’ a kilang ko sapipekpek satikotiko han a mipekpek mipatatodong to kifetol, tahira kasafaco to atomo, ta misongila to tangoyosan, satata’aken samimingen, maedeng to patanginga’ han to malopitatoyan. Mitodoh sato, masaatomo to ko misanga’an pahayhayen ho a mi’icang to pangkiw no folad, ta mangaay misatapang a mitodoh, mikilim to fangcalay macidalay ko romi’ad, miala to ’eli, rongorengos, o ’asisiw no panay ma’icangay a ’arad pacamol han mitamek a mitodoh, saromi’ad halodadaya 24ko tatokian, loetim ko kahengan ko atomo no Pangcah.

Atomo（阿陶模部落）

Itiniay i Guangfu(光復) Cen no Hualien ko Atomo a niyaro’,  81  ko sa’osi no parod no loma’, 209 ko sa’osi no tamdaw.

76% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 159  ko tamdaw; o roma sato i, 24% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  50 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis74%, roma1%.

Ira ko paisingan(阿陶模衛生室) i niyaro’.

## Pi’arawan to lakaw

*台灣原住民族歷史語言文化大辭典
*許功明、黃貴潮，1998，《阿美族的物質文化：變遷與持續之研究》，臺中：自然科學博物館。
*李景崇，1998，《阿美族歷史》，臺北：師大書苑。
*黄宣衞，2008，《阿美族》，臺北：三民。
*達西烏拉彎‧畢馬，2001，《臺灣的原住民 : 阿美族》，臺北：臺原。

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* 族語音檔
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Atonan

Atonan（阿都南部落）

I tiniay i Cian (吉安) Siang no Hualien(花蓮縣) ko Atonan a niyaro’, 863 ko sa’osi no parod no loma’, 2,103 ko sa’osi no tamdaw.

26% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 541 ko tamdaw; o roma sato i, 74% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 1,562 ko tamdaw.

O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)17%, Truku(太魯閣族)2%, Tayal(泰雅族)1%, Bunun(布農族)3%, Paiwan(排灣族)1%, Puyuma 1%.

Ira ko picodadan (光華國小) i niyaro’.

## Talihafan
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Ashraf Ghani Ahmadzai

Ashraf Ghani Ahmadzai(阿什拉夫·甘尼·艾哈邁德扎伊)

I 1945 a miheca(年) saka 5 folad saka 19 a romi’ad masofoc(出生) ci Ashraf Ghani Ahmadzai, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit no Afghanistan(阿富汗) anini i ci Ashraf Ghani Ahmadzai, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca saka 9 folad saka 29 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
A’lripay

A’lripay（阿里擺部落）

Itiniay i Beinan(卑南) Cen no Taitung(台東縣) ko A’lripay a niyaro’,  44  ko sa’osi no parod no loma’, 135 ko sa’osi no tamdaw.

67% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  91  ko tamdaw; o roma sato i, 33% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  44 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Puyuma(卑南族)49%, Amis(阿美族)7%, Paiwan(排灣族)2%, roma(其他)9%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Babau

Babau（中奎輝部落）

Itiniay i Fuxing(復興) Cen no Taoyuan(桃園巿) ko Babau a niyaro’,  58  ko sa’osi no parod no loma’, 222 ko sa’osi no tamdaw.

96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 213  ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   9 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)91%, Amis(阿美族)1%, Bunun(布農族)1%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)1%.

Ira ko picodadan(奎輝國小) i niyaro’.

Ira ko kofa(奎輝里辦公處) i niyaro’.

Ira ko Kiwkay(真耶穌教會奎輝祈禱所、台灣基督長老教會奎輝教會、奎輝天主堂) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Ayal Komod

張震嶽(Amis a ngangan:Ayal Komad; kowapin a sowal: *海雅·谷慕*)

I 1974 a miheca saka 5 folad saka 2 a romi’ad itini i Taywan Ilan siyen Soaw cen ko kahofocan ningra, o ’Amis/Pangcah cingra, o misoritay to fangcalay a radiw cingra, nai 1993 miheca satapang a mikapot, adihayan to ko mitilidan milahecian ningra, ira ko 《ano maolah takowanan aka pilaliw; kowapin a sowal:*愛我別走*》《pakonira; kowapin a sowal:*自由*》《o adada no ilol; kowapin a sowal:*思念是一種病*》ira ho ko romaroma a nitilidan, mikapot aca cingra to ika. Itini to tona 2014 a miheca, pasadaken ningra koya fangcalay a radiw《ci Ayal Komod kako; kowapin a sowal:*我是海雅·谷慕*》, matama malemed cingra to saka 25 a cefang no fangcalay a radiw no kowapin. 

## Tinako 經歷
Kaemang ho ci Ayal Komod mikapot mikihatiy tonano kiwkay a romadiway, na satapang to a maolah to  radiw, ya kocong(國中) ho cingra i, maolah mafana’ a mitengateng(吉他), minanam to rowake (Ikiris a sowal: *Rock Musi***c**; kowapin a sowal:*搖滾音樂*)hananay, mirifet to romadiway a rifet,   

## Misanga'an a radiw 音樂作品

## Natayalan 事蹟

Romadiway
Bahrain

Bahrain（巴林）

Itini i 26 00 N, 50 33 E, noAsiya ko Bahrain.
Polong no sekalay i 760 sq km “saka 188 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 760 sq km, no nanom a sekalay i, 0 sq km ” 
Polong i 1,378,904 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 11.30%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 0.70%, malo no roma to a sera 88%.

siyoto(首都)
O [Manama(麥納瑪) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakatosa ko safaw 16 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Hamad bin Isa bin Salman Al Khalifa(哈邁德·本·伊薩·本·薩勒曼·阿勒哈利法) , patirengan a romi’ad i 1999 a miheca(年) saka 3 folad saka 6 a romi’ad. 

## Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Bakung a niyaru’

Bakung a niyaru’ （豐濱鄉）

Bakung a niyaru’, i sawalian nu makatimul ku aru’, anu pakayraen i maka’amis a misilsil, u rinahem ku maka amis, i sawaliyan u tay-ping-yang. teparsa i satipan u Huling, Bataan, Ukang, Puseku calap sa makatimul, i Pusung nu Kakacawan. Nay kaRipunan pangangan han tu “sinsiya” herek sa a palalaedis padudusaan malecad atu nu Tayciw a sinsiya ku ngangan, tuwa balic han tu aniniay a ngangan tu “Bakung”. I sawalian nu kalingku ku Bakung, u payniyaru’ nu Pangcah i, ira ku Karuruan, Paterungan, Bakung, Cepu’, Cawi’ ku nikasaniyaru’ i matini. U miebaway tu demak nu payniyaru’ ku Bakung. (matiya nu Karurungan, Paterungan, Bakung, Cepu’, Cawi’) mitepar tu liyal atu lutuk nikasaniyaru’ sisa mamelaw tu, i lutulutukan atu i liyaliyalan ku Pangcah, saalumanay ku Pangcah itila.

## Pi’arawan to lakaw

豐濱鄉公所

Kasasiwasiw:U suwal nu i amisay a Pangcah
Baldwin Lonsdale

I  a miheca(年) saka  folad saka  a romi’ad masofoc(出生) ci **Baldwin Lonsdale**(鮑德溫·朗斯代爾), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Vanuatu(萬那杜) anini i ci Baldwin Lonsdale, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca saka 9 folad saka 22 a romi’ad. 

## kasofocan a loma’ 出生家庭

## lalamod  配偶

## salikaka  兄弟姐妹

## natayalan  事蹟

## pitooran  宗教

## tahapinangan a tilid 參考文獻

## No papotalay a kakafit 外部連結
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Bakir Izetbegović

I 1956 a miheca(年) saka 6 folad saka 28 a romi’ad masofoc(出生) ci **Bakir Izetbegović**(巴基爾·伊澤特貝戈維奇), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Bosnia and herzegovina(波士尼亞與赫塞哥維納) anini i ci Bakir Izetbegović, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 3 folad saka 17 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Banaw

Itiniay i Shoufeng(壽豐) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Banaw a niyaro’, 375  ko sa’osi no parod no loma’, 885 ko sa’osi no tamdaw.

45% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 398  ko tamdaw; o roma sato i, 55% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 487 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)38%, Truku(太魯閣族)2%, Tayal(泰雅族)2%, roma(其他)2%.

Ira ko imeng(池南派出所) i niyaro’.

## Banaw (池南)

I Hualinsing. （花蓮縣）nu Suhungsiyang （壽豐鄉）hawi, ira ku Banaw hananay a niyaru. Nikawrira caay kabana:’en. no tamdaw kiraniyau’. ano Liitan（鯉魚潭）Banaw hani awaay ku caay kabana’. saka i tepar no Liitan（鯉魚潭）ku Banaw hananay a niyaru. Pakayni nika cieci nu sa’uwac a masupsup ku nanum. sabanaw satu. 

U saka’urip nu itiniay a tamdaw i. tolo^ no cecay i tadu sanay a mifuting i banaw. Makapah tingalaw ku nanum, itila saka mibuting ku heni tusa’urip, nikawrira yu masadak ku cidal atu mucelem ko cidal i, masaruma a ma’araw tada bangcal a mamelaw kuna banaw tingalawsa matiya u dehepicay a kidudung samisisa a mamelaw kuni sampuay a tamedaw, yu feriw sa ku bali i. mitaelif ku lunan haw i. matiya sa u nikasarayaraya i cedas nu nanum. anu ’amilik ku parakat nu parakatay tu lunan i, matungal ku tapelik nu nanum bangcal sa melawan. 

U banaw a pisalamaan itini I Hualin away kucaay kabana’ nu kapah tinapisalamaan. nikawrira ira henay ku kapahay a pisalamaan. u piluinan u pisalamaan nu kapah. 

U banaw hananay a niyaru’ u micidekay a niyaru’ caay ka dadahal. nikawrira u itiniay a tamdaw i masasiulaulah mapapadapadang. 

masapakuyucay kinaniyaru’, u niyaru’ ni ama aku, u tumuk nu banaw ci baki aku, saka yu wawa henay kami itini ku tu’as aku saka lipahak sakaku itini a misalama. U rumasa tu, mahakulung kaku ci bayian a midudu tu ciris a mipaheku saka pamutek saku mata amimelaw tu luengllay a papah nu paheku caaytu kabana’ a makaripa' tu bekeluh. rumasatu u paheku tuku melawan matulu' tu i ciris. malaklak i nanum ku paheku, matalaw a malaliw ni bayi hawi caaytu pisapud. satawataway sa a midudu' ci bayian, mamelaw ni bayi mararemed ku beduy aku. ala satu ci bayi tu tata’akay a papah nu paheku cilecileminan ku papah. inian a demak cacay kapawan kaku. 

Saka banabanaw! A niyaru’ u bangcalay mipalahaday tu tuas aku. Maulahk aku u kakininen aku kisu! 

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Banun

Banun（碼崙部落）

Itiniay i Datong(大同) Cen no Yilan(宜蘭縣) ko Banun a niyaro’,  65  ko sa’osi no parod no loma’, 234 ko sa’osi no tamdaw.

94% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 219  ko tamdaw; o roma sato i, 6% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  15 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)80%, Amis(阿美族)2%, roma(其他)12%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Beji Caid Essebsi

I 1926 a miheca(年) saka 11 folad saka 29 a romi’ad masofoc(出生) ci **Beji Caid Essebsi**(貝吉·卡伊德·艾塞布西), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Tunisia(突尼西亞) anini i ci Beji Caid Essebsi, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca saka 12 folad saka 31 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Beinan

Beinan（卑南鄉）

Itini i Taitung(台東縣) ko Beinan Cen/ Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  425.47 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 286.16 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 14.77 km²), 6,234 ko tamdaw i Beinan Cen/ Siyang, 1,820 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 4,072 a tamdaw, pakaala to 65%(Puyuma, Amis, Rukai) no polong no tamdaw. o Puyuma(卑南族), Amis(阿美族), Rukai(魯凱族) ko sa’alomanay(最多的) i Taitung.

## O kasaniyarona
13 ko cun, 10 ko niyaro’ i Beinan Siyang.
Ulivelivek（初鹿部落）, A’lripay（阿里擺部落）, Likavung（利嘉部落）, Pinaski（下賓朗部落）, Kalito'od（山里部落）, Fudafudak（莿桐部落）, Dikidiki（利吉部落）, Taromak（達魯瑪克部落）, Tamalakaw（大巴六九部落）, Danadanaw（龍過脈部落）.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Bidhya Devi Bhandari

Bidhya Devi Bhandari (碧雅·戴維·班達里)

I 1961 a miheca (年) saka 6 folad saka 19 a romi’ad masofoc (出生) ci Bidhya Devi Bhandari, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit (國家) no Nepal (尼泊爾) anini i ci Bidhya Devi Bhandari, patirengan a romi’ad i 2015 a miheca saka 10 folad saka 29 a romi’ad.

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government
 
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Bilus

Bilus（石門部落）

Itiniay i Fuxing(復興) Cen no Taoyuan(桃園) ko Bilus a niyaro’,  19  ko sa’osi no parod no loma’,  33 ko sa’osi no tamdaw.

82% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  27  ko tamdaw; o roma sato i, 18% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   6 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)76%, Amis(阿美族)3%, roma(其他)3%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Blangaw

Blangaw（桃山部落）

Itiniay i Wufeng(五峰) Cen no Hsinchu(新竹縣) ko Blangaw a niyaro’, 114  ko sa’osi no parod no loma’, 300 ko sa’osi no tamdaw.

95% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 286  ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  14 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)93%, Saysiyat(賽夏)2%.

Ira ko imeng(竹東分局桃山派出所) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Bgurah branaw

Bgurah branaw（三笠山部落）

Itiniay i Zhuoxi(卓溪) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Bgurah branaw a niyaro’,  31  ko sa’osi no parod no loma’, 106 ko sa’osi no tamdaw.

98% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 104  ko tamdaw; o roma sato i, 2% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   2 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Truku(太魯閣族)82%, Bunun(布農族)2%, Tayal(泰雅族)4%, Amis(阿美族)2%, Seediq(賽德克族)2%, Paiwan(排灣族)1%, Cou(鄒族)1%, roma(其他)5%.

Ira ko picodadan(立山國小) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Bounnhang Vorachith

I 1938 a miheca(年) saka 8 folad saka 15 a romi’ad masofoc(出生) ci **Bounnhang Vorachith**(本揚·沃拉吉), malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Laos(寮國) anini i ci Bounnhang Vorachith, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 1 folad saka 22 a romi’ad. 

## No papotalay a kakafit
* List of current heads of state and government

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Brahim Ghali

Brahim Ghali(卜拉欣·加利)

## Pulasin-Kali( Arapiya a sowal:''إبراهيم غالي‎；''Kuwaping a sowal:'''卜拉欣·加利''')
I 1949 a miheca(年) saka 9 folad saka 16 a romi’ad masofoc(出生) ci Brahim Ghali, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Salawi-Arapiya Finawlan-Kapolong Kitakit ( Arapiya a sowal:*الجمهورية العربية الصحراوية ا    لديمقراط*ية ; Sipanya a sowal;  República Árabe Saharaui Democrática，SADR; Kuwaping a sowal:'''撒拉威阿拉伯民主共和國''') o kallopitahidang 0 West sahara;西撒哈拉) anini i ci Brahim Ghali, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 7 folad saka 9 a romi’ad. 

## kasofocan a loma’ 出生家庭

## lalamod  配偶

## salikaka  兄弟姐妹

## natayalan  事蹟

## pitooran  宗教

## tahapinangan a tilid 參考文獻

## No papotalay a kakafit 外部連結
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Branaw

Branaw（重光部落）

Itiniay i Xiulin(秀林) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Branaw a niyaro’, 114  ko sa’osi no parod no loma’, 431 ko sa’osi no tamdaw.

96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 412  ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  19 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Truku(太魯閣族)83%, Amis(阿美族)3%, Tayal(泰雅族)3%, Bunun(布農族)2%, roma(其他)4%.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Buner

Buner（宜昌部落）

Itiniay i Ji’an(吉安) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Buner a niyaro’, 1,710  ko sa’osi no parod no loma’, 4,775 ko sa’osi no tamdaw.

24% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 1,133  ko tamdaw; o roma sato i, 76% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 3,642 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)21%, Truku(太魯閣族)1%, Bunun(布農族)1%.

Ira ko kofa(宜昌郵局) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Buta

Buta（武塔部落）

Itiniay i Nan’ao(南澳) Cen no Yilan(宜蘭縣) ko Buta a niyaro’, 112  ko sa’osi no parod no loma’, 349 ko sa’osi no tamdaw.

91% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 317  ko tamdaw; o roma sato i, 9% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  32 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)83%, Amis(阿美族)3%, Truku(太魯閣族)1%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)2%.

Ira ko picodadan(武塔國小) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cambodia

Cambodia（柬埔寨）

Itini i 13 00 N, 105 00 E, noAsiya ko Cambodia.
Polong no sekalay i 181,035 sq km “saka 90 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 176,515 sq km, no nanom a sekalay i, 4,520 sq km ” 
Polong i 15,957,223 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 32.10%, Malo no kilakilangan(林地) a sera 56.50%, malo no roma to a sera 11.40%.

siyoto(首都)
O [Phnom Penh(金邊) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit(國家) a romi’ad i sakacecay ko safaw 9 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit anini i ci Norodom Sihamoni(諾羅敦·西哈莫尼), patirengan a romi’ad i 2004 a miheca(年) saka 10 folad saka 14 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kasasiwasiw:Cambodia
Kasasiwasiw:Kitakit
Kasasiwasiw:Asiya
Cameron

Cameron（喀麥隆）

Itini i 6 00 N, 12 00 E, noAfilika ko Cameron.
Polong no sekalay i 475,440 sq km “saka 54 ko rayray no ngangan. ”
“O sekalay no sera i, 472,710 sq km, no nanom a sekalay i, 2,730 sq km ” 
Polong i 24,360,803 ko tamdaw.

sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 20.60%, Malo no kilakilangan(林地) a sera 41.70%, malo no roma to a sera 37.70%.

siyoto(首都)
O [Yaounde(雅溫德) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakalima 20 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Paul Biya(保羅·比亞), patirengan a romi’ad i 1982 a miheca(年) saka 11 folad saka 6 a romi’ad. 

Pi’arawan to lakaw
* CIA
* 外交部
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Carapongay

Carapongay（堺橋部落）

Itiniay i Changbin(長濱) Cen no Taitung(台東縣) ko Carapongay(堺橋) a niyaro’,  33  ko sa’osi no parod no loma’,  82 ko sa’osi no tamdaw(人口數).

73% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i,  60  ko tamdaw; o roma sato i, 27% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  22 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)62%, Bunun(布農族)1%, Tayal(泰雅族)2%, Puyuma(卑南族)1%, Truku(太魯閣族)2%.

Ira ko picodadan(寧埔國小) i niyaro’.

Ira ko imeng(成功分局寧埔派出所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(寧埔村衛生室) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cavak

Cavak（青山部落）

Itiniay i Sandimen Cen(三地門鄉) no Pingtung(屏東) ko Cavak a niyaro’, 273  ko sa’osi no parod no loma’, 864 ko sa’osi no tamdaw.

92% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 794  ko tamdaw; o roma sato i, 8% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  70 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)88%, Rukai(魯凱族)2%, Amis(阿美族)1%, roma(其他)1%.

Ira ko picodadan(青山國小、青山國小附幼) i niyaro’.

Ira ko imeng(里港分局青山派出所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(沙溪村衛生所) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cawi

## O ngangan no Cawi  (靜浦部落由來)
l ‘ayaw o Ripong ko mikowanany itini i Taywa, na itini i *( hengchun-Peninsula )* milinah to loma’ ko finalawan tayra i tatihitihi no *( sowal no Holam : Li-ca-ci )* ‘alo. a misaloma’ ko finalawan. to rarikor how i, o ‘aol to mipa’edaw to kamaro’an ko finalawan, ira ko tatiihay a demak saan. sa ‘emin saan ko finawlan a milihan to loma’ tayra i matiniay a Cawi'.

## O kasiikedan no niyaro’ (部落特色)
Katimolay no Cepo’ ko paniyaro’an no Cawi'. ira ko tata’angay a  fokeloh itira.orasaka, mapangangan no Cawi' a tamdamdaw kora fokeloh to Pacidal.itini i tadafaedet ko romi’ad to romi’ami’ad , pararid sa tala’alo mifoting ko finafinawlan , nawhan caayay kafae:det itira i cinanomay,sa ira ko cidal a niyaro’ sanay. o roma i, mato ira ko sakacipinang no mifotingay a dawdaw satomeked sa tomireng o pecih a konis no cikiw, o sakacipinang to dihkoay ato faedetay a romi’ad, saka manga’ay tayni mitanam to masaromaay a pinangan, o cecay a wa’ay i faedetay, o cecay a wa’ay i dihekoay, icowaen a mikilim koni? itira i niyaro’ no cawi’.

I 1878 miheca ira ko lalood no 'Amis ato micowatay a tayni a Cinping, itiniay i dadaf (o pitilidan no ka'emangay anini)a mipatireng to polol no sofitay, naka iraan no Cinpin a tayni ma'odang to fafahiyan no niyaro' , palakolien ko fainayan no niyaro' , itiya sato i kailisinan papicolo'en ho ko kapah no niyaro tayra i folalacay mi'orong to felac ato maamaan no sofitay. misododay ho ko faloco' no 'Amis to sarakarakat ho, ikor to o tada mipadesay to 'Amis a finacadan ko matiniay a demak sato ko pisaharateraten no finawlan toker sato a malalood, ora sa Kaping mili'ayaw a mikowang to 'Amis i ka'amis no rokot i cepo', sa o kakakowangan han to a pangangan kona dihif, ikor to i, pito a romi'ad ko pisalifong no Cinping nani riyar sa mahadefek ko niyaro' no La'eno, tada citaneng ko kakita'an ci Mayaw Apin a pali'ayaw to finawlan milimek tayra i Cilangasan sa maosaw ko tamdaw no 'Amis. 

## O nikalopisak no Cawi' (人口分佈)

Itiniay i Fengbin Syang(豐濱)  no HualienSiyen(花蓮縣) ko Cawi' a niyaro’, 151  ko sa’osi no parod no loma’, 435 ko sa’osi no tamdaw.

96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 419  ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  16 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)94%, roma(其他)2%.

## O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
O pasawalian a Pangcah, o sa’alomanay a finacadan no Yincomin. itini i nowalian a lotok, mililis to riyar, mifater to Kalingko na itira i Fakong talatimol tangasa i Madawdaw, saka pasawali a Pangcah han.

## O pito'oran no finawlan (族人信仰)
Itini i ira ko pito’oran nangra, pakayni sa’opo no kinkay, malosakarikec sto sakavakat no ’orip no Yincomin. mamaan ca ko demak no sapitolon ko niyaro’. o pito'oran ko finawlan no Cawi' i, ira ko tosa a kiokay itini, o tingsikiw ato kirisito-kiw.  

## o kasadakan no sowal

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
* 靜埔社區發展協會

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cayamavana

Cayamavana（茶山部落）

Itiniay i Alishan Cen(阿里山鄉) no Chiayi(嘉義) ko Cayamavana a niyaro’, 110  ko sa’osi no parod no loma’, 297 ko sa’osi no tamdaw.

70% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 208  ko tamdaw; o roma sato i, 30% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  89 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Cou(鄒族)55%, Bunun(布農族)15%.

Ira ko picodadan(茶山國小、茶山國小附幼) i niyaro’.

Ira ko paisingan(茶山村衛生室) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cengo' no naniwac

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis

Cengo' no naniwac (綠豆芽)

I ti:yaho, caay pipacengo' ko 'Amis to pa'eno no naniwac.

Ano sapipicengo' to naniwac to sakakaen i, tenoren ko pa'eno no naniwac i nanom to cecay a dadaya i to'emanay a patelian. Akato ka kakaya' ko pitenor, pisenger aca ko podac no pae'no. Ano enem, ano falo toki ko sakatatodongay. O pipatado a mipela' ko podac nora pa'eno, ato mipatado a mipalal ko sakalomahad no naniwac.
Mapalalto kora pa'eno i, taktaken a mifalah koya sapitenor a nanom, sasawen to cecay, ano tosa to faelohay a nanom. Tangsolen a mi tahepo i to'eman. Saliyaliyawen a mi senger a maemin to faelohay a nanom i kalanaman ato i kalafian.
Skasepat ato sakalima a romi'ad i, manga' to makaen.

Aka pacidalen a mipacengo'ho, caay ka tata'ang ko lomengaw. Sakalyawlyaw (sakaliyalaw) saan ko papah nira ano ecaka pacidal. Sakandaw sato ko papah ano caay ka pararid a mapalengaw i to'eman, 'angrer a makaen ko mahaenay a cengo'.

--
Adihay ko cengo' no naniwac i icifa. *icifa, 『市場』之日語借詞。
Ceroh

Ceroh（春日部落）

Itiniay i Yuli(玉里) Cen no Hualien(花蓮) ko Ceroh a niyaro’, 245  ko sa’osi no parod no loma’, 638 ko sa’osi no tamdaw(人口數).

62% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 398  ko tamdaw; o roma sato i, 38% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 240 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)59%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)2%.

Ira ko picodadan(織羅部落圖書資訊站) i niyaro’.

Ira ko imeng(玉里分局春日派出所) i niyaro’.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網

* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Changbin

Changbin（長濱鄉）

Itini i pasawaliay no Taywan a lotok i, masadafdafay misi’ayaw to Taypinyan nai Fakong talatimol tahira i Madawdaw, mikilawac to riyar a paloma’ ko Pangcah, nikaorira nai timol tangasa i ka’amis ira ko matelengay a lotok, matena’ ko rakat no fali saka no riyaran ko romi’ad fa’edet kala’orad, ano caeca ko fangcalay ka’oripan, nika fangcal ko liomah, matatodong paloma to panay, cecay miheca kinatosa mi’anip.

Itini i Taitung(台東縣) ko Changbin Siyang(長濱鄉). sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko  148.86 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 63 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 26.59 km²), 4,089 ko tamdaw i Changbin Siyang, 1,583 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 3,601 a tamdaw, pakaala to 88%(Amis, Bunun) no polong no tamdaw. o Amis(阿美族), Bunun(布農族) ko sa’alomanay i Taitung.

## O kasaniyarona

* O kakacawan (加走灣) han noiniyaroay a pangangay to Changbin i a:yaw, onodipong angangan koni Changbin (nakahama) sananay 。 O no Pangcah a sowal tora Kakacawan hananay i omikacaway amicekor to ‘ada’ ta madipot ko niyaro caay kakariang no ‘ada’ koniyaro’ sanay.

Misiayaway to taypingyang a riyar Omakapahay fangcaly ko itiniay a niyaro’ , awaay ko no tokay a kaysiya itini, awaay ko mifalahay to miwarakay a kaacekannanay a nanom sa Fangcal ko riyar ato masamaamaa:ny **a nairaay** i riyar. adihay kokakaenen no tamdaw i riyar osakangay no orip' no itiniay a niyaro'.

O minato no kakacawan: I laeno no Changbin kucun a lawac no riyar, katengilan to sowal no itiya:ayho a tamdaw adihay ko masamaamaa:nay a kalimelaan matekesay a fokeloh itini saan, O nai lalinikay no riyar a afokeloh koni, mahawikiday no tapelik ato faliyos talasalawacan no riyar, aloman ko taynitay mipodpod a pakatamaay a tamdaw malopisalamaan to nolafa tahanini.  Misi’ayaw to riyar ko pasawali a Pangcah, saka maraod to ko sakatolo tangasa sakaenem a folad to mihecahecaan, awaay to ko tatayalen, fangcal to ko romi’ad, caayay to kasi’enaw, o fa’inayan i tayra to i riyar mifoting mi’orang micekiw sapitongal to saka’orip no loma’, o fafahiyan i, milosimet mihalaka misanga’ to sakiilisin a losid sapikapot a malikoda.  

Omaan kora Changbin pongka (selangawan) hananay ? aloman to komilicayay mikinkiway to sakafana’aw tonian a demak’ ! Osaayaway a pakaaraw i i1968 amihecaan itini itaytong changbin pakatama’ toya Faloay a ongcoy hananay a mikorkor to sera masadak ko naiseraay akatelangay a lalosidan, Mahapinang to na iraay ko tandaw maorip’ tona sera’ ia:yaw no 15000 mihecahecaan.  Solinga’ han a mikilim konamikorkoran alaosidan i, awaay matama’ konotamdaw a okak’ orasaka caay kafilo amahapinan ko itiya:ayho atamdaw masamaan anengnengen cangra,

6 ko cun, 15 ko niyaro’ i Changbin Siyang.
Mornos（永福部落）, Tapowaray或Saranawan（大俱來部落）, Ciwkangan（長光(石坑)部落）, Makrahay（真柄部落）, Cidatayay（烏石鼻部落）, Ta´man（膽曼部落）, Polo't（大峰峰部落）, Pakara'ac（巴卡拉阿茲部落）, Pasongan（八桑安部落）, Kolado't（樟原部落）, Carapongay（堺橋部落）, Sadipongan（三間屋部落）, Nadan（南溪布農部落）, Cikadaan（南溪阿美部落）, Kinanoka（僅那鹿角部落）.

## o kasadakan no lihaf
*內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
Charles Savarin

Charles Savarin(查爾斯·安傑洛·薩瓦林)

I 1943 a miheca(年) saka 10 folad saka 2 a romi’ad masofoc(出生) ci Charles Savarin, malamikomoday a tamdaw.

O Sawara’an no kitakit(國家) no Dominica(多米尼加) anini i ci Charles Savarin, patirengan a romi’ad i 2013 a miheca saka 10 folad saka 2 a romi’ad. 

## kasofocan a loma’ 出生家庭

## lalamod  配偶

## salikaka  兄弟姐妹

## natayalan  事蹟

## pitooran  宗教

## tahapinangan a tilid 參考文獻

## No papotalay a kakafit 外部連結
* List of current heads of state and government
 

Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis