open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
‘Etolan

katimolay no kaysiya. I ka’amisay no pasi’fekangay ko rakat no nanom a pisalamaan ko loma’ ako. I ka’ayaw no loma’ niyam I o riyar (Taypinyang), ano makapah ko romi’ad I, ma’araw ko Fotod. I kaikol no loma’ niyam I, o fangcalay a tokos no ‘Etolon. Ano romakat I kiso I lalan no ‘Etolan, ma’araw iso ko alomanay nani padakaay ato roma a kitakit a tamdaw, o kaolahan no tamdamdaw a mirarakat konini a niyaro’.mihamham kami to tayniay a palafan.

‘Etolan（阿度蘭部落）

Itiniay i Donghe Cen no Taitung ko ‘Etolan a niyaro’, 1,032  ko sa’osi no parod no loma’, 2,486 ko sa’osi no tamdaw.

47% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 1,178  ko tamdaw; o roma sato i, 53% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 1,308 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis44%, Paiwan1%, roma2%.

Ira ko picodadan(都蘭國中、都蘭國小、都蘭國小附幼、東河圖書館) i niyaro’.

Ira ko imeng(成功分局都蘭派出所) i niyaro’.

Ira ko paisingan(都蘭衛生室) i niyaro’.

O niyaro' no ponka ko 'Atolan. Fangcal ko nanitoa'asan, ko radiw, ko kero', ato rayray no malitengay no niyaro', makapah ko faelohay a ponka konika misanga' ko kapah no niyaro' ato lafang no niyaro'.

Ira ko 都蘭唐廠 hananay a kaisha i niyaro', nano 2000 miheca i, 'aloman ko isoka (藝術家) a maro' ira, masanga' nangra ko faelohay a kasa'opoan. Ikaishaay a isoka, ira ciRahic Talif, ciToto, ciSiki Sufin, ciHana Kliw, ciYao Aicin, ciIno, ciSakuliw, ciAcai, ato ciEki. Itiya i, tayniay ko parakatay to tapelik ato masamaanay a lafang a misalama. 

'Aloman ko radiway i niyaro'. Ira ci Pan Cingtien faki, ciSiki Sufin, ciTakanaw, ciPanay Kasui, ciSuming Rupi, ato ciSonglay. CiSuming Rupi ko misanga'ay to 阿密斯音樂節.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
‘Syabutay

‘Syabutay（四方林部落）

Itiniay i Datong Cen no Yilan ko ‘Syabutay a niyaro’,  51  ko sa’osi no parod no loma’, 191 ko sa’osi no tamdaw.

88% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 169  ko tamdaw; o roma sato i, 12% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  22 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal83%, Amis1%, Truku1%, roma4%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
’anengang

### Takaray a sowal
O 'axanan hananay a pangangan, o roma a niyaro' o 'anengang hananay , malecaday to o kamaro'an no tamdaw**.**I nolitengan ho cowa kaci'anengang ko to'as a tamdaw, ano komaen to, ano malaholol to hakakanan sanay ko kamaro'.ira ko kasasiromaroma no 'anengang, kahenayay a mafiyal ko oo' ato tatelecan, orasaka ikor to i,misanga' to to 'anengang, ira ko o mitorikan to oway, o roma o mito'to'an a kilang, pa'eneray ko matiniay.

Anini sato a mihecahecan, ira to ko masamaamaanay a 'anengang, i loma' i, sahetoay o safa hanany a o katol no kolong ko sapisanga'. itini i pitilidan o kilang a 'anengang, i pikaikian i o 'alomi a 'anengang.

## kasasiromaroma(種類)

### [[Takal]]：
o takal hanay i opasasa hananay no ‘amis i laloma' , o tadadafong no laloma'.

Ano patayraen ipapotal a miteli i o sasa'  hanay. O ta’angayay a 'anengan.

#### [[Sasa']]：
ta'angayay a 'anengan hananay ko sasa'

### Tahapinangan a tilid

### Pikafitan i papotal
Oro’raw:

Oro’raw:（上比來部落）

Itiniay i Wufeng(五峰) Cen no Hsinchu(新竹) ko Oro’raw: a niyaro’,  40  ko sa’osi no parod no loma’, 108 ko sa’osi no tamdaw.

90% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i,  97  ko tamdaw; o roma sato i, 10% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  11 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Saysiyat(賽夏族)77%, Tayal(泰雅族)11%, Amis(阿美族)2%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料
 

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pi’arawan to sorit: Mi’edaw

Pi’arawan to sorit: Mi’edaw （竹占）

Ano mangalay ko cima a tamdaw mafana’ to ca’of no kawas toya kafokilan nira a demak i, mi’edaw. O ’awol ko sapi’edaw.

I tiraay i Falangaw a Pangcah, ano malitemoh nangra ko lafades no ’orip i, caay ka eca mi’edaw, nika o samato’asay no loma’ ko midemakay. O likakawa tonini a demak i, ala han ningra ko tosaay laya’ no kamay ko karaya’ a ’awol, itira cipongoay i, o pisipasipan to remes no kolong. Ano mi’edaw i, telien ko po’ot i terong no ya ’awol, ta pasayra i awaayay ko pongo a misakohepic, ta telien haca ko kilang i tatihi noya ’awol, itiya sato, ripa’ han to wa’ay koya kilang, ta tengteng han to kamay koya ’awaol, nanikawanan tayra i kawili, nanikawili tayra i kawanan, satiyotiyolen a mitengteng ta malefot koya ’awaol. Ano o adadaay a tamdaw ko ’edawen i, patalafaleden ko ya kalefotan, i kawananay i, o sakitamdaw; i kawiliay i, o sakikawas. Ano mafedfed koya kawiliay i, o pahapinang to nipiliyas no kawas to tamdaw, o tata’akay ko adada noya tamdaw; ano mafelih, i kawananay ko mafedfeday i, o pahapinang o tamdaw ko miliyasay to kawas, o mamapatay koya tamdaw. Ano macacayat ko kawas ato tamdaw i, o pahapinang caay piliyas ko kawas toya tamdaw, o mamaadah koya tmadaw.

Orasaka, o pi’edaw haw i, o nikangalay no tamdaw to ca’of no kawas to samaanen ko piso’ayaw ano pakalitemoh to masamaamaanay a demak. Ano nga’ayay ko ’edaw i, o sakanga’ay no faloco’ a midemak; ano tatiihay ko ’edaw i, o sakafana’ a miliyas.

## Pi’arawan to lakaw

*台灣原住民族歷史語言文化大辭典
*石磊，1976，〈馬蘭阿美族宗教信仰的變遷〉，《中央研究所民族學研究所集刊》47：97-127。
*李景崇，1998，《阿美族歷史》，臺北：師大書苑。
*達西烏拉彎‧畢馬，2001，《臺灣的原住民 : 阿美族》，臺北：臺原。
*原英子原著；黃淑芬、江惠英、林青妹編譯，2005，《台灣阿美族的宗教世界》，臺北，中研院民族所。
*臺灣總督府臨時臺灣舊慣調查會原著、中央研究院民族學研究所編譯，2007，《蕃族調查報告書[第一冊] 阿美族南勢蕃、阿美族馬蘭社、卑南族卑南社》。臺北：中央研究院民族學研究所。

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Sansama:an

Sansama:an（上大隘部落）

Itiniay i Wufeng Cen no Hsinchu ko Sansama:an a niyaro’,  54  ko sa’osi no parod no loma’, 178 ko sa’osi no tamdaw.

91% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 162  ko tamdaw; o roma sato i, 9% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  16 ko tamdaw.

## o kasadakan no lihaf
* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pi’arawan to sorit: Pakomod

Pi’arawan to sorit: Pakomod （祝福儀式）

O pakomod hananay a likakawa haw i, o cecay no lisin no Pangcah, o fangcalay, o sapa’icel, o sapalemed to i niyaro’ay a tamdaw.

Onini a likakawa haw i, o pakariko:ray to a romi’ad no pitoay romi’ad no piilisin i Tafalong. O kasakeroan a romi’ad. O dafak haw i, ono kasaselal a sa’opo, itira cangra i nikasasowalan nangra a kaitiraan. Hreok no lahok haw i, malinah cangra a tayra i kakitaan hananay a kasa’opoan no niyaro’ a masakero. Itira a masakero i, o paytemek no faloco’ a masakero, awaay ko paci^ciay. O pisakero itira i, o cecay a lisin to pilongoc to sapalemed no kawas, orasaka awaayay ko demak a tamdaw i, caay ka olah a tayra mikapot to sa’opo; nika o faloco’ nangra, ano caay pikapot i, latek pakalitemoh to lafades no ’orip saan, saka mikapot tomatira. 

Orasaka, oya tatiihay ko lemed ato tatiihay ko tireng a tamdaw i, malalok a tayra mikapot to sa’opo, mangalay caira to sakasomad no ’orip nangra. O citatodongay to nini a likakawa haw i, o fafahian a sikawasay, tomesen nangra ko epah i taymangan, ta macakat i takaraway a kaitiraan a mifores to epah, onini o todong o sapihelong to faeketay a ’inorong no faloco’ no tamdaw.

O tayraay mikapot a tamdaw i, safeleng sa tayra i kalaeno noya miforesay to epah a sikawasay, hay mafores matesi’ nora epah ko tireng ako saan. Oya matesi’ay no epah a tamdaw i, miceli’ a pasowal, sowal sa, “Nanay maliyas to ako ko adada ato tatiihay a lemed ako!” saan. Oya caayay pakatefing to epah ato ya caayay kafores no epah i ’a’ayaw i, ripaen naira ko matefaday i sera a epah, haenen i, malecad to a mapalemed. Onini ko sakaraheker no finawlan a mapalemed ko ’orip naira. Yo maherek a pakomod toya romi’ad i, o pipakeras to a lisin. I laloma’ no nini a likakawa i, li’ayaw han a micikcik ko ’icep ta patelien i ta’akay a cinaw, ala han no citodongay a macakat i faled no loma’, ta folesak han koya micikcikan a ’icep i sera; itiya i, la’alaw sa ko kapah a mikacep, ano eca, podpoden koya mahetikay i sera a ’icep. Ya pakaalaay a kapah i, miceli’ a pasowal, sowal sa, “Nanay matiya o pikacep ako to ’icep ko pakaala ako to tama’ ano mi’adop.” saan. O pakeras a likakawa i, o sapalemed to kapah to sakafangcal no tayal nangra a mi’adop ato mifoting sanay a lisin. Ona pakeras a lisin, palimo han no roma a niyaro’, nika o malecaday a likakawa to sapakalemed a lisin.

## Pi’arawan to lakaw

*台灣原住民族歷史語言文化大辭典
*李景崇，1998，《阿美族歷史》，臺北：師大書苑。
*達西烏拉彎‧畢馬，2001，《臺灣的原住民 : 阿美族》，臺北：臺原。
*原英子原著；黃淑芬、江惠英、林青妹編譯，2005，《台灣阿美族的宗教世界》，臺北，中研院民族所。
*林春治、林素珍、陳耀芳，2008，《阿美族當代宗教研究》，南投：國史館臺灣文獻館。
*黄宣衞，2008，《阿美族》，臺北：三民。
*巴奈‧母路，2010，《阿美族祭儀中的聲影》，花蓮：東華大學原住民民族學院。
*黃貴潮，2015，《阿美族口傳文學集 = O sa’opo to kimakima

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Rareme:an

rareme:an（向天湖部落）

Itiniay i Nanzhuang Cen no Miaoli ko rareme:an a niyaro’,  57  ko sa’osi no parod no loma’, 155 ko sa’osi no tamdaw.

98% ko ka’aloman no [Yincomin]], polong han i, 152  ko tamdaw; o roma sato i, 2% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   3 ko tamdaw.

O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Saysiyat91%, Tayal1%, Cou1%, Amis4%, roma1%.

## o kasadakan no lihaf

* 內政部戶政司全球資訊網
* 原住民族委員會全球資訊網統計資料

Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Edirne

Edirne (埃迪爾內)

Itini i Edirne Province, Turkey ko Edirne. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 0844 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 0.326 km², o palaan noto’as i'a:yaw ira ko 0.42 km²), 400.280 ko tamdaw i Edirne, 6.098 ko parod no loma’ itini i niyaro’ a Yinconmin sa’osi han ira ko 180,327 a tamdaw, pakaala to 66% (Turkey) no polong no tamdaw. o Turkey ko sa’alomanay i Edirne Province.

## O kasaniyarona
20 ko cun, 24 niyaro’ i Edirne. Kocasinan, Fatih, Şükrüpaşa, İstasyon, 1. Murat, Barutluk, Menzilahir, Nişancıpaşa, Medrese Ali Bey, Saricapaşa, Sabuni, Talatpaşa, Meydan, Babademirtaş, Abdurrahman, Çavuşbey, Mithatpaşa, Dilaverbey, Yeniimaret, Yıldırım Hacı Sarraf, Yıldirim Beyazıt, Karaağaç.

## o kasadakan no lihaf

* www.edirne.bel.tr

Kasasiwasiw:Turkey
Li I-siw

O **Li I-siw** (Holam: 李易修; Pe̍h-ōe-jī: Lí E̍k-siu; ) cecay YouTuber i Taywan. Kwoli Taywan Sihan Daigak(國立臺灣師範大學) a mico^yap.

Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Takaw
Kasasiwasiw:YouTuber
Ai de Lifangti

O ***Aidelifangti***(Holam: **愛的立方體**, ira ko *Lifangti no Olah*, Ikilis: ***The Cube***) cecay tilifi dorama i Taywan. Misanga’ Pipahosoan to tilifi no Yen-cu-min ci ina to tilifi dorama.

Mipasadak to 2022 a miheca saka 4 a folad saka 17 a romi’ad 9:00~10:30 dadaya.

## Mianingaya a patingso^(演員名單)
*Huge(虎哥):Afalian Lufic(盧學叡)
*Lahok: (傅顯皓)
*Sewwen(守文): (李友珩)		
*Sewyi(守義): (楊鎮)		
*(段鈞豪)	
*Unsan(雲珊): (羅美玲)		
*(謝毅宏)

## Pi'arawan to lakaw

## No papotalay a kakafit
*Pipahosoan to tilifi no Yen-cu-min - 愛的立方體
*Facebook - 愛的立方體

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Tilifi
Afalian Lufic

O **Afalian Lufic** (Holam: **盧學叡**;Ikilis: **Afalean Lu**; ) cecay mianingaya ato romadiw a tamdaw i Taywan. (臺北市立南港高級中學) a mico^yap, ca (中國文化大學) sowal no France Bungak hi' ato (台北市立體育學院) 動態藝術學系模特兒組 a mico^yap. Na u micamol to malalifet **(超級星光大道) i (中視).

Kasasiwasiw:Amis
Kasasiwasiw:Mianingaya
Kasasiwasiw:Romadiw a tamdaw
Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Taypak
Sow'hu Sra

O ***Sow'hu Sra*** (Holam: **守護Sra**, ira ko *Midipot to Sra*) cacey kamoko'ay  a tilifi ega i Taywan. Misanga’ Pipahosoan to tilifi no Yen-cu-min ci ina to tilifi ega.

Mipasadak to 2015 a miheca saka 12 a folad saka 26 a romi’ad 9:00 dadaya.

## Mianingaya a patingso^(演員名單)
*Sra: Ciyang Cen-kai(江振愷)
*Mayaw: Liyang Ci-woy(梁志瑋)
*Nayaw: (千苡桐)

## Pi'arawan to lakaw

## No papotalay a kakafit
*Pipahosoan to tilifi no Yen-cu-min - 十年有成微電影系列《守護Sra》
*Pipahosoan to tilifi no Yen-cu-min YouTube - 十年有成微電影系列《守護Sra》

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Tilifi
Haitun Aisang Maw

O ***Haitun'aisangmaw***(Holam: **海豚愛上貓**, ira ko * *, Ikilis: ***When dolphin met cat ***) cecay tilifi dorama i Taywan. Misanga’ Pipahosoan to tilifi no Cung'hwa ci ina to tilifi dorama.

Mipasadak to 2005 a miheca saka 7 a folad saka 3 a romi’ad 9:30~11:00 dadaya.

## Mianingaya a patingso^(演員名單)

## Pi'arawan to lakaw

## No papotalay a kakafit

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Tilifi
Wawa no Cidal

O ***Wawa no Cidal*** (Holam: **太陽的孩子**, ira ko * *) cacey kamoko'ay  a tilifi ega i Taywan. Misanga’ 一期一會影像製作 ci ina to tilifi ega.

Mipasadak to 2015 a miheca.

## Mianingaya a patingso^(演員名單)

## Pi'arawan to lakaw

## No papotalay a kakafit
*Facebook - 太陽的孩子

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Ega
Linhoko Yincuminco salongoc a wacay

**Linhoko Yincuminco salongoc a wacay** (ikilis: United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples, sakamoke’ a tilid UNDRIP) nai Linhoko sa’opo i 2007 miheca 9 folad 13 romi’ad mahayda kinian pakayniay to salongoc no Yincuminco niketonan.

Talacowa o ni a wacay caay ka citodong i sapalit i rikec no kasakitakit, manga’ay pido’edoan misalof to skidemak no Yincumin, sapipalasawad to sapiforaw, miepecay ato milawacay to salongoc no Yincuminco.

Salaloma’an no wacay halo niya ato kapolongan salongoc no Yincuminco, ato sakipunka, kacingangan, sowal, katayalan, someletay, kiyiku a salongoc. Paini to iraay ko sakararid ato pahapinang to sakirocek no yincumin, punka ato lekakawa, misafaloco’ to kacitodong no finacadan kacilongocan ato misafaloco’an sakacomahad. Paini o Yincuminco ira ko kacitodong mikihatiya to malacalayay demak, ato pa’orip to noniya a faco’ ato sapikilim to niya a kicay, pafaloco’an no sakacomahad no syakay a salongoc. Paterepen ko misawacoay to Yincuminco.

Patosokan no wacay o sakanga’ay no kasakitakit ato Yincuminco a malalilid sanga’ay misaomah, kasasiromaroma a punka, ato sakiniyaro’ kasasiiked a ’icel. 

Amilika, Autaliya, Kanata ato Niwsilan sakiniaan a nihaydaan miliyangay. [3] o Autaliya(2009), Kanata(2010), Niwsilan(2010) mihaydaayto tina wacay.

## Pasetek 表決

### O mihaydaay kitakit:(itiya a kitakit ato fayfay ato mikowanay latek caay kalecad aniniay.) 以下的國家投了贊成票

### Miliyangay kitakit. 以下的國家投了反對票

### Masawaday kitakit. 以下國家棄權：

### Awaayay kitakit. 缺席：

## 參考
1.《Linhoko Yincuminco salongoc a wacay联合国土著人民权利宣言》. www.ohchr.org. [2022-01-06].

2.Frequently Asked Questions: Declaration on the Rights of Indigenous Peoples United Nations  

  Permanent Forum on Indigenous Issues.

3.UN adopts Declaration on Rights of Indigenous Peoples United Nations News Centre, 13 September 

  2007..
Kamiron

## Takaray  Sowal(概要)

Kamiron Kapolongan Kitakit (喀麥隆共和國; Faransu a sowal: République du Cameroun；Ikiris a sowal: Republic of Cameroon), itiraay i saka’etip no sasifo’an no Afrika, o Cecaay Faco no Sieci a kitakit(單一制; Ikiris a sowal: unitary state. Isaka’etipan malafiyway ato Nayciliya, i saka’amis no sakawalian ato kawali malafiyaw ato Cate ato Sifo’ay-Afrika Kapolongan kitakit, Ii saktimol malafiyaw ato Sifo’ay-Konis-Cikiw Cineya, Kapon ato Konko Kapolongan kitakit. O lilis no riyar mingataay to Pangni-Kihaw(邦尼灣;Ikiris a sowal: Bight of Bonny anoca 比亞法拉灣; Ikiris a sowal:Bight of Biafra), onini a kihaw i,o cecay a pecih no Cineiya-Kihaw ato malaliting ato Tasiyang-Riyar.

O Kamiron masasiromaay ko sera atop pala, orasaka, adihay ko kasasiromaroma no ponka, pacimir han to to”mamangay Afrika”, o pitapalan ira ko kihaw a lilisa no riyar,tafotafokan, lotolotokan, kilakilangan ato Fa’edetay-rengorengoasan.

O sa’akawangay tokos i katimo no saka’etip o Kamiron Cilamalay-pocok, o tokay ira ko Toala,Yaente ato Karuwa,. I laloma’ nona kitakit ira ko cisafaw to 200 ko finacadan ato sowal. O Ikiris ato Frasu a sowal koni sifo a sowal.
Mitiway

### u lisin no [[cikawasay]]
matangasa i ralikur o mihecaan, o cikawasay katala i romaan.

### sapakaen o tu'as i lumaan
U micidekay a demak nu Cikasuan

## Sakacacay

### U likisi nu Cikasuan（[[kuwaping a sowal]]：七腳川歷史）

## Sakatusa

## Sakatulu

Kasasiwasiw:U suwal nu i amisay a Pangcah
O romi’ad no kalokitakit sowal no ina

O romi’ad no kalokitakit sowal no ina 國際母語日

To mihecahecaan saka 2 folad 21 romi’ad niketonan o romi’ad no kalokitakit sowal no ina, o Linhoko kiwiko, kakak ato punka a lekatep i 1999 miheca mapasadak maketong, nai 2000 miheca, mihecahecaan saka 2 folad 21 romi’ad niketonan o romi’ad no kalokitakit sowal no ina. Patosokan sakiliyok no hekal misinting midama to katadamaan no sowal, micekeroh palosiyang to sowal no ina a onto, saka ecaaw kalasawad ko sowal i hekal. 

## Likisi  歷史

### Calay: Pangkalatis sowal a onto 主條目：孟加拉語言運動
1948 miheca, o Pakistan a sifo pala no kitakit a sowal ko Orto a sowal, sakapico’a’ang no sakawali a Pakistan a finawlan. I Pangkalatis sowal a onto i, ira ko 5 tamdaw i 1952 miheca 2 falad 21 romi’ad makowangay mapatay no sofitay[1]. 1956 miheca, no Pangkalatis a kinpo matelek o Pangkalatis sowal ato Orto sowal malosowal no kitakit.

1971 miheca, Pangkalatis kitakit micidek to Pakistan a misiked, i Taka misafa’eloh patireng to “Pa’ading to sowal no ina a pihiratengan ’otoc” [2].

1999 miheca 11 folad, Linhoko kiwiko, kakak, punka a lekatep saka 30 lekad a kalomaoc miketon kai mihecahecaan saka 2 folad 21 romi’adan o “o romi’ad no kalokitakit sowal no ina” [3]. O romi’ad no kalokitakit sowal no ina nai 2000 mihecaan kalomihecaan mitiway, o sapicekeroh to sakalacecay rihaday hekal ato kasahirahira no sowal, a mapadama ko polong a sowal no ina[4][5].

Kayki no Linhoko i saka 61 lekad i 2007 miheca 5 folad 17 romi’ad mihayda to cecay niketonan, mihapiw 2008 miheca o “Miheca no sowal i kasakitakit”, pahapinang to kasasiromaroma no sowal o picekeroh to kasasiromaroma no punka ato kasaspsap no kasakitakit a tadamaan, onini a niketonan o maro’ay i Kanata Wenkofa a Pangkalatis a tamdaw ci Rafikul Islam ko pasadakay.

I 1998 miheca 1 folad 9 romi’ad patilid to tilid ci Kofi Annanan, milongoc cingraan to pihayda mihapiw to romi’ad no kalokitakit sowal no ina sapipa’orip to sowal no hekal a caay kalasawad. Ci Rafikul paini yana romi’ad kai 2 folad 21 romi’adan, o sapihirateng to nano onto a sowal i Pangkalatis[6].
Wikipitiya:Requests for adminship

## safulo
Taiwan's population of 23 million, there are 590,000 indigenous peoples in Taiwan (2021), divided into 16 ethnic groups, whose language and culture are all endangered. After working hard to make Ami available in October 2021, I am the leader and main editor of the Ami Wikipedia,I specifically applied to be an administrator because we are just beginning to translate and edit Amis Wikipitiya who could meet the editorial requirements of the wiki. (kalalicay) 2022年10月4日 (tinosa) 10:55 (CST)
### support (支持)
O tadafangcalay koni Wikipitiya, ano ira ko mikeliday tamiyanan midemakay mikowanay tonini i, o tadamanga'ayay kona demak, ci Safulo singsi ko safangcalay a malakowanliyen nona Wiki no Pangcah aray. ci Amoy ko ngangan nomako.

O Wikipitiya mikowanay tonini i ci Safulo singsi ko safangcalay a malamikowannanay nona Wiki no 'Amis. ci  **Masao Nika**r ko ngangan no mako. Aray. 

Ira to ko matiniay a mamilosimet  a tamdaw o sakacat no laheci no qikipitya no 'Amis,makapah a matilid ko maamaan no 'Amis a tamdaw pakayni i rikisi, punka ato pinangan, o nanengnengen no ikor a tamdamdaw, nanay mapa'icel no cimacima a tamdaw kona tadamaanay demak. ci **Safulo kako.** 

Minanamay ho kako to caciyaw no Pangcah/'Amis, mafana' to kaira no Wiki, ira ko tahapinangan, nikaorira ano ira ko malamamikowan i, ci Safulo singsi ko matatodongay a mikelid toni a demak.ci **Afuko** ko ngangan no mako, Aray. 

Tadamahemek ko faloco' ira ko hatiniay pasadakay to tilid no mita Pangcah, nanay ira ko mikowanay tona Wikipitiya, ci Safulo singsi ko matatodongay a mikelid kitanan. ci **Hana** ko ngangan ako. aray.  

Tada mahemek ko faloco’ a mikapot toni a saopo no mitiliday to Wiki. Ci Safulo singsi ko matatodongay a mikelid kitanan. mapainiini to taneng. Itini tona cefang a mika’ered to Wiki, ira ko paini ako to pira’oy to kinairaira i malacalayay a paratohay, to kacangalan ako tono ’Amis a sowal.  ci **Mayaw** ko ngangan ako. aray!  

Tadamahemek ko faloco' mikapot toni wikipitiya, ira ci Safulo singsi a mikerid tamiyanan a mitilid tonini Wiki.Nanay o matatodongay ci Safulo singsi a mikowan tona wiki.ci Safulo singsi ko safangcalay a malakowanliyen nona wiki. ci **Alofay** ko ngangan no mako. Aray！  

Tadamahemak ko faloco' a mikapot tona wikipitiya,ci Safulo singsi koni keriday tamiyanan a mitilid tona wikipitiya, ano ira ko mamikowan tona wiki i, ci Safulo singsi ko matatodongay a malakowanliyen nona wiki,ci **Panay** ko ngangan no mako. Aray!  

Ci **Iyus** kako, malipahak ko faloco' no mako to picoker tonini a halaka, sa'icelen no mita o Pangcah.   

Ci **Fayan** kako, malipahak ko faloco' no mako to picoker tonini a halaka, sa'icel no mita.

Ci **Halo** kako, malipahak ko faloco' no mako to picoker to matiniay a halaka, minanay kako ci Safuloan a mala管理員.

### against (反對)

### abstaining (中立)
Takora'

## Takaray a sowal (概要)
O takora’ hananay, maedeng ira ko sepat patek falo so’ot a kasasiromaroma’ no mira. sakaka’ay o takora’ ato takodicay ko tahapinangan no mita. 

O takodicay itini’ay i sotasota’an a ma’orip calekahay aca ko fanges no mira. O tokora’ i, mafana’ay a midangoy, manga’ay aca a miliyas i nanonanoman a ma’orip.

Nikaorira ano mamahofoc ko tatora’ to fita’ol i, caayay ka nga’ay a miliyas to nanom, ano awaay ko nanom caay ka nga’ay a malahad malafanani’ol ko tireng no mira,caho ka malatakora’ ko fanani’ol i, caay ka ngaay a miliyas i nanonanoman. Ona takora’ ato takodicay mahecaday ko tatirengan nangra, caay ka hapinang ko iloc, awaay ko fadowac nangra.roma i, o opopay han ko ngangan no takora'. tada’adetay ko kohaw, kaen han marecaday to koko’ ko titi’ nira.

## Kasasiromaroma (種類)

## Tahapinangan (特徵)

## kakarayan ( 氣候)

## Mafolaw (遷移)

## Kakaenen (食物)
Kincac

## kincac 警察
Adihay ko kasasiroma no Kincac a sowal, o Tayhing, Tayring, Imeng ato kincal han no roma. Nikaorira, o misafangcalay tonini a sekal, micepetay to maliangay a tamdaw, I Dipongan ho o kincac ko mikowanay to niyaro’ no ’Amis, cowa ko kofa, orasaka, tadamatalaway ko cimacima to kincac, away ko caay ka ngodo to kincac, tadamarorayay to kiso sanay mipangiha ano ma’araw i cowa. O misimaway to niyaro’ ko tayal nangra, sa ka adihay ko masamaamaanay a tayal, matiya to o misatofangay ko pinengneng no tamdaw, patinako han, ira ko makaratay no waco tahidangen ko kincac, ira ko malapoi’ay a kararamoday mitahidang to kincac, tadamisafaay to to kincac ko kalotamdaw haratengen. Ano awaay ko kincac i cima a sato ko mamisimaw mamipa’ading to niyaro’, onini ko haharateng a mingodo a mipalata’ang to tayal nangra.  

### tatodong 身份[misinanot | o yin-se-ma no pisinanot]
O milifetan konini a tayal, caay ka kangtan, ira kono pilifet to tireng, pilifet to tanek ato o roma a kitakit a sowal, pilicay aca to tireng no niyah, masamaanay ko harateng no miso a malakincac, tadamaroray ko tayal.
Wusincicibuhsiayu

O ***Wusincicibuhsiayu***(Holam: **無神之地不下雨**, ira ko * *, Ikilis: ***Rainless Love in a Godless Land***) cecay tilifi dorama i Taywan. Misanga’ Pipahosoan to tilifi no Chunghwa ci ina to tilifi dorama.

Mipasadak to 2017 a miheca saka 10 a folad saka 17 a romi’ad 9:00~10:30 dadaya.

## Mianingaya a patingso^(演員名單)
*Sye Ten-ti(謝天娣)/Tiyamacan:(曾之喬)
*'Orad/Kakarayan: (傅孟柏)
*Li Pu-hey(李溥輝)/Salipatsip sapatrok: (顏毓麟)

## Pi'arawan to lakaw

## No papotalay a kakafit
*Pipahosoan to tilifi no Yen-cu-min - 無神之地不下雨
*Facebook - 無神之地不下雨

Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Tilifi
Siaw Can-haw

O **Amis Sinsin** (Holam: **阿美老師**; **Siaw Can-haw**(蕭傳顥); ) cecay mi'edaw a tamdaw to Ciweytusu(紫微斗數) i Taywan. Na u micamol to malalifet **(命運好好玩) i JET綜合台.

Kasasiwasiw:Amis
Kasasiwasiw:Mi'edaw a tamdaw
Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Kasasiwasiw:Taywan
Diana

## Diana, Princess of Wales 威爾士王妃戴安娜

I 1961 a miheca saka pito folad saka 1 a romi’ad masofoc ci Diana, polong a ngangan ni Diana(*ikelis：Lady Diana Frances Spencer*), malamikomoday a tamdaw, O sawara’an no kitakit no England, O saka cecay a fafahi ni Wales Hongti ci Diana, tatosa ko wawa nangra, ci Wilien ato ci Hali. O ciharatengay cifaloco’ay to pakayni to demak i hekal, kaolahan no tamdamdaw cingra. Kasofocan ni Diana itini i England a lalomaan, ‘aloman ko mikeriday a palatamdaw cingraan, I 1981 a mihecaan malasingsi ho no Yociing cingra i, patikong to cingra to sakakaay a wawa ni *[[Elizabeth II]] * ci Wiese, I Sen-Paw-lo tata’akay a kiwkay ko pitikong nangra, malakakeridan no England a kitakit, o tadakahemekan to tamdamdaw. Nikaorira, caay ka fangcal ko kalaramod ni Diana aci Wiese, iraay ko roma a fafahiyan mirawraw to kalaramod nangra, saka itini to i 1992 mihecaan satapang to malacinowas a mafoti’, caay ka halafin, malacinowas to cangra i 1996 a mihecaan. Malakakeridan no kitakit ci Diana i, ciinorongay cingra to finawlan, maolah ci Diana to mato’asay ato kaemangay, o roma i, pakayni to demak no ciadadaay to no (愛滋病), ‘alomanay to ko mafana’ay to mitayalan ningra, sa’aya’ayaw i, mangodo ho cingra a mikihatiya to ciadadaay tonian a tamdaw, mananam mananam to ko ‘alomanay a tamdaw cingraan i, safangcal sato ko faloco’ ningra to kalacinowas no kalalamod.

## kasafocan a loma' 出生家庭

Itini i 1961 a mihecaan saka pito folad saka cecay a romi'ad a hofocen ci Dayana(no Ikilis a nganga：*Diana Frances Spencer*), i *Park House, Sandringham, Norfolk* ko kahofocan ningra.

## lalamod 配偶

## salikaka 兄弟姐妹

## natayalan 事蹟

### kapatayan 逝世
1997 mihacaan falo folad 31 a romi’ad to kanikaran, itini tona laloma’ay no pongkang tahasotol to paliding ko kapatay ni Diana. Oya parakatay to paliding ningra ci *Hengli Polo* hananay i, tangsol a mapatay, midipangay ci Dianaan a tamdaw, ci *Telefo Lise CiyongSe* kareteng ko doka’, ladaka’ay ko tireng ningra. ira to ko roma a sowal masadak i tilifi, o mirepelan no sapilicayaw to demak ni *Diana,* malarepel cangara i caay ka pina’on parakat to paliding, masasontol to, onini ko kapatay ni *Diana.*

I 1999 a maheca, ira to a makera nangra ko kacirawraw noya parakatay to paliding, koma’enay to ‘epah ci *Polo* toya romi’ad saka malasang parakat haca to paliding, tata’akay karetengay ko raraw ningra. koma’enay ci *Polo* to sapitelep to katatiih no tireng ningra, latek o sapaiyo ato ’epah ko mili’angay to fongoh ningra, kali’ki sato a malasang ko fongoh ningra. I 2008 a miheca, ira to ko pisetekan no citodongay to pakayni tonian a demak, tata’akay ko raraw ni Pulo ato yamireperay cangranan a tamdaw, oya ci *Telefo Lise CiyongSe* midipangay ci *Dianaan* i,   

## pitooran 宗教

## tahapinangan a tilid 參考文獻

## pikafitan i papotal 外部連結
Vitoria Gok

**Viktoria Viktorovna Romanova-Gok** (na fanau ia Iuni 15, 1994, Pyt-Yakh, Russia) o se tagata fai ata, blogger, ma le stylist.

## No papotalay a kakafit
Greenlan

## Kolinlan格陵蘭

Kolinlan(Kolinla a sowal:Kalaallit Nunaat; Tanmay a sowal:Grønland）o sakakay a kanatal itini i hekal, o kakahad i, ira2,166,086 km², mahaop a matahepo no so’eda ko 80% a sera. O sowal no Tanmay to “Kolinlan” hananay i, o “kandaway pala” anoca o “langsaway sera” , o ilaloma’ay no Tanmay Hontian-Kitakit a Niyah-pikowan a Etal. nikawrira, i 2008 mihecaan a Kapolongan-Pitopa malaheci i 2009 mihecaan a mafalic ko faco no kitakit malamisiieday to niyah-pikowan i lalomaan a demak, o kacacefelisan-demak ato roma a kitakti, o sofitay ato paysoan a demak o Tanmay sifo ko citodongay. O tatapangan a kitakit no Kolinla o Tanmay i 1973 miheca mikapot to kasasiromaroma a saopo no Yoropa, nikawrira, i 1982 mihecan a Kapolongan-Pitopa mihayi ko ‘alomanay i 1985 miheca a “Kakaketon no Kolinlan” to piliyas to Yoropa-Lekatep,orasaka tahanini cowa ko cefang no Yoropa-Lekatep, nikawrira, o siikeda sanay a kapot no Yoropa-Patekoan Lekatep. O tamdaw no Kolinlan o tamdaw no Tanmay hananay ko pisa’osi, patokeled sa ira ko solongoc no Tamdaw no Yoropa-Lekatep. O Kolinlan matiya o Falo-kanatanatal, manga’ay a miocor to tosa a tamdaw mikapot to Kalomaocan no Tanmay kitakit.
O sera no kolinlan sahetoay itiraay i Saka’amisay-Poco’ no cikiw, ikakaay ko kasi’enaw. Malalaeday to riyar makakecor ato So’eda-Kanatal kitakit ato Kanata.

Kolinlan-Kanatal(Kalaallit Nunaat；Grønland) ira2,166,086 km², mahaop a matahepo no so’eda ko 80% a sera, itiraay i saka’amisan no sakawali no Ka'amisay-Amirika, ila’eday no Ka’amisay So’edaan-Riyar ato Tasiyang.
O sa’osi i 2019 mihecaan ira ko 55,992 ko tamdaw, o kaditek no tamdaw 0.028 km².Mapangangan to Sakatosa-Karopaw ko Kolinlan, sakakaay ko kakahad no So’edaan-‘Alo a karopaw,dengan i ka’amisay ato kawali ato ka’etipay-poco’ ko cowa ka tahepo no so’eda, nawhani, fa’edetay ko romi’ad itini, orasaka, ira a masadak ko sera a manengneng. Ano waniken no mitahepoay a so’eda i sasifo’an wa ila’eno to ko sera. I sakawaliwalian no sasifo’an ko takaraway nani tongroh no riyar ira ko 3300 laya’, i salawacan nani tongroh no riyar ira ko 1000~2000 laya’. Ano ha’eminen a mikarkar ko so’eda no Kolinlan, masakanatanatal ko namangicngicay no So’eda-‘Alo,macakar to tongroh no riya to 7 laya’.
'afar

O 'afar（kuwaping a sowal:蝦） hananay i, ira ko kakaya'ay a tiyad. O sasera no tiyad no mira i, ira ko sapidangoy a oo'.

Manga'ay a malakakaenen ko 'afar i cowacowa a finacadan. Manga'ay a malosapacedam ko 'afar, manga'ay ho a malosinafel cecay.

Manga'ay a pakaenen i karase ko 'afar a malotanengnengan. Caay ka edeng o tanengnengan ko 'afar, manga'ay ho cangra a milowan to damay ato misolac to kadit no karase.
Solita

O solita hananay, o ma'oripay i riyar, o  tadangangan(學名) no solita pakayni i sowal no Amilika i, o "Octopoda".

Ira ko cecay a fongoh, falo a kamay no solita, manga'ay a kaenen no tamdaw.

O roma i, repeten no tamdaw a mipacakay.

Awaay ko 'okak no solita, nikaorira mafilo nangra a mipatay ko fafoy no riyar ato roma tata'angay a foting malokakaenen nangra.

Fangcal ko pono' no solita, o tadafangcalay i 'emin no caay kaci'okak a pina'orip i riyar.

Caay katakaya' ko 'orip no solita, harakat a mato'as, malamo, tiya mapatay to.
Kanasaw/’a’owang

U nisimsiman nu tamdaw tu kanasaw/’a’owang, matiya caay ku ma'uripay, anu eca caay kavana' a dademak. Nika, dademak cangra a mikilim tu kakaenen, anu awaay ku kakaenen i, maka muketep a li-mi(厘米) ku rakat tu cacay a remi'ad; anu adihay ku kakaenen i, a milawit tu cacay a kong-ci(公尺) ku rakat nangra.

Adihay ku mamakaen nu kanasaw/’a’owang i riyar, ira ku kemaenay tu humung a kanasaw/’a’owang, uya caay kakemaen tu humung(海藻) a kanasaw/’a’owang i, u maraemeday a vau(蠕蟲) i riyar atu ci-pi-tung-u(棘皮動物) ku nikaenan nu nangra. Ruma satu, ira hu ku kemaenay tu kudih nu vutivuting.
’adiyoc

O 'adiyoc hanany i, o masataliyokay a fali, satakaraw sa, tefod saan a tomireng i tarawadaw. Ano tata'ak ko cidal a faedet ko romi'ad i, makowad no faedet ko fali a masa'adiyoc. Manengneng i tarawadaw ano ma'adiyoc ko tahefod. Ano ta'angay ko fali no 'adiyoc i, mapaefer ko maamaan a tahira i kafaed, o katalawan to. O kakahad no 'adiyoc i, o mimingay i, cecay a kong-ce(公尺), ta'angayay i, manga'ay tahira i moetep a kong-ce ko kakahad.
To’em

Mato’em

Ano mato’em  i, saheto o kohetingay ato kifetolay a ’o’ol ko kakarayan.

Manga’ay a halafin ko kato’em no romi’ad , maala ko pina a tatokian ano eca pina a romi’ad. O roma sato i, ma’orad i ikor no to’em. Ano saromi’ad sa a mato’em i, hinararom ko faloco’ no tamdaw.
Piwansyawan

O kaacangan no Taywan koni Piwansyawan hananay a romi'ad, marecaday to Pisyongacan, Cing-ming(Pipoyfongan), Twan^o(Pipak-cangan), Cong-yin(中元), ato Cong-ciw(中秋) a romi'ad, saheto o tadamaanay a romi'ad no misaTaywanay, misaNgayngayay ato misaHolamay. O Piwansyawan a romi'ad i, itiraay i saka safaw lima a romi'ad no saka cecay a folad no mihecahecaan(o katelangay a koyomi ko pinengnengan). Minengneng to masamaamaanay, makapahay a nisanga'an a malikatay a tingkitingki i Piwansyawan, ato mitatamatama to montay a misalama(猜燈謎).
Korismas

**Korismas** (kuwaping a sowal: 聖誕)

O kasofocan ni Yis ko Korismas, i saka 25 a romi'ad no saka 12 a folad to mihecahecaan.

O pihifangan ko Korismas i kasakanatal, o tadamaanay a romi'ad i saetipay a kanatal.

Caay kaedeng ca i kiwkay, o kaacangan to no 'alomanay ko Korismas imatini.

Parecad a maacang ko 'alomanay to Korismas ato faelohay a mihecaan, pinapina to a lipay ko kaacangan a romi'ad.

I Korismas a micacakay to maamaan ko tamdamdaw, o sapafeli to idang, ano eca i o sapakapah to loma'.

Kasasiwasiw:Korismas
Jules Alexander

Ni **Jules Gary Alexander** (nayanak idi 25 Septiembre 1943 idiay Chattanooga, Tennessee, Estados Unidos) ket maysa nga Amerikano a musikero, a naamammuan a kas kameng ti banda ti Estados Unidos a "Ti Asosiasion"Ti Asosiasion).
Joe Biden

Ni **Joseph Robinette Biden Jr.** (/ˈbaɪdən/ (dumngeg) BY-dən; naipasngay idi Nobiembre 20, 1942) ket maysa nga Amerikano a politiko nga isu ti maika-46 ken agdama a presidente ti Estados Unidos. Maysa a kameng ti Demokratiko a Partido, isu ket dati a nagserbi a kas ti maika-47 a bise presidente manipud idi 2009 aginggana idi 2017 babaen ni Presidente Barack Obama, ken nangibagi ti Delaware iti Senado ti Estados Unidos manipud idi 1973 aginggana idi 2009. 

Naipasngay idiay Scranton, Pennsylvania, immakar ni Biden a kaduana ti pamiliana idiay Delaware idi 1953. Isu ket nagadal idiay Unibersidad ti Delaware sakbay a nakagun-od ti degree-na iti linteg manipud iti Unibersidad ti Syracuse. Isu ket napili iti Konseho ti Kondado ti Baro a Kastilio idi 1970 ken nagbalin a maikanem nga ub-ubing a senador iti pakasaritaan ti E.U. kalpasan a nabutos iti Senado ti Estados Unidos manipud idiay Delaware idi 1972, idi agtawen iti 29. Ni Biden ket isu idi ti tserman wenno ranggo a kameng ti Senado a Ganggannaet Relations Committee iti 12 a tawen. Isu ket nangidaulo ti Komite ti Hudisial ti Senado manipud idi 1987 aginggana idi 1995; indauluanna ti panagregget a mangipasa iti Violent Crime Control and Law Enforcement Act ken ti Violence Against Women Act; ken nangimaton iti innem a pannakadengngeg ti pammatalged iti Korte Suprema ti E.U., agraman dagiti nasuppiatan a pannakadengngeg da Robert Bork ken Clarence Thomas.

Ni Biden ket saan a naballigi a nagtaray para iti Demokratiko a nominasion ti presidente idi 1988 ken 2008. Pinili ni Barack Obama ni Biden a kas ti running matena idi 2008 ken 2012 nga eleksion ti presidente. Bayat ti dua a terminona kas bise presidente ni Obama, masansan a nangibagi ni Biden iti administrasion kadagiti negosasion kadagiti kongressional a Republikano ken nasinged a mamalbalakad ken ni Obama.

Inabak da Biden ken ti running matena a ni Kamala Harris dagiti agdama a da Donald Trump ken Mike Pence iti 2020 presidential election. Idi Enero 20, 2021, isu ket nagbalin a ti kalakayan a presidente iti pakasaritaan ti E.U., ti immuna nga addaan iti babai a bise presidente ken ti immuna a presidente manipud idiay Delaware. Kas presidente, tinaming ni Biden ti COVID-19 pandemic ken ti simmaruno a recession. Isu ket nagpirma ti American Rescue Plan Act, ti bipartisan nga Infrastructure Investment and Jobs Act, ti Inflation Reduction Act, ti CHIPS ken Science Act ken ti Respect for Marriage Act, a nangkodipika kadagiti proteksion para iti panagasawa ti agpada a sekso ken nangikkat ti DOMA. Isu ket nangidutok kenni Ketanji Brown Jackson iti Korte Suprema. Iti foreign policy, insubli ni Biden ti pannakaikameng ti America iti Paris Agreement maipapan iti panagbalbaliw ti klima. Isu ket nakompletona ti panagikkat dagiti tropa ti E.U. manipud idiay Afganistan, a nagpatingga ti gubat idiay Afganistan, a bayat daytoy ket narba ti gobierno ti Afganistan ken dagiti Taliban ket nangagaw ti kontrol. Isu ket simmungbat iti 2022 a panangraut ti Russia iti Ukraine babaen ti panangipakatna kadagiti sansion iti Russia ken panangipalubosna kadagiti ganggannaet a tulong ken panagipatulod kadagiti armas idiay Ukraine.
Charles III

Ni Charles III (Charles Philip Arthur George; naipasngay idi 14 Nobiembre 1948) ket Ari ti Nagkaykaysa a Pagarian ken dagiti 14 a dadduma pay a pagarian ti Mankomunidad.[fn 1] Isu ket isu idi ti kapaut ti panagserbina nga agtawid a nabatad ken Prinsipe ti Gales ken, idi agtawen iti 73, ket nagbalin a ti kalakayan a tao a simrek iti trono ti Britania, idi pimmusay ti inana, ni Elizabeth II, idi 8 Septiembre 2022. 

Ni Charles ket naipasngay idiay Palasio ti Buckingham idi las-ud ti panagturay ti apongna iti ina, ni Ari George VI, ken agtawen idi iti tallo idi ni nanangna ket simmang-at iti trono idi 1952, a namagbalin kenkuana nga agtawid a nabatad. Isu ket naaramid a Prinsipe ti Wales idi 1958 ken ti investiturena ket naangay idi 1969. Isu ket nasursuruan kadagiti pagadalan ti Cheam ken Gordonstoun, a kas ti amana, ni Prinsipe Felipe, Duke ti Edinburgh. Idi agangay, nangbusbos ni Charles iti innem a bulan iti kampus ti Timbertop ti Geelong Grammar School idiay Victoria, Australia. Kalpasan ti pananggun-odna iti Bachelor of Arts degree manipud iti Unibersidad ti Cambridge, ni Charles ket nagserbi iti Air Force ken Navy manipud idi 1971 aginggana idi 1976. Idi 1981, isu ket nakiasawa kenni Lady Diana Spencer, a kaduana ket addaan kadagiti dua nga annak a lallaki, da William ken Harry. Idi 1996, nagdiborsio ti agassawa kalpasan a nakipaset ti tunggal maysa kadagiti nasayaat ti pannakaipakaammona nga extramarital affairs. Natay ni Diana iti pannakadungpar ti lugan iti simmaganad a tawen. Idi 2005, nakiasawa ni Charles iti nabayagen a kaduana, ni Camilla Parker Bowles.

Kas Prinsipe ti Wales, ni Charles ket nangaramid kadagiti opisial nga annong ken dagiti panagkallaysa iti pannakabagi ti Reyna. Isu ket nangibangon ti youth charity ti Prince's Trust idi 1976, isponsorna ti Prince's Charities, ken maysa a patron, presidente, wenno kameng ti nasurok nga 400 a dadduma pay a charities ken organisasion. Isu ket nangitantandudo para iti konserbasion dagiti naipakasaritaan a pasdek ken ti kinapateg ti arkitektura iti kagimongan.[2] Maysa a kritiko ti modernista nga arkitektura, ni Charles ket nagtrabaho iti pannakapartuat ti Poundbury, ti maysa nga eksperimental a baro nga ili a naibatay kadagiti panagramanna iti arkitektura. Maysa pay nga autor wenno kaduana nga autor ti nasurok a 20 a libro. Maysa nga environmentalista, ni Charles ket sinuportaranna ti organiko a panagtalon ken panagtignay tapno malapdan ti panagbalbaliw ti klima bayat ti panawenna a kas ti manager dagiti estate ti Dukado ti Cornwall, a nakagun-od kaniana kadagiti premio ken pannakabigbig manipud kadagiti grupo ti aglawlaw;[3] isu ket maysa pay a nalatak a kritiko ti panangampon kadagiti genetiko a nabaliwan taraon, bayat a nababalaw ti suportana iti homeopathy ken dadduma pay nga alternatibo a medisina.
Titani-Lonan

## O saka teneng no [[:zh:泰坦尼克号|Titani]]-[[:zh:泰坦尼克号|Lonan]]
O saka teneng no Titani-Lonan i, itira i lafii no 1912 miheca saka sepat folad ira ko safaw sepat romi’ad tangasa i safaw lima a romi’ad a mateneng kora lonan.

Ona Titani-Lonan a tamina i, o skakaay ko kata’ang itini i kasakitakit a falohay tamina, o nani Satimolan-Anpoton Minato no Ikiris kitakit tayra i Niwyok Minato no Amilika. O sarakatay ho a rakat nona lonan i saka 5 romi’ad ta teneng i riyar.

I lafii no 1912 a miheca sakasepat folad ira ko safaw sepat a romi’ad, o paaliwacay no mitiliday toya romi’ad, mamasongtol to masatokosay a so’eda,I’ayaw no nini iraay to ko kinaenem a pipasifana’ to kaira no so’eda.nikawrira yo na’araw no mikacaway a mikecor a tamdaw ko so’eda , caay to ka takop a mikeror to cikay no lonan.Naw han cowa to ka nga’ay a tangsol a miliyoc ko tamina, masasongtol ko kawanan a fati’ian no tamina, mapitek koya tata’angay pacek, orasaka, mangela’ tona lonan, oya enem safaw a maditekay cila’eday rawang ira ko lima ko micomod to ko nanom. O faco no pisanga’ tona lonan deng sepat aca ko cila’eday rawang, anini sato lima rawang ko micomoday ko nanom, saka teneng sato.

Yo mapalinah ko lafang tayra i saka’orip cifar i, o taha kalacemceman laco ato tingpo ko sapipasifana’ to roma a tamina tayni mipa’orip to paro nona lonan a tamdaw. Ano tooren ko itiyaay ho a pinangan no parakatay to tamina i, ona sapa’orip cifar i, o sapicolo’ aca to lafang tayra i roma a tamina, caay ko polong no mikalicay tona lona a tamdaw pakalic tayra i rahodayay a tamina, saka caay ko mama’edeng pakalic to hatiniay to ko ka’aloman a tamdaw.Cowa ka pahoda ko toki mateneng kona lonan, o tatayni a mipadang a pa’orip a tamina caho ko maamaan ko toki ko katahaynian, wata ho ko ka’aloman no lafang caka pakakalic to pa’oripay cifar. O tatiihay a demak i, mafokil a palicinowas to tamdaw a pakalic i cifar, saka caho ka eming ko tamdaw a mikalic to tamina i mipacefong to i riyar.O dengan tosa ko toki ira ko sepat polo’ a fon teneng sato kona lonan.

Yo mateneng sato ko Titani-Lonan, ira ko 1500 ko mikalicay a lafang ato palonanay. Caka pahoda oya mikefo’ay i riyar ato mapolingay i riyar tangsol sa a mafori’ak a mapatay. O micolo’ay to lafang a Koerpacin-Lonan i ikor tono kateneng no Titani-Lonan to cecay ira ko pangkiw ko toki, ikor to siwa ira ko pangkiw ko toki naka tenengan(saka 4 folad siwa ko toki ira ko 15 fon) makera ko saikoray to a ma’oripay lafang, o mapa’oripay a tamdaw ira ko 710 tamdaw,tonini a kapadesan o polong a mapatayay ira ko 1,514 ko tamdaw, o sakakaay ko ka ’aloman no mapatayay i laday a romi’ad, macekok ko cimacima itini I hekal. Mapahapinang ko cowa ka ’edeng ko sapa’orip cifar,cowa ka songila’ ko pisilsil to tatayalen ato pisakakinih to mikalicay i sakatolo kasasa’er a tamdaw, na onian to ko kasasowasowal no polong a kitakit. O pinengneng to tona kateneng no Titani-Lonan a misanga’ to “o sakarihaday no ’orip a kakaketonan i riyariyan no kasakitakit”, tahanini ko pitomadaw to sakarihaday no i riyaray.

## Titani-Lonan(1997mihecaan a eyka)
Titani-Lanan
Aa

O 'ayam ko aa, saheto o mafana'ay a midangoy.

Aka to a pisiyor manga'ay to a manengneng no aa ko ikor.

Halipahafayay ko tamdaw to aa.

Manga'ay a kaenen ko fita'ol ato titi no aa. 

Kamelengay ko podac no fita'ol no aa.

Manga'ay a malasapisanga' to dihekoay a riko' ko opih no aa.
Konga

## konga 地瓜
Adihay ko pangangan no Kuwapin to konga, o 番薯 hananay (no Ikiris a sowal: *Sweet potato*) , ira ho ko masasiromaromaay a pangangan.:Samihecaan sa ko lengaw no konga i Taywan, nikaorira, itini i saka tolo a folad tangasa i safaw cecay a folad, ano fangcal ko romi’ad harakat ko kamolahad nira, itini I kasienawan kietec ko romi’ad, mafadi'ay ko papah ato lamit nira, liyasen ko nai waliay a fali a mipaloma. Ano i padatengan a mipalama i, o malohakay a sota a mipaloma ta fangcal ko lengaw no konga, i lawac pipalomaan no konga, korkoren ko kengkeng kalolalan no nanon caay kaponi’ ko konga, ano i koreng mipaloama i, i laeno no koreng paepongen ko kasadakan no nanom, caay kafadi' ko papah,. Paafoen to tamatongal ko kaira ko papah ato konga.

O tatapangan a lwngaw no konga itiniraay Sifoan-Karopaw a Amirika ano ca itirray i Sakatimolan-Karopaw a Amirika, o sapawacay a tilid i'ayaway ho no 5000 mihecaan. o to'as no Taywan a Yincumin toya Satimolan-Kanatanatalan Finacadan i'ayawan ho no Yoropa a tamdaw ko kakomaen tono pala-konga sanay.I saka 16 sici nani Filipin mapatenak tayra i Congko ko konga, i 1824 miheca yo tayni ko Holan a tamdaw iraay to kono palapalaan a konga makaen no Yincumin sanay ko nitilidan no Holan. yo tayni to ko Dipon nengneng han kono Kuwaping a tilid tora "番" sanay i, o kina'orip ho kamo  o misapadesay ko tatodong konini, orasaka falicen no Dipon to"蕃" sanay a tilid, ora to o konga tora "番薯" han to to "蕃薯".

## Tahapinangan形態
Co'enak sanay ko pipaloma to konga, tosa polo’ konfen ko kakaya no akaway ko sapipaloma, i teloc no akaway osawen ko pinapina a papah, hidefong han ko akaway i nanom ta cilamit to i,  paconak han to i sota mipalama, lima konfen ko talolong a mipalama i sota ko akaway. Saayaw ho aka kaadihay ko pipananom, amaponi’aw ko akaway no konga, cilamit to i, tamangaay to mitongal to nanom a micefos, caay kangaay macepa’ tato ko sota nira, maponi’aw ko akaway nira, ano macepa’ tato i, adihay ko kacomoli a komaen to papah no konga,. Ano sacikongaan i, itini i kapokapokohan no akaway, oya ngisngis a limait nira, fotfoten miliyas to sota, tatayra i lamit no tatapangan ko afo, tata’ang ko heci no konga.

## Cihareday營養
Ira ko ratoh (patenak) kamaen to konga halo podac han a komaen sanay, nawhani kadofah ko konga to padeco no ’okak ato sakacidama no tatirengan sakaecaaw kasamo’. Koracen ko pisasaw i ’ayaw no pirahekad, halopodac ko pirahekad a makaen malahered no tatirengan; o roma sato caay kacisapaiyo ko konga, manga’ay ma’aca ko nga’ayay a konga, halo podac han ko pirahekad, masacefang ko hered a kaenen.

O kahengangay ko laloma a heci no konga adihay ko canot a kaenen, caay ka sacefang no fitoka tina’i, malasakaci’icel no fitoka tina’I a dademak, oroma sato ira ko sakadema sakaeca kalatiih no fitoka tina’i (holam: yang-hua-mi, Inkiris: Cytochrome c oxidase) a dawmih ko katoma’i, matiniay a sadama a rahoday mapalowad ko adihayay fali no fitoka tina’i no tamdaw, matiya adihay ko nikaenen a kahengangay a konga, o sakafitero (ma'ax'ax), telook, ma’etot no tamdaw. 

## Pacefaday a tilid(註釋 )
San Andreas

Onini *San Andreas(加州大地震 )*  hananay a ika i, ono pikari’ang tono palapalaan a demak, pasadaken no misaikaay, ci *Brad Peyton(* **布萊德·派頓**) aci *Carlton Cuse,* camira a tatosa ko miparatohay tona demak, palaheci nangra a mitilid tonini a demak i, ci *Dwayne Johnson, Carla Gugino* ato alomanay a matayalay itini tona ika a demakan, tatapangan noni a demak i, pakayni to atol hananay a demak, miri’ang to maamaan tona hekal. 

Onini a ika, nai 2014 a mihecan saka sepat a folad tosa polo’ ira ko tosa a romi’ad a misatapang a matayal, itini i  Australia ko pisatapangan, toya mihecaan to saka pito a folad tosa polo’ ira ko pito ko kalahecian noni a demak, itini to San Francisco ko pisetekan a pahanhan toni a tayal, Saka tolo to ni *Dwayne Douglas Johnson* aci *Brad Peyton* a malacafay midemak a matayal to ika.
Sapi'icang a kikay

O kikay no loma' konian, o sapiserer to nanom no fali. 

O sakanga'ayaw to tireng a miiyong to sapi'icang to fali.

Ano soemet ko fali, matapokaw ko lalosidan no loma', caay kafangcal to tireng.

Ano soemet tato ko fali i, caay ka'icang ko riko', caay kanga'ay ko foti' no tamdaw.
Sapifaca' to riko' a kikay

Ira aca ko sapifaca' to riko' a kikay i loma' no tamdamdaw.

Ano mifaca' to riko' i, patelien ho ko riko' ato safon. 

Misatapang a mifaca' to riko' koni kikay i, masadak ko nanom i pipatelian to riko', maliyon ko mo-ta. Ano maherek to a mifaca', dadawa a maliyon ko pipatelian a mi'icang to riko'.

Ira ko tingnaw no sapifaca' to riko' a kikay imatini, mafana' a misa'osi to kareteng no riko' ato cikang no pifaca'an.
Collage

O Collage hananay i, o tatosaay a romadiway a cefang i Taywan, Nani 2019 a mihecaan 1 folad 31 romi'ad a misatapang. Ira sa ci Natsuko Lariyod aci Ông Ka-koân itira i Collage. O niharatengan no ngangan nomira i, nani cecayay a nakamayan o "Collage" hananay ko ngangan nomira i sowal no Française. O kasateked nomira i, ira ko masamaamaanay a laleko no radiw nomira. O roma sato i, miala komira to kasasiromaromaay a sowal a misanga' to radiw, ira ko sanoHolam, sanoTaywan, sanoAmirika, sanoRipon, sanoAmis/Pangcah, ato romaroma, misaloma' to faelohay to nanitirengay a niharatengan nomira. Namalaheci komira to kaolahan no Saka33 a Faelohay no Ekimay a Radiway (第33屆金曲獎新人獎), napasasowal ci Natsuko a mala to kaolahan, "Nanay o sakapafelien no radiw nomira to sa'icel ko kasasiromaay a tamdaw, sowal, gender, ato radiw" sowal sa ci Natsuko.

O nikaharateng no Collage a misaradiw i, pakarakarakat no tireng a sasowal to kimad no romaroma a nalimawan, nikaorira i, caayay pidoedo kamo to niharateng no sera no Taywan, nanay ira ho ko ngala' a pasacefang to imi no raradiwan.

O "haliCollage" hananay ko cimil no maolahay no Collage.

## O Histori (Kongko)
I 2018 a mihecaan, namidemak ciira to "Seikai Sakacecay - Ma'orip to fa'elohay a Shiken" no Band no 'Adingo(閃靈) ato The Bell.

I 2019 a mihecaan, o ngangan no tatosa a romadiway ci "Collage" ciira a misatapang i Soni no Lalan (StreetVoice) ato Lalan no Simal (Youtube)

I 2019 a mihecaan, saka3 a folad ira ko saka27 a romi'ad, misatapang a misanga' to radiw i "N1 Party - O Raradiw no Tamdaw no Nanguaq" ko Nanguaq, Payleday Records...

## O Romadiway (Member of Collage)

## O Radiw (Songs/Raradiw)

### O Albums (Taradiwan)

### O Singles (Radiw)

## O Awards ato Accolades

## O References


## O Links

* StreetVoice 
* Spotify
* O Channel no Collage
* O Facebook Page no Collage
* O Instagram no Natsuko Lariyod
* O Instagram no Ông Ka-koân
Kasasiwasiw:Taywan
Kasasiwasiw:Amis
Kasasiwasiw:Pangcah
Kasasiwasiw:Music
Kasasiwasiw:Band
Kasasiwasiw:Radiw
Kasasiwasiw:Romadiw
Edgar de Wahl

**Edgar de Wahl** (23 August 1867 – 9 March 1948) pa to liu an serep lo hal ngakap apay tatsupan Baltik Jerman i tehyang, matematis mi luy, lixang mi inulakan. Pi malisan ya, mi tupa ay manunutun sa iye ki, la dehaka si Interlingue ya inutulul ni iye, ya tupa sa ngaki nga Occidental pa tems iti.