1997 እ.ኤ.አ.

[right|thumb|300x300px|ከግራ፣ በሰዓት አቅጣጫ፡ በወቅቱ በታሪክ ውስጥ ከፍተኛ ገቢ ያስገኘለት ''[ታይታኒክ (ፊልም)|የታይታኒክ* ፊልም ስብስብ ፤ *ሃሪ ፖተር እና የፈላስፋው ድንጋይ* ታትሟል፤ ኮሜት ሃሌ-ቦፕ [[መሬት|በምድር]] በኩል አልፎ በ [[20ኛው ምዕተ ዓመት|20ኛው ክፍለ ዘመን]] በጣም ከተስተዋሉ ኮሜቶች አንዱ ሆኗል፤ [[ሆንግ ኮንግ|የሆንግ ኮንግ]] ሉዓላዊነት [[የተባበሩት የሀገር ንጉሳዊ አገዛዝ|ከዩናይትድ ኪንግደም]] ወደ [[ቻይና|ቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ]] የተረከበበት ጎልደን ባውሂኒያ አደባባይ ፤ የመካከለኛው አውሮፓ ጎርፍ [[ቸኪያ|በቼክ ሪፐብሊክ]] ፣ [[ፖላንድ|በፖላንድ]] እና [[ጀርመን|በጀርመን]] 114 ሰዎችን ገድሏል፤ የኮሪያ አየር በረራ 801 [[ጓም|በጉዋም]] ከባድ [[ዝናብ]] በተከሰተበት ወቅት 229 ሰዎችን ገድሏል፤ *ማርስ ፓዝፋይንደር* እና *ሶጆርነር* [[ማርስ|በማርስ]] ላይ አረፉ፤ የዌልስ ልዕልት ዲያና [[ፓሪስ|በፓሪስ]] በመኪና አደጋ ከሞተች በኋላ ከኬንሲንግተን ቤተ መንግሥት ውጭ የተተዉ አበቦች።]]
 

== ዝግጅቶች ==

=== ጥር ===

* [[1 January|ጥር 1]] - የአደጋ ጊዜ ማስጠንቀቂያ ስርዓት [[የተባበሩት የአሜሪካ ግዛቶች|በዩናይትድ ስቴትስ]] ውስጥ ተጀመረ።
* [[11 January|ጥር 11]] - [[ቱርክ]] የሩሲያ ኤስ-300 ሚሳኤሎችን ለመግዛት ስምምነት ላይ በመድረሷ [[ቆጵሮስ|ቆጵሮስን]] አስፈራራች፣ ይህም የቆጵሮስን የሚሳኤል ቀውስ አስከትሏል። 
* [[16 January|ጥር 16]] - የኤኒስ ኮስቢ ግድያ [[ሎስ አንጄሌስ|፡ በሎስ አንጀለስ]] ኢንተርስቴት 405 አቅራቢያ የቢል ኮስቢ ልጅ ኤኒስ በዝርፊያ ሙከራ ጭንቅላቱ ላይ በጥይት ተመትቷል።
* [[17 January|ጥር 17]] - ከኬፕ ካናቬራል ከተነሳ ብዙም ሳይቆይ ወታደራዊ ጂፒኤስ ጭነት የያዘ የዴልታ II ሮኬት ፈነዳ።
* [[18 January|ጥር 18]] - በሰሜን ምዕራብ [[ሩዋንዳ]] ፣ የሁቱ ሚሊሻ አባላት 6 የስፔን የእርዳታ ሰራተኞችን እና ሶስት ወታደሮችን ገድለው ሌላ ወታደሮችን በከባድ ሁኔታ አቁስለዋል።
* [[19 January|ጥር 19]] - [[ያሥር አረፋት|ያሰር አራፋት]] ከ30 ዓመታት በላይ ከቆየ በኋላ ወደ [[ኬብሮን]] ተመልሶ በእስራኤል ቁጥጥር ስር ያለችው የዌስት ባንክ ከተማ ለመጨረሻ ጊዜ ከተሰጠችበት በዓል ጋር ተቀላቅሏል።  (→ የሄብሮን ስምምነት )
* [[23 January|ጃንዋሪ 23]] - ማዴሊን አልብራይት በዩናይትድ ስቴትስ ሴኔት ከጸደቀች በኋላ የዩናይትድ ስቴትስ የመጀመሪያዋ ሴት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነች። 
* [[26 January|ጥር 26]] - ቪጄቲአይ ስሙን ከቪክቶሪያ ጁቢሊ የቴክኒክ ተቋም ወደ ሙምባይ የሚገኘው ቬርማታ ጂጃባይ የቴክኖሎጂ ተቋም ቀይሯል።

=== የካቲት ===

* [[4 February|የካቲት 4]]
** ወደ [[ሊባኖስ]] በሚጓዙበት ወቅት ሁለት የእስራኤል ወታደሮችን የሚያጓጉዙ ሄሊኮፕተሮች ተጋጭተው በመርከቡ ላይ የነበሩትን 73ቱንም ገድለዋል።  
** [[ሰርቢያ|የሰርቢያ]] ፕሬዝዳንት ስሎቦዳን ሚሎሼቪች መጀመሪያ ላይ ውጤቱን ከተቃወሙ በኋላ፣ በህዳር 1996 በተካሄደው ምርጫ የተቃዋሚ ፓርቲዎችን ድል አምነዋል።
** በሰሜን ኮራሳን ግዛት ኢራን 6.5 የሆነ የመሬት መንቀጥቀጥ በመምታቱ 88 ሰዎች ሕይወታቸውን አጥተዋል፤ 1,948 ሰዎች ደግሞ ቆስለዋል። 
* [[10 February|የካቲት 10]] - የአሸዋላይን ጉዳይ ፡ የአውስትራሊያ ጋዜጦች [[ፓፑዋ ኒው ጊኒ|የፓፑዋ ኒው ጊኒ]] መንግሥት ቅጥረኛ ወታደሮችን ወደ ቡጌይንቪል ደሴት እንዳመጣ የሚገልጹ ዘገባዎችን አሳትመዋል።
* [[13 February|የካቲት 13]] - *STS-82* ፡ የሃብል ስፔስ ቴሌስኮፕን ማስተካከልና መጠገን በጠፈር ሹትል  የጠፈር ተመራማሪዎች ተጀምሯል። 
* [[28 February|የካቲት 28]]
** የሰሜን ሆሊውድ የተኩስ ልውውጥ ፡- ሁለት ዘራፊዎች የኬቭላር የሰውነት ጋሻ ለብሰው፣ በሕገ-ወጥ መንገድ የተሻሻለ የአይነት 56S ጠመንጃዎችን እና ከፍተኛ አቅም ያላቸውን መጽሔቶችን እና ሌሎች መሳሪያዎችን ይዘው በተኩስ ውጊያ 20 የፖሊስ መኮንኖችን እና ሲቪሎችን አቁስለዋል። ይህ ክስተት ለወደፊቱ በተመሳሳይ ሁኔታ ውስጥ የዩናይትድ ስቴትስ ፓትሮል መኮንኖች ሊኖራቸው ስለሚችለው ተገቢው የተኩስ ኃይል ክርክር አስነስቷል። <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ** &#x5D;</sup>
** የ1997ቱ የቱርክ ወታደራዊ ማስታወሻ ፡- በብሔራዊ የጸጥታ ምክር ቤት ባደረገው ስብሰባ ምክንያት [[የቱርክ ወታደሮች|የቱርክ ጦር ኃይሎች]] የበለጠ ዓለማዊ መስፈርቶችን ለማፅደቅ የሚያስችል ማስታወሻ አወጡ። በኋላ ላይ ሰኔ 18 ቀን የቱርክ መንግሥት በደረሰበት ጫና ምክንያት ከሥልጣን ተወስዷል።

=== መጋቢት ===

* [[4 March|መጋቢት 4]] - የአሜሪካ ፕሬዝዳንት [[ቢል ክሊንተን]] በሰው ልጅ ክሎኒንግ ላይ ለሚደረግ ማንኛውም ጥናት የፌዴራል የገንዘብ ድጋፍን አግደዋል። 
* [[7 March|መጋቢት 7]] - [[ሽሪ ላንካ|በስሪላንካ]] የታሚል ነብሮች አንድን ወታደራዊ ጣቢያ ወረሩ እና ከ100 በላይ የስሪላንካ ወታደሮችን ገድለዋል።
* [[9 March|መጋቢት 9]] - አሜሪካዊው ራፐር ዘ ኖቶሪየስ ቢግ በሎስ [[ሎስ አንጄሌስ|አንጀለስ]] ተገደለ ። 
* [[13 March|መጋቢት 13]]
** የህንድ የበጎ አድራጎት ሚስዮናውያን እህት ኒርማላን [[እምዬ ቴሬሳ|በእናት ቴሬዛ]] ምትክ መሪዋ እንድትሆን መርጣለች።
** የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ብሔራዊ የሕዝብ ኮንግረስ ከሲቹዋን ግዛት አካል የሆነ አዲስ [[ቾንግጪንግ|የቾንግኪንግ]] ማዘጋጃ ቤት አቋቋመ።
* [[16 March|መጋቢት 16]] - የሳንድላይን ጉዳይ [[ፓፑዋ ኒው ጊኒ|፡ በፓፑዋ ኒው ጊኒ]] በምትገኘው የቡጌንቪል ደሴት ላይ የአዛዥ ጄሪ ሲንጊሮክ ወታደሮች ቲም ስፒሰርን እና የሳንድላይን ኢንተርናሽናል ቅጥረኛዎቹን በቁጥጥር ስር አውለዋል።
* [[18 March|መጋቢት 18]] - የሩሲያ አን-24 የቻርተር አውሮፕላን ጅራት ወደ ቱርክ ሲጓዝ ተሰነጠቀ ፣ አውሮፕላኑ እንዲወድቅ አደረገ፣ በመርከቡ ላይ የነበሩት 50 ሰዎች በሙሉ ሞቱ፣ እና ሁሉም አን-24 አውሮፕላኖች እንዳይበሩ ምክንያት ሆኗል።
* [[21 March|መጋቢት 21]] - በዛየር ፣ ኤቲየን ሺሴኬዲ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ተሾሙ፤ የሞቡቱ ሴሴ ሴኮን ደጋፊዎች ከካቢኔያቸው አባረሩ።
* [[22 March|መጋቢት 22]] - ኮሜት ሄል-ቦፕ ወደ ምድር በጣም ቅርብ የሆነ አቀራረብ አለው።
* [[24 March|መጋቢት 24]] - በቢሊ ክሪስታል የሚዘጋጀው 69ኛው የአካዳሚ ሽልማቶች [[ሎስ አንጄሌስ|በሎስ አንጀለስ]] በሚገኘው የሽሪም አዳራሽ ውስጥ የሚካሄዱ ሲሆን *ዘ ኢንግሊሽ ፓቲየር* ደግሞ ምርጥ ፊልምን አሸንፏል። በዝግጅቱ ወቅት የዲቪዲ ፎርማቱ በዩናይትድ ስቴትስ ተጀምሯል።
* [[24 March|መጋቢት 24]] - [[26 March|26]] - [[ሳንዲየጎ|በሳንዲያጎ]] ፣ 39 የሄቨንስ ጌት ኑፋቄ ተከታዮች በግቢያቸው ውስጥ የጅምላ ራስን ማጥፋት ፈጽመዋል።
* [[26 March|መጋቢት 26]] - ጁሊየስ ቻን የፓፑዋ ኒው ጊኒ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ስልጣናቸውን ለቀቁ፣ ይህም የሳንድላይንን ጉዳይ በተሳካ ሁኔታ አቁመዋል። 
* [[31 March|መጋቢት 31]] - የህፃናት የቴሌቪዥን ተከታታይ የቴሌቪዥን ፕሮግራም *ቴሌቱቢስ* በዩናይትድ ኪንግደም [[ቢ.ቢ.ሲ.|በቢቢሲ]] ተጀመረ።

=== ሚያዚያ ===

* [[3 April|ኤፕሪል 3]] - [[አልጄሪያ|በአልጄሪያ]] የታሊት እልቂት ፡ ከ53ቱ የታሊት ነዋሪዎች ውስጥ ከ1 በስተቀር ሁሉም በሽምቅ ተዋጊዎች ተገድለዋል። 
* [[14 April|ኤፕሪል 14]]
** በሜና ሜዳ ላይ በሚገኝ 11 kilometres (6.8 ላይ በሚገኝ የፒልግሪም ካምፕ ውስጥ የእሳት አደጋ ተከስቷል [[መካ|ከመካ]] ፤ 343 ሞተዋል።
** የቀድሞው የኤስ ኤስ ካፒቴን ኤሪክ ፕሪብኬ እንደገና ችሎት ቀርቦ ነበር፤ [[22 July|ሐምሌ 22]] ላይ የአስራ አምስት ዓመት እስራት ተፈርዶበታል። 
* [[18 April|ኤፕሪል 18]] - የሰሜን ቀይ ወንዝ በዳይኮች ውስጥ ዘልቆ ግራንድ ፎርክስን፣ ሰሜን ዳኮታ እና ምስራቅ ግራንድ ፎርክስን፣ ሚኒሶታ ላይ በጎርፍ በመጥለቅለቁ 2 የአሜሪካ ዶላር አስከትሏል።&nbsp;ቢሊዮን የሚደርስ ጉዳት።
* [[21 April|ኤፕሪል 21]] - የፔጋሰስ ሮኬት የ24 ሰዎችን አስከሬን ወደ ምድር ምህዋር ተሸክሞ በሴሌስቲስ ኩባንያ የመጀመሪያው የጠፈር ቀብር ላይ አደረሰ።
* [[22 April|ኤፕሪል 22]]
** የሃውች ኬሚስቲ እልቂት [[አልጄሪያ|፡ በአልጄሪያ]] 93 የመንደሩ ነዋሪዎች ተገድለዋል።
** [[ሊማ|በሊማ]] ፣ [[ፔሩ]] በሚገኘው የጃፓን አምባሳደር መኖሪያ ቤት ለ126 ቀናት የዘለቀ የእስር ጊዜ ።
* [[23 April|ኤፕሪል 23]] - በአልጄሪያ በኦማሪያ በተፈፀመው ጭፍጨፋ 42 የመንደሩ ነዋሪዎች ተገድለዋል።
* [[29 April|ኤፕሪል 29]]
** የኬሚካል ጦር መሳሪያዎች ክልከላ ድርጅት (OPCW) እና የሲ.ሲ ...
** በቻይና ሁናን ሁለት ባቡሮች ተከስተዋል ፤ 126 ሰዎች ሞተዋል።

=== ግንቦት ===

* [[1 May|ግንቦት 1]] - የሌበር ፓርቲ በ 1997 የዩናይትድ ኪንግደም አጠቃላይ ምርጫ አሸንፎ ከ18 ዓመታት በኋላ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ መንግሥቱ ሲመለስ [[ቶኒ ብሌር|ቶኒ ብሌየር]] የዩናይትድ ኪንግደም ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነ። 
* [[9 May|ግንቦት 9]] - የመጀመሪያው በጄኔቲክ የተሻሻለው የሶስት ወላጅ ሕፃን ተወለደ። 
* [[10 May|ግንቦት 10]] - 7.3 M የቃየን የመሬት መንቀጥቀጥ በምስራቅ [[ፋርስ|ኢራን]] ከፍተኛ የሜርካሊ ጥንካሬ ( *X* ) ተመታ። ቢያንስ 1,567 ሰዎች ሞተዋል እና 2,300 ሰዎች ቆስለዋል።
* [[11 May|ግንቦት 11]] - የ IBM ዲፕ ብሉ ጨዋታ በመጨረሻው የድጋሚ ጨዋታ ጋሪ ካስፓሮቭን አሸንፏል፤ ይህም ኮምፒውተር በአንድ ጨዋታ የዓለም ሻምፒዮን የሆነውን [[ሰንጠረዥ|የቼዝ]] ሻምፒዮን ለመጀመሪያ ጊዜ አሸንፏል።
* [[12 May|ግንቦት 12]]
** የሩሲያ-ቼችኒያ የሰላም ስምምነት ተፈራረመ።
** የ F1 ደረጃ የተሰጠው አውሎ ነፋስ [[ማያሚ|በማያሚ]] ከተማ መሃል ከተማ በመምታቱ 525,000 ዶላር ጉዳት አስከትሏል። የዚህ አውሎ ነፋስ ፎቶዎችና ቪዲዮዎች በዓለም ዙሪያ የዜና ዋና ዜናዎች ሆነዋል።
* [[15 May|ግንቦት 15]] - የዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት በላኦስ ( [[1953 እ.ኤ.አ.|1953]] - [[1975 እ.ኤ.አ.|1975]] ) የተካሄደውን "ሚስጥራዊ ጦርነት" [[የቬትናም ጦርነት|በቬትናም ጦርነት]] ወቅት አምኖ ተቀብሏል፣ እንዲሁም የላኦስ መታሰቢያ ለሂሞንግ እና ለሌሎች "ሚስጥራዊ ጦርነት" የቀድሞ ወታደሮች ክብር ሰጥቷል። 
* [[16 May|ግንቦት 16]]
** የመጀመሪያው የኮንጎ ጦርነት ያበቃው ፕሬዝዳንት ሞቡቱ ሴሴ ሴኮ ከዛየር በግዞት ሲወሰዱ ነው።
** የአሜሪካው ፕሬዝዳንት [[ቢል ክሊንተን]] በኔግሮ ወንድ ውስጥ ህክምና ያልተደረገለት የቂጥኝ በሽታ (Tuskegee Study) ጥናት ላይ ለተረፉት ሰለባዎች እና ለቤተሰቦቻቸው መደበኛ ይቅርታ ጠየቁ።
* [[17 May|ግንቦት 17]] - የሎረንት ካቢላ ወታደሮች ወደ [[ኪንሻሳ]] ዘምተዋል።
* [[21 May|ግንቦት 21]] - ሬዲዮሄድ ኦኬ ኮምፒውተርን ለቋል
* [[23 May|ግንቦት 23]]
** መሐመድ ካታሚ በ 1997 የኢራንን ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አሸንፈው የመጀመሪያው [[ፋርስ|የኢራን]] ሪፎርሚስት ፕሬዝዳንት ሆነዋል።
** [[ኢንዶኔዥያ|በኢንዶኔዥያ]] ባንጃርማሲን በተነሳው አመፅ ቢያንስ 137 ሰዎች ሞተዋል። 
* [[25 May|ግንቦት 25]] - [[ሴየራ ሌዎን|በሴራሊዮን]] የተካሄደው ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ፕሬዝዳንት አህመድ ቴጃን ካባህን በሜጀር ጆኒ ፖል ኮሮማ ተክቷል።
* [[27 May|ግንቦት 27]] - በ1990ዎቹ በጃሬል፣ ቴክሳስ የተከሰተው አራተኛው ገዳይ አውሎ ነፋስ 27 ሰዎችን ገድሎ በድብል ክሪክ እስቴትስ ከፍተኛ ጉዳት አስከትሏል።
* [[31 May|ግንቦት 31]] - በበረዶ የተሸፈነውን ውሃ የሚያቋርጠው የዓለማችን ረጅሙ ድልድይ የሆነው የ13 ኪሎ ሜትር የኮንፌዴሬሽን ድልድይ [[ፕርንስ ኤድወርድ አይለንድ|በፕሪንስ ኤድዋርድ ደሴት]] እና [[ኒው ብረንዝውክ|በኒው ብሩንስዊክ]] ፣ ካናዳ መካከል ይከፈታል።

=== ሰኔ ===

* [[1 June|ሰኔ 1]]
** የሶሻሊስት ፓርቲ የሚመራው የማዕከላዊ ግራ ምዕራብ ጥምረት በ 1997 በፈረንሳይ የሕግ አውጪ ምርጫ ሁለተኛውን ዙር አሸንፏል፣ ይህም የተጀመረው በሦስተኛው የጋራ መኖሪያ (1997-2002) ነው።
** ሁጎ ባንዘር [[ቦሊቪያ|በቦሊቪያ]] በተካሄደው የፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አሸነፉ።
* [[2 June|ሰኔ 2]] - [[ደንቨር|በዴንቨር]] ፣ [[ኮሎራዶ]] ፣ ቲሞቲ ማክቪግ በ1995ቱ የኦክላሆማ ሲቲ የቦምብ ፍንዳታ ላይ በፈፀመው ሚና በግድያ እና በማሴር 15 ክሶች ጥፋተኛ ሆኖ ተገኝቷል።
* [[10 June|ሰኔ 10]] - የክመር ሩዥ መሪ ፖል ፖት የመከላከያ አዛዡን ሶን ሴንን እና 11 የሴንን የቤተሰብ አባላት እንዲገደሉ አዘዘ፣ ፖል ፖት ከሰሜን ምሽጉ ሸሽቶ ከመውጣቱ በፊት።
* [[11 June|ሰኔ 11]] - በዩናይትድ ኪንግደም፣ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት [[ሽጉጥ]] ሙሉ በሙሉ እንዲታገድ ድምጽ ሰጥቷል።
* [[13 June|ሰኔ 13]] - አንድ ዳኛ ቲሞቲ ማክቪ በ1995ቱ የኦክላሆማ ሲቲ የቦምብ ፍንዳታ ላይ በፈፀመው ድርጊት የሞት ፍርድ ፈረደበት።
* [[16 June|ሰኔ 16]] - በአልጄሪያ በዳያት ላግዌር (ሚሲላ) እልቂት 50 ያህል ሰዎች ተገድለዋል።
* [[21 June|ሰኔ 21]] - የሴቶች ብሔራዊ የቅርጫት ኳስ ማህበር ( WNBA ) የመጀመሪያውን ጨዋታ በሎስ አንጀለስ በሚገኘው ዘ ግሬት ዌስተርን ፎረም ይጫወታል። 
* [[25 June|ሰኔ 25]]
** [[ሞንትሠራት|በሞንሴራት]] ደሴት ላይ የሶፍሪየር ሂልስ እሳተ ገሞራ ከፍተኛ ፍንዳታ ወደ ፍልሰት እና በመጨረሻም ዋና ከተማዋን ፕሊማውዝ ትቶ እንዲሄድ ምክንያት ሆኗል።
** ያልተሰካ የጠፈር መንኮራኩር ፕሮግረስ ኤም-34 ከሩሲያ የጠፈር ጣቢያ ሚር ጋር ተጋጨ።
* [[26 June|ሰኔ 26]]
** በርቲ አኸርን [[አየርላንድ ሪፐብሊክ|የአየርላንድ ሪፐብሊክ]] 10ኛ ታኦይዝክ ሆና ተሹማለች፤ ሜሪ ሃርኒ ደግሞ 16ኛ ሆና ተሹማለች፤ ፓርቲያቸው ፊያና ፋይል እና ፕሮግረሲቭ ዴሞክራቶች በ1997ቱ አጠቃላይ ምርጫ ካሸነፉ በኋላ የመጀመሪያዋ ሴት ታናይስቴ ሆና ተሹማለች።
** [[ጆዋን ሮውሊንግ|የጄኬ ሮውሊንግ]] የመጀመሪያው *የሃሪ ፖተር* ልብ ወለድ፣ *ሃሪ ፖተር ኤንድ ዘ ፈላስፋ ስቶን* ፣ በለንደን በብሉምስበሪ ህትመት፣ በ500 ቅጂዎች ታትሟል።

=== ሀምሌ ===

* [[ጁላይ|ሐምሌ]] - እ.ኤ.አ. በ1997 የመካከለኛው አውሮፓ ጎርፍ በፖላንድ፣ በጀርመን እና በቼክ ሪፐብሊክ ተከስቷል።
* [[1 July|ጁላይ 1]] - ዩናይትድ ኪንግደም የሆንግ ኮንግን ሉዓላዊነት ለቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ አስረከበች ።
* [[2 July|ጁላይ 2]] - የታይላንድ ባንክ ባህትን በማንሳቱ የእስያን የፋይናንስ ቀውስ አስከትሏል። 
* [[4 July|ጁላይ 4]] - [[ናሳ|የናሳ]] ፓዝፋይንደር የጠፈር መንኮራኩር [[ማርስ|በማርስ]] ላይ አረፈ።
* [[5 July|ሐምሌ 5]]
** በካምቦዲያ፣ የካምቦዲያ ህዝባዊ ፓርቲ አባል የሆኑት ሁን ሴን ኖሮዶም ራናሪድን በመፈንቅለ መንግሥት ከሥልጣን አወርደዋል።
** የግብፅ እስላማዊ ቡድን የዓመፅ ማስቆም ተነሳሽነት ይፋ አደረገ።
* [[8 July|ጁላይ 8]] - [[ኔቶ]] በ [[1999 እ.ኤ.አ.|1999]] [[ቸኪያ|የቼክ ሪፐብሊክን]] ፣ [[ሀንጋሪ|ሃንጋሪን]] እና [[ፖላንድ|ፖላንድን]] ወደ ጥምረቱ እንዲቀላቀሉ ጋብዟል።
* [[10 July|ሐምሌ 10]] - በለንደን፣ ሳይንቲስቶች ከኒያንደርታል አጽም የተገኙ [[ዲ ኤን ኤ|የዲኤንኤ]] ትንተና ግኝቶቻቸውን ሪፖርት አድርገዋል፣ ይህም ከአፍሪካ የወጣ የሰው ልጅ ዝግመተ ለውጥ ጽንሰ ሐሳብን የሚደግፍ ሲሆን ከ100,000 እስከ 200,000 ዓመታት በፊት " የአፍሪካ ዋዜማ " እንደሆነ አስቀምጧል።
* [[11 July|ጁላይ 11]] - [[ታይላንድ|በታይላንድ ውስጥ]] እጅግ የከፋው የሆቴል እሳት በሆነው በፓታያ በሚገኘው ሮያል ጆምቲየን ሪዞርት ሆቴል ላይ የደረሰው የእሳት አደጋ 90 ሰዎችን ገድሏል።
* [[13 July|ጁላይ 13]] - [[ቼ ጌቫራ|የቼ ጉዌቫራ]] አፅም ከጓደኞቹ ጋር ወደ [[ኩባ]] ለቀብር ተመለሰ። ጉዌቫራ እና ጓደኞቹ ጥቅምት 9 ቀን [[1967 እ.ኤ.አ.|1967]] [[ቦሊቪያ|በቦሊቪያ]] ተገድለዋል።
* [[15 July|ጁላይ 15]] - ስፕሪ ገዳይ አንድሪው ኩናናን የፋሽን ዲዛይነሩን ጂያኒ ቬርሳስን በቬርስስ ማያሚ ቢች መኖሪያ ቤት ውጭ ተኩሶ ገደለ።
* [[17 July|ጁላይ 17]] - የኤፍደብሊው ዉልዎርዝ ኩባንያ ከ117 ዓመታት የንግድ ሥራ በኋላ ተዘጋ።
* [[25 July|ጁላይ 25]] - ኬአር ናራያናን የህንድ 10ኛ ፕሬዝዳንት እና ይህንን ስልጣን የያዙ የመጀመሪያው የዳሊት ጎሳ አባል ሆነው ቃለ መሃላ ፈጸሙ።
* [[27 July|ሐምሌ 27]] - በአልጄሪያ በሲ ዜሮክ በተፈፀመው ጭፍጨፋ ወደ 50 የሚጠጉ ሰዎች ተገድለዋል።
* [[30 July|ከጁላይ 30]] - በአውስትራሊያ በሚገኘው የስኖይ ማውንቴንስ ሪዞርት ውስጥ በትሪድቦ የመሬት መንሸራተት 18 ሰዎች ሞተዋል።

=== ነሐሴ ===

* [[3 August|ኦገስት 3]] - በአልጄሪያ በኡድ ኤል-ሃድ እና በሜዙዋራ በተፈፀመው ጭፍጨፋ ከ40 እስከ 76 የሚደርሱ የመንደሩ ነዋሪዎች ተገድለዋል።
* [[3 August|ኦገስት 3]] - [[11 August|11]] - ከሶስቱ [[ኮሞሮስ|የኮሞሮስ ህብረት]] ደሴቶች ሁለቱ - አንጆዋን እና ሞሄሊ - በፈረንሳይ ወደ ቅኝ ግዛት ለመመለስ ይሞክራሉ። የፕሬዚዳንት [[ዣክ ሺራክ|ዣክ ቺራክ]] የፈረንሳይ መንግስት እንደገና ቅኝ ግዛት ለማድረግ ፈቃደኛ ባለመሆኑ ዕቅዱ አልተሳካም፣ በዚህም ምክንያት ሁለቱ ደሴቶች በሚቀጥሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ ወደ ኮሞሮስ እንደገና እንዲዋሃዱ ምክንያት ሆኗል።
* [[4 August|ነሐሴ 4]] - ዣን ካልመንት ፣ እስካሁን በሕይወት ከኖሩት ሰዎች ሁሉ በእድሜ የገፉ ሰዎች ሲሆኑ በ122 ዓመት ከ164 ቀናት ውስጥ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል።
* [[6 August|ኦገስት 6]] - የኮሪያ አየር መንገድ በረራ 801 ከጉዋም አለም አቀፍ አየር ማረፊያ በስተ ምዕራብ ባጋጠመው አደጋ 228 ሰዎች ሞተዋል።
* [[13 August|ኦገስት 13]] - የትሬይ ፓርከር እና የማት ስቶን የአኒሜሽን የቴሌቪዥን ኮሜዲ ተከታታይ ድራማ *ሳውዝ ፓርክ* ፣ በኮሜዲ ሴንትራል ላይ የመጀመሪያውን ክፍል *ካርትማን ጌትስ ኤ አናል ፕሮቤን* በማስተላለፍ ስርጭት ጀምሯል።
* [[20 August|ኦገስት 20]] - በአልጄሪያ በሶሃኔ እልቂት ከ60 በላይ ሰዎች ተገድለዋል፣ 15 ደግሞ ታፍነዋል።
* [[26 August|ኦገስት 26]]
** በአልጄሪያ በቤኒ አሊ እልቂት ከ60 እስከ 100 ሰዎች ተገድለዋል።
** ገለልተኛው ዓለም አቀፍ የኮሚሽኒንግ ኮሚሽን [[ስሜን አየርላንድ|በሰሜን አየርላንድ]] የተቋቋመ ሲሆን የሰላም ሂደት አካል ነው።
* [[29 August|ኦገስት 29]]
** በአልጄሪያ በራይስ ጭፍጨፋ ከ98 በላይ (እና ምናልባትም እስከ 400 የሚደርሱ) ተገድለዋል።
** ኔትፍሊክስ፣ ኢንክ. በዲቪዲ-በ-ሜይል የኪራይ አገልግሎት ሆኖ ተመሠረተ። 
* [[31 August|ኦገስት 31]] - የዌልስ ልዕልት ዲያና ሞቱ [[ልዕልት ዳያና|፡ የዌልስ ልዕልት ዲያና]] እኩለ ሌሊት ካለፈ በኋላ በፓሪስ በሚገኘው የፖንት ደ አልማ የመንገድ ዋሻ ውስጥ በመኪና አደጋ ምክንያት ወደ ሆስፒታል ተወስዳለች። በ4፡00 ሰዓት ላይ ሞተች ተብሏል&nbsp;ጥዋት። 

=== መስከረም ===

* [[1 September|ሴፕቴምበር 1]] - በአውሮፓ ህብረት ህግ መሰረት የጥገኝነት መብት ማመልከቻዎችን በተመለከተ የደብሊን ደንብ ተግባራዊ መሆን ጀመረ።
* [[5 September|ሴፕቴምበር 5]]
** በአልጄሪያ በቤኒ ሜሶስ በተፈፀመው ጭፍጨፋ ከ87 በላይ ሰዎች ተገድለዋል።
** ዓለም አቀፉ የኦሎምፒክ ኮሚቴ [[አቴና|አቴንስን]] ፣ ግሪክን የ 2004 የበጋ ኦሊምፒክ አዘጋጅ ከተማ አድርጎ መርጧል። 
* [[6 September|ሴፕቴምበር 6]] - የዌልስ ልዕልት ዲያና የቀብር ሥነ ሥርዓት በዓለም ዙሪያ ከሁለት ቢሊዮን በላይ ሰዎች በዌስትሚኒስተር አቤይ ፣ ለንደን፣ ዩኬ ይካሄዳል። 
* [[11 September|ሴፕቴምበር 11]] - [[ስኮትላንድ]] የሥልጣን ስልጣንን የሳተ ፓርላማ እንዲቋቋም ድምጽ ሰጥታ ከሁለት ዓመት ባነሰ ጊዜ ውስጥ የስኮትላንድ ፓርላማ ተቋቋመች።
* [[15 September|ሴፕቴምበር 15]] - የኖርዌይ የፓርላማ ምርጫ [[ኖርዌይ|በኖርዌይ]] ይካሄዳል።
* [[18 September|ሴፕቴምበር 18]]
** አልቃይዳ በሞስታር ፣ [[ቦስኒያና ሄርጸጎቪና|ቦስኒያ እና ሄርዞጎቪና]] የሽብር ጥቃት ፈጽሟል።
** [[ዌልስ]] የሥልጣን ክፍፍልን እና ለዌልስ ብሔራዊ ምክር ቤት እንዲቋቋም ድምጽ ሰጥታለች ።
* [[20 September|ከመስከረም 20]] - በአልጄሪያ በተደረገ የጉኤልብ ኤል-ከቢር ጭፍጨፋ 53 ሰዎች ተገድለዋል። 
* [[21 September|ሴፕቴምበር 21]]
** የእስልምና መዳን ጦር ፣ የእስላማዊ መዳን ግንባር የታጠቀ ክንፍ፣ በአልጄሪያ አንድ ወገን የተኩስ አቁም ስምምነት አወጀ።
** በ16ኛው ክፍለ ዘመን በታይርቫ ፣ [[ፊንላንድ]] የሚገኝ የድንጋይ ቤተክርስቲያን የሆነው የቅዱስ ኦላፍ ቤተክርስቲያን ተቃጥሏል። 
* [[26 September|ሴፕቴምበር 26]]
** የጋሩዳ ኢንዶኔዥያ በረራ 152 በ 1997 በደቡብ ምሥራቅ እስያ ጭጋግ ወቅት ወደ ሜዳን ፣ ሰሜን ሱማትራ ሲቃረብ ተከስክሶ በመርከቧ ውስጥ የነበሩትን 234 ሰዎች በሙሉ ገድሏል። ይህ በኢንዶኔዥያ ታሪክ ውስጥ እጅግ የከፋው የአቪዬሽን አደጋ ሆኗል።
** የመሬት መንቀጥቀጥ በጣሊያን [[ኡምብሪያ]] እና [[ማርኬ|ማርቼ]] ክልሎች ላይ በመከሰቱ በአሲሲ የሚገኘው የቅዱስ ፍራንሲስ ባሲሊካ ክፍል እንዲፈርስ ምክንያት ሆኗል።
* [[27 September|ሴፕቴምበር 27]]
** በጃፓን በስፖርት የተዋሃደ የመዝናኛ የቴሌቪዥን ፕሮግራም SASUKE በ TBS ላይ ተጀምሯል።

=== ጥቅምት ===

* [[1 October|ጥቅምት 1]] - ሉክ ዉድሃም በፐርል፣ ሚሲሲፒ ወደሚገኘው ፐርል ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገብቶ በዚያ ጠዋት እናቱን ከገደለ በኋላ ተኩስ ከፈተና ሁለት ሴት ልጆችን ገደለ።
* [[2 October|ጥቅምት 2]] - የብሪታንያ ሳይንቲስቶች ሞይራ ብሩስ እና ጆን ኮሊንጅ ከባልደረቦቻቸው ጋር የክሪውትዝፌልት-ጃኮብ በሽታ አዲሱ ተለዋዋጭ ቅርፅ ከቦቪን ስፖንጊፎርም ኢንሴፋሎፓቲ ጋር ተመሳሳይ በሽታ መሆኑን በተናጥል አሳይተዋል።
* [[3 October|ኦክቶበር 3]] - የፓራጓይ ፕሬዝዳንት ሁዋን ካርሎስ ዋስሞሲ የፖለቲካ ተቃዋሚ ሊኖ ኦቪዶ እንዲታሰሩ አዘዘ።
* [[10 October|ጥቅምት 10]] - የኡራጓይ ትልቁ የአየር አደጋ የተከሰተው የአውስትራሊያ ሊኔስ ኤሬስ በረራ 2553 ኑዌቮ በርሊን አቅራቢያ በተከሰተ ግጭት ሲሆን በመርከቡ ላይ የነበሩት 74 ሰዎች በሙሉ ሕይወታቸውን አጥተዋል። 
* [[12 October|ጥቅምት 12]] - የሲዲ ዳውድ ጭፍጨፋ ፡ በአልጄሪያ በተፈጠረ የተሳሳተ የመንገድ መዘጋት 43 ሰዎች ተገድለዋል።
* [[15 October|ጥቅምት 15]]
** አንዲ ግሪን በእንግሊዝ ሪቻርድ ኖብል የሚመራውን የ ThrustSSC ቡድን የመጀመሪያውን የሱፐርሶኒክ የመሬት ፍጥነት ሪከርድ አስመዝግቧል። ThrustSSC በብላክ ሮክ ዴዘርት፣ ኔቫዳ በአማካይ 1,227.985 ፍጥነት በመብረር ማይል ኮርስ ያልፋል።&nbsp;ኪ.ሜ/ሰ (763.035)&nbsp;ማይል/ሰ)።
** [[ናሳ]] የካሲኒ-ሁይገንስን መመርመሪያ ወደ ሳተርን አስጀመረ።
* [[16 October|ጥቅምት 16]] - የመጀመሪያው ባለቀለም ፎቶግራፍ *በኒውዮርክ ታይምስ* የመጀመሪያ ገጽ ላይ ይታያል። 
* [[17 October|ጥቅምት 17]] - [[ቼ ጌቫራ|የቼ ጉቬራ]] አፅም [[ኩባ|በኩባ]] ፣ ሳንታ ክላራ ከተማ ውስጥ በሚገኝ ልዩ በሆነ መቃብር ውስጥ ሙሉ ወታደራዊ ክብር ተሰጥቶት ቀብሯል፤ እዚያም [[1959 እ.ኤ.አ.|ከ39 ዓመታት]] በፊት የኩባ አብዮት ወሳኝ ጦርነትን አሸንፏል።
* [[22 October|ጥቅምት 22]] - የዴንማርክ አምልጦ የመጣው ወንጀለኛ ስቲን ክሪስተንሰን በፊንላንድ ሄልሲንኪ የሚገኘውን የሆቴል ቤተ መንግሥት ዘረፈ፤ ሁለት የፖሊስ መኮንኖችንም ከመያዝ ሸሽቶ ገደለ።  
* [[29 October|ጥቅምት 29]] - የኢራቅ የጦር መሳሪያ ማስፈታት ቀውስ ፡ ኢራቅ በUNSCOM ተቆጣጣሪዎች ጥቅም ላይ የሚውሉትን የሎክሂዲ ዩ-2 የስለላ አውሮፕላኖችን መተኮስ እንደምትጀምር ገለጸች።

=== ህዳር ===

* [[2 November|ህዳር 2]] - ሊንዳ ደቡባዊ [[ቬት ናም|ቬትናምን]] እና [[ታይላንድ|ታይላንድን]] ያወደመች ከባድ አውሎ ነፋስ 3,275 ሰዎችን ገድላለች። 
* [[11 November|ህዳር 11]] - የቴሌኮም ኩባንያዎች ወርልድኮም እና ኤምሲአይ ኮሙኒኬሽንስ 37 የአሜሪካ ዶላር መግዛታቸውን አስታውቀዋል&nbsp;በቢሊዮን የሚቆጠሩ ኩባንያዎችን በማዋሃድ በአሜሪካ ታሪክ ውስጥ ትልቁን ውህደት ማለትም MCI WorldComን አቋቁሟል።
* [[12 November|ህዳር 12]] - ሜሪ ማክአሌዝ ከሜሪ ሮቢንሰን በኋላ ስምንተኛው የአየርላንድ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመረጡ፤ ይህም በዓለም ላይ አንዲት ሴት ሌላዋን የሀገር መሪ ሆና ስትመረጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው።
* [[13 November|ህዳር 13]] - ራምዚ ዩሱፍ በ1993 የዓለም የንግድ ማዕከልን የቦምብ ፍንዳታ በማቀነባበር ጥፋተኛ ሆኖ ተገኝቷል።
* [[17 November|ህዳር 17]] - በሉክሶር ፣ [[ግብፅ]] ፣ ከሃትሼፕሱት ቤተመቅደስ ውጭ በ6 የእስልምና ታጣቂዎች 62 ሰዎች ተገድለዋል ።
* [[19 November|ህዳር 19]] - በዴስ [[ደሞይን|ሞይንስ፣ አዮዋ]] ፣ ቦቢ ማካጉሄይ በሁለተኛው የታወቀ ጉዳይ ላይ የሴፕቱፕሌት ዝርያዎችን ወለደች፤ ሰባቱም ሕፃናት በሕይወት የተወለዱ ሲሆን የመጀመሪያው ደግሞ ሁሉም ሕፃናት ከሕፃንነታቸው በሕይወት የሚተርፉበት ነው።
* [[27 November|ህዳር 27]] - [[ናሳ|የናሳ]] የትሮፒካል ዝናብ መለኪያ ተልዕኮ ተጀምሯል፣ ይህም የደመናዎች ሳተላይት ክፍል እና የምድር የጨረር ኃይል ስርዓት ጅምር ነው።

=== ታህሳስ ===

* [[1 December|ታህሳስ 1]] - በህንድ [[ብሓር|ቢሃር]] ግዛት፣ ራንቪር ሴና የ CPI(ML) ፓርቲ አንድነት ምሽግ በሆነው ላክሽማንፑር-ባዝ ላይ ጥቃት በመሰንዘር 63 የታችኛው ጎሳ አባላትን ገድሏል።
* [[3 December|ታህሳስ 3]] - [[ኦታዋ|በኦታዋ]] (ካናዳ) ከ121 አገሮች የተውጣጡ ተወካዮች ፀረ-ሰው የመሬት ፈንጂዎችን ማምረትና ማሰማራትን የሚከለክል ስምምነት ተፈራርመዋል። ሆኖም ግን፣ ዩናይትድ ስቴትስ፣ የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ፣ ሩሲያ፣ ደቡብ ኮሪያ እና ሌሎች 32 አገሮች ስምምነቱን አያፀድቁም።
* [[10 December|ታህሳስ 10]] - [[ካዛክስታን|የካዛክስታን]] ዋና ከተማ [[አልማቲ|ከአልማቲ]] ወደ [[ኑር-ሡልታን|አስታና]] ተዛወረች።
* [[11 December|ታህሳስ 11]] - የኪዮቶ ፕሮቶኮል [[የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት|በተባበሩት መንግስታት]] ኮሚቴ ጸድቋል። 
* [[15 December|ታህሳስ 15]] - ማይክሮሶፍት የዊንዶውስ 98 ቤታ 3ን ለቋል።
* [[16 December|ታህሳስ 16]] - [[ጃፓን|በጃፓን]] ከ700 በላይ የሚሆኑ ልጆች የፖክሞን አኒሜ ክፍልን ከተመለከቱ በኋላ ፎቶሴንሲቲቭ የሚጥል በሽታ ይይዛቸዋል።
* [[19 December|ታህሳስ 19]]
** ጃኔት ጃጋን ( የቼዲ ጃጋን መበለት) [[ጋያና|በጉያና]] ቢሮ ወሰደች።
** ሲልክኤር በረራ 185 በኢንዶኔዥያ ፓሌምባንግ አቅራቢያ በሚገኘው የሙሲ ወንዝ ላይ ተከስክሶ 104 ሰዎች ሞተዋል።
** የጄምስ ካሜሮን *ታይታኒክ'' በዩናይትድ ስቴትስ ሲኒማ ቤቶች ታትሟል። ይህ ፊልም በታሪክ ውስጥ ሶስተኛው ከፍተኛ ገቢ ያስገኘ ፊልም ይሆናል (በዋጋ ግሽበት የተስተካከለ)።
* ታህሳስ 21 - ብራዚል በፊፋ ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ፍፃሜ አውስትራሊያን 6-0 በሆነ ውጤት አሸንፋለች።
* ታህሳስ 24 - 50-1010 በአልጄሪያ በሲድ ኤል-አንትሪ እልቂት የመንደሩ ነዋሪዎች ተገድለዋል።
* ታህሳስ 27 - የኡልስተር ታማኝ የፖሊስ አዛዥ ቢሊ ራይት በሰሜን አየርላንድ በሚገኘው የሎንግ ኬሽ እስር ቤት ውስጥ ተገድለዋል።
* ታህሳስ 29 - ሆንግ ኮንግ በግዛቷ ውስጥ ያሉትን ሁሉንም ዶሮዎች መግደል ጀመረች (1.25)&nbsp;ሚሊዮን) ገዳይ ሊሆን የሚችል የኢንፍሉዌንዛ ኤ ቫይረስ ንዑስ ዓይነት H5N1 ዝርያ ስርጭትን ለማስቆም።
* ታህሳስ 30 - የታህሳስ 30፣ 1997 የሬሊዛን እልቂቶች ዊላያ ፡ በአልጄሪያ አመፅ ውስጥ በተከሰተው እጅግ የከፋ ክስተት፣ በሬሊዛን  ውስጥ ከሚገኙ አራት መንደሮች የተውጣጡ 400 ሰዎች ተገድለዋል።

## ልደት እና ሞት

## የኖቤል ሽልማቶች

* ኬሚስትሪ - ፖል ዲ. ቦየር ፣ ጆን ኢ. ዎከር ፣ ጄንስ ሲ. ስኮው
* ኢኮኖሚክስ - የስዊድን ባንክ - ሮበርት ሲ. ሜርተን ፣ ማይሮን ስኮልስ
* ስነ-ጽሑፍ - ዳሪዮ ፎ
* ሰላም - ፈንጂዎችን እና ጆዲ ዊሊያምስን ለማገድ ዓለም አቀፍ ዘመቻ
* ፊዚክስ - ስቲቨን ቹ, ክላውድ ኮሄን-ታኖውጂ, ዊልያም ዲ. ፊሊፕስ
* ሕክምና - ስታንሊ ቢ. ፕሩሲነር

## ማጣቀሻዎች

መደብ:ፈረንጅ አመቶች
መደብ:1997 እ.ኤ.አ.