የኢትዮጵያ ነገሥታት

**የኢትዮጵያ ነገሥታት** ለብዙ ዘመናት ኢትዮጵያን ሲያስተዳድሩ ቆይተዋል።

## ታሪክ
በመጀመሪያ ከሰብታህ ጀምሮ እስከ ጲኦሪ አንደኛ ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ፳፭፻፵፭ እስከ ፲፱፻፹፭ ዓመት ከነገደ ካም በኢትዮጵያ የነገሡ ነገሥታት ፳፪ ናቸው፤ ዘመኑም ፭፻፷ ይሆናል።

ከክርስቶስ ልደት በፊት ነገደ ዮቅጣን መንገሥ ከጀመሩበት ፲፱፻፹፭ ዓመት ጀምሮ ቀዳማዊ ምኒልክ እስከ ነገሡበት እስከ ፱፻፹፪ ዓመት አግዓዝያን ከተባሉ ከነገደ ዮቅጣን በኢትዮጵያ የነገሡ ነገሥታት ፶፪ ናቸው። ዘመኑም ፩ ሺህ ፫ ዓመት ይሆናል።

ከክርስቶስ ልደት በፊት ቀዳማዊ ምኒልክ ከነገሡበት ከ፱፻፹፪ ዓመት ጀምሮ ክርስቶስ እስከ ተወለደበት እስከ ፩ ዓመተ ምሕረት እስከ ባዚን በኢትዮጵያ የነገሡ ነገሥታት ፷፯ ናቸው። ዘመኑም ፱፻፹፪ ይሆናል። ነገር ግን ባዚን ከክርስቶስም ልደት በኋላ ፱ ዓመት ነግስዋልና ይህ ሲጨመር ፱፻፺፩ ይሆናል።

ከባዚን ጀምሮ የቀዳማዊ ምኒልክ መንግሥት ወደ ነገደ ዛጔ እስከ ፈለሰበት እስከ ድልነዓድ ድረስ ከ፩ እስከ ፱፻፲፪ ዓመተ ምሕረት በኢትዮጵያ የነገሡ ነገሥታት ፺፬ ናቸው። ነገር ግን ባዚን ሁለት ጊዜ ያልተቆጠረ እንደ ሆነ ፺፫ ይሆናል። ዘመኑም ፱፻፲፪ (፱፻፳) ዓመት ይሆናል። ክርስትና ወደ ኢትዮጵያ የገባው በኢትዮጵያዊው ጃንደረባ በሐዋርያ ፊልጶስ ተጠምቆ ፴፬ ዓ.ም ነው።  ከ፪፻፺፰ እስከ ፫፻፳፬ ዓ.ም. በአብርሃና አጽብሓ ክርስትና በኢትዮጵያ የተስፋፋበት ዘመን ነው። 

ከድልነዓድ በኋላ ከመራ ተክለ ሃይማኖት (ስመ መንግሥታቸው ዛጔ) ጀምሮ እስከ ይትባረክ በኢትዮጵያ ነገሡ የዛጔ ወገኖች ፲፩ ነገሥታት ናቸው። ዘመኑም ፫፻፴፫ ዓመት ይሆናል።

የኢትዮጵያ መንግሥት በኃይል ወደ ዛጔ ዘር ካለፈ በኋላ በ፫፻፴፫ ዓመት እንደ ገና ወደ ቀዳማዊው ምኒልክ ዘር ወደ ይኩኖ አምላክ ከተመለሰበት ከ፲፪፻፵፭ (፲፪፻፶፫) ዓ.ም. ጀምሮ የጎንደር መንግሥት እስከሚባለው ሠርፀ ድንግል እስከ ነገሡበት እስከ ፲፭፻፶፫ ዓ.ም. በኢትዮጵያ የነገሡ ነገሥታት ፳፮ ናቸው፤ ዘመኑም ፫፻፩ ዓመት ይሆናል።

ሠርፀ ድንግል ከነገሠበት ከ፲፭፻፶፫ እስከ ፲፯፻፸፯ ዓ.ም.
 የጎንደር መንግሥት መጨረሻ እስከ ተክለ ጊዮርጊስ፤ በጎንደር ቤተ መንግሥት ሆነው ኢትዮጵያን የገዙ ነገሥታት ፲፰ ናቸው። ዘመኑም ፪፻፹፬ ዓመት ይሆናል።

የጎንደር መንግሥት የሚባለው ከተጨረሰበት ከ፲፯፻፸፯ ዓ.ም. ጀምሮ ዓፄ ቴዎድሮስ እስከ ነገሡበት እስከ ፲፰፻፵፭ የገዙ መሳፍንት ፲፱ ናቸው። በነዚህም መሳፍንት ዘመን ሙሉ ሥልጣን ሳያገኙ ለስሙ ብቻ ዘውድ እየጫኑ በጎንደር ቤተ መንግሥት ይቀመጡ የነበሩ ትውልዳቸው ከቀዳማዊ ምኒልክ ወገን የሆኑ ነገሥታት ፲፬ ናቸው።

ዘመነ መሳፍንት ካለፈ በኋላ ከ፲፰፻፵፭ እስከ ፲፰፻፹፩ በኃይልና በጉልበት የነገሡ የኢትዮጵያ ነገሥታት ፫ ናቸው። ዘመኑም ፴፮ ዓመት ይሆናል።

የሸዋ መንግሥት ባላባቶች ፲፭ ናቸው። የግዛታቸውም ዘመን ፪፻፸ ዓመት ይሆናል።

## ዝርዝር

አለቃ ታዬ በ1906 ዓ.ም ከጻፉት *የኢትዮጵያ የሕዝብ ታሪክ*፣ ኅሩይ ወልደሥላሴ በ1913 ዓ.ም. ከጻፉት *ዋዜማ*፣ እና በ1919 ዓ.ም. ራስ ተፈሪ (በኋላ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ለቻርልስ ረይ ካቀረቡት ዝርዝር የተወሰደው ልማዳዊ ነገሥታት ዝርዝር እዚህ ታች ይከተላል። 

### ነገደ ኦሪ
(እነኚህ ነገሥታት ከማየ አይህ አስቀድሞ በኢትዮጵያ የነገሡ ሲባል ከአፈ ታሪክ ይገኛል።)

# ኦሪ 60 ዓመት
# 1 ጋርያክ 66
# ጋንካም 83 
# ንግሥት ቦርሳ 67
# 2 ጋርያክ 60
# 1 ጃን 80
# 2 ጃን 60 
# ሰነፍሩ 20 
# ዘእናብዛሚን 58
# ሳህላን 60
# ኤላርያን 80 
# ኒምሩድ 60
# ንግሥት ኤይሉካ 45
# ሳሉግ 30
# ኃሪድ 72
# ሆገብ 100
# ማካውስ 70
# አሳ 30
# አፋር 50 
# ሚላኖስ 62
# ሶሊማን ታጊ 73 አመት - የጥፋት ውኃ የደረሰበት ዘመን ይባላል።

### ነገደ ካም ወይም ነገደ ኩሳ (የኩሽ ነገሥታት)

#ካም - ከባቢሎን ግንብ ውድቀት በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ገባ፣ ለ78 ዓመታት ነገሠ። ከዚያ ሶርያን በወረረበት ጊዜ ተገደለ።
#ኩሳ - 50 ዓመት ነገሠ።
# ሀባሢ - 40 ዓመት
#ሰብታ - 30 ዓመት
# ኤሌክትሮን - 30
# ነቢር - 30
# 1 አሜን - 21
# ንግሥት ነሕሴት ናይስ (ካሲዮኔ) - 30 ዓመት ነገሰች፤ የሲኒ ከነዓን ልጆች ወደ ኩሽ ገቡ።
# ሆርካም - 29 ዓመት፣ የአርዋዲ ከነዓን ልጅ አይነር ወደ ኩሽ ገባ።
# 1 ሳባ - 30 ዓመት፣ ዋቶ ሳምሪ ከነዓን (ፋይጦን) ወደ ኩሽ ገባ።
# ሶፋሪድ - 30
# እስከንዲ - 25
# ሆህይ - 35
# አህያጥ - 20
# አድጋስ - 30
# ላከንዱን - 25
# ማንቱራይ - 35
# ራክሁ - 30
# 1 ሰቢ - 30
# አዘጋን - 30
# ሱሹል አቶዛኒስ - 20
# 2 አሜን - 15
# ራመንፓህቲ - 20
# ዋኑና - 3 ቀን
# 1 ጲኦሪ - 15 አመት። የሕንድ ንጉሥ ራማ ኩሽን ወረረ፤ በኋላ የሣባ ነገሥታት በኩሽ ይገዛሉ።

### ነገደ ዮቅጣን ወይም አግአዝያን (የሣባ ነገሥታት)

# አክሁናስ 2 ሳባ -55 ዓመት ነገሠ
# ነክህቲ ካልንስ - 40
# ንግሥት ካሲዮጲ - 19
# 2 ሰቢ - 15 አመት። የሐማቲ ከነዓን ልጆች ወደ ኢትዮጵያ ገቡ።
# 1 ኢትዮጲስ - 56
# ላከንዱን ኖወር አሪ - 30 አመት። የኢትዮጲስ ልጅ።
# ቱት ኤምሄብ - 20
# ሔርሐቶር - 20
# 2 ኢትዮጲስ - 30
# 1 ሰኑካ - 17 
# 1 ቦኑ - 8
# ንግሥት ሙማዜስ - 4
# ንግሥት አሩአስ - 7 ወር - የሙማዜስ ልጅ
# አሚን አስሮ - 30 አመት
# 2 ኦሪ - 30
# 2 ጲኦሪ - 15
# 1 አሜን ኤምሐት - 40
# ፃውዕ - 15
# አክቲሳኒስ - 10 ዓመት። በዲዮዶሮስ ዘንድ ግብጽን ያዘ።
# ማንዲስ - 17 ዓመት። በዲዮዶሮስ ዘንድ በግብጽም ገዛ
# ጵሮቶውስ - 33 ዓመት። በትሮያ ጦርነት ዘመን በግብጽም እንደ ገዘ በግሪክ ጸሓፍት ተባለ።
# አሞይ - 21
# ኮንሲ (ሕንዳዊ) - 5
# 2 ቦኑ - 2
# 3 ሰቢ - 15 አመት። የቦኑ ልጅ
# ጀጎንስ - 20
# 2 ሰኑካ - 10
# 1 አንጋቦ - 50 አመት። አርዌን የገደለው።
# ሚአሙር - 2 ቀን
# ንግሥት ከሊና - 11 አመት
# ዘግዱር - 40 ዓመት - የግዕዝ ፊደል (ተናባቢዎች) እንደ ፈጠረ ይባላል።
# 1 ሔርሐቶር ኤርትራስ - 30
# 2 ሔርሐቶር - 1
# ኔክቴ - 20
# ቲቶን ሶትዮ - 10
# ሔርመንቱ - 5 ወር
# 2 አሜን ኤምሐት - 5 ዓመት
# 1 ኮንሳብ - 5
# 2 ኮንሳብ - 5
# 3 ሰኑካ - 5
# 2 አንጋቦ ሕዝባይ - 40
# አሜን አስታት - 30
# ሔርሆር - 16 አመት። የቴብስ ካህን፤ ደግሞ በግብጽ ገዛ
# 1 ፒያንኪያ - 9 አመት። የቴብስ ካህን
# 1 ፕኖትሲም - 17 አመት። 
# 2 ፕኖትሲም - 41 አመት። የቴብስ ካህን፤ ደግሞ በደቡብ ግብጽ ገዛ
# ማሳሔርታ - 16 አመት። የቴብስ ካህን
# ራመንከፐር - 14 አመት። የቴብስ ካህን፤ ደግሞ በደቡብ ግብጽ ገዛ
# 3 ፒኖትሲም - 7 ዓመት። የቴብስ ካህን፤ ደግሞ በደቡብ ግብጽ ገዛ
# 4 ሰቢ - 10 አመት
# ተዋስያ ዴውስ - 13
# ንግሥት ማክዳ - 31 ዓመት። የእስራኤል ንጉሥ ሰሎሞን የጎበኘች።

### ከ ቀዳማዊ ምኒልክ እስከ ባዜን
# ቀዳማዊ ምኒልክ - 25 ዓመት - የሰሎሞን ልጅ
# ሃንድዮን 1 ሲራህ - 26 ዓመት
# አመንሆቴፕ ቶማ - 31
# አክሱማይ ራሚሱ ዘግዱር - 20
# አውስዮ 2 ሲራህ - 38
# 1 ሻባካ - 21
# 2 ፒያንኪ አብራልዩስ - 32 ዓመት - ደግሞ በግብጽ ገዛ
# አክሱማይ - 23
# ካሽታ - 13 ዓመት፣ ደግሞ በግብጽ ገዛ
# 2 ሻባካ - 12 ዓመት - ደግሞ በግብጽ ገዛ
# ንግሥት ኒካንታ ቅንዳኬ - 10
# ታርሐቅ - 49 ዓመት - ደግሞ በግብጽ ገዛ
# እርዳመን አውስያ - 6 ዓመት
# ጋሲዮ - 6 ሰዓት
# ታኑታሙን - 4 ዓመት - ደግኖ በግብጽ ገዛ
# ቶማድዮን 3 ፒያንኪ - 12 ዓመት

### ከዓጼ ዘርዐ ያዕቆብ (1426 ዓ.ም.) ወዲህ
በ፲፬፻፳፮ ዓ.ም. ከነገሡት ከዓጼ ዘርዐ ያዕቆብ ወዲህ ያሉት የኢትዮጵያ ነገሥታት ስማቸውና የግዛታቸው ዘመን ከዚህ በታች ይገኛሉ።

## ምንጭ
* ዮሐንስ ወልደ ማርያም፣ *የዓለም ታሪክ - ከጂዎግራፊ ጋር የተያያዘ*፤ ፲፱፻፴፮ ዓ.ም.

*
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች