open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ሜኒስ

**ሜኒስ** (**ሜኔስ**፤ **ሜኒ**) የግብጽ ቀድሞ ዘመን መንግሥት መጀመርያው ፈርዖን ይባላል። በግብፅ ታሪክ እንደ ተለመደው ላይኛ ግብፅና ታችኛ ግብፅ መጀመርያ በአንድ መንግሥት ያዋሀደው እሱ ነበረ። 

የሜኒስ መታወቅያ ትንሽ ተከራካሪ ጉዳይ ሲሆን፣ በአብዛኛው የዛሬ ሊቃውንት አስተሳሰብ በኩል፣ ሜኒስ ለሥነ ቅርስ ከሚታወቀው ፈርዖን «ናርመር» ከተባለው ጋር አንድ ነው።

የግሪኩ ታሪክ ጸሐፊ ሄሮዶቶስ እንደሚለው፣ በሜኒስ ዘመነ መንግሥት መጀመርያ፣ ስሜን ግብጽ በሙሉ አሮንቃ ነበረ። ሜኒስ ግን ሰዎች በዚያ እንዲኖሩ ጨቀጨቁን አደረቀውና ሜምፊስን (ግብጽኛ፡ «ኢነብ ኸጅ» ወይም ነጭ ግድግዳ) ሠራ። 

ሌላ ግሪክ ጸሐፊ ዲዮዶሮስ ሲኩሉስ በተጨማሪ ሜኒስ መጀመርያው ሕግ-ሰጪ እና ሃይማኖት-ሰጪ እንደ ነበር፣ ከዚህም በላይ በግቢው ውስጥ ምቹና ውድ ኑሮ እንዳስገባ ብሎ ጻፈ። ስለዚሁ መረንንነት የኋለኛ ዘመን (22ኛ ሥርወ መንግሥት) ፈርዖን ትኔፍራክቶስ ሜኒስን እንደ ረገመው ዲዮዶሮስ ይለናል። በዲዮዶሮስ ታሪክ፣ ሜኒስ በሞኤሪስ ሐይቅ ላይ በውሾቹ ተዋጋ፣ በአዞ እርዳታ ግን አመለጠ፤ ከዚያም «አዞ ከተማ» (ክሮኮዲሎፖሊስ ወይም ሸድየት) የሚባል ከተማ ሠራ። 

ሌላ ታሪክ ጸሐፊ ፕሊኒ እንደ ጻፈ ደግሞ፣ ሜኒስ መጀመርያ ጽሕፈትን የፈጠረው ነበረ። 

በግብጻዊ ታሪክ ጸሐፊ በማኔጦን መሠረት፣ ሜኒስ የጢኒስ ኗሪ ነበረ፤ 62 ዓመት ከነገሠም በኋላ በጉማሬ ተገደለ። ማኔጦን የሜኒስን ተከታይ አጦጢስ ይለዋል፤ በሌሎች ጥንታዊ የግብጽ ነገሥታት ዝርዝሮች መሠረት የ2ኛው ፈርዖንና የሜኒ ተከታይ ስም ቴቲ (ወይም ኢቴቲ) ተባለ።    ከሥነ ቅርስ የታወቀው «አሃ» ወይም «ሆር-አሃ» የተባለው ሁለተኛው ፈርዖን እና ይህ ቴቲ አንድ መሆኑ ይታመናል።

## ውጫዊ መያያዣ
* http://www.narmer.org/menes  ]

መደብ:የቀድሞ ዘመን ፈርዖኖች
ናርመር

thumb|300px|የናርመር (አምባዛ-መሮ) ምልክት በዝሆን ጥርስ
**ናርመር** ለሥነ ቅርስ የሚታወቅ የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ። ስሙ በግብጽ ሃይሮግሊፍ ሲጻፍ፣ የአምባዛ (አስቀያሚ የባሕር አሳ ወይም በግብጽኛ «ናር») ከመሮ (በግብጽኛ «መር») በላይ ነው። ከሔሩ (ወይም ሆሩስ፣ ሖር) ወገን በመሆኑ ስሙ በሙሉ «ሔሩ ናር-መር» (ወይም ምናልባት «ሔሩ መር-ናር») ነበረ። 

thumb|left|250px|የናርመር ዱላ ትርዒት
የናርመር ዱላ የተባለው ቅርስ በዙፋን ሲቀመጥ የታችኛ (ስሜኑ) ግብጽ ዘውድ በራሱ ላይ ሲጫን ያሳያል። በሱም ዙሪያ የሚያገልግሉ ሰዎች አሉ። በላይኛው ተርታ አጫጭር ሰዎች ዓላማዎች ሲሸክሙ አንዱ «ሴት» ምልክት (አዋልደጌስ ወይም ቀበሮ)፣ አንዱም የጊንጥ ምልክት፣ ሁለቱም የሔሩ ምልክት (ጭላት) አለባቸው። 

በ1890 ዓ.ም. በተገኘው የናርመር መኳያ ሠሌዳ በተባለው ቅርስ ላይ የናርመር መልክ በሁለቱ ገጾች ላይ ይታያል። በፊተኛው ገጽ ላይ የታችኛ ግብጽ ዘውድ (ቀዩ ዘውድ)፤ በጀርባውም ላይ የላይኛ ግብጽ ዘውድ (ነጩ ዘውድ) በራሱ ላይ ይታያል። ስለዚህ ሁለቱ ክፍሎች መጀመርያው ያዋሐደው ፈርዖን በተለመደው ታሪክ ሜኒስ ሲሆን፣ እርሱና ናርመር አንድ እንደ ነበሩ በሰፊ ይታመናል። ናርመር ታችኛ (ስሜን) እና ላይኛ (ደቡብ) ግብጽ ካዋሐደው አስቀድሞ የተለያዩ አለቆች እንደ «ንጉሥ ጊንጥ» ሸለቆውን በከፊል ይገዙ ነበር።

ቀዩ ዘውድ ባለበት ገጽ ላይ እንደ ተለመደው አጫጭር ሰዎች ያገልግሉታል። ባንዱ አገልጋይ አጠገብ ሁለት ሃይሮግሊፎች «ጨቲ» (ጸሐፈ ትእዛዝ ወይም አማካሪ) ይላሉ። በግብጽ ሥነ ቅርስ እስከሚታወቅ ድረስ የሃይሮግሊፍ አጠራር እንደ ድምጽ ፊደል (የግብጽኛ ተናባቢ ድምጽ ምልክቶች) V13 t(ጭ፣ ት ) ሲጠቀም መጀመርያው ጊዜ ይህ ነው። ይህም የሚያሳየን፣ ሃይሮግሊፍ እንደ ፊደል መጠቀሙን በዚሁ ዘመነ መንግሥት አዲስ የተማረ ነገር መሆኑ ነው። ከዚህም በታች 2 ዘንዶ-ነብር በሠሌዳው ይታያሉ።

ከናርመር ዘመን በኋላ የነገሠው (የ1ኛ ሥርወ መንግሥት 2ኛው ፈሮዖን) በዛሬው የሥነ ቅርስ ሊቃውንት ዘንድ «አሃ» ወይም «ሆር-አሃ» ይባላል። በማኔጦን ዘንድ ከሜኒስ ቀጥሎ የነገሠው ፈርዖን «አጦጢስ» ሲሆን፣ በሌሎች ጥንታዊ የግብጽ ነገሥታት ዝርዝሮች መሠረት የ2ኛው ፈርዖንና የሜኒ ተከታይ ስም ቴቲ (ወይም ኢቴቲ) ተባለ። እያንዳንዱ ፈርዖን አያሌ ስሞች ስለነበሩት፣ በትክክል ለማለት ትንሽ ቢያስቸግርም በአብዛኛው አስተሳስብ በኩል ይህ ቴቲ እና አሃ አንድ ንጉሥ ነበሩ።

## የውጭ መያያዣ
*  ''The Narmer Catalog''

መደብ:የቀድሞ ዘመን ፈርዖኖች
ደም

ደም ለህይወታችን አስፈላጊከሚባሉት አንዱ ነው።የደም አይነቶች 4 ሲሆኑ፧እነሱም፦
ቀይ የደም ሴል፣ነጭ የደም ሴል፣ፕላትሌት እና የዘር ፈሳሽ ናቸው።ከደማችን ከፍተኛ ቦታ የሚይዘው ቀይ የደም ሴል ከሳንባችን የሚመጣውን ኦክስጅን በልባችን አማካኝነት ወደሰነታችን በማጋጋዝ ከፍተኛ ሚና ይጫወታል፤እና የተቃጠለውን ካርቦን ዳይ ኦክሳይድን ወደ ልባችን ይመልሳል።ሁለተኛው ደግሞ ነጭ የደም ሴል ሲሆን ወደ ሰውነታችን የገኑትን ቫይረሶችን በመዋጋት ከፍተኛ ድርሻ አለው።ሶስተኛው የደም አይነት ፕላትሌት ሲሆን ደማችን እንዳይፈስ ደምን ያረጋልናል።
ባክቴሪያ

'''ባክቴሪያ''' በኤሌክትሮን አጉሊ መነፅር ሲታይ|thumbnail|350px|right
ባክቴሪያዎች ቅድመኑክለሳውያን  (*prokaryote microorganisms) ናቸው።  ቅድመኑክለሳውያን*  ማለትም ፦ ኑክለስና ሌሎች በክርታስ የተሸፈኑ ክፍለ ህዋሳት የሌሏቸው መሆናቸው ከአርኬአዎች ጋር ያመሳስላቸዋል። እንደ ታዮማርጋሪታ ናሚቢየንሲስ እጅግ በጣም ጥቂት ወጣ ያሉ ዝርያዎች በስተቀር ባክቴሪያዎች በሙሉ ያለ ማይክሮስኮፕ የማይታዩ ደቂቅ ዘአካላት ናቸው።

## ይዩ
* ቫይረስ
* ደቂቅ ዘ አካላት
* ፈንገስ

### ዋቢ ምንጭ =ጤና ይስጥልኝ ባክቴሪያ

መደብ:ሥነ ሕይወት
ከባቢ አየር

[[ሰማያዊ ቀለም ከሌሎች ቀለማት የበለጠ በከባቢ አየር ተውጦ ይቀራል። ለዚህም ነው መሬት ከኅዋ ስትታይ የሰማያዊ ቀለም የሚኖራት|thumbnail|350px|right]]

**የመሬት ከባቢ አየር** በመሬት ዙሪያ የሚገኝ የጋዝ ክምችት ሲሆን እውን የሆነውም በመሬት ስበት የተነሳ ነው። ይህ የጋዝ ክምችት በተለያዩ ግዜያት የተለያዩ ይዘቶች ነበሩት። በውስጡ የሚገኙት ህይወት ላላችው ነገሮች አስፈላጊ የሆኑ ነገርችም (የኦዞን ንጣፍን ጨምሮ) በየግዜው ተለዋውዋል። ከባቢ አየራችን በውስጡ 78 በመቶ ናይትሮጅን፣ 21 በመቶ ኦክስጅን፣ 0.93 በመቶ አርገን፣ 0.038 በመቶ ካርቦን ዳይኦክሳይድ የተባሉ ንጥረ ነገሮችን (ጋዞችን) በውስጡ ይዟል። አሁን ያለው ሁኔታ መሬት ለተጨማሪ 1.5 ቢሊዮን አመታት ህይወት ያላቸው ነገሮች እንዲኖሩባት ያስችላል ተብሎ ይታመናል።

መደብ:አየር
ካርቦን ክልቶኦክሳይድ

right|thumb|200px|ካርቦን ዳይኦክሳይድ
**ካርቦን ዳይኦክሳይድ** ወይም **ካርቦን ዳይኦክሳይድ** (ኬሚካዊ ቀመሩ **CO<sub>2</sub>**) የሁለት ኦክስጅን አቶሞች ከአንድ የካርቦን አቶም ጋር በጥንድ አጸግብሮት የሚፈጥሩት የኬሚካል ውህድ ሲሆን በመደበኛ መጠነ ሙቀት የጋዝ ሁነት አለው። ይህ ጋዝ በመሬት ከባቢ አየር ውስጥ ይገኛል።

[[መደብ:ውሑዶች
የማይክል አንጄሎ ስራዎች በከፊል

ከዚህ በታች የሚታዩት ዝርዝር ስራዎች የቅርጽ የስእል እና የሕንጻ ስራዎች የኢጣሊያዊው እንደገና መወለድ አርቲስት **[[ማይክል አንጄሎ ቡናሮቲ]]**. የጠፉ ስራዎቹም ታክለዋል ነገር ግን ውል ተዋውሎ ያልሰራቸው አልታከሉም። ማይክል አንጄሎ ብዙ የስእል እና የግጥም ስራዎችን ለአለም አበርክቶ አልፏል።

## ቅርጾች

## የስእል ስራዎቹ

## የህንጻ ስራዎቹ

## ማስታወሻዎች


መደብ:ሥዕል
ማቀዝቀዣ

thumb|300px| በሩ የተከፈተ ማቀዝቀዣ

**ማቀዝቀዣ** (ፍሪጅ) ከሙቀት ከማያስተላልፍ ክፍልና ከሙቀት ፐምፕ (የኬሚካል ወይንም ሜካኒካል) ሙቀትን ከውስጥ ወደውጭ ከሚልክ ክፍል የሚሰራ ነው። ምግብንም ሆነ ሌላን እቃ ሲያቀዘቅዝ፣ ከውስጣቸው ያለውን ሙቀት በሙቀት ፐምፑ ተጠቅሞ ወደውጭ ከባቢው አየር በመላክ ነው። በአደጉ አገሮች ምግብ እንዳይበላሽ እንደ ዋና ዘዴ ተደርጎ ይጠቅማል ምክንያቱም የሙቀት ማነስ የባክቴሪያን መራባት ስለሚቀንስ።

## በፍሪጅና በፍሪዘር ያለው ልዩነት

ፍሪጅ፦ ውሃ ወደበረዶነት ከሚቀየርበት ቴምፕሬቸር በትንሹ ከፍ ያለ ቴምፕሬቼር ውስጡ ሲገኝ
ፍሪዘር፦ ደግሞ ከውሃ ወደበርዶነት ከሚቀየርበት ቴምፕሬቸር ዝቅ ያለ ቴምፕሬቸር አለው።

መደብ:የቤት ዕቃ
መደብ:ፈጠራዎች
በርትራንድ ረስል

thumb|right|300px|በርትራንድ ሩስል

**በርትራንድ ሩስል** (Bertrand Arthur William Russell ) (1872 – 1970) በስነ አምክንዮአዊ ሂሳብና በፍታሃታዊ ፍልስፍና ጥናት እውቅናን ያገኘ የ20ኛው ክፍለዘመን እንግሊዛዊ ፈላስፋ፣ ስነ አምክንዮ አዋቂ እና አጠቃላይ ትችት ጸሃፊ ነበር። ከሚታወቅባቸው የጥናት ውጤቶቹ መካከል፣ ማንኛውም ሂሳብ ወደ ስነ-አምክንዮ መለወጥ ይችላል በማለቱ፣ የጀርመኑን ፍሬገ ስነ አምክንዮ ስልት በማጥራት እንዲሁም ለኒውራል አንድዮሽ (አለም ከአንድ ነገር ብቻ ተሰርታ ስታበቃ ይህ አንድ ነገር ሙሉ ለሙሉ ምናባዊ ወይም ደግሞ ሙሉ ለሙሉ ተጨባጭ አይደለም) ጥብቅና በመቆም...ወዘተ ይታወቃል።

መደብ:ፈላስፋዎች
መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች
ፍሬገ

thumb|200px|right|ፍሬገ

**ጎትሎብ ፍሬገ** (Friedrich Ludwig Gottlob Frege ) (1848 - 1925) ጀርመናዊ ፈላስፋ፣ ስነ አምክንዮ ተመራማሪ፣ እና ሂሳብ አጥኝ ነበር። ፍሬገ ከጥንቱ ግሪካዊ አሪስጣጣሊስ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣውን የአምክንዮ ትምህርት ሙሉ በሙሉ የለወጠና ፕሪዲኬት ካልኩሉስ የተባለውን የአምክንዮ ርዕዮት አለም ያበረከት ነው። በዚህ አዲሱ አምክንዮ ስርዓት የተወሰኑ አባባሎች እንዴት በአምክንዮ እንደሚፈቱና አንድን ማረጋገጫ (proof) በርግጥ ትክክል ነው የሚባልበትን ስልት ያቋቋመ ነው። ከዚህ በመነሳት ማናቸውም የሂሳብ ርዕዮቶች ወደ ቀልል ያሉ የአምክንዮ አባባሎች እንደሚቀየሩ ማሳየት ችሏል። ምንም እንኳ አጠቃላዩን የሂሳብ ትምህርት ወደ ስነ-አምክንዮ ለመቀየር ያደረገው ሙከራ በአንዲት ያልተረጋገጠች ዕውነታ (axiom) ምክንያት በተነሳች ስርዓታዊ ቅራኔ ለውድቀት ቢበቃም ስለ ትርጉም እና ስለ ዘዴ ባቀረበው ጥናቱ ግን እስካሁን የሚሰራባቸውን እውነታወች ለማግኘት ችሏል። ስለቋንቋም ያስቀመጠው አጠቃላይ ርዕዮት እስካሁን ድረስ በፈላስፎች ሲሰራበት ይገኛል። ሆኖም ግን ህይወቱን በሙሉ ሂስባን ወደ ስነ-አምክንዮ የመቀየር ትልሙ ሳይሳካለት ቀርቷል።

መደብ:ፈላስፋዎች
መደብ:የቋንቋ ጥናት
መደብ:የጀርመን ሰዎች
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች
ሬድየስ

**ሬድየስ** ማለት የክብ ወገብ ግማሽ ማለት ነው። 

መደብ:ጂዎሜትሪ
የኦዞን ንጣፍ

**የኦዞን ንጣፍ** በመሬት ከባቢ አየር ውስጥ የሚገኝ ንጣፍ ሲሆን በአንፃራዊ ሁኔታ ከፍተኛ መጠን ያለው ኦዞን (O3) የያዘ ነው። ይህ ንጣፍ ከ97 እስከ 99 በመቶ የሚሆነውን ባለከፍተኛ ድግግሞሽ አልትራቫዮሌት ጨረር የመምጠጥ አቅም አለው። 

መደብ:የመሬት ጥናት
መደብ:አየር
አፖሎ 17

አፖሎ 17 (ታኅሣሥ 7 – 19፣ 1972) የሰው ልጆች ጨረቃን የረገጡበት ወይም ዝቅተኛ የምድር ምህዋር የተጓዙበት የናሳ አፖሎ ፕሮግራም የመጨረሻ ተልዕኮ ነበር። ኮማንደር ዩጂን ሰርናን እና የጨረቃ ሞዱል አብራሪ ሃሪሰን ሽሚት በጨረቃ ላይ ሲራመዱ የኮማንድ ሞዱል ፓይለት ሮናልድ ኢቫንስ ወደ ላይ ዞሯል። ሽሚት በጨረቃ ላይ ያረፈ ብቸኛው ባለሙያ ጂኦሎጂስት ነበር፣ በጆ ኢንግል ምትክ ከናሳ ጋር አንድ ሳይንቲስት ወደ ጨረቃ እንዲልክ ግፊት ሲደረግ የተመረጠው። የተልእኮው ከባድ ሳይንስ በትእዛዝ ሞጁል ውስጥ የተሸከሙትን አምስት አይጦችን የያዘ ባዮሎጂያዊ ሙከራን ጨምሮ በርካታ አዳዲስ ሙከራዎችን ማካተት ማለት ነው። 

የተልእኮ እቅድ አውጪዎች የማረፊያ ቦታውን ለመምረጥ ሁለት ዋና ግቦችን ግምት ውስጥ አስገብተዋል፡- ከማሬ ኢምብሪየም የቆዩ የጨረቃ ሀይላንድ ቁሳቁሶችን ናሙና ለማድረግ እና በአንጻራዊ ሁኔታ በቅርብ ጊዜ የእሳተ ገሞራ እንቅስቃሴ ሊኖር እንደሚችል መመርመር። በዚህ መንገድ ታውረስ-ሊትትሮን መረጡ፤ እሱም ከምህዋሩ የታዩ እና ምስሎች በተፈጥሯቸው እሳተ ገሞራ እንደሆኑ ይታሰባል። ሦስቱም የበረራ አባላት የቀድሞ የአፖሎ የጨረቃ ተልእኮዎችን በመደገፍ ስለ አፖሎ የጠፈር መንኮራኩር ጠንቅቀው ያውቃሉ እና ለጂኦሎጂ ስልጠና ብዙ ጊዜ ነበራቸው።

በታህሳስ 7 ቀን 1972 ከጠዋቱ 12፡33 ሰዓት የምስራቅ ስታንዳርድ አቆጣጠር (EST) የጀመረው በአፖሎ ፕሮግራም በሃርድዌር ችግር ከተፈጠረ ብቸኛው የማስጀመሪያ ፓድ መዘግየት በኋላ፣ አፖሎ 17 የ"J-type" ተልዕኮ ሲሆን ሶስት ቀናትን ያካተተ የጨረቃ ወለል፣ የተራዘመ ሳይንሳዊ ችሎታ እና የሶስተኛው የጨረቃ ሮቪንግ ተሽከርካሪ (LRV) አጠቃቀም። ሰርናን እና ሽሚት በ Taurus-Littrow ሸለቆ ላይ ያረፉ እና ሶስት የጨረቃ መንገዶችን አጠናቀቁ, የጨረቃ ናሙናዎችን በመውሰድ እና ሳይንሳዊ መሳሪያዎችን በማሰማራት. ብርቱካናማ አፈር በሾርትይ ቋጥኝ ውስጥ የተገኘ ሲሆን መነሻው እሳተ ገሞራ መሆኑን ተረጋገጠ፣ ምንም እንኳን በጨረቃ ታሪክ መጀመሪያ ላይ። ኢቫንስ ሳይንሳዊ መለኪያዎችን እና ፎቶግራፎችን በማንሳት በትእዛዝ እና አገልግሎት ሞጁል (CSM) ውስጥ በጨረቃ ምህዋር ውስጥ ቆየ። መንኮራኩሯ በታኅሣሥ 19 ወደ ምድር ተመለሰች።

ተልእኮው ረጅሙን የጨረቃ ማረፊያ ተልእኮ (12 ቀን 14 ሰአታት) ጨምሮ፣ በማንኛውም አይነት ከተሽከርካሪ ውጭ በሆነ እንቅስቃሴ (7.6 ኪሎ ሜትር (4.7 ማይል)) ከጠፈር መንኮራኩር ከፍተኛ ርቀትን ጨምሮ ለተሳተፈ የጠፈር በረራ ብዙ ሪከርዶችን ሰበረ። ቆሞ)፣ ረጅሙ ጠቅላላ የጨረቃ ወለል ከተሽከርካሪ ውጪ እንቅስቃሴዎች (22 ሰዓት 4 ደቂቃ)፣[8] ትልቁ የጨረቃ ናሙና መመለሻ (በግምት 115 ኪ.ግ ወይም 254 ፓውንድ)፣ በጨረቃ ምህዋር ውስጥ ረጅሙ ጊዜ (6 ቀን 4 ሰአታት)፣ [7] እና አብዛኛው ጨረቃ ምህዋር (75
መደብ:የጠፈር ጉዞ
ክብ ወገብ

**የክብ ወገብ** ማለት ከአንድ የክብ ጫፍ እስከ ሌላ ጫፍ በዚያው ክብ  መሃከለኛ ነጥብ ሰንጥቆ የሚያልፍ የተወሰነ መስመር ማለት ነው።

መደብ:ጂዎሜትሪ
ነጥብ

**ነጥብ** ማለት ይዘት፣ ስፋት ሆነ ርዝመት የሌላት በኅዋ ውስጥ ተንጣላ የምትገኝ የቦታ ጠቋሚ ናት።  በዚህ ምክንያት ነጥብ  ዜሮ ቅጥ አላት ይባላል።  

መደብ:ጂዎሜትሪ
መደብ: ሥነ ቅጥ
ፈላስፋ

**ፈላስፋ** ማለት ፍልስፍናን የሚያጠና ማለት ነው። ቃሉ በራሱ የመጣው ከግሪኩ **ፊሎ** - መውደድ  እና  **ሶፊ** -ዕውቀት ፡ ባጠቃላይ ፈላስፋ ማለት ዕውቀት የሚወድ ማለት ነው።

መደብ: ፍልስፍና
ኒሺ

thumb|230px|right| '''«ሰው አይደለሁም ዳይናማይት እንጅ!»'''--ፍሬድሪች ኒትሸ

**ፍሬደሪክ ዊልሄልም ኒትሸ** (ኦክቶበር 15, 1844 - ኦገስት 25, 1900) ጀርመናዊ ጻህፊና ፈላስፋ ሲሆን አለምን ይቀይራሉ ብሎ ያመነባቸውን ብዙ መጻህፍት በመድረስ ይታወቃል። እርግጥ ኒሺ፣ በነበረበትም ሆነ በኋላ ዘመኑ ብዙ ተቃዋሚወች ቢነሱበትም በዚያው ልክ ብዙ ሰወች ስራወቹን እንደ ታላቅ የፍልስፍና እና ስነ ጽሁፍ ስራ ይወስዷቸዋል። 

## እምነቶች
ኒትሸ አብዛኛው ጽሁፉ የሚያተኩረው **ሰወች እንዴት ሊኖሩ ይገባቸዋል?** በሚለው ጥያቄ ነው። በዚህ ምክንያት እሱ ይኖርበት የነበረውን ዘመን የጀርመን ሥነ ምግባር (ኤቲክስ) በመንቀፍ ብዙ ጽፎአል። ሠናይ እና እኩይ (ጥሩና መጥፎ) ተብለው ተለይተው ይሰራባቸው የነበሩትን የጊዜውን ሥነ ምግባር ዋጋወች በመተቸት ሰወች አዲስ ሥነ ምግባር ፈጥረው ለሁሉም ምግባር አዲስ የሠናይነትና እኩይነት (ጥሩ እና መጥፎ) ዋጋ እንዲሰጡ በጽሑፎቹ ብዙ ሞክሯል።በዚህ መሰረት፣ ለምሳሌ፣ በክርስቲያኖች ዘንድ የሚሰራበትን **ለደካሞች ማዘንን** ሠናይነት ተቃውሟል። በሱ አስተያየት ደካሞች ሲታዘንላቸው የበለጠ ይዳከማሉ የሚል ነው ምክንያቱም በሱ አስተያየት ደካሞቹ በጠንካሮቹ ላይ የበለጠ ጥገኛ በመሆን መላው ህብረተሰብ ይዳከማል የሚል ነው። 

በተጨማሪም፣ የሰው ልጅ የሚኖርበትን ተጨባጩን አለም መገንዘብ እና ክሁሉ በላይ ስለዚሁ ዓለም ማተኮር አለበት ብሏል። ሰማይና ሌሎች አለማትን በማጣጣል፣ የሰው ልጅ እነዚህን አይነት አለሞች የሚፈጥረው አሁን ያለበትን ተጨባጩ የውኑ አለም ችግሮች መፍታት ሲያቅተው ለመፈርጠጥ ነው በማለት የሰው ልጅ ስለዚህ ምድር ብቻ እንዲያስብ ይወተውታል።

ኒሽ የሰው ልጅ እራሱን በራሱ ማሸነፍ እንዲችል አጥብቆ ያምናል። በኒሺ ፍልስፍና፣ አንድ እራሱን ያሽነፈ ሰው በጣም የተለወጠ እና የተሻለ ስለሚሆን "ሱፐር ማን" ወይም 
"የበላይ ሰው" እንዲባል ሰይሟል። የ**በላይ ሰው** እንግዴህ ጠንካራና በሌሎች ሰወች "ሠናይ" እና "እኩይ" ወይም ደግሞ "ጥሩ" ና "መጥፎ" ዋጋወች የማይመራ፣ ይልቁኑ የራሱን ሥነ ምግባር የሚፈጥር ነው።
.

## ዋና ዋና ሓሳቦቹ

* የበላይ ሰው 
* የሃይል ፈቃድ
* አፖሎና ዳይኖስየስ
* የጌታና ባሪያ ሥነ ምግባር
* የእጣ ፈንታ ፍቅር
* ዘላለማዊ ድግግሞሽ

## የኒሽ ትጽኖ

የናዚ ጀርመን መሪ የነበረው ሂትለር የኒሽን ጽሁፍ ያነብ እንደነበር ታሪክ የሚያውቀው ሲሆን፣ ምንም እንኳ አንድ አንድ ሰወች እንደሚሉት የኒሽን ስራ ሂትለር የመረዳት አቅሙ ባይኖረውም፣ ነገር ግን የፈላስፋውን ሃሳቦች በጥራዝ ነጠቅ ለራሱ ስራወች ትክክልነት እንደማማካኛ ይጠቀም ነበር።

ኒሽ የአጻጻፉ ዘዴው እጅግ ሃይለኛና ስሜት ቀስቃሽ ነበር፣ በዚህ ምክንያት አንድ አንዶች የጀርመን ስነ ጽሁፍ አባት ይሉታል።

ኒሽ እድሜው እየጎለመሰ በሄደ ጊዜ፣ በበሽታ መሰቃየት ጀመረ። በሽታውን ለማስታገስ ከጀርመን ወደ ጣሊያን ሄዶ የተወሰነ ጊዜ ያሳልፍ ነበር። አንድ ቀን በቱሪን ከተማ ጣሊያን በመንገድ ሲዘዋወር አንድ ፈረስ በባለቤቱ በአለንጋ ሲደበደብ አይቶ ሲሮጥ ሄዶ ከፈርሱ ላይ ተጠመጠመ። ከዚያን ጊዜ ወዲህ ሙሉ በሙሉ አበደ፣ ጽሁፍም መጻፍ አቋረጠ። በዚህ ጊዜ እድሜው አርባ አመቱ ነበር። እብደቱና ከዚያም በፊት ሲያሰቃየው የነበረው በሽታ መንሴ ወይም ቂጥኝ ወይም ደግሞ የአይምሮ ነቀረሳ ነው ተብሎ በአሁኑ ጊዜ ይታመናል። 

ጽሁፎቹና ስራው አሁን ድረስ ዝናን ያተረፉ፣ በዚያው ልክ የሚጠኑ ናቸው።

መደብ:ፈላስፋዎች
መደብ:ኒሺ
መደብ:ኅልውነት
የበለዓም ጽሑፍ

**የበለዓም ጽሑፍ** በሥነ ቅርስ በ1960 ዓ.ም. በዴር አላ፣ ዮርዳኖስ የተገኘ ጽሑፍ ነው። ጽሑፉ አራማያ በሚመስል ቋንቋ ሲሆን የቢዖር ልጅ በለዓም የነበየ ትንቢት ይናገራል።

ይህ አረመኔ ነቢይ በመጽሐፍ ቅዱስ በተለይም ኦሪት ዘኊልቊ ምዕ. 22-24 ስለሚጠቀስ፣ በሙሴና በኢያሱ ዘመን እንደ ኖረ ስለሚባል፣ ይህ ጽሑፍ ለሊቃውንቱ ዕጅግ በጣም ቁም ነገር ይሆን ነበር። ይሁንና በብሉይ ኪዳን ከንጉሥ ዳዊት አስቀድሞ ለነበሩት ሰዎች አንዳችም ቅርስ የለም በማለት ብዙዎቹ ስለሚያስመስሉ፣ በአብዛኛው ቸል ብለውታል። ስለዚህ ታዋቂነቱ በደንብ ገና አልተስፋፋም። በጠቀሱት ጥቂት ሊቃውንት አስተሳሰብ ዘንድ፣ ጽሁፉ 840 ዓክልበ. ግድም ተሳለ። 

የጽሑፉ ቃላት በቀይና በጥቁር ቀለሞች በአንድ ግድግዳ ላይ ተቀለሙ። ከምድር መንቀጥቀጥ የተነሣ ይህ ግድግዳ ፍርስራሽ ሆኖ ጽሑፉ በሙሉ ሊተረጎም ባይቻልም፣ ትልቁ ክፍል ግን ተተረጎማል። ትንቢቱም በመጨረሻው ዘመን ስለሚደርሰው የዓለም ጥፋት ነው። ትንቢቱ ለበለዓም የመጣው ከ«ኤሎሂም» ነው ሲል፣ ይህ ግን በሊቃውንቱ ሀሳብ ዘንድ እንደ ዕብራይስጥ «አምላክ» ማለት ሳይሆን፣ ማለቱ በብዙ ቁጥር «አማልክት» መሆን አለበት ይላሉ። 

*የበለዓም ጽሑፍ ከነትርጉሙ በእንግሊዝኛ 

መደብ:ሥነ ቅርስ
መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ
አቅም

thumb|right|ስፕሪንጉ በተለጠጠ ጊዜ እቃውን ወደ ላይ የመሳብ '''አቅም''' አለው እንላለን። እቃው ወደላይ ሲንደረደር ሄዶ ስፕሪንጉን ሲጨምቀው፣ ስፕሪንጉና የዕቃው እምቅ አቅም እቃውን ወደምድር የመወርውር አቅም አላቸው እንላለን።
**አቅም** (Energy) በፊዚክስ ጥናት ሲተረጎም ያንድ ሰው፣ እንስሳ፣ ቁስ፣ ስራ የመሰራት ችሎታ ወይም ለውጥ የማምጣት ችሎታ ማለት ነው። አቅም የሚለካው በጁል (Jules) ነው።

## ሳይንሳዊ አቅም

ሳይንሳዊ አቅም በሁለት ይክፈላል

* ተንቀሳቃሽ አቅም (Kinetic energy) 
:: የምንለው አንድ ቁስ በመንቀሳቀሱ ምክያት ስራ ለመሰራት የሚያዳብረው አቅም ማለት ነው። ለምሳሌ አንድ ድንጋይ ቢወረወር ያ ድንጋይ በንቅስቃሴ ላይ እያለ ጠርሙስ ቢያጋጥመው ያን ጠርሙስ የመስበር ስራ ያካሂዳል። በዚ ምክንያት የተወረወረ ድንጋይ ተንቀሳቃሽ አቅም አለው እንላለን።
* እምቅ አቅም (Potential energy)
:: የምንለው ደግሞ አንድ ቁስ ወይም የቁስ ስርዓት በጉልበት ሜዳ ውስጥ ባለው አቀማመጥ ምክንያት በውስጡ የተከማቸ አቅም ነው። ለምሳሌ የመሬት ስበት በምድራችን ዙሪያ የመሳብ ጉልበት ሜዳ ፈጥሮ አለ። በዚህ ምክንያት አንድን ድንጋይ ከመሬት አንስተን ብንይዝ በዚያ ዲንጋይ ላይ እምቅ አቅም ይኖራል ምክናይቱም ድንጋዩን ስንለቀው ባለው እምቅ አቅም ምክንያት አንድን ጠርሙስ መስበር ይችላል።

## አቅም አይጠፋም

ከላይ እንዳየነው ሁለት አይነት የአቅም አይነቶች አሉ። በነዚህ ስር የሚተዳደሩ ሌሎች አይነቶችም አሉ። ለምሳሌ የ"ኮረንቲ አቅም"፣ የ"ማግኔት አቅም"፣ የ"ድምጽ አቅም"፣ ወዘተ.. ነገር ግን አንዱ አይነት አቅም ወደ ሌላ አቅም ሲቀየር ወይም አይጨምርም ወይም ደግሞ አይቀንስም። የአቅሙ መጠን ምንግዜም አንድ አይነት ነው። በሌላ ቋንቋ፦

**ምንጊዜም አቅም አይፈጠርምም አይጠፋምም።**

### ምሳሌ
:# ሲጀመር የአንድ ቁስ አቅም ተለካ እንበል። ሲለካ 50 ጁል ነው እንበል።
# እንበልና የዚህ እቃ አቅም እምቅ ነበር ነገር ግን በመንቀሳቀሱ ወደ ተንቀሳቃሽ አቅም ተቀየረ።
# በመጨረሻ የዚህ እቃ አቅም ተለካ።

በዚህ ጊዜ ሲጀመርና ሲያልቅ ያለው አቅም እኩል ሆኖ ይገኛል። ይኽውም 50 ጁል ነው ማለት ነው።

### አዲሱ የ"አቅም አይጠፋም" ህግ

በአሁኑ ዘመን ሳይንቲስቶች አንድን ቁስ አካል ወደ አቅም በኑክልያር መበታተን እና ኑክሊያር መገጣጠም መለወጥ እንደሚቻል ደርሰውበታል። በዚህ ምክንያት የአቅም አይጠፋም ህጉ ይህን ጉዳይ ለማስተናገድ ሲባል የቁስና አቅም አይጠፋም ህግ ብለውታል። 

## የአቅም አይነቶች
ከብዙ በጥቂቱ ...
* የኮረንቲ አቅም
* የብርሃን አቅም
* የሙቀት አቅም
* ውስጣቂ አቅም
* ድምጽ
* የኬሚካል አቅም
* የኑክሊያር አቅም
* ተለጣጭ አቅም
* የመሬት ስበት
* የውሃ አቅም
* የእንቅስቃሴ አቅም

## አቅምን መለኪያ
ከላይ እንደተገለጸው አቅም ይለካል። ይህም በቁጥር ይተመናል። የአቅም መለኪያ ዩኒት ጁል (J) ይባላል። አንድ ጁል ከአንድ ኒውተን ሜትር (1Nm) ወይም ( 1 kg m2 s−2) ጋር እኩል ነው።

መደብ:ሳይንስ
ሃይል (ፊዚክስ)

:*«ሃይል» የሚለው አርዕስት ወዲህ ይመራል። ተጨማሪ ትርጉሞችን ለማየት፣ [[ኃይል]]ን ይመልከቱ።* 

**ሃይል** በተፈጥሮ ህግጋት ጥናት ሲተረጎም ስራ የሚሰራበት ፍጥነት ማለት ነው። በሌላ አነጋገር ሃይል ማለት አቅም ካንድ ቁስ ወደሌላ የሚተላለፍበት ፍጥነት ወይም ደግሞ አንድ አይነት አቅም ወደ ሌላ አይነት የሚቀየርበት ፍጥነት ማለት ነው። የሃይል መለኪያ መስፈርት ዋት (w) ነው።

በሃይልና አቅም ልዩነት አለ። ለምሳሌ አንድን ድንጋይ ከመሬት ወደተወሰነ ቦታ ለማንሳት (በፍጥነትም ይሁን በዝግታ) የሚጠይቀን አንድ አይነት አቅም ነው። ነገር ግን ድንጋዩን በፍጥነት ማንሳት እና ዝግ ብሎ ማንሳት የተለያየ ኃይልን ይጠይቃል። በፍጥነት ለማንሳት ከፍተኛ ሃይል ሲጠይቅ ዝግ ብሎ ለማንሳት ግን ዝቅተኛ ይጠይቃል። በሌላ አነጋገር፣ ብዙ አቅም ካለ ብዙ ስራ መስራት ይቻላል፤ ብዙ ሃይል ካለ ደግሞ ብዙ ስራን በ**ትንሽ ጊዜ** መጨረስ ይችላል። 

ሃይል እንደ ስራ ውድርነቱ መጠን ቀመሩ ይህን ይመስላል፦

### አጠቃላይ ሃይል
:
P_\mathrm{avg} = \frac{\Delta W}{\Delta t}\,.


እዚህ ላይ
:*P* - ሃይል ነው
:*W* - ስራ ነው
:*t* - ጊዜ ነው

### ቅጽበታዊ ሃይል
:
P = \lim _{\Delta t\rightarrow 0} P_\mathrm{avg} = \lim _{\Delta t\rightarrow 0} \frac{\Delta W}{\Delta t} =  \frac{dW}{dt}\,.


መደብ:ሥነ-ተፈጥሮ
ሥራ

**ሥራ** ፣ በተፈጥሮ ህግጋት ጥናት መሰረት፣ በጉልበት የሚተላለፍ አቅም መጠን ማለት ነው። የሥራ መለኪያ መስፈርቱ ጁል (j) ይባላል። 

የሥራን ጽንሰ ሃሳብ ያገኘው ፈረንሳዊው ሂሳብ ተመራማሪ ጋስፓርድ ጉስታቭ ሲሆን በሱ ትርጓሜ ሥራ ማለት ጉልበት ሲባዛ በርቀት ነበር። 
ማለት 

ሥራ  = ጉልበት X  ርቀት  ... ግን ጉልበቱ በርቀቱ አቅጣጫ መሆን አለበት።
ከላይ የጻፍነውን አባባል በቀላሉ በሂሳብ ቋንቋ ማስቀመጥ ይቻላል። ለዚህ ተግባር  የዶት ብዜትን መጠቀም ግድ ይላል።

:*W* = **[[ጉልበት|F]]** · **[[አቀማመጥ|d]]**   = F d \cos\theta  

:*W* = *[[ቶርክ|τ]]* *[[angle|θ]]*

## ማጣቀሻወች


## ሌሎች ድሮች
* Work  - a chapter from an online textbook
* ''Work, Power, Kinetic Energy''  on Project PHYSNET

መደብ:ሥነ-ተፈጥሮ
ጉልበት

:*ለሥነ አካሉ፣ [[ጉልበት (ሥነ አካል)]] ይዩ።*
right|290 px|thumb| ጉልበት ማለት በአንድ ቁስ ላይ የሚደረግ ግፊት ወይም ስበት ነው። ይህ ግፊት ወይም ስበት በብዙ ምክንያት ሊመጣ ይችላል፣ ለምሳሌ በመሬት ስበት፣ በማግኔት፣ ወይም ደግሞ በሌላ የቁስን ፍጥነት በሚቀይረ ነገር ሁሉ ይመጣል። good bomb plan

በተፈጥሮ ህግጋት ጥናት፣ **ጉልበት** ማለት የአንድን ቁስ ፍጥነት ለመቀየር የሚደረግ ማንኛውም ተጽዕኖ ማለት ነው። በቀላሉ ሲተረጎም ጉልበት ማለት ስበት ወይም ግፊት ሲሆን አንድን ነገር አርፎ ከተቀመጠበት የሚያንቀሳቅስ፣ እየተንቀሳቀስም ካለ ፍጥነቱን የሚቀይር ነው። ጉልበት ቬክተር ስለሆነ መጠን እና አቅጣጫ አለው። የጉልበት መለኪያ መስፈርት ኒውተን (N) ነው።

በሁለተኛው የእንቅስቃሴ ህግ መሰረት፣ የጉልበት ቀመር ይህን ይመስላል፦ 
:F = ma
F ጉልበትን ይወክላል፣ 
m ግዝፈትን ይወክላል ፣ 
a ደግሞ ፍጥንጥነትን ይወክላል።

መደብ:ሥነ-ተፈጥሮ
መደብ:ጉልበት
ቁስ አካል

**ቁስ አካል** ማለት ማናቸውም ተጨባጭ ነገሮች የተሰሩበት አካል ማለት ነው። ብዙ ጊዜ አተም እና ሞለኪል ያጠቅሳል። የነገሮች-ህልውና....ህላዌ-ነገር....ቁሳቁሳዊ-ህልዉና...የነገራት-አኗኗር...
ነዋሪ-እውነትነት...እውነቴታ...ማተሮ...ነዋርያተ -ተፍጥሮ...ነዋሪ-ነገር...ነዋርያት..ቁሳቁሳዊ -ህላዌ ከሰው ልጅ
ህሊና ዉጭ ያለ ነዋሪ ወይም ራሱን ችሎ የሚኖር ፤ ልብ ወለድ  ፋንታዝያ  ኢሉዝያ አምሳለ ሃሳብ ያልሆነ፡ በአምስቱ የማወቂያ  መቀበያ ህዋሶች 
የነገርነታቸውን ባህሪ አመል ጸባይ ሰርጽን የምንቀበላቸው

መደብ: ሳይንስ
መደብ: ፍልስፍና
ሰኔ ፴

**ሰኔ ፴**ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷፮ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷፭ ቀናት ይቀራሉ።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

፲፰፻፴፰ ዓ/ም  አንድ የሜክሲኮ ሠራዊት ምሽግ ከተማረከ በኋላ የአሜሪካ ሕብረት መንግሥት የካሊፎርኒያን ግዛት አጠቃሎ መያዙን አወጀ።

፲፰፻፶፯ ዓ/ም ፕሬዚደንት አብራሃም ሊንከንን ከገደላቸው ጆን ዊልክስ ቡዝ ጋር በግድያው ለመተባበራቸው በሕግ የተፈረደባቸው አራት ሰዎች ዋሺንግተን ዲ.ሲ ላይ በስቅላት ተቀጡ።

፲፰፻፺ ዓ/ም  የአሜሪካ ሕብረት መንግሥት የሃዋይን ደሴቶች ከግዛቱ ጋር ደረበ። 

፲፱፻፺፯ ዓ/ም በለንደን የሕዝብ መጓጓዣ ድር ላይ በተፈጸመው የሽብርተኞች ፍንዳታ በሦስት ውስጠ-ምድር ባቡር ጣቢያዎችና በአንድ ወጥቶ-እብስ ላይ አምሳ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ፣ ከሰባት መቶ በላይ ሌሎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸዋል።

## ልደት

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July_7

መደብ:ዕለታት
ዘድንግል

ዓፄ **ዘድንግል** ከ1603 እስከ 1604 እ.ኤ.አ. የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት የነበሩ ሲሆን የዙፋን ስማቸውም «ዳግማዊ አፅናፍ ሰገድ» ሲሆን የአጼ ስርፀ ድንግል ወንድም የልሳነ ክርስቶስ ልጅ ናቸው። 

አጼ ስርጸ ድንግል ከመሞታቸው ቀደም ብሎ የወንድማቸውን ልጅ ተተኪ ንጉስ ለማድረግ አስበው ነበር፣ ይህንንም ያሰቡት የራሳቸው ልጆች በእድሜ ህጻናት ስለነበሩና በዚህ ምክንያት የርስ በርስ ጦርነት እንዳይነሳስ ነበር። ነገር ግን ንግስት ማርያም ሰና (የንጉሱ መጀመሪያ ሚስት)ና ራስ አትናቲወስ  ንጉሱ  ከፈላሻዋ ቅምጡ  ሐረግዋ  የወለደውን የ7 አመቱን ያዕቆብ ንጉሰ ነገስት በ1597 እንዲሆን አደረጉ። ይህም ልጁ ህጻን ስለሆነ የሱ ሞግዚት በመሆን ስልጣኑን በተዘዋዋሪ ለመቆጣጠር ነበር።  በዚህን ጊዜ ጦርነት እንዳይነሳ ዘ-ድንግልን በጣና ሃይቅ በሚገኘው ደቅ ደሴት እንዲታሰር አደረጉ።

ይህ በዚህ እንዳለ ዘ-ድንግል ከእስራቱ አምልጦ በጎጃም ውስጥ ተሸሸገ። በ1603  የጉራጌው ራስዘ ስላሴ ዘ-ድንግልን ንጉሰ ነገስት አፅናፍ ሰገድ አድርጎ ሾመው።  አዲሱ ንጉስ ግን በዳንካዝ ቤተ መንግስቱ የጀስዩቱን መሪ ፔድሮ ፔዝ በማስመጣት የካቶሊክ እምነት ተከታይ ሆነ።  በዚህ ጊዜ ያነገሱት ራስ ዘ ስላሴ ዘድንግልን መቃወም ብቻ ሳይሆን ከስልጣኑም እንዲወርድ በጎጃም አመጽ ማነሳሳት ጀመሩ። ይን አመጽ ለማስቆም ጥቅምት 16፣ 1604 አጼ ዘድንግል ከ200 ጠብመንጃ ከታጠቁ ፖርቹጋሎች ጋር በመሆን በባርቾ ሜዳ ላይ ዘመተ። አማጺወቹ የንጉሰ ነገስቱን ጦር ከማሸነፋቸው በተጨማሪ፣ ንጉሱንም ገደሉት። ጄምስ ብሩስ እንደመዘገበው የንጉሱ ሰውነት እስከ 3 ቀን በሜዳው ላይ ካረፈ በኋላ ያካባቢው ገበሬወች ትንሽ መቃብር ሰርተው በዚያው ሜዳ እንደቀበሩት ያትትታል። ከ10 አመት በኋላም ወደጁ የነበረው የአጎቱ ልጅ ሱሰንዮስ ሬሳው ተቆፍሮ ወጥቶ በደጋ እስጢፋኖስ ቤተክርስቲያን፣ ደጋ ደሴት፣ ጣና ሃይቅ ከሌሎች ቀደምት ነገሥታት ጎን እንዲያርፍ አድርጓል። 

## ማጣቀሻወች


መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት
ዋናው ገጽ 1

ማንኛውንም የሙቀት መጠን የሚቆጣጠሩ ረቂቅ መሣሪያዎች፣ በአውሮፕላን ዋና አካል፣ በትንሹም ቢሆን፣ የመሰርጎድም ሆነ የመሰንጠቅ አደጋ ሲያጋጥም ወዲያው ወደ አንድ ማዕከላዊ የቁጥጥር ክፍል፣
 
የራዲዮ መልእክት ማስተላፍ የሚችል መሣሪያ፣  የጀርመኑ Fraunhofer የምርምር ተቋም ጠበብት  ሠርተው በተሣካ ሁኔታ መሞከራቸውን፣  ከፍራይቡርግ አስታወቁ። አንዳች የኤሌክትሪክ ኅይል ማስተላለፊያ ሽቦም ሆነ ባትሪ የማያስፈልጋቸውና በአኤሮፕላን አካል የሚጣበቁት እጅግ የረቀቁ መሣሪያዎች፣ ጉልበት የሚያገኙት በአኤሮፕላኑ ውስጥና ውጭ ባለው የሙቀት ልዩነት ነው። በውጭ ከዜሮ በታች ከ 20 እስከ 50 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ሲሆን ቅዝቃዜው፣  በአኤሮፕላን ውስጥ ተሣፋሪዎች በሚቀመጡበት ክፍል ደግሞ ሙቀቱ፣ 20 ዲግሪ መሆኑ የታወቀ ነው።
 
የፍራውንሆፈር የምርምር ተቋም ባልደረባ የሆኑት ዲርክ ኤብሊንግ እንዳስረዱት፣ በአኤሮፕላን አካል የሚያጋጥም እንከንን የሚጠቁሙት መሣሪያዎች የሚገለገሉት «ማይክሮፔልት » ከተባለው ኩባንያ ጋር በመተባበር በተሠሩ በሙቀት ልዩነት ኃይል በሚያገኙ ጉልበት አመንጪዎች ነው።
 
ሙከራው አመርቂ ቢሆንም፣ በሙቀት ልዩነት የማይቋረጥ ኃይል በማመንጨት በማጠራቀም ፣ እንዲሁም እንከን በመጠቆም፤ አገልግሎት የሚሰጥ የተሟላ ረቂቅ መሣሪያ በተጨባጭ ሁኔታ ጥቅም እንዲሰጥ ገበያ ላይ መዋል የሚችለው በ 3 ዓመታት ውስጥ እንደሚሆን ነው የተገለጠው። በተጠቀሰው ዘዴ የሚሠሩ ረቂቅ መሣሪያዎች፣ ለበረራ አገልግሎት ብቻ ሳይሆን፣ ለህንጻዎች ግንባታ፣ እንዲሁም ለህክምና አገልግሎት ሰፊ ጠቀሜታ እንደሚኖራቸው ነው የሚታመንበት።
 
ረቂቅ የሆነ፣  ይህን መሰል ተቆጣጣሪ መሣሪያ በአንድ አትሌት ሸሚዝም  ተጣብቆ  አትሌቱ ልምምድ ሲያደርግ የልብ ትርታውን እንደሚለካ፣ የመስማት ችግር ያለባቸውን ሰዎች የሚረዱ ረቂቅ መሣሪያዎችም ወደፊት ከተጠቃሚው ሰው አካል በሚያገኙት የሙቀት ኃይል ሊሠሩ እንደሚችሉ የሚያጠራጥር አልሆነም።
 
ዚህን በተረፈ፣ ፣ ህዝብ አመላላሽ አኤሮፕላኖች፣ ሞተራቸው በሚቃጠል ቤንዚን መሆኑ ቀርቶ በኤልክትሪክ ኀይል እንዲንቀሳቀስ ማድረጉ ይበልጥ አስተማማኝነት እንዳለው ነው የሚነገረው። በዩናይትድ እስቴትስ የተደረገ ሙከራ እንደሚያረጋግጠው፣ የአኤሮፕላንን ቀዛፊ ሞተር (ፕሮፔለር) ያለሳንክ  ለማንቀሳቀስ፣  በነዳጅ ከሚንቀሳቀስ ሞተር  ይልቅ፣  የኤሌክትሪክ ሞተር ምናልባት  10 ፣ ብሎም 20 እጥፍ ያህል ይበልጥ አስተማማኝ ነው የተባለው። በኤሌክትሪክ ኃይል የሚንቀሳቀስ ሞተር 95 ከመቶ ያህል እጅግ አስተማማኝ መሆኑ ሲነገርለት፣ ፣ በነዳጅ ኃይል የሚሠራው፣  አስተማማኝነቱ ፣ ከ 18 እስከ 23 ከመቶ መሆኑ ነው የተገለጠው።
 
ከዚህም ሌላ፣ በኤሌክትሪክ ኃይል የሚበሩ አኤሮፕላኖች የድምፃቸው መጠን እጅግ ዝቅ ያለ በመሆኑ ፣ በአኤሮፕላን ማረፊያ ጣቢያዎች አሠራር ረገድም ለውጥ ሊያስከትል እንደሚችል ነው የሚታሰበው።

መደብ:ፈጠራዎች
ሐምሌ ፪

**[[ሐምሌ 2|ሐምሌ ፪]]** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፪ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷፬ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷፫ ቀናት ይቀራሉ።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

፲፭፻፴፫ ዓ/ም - ኢትዮጵያን የወረረውን ግራኝ መሐመድን ለመከላከል የዘመተውን የ|ብርቱጋል ሠራዊት የመራው **ኤስቴቫዎ ዳጋማ** ወንድሙን **ክሪስቶቫዎ ዳጋማ** ን ከአራት መቶ ወታደሮችና መቶ ሃምሳ ባሪያዎች ጋር ትቶ ከምጽዋ ወደብ ወደአገሩ ተጓዘ።

፲፱፻፴፱ ዓ/ም - የእንግሊዝ ልዕልት፣ (አሁን ዳግማዊት ንግሥት ኤልሳቤጥ) እና የሌፍተናንት (አሁን የኤዲንበራ መስፍን ልዑል) ፊሊፕ የጋብቻ እጭት ይፋ ተደረገ። 

፲፱፻፹፫ ዓ/ም - የደቡብ አፍሪቃ ሪፑብሊክ ለሠላሳ ዓመታት ከተገለለችበት የኦሊምፒክ ማሕበር ተመልሳ አባል ሆነች።

፲፱፻፺፬ ዓ/ም - የቀድሞውን የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት የተካው የአፍሪቃ ኅብረት አዲስ አበባ ላይ ተመሠረተ። የደቡብ አፍሪቃው ፕሬዚደንት ጻቦ እምቤኪ የኅብረቱ የመጀመሪያው ሊቀ መንበር ሆነው ተመረጡ።

## ልደት

፲፱፻፯ ዓ.ም  - ስመ ጥሩው ኢትዮጵያዊ አርበኛ እና የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማኅበር ሊቀ መንበር የነበሩት ክቡር ደጃዝማች ኪዳኔ ወልደመድኅን ቡልጋ፣ ልዩ ስሙ **ቡሄ ዓምባ** በተባለ ሥፍራ ተወለዱ።

፲፱፻፰ ዓ/ም - ከ፲፱፻፷፫ ዓ/ም እስከ ፲፱፻፷፯ ዓ/ም የዩናይትድ ኪንግደም ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት ሰር ኤድዋርድ ሂዝ

፲፱፻፳፩ ዓ/ም - የቀድሞው የሞሮኮ ንጉሥ**ዳግማዊ ሀሳን(አረብኛ: الحسن الثاني‎**)። ንጉሡ  የዛሬው የንጉሥ ሞሀመድ ራብእ (አረብኛ: محمد السادس‎) አባት ናቸው።
 
፲፱፻፴፬ ዓ/ም - **ሪቻርድ ራውንድትሪ (Richard Roundtree)**. ሪቻርድ በዋና ተዋናይነት > (John Shaft) ሆኖ > (Shaft in Africa) በተባለው ፊልም ላይ ከዘነበች ታደሰ (ሸርሙጣ ሆና) እና ደበበ እሸቱ (ዋሳ Wassa) ጋር  ሠርቷል፡

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 9

*(እንግሊዝኛ) http://www.imdb.com/title/tt0070679/

መደብ:ዕለታት
አባ ሳሙኤል ወልደ ካህን

**አባ ሳሙኤል ወልደ ካህን** የራስ ተፈሪ መኮንን (በኋላ ንጉሠ ነገሥት ቀደማዊ ኃይለ ሥላሴ) እና የዘመዳቸው የራስ እምሩ ኃይለ ሥላሴ አስተማሪ 1894-1904 ዓ.ም. ግድም ሁለታቸው በሐረር የኖሩ ልጆች በሆኑበት ጊዜ ነበሩ። 

ጃንሆይ በጻፉት መጽሐፍ *[[ሕይወቴና የኢትዮጵያ እርምጃ]]* (ምዕ. 1) መሠረት፣ አባታቸው ራስ መኮንን ፣ ልጆቹን በፈረንሳይኛ በቀን አንድ ሰአት  እንዲያስተምሯቸው የጉዋዶሎፕ ሐኪም ዶ/ር ቢታልያን እንዳስቀጠሩ ይታወሳል። ይህ በቂ እንዳልሆነ ስለመስላቸው፣ ከሐረር የፈረንሳይ ካፑቺን መነኩሴ ሚሲዮን አባ ሳሙኤል የተባለውን ኢትዮጵያዊ ደግሞ አስቀጠሩ።. የሳሙኤል አባት አለቃ ወልደ ካህን ከዚህ በፊት የሮማ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን ተከታይ ወደ መሆን እምነቱን አዛውረው ነበር። 

የታሪክ ጸሐፊ ኤች ጂ ማርኩስ እንደሚለው፣ ስለዚሁ ሁኔታ «ራስ ተፈሪ በራሳቸው ወገን ወደ ካቶሊክ ሃይማኖት ለመዛወር ያስባሉ» የሚል ጥርጣሬ በመኳንንት መካከል ተነሣ። ይህንን ጥርጣሬ ጸጥ ለማድረግ፣ ተፈሪ በ1898 ዓ.ም. ዳግመኛ በተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ተጠመቁ።.

የወደፊት ንጉሥ በሕይወታቸው መጽሐፍ እንዳስታወሷቸው፤
 

«አባ ሳሙኤል ትልቅ ዕውቀት ያለው፡ ለመማርም ለማስተማርም የሚተጋ፡ በደግነትና በትሕትና ከማንም ሰው ዕውቀትን እንደ ንብ የሚቀሥም፡  በፍቅረ እግዚአብሔና በፍቅረ ቢጽ የተጠመደ፡ የነፍሱን እንጂ የሥጋውን ጥቅም ለማግኘት የማይጥር ደግ ሰው ነበር።»


በኋላ በመጽሐፉ 5ኛው ምዕራፍ በ 1907 ዓ.ም. በሃረማያ ባሕር ከሰመጡት 7 ሰዎች መካከል አባ ሳሙኤል አንድ ሆነው እንዳረፉ ይላሉ። 

## ዋቢ ምንጮች
*Haile Selassie I, *My Life and Ethiopia's Progress, Volume One: 1892-1937* ISBN 0-94839-040-9


መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
ሐምሌ ፯

**[[ሐምሌ 7|ሐምሌ ፯]]**  ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፯ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፶፱ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፰ ቀናት ይቀራሉ። በተጨማሪ **[[ሥላሴ]]** በአብርሃም ቤት የተስተናገዱበት ቀን በ**[http://www.ethiopianorthodox.org/ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን]** ዓመታዊ የንግሥ በዓል ቀን ነው።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
*፲፪፻፷ ዓ/ም - አጼ ይኩኖ አምላክ በአቡነ ተክለ ሃይማኖት እጅ ተቀብተው ዘውድ ጭነው ነገሡ።

*፲፯፻፹፩ ዓ/ም - የፓሪስ ኗሪዎች በከተማቸው የሚገኘውን የባስቲይ (Bastille ) ጥንታዊ ምሽግና ወህኒ ቤት በማጥቃት ሰባት እስረኞችን ነጻ አወጡ። ይኼም የፈረንሳይ አብዮት የፈነዳበት ዕለት በየዓመቱ ይከበራል።

*፲፱፻፶ ዓ/ም - በኢራቅ የጦር መኮንኖች የዳግማዊ ንጉሥ ፋይሳልን መንግሥት ገለበጡ።

*፲፱፻፷፩ ዓ/ም - የዩናይተድ ስቴትስ መንግሥት የ $500, $1,000, $5,000 እና $10,000  ሰርዞ ከአገልግሎት ውጭ አደረጋቸው።

## ልደት

## ዕለተ ሞት
*፲፱፻፸፩ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሁለተኛው ኢትዮጵያዊ ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቴዎፍሎስ በደርግ ግፈኛ ድርጊት ተገደሉ።

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July_14
*(እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/14/newsid_3736000/3736391.stm

መደብ:ዕለታት
ሉጋልባንዳ

**ሉጋልባንዳ** «እረኛው» በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ የኡሩክ ሁለተኛ ንጉሥ ነበረ። 1200 አመታት እንደ ነገሠ ይጨምራል። 

ስለ ሉጋልባንዳ የሚናገሩ ሁለት የሱመርኛ ትውፊቶች በሸክላ ጽላት ተገኝተዋል፤ እነርሱም በሊቃውንት «*ሊጋልባንዳ በተራራ ዋሻ*» እና «*ሉጋልባንዳና የአንዙድ ወፍ*» ይባላሉ። 
 
በ«*ሊጋልባንዳ በተራራ ዋሻ*»፣ የኡሩክ ንጉሥ ሆኖ የቀደመው ኤንመርካር ሠራዊቱን በአራታ ላይ እንዲዘመት ያሠልፋል፤ ሉጋልባንዳ ከጦር አለቆቹ አንዱ ነው። ነገር ግን የኡሩክ ሠራዊት ወደ አራታ ሲሄድ በረጅም ተራሮች አልፎ፣ ድንገት ሉጋልባንዳ ተዝለፈለፈ። ሊያንቁት አይችሉምና ጓደኞቹ በዋሻ ውስጥ ከስንቅና ከዕጣን ሙጫ ጋር ይተዉትና መንገዳቸውን ይቀጥላሉ። ሉጋልባንዳ በዋሻው ትንግርት ሕልም ያያልና ይጸልያል፣ የጽሑፉ መጨረሻ ግን አሁን ፍርስራሽ ሆኖ በደንብ ሊነብ አይችልም።

በ«*ሉጋልባንዳና የአንዙድ ወፍ*»፣ ሉጋልባንዳ በሉሉቢ ተራሮች ሆኖ ደብዛው እስካሁን ጠፍቷል፤ ዳሩ ግን ታላላቁ የ«አንዙድ» ወፍ የኤንመርካርን ሠራዊት ዳግመኛ እንዲያገኝ ይረደዋል። የኤንመርካር ሠራዊት አራታን ለ1 አመት ቢከባትም፣ አይከናወንም። ኤንመርካር በኡሩክ መቅደስ ወዳለች ወደ ኢናና መልዕክት እንዲልክ ተልእኮ ይፈልጋል። ቀድሞ በኤንመርካር መንግሥት 50ኛው አመት የማርቱ ሕዝብ በሱመርና በአካድ በሙሉ በተነሡበት ጊዜ ግድግዳ በበረሃ እንዲሠራባቸው ስለ ረዳችው፣ እንደገና እርዳታዋን አሁን በአራታ ዘመቻው ይጠይቃታል። በመጨረሻ ሉጋልባንዳ ወደ ኡሩክ ኢንዲመልስ ፈቃደኛነቱን ይነግረዋልና መልዕክቱን ለኢናና ያደርሳል። የስዋ መልስ አራታና ምጣኔ ሀብቱ እንዴት እንደሚያዙ የሚል ምሳሌ ነው።

*[[የጊልጋመሽ ትውፊት]]* በተባለው አፈ ታሪክ ደግሞ፣ የኋለኛው ኡሩክ ንጉሥ ጊልጋመሽ እራሱን «የቅዱስ ሉጋልባንዳና የኒንሱን ልጅ» ይላል። በዚያ ዘመን፣ ሉጋልባንዳና ሚስቱ  ኒንሱን እንደ አማልክት ተቆጠሩ። 

## የውጭ ምንጮች
*ETCSL - Texts and translations of Lugalbanda legends (alternate site)

መደብ:አፈ ታሪክ
መደብ:የሱመር ነገሥታት
ሐምሌ ፲፮

**[[ሐምሌ 16|ሐምሌ ፲፮]]** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲፮ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፶ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፩ ቀናት ይቀራሉ።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

፲፱፻፳፩ ዓ/ም የኢጣልያ የፋሽስት መንግሥት የሌላ ቋንቋ ወይም ባዕድ ቃላትን መጠቀምን ህገ ወጥ አድርጎ ደነገገ። (ኢትዮጵያም እንዲህ አይነት ህግ ባወጣች!!!!)

፲፱፻፵፬ ዓ.ም በጋማል አብደል ናስር የተመሠረተው የግብጽ የመኮንኖች እንቅስቃሴ በ ጄነራል ሙሐመድ ናጊብ መሪነት ንጉሥ ፋሩቅን ገለበጠ።

፲፱፻፷፮ ዓ/ም የግሪክ ወታደራዊ መንግሥት ውድቅ ሆኖ የቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስቴር ኮንስታንቲን ካራማንሊስ መንግሥት እንዲመሠርቱ ተጋበዙ።

፲፱፻፺፩ ዓ/ም የሞሮኮው አልጋ ወራሽ ሞሐመድ ቢን አል ሓሳን አባታቸው ሲሞቱ ንጉሥ ሞሐመድ አራተኛ ተብለው የንጉሥነት ዘውድ ጭነው ነገሡ።

## ልደት

፲፰፻፹፬ ዓ/ም የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ቀዳማዊ፡ኃይለ፡ሥላሴ በሐረርጌ ውስጥ ኤጀርሳ ጎሮ ላይ ተወለዱ።

## ዕለተ ሞት

፲፱፻፺፩ ዓ/ም የሞሮኮው ንጉሥ ዳግማዊ ሀሰን በተወለዱ በ ሰባ ዓመታቸው አረፉ።
ዳግማዊ ሀሰን በ ፲፱፻፶፮ ዓ/ም አዲስ አበባ ላይ የተመሠረተውን የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት ከመሠሩት ሠላሳ አምስት መሪዎች አንዱ ነበሩ።

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 23

*(እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/23/newsid_2515000/2515819.stm

መደብ:ዕለታት
ሐምሌ ፱

**[[ሐምሌ 9|ሐምሌ ፱]]** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፱ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ሉቃስ  ፶፮ ቀናት በዘመነ ዮሐንስ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ እና በዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፭ ቀናት ይቀራሉ።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

*፲፯፻፹፪ ዓ/ም- ዲስትሪክት ኦፍ ኮሉምቢያ (District of Columbia) የዩናይትድ ስቴትስ መንግሥት መቀመጫ ዋና ከተማ ሆነ።
 
*፲፱፻፳፫ ዓ/ም - ዓፄ ኃይለ ሥላሴ የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ሆነው ዘውድ በጫኑ በዘጠነኛው ወር የሀገሪቱን የመጀመሪያውን ሕገ መንግሥት በንጉሠ ነገሥቱ፣ አልጋ ወራሹ፣ ጳጳሳቱ፣ መሳፍንቱ፣ ሚኒስትሮቹ እና ባላባቶቹ መኳንንቱም ፈርመውበት በዐዋጅ ተግባር ላይ ዋለ። 

*፲፱፻፴፯ ዓ/ም - ዩናይትድ ስቴትስ የመጀመሪያውን የሙከራ አቶሚክ ቦንብ አፈነዳ።

*፲፱፻፷፩ ዓ/ም - ጨረቃ ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ የሰውን ልጅ ይዞ ያረፈው አፖሎ 11 መንኮራኩር ከኬኔዲ የጠረፍ ማዕከል ተተኮሰ። 

*፲፱፻፸፩ ዓ/ም - ሳዳም ሁሴን የኢራቅ ፕሬዚደንት ሆኑ።

*፲፱፻፺፩ ዓ/ም - የሟቹ የፕሬዚደንት ኬኔዲ ልጅ ጆን ኤፍ ኬኔዲ ጁንየር ከሚስቱ እና ከሚስቱ እህት ጋር በበረራ ላይ እንዳሉ በአውሮፕላን አደጋ አትላንቲክ ውቅያኖስ ውስጥ በመስመጥ ሕይወታቸውን አጡ።

## ልደት

## ዕለተ ሞት

*፲፱፻፲ ዓ/ም - የመጨረሻው የሩሲያ ቄሳር ዳግማዊ ኒኮላስ ከሚስታቸውና ከአምስት ልጆቻቸው ጋር በቦልሸቪክ የሩሲያ አብዮት አባላት ተረሸኑ።

*፲፱፻፺፩ ዓ/ም - የሟቹ የፕሬዚደንት ኬኔዲ ልጅ ጆን ኤፍ ኬኔዲ ጁንየር

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 16 

*(እንግሊዝኛ) http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/20100716.html

* ‘ሕይወቴና የኢትዮጵያ እርምጃ’ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ፣ ፩ኛ መጽሐፍ፣ ፲፱፻፳፱ ዓ/ም

መደብ:ዕለታት
ሐምሌ ፲

**[[ሐምሌ 10|ሐምሌ ፲]]** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ሉቃስ  ፶፮ ቀናት በዘመነ ዮሐንስ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ እና በዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፭ ቀናት ይቀራሉ።

## ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

*፲፱፻፲፯ ዓ/ም -ማይን ካምፍ(Mein Kampf) በሚል ርዕስ የተሠየመው የናዚው መሪ የአዶልፍ ሂትለር መጽሐፍ ታተመ።

*፲፱፻፷፩ ዓ/ም - የሟቹ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚደንት ጆን ኤፍ ኬኔዲ ታናሽ ወንድም ሴኔተር ኤድዋርድ ኬኔዲ ቻፓክዊዲክ ከሚባል ሥፍራ ሲመለሱ የሚነዱት መኪና ከመንገደኛቸው ከ ሜሪ ጆ ኮፔክኒ ጋር ድልድይ ጥሶ ወንዝ ውስጥ ሲከሰከስ ሴቷ ሕይወቷን አጥታለች።

## ልደት

*፲፱፻፲ ዓ/ም - የቀድሞው የደቡብ አፍሪቃ ፕሬዚደንት እና የኖቤል የሰላም ሽልማት ተቀባይ ኔልሰን ማንዴላ በዚህ ዕለት ተወለዱ።

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 17 

መደብ:ዕለታት
የጫካው አምላክ ራስ

**'የጫካው አምላክ ራስ **' የተባለው የ ማይክል አንጄሎ ቡናሮቲ የመጀመሪያ ስራው ነው። ይህን ቅርጽ የሰራው እድሜው 13 እያለ ነበር። ይህ ቅርጽ በጥንቃቄ አስመስለው የቀረጹት ነው። ዋናው የማይክል አንጄሎ ቅርጽ ሐውልት የደረሰበት አይታወቅም ጠፍቷል።  

## ታሪኩ

ሎሬንዞ ዘ ማግኒፊኮ የሳን ማርኮ አትክልት ስፍራ ሲጎበኝ ይህንን ቅርጽ ያያል በጣምም ይገረማል። ነገር ግን የቅርጹ እድሜ እና ጥርሶቹ አብረው አይሄዱም በዚህ እድሜ ያለ ሰው እንዲህ ያለ ሙሉ ጥርስ አይኖረውም ብሎ አስተያየት ሰጠ።  ማይክል አንጄሎም ይህን እንደስማ ወዲያውኑ አንዱን ጥርስ ሸረፈው እና ሌሎቹንም አሮጌ እንዲመስሉ አደረጋቸው። ሎሬንዞ ጉብኙቱን ጨርሶ ሊመለስ ሲል በድጋሚ ቅርጹን ቢመለከተው ልክ እሱ እንደተናገረው አድርጎት በማየቱ በጣም ተገረመ። ከዚያም ለማይክል አንጄሎ ቡናሮቲ ደጋፊው ሆነ። ቅርጹ የት እንደደረሰ አይታወቅም ጠፍቷል
 
## ምንጭ
**Artists Life — Michaelengelo*, page 14,15 — Enrica Crispino, 2001, Giunti Editore.
**The Life of Michelangelo Buonarroti*, page 23 — John Addington Symonds, BiblioBazaar.

## ማመሳከሪያዎች

## ወደ ውጭ የሚያገናኙ
*The Boy Michelangelo carving the head of the Faun - Sculputure of Cesare Zocchi (end of nineteenth century). It is in Casa Buonarroti





መደብ:የማይክል አንጄሎ ሐውልቶች
ሐምሌ ፲፫

**ሐምሌ ፲፫** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲፫ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ሉቃስ ፶፫ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ዮሐንስ፤  ማቴዎስ፤ እና ማርቆስ ደግሞ ፶፪ ቀናት ይቀራሉ።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

*፲፱፻፴፯ ዓ/ም -የዩናይትድ ስቴትስ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የዓለም ባንክን (The World Bank) እና ዓለም አቀፍ ገንዘባዊ ዕድርን (International Monetary Fund - IMF) የመሠረተውን የብሬቶን ዉድስ (Bretton Woods Agreement) ስምምነት አፀደቀ

*፲፱፻፵፫ ዓ/ም - የዮርዳኖስ ንጉሥ፣ ቀዳማዊ አብዱላ ኢየሩሳሌም ላይ በሚገኝ መስጊድ ውስጥ የዓርብ ጸሎት ላይ እንዳሉ በአንድ የፍልስጥኤም ተወላጅ እጅ ተገደሉ። 

*፲፱፻፷፩ ዓ/ም -አፖሎ 11 የተባለው የጠፈር መንኮራኲር ጨረቃ ላይ ሲያርፍ የሰላሳ ስምንት ዓመቱ ኒል አርምስትሮንግ የጨረቃን ነጠፍ በመርገጥ የመጀመሪያው የሰው ልጅ ሆነ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በቆጵሮስ ደሴት ላይ በተካሄደ መፈንቅለ መንግሥት የአገሪቱ ፕሬዚደንት ሊቀ ጳጳስ ማካሪዮስ ከስልጣን በወረዱ በአምስተኛው ቀን፣ የቱርክ ሠራዊቶች ደሴቷን ወረሩ። እስካሁንም ይቺ ደሴት ለሁለት ተከፍላ የግሪክ ቆጵሮስ እና የቱርክ ቆፕሮስ በመባል የሁለቱ ዘሮች የልዩነት መተዳደሪያ ደሴት ናት።
  
*፲፱፻፸፪ ዓ/ም -የተባበሩት መንግሥታት ድርጀት አካል የሆነው የጸጥታ ምክር ቤት አባላት ድርጅቱ ኢየሩሳሌምን የእስራኤል ዋና ከተማነቷን እንዳይቀበሉ በሙሉ ድምጽ ወሰነ።

*፲፱፻፺፰ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ሠራዊት የጎረቤት አገር ሶማሊያን ክልል ውስጥ ገብተው ወረሩ።

*፲፱፻፺፱ ዓ/ም - በኢትዮጵያ የምርጫ ፺፯ ውጤት ተጭበርብሯል በማለታቸው የአገሪቱን ሕገ መንግሥት ተቃራኒዎች ናችሁ በመባል ታሥረው የነበሩት የቅንጅት መሪዎችና ሌሎችም በተደረገላቸው “ምሕረት” ተለቀቁ። 

## ልደት

## ዕለተ ሞት

፲፱፻፵፫ ዓ/ም የዮርዳኖስ ንጉሥ፣ ቀዳማዊ አብዱላ

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 20 

*(እንግሊዝኛ) http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/6953225.stm

መደብ:ዕለታት
ሴሌና

**ሴሌና ኩንታኒላ-ፔሬዝ** (ሚያዚያ16፣ 1971 - መጋቢት 31፣ 1995 እ.ኤ.አ) ሜክሲኮአዊ ዘፋኝ፣ ዳንኪረኛ፣ፋሺን አዋቂ፣ ተዋናይ፣ ሙዚቃ አቀናባሪና ዜማ ደራሽ ነበረች። በዘመኗ የ**ቲሃኖ ሙዚቃ ንግስት** በመባል እስከመታወቅ የደረሰች ነበረች። .


መደብ:የሜክሲኮ ዘፋኞች
ኤፍሬም ታምሩ

thumb|200px|right|በ1975 የወጣው የኤፍሬም ካሴት ዲዛይን
**ኤፍሬም ታምሩ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ለስለስ ያሉ የሙዚቃ ስራወችን በማበርከት ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ
200px|thumb|ኤፍሬም ታምሩ ስለኪነት አጀማመሩ ቃለ መጠይቅ ሲደረግለት (1974 ወይንም 75 ዓ.ም.)
በ1960 ዓ.ም. አካባቢ ደጀን በተባለ ቦታ በትምህርት ቤቱ ውስጥ ሙዚቃ ጀመረ። ሆኖም  ለርሱ ከፍተኛ ለውጥ ያመጣለት በ1963 ዓ.ም. ወደ ደብረ ማርቆስ ሄዶ በሙዚቃ ውድድር ማሸነፉ ነበር። ይህም ካጠቃላ ጎጃም አንደኛነትን ያስገኘለት ሲሆን በዚሁ የኪነጥበብ ሥራ እንዲተጋ አይነተኛ ምክንያት ነበር። 

ድምጻዊ ኤፍሬም ታምሩ  

ከእናቱ አትገኝ ብዙነህ እና ከአባቱ ከአቶ ታምሩ … ባህር ዳር ተወለደ፡፡

1ኛ ክፍል ባህርዳር፡

2ኛ ክፍል ደ/ማርቆስ

3ኛ-ን ሲዳሞ ጠቅላይ ግዛት - ዲላ

4ኛ-ን ወሎ ጠቅላይ ግዛት

5ኛን አዲስ አበባ ከዛ ተመልሶ ደግሞ ወደ ደ/ማርቆስ …

ከዚህ ሁሉ በፊት የ12 ዓመት ልጅ ሳለ በየክፍለሀገሩ እየዞረ ከሚጫወት ባንድ ጋራ ጊምቢ፣ ወለጋ፣ ጅማ አብሮ ተጫውቷል፡፡

ቤቱ ሲመለስ ታዲያ ‹ጎሽ የኔ ልጅ፡ አበጀኽ› እየተባለ እንዳይመሰላችኹ … በእግር ብረት እየታሠረ፣ እየተገረፈ ነው፡፡

ከአዲስ አበባ ተመልሶ ደጀን በሚማርበትም ወቅት ደ/ማርቆስ ድረስ እየኼደ ይጫወት ነበር፡፡

2ኛ ደረጃ ተማሪ ሳለ፡ ከአያሌው መስፍን ጋር ይገናኛሉ፡፡

እርሱም አጨዋወቱን ተመልክቶ ‹በአንድ ሸክላ አብረን እንጫወታለን› ሲለው ትምህርቱን አቋርጦ ለአምስት ወር ያህል በየክፍለ ሀገሩ ዞረ፡፡

ከዛም በምሥራቅ አጠቃላይ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ጨረሰ፡ …

ቬነስ፣ ዲያፍሪክ፣ ራስ ሆቴል፣ ግዮን፣ ሒልተን … የተጫወተባቸው ሥፍራዎች ናቸው፡፡

ድምጻዊ ኤፍሬም ታምሩ 12 አልበሞችን ሠርቷል፡፡

‹እንደገና› ከተሰኘው በቅርቡ ከሮሃ ባንድ ጋር ከሠራው አልበም ጋር፡፡ የተሳኩም ነበሩ፡፡

በአዚያዜሙም የሙያ ባልንጀሮቹ ‹ዘፍኖ ማሳመን ይችላል፣ ዘፍኖ ማስተኛት፣ ማስለቀስ፣ ማስደሰት … ይችላል … በአዚያዜሙ ሀዘንን ያሽራል› ይሉታል፡፡

አድናቂዎቹ -

ከዘፋኞች ኩሩ

ኤፍሬም ታምሩ … ይሉታል፡፡

## የስራ ዝርዝር
### አልበሞች
* ኋላ እንዳይቆጭሽ
* [መድሀኒቴ ]

## ማጣቀሻወች የኤፍሬም ዘፈኖች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ቴወድሮስ ታደሰ

right|250px|thumb|ቴወድሮስ ታደሰ
**ቴወድሮስ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ የሙዚቃ ስራወችንና አንድ አንድ የቤ/ክርስቲያን መዝሙሮችን በማበርከት ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ  የሚያብራራ
## የስራ ዝርዝር

* ሉባንጃዬ 1977 ዓ.ም
* ጉድሮዬ 1978 ዓ.ም
* ሳዱላዬ 1979 ዓ.ም
* እምዬ ኢትዮጵያ 1981 ዓ.ም
* ስንቱን ጉድ ቻለ 1984 ዓ.ም
* ዝምታ 1989 ዓ.ም
* ትላንት እና ዛሬ 2005 ዓ.ም

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አስቴር አወቀ

**አስቴር** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ የሙዚቃ ስራዎችን ከ70ወቹ ጀምራ በማቅረብ ትታወቃለች። አስቴር ከ13 ወደ አዲስ አበባ በመምጣት በወጣትነቷ ሙዚቃን ኮንቲኔንታል ባንድ፣ ሆቴል ዲአፍሪክ ባንድ፣ አይቤክስ ባንድ እና ሸበሌ ባንዶች ጋር የተለያዩ ዝግጅቶችን አቅርባለች። ከእዚያም በዝነኛው አሊ ታንጎ እገዛ ከባንድ ወጥታ በራሷ መዝፈን የጀመረችው አስቴር አወቀ ነጠላ በተለይ ከውብሸት ፍስሃ ጋር በመሆን ነጠላ ዜማዎችን በታንጎ ሙዚቃ ቤት አከፋፋይነት ለሕዝቡ ማድረስ ጀመረች። ዘጠኝ የተለያዩ ካሴቶችን ለአድማጭ ያቀረበችው አስቴር "ሙናዬ" የተሰኘ የመጨረሻ ካሴቷን ካሳተመች በኋላ ወደ አሜሪካ አቀናች።

## የህይወት ታሪክ ዘመን
አስቴር አወቀ በሶዶ ክስታኔ ምድር በ፲፱፻፶፫ ዓ.ም. ተወለደች ።ዞዞስ

## የስራ ዝርዝር
### አልበሞች
*ጨረቃ
 1.በመልኬ አትውደደኝ
 2.ፀባይህ ነው
 3.ፍቅር የሚያብበው
 4.የሀገሬ ትዝታ
 5.ጨረቃ ውበትሽ
 6.አያችሁት ወይ
 7.ሽር ሽር
 8.ጉብል ዓይናማ
 9.ፍቅር ነው ሀብታችን 

*ሙዚቃ 
 1.ሙዚቃ
 2.የሸበሉ ወጣት
 3.ሰላምታ
 4.ብዙ አለሜ
 5.ብርዱ አልተስማማኝም
 6.ምነው ባይህ
 7.እኔ ቀጥሮ እለኝ
 8.ና አካሌ

*አስቴር (1981)
*ካቡ (1983)
*ኤቦ (1985)
*ሃገሬ (1991)
*ስኳር (1993)
*የአስቴር ትዝታዎች (1996)
*ፍቅር (1998)
*ጨጨሆ (2003 ዓ.ም.)
*እወድሃለሁ (2013 እ.ኤ.አ.)
*ጨዋ (2019 እ.ኤ.አ.)
* ሶባ (2023 እ.ኤ.አ)

### ሲንግሎች
*ትዝታ (2011 እ.ኤ.አ.)
*የኔታ (2011 እ.ኤ.አ.)

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ጂጂ

እጅጋየው ሽባባው በመድረክ ስሟ "ጂጂ" ትታወቃለች፣ ማን ኢትዮጵዊ ዘፋኝ ነው በትልቁ ተፅዕኖ መፍጠር የቻለው በዘመናዊ እና በኢትዮጵያ ሙዚቃዎች ድብልቅ የሙዚቃ ስራዎች። አሉ ከተባሉ ተታዋሽ ኢትዮጵያዊ ድምፃዊያን አንዷ ሆና ተገንብታለች፣ ጂጂ ወይም እጅጋየው ሽባባው፣ በትክክለኛ ስሟ።

## እሱባለው ገነቱ

ሱቤ ማማ

## የስራ ዝርዝር
### አልበሞች
*ጸሃይ (1997 እ.ኤ.አ.)
*አንድ ኢትዮጵያ (One Ethiopia) (1998 እ.ኤ.አ.) 
*ጂጂ (2001 እ.ኤ.አ.)
*ኢሉሚኔትድ ኦዲዮ (*Illuminated Audio*) (2003 እ.ኤ.አ.)
*Abyssinia Infinite: Zion Roots (2003 እ.ኤ.አ.)
*ሰም እና ወርቅ (2006 እ.ኤ.አ.)
*ምስጋና ኢትዮጵያ (2010 እ.ኤ.አ.)

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ህብስት ጥሩነህ

right|300px|thumb|ህብስት ጥሩነህ
**ህብስት ጥሩነህ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር ==ሸጋው ባንተላይ

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ሐመልማል አባተ

thumb|ሐመልማል አባተ
**ሐመልማል አባተ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ድምፃዊ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራዎችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ
ሐመልማል ያደገችው አሰበ ተፈሪ ሲሆን ሙያዋን የጀመረችው በቤተ ክርስትያን ዘማሪ ሆና ነው። የመጀመሪያው አልበሟ የወጣው በ፲፱፻፸፮ ዓ.ም. ነው።

ሐመልማል አባተ የሁለት ሴት ልጆች እናት ናት።

ግንቦት ፲፫ ቀን ፳፻፬ ዓ.ም. በመካኒሳ መንገድ አቦ ተብሎ በሚታወቀው አካባቢ የሚገኘው የአርቲስት ሐመልማል ቪላ ቤት በእሳት ቃጠሎ የወደመ ሲሆን የቃጠሎው መንስኤ ወደ ቤቱ የሚመጣው የኤሌክትሪክ ኃይል ከፍተኛ መዋዠቅ እንደሆነ ይጠቀሳል።

ከድምፃዊነትም አልፎ ሐመልማል የራሷን የሙዚቃ አሳታሚ ድርጅት አመል ፕሮዳክሽንስ በሚል ስም አቋቁማለች። ከሙዚቃ ሥራ በተጨማሪም ሐመልማል በንግድ ዘርፍ በግንባታ ስራ እንዲሁም አመል ካፌ ተሞክሮ አላት። 

## የስራ ዝርዝር
### አልበሞች
*እርሳኝ (፲፱፻፺ ዓ.ም.)
*ስደት (2001 እ.ኤ.አ.)
*ጊዜ ሚዛን (፲፱፻፺፰ ዓ.ም.)
*ያደላል (2013 እ.ኤ.አ.)

## ማጣቀሻዎች


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ብዙነሽ በቀለ

right|350px|thumb| ብዙነሽ በቀለ
** ብዙነሽ በቀለ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ስራወችን በ1960ዎቹና 1970ዎቹ በማቅረብ ትታወቃለች።

 የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር
ጭንቅ ጥብብ

ችላ አትበለኝ

የናት ውለታዋ፣ የፍቅሬ ነበልባል፣ የሚያስለቅስ ፍቅር፣ የምሰረቅ ቢሆን፣ ይወደኝ አይወደኝ አላውቅም፣ ደብዳቤ ላክብኝ፣ ድንገት ሳላስበው

ፍቅሬ ደህና ሁን፣ ፍቅር ሀብት እኮ ነው

ለምን ጊዜም የማልረሳሽ፣ ለሚወዱህ ቀርቶ፣ ለሰው ቢናገሩት፣ ሌላ አሰበ ወይ

አዲስ ፍቅር ይዞኛል፣ እርግብግብ አለብኝ ዓይኔ

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ነፃነት መለሰ

**ነፃነት** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

=መሀሙድ አህመድ= የህይወት ታሪክ ==

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ኩኩ ሰብስቤ

right|400px|thumb| ኩኩ ሰብስቤ
**ኩኩ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብና የቁንጅና ውድድር በማሸነፍ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ
ለስለስ ባሉ ዜማዎቿ ትታወቃለች :: በልጅነቷ የወንድ የሴት ሳትል ከእሷ ድምፅ ጋር የሚሄዱትን ሙዚቃዎች ተጫውታለች፡፡ የእነ ሙሉቀን መለሰ ፣ ጌታቸው ነሳ ፣ ሽሽግ ቸኮል ፣ እታገኘሁ ሀይሌ እና ብዙነሽ በቀለን እና ሌሎችንም ሰርታለች። በጊዜው ቆየት ያሉትን የእንግሊዘኛ ሙዚቃዎች በማድመጥ አስከማንጎራነርም ደርሳ ነበር፡፡ ተወዳጇ ድምፃዊት ኩኩ ሰብስቤ፡

ገና ከልጅነቷ ጀምሮ ት/ቤት ውስጥ በማንጎራጎር ነው ሙዚቃን የጀመረችው፡፡ በጊዜውም ሙሉቀንን ታደንቀው ስለነበረ ከአባቷ ከደጃዝማች ሰብስቤ ሽብሩ እየወሰደች (የእሳቸውን እና የሌሎችም) የግጥም ስራዎች ትሰጠው ነበር፡፡ ሙሉቀን መለሰም "ናኑ ናኑ ነይ" የተሰኘ አልበሙን ሲያወጣ በጊዜው የግጥም ደራሲዬ ኩኩ ሰብስቤ ናት እስከ

ማለትም ደርሶ ነበር፡፡

ድምፃዊት ኩኩ ሰብስቤ የመጀመረያ የመድረክ ስራዋን ያቀረበችው ከአይቤክስ እና ዋልያስ ባንድ ጋር በመሆን በሂልተን ሆቴል በተዘጋጀ የተማሪዎች ፓርቲ ላይ ነበር፡፡ በዚህ መድረክ ላይ የታጨችው ድምፃዊት ኩኩ ራስ ሆቴል በ300ብር ተቀጥራ ከመሀሙድ አህመድ ጋር በአይቤክስ ባንድ አጃቢነት በሳምንት ሁለት ቀን ትጫወት ነበር፡፡ በኋላ ላይም ወደ ሂልተን ሆቴል በመዛወር በ6ዐዐብር በየቀኑ ከዋልያስ ባንድ ጋር ትሰራ ነበር፡፡ በጊዮን ሆቴል ከሮሃ ባንድ ጋርም ትጫወት ነበር። በዚሁ ባንድ አጃቢነትም ከአለማየሁ እሸቴ ጋር “እንግዳዬ ነሽ" የተሰኘ የመጀመሪያ ስራዋን ለህዝብ አድርሳለች፡፡ ቀስ በቀስም ከሮሃ ባንድ ጋር ሶስት ያህል አልበሞችን አውጥታለች።

ከተለያዩ አንጋፋ ድምፃውያን ጋር በቅብብሎሽ የሰራቻቸውም በሮሃ ባንድ የተቀናበሩ ናቸው፡፡ በአጠቃላይ ከአይቤክስ ፣ ዋልያስ ፣ ሮሃ ፣ ኢትዮ ስታር እና ኤክስፕረስ ባንዶች ጋር በተለያዩ ጊዜያት ሰርታለች፡፡ በተለይ በትዝታ ስራዎቿ የምትታወቀው ድምፃዊት ኩኩ ሰብስቤ እስካሁን ስምንት ያህል አልበሞችን ሰርታለች፡፡ የመጨረሻ አልበሟ "ቻለኩበት" የተሰኘው ሲሆን በቀጣይም ሌላ አልበም ለመስራት እየተዘጋጀች ነው፡፡ በርከት ያሉ ነጠላ ዜማዎች ያሏት ሲሆን በቅርቡም "ሰበቤ" የተሰኘ ነጠላ ዜማዋን ለአድናቂዎቿ ጀባ ብላለች፡፡ አሳካሁን ባላት የካበተ ልምድ በሀገር ውስጥ እና በውጪ ኮንሰርቶቿን አቅርባለች፡፡ በጅቡቲ ጀምራ ሰነዓ፣ አቡዳቢ ፣ የመን ፣ ዱባይ ፣ አሜሪካ (በተለያዩ ከተሞች) እና በታላላቅ የአውሮፓ ከተሞች በመዘዋወር ሙዚቃዎቿን ለአድናቂዎቿ ተጫውታለች።
## የስራ ዝርዝር
* ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. ትዝታ

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
በዛወርቅ አስፋው

right|200px|thumb|በዛወርቅ አስፋው
**በዛወርቅ አስፋው** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን የትዝታ ሙዚቃ ስራዎችን በማቅረብ ትታወቃለች።

## የትውልድ ቦታ

## የስራ ዝርዝር
### አልበሞች
* ለመኖር
ZOL@

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ሜሪ አርምዴ

right|200px|thumb|
** ሜሪ አርምዴ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ባህላዊ ዘፈኖችን በወፈረ ድምጽ  በማቅረብ ትታወቃለች።  ማርታ አሻጋሪም ከሜሪ አርምዴ ጋር ተመሳሳይ ድምጽ እንዳላት ይነገራል።

## የህይወት ታሪክ
ሜሪ አርምዴ

 

-

ቤተሰቦቿ ያወጡላት ስም ሜሪማ የሚባል እንደነበር ይነገራል፡፡ ኋላ ላይ ዘመናዊነትን ስትነግሥበትና ፒያሳን ስትደምቅበት በራሷ ጊዜ ስሟን ሜሪ ብላ አስተካከለቸው፡፡

-

ሜሪ የተወለደችው በ1910 ዓ. ም.  በአዲስ አበባ ከተማ ዶሮ ማነቂያ ከሚባለው ሰፈር ነው፡፡

-

ቤተሰቦቿ ፈረንሳይኛን የተማሩ ሲሆኑ በፈረንሳይ የኢትዮጵያ ኤምባሲ ውስጥ ይሰሩ እንደነበር ሜሪ በ1973 ዓ. ም.  ለኢትዮጵያ ሬዲዮ በሰጠችው ቃለ መጠይቅ ላይ ተናግራለች፡፡

-

ምክንያቱ ባይታወቅም ሜሪ ገና በልጅነቷ አዲስ አበባን ለቃ ወደ ራያ ኮረም የሚባል ቦታ ሄዳለች፡፡ የልጅነት ጊዜዋንም በዚያው አሳለፈች፡፡

-

ፋሺስት ጣሊያን ኢትዮጵያን ሲወር ሜሪ የ13 ዓመት ልጅ ነበረች፡፡ መዝፈን፣ ማንጎራጎርም በዚያ ወቅት ጀምራለች፡፡

-

አምባላጌ ላይ የኢትዮ - ጣሊያን ጦርነት ሲጧጧፍ ሜሪ ብላታ ኅሩይ ከተባሉ አርበኛ ጋር አብራ ዘምታ ነበር፡፡

-

የአምባላጌውን እልህ አስጨራሽ ጦርነትን ጨምሮ ሌሎችም በአርበኞችና ፋሽስት ጣሊያን መካከል የሚደረግን ፍልሚያ በቅርበት አይታለች፡፡

-

በአንድ አውድ ላይም እግሯን ተመትታ የጦርነትን ዋጋ ከፍላለች፡፡ በዚህ ሁሉ ውስጥም ግን በእንጉርጉሮ ፣ በዘፈንና ሽለላዋ የአርበኞቹ የደስታ ምንጭ ነበረች፡፡

1. ዘመናዊ ዳንስ

2. ዘመናዊ የልብስ ስፌት 

3. የፀጉር ተኩስ ስራ  ሙያዎች

በአዲስ አበባ ሜሪን ቀደምትና ታዋቂ አድርገዋታል ፡፡

-

በዚያ ላይ ታንጎራጉራለች፣ ክራር ትጫወታለች፣ የዳንስ ቤት ከፍታለች፡፡  በወቅቱ ስላልተለመደ ብዙዎች ባይወዱላትም የፀጉር ተኩስ ስራን ለብዙዎች ቀስ በቀስ እንዲወዱትና እንዲለምዱት አድርጋለች፡፡ በዚህም ሜሪ በከተማው ዝናዋ የናኘ ነበር፡፡ 

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ሐምሌ ፰

**[[ሐምሌ 8|ሐምሌ ፰]]** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፰ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፶፰ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፯ ቀናት ይቀራሉ።

## አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች

፲፻፺፩ ዓ/ም - በመጀመሪያው የክርስትና ዘመቻ (The Crusades) ምዕራባዊ ወጥቶ አደሮች በኢየሩሳሌም የትንሳዔ ቤተ ክርስቲያንን (Church of the Resurrection – Holy Sepulchre) ማረኩ። ቤተ ክርስቲያኑ ኢየሱስ ክርስቶስ የተሰቀለበትና ያረገበት ሥፍራ ላይ የተሠራ ነው የሚል ዕምነት አለ።

፲፱፻፸፰ ዓ/ም - አሁን በመቀሌ ከተማ ሰማዕታት ሐውልት አጠገብ የሚገኘው ድምጺ ወያነ ትግራይ በትግል ሜዳ ላይ ተመሠረተ። 

## ልደት

፲፬፻፷፫ ዓ/ም  - በንግሥ ስማቸው ዳግማዊ ቆስጠንጢኖስ የሚባሉት ዓፄ እስክንድር ከአባታቸው ከ ዓፄ በዕደ ማርያም እና ከእናታቸው ሮምና ተወለዱ። እኚህ ንጉሠ ነገሥት በኢትዮጵያ ዙፋን ላይ ከ ፲፬፻፸ ዓ/ም እስከ ሞቱበት ዘመን ፲፬፻፹፮ ዓ/ም ድረስ ነግሠዋል።

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 15

መደብ:ዕለታት
አቢ ላቀው

right|400px|thumb| አበባ ላቀው
**አቢ ላቀው ** ወይም በሙሉ ስሟ **አበባ ላቀው** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች። ጀግና አማራ ጎንደር ያበቀላት ነች

## የህይወት ታሪክ
አቢ ላቀው በጐንደር ከተማ የተወለደች ሲሆን ትምህርቷን የተከታተለችውም በህብረት ትምህርት ቤት ነው።

## የስራ ዝርዝር
አቢ ላቅወ እጀጉን ትወዳጅ ዘፈኖች ካላቸው

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ትዕግስት ወይሶ

right|400px|thumb|ትግስት ወይሶ
**ትዕግስት ወይሶ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር
*፲፱፻፺፰ ዓ.ም. ከአቅሜ በላይ ነው
## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
መልካሙ ተበጀ

right|300px|thumb| መልካሙ ተበጀ
**መልካሙ ተበጀ** ታዋቂ ኢትዮጵያዊ የተውኔትና ዜማ ደራሲ፣ የቲያትር ተዋናይ እና ድምፃዊ ነው።

## የሕይወት ታሪክ
መልካሙ ተበጀ የተወለደው በ፲፱፻፴፰ ዓ.ም. በሲዳሞ ክ/ሀገር ክብረ መንግሥት በሚባል ቦታ ነው። መልካሙ የሙዚቃ ፍቅር ከሕፃንነቱ ጀምሮ አብሮት ያደገ ነው። ቤተሰቦቹ ለሥራ ጉዳይ ወደ ሐረር ከዚያም ወደ አዲስ አበባ ሲዛወሩ አብሮ በመምጣት በአምኃ ደስታ ትምህርት ቤት ይገባል። በትምህርት ቤት በተለያዩ በዓላት በተለይም በወላጆች ቀን በሚያደርገው ተሳትፎ የሙዚቃ ስሜቱ ከእሱ አልፎ በተመልካች ዘንድ እየጎላ በመሄድ ነሐሴ ፲፭ ቀን ፲፱፻፶፯ ዓ.ም. በብሔራዊ ቲያትር የታዳጊ ኦርኬስትራ /ዳዊት ኦርኬስትራ/ በድምፃዊነት ተቀጠረ።

መልካሙ ከግጥምና ዜማ ደራሲነቱ ባሻገር ቲያትርም የመድረስና በተዋናይነት የመሳተፍ ችሎታ ያለው ሲሆን ስለ ማህበራዊ ህይወት፣ ስለ ወጣትነት፣ ስለ ተፈጥሮ፣ ስለ ፍቅር እና ስለ ሌሎችም ብዙ የተጫወተ አንጋፋ ከያኒ ነው።

## የሥራዎች ዝርዝር
መልካሙ እስካሁን ድረስ ከሁለት መቶ በላይ የሚሆኑ ዜማዎችን ተጫውቷል። ከእነዚህም ዜማዎቹ አንድ መቶ ሃምሳ ያህል የራሱ ድርሰቶች ናቸው። «የሲዳሞ ቆንጆ»፣ «በይ እንግዲህ ተለያየን»፣ «ቸብ ቸብ»፣ «ዳህላክ» እና «ሙዚቃ» የተሰኙ ዜማዎቹ እራሱ ደርሶ ከተጫወታቸው ዘፈኖች መካከል በዋቢነት ሊጠቀሱ የሚችሉ ናቸው።

የድርሰት ችሎታውን ካስመሰከረባቸው ስራዎቹ አንዱ የሆነውና እራሱም በተዋናይነት የተሳተፈበት «ቢሮክራሲያዊ የከበርቴ አሻጥር» የተሰኘው ድርሰቱ ነው። መልካሙ በበርካታ የቴሌቪዥን ድራማዎች ከመጫወቱ ሌላ በፀጋዬ ገ/መድህን በተደረሰው «አቡጊዳ ቀይሶ»፣ በአያልነህ ሙላት በተደረሰው «ሻጥር በየፈርጁ» እና በሌሎችም ቲያትሮች ተሳትፎአል።

## ማጣቀሻ


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
መደብ:የኢትዮጵያ ተዋናዮች
አረጋኸኝ ወራሽ

right|400px|thumb| አረጋኽኝ
**አረጋኸኝ ወራሽ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል። በተለይ  ነፋስ ነው ዘመዴ እኔስ ብቸኛ ነኝ የሚ ለው ታዋቂ አድርገውታል 

## የህይወት ታሪክ
የተወለደው ወሎ ወልዲያ አካባቢ ነው።

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ኬኔዲ መንገሻ

right|400px|thumb| ኬኔዲ መንገሻ
**ኬኔዲ መንገሻ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ የነበረ ሲሆን  በነበረችው ጥቂት ዘመን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ተወዳጅነትን አፍርቶ በወጣትነቱ በሞት ከዚህ አለም የተለየ ዘፋኝ ነበር።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር

* ደላሽ ወይ መንገዱ
* አካል ደሜ
* አትከልክሏት
* ንድፍ ውበት
* ወዶ የመነነ
* ሙናናዬ
* ውብ እንዳንቺ የለም
* ፍቅሬም ተለየቺኝ
* እስኪ ፈልጓት
* ወሰድሺው
* በመላ ነው

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ኪሮስ ዓለማየሁ

right|200px|thumb| ኪሮስ ዓለማየሁ
**ኪሮስ ዓለማየሁ** (፲፱፻፵፰ ዓ.ም. ተወለደ) ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ዘፋኝ የነበረ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የትግርኛ ሙዚቃ ሥራዎችን  በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ
ኪሮስ ዓለማየሁ በ፲፱፻፵፰ ዓ.ም. በትግራይ ተወለደ። ኪሮስ የመጀመሪያና የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን እንዳጠናቀቀ በዓፄ ዮሐንስ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ለ፫ ዓመታት በመምህርነት አገልግሏል። ከዚያም ለሙዚቃ ባለው ዝንባሌ በራሱ ግጥም ደራሲነት የትግርኛ ጨዋታዎችን ለሰፊው ሕዝብ በማቅረብ እና በክራር ተጫዋችነቱ ከፍተኛ ተወዳጅነትን አግኝቷል።

ኪሮስ በ፲፱፻፸፭ ዓ.ም. በራስ ቲያትር ቤት ተቀጥሮ ከመስራቱ በፊት የትግራይ ክ/ሀገር የኪነት ቡድን ረዳት አሰልጣኝ ሆኖ አገልግሏል። ኪሮስ በሀገር ውስጥ ከሚጫወታቸው አዝናኝ የትግርኛ ዘፈኖች በተጨማሪ ከሌሎች የሥራ ባልደረቦቹ ጋር በመሆን በውጭ ሀገር ማለትም በሊቢያና በመካከለኛው ምሥራቅ ኢትዮጵያን በመወከል ተዘዋውሮ ሠርቷል።
## የስራ ግጥም

## ማጣቀሻ


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
መደብ:ትግርኛ
ጎሳዬ ተስፋዬ

right|400px|thumb|
** ጎሳዬ ተስፋዬ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ድምጻዊ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል።

የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ታምራት ደስታ

right|400px|thumb| ታምራት ደስታ
**ታምራት ደስታ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ
የትዉልድ ስፍራው =  _ሞጣ__ጎጃም _አማራ__ኢትዮጵያ 
የእናት ስም= በላይነሽ አረጉ
የአባት ስም = ደስታ መኮንን
ስራ = ሙዚቀኛ

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ታምራት ሞላ

right|400px|thumb| ታምራት ሞላ
**ታምራት ሞላ** ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊና ባህላዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል። በ፳፻ ዓ.ም የካንሰር በሽታ የተገኘበት ድምጻዊ ታምራት በህክምና ከህመሙ ሙሉ በሙሉ እንደ ተሻለው አሳውቆ የነበረ ቢሆንም ህመሙ እንደገና አገርሽቶበት በተወለደ በ፮፱ አመቱ በየካቲት ፬ ቀን ፳፻፭ ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ። የቀብር ሥነ ሥርዓቱም በዕለቱ በመንበረ ፀባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ቤተሰቦቹ ፣ ወዳጅ ዘመዶቹ ፣ የሙያ አጋሮቹ እና አድናቂዎቹ በተገኙበት ተፈጸሟል ።

## የህይወት ታሪክ
ታምራት ሞላ በ፲፱፻፴፮ ዓ.ም. በጎንደር ክ/ሀገር ተወለደ። ታምራት የ፩ኛ ደረጃ ትምህርቱን እዚያው ጎንደር ከጨረሰ በኋላ ወደ አዲስ አበባ በመምጣት አድቬንቲስት ሚስዮን ትምህርት ቤት በመግባት ትምህርቱን ተከታተለ። ከ፲፱፻፶፩ ዓ.ም. በቀድሞ ክብር ዘበኛ በወታደርነት በመቀጠር እስከ ፲፱፻፶፬ ዓ.ም. ጃዝ፣ ሳክስፎንና ሌሎችንም የሙዚቃ መሳሪያዎች መጫወት ጀመረ። በድምፁም ጭምር ስሜቱን ለማርካት በ፲፱፻፶፭ ዓ.ም. በምድር ጦር ኦርኬስትራ ተቀጠረ።
## የሥራዎች ዝርዝር
ታምራት ለመጀመሪያ ጊዜ ካዜማቸው ዘፈኖቹ «ታምሜ ተኝቼ» እና «ዘውትር ብርቅነሽ» የተሰኙትን ዘፈኖቹን ለመጀመሪያ ጊዜ በመድረክ ላይ ሲያሰማ በተመልካቾች ዘንድ ከፍተኛ አድናቆትን አትርፈውለት ነበር።

ታምራት እስካሁን ድረስ የዘፈናቸው ዘፈኖች በርካታ ቢሆኑም «አስታውሺኝ»፣ «መሞት አለ ለካ»፣ «የለችም» እና «ጊዜው ለጨነቀው» የተሰኙት ዜማዎቹ የተዋጣላቸው ከመሆናቸው ባሻገር በሕዝብ ዘንድ ተወዳጅነት ያላቸው ናቸው።

ታምራት ከነዚህ ስራዎች በተጨማሪ ሙሉ በሙሉ በአንታራም ግጥም በተሞላው «ሰበቡ» በተሰኘ ዘፈኑ ይታወቃል።

### አልበሞች
* ፲፱፻፺፯ ዓ.ም. ተረት ሆኖ ቀረ 

## ማጣቀሻዎች


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አለማየሁ እሸቴ

right|250px|thumb| አለማየሁ እሸቴ
**አለማየሁ 
እሸቴ** (1941-2021) ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራዎችን  በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ
አለማየሁ እሸቴ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በአርበኞች ት/ቤት ተከታትሎ ባደረበት ጥልቅ የሙዚቃ ስሜትና ባለው ግሩም ተሰጥኦ ተገፋፍቶ ድምጻዊነቱን በፖሊስ ሠራዊት ሙዚቃ ክፍል ጀመረ። ብዙዎቹ የአለማየሁ ዘፈኖች ከስሜት በሚያፈልቃቸው ዜማዎች ዘመናዊነት የሚታይባቸውና ከውጭ ሀገር ዘፈኖች ጋር ይመሳሰላሉ።

## የሥራዎች ዝርዝርና ውጤት
ቀደም ሲል «እዬዬ»፣ «ማሪኝ ብዬሻለሁ» በተሰኙት ዜማዎቹና «ስቀሽ አታስቂኝ»፣ «ማን ይሆን ትልቅ ሰው»፣ «እንደ አሞራ ክንፍ አውጥቼ ልብረራ» በሚላቸው ዘፈኖቹ በብዙዎች ዘንድ የታወቀ አርቲስት ነው። ለሚስቱና ለልጆቹ ማቆላመጫ «ውዷ ባለቤቴ!» የምትል ዜማ ተጫውቷል።

አለማየሁ እስካሁን ድረስ ከ፷፪ በላይ ዜማዎቹ በሸክላ ተቀርጸው ፲፭ ሺህ ያህሉ ተሽጠውለታል።
## ማጣቀሻ


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ተፈራ ካሣ

[right|250px|thumb|  ከግራ ወደ ቀኝ፦ [መሐሙድ አሕመድ፣ ጥላሁን ገሰሰ፣ ተፈራ ካሳ፣ እሳቱ ተሰማ፣ ተዘራ ሃይለ ሚካኤል]]
**ተፈራ ካሳ** ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ዘፋኝ የነበረ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን በጊዜው በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ
ተፈራ ካሣ የዘፈን ስሜት ያደረበት ገና በልጅነቱ በበረሃ እረኛ ሆኖ ከብቶች በሚጠብቅበት ወቅት ነበር። በጓደኞቹ ዘንድ በድምፁ እየተመረጠ ለሆያሆዬ፣ ለጥምቀት፣ ለዘመን መለወጫና ለመሳሰሉት በዓላቶች አውራጅ ነበር።

በ፲፱፻፵፭ ዓ.ም. ወደ አዲስ አበባ መጥቶ በክብር ዘበኛ ወታደርነት ተቀጠረ። ከዚያም ወደ ቲያትር ክፍሉ ተዛውሮ ድምፃዊ ለመሆን በቃ።

በልጅነቱ ሲዘፍን ወላጆቹ አሰደብከን፣ ዘራችንን አበላሸኸው እያሉ ይቆጡት ነበር። ነገር ግን በሙያው እያደገ ሲመጣና ሙያው በሌሎች አገር እጅግ የሚደነቅ መሆኑንና በኢትዮጵያም እየታወቀ መሄዱን ደጋግሞ ስለነገራቸው ባሁኑ ጊዜ ስለሙያው ያላቸው አስተሳሰብ መለወጡን ገልጿል።

ተፈራ እራሱ በመጣጣር የአኮርዲዮን መሣሪያ በጥሩ ችሎታ መጫወት ችሏል።

ተፈራ ረቂቅ የተፈጥሮ ድምፅ ያለው፣ ረጋ ብሎ የሚያዜም፣ በብዙዎቹ ዘንድ የመወደድን ፍቅር ያተረፈ፣ አንገቱን ደፋ አድርጎ የሚታይ፣ ዝምታ ተፈጥሮው የሆነ ግሩም ድምጻዊ ነው። በዚህም ችሎታውና ተግባሩ የተነሳ ስሙ በመላው ኢትዮጵያ የታወቀ ሊሆን ችሏል።

## የሥራዎች ዝርዝር
ተፈራ ካሣ ወደ ፷ የሚጠጉ ዜማዎችን እራሱ ደርሱ በዛ ያሉ ደግሞ በሰው የተደረሱለትን ተጫውቷል።
## ማጣቀሻ


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ቦብ ማርሊ

300px|thumb|ቦብ ማርሊ በ1969
**ሮበርት ኔስታ ማርሊ** (*Robert "Bob" Nesta Marley*; የካቲት 6 1945 - ግንቦት 11 1981 እ.ኤ.አ. ) በ1970ወቹ እና 80ወቹ ከፍተኛ እውቅናን ያገኘ ግን እስካሁን ድረስ ተወዳጅነቱ የቀጠለ የጃማይካ አገር ዘፋኝ ነበር። የሬጌን ሙዚቃ በአለም አቀፍ ደረጃ ታዋቂ እንዲሆን ያደረገ ዋና ሙዚቀኛ ነበር። ዘፈኖቹ ባጠቃላይ መልኩ ስለ ጃማይካ ኑሮ የሚተርኩና ስለ ራስ ተፈሪያን ሃይማኖት የሚያትቱ ነበር። በሌላ አነጋገር ዘፈኖቹ ስለፍቅር ከመተረክ ይልቅ ወደ ፖለቲካና ወደ ሃይማኖት ያጋደሉ ነበር። 

ቦብ ማርሊ እናቱ ሴዴላ ቡከር የምትባል ጥቁር ጃማይካዊት ስትሆን አባቱ ደግሞ ኖርቫል ማርሊ የተባለ ነጭ እንግሊዛዊ ነበር። የሙዚቃ ሕይወቱንም የጀመረው በ1960ወቹ ፒተር ቶሽ እና በኒ ዌይለር ከተባሉ ጓደኞቹ ጋር ዘ ዌይለርስ የተባለ ቡድን በመመስረት ነበር። ከዚያም ከደጋፊ ዘፋኞቹ አንዲቱ የነበረችውን ሪታ ማርሊን በማግባት 5 ልጆች አፍርቷል። ከነዚህ ውስጥ አንዱ ዚጊ ማርሊ፣ በራሱ የተዋጣለት የሬጌ ዘፈን ተጫዋች ነው። ከቦብ ማርሊ ታላቁ የሙዚቃ ስራ ኖ ውማን ኖ ክራይ ወይም ቃል በቃል ሲተረጎም «አይ ሴትዬ አታልቅሽ» የሚለው ነበር። በርግጥም ሮበርት ኔስታ ማርሊ በአገሩ በጃማይካ እንደ ታላቅ ጀግና የሚቆጠር ሰው ነው።

* ደግሞ ይዩ፦ የአንድ ፍቅር ሰላም ትዕይንት

## ህመምና ሞት

በ1980 እ.ኤ.አ. ቦብ ማርሊ በቆዳ ነቀርሳ ምክንያት ጀርመን አገር ሲታከም ቆይቶ ወደጃማይካ ለመሄድ ሲሞክር በመንገድ ላይ አሜሪካ፣ ፍሎሪዳ፣ ማያሚ በሚገኝ ሆስፒታል ውስጥ በ36 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለየ። ከዚያም ጃማይካ ውስጥ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ስነ ስርዓት ራስተፈሪያውያን ባሉበት የቀብሩ ስነ ስርዓት ተፈጸመ።

መደብ:ዘፋኞች
መደብ:የጃማይካ ሰዎች
መደብ:ሬጌ
ሐምሌ ፲፬

**[[ሐምሌ 14|ሐምሌ ፲፬]]** 
 
በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲፬ ኛው ዕለት  ነው።

ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፶፪ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፶፩ ዕለታት ይቀራሉ።

=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

፫፻፷፭ ዓ/ም የግብጽ ከተማ እስክንድርያ ላይ በሱናሚ መነሻነት የተከሰተው በ ሪክተር ስኬል ሚዛን 8.0 ያስመዘገበ የመሬት እንቅጥቅጥ በከተማዋ ፭ ሺህ ሰዎችን ሲገል ባካባቢዋ ደግሞ ከ ፵፭ ሺህ በላይ የሆኑ ሰዎች ሞተዋል።

፲፰፻፳፫ ዓ/ም ቤልጅክ ነጻ ስትሆን ቀዳማዊ ሊዮፖልድ የአገሪቷ ንጉሥ ሆኑ።

፲፱፻፷፪ ዓ/ም ከአሥራ አንድ ዓመት ግንባታ በኋላ በግብጽ የአስዋን ግድብ ሥራ ተጠናቀቀ።

## ልደት

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 21 

መደብ:ዕለታት
አብዱ ኪያር

right|300px|thumb| አብዱ ኪያር
**አብዱ ኪያር** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራዎችን  በማቅረብ ይታወቃል። 

## የህይወት ታሪክ
አብዱ ኪያር ከሰባት ልጆች የመጨረሻው ነው። ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ከጨረሰ በኋላ በ1997 እ.ኤ.አ. ኤክስፕረስ ባንድን ተቀላቀለ። ኮፊ ሀውስ እና አንበሳ ክለብ በተባሉ የምሽት ክበቦች ይዘፍን ነበረ። ከዚያም በ1998 እ.ኤ.አ. ወደ ጅዳ፣ ሳዑዲ አረቢያ ሄዶ በቡቲክ ውስጥ ይሰራ ነበረ።

## የስራዎች ዝርዝር
### አልበሞች
* መርካቶ ሠፈሬ
* ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. ፍቅር በአማርኛ

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
የሽመቤት ዱባለ

right|300px|thumb| የሽመበቤት ዱባለ
** የሽምቤት ዱባለ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን  ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር
ተሾመ አድሴ አመዶ

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
እናና ዱባለ

right|300px|thumb|
** እናና ዱባለ ** የየሽመቤት ዱባለ እህት ስትሆን  ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ሙዚቀኞች
ደረጀ ደገፋው

right|400px|thumb|  ደረጀ ደገፋው
** ደረጀ ደገፋው** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል።

ደረጀ ደገፋው(ገደፋው) ጎሹ እና ከእናቱ ከወይዘሮ አረጊቱ ጀንበሬ በቀድሞው ጎንደር ክፍለ ሃገር ደብረታቦር አውራጃ ልዩ ስሟ ማህደረ ማርያም በምትባል ቦታ ተወለደ

## የስራ

ሹፌር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አሰፉ ደባልቄ

right|400px|thumb| አሰፉ ደባልቄ
**አሰፉ ደባልቄ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን  ብዙ ዘመናዊና ባህላዊ የሙዚቃ ስራዎችን በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ
አሰፉ የተወለደችው ጎንደር ውስጥ ነው።
 አዳርቃኝ    ጥሩ ዘፋኝ ነች

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ዘሪቱ ከበደ

right|400px|thumb| ዘሪቱ ከበደ
**ዘሪቱ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ
ዘሪቱ ከበደ የቀድሞ ዘፋኝ የአሁን ዘማሪ ስትሆን የተወለደችዉ በአዲስ አበባ በ1976 ዓ.ም ተወልዳለች ። ከህዝብ ጋር መጀመሪያ በስፋት የተዋወቀችዉ "እስኪ መላ በሉ የሐገር ልጆች ሁሉ "በሚል ለኤችአይቪ መከላከያ ከአንጋፋ አርቲስቶች ጋር በመጣመር በሰራችዉ ሥራ ነው ፣መዚቃዉን ያቀናበረዉ ኤልያስ መልካ ሲሆን ፣ከዘሪቱ በተጨማሪ ኢዮብ መኮንን በዘፈኑ ለመጀመሪያ ጊዜ በህዝብ አይን ዉስጥ ገብቷል ። ዘሪቱ ከበደ ከተወሰኑ ነጠላ ዜማዎች ዉጪ ፣በአልበም ደረጃ ያሳተመችዉ አንድ ብቻ ቢሆንም ያተረፈችዉ ተወዳጅነት ናዝና በፍጹም አንድ አልበም ብቻ ያለዉ አርቲስት የሚያገኘዉ አይደለም ፣ ከዛ የላቀ ነው ። አልበሟን ያቀናበረላት ኤልያስ መልካ ና ጓደኞቹ እነ ዘሩቤል ሞላ ከመንፈሳዊ አገልግሎት የመጡ ከመሆናቸዉ ባለፈ በነሱ ዘንድ ያየሁት እዉነተኛ የወንድማማች መዋደድ ፣ኢየሱስን ለመከተል ተጽዕኖ አሳድሮብኛል ፣ብላ ለዲጄ ፋትሱ በ VOA ጋቢና ፕሮግራም በተጋበዘችበት ወቅት የተናገረችዉ ዘሪቱ ፣ በአሁኑ ሰዓት ሙሉ በሙሉ ወደ ዘማሪነት ሕይወት ገብታ ሶስት መዝሙሮችን አቅርባለች ። ዘሪቱ ከበደ ገጣሚ የዜማ ደራሲ ና ድምጻዊት ከመሆኗም በተጨማሪ ፣ በተለያዩ ፊልሞችም ላይ ፣የተሰጧት ገጸ ባህሪዎች ተላብሳ በመተወን ብቃቷን አስመስክራለች ። የፈልም ማጀቢያ ሙዚቃዎችንም ሰርታለች ። በቅርቡ ያለፈዉና በኢትዮጵያ ሙዚቃ ትልቅ አሻራ አስቀምጦ ወደመንፈሳዊ አለም ያዘነበለዉ ሙሉቀን መለሰ በአንድ ወቅት ዘሪቱ ልትጠይቀዉ ቤቱ ድረስ መምጣቷን ተናግሮ ከዊትኒ ሂዉስተን ጋር አወዳድሮ ካደነቃት በሁዋላ ጸልዬላታለሁ ማለቱ ይታወሳል ። የዘሪቱ የዘፈን ሥራዎች የጥራት ደረጃቸዉ የላቀ ከመሆኑም በተጨማሪ ፣የሚያነሷቸዉ ሐሳቦችም ግዙፍና ያልተለመዱ የሚባሉ አይነት ናቸዉ ፣ አርቴፊሻል ፣ደግ አባቴ ፤ ክፉ ባሏ ፣ሚስትህ በጣም ፎንጋ ናት ፣ ለሚስቱ ካልሆነ ለማንም አይበጅም ፣ አዝማሪ ነኝ ና የመሳሰሉትን መጥቀስ ይቻላል ። በተደጋጋሚ ሁለተኛ የዘፈን አልበሟ እያለቀ እንደነበረ ገልጻ የነበረችው ዘሪቱ ከበደ ፤ በአሁኑ ሰዓት የምትሰራቸዉ ሥራዎች መዝሙር ከመሆናቸዉ በተጨማሪ ፣በፕሮቴስታንት ቤተክርስቲያን መድረክ ላይ አምልኮ ስትመራ የሚያሳዩ ተንቀሳቃሽ ምስሎችም ወጥተዋል ።

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ጌታቸው ጋዲሳ

right|400px|thumb|ጌታቸው ጋዲሳ
**ጌታቸው ጋዲሳ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን  እንደ "ነይ ነይ"፣ "ይፈላ ቡና" የተሰኙትን በጊዜው ታዋቂ የነበሩ ዘፈንኖችን በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አስናቀች ወርቁ

right|400px|thumb| አስክናቀች ወርቁ
**አስናቀች ወርቁ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን  ብዙ ባህላዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

ስዕል:Ansaketch11.jpg|
ስዕል:AsnaketchWorkuCL11952.jpg|
ስዕል:AsnaketchWorku4.jpg|
ስዕል:AsnaketchWorku3.jpg|


መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አለማየሁ ፋንታ

right|300px|thumb| አለማየሁ ፋንታ
** አለማየሁ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን  ብዙ ባህላዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አበበች ደራራ

right|400px|thumb| አበበች ደራራ
** አበበች ደራራ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን  ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራዎችን በማቅረብ ትታወቃለች።

## የህይወት ታሪክ
እስራኤል አገር ለአመታቶች ኖራለች።

## የስራ ዝርዝር

* በሉ እንጂ
* አብቹ ነጋ ነጋ

## ማጣቀሻወች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አሊ ቢራ

right|300px|thumb| አሊ ቢራ
አሊ መሃመድ፣ ሙዚቃ ያቀርባል በስም "አሊ ቢራ"፣ ኢትዮጵያዊ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ዘመናዊ የኦሮምኛ ዘፈን ስራወችን በማቅረብ ይታወቃል። የአሊ የመድረክ ስም "ቢራ" የተወሰደው ለመጀመሪያ ጊዜ አሊ መድረክ ላይ ካቀረበው ዘፈን፣ "ቢራ ዳ ባሬ"። 

## የህይወት ታሪክ
አሊ ቢራ በመስከረም ፲፭፣ ፲፱፻፵ ዓ.ም (September 26, 1947) በድሬዳዋ ከተማ ተወለድ። በህጻንነቱ የተለያዩ የአገር ውስጥ እና አለም አወፍ ሙዚቃዎችን እያደመጠ ያደገው አሊ ቢራ ለትምህርት ቤት ጓደኞቹ እና ለቤተሰቦቹ በማንጎራጎር ነበር የሙዚቃ ህይወቱን የጀመረው። በድሬደዋ ውስጥ ብዙ ቋንቋዎች መኖር ያልገደበው አሊ በአረብኛ፣ ኦሮምኛ፣ ሃደርኛ እና ሶማሊኛ ሙዚቃዎችን ይጫወት ነበር።

ከዛም በ14 አመት አሊ "አፍራን ቃሎ" የተባለ የኦሮሞን ሙዚቃ ለማስተዋወቅ አላማ ያደረገ የባህላዊ ሙዚቃ ቡድን ተቀላቀለ። በቡድኑ ውስጥ ሌላ አሊ የተባለ ልጅ በመኖሩ ሁለቱን ለመለየት መጀመሪያ ከሚያዜመው "ቢራ ዳ ባሬ" ዘፈን ወስደው "አሊ ቢራ" የሚለውን ሰም ተሰጠው። ከዛም ወደ አዲስ አበባ በመሄድ የተለያዩ ባንዶች ውስጥ የተጫወተው አሊ ቢራ በ፲፻፱፻፸፮ ዓ.ም ከስዊድናዊ ዲፕሎማት ባለቤቱ ጋር ከኢትዮጲያ ወጥቱአል።

## የስራ ዝርዝር

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ጙሹር

**ጙሹር** (ወይም **ጚሹር**) በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ የኪሽ ከተማ መጀመርያው ንጉሥ ነበረ። በዚሁ ጥንታዊ ሰነድ መሠረት፣ ከማየ አይህ ቀጥሎ ኪሽ መጀመርያ የተነሣ መንግሥት እንደ ነበር ይላል። ጙሹርም ለ1200 አመታት በሱመር እንደ ነገሠ ይላል። 

የኪሽ 1ኛ ሥርወ መንግሥት መስራች ጙሹር መታወቂያ ወይም ኅልውና የሚያስረዳ ቅርስ ገና አልተገኘም። ታሪካዊ ከሆነ ግን ምናልባት በ2450 ዓክልበ. ግድም ኖሯል።

መደብ:የሱመር ነገሥታት
ሐምሌ ፲፱

**[[ሐምሌ 19|ሐምሌ ፲፱]]** 
 
በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲፱ ኛው ዕለት  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፵፯ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፵፮ ዕለታት ይቀራሉ ።
 
የቅዱስ ገብርኤል በዓለ ንግሥ ፣ ቅዱስ ቂርቆስንና እናቱ ቅድስት ኢያሉጣን ከእሳት ውስጥ ያወጣበት ቀን ።

=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፰፻፳፫ ዓ/ም ቤልጂየም ነጻ ስትሆን ቀዳማዊ ሊዮፖልድ የአገሪቷ ንጉሥ ሆኑ።

*፲፱፻፵፬ ዓ/ም የግብጽ ንጉሥ ፋሩቅ ዙፋናቸውን ለልጃቸው ንጉሥ ፉዋድ ለቀቁ። 

*፲፱፻፵፭ ዓ/ም በኩባዊው ፊደል ካስትሮ መሪነት ሞንካዳ በሚባል የሠራዊት ሠፈር ላይ የተሞከረው ያልተሳካ ጥቃት በአገሪቱ ፕረዚደንት ፉልጀንሲዮ ባቲስታ ላይ የተከሰተውን የኩባ አብዮት የመጀመሪያ ድርጊት ሆነ። 

*፲፱፻፵፰ ዓ/ም የግብጽ መሪ ጋማል አብደል ናሰር የዓለም ባንክ ለአስዋን ግድብ ሥራ ብድር/ዕርዳታ ሲከለክላቸው በምላሽ የሱዌዝን ቦይ የኣገር ንብረት ኣደረጉት።

*፲፱፻፷፯ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት የከተማ ቦታን በግል መያዝ ክልክል መሆኑንና የከተማ መሬት ሲወረስም ምንም ካሣ እንደማይከፈል የሚያበሥረውን «የከተማ ቦታና ቤት አዋጅ» አወጣ።

## ልደት

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

*(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July 26 

መደብ:ዕለታት