open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ኡሰርካሬ ኸንጀር

**ኡሰርካሬ ኸንጀር** ላይኛ ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1774 እስከ 1766 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። ምናልባት የኹታዊሬ ወጋፍ ተከታይ ነበረ። 

በ*[[ቶሪኖ ቀኖና]]* ነገሥታት ዝርዝር ላይ «ኡሰርሬ ጀር» ይገኛል። በመምኅር ኪም ራይሆልት አስተሳሰብ፣ «ኸንጀር» የሚለው ስያሜ ግብጽኛ ሳይሆን በአንዳንድ ሴማዊ ቋንቋዎች «እሪያ» ማለት ሊሆን ይችላል። ስለዚህ ሴማዊው ፲፬ኛው ሥርወ መንግሥት በጌሤም እየገዛ ምናልባት የሴማውያን ተጽእኖ በጤቤስ መንግሥት ደግሞ በዚህ ሊታይ ይችላል። 

ኸንጀር በተለይ ስላሠራው «የኸንጀር ሀረም» ይታወቃል። በዚህ ሀረም በሁለት ድንጋዮች የኸንጀር ፩ኛው ዓመትና የ፭ኛው ዓመት ዘመነ መንግሥት ተመዘገበ። ስለዚህ ብዙ ሊቃውንት ከ፭ ዓመታት በላይ እንደ ገዛ አያምኑም። 

በዚህ ዘመን «ኦሩስ፣ አኸንኸሬስ፣ አኮሪስ፣ ኸንክሬስ፣ አኸሬስ» በግብጽ እንደ ገዙ በአንዳንድ ምንጭ ይገኛል። እነዚህ ስሞች ሆር አዊብሬ፣ ሰኸምሬኹታዊ ኻውባው፣ ሰጀፋካሬ፣ ኸንጀር፣ እና ስመንኽካሬ ቢመስሉም፣ ከማኔጦን ጀምሮ ስሞቻቸው ከ፲፱ኛው ሥርወ መንግሥት ፈርዖኖች ጋር እንደ ተዛቡ ይመስላል። «ኸንክሬስ» የ፰ ወይም ፲፪ ዓመታት ዘመን እንደ ነበረው ይባላል። በአንዳንድ የድሮ ምንጭ 
ደግሞ «ኸንክሬስ» በዘጸአት ዘመን የጠፋው ፈርዖን ሲባል ይህ ደግሞ እንደ ተዛበ ይመስላል።  

በኸንጀር ዘመን ጠቅላይ ሚኒስትሩ («ጨቲ» የሚባለው ሹመት)  አንኹ እንደ ነበር ይታወቃል። የአንኹ ቤተሠብ ኃይለኛ ሹሞች ነበሩ፣ አባቱ ዛሞንት በ3 አመነምሃት ዘመን ጨቲ ሲሆን የአንኹ ሁለት ወንድ ልጆች ረሠነብና ኢይመሩ በኋላ ጨቲዎች ሆኑ። ይህም አንኹ ደግሞ በኻአንኽሬ ሶበክሆተፕ (1795-1791 ዓክልበ. ግ.) ጨቲ መሆኑ ታውቋል፤ ስለዚህ አንኹ ምናልባት ከኻአንኽሬና ከኸንጀር መካከል ለገዙት ፈርዖኖች ለሁላቸው  እንደ ጨቲ ያገልግል ነበር። እንዲህ ከሆነ፣ በዚህ ዘመን ጨቲው እውነተኛው ባለሥልጣን ሲሆን ፈርዖኖች ግን ድካሞችና በቶሎ የሚተኩ እንደ ነበሩ ይመስላል። 


ስዕል:Khendjer 2.jpg|የኸንጀር ሀረም ምስል
ስዕል:Khendjer.jpg|የኸንጀር ስም በአንድ ጽላት ላይ
ስዕል:Senebhenas.jpg | የንግሥት ሰነብኸናስ ጥንዚዛ

 

## ዋቢ ምንጭ

* K.S.B. Ryholt: *The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 – 1550 BC*, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997 

መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ኤንሊል-ባኒ

**ኤንሊል-ባኒ** በሱመር የኢሲን ሥርወ መንግሥት ፲ኛው ንጉሥ ነበረ (1772-1749 ዓክልበ. የነገሠ)። የኤራ-ኢሚቲ ተከታይ ነበረ።

«*[[የቀድሞ ነገሥታት ዜና መዋዕል]]*» የሚባለው ጽላት ስለ ኤንሊል-ባኒ እንዲህ ይላል፦ 

:«ንጉሡ ኤራ-ኢሚቲ የአጸድ ጠባቂውን ኤንሊል-ባኒን እንደ (ጊዜያዊ) ምትኩ ሾመው፤ ንጉሣዊ ዘውዱንም በራሱ ላይ አጫነው። ኤራ-ኢሚቲ ትኩስ ሾርባ እየዋጠ እቤተ መንግሥት ሞተ። በዙፋኑ የተቀመጠው ኤንሊል-ባኒ አልተወውም፤ ለንጉሥነቱ ተሾመና።»

በ*[[ሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር]]* ላይ ፳፬ ዓመታት እንደ ነገሠ ሲለን፣ ፲፮ ዓመት ስሞች ያህል ይታወቃሉ። ከነዚህ መካከል፦ 

:1 -  «ኤንሊል-ባኒ ንጉሥ የሆነበት ዓመት» (1772 ዓክልበ. ግ.)
:a - «ንጉሥ ኤንሊል-ባኒ የኢሲን ዜጎች ከግብር ነጻ ያወጣቸውበት ዓመት»
:c - «ንጉሥ ኤንሊል-ባኒ፣ የሱመርና የአካድ ንጉሥ፣  ኒፑርን ወደሚገባው ሥፍራ የመለሰበት ዓመት»

ብዙ ሌሎች ዓመታት የወርቅ ጣኦታት ስለማሥራታቸው ተሰየሙ። 

የኤንሊል-ባኒ ጽላት እንዲህ ይላል፦

:« በኒፑር ፍትሕ መሠረትኩ፣ ጽድቅም አስፋፋሁ። እንደ በጎች መኖ ፈለግኩላቸው፣ በትኩስ ሣር መገብኳቸው። ከባድ ቀንበር ከአንገታቸው አነሣሁና በጽኑ ቦታ አኖርኳቸው። ፍትሕ በኒፑር መሠርቼ ልባቸውንም ጸት አድርጌ፣ ፍትሕና ጽድቅ በኢሲን መሠረትኩና የሀገሩን ልብ ጸት አደረግኩ። የገብስ ግብር ከ 1/5 (20%) እስከ 1/10 (10%) ድረስ ቀነስኩ። *ሙሽኬኑም* (አገልጋይ መደብ) ከወሩ አራት ቀን ብቻ አገለገለ። የቤተ መንግሥት ከብት በሕዝብ እርሻዎች ሲሰማሩ ሕዝቡም «ሻማሽ (አምላክ) ሆይ» ብለው አቤቱታ ሲያሰሙ፣ እኔ የቤተ መንግሥትን ከብት ከዚያ ሕዝብ እርሻዎች አባረርኋቸው፣ ሕዝቡም «ሻማሽ ሆይ» የሚሉትን አቤቱታ ተሰናበትኩ።»

በአስናፈር (677-638 ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ) መጻሕፍት ቤት አንድ ሕክምናዊ ሰነድ «የሰው አዕምሮ እሳት ሲኖረው»  ተገኝቶ ኤንሊል-ባኒን ይጠቅሳል። «ፍቱንና ተግባራዊ ቅባቶችና ልቊጦች፣ ከማየ አይኅ አስቀድሞ በሹሩፓክ በኖሩት ሊቃውንት ዘንድ፤ የኒፑር ሊቅ ኤንሊል-ሙባሊት በኤንሊል-ባኒ ፪ኛ ዓመት ዘገበው።» 

የኤንሊል-ባኒ ተከታይ ዛምቢያ ነበር፤ የዛምቢያ አባት ስም አይታወቅም። 

## ዋቢ ምንጮች


መደብ:የኢሲን ነገሥታት
ሳቢዩም

**ሳቢዩም** ከ1757 እስከ 1743 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የባቢሎን ፫ኛ ንጉሥ ነበረ። አባቱን ሱሙላኤልን ተከተለው።

በአባቱ ሱሙላኤል ዘመን መጨረሻ ወይም 1757 ዓክልበ. ግድም የላርሳ ንጉሥ ሲን-ኢዲናም ባቢሎንን እንዳሸነፈው በርሱ ዓመት ስም ዘገበ።

ለሳቢዩም ዘመን 14 ያህል የዓመት ስሞቹ ታውቀዋል። ከነርሱም መካከል፦ 

:1751 ዓክልበ. ግ. - «የላርሳ ሥራዊት በመሣርያዎች የተመታበት ዓመት»
:1746 ዓክልበ. ግ. - «የካዛሉ ግድግዳ የጠፋበት ዓመት»

የሳቢዩም ተከታይ ልጁ አፒል-ሲን ነበረ። 

## የውጭ መያያዣ
*የሳቢዩም ዓመት ስሞች

መደብ:የባቢሎን ነገሥታት
ሲን-ኤሪባም

**ሲን-ኤሪባም** ከ1753 እስከ 1751 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የላርሳ ፮ኛ ንጉሥ ነበረ። የሲን-ኢዲናም ተከታይ ነበር።  የአባቱ ስም አይታወቅም።

ለዘመኑ ፪ ዓመታት የዓመት ስሞች ታውቀዋል። እነርሱም፦  
 
:1753 ዓክልበ. ግ. - «ሲን-ኤሪባም ንጉሥ የሆነበት አመት»
:1752 ዓክልበ. ግ. - «ታላቅ የመዳብ ሐውልት ወደ  ቤተ መቅደስ ያመጣበት ዓመት»
:1751 ዓክልበ. ግ. - «ሲን-ኢቂሻም ንጉሥ የሆነበት ዓመት»

ሲን-ኤሪባም በኒፑር ላይ የላርሳ ሥልጣን አስቀጠለ። የሲን-ኤሪባም ተከታይ ልጁ ሲን-ኢቂሻም ነበረ። 

## የውጭ መያያዣ
*የሲን-ኤሪባም ዓመት ስሞች
*የላርሳ ንገሥታት  

መደብ:የላርሳ ነገሥታት
ነህሲ

**ነህሲ አሰህሬ** ግብጽን በ፪ኛው ጨለማ ዘመን (14ኛው ሥርወ መንግሥት) በ1753 ዓክልበ. ግድም የገዛ ፈርዖን ነበረ። 

ነህሲ ለአጭር ዘመን (ምናልባት ፮ ወር ያህል ብቻ) ፈርዖን ሲሆን፣ ሕልውናው ከበርካታ ቅርሶች ታውቋል። ፈርዖን ከመሆኑ በፊት «የፈርዖን በኩር ልጅ» ተባለ። በአቶ ኪም ራይሆልት አሳብ አባቱና ቀዳሚው ሸሺ መዓይብሬ ነበር፤ ንግሥቱም ታቲ የኩሽ መንግሥት ልዕልት ስትሆን የልጃቸው «ነህሲ» ስም ወይም መጠሪያ በግብጽኛ «ኩሻዊ»  ማለት ነው። 

በ*[[ቶሪኖ ቀኖና]]* ላይ ከሥርወ መንግሥቱ መጀመርያው የሚጠቀስ ቢሆን ከርሱ በፊት ስንት ቀዳሚዎች ከሰነዱ እንደ ጠፉ አይታወቅም። በራይሆልት ዘንድ ፭ ቀዳሚዎች ነበሩት። ከነህሲ በኋላ በዝርዝሩ ላይ ሃያ ያህል የፈርዖን ስሞች አሉ፤ እነዚህ ሁሉ ለአጭር ወራት የገዙ ይባላሉ። ከነዚህ ሁሉ ከ፪ ስሞች በሰተቀር አንዳችም የሚያረጋገጥ ቅርስ የላቸውም፤ ቅርስም የተገኘላቸው «መርጀፋሬ»፣ «ሰኸፐረንሬ» ብቻ ናቸው።  በተጨማሪ የሚከተሉት ፈርዖኖች በቶሪኖ ዝርዝር ባይጠቀሱም ከጥቂት ቅርሶች (ጥንዚዞች) በዚህ ዘመን ያሕል እንደ ገዙ ታውቋል፦ ኑያ፣ ሽነህ፣ ሽንሽክ፣ ዋዛድ፣ ኻሙሬ፣ ያዕቆብ-ሃር። የዋዛድም መታወቂያ ምናልባት ከ«መርጀፋሬ» ጋር ሊስማማ እንደተቻለ ራይሆልት ያስባል። እነዚህ ነገሥታት ሁሉ በጣም አጭር ጊዜ ስለ ገዙ በቶሎ ሰለ ተተኩ የጌሤም አለቆች ኃይል ቶሎ ደከመ ማለት ነው።  ከያዕቆብ-ሃር ዘመን በኋላ የጌሤም ኗሪዎች የራሳቸውን ፈርዖን እንዳልተፈቀዱ ይመስላል።   



መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ኢተር-ፒሻ

**ኢተር-ፒሻ** ከ1747 እስከ 1744 ዓክልበ. ድረስ የኢሲን ንጉሥ ነበረ። በሱመር ነገሥታት ዝርዝር መሠረት ለ4 አመት ብቻ ነገሠ። ከተገኙትም የአመት ስሞች የተነሣ ከ3 ወይም 4 አመት በላይ እንዳልነገሠ ይመስላል።  ኢተር-ፒሻ ዛምቢያን ተከተለው።  ከዚያ በኋላ ኡርዱኩጋ ኢተር-ፒሻን በኢሲን ተከተለው።

## የውጭ መያያዣ
* የኢተር-ፒሻ ዓመት ስሞች

መደብ:የኢሲን ነገሥታት
2 ኢፒቅ-አዳድ

**2 ኢፒቅ-አዳድ** በሱመር የኤሽኑና ንጉሥ ነበረ (1771-1729 ዓክልበ. የነገሠ)። የ1 ኢባልፒኤል ተከታይ ነበረ።

የኢፒቅ-አዳድ ዘመነ መንግሥት በተለይ «*የ[[ማሪ]] [[ሊሙ (የአሦር ማዕረግ)|ሊሙ]] ስሞች ዜና መዋዕል*» (MEC) ከተባለው ሰነድ ሊታወቅ ይችላል። እንዲሁም ከዓመት ስሞቹ መሃል ፲፬ ያህል ከሥነ ቅርስ ተገኝተዋል። ከነዚህ መካከል፦ 

:1771 ዓክልበ.  -  «ኢፒቅ-አዳድ ያባቱን ቤት የገባበት ዓመት» (ዓመት ስም 'a'፣ MEC) 
:1769 ዓክልበ. - «አሚኑም (የኡኒና ንጉሥ) ኢፒቅ-አዳድን ድል አደረገው።» (MEC) 
:1768 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ አሚኑምን ድል አደረገው።» (MEC) = «ኢፒቅ-አዳድ ኡኒናን ያሸነፈበት ዓመት»? (ዓመት ስም 'b')
:1767 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ ዚቁራቱምን ያዘ።» (MEC) 
:1766 ዓክልበ. - «'ኢፒቅ-አዳድ  ።» (MEC)
:(1755 ዓክልበ. - «የኤሽኑና ምድር የጠፋበት ዓመት» የሚባል የላርሳ ንጉሥ ሲን-ኢዲናም ዓመት ስም አለ።)
:1745 ዓክልበ. - «የኤላም ሰው (ኩዱር-ማቡግ) ኢፒቅ-አዳድን አሸነፈ።» (MEC) 
:? - «ኢፒቅ-አዳድ ኤላማውያንን ያሸነፈበት ዓመት» (ዓመት ስም 'd') 
:1742 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ አራጳን (የጉቲዩም ዋና ከተማ) የያዘበት ዓመት»  (ዓመት ስም 'ea'፤ MEC) 
:1741 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ ጋሱርን (ኑዚን) የያዘበት ዓመት» (ዓመት ስም 'eb'፤ MEC) 
:1737 ዓክልበ. - «የሲን-አቡሹም ከነረብቱም መያዝ።» (MEC) 
:1735 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ ነረብቱም የያዘበት ዓመት» (ዓመት ስም 'f'፤ MEC)
:? - «ኢፒቅ-አዳድ ዱር-መቱራንን የያዘበት ዓመት» (ዓመት ስም 'j')
:? - «ኢፒቅ-አዳድ ራፒቁምን የያዘበት ዓመት» (ዓመት ስም 'k')
:? - «ኢፒቅ-አዳድ ሃላቢትን የያዘበት ዓመት» (ዓመት ስም 'm')
:1732 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ  አሸነፈ፤  ምድርን ያዘ።» (MEC) 
:1731 ዓክልበ. - «1 ሻምሺ-አዳድ ን በዱር- አሸነፈ።» (MEC)
:1729 ዓክልበ. - «ኢፒቅ-አዳድ ዓረፈ።» (MEC) 

ኢፒቅ-አዳድ ለኤሽኑና ሰፊ ግዛት ስለ ጨመረ «የኤሽኑና አስፋፊና የዓለም ንጉሥ» የሚልን ስያሜ ደፈረ።

## ዋቢ ምንጮች


መደብ:የሱመር ነገሥታት
ሲን-ኢዲናም

[350px|thumbnail|ከ1754 ዓክልበ. የሆነ መሠረት ድንጋይ ማዕረጉን «ንጉሥ ሲን-ኢዲናም፣ ሁሉንም ነገር ለ[ኒፑር ያጌጠው እረኛ፣ የኡር መጋቢ፣ የላርሳ ንጉሥ፣ የሱመርና የአካድ ንጉሥ» ይሰጣል።]]
**ሲን-ኢዲናም** ከ1760 እስከ 1753 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የላርሳ 5ኛ ንጉሥ ነበረ። የኑር-አዳድ ልጅና ተከታይ ነበር።  

ሲን-ኢዲናም በመጀመርያው ዓመት ምናልባት ከአባቱ ኑር-አዳድ ጋራ የጋርዮሽ ንጉሥ እንደ ነበር ይመስላል። 

ለዘመኑ ፯ ዓመታት ሁላቸው የዓመት ስሞች ታውቀዋል። እነርሱም፦  
 
:1760 ዓክልበ. ግ. - «ሲን-ኢዲናም ንጉሥ የሆነበት ዓመት»
:1759 ዓክልበ. ግ. - «ጤግሮስ ወንዝ የተቆፈረበት ዓመት»
:1758 ዓክልበ. ግ. - «ቤተ መቅደስ የተመሠረተበት ዓመት»
:1757 ዓክልበ. ግ. - «የባቢሎን ሥራዊት በመሣሪያዎች የተመታበት ዓመት»
:1756 ዓክልበ. ግ. - «(ሲን-ኢዲናም) ኢብራትና ማልጊዩምና ሌሎች ከተሞች የያዘበት ዓመት» / «ማልጊዩም በመሣርያዎች የተመታበት ዓመት»
:1755 ዓክልበ. ግ. - «የኤሽኑና ምድር የጠፋበት ዓመት»
:1754 ዓክልበ. ግ. - «የማሽካን-ሻፒር ታላቅ ከተማ ግድግዳ የተሠራበት ዓመት»
:1753 ዓክልበ. ግ. - «ሲን-ኤሪባም ንጉሥ የሆነበት አመት»

በሲን-ኢዲናም መጨረሻ ዓመት ኒፑር (የሱመርና የአካድ ዋና ከተማ) ከኢሲን ወደ ላርሳ ግዛት እንደ ተመለሰ ይታወቃል። የሲን-ኢዲናም ተከታይ ሲን-ኤሪባም ነበረ። የሲን-ኤሪባም አባት ስም አይታወቅም።

ሲን-ኢዲናም እንደ ጽድቅ ንጉሥ ተቆጠረ፤ ከመሞቱም በኋላ እስከ ሪም-ሲን ዘመን (1734-1675 ዓክልበ.) እንደ አምላክ ተቆጠረ።

## የውጭ መያያዣ
*የሲን-ኢዲናም ዓመት ስሞች
*የላርሳ ንገሥታት  

መደብ:የላርሳ ነገሥታት
ዋዛድ

**ዋዛድ** ግብጽን በ፪ኛው ጨለማ ዘመን (14ኛው ሥርወ መንግሥት) በ1746-42 ዓክልበ. ግድም የገዛ ፈርዖን ነበረ። 

ዋዛድ በነገስታት ዝርዝሮች አልተዘረዘረም። የሚታወቀው ከ፭ ጥንዚዞች ነው። ሌላው ስም («የሆሩስ ስም») አይታወቅም።

በመምህር ኪም ራይሆልት አሳብ፣ በ*[[ቶሪኖ ቀኖና]]* ላይ ከነህሲ በኋላ ለተገኙት ስሞች አንድ ቅርስ ለ«መርጀፋሬ» ብቻ ሕልውናውን ስለሚያስረዳ፣ የዋዛድ መታወቂያ ከመርጀፋሬ ጋራ ሊሆን ይችላል። ይህም ቅርስ አንድ ጽላት ነው። በዝርዝሩ ዘንድ «መርጀፈሬ» 3-4  አመታት ነገሠ፤ ከሌሎቹም ይልቅ ለረዘመ ጊዜ ቀረ።



መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ኩዱር-ማቡግ

300px|thumbnail|የኩዱር-ማቡግ ስም ያለበት በሴት ሠራተኛ ቅርጽ የሆነ መሠረት ችንክር
**ኩዱር-ማቡግ** (ወይም **ኩዱር-ማቡክ**) የአሞራውያን አለቃ በመስጴጦምያ ነበር። አባቱ ሰምቲ-ሺልሃክ ሲሆን የሁለታቸው ስሞች ኤላማኛ በመሆናቸው ኤላማዊ እንደ ነበሩ ይታስባል። ሆኖም ኩዱር-ማቡግ እራሱ አሞራዊ ወይም ግማሽ አሞራዊ ነበር የሚሉ መምህሮች አሉ። የኩዱር-ማቡግ ማዕረግ «የማርቱ አባት» ሲሆን፣ ከ1739 ዓክልበ. ጀምሮ «የያሙትባል አባት» ሆነ። 

በ1745  ዓክልበ. ኩዱር-ማቡግ የላርሳን ድካም ንጉሥ ሲሊ-አዳድን ከዙፋኑ አስወግዶ የራሱን ልጅ ዋራድ-ሲን ዘውዱን አጫነው። እንዲሁም ኩዱር-ማቡግ ካዛሉን፣ ሙቲባልንና ኤሽኑናን እንዳሸነፈ ይመስላል። ሌላውም ልጅ ሪም-ሲን ወንድሙን በላርሳ ዙፋን በ1734 ዓክልበ. ተከተለ። የኩዱር-ማቡግ  ሴት ልጅ ኤን-አነዱ ደግሞ የኡር መቅደስ ከፍተኛ ሴት ካህን ሆነች። ሌላም ወንድ ሊጅ ሲን-ሙባሊት ተባለ። እነዚህ ልጆች ስሞች ሁሉ አካድኛ እንጂ ኤላምኛ አይደሉም። ሌላ ሴት ልጁ ማንዚ-ዋርታሽ ግን ኤላምኛ ስም አላት። 

ኩዱር-ማቡግ ምናልባት 1730 ዓክልበ. አካባቢ ዓረፈ።

መደብ:የላርሳ ነገሥታት
እሽመ-ዳጋን

* እሽመ-ዳጋን (ኢሲን) - 1850-1833 ዓክልበ.
* 1 እሽመ-ዳጋን - የአሦር ንጉሥ 1688-1678 ዓክልበ.
* 2 እሽመ-ዳጋን - የአሦር ንጉሥ
የአፍሪካ ፈንግል

**የአፍሪካ ፈንግል** ወይም **እንቅልፍ የለሽ** የእንስሳትና የሌሎች እንስሳት  ጥገኛ በሽታ  ነው። መንስኤው  በ*[[የፈንግል ብሩሲ]]* ዝርያ ጥገኛ ህዋስ አማካኝነት ነው። ሰዎችን የሚያጠቁ ሁለት አይነት ናቸው፣ *[[ፈንግል ብሩሲ ጋምቢነስ]]* (ቲ.ቢ.ጂ) እና *[[ፈንግል ብሩሲ ሮዲሲንስ]]* (ቲ.ቢ.አር.). ቲ.ቢ.ጂ በሽታው ከተገኘባቸው  ለ98% በላይ መንስኤ ሆኖ ተገኝቶአል። ሁሉም ሚተላለፉት በተመረዘ  የቆላ ዝንብ አማካኝነት ነው። በአብዛኛው በገጠር ቦታዎች የተለመዱ ናቸው። 

በመጀመሪያ፣ በበሽታው የመጀመሪያ ደረጃ ትኩሳት፣ ራስ ምታት፣ ማሳከክ፣ እና የመገጣጠሚያ ህመም ስሜት ናቸው።  ይህም የሚጀመረው በተነከሱ ከአንድ እስከ ሶስት ሳምንታት ባለው ጊዜ ውስጥ ነው።  ከሳምንታትና ከወራት በኋላ የሁለተኛ ደረጃው ማቃዠት፣ መደንዘዝ፣ መዘባራቅና የእንቅልፍ ችግር በማስከተል ይጀምራል። ምርመራው  በደም ጠብታ ወይም በፍርንትት ፈሳሽ ውስጥ ጥገኛ ተህዋስያኑን በመፈለግ ይጀምራል።  የሸፊትነክ ቀዳዳ የበሽታውን የመጀመሪያና የሁለተኛ ደረጃ ልዩነቱን ለመንገር ይፈለጋል።

አሰቃቂውን በሽታ ለመከላከል ለአደጋው ተጋላጭ የሆኑትን ሰዎች የቲ.ቢ.ጂ የደም ምርመራ ማካሄድን ያካትታል። በሽታው ገና እንደጀመረ ማለትም  በስርአተ ነርብ ላይ ምልክቶች ከመታየታቸው በፊት ከታወቀ በሽታውን ማዳን ቀላል ነው። የመጀመሪያ ደረጃውን ለማከም ፔንታማይዲን ወይም ሱራሚን መድሀኒቶችን መጠቀም ነው። የሁለተኛ ደረጃውን ለማከም  ኢፍሎርንቲን ወይም ኒፉርቲሞክእና ኢፍሎርንቲን ቅልቅል ለቲ.ቢ.ጂ ይይዛል። ምንም እንኳን  ሜላርስፕሮል ለሁሉም ቢሰራም ፣ ከፍተኛ የጎንዮሽ ጉዳት ስላለው በተለይ ለ ቲ.ቢ.አር ያገለግላል።

በሽታው ከሰሀራ በታች ባሉ በተወሰኑ የአፍሪካ አገራት ይከሰታል፣ በ36 ሀገራት ውስጥ የሚገኙ 70 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በአደጋ ላይ ናቸው። በ2010 ለ9000 ሞት መንስኤ ሲሆን ይህም ቁጥር  ከ1990 ማለትም 34,000 ከነበረው የቀነሰ ነው። በ2012 ውስጥ አዲስ ከተያዙት 7000 ህመምተኞች ጨምሮ በአሁኑ ወቅት በግምት 30,000 ሰዎች በበሽታው ተይዘዋል። ከነዚህ ህሙማን ውስጥ ከ80% የሚበልጠው በኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ውስጥ ነው። በቅርብ ታሪክ ውስጥ ሶስት ዋና ዋና ወረርሽኞች ተነስተዋል፤ አንዱ ከ1896 እስከ 1906 እ.ኤ.አ. በዋናነት ዩጋንዳ ውስጥና በኮንጎ ቤዝንና ሁለቱ ደግሞ በበርካታ አፍሪካ ሀገራት ውስጥ የተከሰቱ ሲሆን ይኸውም በ1920ና 1970 እ.ኤ.አ. የተከሰቱት ናቸው። ላሞች እና ሌሎች እንስሳት በሽታውን ሊሸከሙ ይችላሉ፣ እናም በበሽታው ሊያዙ ይችላሉ።

## ማጣቀሻዎች


መደብ:ሕክምና
ተርቃ

**ተርቃ** ለማሪ ቅርብ የሆነ የሶርያ ጥንታዊ ከተማ ነበር። ዛሬው ሥፍራው በአረብኛ *ተል አሻራ* ይባላል። 

መደብ:የቀድሞ ከተሞች
መደብ:የመስጴጦምያ ታሪክ
መደብ:የሶርያ ከተሞች
ሲን-ማጊር

**ሲን-ማጊር** ከ1741 እስከ 1731 ዓክልበ. ድረስ የኢሲን ንጉሥ ነበረ። 

በሱመር ነገሥታት ዝርዝር መሠረት ለ11 አመትነገሠ። ፫ የአመት ስሞች  ብቻ ታውቀዋል፤ ከዘመኑ ግን አንዳንድ ቅርስ ተገኝቷል። ሲን-ማጊር ኡርዱኩጋን ተከተለው።    ከኡርዱኩጋ በኋላ ሌላ ሱመርኛ ስም ያለው ንጉሥ በመስጴጦምያ ስላልነገሠ፤ ሱመርኛ የሕዝብ መነጋገሪያ ከመሆን በዚህ ወቅት እየጠፋ እንደ ነበር ያሳያል።

ከዚያ በኋላ ልጁ ዳሚቅ-ኢሊሹ ሲን-ማጊርን በኢሲን ተከተለው። 

## የውጭ መያያዣ
* የሲን-ማጊር ዓመት ስሞች

መደብ:የኢሲን ነገሥታት
አፒል-ሲን

**አፒል-ሲን** ከ1743 እስከ 1725 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የባቢሎን ፬ኛ ንጉሥ ነበረ። አባቱን ሳቢዩምን ተከተለው።

ለአፒል-ሲን ዘመን 17 ያህል የዓመት ስሞቹ ታውቀዋል። ብዙ ተጨማሪ መረጃ አይታወቅም። የአፒል-ሲን ተከታይ ልጁ ሲን-ሙባሊት ነበረ። 

## የውጭ መያያዣ
*የአፒል-ሲን ዓመት ስሞች

መደብ:የባቢሎን ነገሥታት
ያዕቆብ-ሃር

**ያዕቆብ-ሃር** ግብጽን በ፪ኛው ጨለማ ዘመን (14ኛው ሥርወ መንግሥት) በ1742 ዓክልበ. ግድም የገዛ ፈርዖን ነበረ። 

ያዕቆብ-ሃር  በነገስታት ዝርዝሮች አልተዘረዘረም። የሚታወቀው ከ፳፯ የጥንዚዛ ማህተሞች ነው። እነዚህ ማኅተሞች በከነዓንና በኩሽ ሲገኙ የንግድ ተጽእኖ  ስፋት ያሳያል። 

መምህር ኪም ራይሆልት እንዳሰረዳው፣ ያዕቆብ-ሃር የሂክሶስ (፲፭ኛው ሥርወ መንግሥት) ፈርዖን ሳይሆን  መጨረሻ ቅርስ የተገኘለትየ፲፬ኛው ሥርወ መንግሥት ፈርዖን ነበር።  ከእርሱ በኋላ ፈርዖኖች  ለጌሤም እንደተፈቀዱ አይመስልም። 

i-i-a:q-b-h:r
:የ ዐ ቀ በ ሀ ረ 
በግብጽኛ ሃይሮግሊፍ



መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ሴት መሪብሬ

**ሴት መሪብሬ** ላይኛ ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1744 እስከ 1741 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የሰኸተፕካሬ አንተፍ ተከታይ ነበረ።

የሴት መሪብሬ ሕልውና እርግጥኛ አይደለም። ስሙ በ*[[ቶሪኖ ቀኖና]]*  ላይ ብቻ በእርግጥነት ይታወቃል፣ በዚያም «ኢብ ሴት» ብቻ ይታያል። ዘመኑ ምን ያህል ጊዜ እንደ ቀረ ከ«ና ፮ ቀን» በቀር ምንም አይነብም። በአንዳንድ ሊቃውንት አስተሳሰብ ግን ስሙ «መሪብሬ» ሲሆን ሐውልቶቹ በሚከተለው ዘመን በሌላው ፈርዖን ስም እንደ ተቀረጹ ያስባሉ። በነዚህ ቅርሶች ላይ ስሙ ተደምስሶ በመነመነ ምልክት እንደሚታይ ያምናሉ።  ምንም እርግጠኛ ስላልሆነ ግን ትቃራኒ ሀሣቦች አሉ።  በዝርዝሩ ዘንድ ከእርሱ ቀጥሎ 3 ሶበክሆተፕ (ሰኸምሬሰውጅታዊ) ገዛ።  ይህም ሶበክሆተፕ ፈርዖን ከሆነ  በፊት ማዕረጉ «የንጉሥ ሊቅ መኮንን» መባሉ ይመስላል። 
 

## ዋቢ ምንጭ

* K.S.B. Ryholt: *The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 – 1550 BC*, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997 

መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
3 ሶበክሆተፕ

**ሶበክሆተፕ ሰኸምሬሰዋጅታዊ** ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1741 እስከ 1701 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የሴት መሪብሬ ተከታይ ነበረ።

በ*[[ቶሪኖ ቀኖና]]* ዘንድ ሶበክሆተፕ ሰኸምሬሰዋጅታዊ ለ፬ ዓመት ብቻ ሲለን ለእርሱ ብዙ ሐውልቶችና ቅርሶች ስለሚታወቁ ይህ ስኅተት ይመስላል። ከታወቁት ሐውልቶች መካከል አንዳንድ የቀዳሚው የሴት መሪብሬ ሐውልት ሆነው ነበር፣ ስሙ በመሪብሬ ስም ላይ ተቀረጸ። አንዳንድ የተገኘው ማህተም «የንጉሥ ሊቅ መኮንን ሶበክሆተፕ፣ የንጉሥ ሊቅ መኮንን መንቱሆተፕ ልጅ» አለበት። እንዲሁም *[[ፓፒሩስ ቡላቅ 18]]* በተባለው ሰነድ «ሶበክሆተፕ» የሚባል «የንጉሥ ሊቅ መኮንን» አለ። የዚህ ፈርዖን አባት ስም «መንቱሆተፕ» መሆኑ ከብዙ ሌላ ጽላት ስለታወቀ፣ ሶበክሆተፕ ፈርዖን ከሆነ በፊት ይህን ወታደራዊ ማዕረግ እንደ ያዘ ይመስላል።   ስለዚህ ሶበክሆተፕ በመንፈቅለ መንግሥት እንደ ተነሣ ይታስባል።

ሶበክሆተፕ ፈርዖን በሆነው ጊዜ፣ የፈርዖን ስም «ሰዋጅታዊ» (ሁለቱን አገራት የሚያፈራ) ወሰደ፤ ይህም ምናልባት የጌሤም ሥርወ መንግሥት በዚህ ጊዜ በመጨረሱ ሁለቱ አገራት (ላይኛና ታችኛ ግብጽ) ዳግመኛ ስለ ተወሐዱ ሊሆን ይችላል። 

በዚህ ዘመን በተጻፈ በአንዱ ሰነድ የባርዮች ዝርዝር አለ። በተለይ ትኩረት የሚስበው አንዲቱ ሲፓራ የተባለች ባርያ ስለ ተዘረዘረች።  በብዙ ሊቃውንት አስተሳሰብ ይህች ሲፓራ በሙሴ ልደት ወቅት በኦሪት ዘፍጥረት 1:15  የተጠቀሰችው ዕብራዊት አዋላጅ ልትሆን ይቻላል፤ ሶበክሆተፕም የተወለዱት ዕብራውያን ወንዶች ወደ አባይ ወንዝ እንዲጣሉ ያዘዘ እርሱ ይሆናል ባዮች ናቸው። ይህም በ*[[መጽሐፈ ኩፋሌ]]* ውስጥ ከተገኘው ዜና መዋዕል ጋር ልክ ይስማማል። 

የሶበክሆተፕ *[[ጨቲ]]* (ጠቅላይ ሚኒስትር ያህል) ረሠነብ (የአንኹ ልጅ) ነበረ። በተረፈ የሶበክሆተፕ እናት ዩኸቲቡ ተባለች፣ ወንድሞቹም ስነብና ኻካው፤ እኅቱም ረኒሰነብ፣ ሚስቶቹ ሰነብኸናስና ነኒ ተባሉ።  የነኒ ሴት ልጆች ዩኸቲቡ ፈንዲ እና ደደታኑቅ ነበሩ። በኩፋሌ እና በሌሎች ምንጮች ዘንድ ሙሴን ያዳነችው ግብጻዊት ልዕልት ተርሙት ተባለች።
 

## ዋቢ ምንጭ

* K.S.B. Ryholt: *The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 – 1550 BC*, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997 

መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ናራም-ሲን (ኤሽኑና)

**ናራም-ሲን** በሱመር የኤሽኑና ንጉሥ ነበረ (1729-1719 ዓክልበ. የነገሠ)። የ2 ኢፒቅ-አዳድ ልጅና ተከታይ ነበረ።

የናራም-ሲን ዘመነ መንግሥት ከዓመት ስሞቹ መሃል ፲፩ ያህል ከሥነ ቅርስ ተገኝተዋል። ከነዚህ መካከል፦ 

:1729 ዓክልበ. - «የናራም-ሲን በአባቱ በት በዙፋኑ የተቀመጠበት ዓመት»  
:1728 ዓክልበ. - «አሽናኩም ምድርና ታርኒፕ ከተማ የተያዙበት ዓመት» 
:1727 ዓክልበ. - «ናራም-ሲን ካኩላቱምን የያዘበት ዓመት።» 
:1726 ዓክልበ. - «ካኩላቱምን ከያዘበት ዓመት በኋላ የሆነው ዓመት።» 
:1725 ዓክልበ. - «ናራም-ሲን በቀዩ በር ላይ ሁለት የመዳብ ደራጎን ያስቆመበት ዓመት።» 
:1724 ዓክልበ. - «አሽታባላ የተያዘበት ዓመት።» 
:1723 ዓክልበ. - «ናራም-ሲን ጽላቶቹን ሁሉ የሰበረበት ዓመት።» 
:1722 ዓክልበ. - «ናራም-ሲን የራሱን የወርቅ ምስል ወደ ቤተ መቅደስ ያመጣበት ዓመት።» 
:1721 ዓክልበ. - «ናራም-ሲን ወደር የለሽ የተጌጠ ሠረገላ ያመጣበት ዓመት።» 
:1720 ዓክልበ. - «የናራም-ሲን ሕይወት የተሰበሰበበት ዓመት።» 
:1719 ዓክልበ. - «፪ የብርና ፪ የወርቅ የናራም-ሲን ምስሎች በቤተ መቅደስ የተደረጉበት ዓመት።» 

መጀመርያው አመት የ«አባቱ ቤት» ሲል የኢፒቅ-አዳድ ልጅ መሆኑን ይመስክራል። ሆኖም አንዳንድ መጻሕፍት ይህን የኤሽኑና ናራም-ሲን ከአሦር ንጉሥ ናራም-ሲን (የ2 ፑዙር-አሹር ልጅ፣ 1782-1730) አደናግሯል።

## ዋቢ ምንጮች


መደብ:የሱመር ነገሥታት
ሲን-ሙባሊት

**ሲን-ሙባሊት** ከ1725 እስከ 1705 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የባቢሎን 5ኛ ንጉሥ ነበረ። አባቱን አፒል-ሲንን ተከተለው።

ለሲን-ሙባሊት ዘመን 20 ያህል የዓመት ስሞቹ ታውቀዋል። እንግዲህ በ፲፫ኛው ዓመት (1712 ዓክልበ.) ላርሳን እንዳሸነፈ፤ በ፲፮ኛውም ዓመት (1709 ዓክልበ.) ኢሲንን እንደ ያዘ ታውቋል። ይህ የኢሲን ምንግሥት ውድቀት ነበር። 

የሲን-ሙባሊት ተከታይ ልጁ ሃሙራቢ ነበረ። 

## የውጭ መያያዣ
*የሲን-ሙባሊት ዓመት ስሞች

መደብ:የባቢሎን ነገሥታት
የአልጄሪያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን

**የአልጄሪያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን** አልጄሪያን ወክሎ በእግር ኳስ ይወዳደራል። አስተዳዳሪው አካል የአልጄሪያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ነው።

መደብ:ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድኖች
የአንጎላ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን

**የአንጎላ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን** አንጎላን ወክሎ በእግር ኳስ ይወዳደራል። አስተዳዳሪው አካል የአንጎላ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ነው።

መደብ:ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድኖች
ላንገዶክ-ሩሲዮን

thumb|300px|ላንገዶክ-ሩሲዮን
**ላንገዶክ-ሩሲዮን** (ፈረንሳይኛ፦ *Languedoc-Roussillon*) እስከ 2008 ዓም ድረስ አስተዳደራዊ ክልል በፈረንሣይ አገር ነበር።

## ከተሞች

መደብ:ፈረንሣይ
የሳዑዲ አረቢያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሳዑዲ አረቢያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የሳዑዲ አረቢያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1956 እ.ኤ.አ. ሲሆን የሳዑዲ አረቢያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

## ማመዛገቢያ


ሳ
መደብ:ሳዑዲ አረቢያ
የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የኢራን እስላማዊ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የፋርስ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1946 እ.ኤ.አ. ሲሆን የፊፋ ዕውቅና ያገኘው ከ1948 እ.ኤ.አ. ጀምሮ ነው። የኢራን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያዘጋጃል።

ኢ
መደብ:ፋርስ
የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች እግር ኳስ ማህበር

**የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች እግር ኳስ ማህበር** የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የተመሠረተው በ1971 እ.ኤ.አ. ሲሆን የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያዘጋጃል።

መደብ:የእግር ኳስ ፌዴሬሽኖች
ኒው ዚላንድ እግር ኳስ

**ኒው ዚላንድ እግር ኳስ** በኒው ዚላንድ የእግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። በ1891 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ ሲሆን የፊፋ ዕውቅና ያገኘው በ1948 እ.ኤ.አ. ነው። አካሉ የኒው ዚላንድ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን እና ሰባት የእግር ኳስ ፌዴሬሽኖችን ይቆጣጠራል። የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችንም ያዘጋጃል።

መደብ:የእግር ኳስ ፌዴሬሽኖች
መደብ:ኒው ዚላንድ
የሰለሞን ደሴቶች እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሰለሞን ደሴቶች እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የሰለሞን ደሴቶች እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1978 እ.ኤ.አ. ሲሆን የሰለሞን ደሴቶች ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ሰ
የኮሎምቢያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የኮሎምቢያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (እስፓንኛ፦ Federación Colombiana de Fútbol) የኮሎምቢያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። የተመሠረተው በጥቅምት ፪ ቀን ፲፱፻፲፯ ዓ.ም. ሲሆን የፊፋ ዕውቅና ያገኘው በ1936 እ.ኤ.አ. ነው። ፌዴሬሽኑ የኮሎምቢያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያዘጋጃል።

ኮ
የቶንጋ እግር ኳስ ማህበር

**የቶንጋ እግር ኳስ ማህበር** በቶንጋ የእግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የተመሠረተው በ1965 እ.ኤ.አ. ሲሆን የቶንጋ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያዘጋጃል።

ቶ
የቤልጅግ የዘውድ እግር ኳስ ማህበር

**የቤልጅግ የዘውድ እግር ኳስ ማህበር** የቤልጅግ እግር ኳስ እና ፉትሳል አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ በ1895 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ ሲሆን የቤልጅግ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ቤ
መደብ:ቤልጅግ
የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ማህበር

**የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ማህበር** የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የተመሠረተው በኅዳር ፳፰ ቀን ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. ሲሆን የደቡብ አፍሪካ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ደ
መደብ:ደቡብ አፍሪካ
የሩዋንዳ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሩዋንዳ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (ፈረንሣይኛ፦ Fédération Rwandaise de Football Aassociation) (FERWAFA) የሩዋንዳ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1972 እ.ኤ.አ. ሲሆን የሩዋንዳ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ሩ
የፖርቱጋል እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የፖርቱጋል እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የፖርቱጋል እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። የተመሠረተው በ1914 እ.ኤ.አ. ሲሆን የፊፋ ዕውቅና ያገኘው በ1923 እ.ኤ.አ. ነው። ፌዴሬሽኑ የፖርቱጋል ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። መቀመጫው ሊዝበን ነው።

ፖ
መደብ:ፖርቱጋል
1 ነፈርሆተፕ

**1 ነፈርሆተፕ ኻሰኸምሬ** ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1701 እስከ 1690 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የ3 ሶበክሆተፕ ተከታይ ነበረ።

በ*[[ቶሪኖ ቀኖና]]* ዘንድ ኻሰኸምሬ ነፈርሆተፕ ለ፲፩ ዓመት ገዛ ሲለን ለእርሱ ብዙ ሐውልቶችና ቅርሶች ይታወቃሉ። እንደ ቀዳሚው ፫ ሶበክሆተፕ ከወታደራዊ ቤተሠብ እንደ መጣ ይመስላል። አባቱ ሀዓንኸፍና እናቱ ከሚ ነበሩ፤ የዚህም ሀዓንኸፍ አባት ነሂ እናቱም ሰነብቲሲ ተባሉ። ይህም ነሂ «የከተማ ሻለቃ» የሚመስል ማዕረግ እንደ ነበረው ይታወቃል። የሀዓንኸፍ ፫ ልጆች ሁሉም ፈርዖኖች ስለ ሆኑ በበርካታ ጽላቶች ይከበራል። የነፈርሆተፕ ልጆች ደግሞ ልዑል ሀዓንኸፍና ልዕልት ከሚ ተባሉ። 

በጌባል (በፊንቄ) የተገኙት ቅርሶች የነፈርሆተፕ «አገረ ገዥ» በጌባል «ያንቲኑ» እንደ ነበር ያስረዳሉ። እሱም ከማሪ ጽላቶች ያንቲን-ዓሙ «የጌባል ንጉሥ» ይባላል። ይህም ነፈርሆተፕ በባቢሎን ንጉሥ ሃሙራቢ ዘመን እንደ ነገሠ ማስረጃ ነው።

200px|left|thumbnail|የ፩ ነፈርሆተፕ ምስል
ወደ ነፈርሆተፕ ዘመን መጨረሻ ወንድሙ ሲሐጦር ከእርሱ ጋራ የጋርዮሽ ፈርዖን  ተደርጎ ሲሐጦር በጥቂት ወራት ውስጥ እንደ ሞተ ይመስላል፤ ከዚያም ሌላ ወንድማቸው ካነፈሬ 4 ሶበክሆተፕ የጋርዮሽ ፈርዖን ሆነ። ከዚያም ትንሽ በኋላ ነፈርሆተፕ ዓርፎ ካነፍሬ ሶበክሆተፕ ለብቻ ፈርዖን ሆነ። 

## ዋቢ ምንጭ

* K.S.B. Ryholt: *The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c. 1800 – 1550 BC*, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997 

መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
የሀንጋሪ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሀንጋሪ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የሀንጋሪ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የሀንጋሪ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። የተመሠረተው በ1901 እ.ኤ.አ. ሲሆን መቀመጫው ቡዳፔስት ውስጥ ነው።

ሀ
መደብ:ሀንጋሪ
የሲሸልስ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሲሸልስ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የሲሸልስ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ በ1976 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ ሲሆን የሲሸልስ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ሲ
የካሜሩን እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የካሜሩን እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (ፈረንሣይኛ፦ Fédération Camerounaise de Football) የካሜሩን እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1959 እ.ኤ.አ. ሲሆን የካሜሩን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ካ
የጓቴማላ ብሔራዊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የጓቴማላ ብሔራዊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (እስፓንኛ፦ Federación Nacional de Fútbol de Guatemala) የጓቴማላ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተው በ1919 እ.ኤ.አ. ሲሆን የጓቴማላ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ጓ
የኮስታ ሪካ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የኮስታ ሪካ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (እስፓንኛ፦ Federación Costarricense de Fútbol) የኮስታ ሪካ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ በሰኔ ፮ ቀን ፲፱፻፲፫ ዓ.ም. የተመሠረተ ሲሆን የኮስታ ሪካ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያዘጋጃል።

ኮ
የሆንዱራስ ራስ ገዥ ብሔራዊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሆንዱራስ ራስ ገዥ ብሔራዊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (እስፓንኛ፦ Federación Nacional Autónoma de Fútbol de Honduras) የሆንዱራስ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የተመሠረተውና የፊፋ ዕውቅና ያገኘው በ1951 እ.ኤ.አ. ሲሆን የሆንዱራስ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያዘጋጃል።

ሆ
የአንጎላ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የአንጎላ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (ፖርቱጊዝኛ፦ Federação Angolana de Futebol) የአንጎላ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የአንጎላ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

አ
የቺሌ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የቺሌ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (እስፓንኛ፦  Federación de Fútbol de Chile (FFC)) የቺሌ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የቺሌ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ቺ
መደብ:ቺሌ
የካናዳ እግር ኳስ ማህበር

**የካናዳ እግር ኳስ ማህበር** (ፈረንሣይኛ፦ Association canadienne de soccer) የካናዳ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የካናዳ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ካ
መደብ:ካናዳ
የቱኒዚያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የቱኒዚያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (ዓረብኛ፦ الجامعة التونسية لكرة القدم‎)(ፈረንሣይኛ፦ Fédération Tunisienne de Football) የቱኒዚያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የቱኒዚያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ቱ
የእግር ኳስ ማህበር

thumb
**የእግር ኳስ ማህበር** የእንግሊዝ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ በ1863 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ ሲሆን ከሁሉም የዓለም እግር ኳስ ማህበራት የጥንቱ ነው። የእንግሊዝ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

እ
ማጫ

**ማጫ** በጥንት በየትም አገር አሁንም በብዙ ኅብረተሠቦች የሚገኝ የጋብቻ ልማድ ወይም ሕግ ነው። 

## ታሪክ
### መስጴጦምያ

የጥንቱ መስጴጦምያ ሕግጋት ማጫን ይቀምሩ ነበር። ማንም ወንድ ያልታጨችውን ሴት ማግባት ከወደደ፣ ማጫን ለሴቲቱ አባት ለመክፈል ነበረበት። በዚያ ወቅት መሐለቅ ገና ስላልተፈጠረ፣ መደበኛ የንግድ ገንዘቦች በተለይ ብር፣ ገብስ ወይም ከብት ነበሩ።  ይህም ተዋውሎ ተከፍሎ አማቱ ግን በኋላ ስምምነቱን ከሰበረበት፣ ቁም ነገር ነበር፤ አማቱ ፪ እጥፍ ማጫ ለሰውዬው መመልስ ተገደደ (የኡር-ናሙ ሕግጋት §15፤ የሊፒት-እሽታር ሕግጋት §29፤ የኤሽኑና ሕግጋት §25፤ የሃሙራቢ ሕግጋት §160-161)። በሃሙራቢ ሕጎች ደግሞ፣ አማቹ ሀሣቡን ቀይሮ ልጂቱን እምቢ ቢላት፣ ማጫው አይመለስለትም በማለት ይወስናል (§159)። 

ስምምነቱ ጸንቶ እጮኞቹ ከተዳሩ ወደ ቤቱ ስትገባ፣ አማት ለአዲሱ ቤተሠብ ጥሎሽን ይሰጥ ነበር። ጥሎሽ በዘልማድ ከማጫው መጠን ይበልጥ ነበር። ጥሎሽን መስጠት ግዴታ አልነበረም፤ ካልተሰጠ ግን በአማቱ ዕረፍት ልጂቱ ከወንድሞቿ ጋራ ሙሉ ድርሻ ርስት ትቀበል ነበር (ሃሙራቢ §180)። ምንም ወራሽ ልጅ ሳይወልዱ አንዱ ባለትዳር ያረፈ(ች) እንደ ሆነ፣ አማትዬው ጥሎሹ እንዲመለስለት ይግባኝ ማለት ቻለ (ኤሽኑና §17-18፤ ሃሙራቢ §163)።  

### እስራኤል

በ*[[ሕገ ሙሴ]]* ያህዌ ተመሳሳይ የማጫ ሥርዓት ለእስራኤል መሠርቷል። ወንዱ ካልታጨችው ሴት ጋር በወሲብ የተኛ እንደ ሆነ ደግሞ፣ የ50 ሰቀል ብር (500 ግራም ያህል) ማጫ ለአባትዋ ይክፈልና ዕድሜ ልክ ሚስቱ ትሁን በ*[[ኦሪት ዘዳግም]]* 22:28 ይገለጻል። አባትዋም ሴት ልጁን ለዚህ ሰው መስጠት እምቢ ቢልም፣ ሰውዬው ግን ብሩን መክፈል አለበት (*[[ኦሪት ዘጸአት]]* 22:17)። 

### እስልምና

በእስልምና በቁራን መሠረት ባል ሚስትን ሲያግባት ማጫን ወይም *[[መኅር]]*ን እንዲሰጣት ግዴታ ነው። በአብዛኛው ትምህርቶች ዘንድ የዚህ ስጦታ ዋጋ ማንኛውም ዋጋ ሊሆን ይችላል፤ በሌሎች አስተሳሰቦች ግን ቢያንስ ፲ ወይም ፫ *[[ድርሃም]]* መሆን አለበት። ይህ ማጫ ከባል በቀጥታ ወደ ሚስት የሚከፈል ነው እንጂ ዐማቶች በነገሩ አይገቡም። በሁለት ድርሻዎች አንዱም በሠርግ ጊዜ የተረፈውንም ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ሊከፈል ይችላል።

በማሊ መንግሥት *[[ኩሩካን ፉጋ]]* መሠረት፣ አንድ ላም ለሴቲቱ፣ አንድም ለአባቷ፣ አንድም ለእናቷ እንደ ማጫ ያስፈልጋል።

### ፍትሐ ነገሥት

ተመሳሳይ የማጫ መርኅ በፍትሐ ነገሥት ምዕራፍ 24 ክፍል ፫ ይታያል። ማጫው የሚከፈለው ወደ እጮኛይቱ ቤተሠብ እንደ ሆነ፣ በኋላም አድጋ  ለጋብቻው እምቢ ካለች፣ ፪ እጥፍ ማጫ መመልስ ሊገደዱ ይቻላል። በቀጥታ ወደ ሴቲቱ የሚሰጠው ማጫ ግን ለባልዋም ደህንነት መሆኑ ይወሰናል። 

መደብ:ጋብቻ
መደብ:የቤተሠብ ህግ
የማሊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የማሊ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (ፈረንሣይኛ፦ Fédération Malienne de Football) የማሊ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የማሊ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ማ
መደብ:ማሊ
የሞሮኮ የዘውድ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የሞሮኮ የዘውድ እግር ኳስ ፌዴሬሽን**  (ዓረብኛ፦ الجامعة الملكية المغربية لكرة القدم‎) (ፈረንሣይኛ፦ Fédération royale marocaine de football) የሞሮኮ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የሞሮኮ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ሞ
ራውንድ ሜፕል

**ራውንድ ሜፕል** በኤድዋርድስቶን፣ ባበርግ፣ ሰፎልክ፣ እንግሊዝ ዩናይትድ ኪንግደም የሚገኝ መንደር ነው።  TL9499543710.

መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
ስም

መደብ:ሰዋስው
መደብ:ስሞች
**ስም** የአንድ ግዝፈት ያለው አካል መጠሪያ ብቻ ማለት አይደለም። ስም ከመጠሪያነት ባሻገር ግዝፈት ያለውን አካል ይወክላል።
ስም ለሰው ፣ለቦታ፣ለነገሮች የሚሰጥ ስያሜ ሲሆን በአረፍተ ነገር ውስጥ ባለቤት ወይም ተሳቢ መሆን የሚችል መሆን አለበት።
ሴግሬ ወንዝ

**ሴግሬ ወንዝ** (እስፓንኛ፦ Segre) በእስፓንያ ውስጥ የሚገኝ ወንዝ ነው። ለኤብሮ ወንዝ ጥገኛ ወንዝ ነው። በሮማይስጥ ዘንድ ወንዙ **ሲኮሪስ** ይባል ነበር።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ስፔን
መረጃ ደህንነት አስተዳደር ስርዓት

**የመረጃ ደህንነት አስተዳደር ስርዓት (መደአስ)** የመረጃ ቴክኖሎጂ ደህንነት ስጋቶችን የሚመለከቱ ፖሊሲዎች ስብስብ ነው።

መደብ:የመረጃና የመገናኛ ቴክኖዎሎጂ
መረጃ ቴክኖሎጂ ደህንነት ስጋት

**መረጃ ቴክኖሎጂ ደህንነት ስጋት** የመረጃ ተክኖሎጂን ደህንነት ስጋቶችን የሚመለከት አባባል ነው።

መደብ:የመረጃና የመገናኛ ቴክኖዎሎጂ
ዳውሮኛ

ዳውሮኛ በደቡብ ኢትዮጵያ ዳውሮ የሚነገር ቋንቋ ነው።

መደብ:ኦሞቲክ ቋንቋዎች
ዳውሮ

ዳውሮ በደቡብ ኢትዮጵያ የሚገኝ ብሔር ነው።

መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
አባ ሳሙኤል

* አባ ሳሙኤል ወልደ ካህን
* አባ ሳሙኤል ቤተክርስቲያን
* አባ ሳሙኤል ሐይቅ
ኦሞአዊ

**ኦሞአዊ** ወይም **ኦሞቲክ ቋንቋዎች** የአፍሮኤሲያዊ ዝርያ ቅርንጫፍና  በደቡብ ምዕረብ ኢትዮጵያ የሚነገሩ ናቸው።

*
ኩሻዊ ቋንቋዎች

upright=1.5|thumb|ኩሻዊ ቋንቋዎች የሚገኙበት (ሰማያዊ) በሌሎቹ አፍሮ-እስያዊ ቋንቋዎች መካከል
**ኩሻዊ** ወይም **ኩሺቲክ ቋንቋዎች** የአፍሮኤሲያዊ ዝርያ ቅርንጫፍና  በአብዛኛው በአፍሪካ ቀንድ የሚነገሩ ናቸው።

ዋና ዋና ክፍሎቹ፦

*በጃ (ኤርትራ, ግብጽና ሱዳን)
*ብሊን (ኤርትራ)
*አገውኛ
*ሲዳምኛ
*አፋርኛ
*ኦሮምኛ
*ሳሆኛ
*ሶማልኛ
*ዱላይኛ
*ኢራቊኛ (ከታንዛኒያ)

### ደግሞ ይዩ
በዊኪ-መዝገበ-ቃላት መርሃገብር ላይ፦

*
*

*
ካሊጎላ

240px|thumb|ካሊጎላ 

**ካሊጉላ** (ሮማይስጥ፦ Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus) (ከ8 ዓ.ም. እስከ 33 ዓ.ም. የኖረ) ከ29 ዓ.ም. እስከ 33 ዓ.ም. የነገሠ የሮሜ መንግሥት ቄሣር ነበረ።

«እኔ አምላክ ነኝ» የሚል ጨካኝ ፈላጭ ቆራጭ ሆኖ ይታወሳል። አይሁዶች እንዲያመልኩት እምቢ በማለታቸው የእርሱ ሐውልት በኢየሩሳሌም ቤተ መቅደስ እንዲቆም አዘዘ። በዚያው ሥራ ዓመጽ እንዲስፋፋ እርግጥኛ ይሆን ነበርና የሶርያ አገረ ገዥ ፑብሊዩስ ፔትሮኒዩስ ለአንድ ዓመት ዘገየ። በመጨረሻ ካሊጎላ በወዳጁ ሄሮድያስ አግሪፓ ምክር ሀሣቡን መለሠ። በተረፈ ግን በአይሁዶች ዘንድ በዚህ ዘመን ብዙ ሁከቶች ሆኑ። ካሊጎላም ዕብድ ነው በማለት የታሪክ ጸሐፊዎች ይስማማሉ። ፈረሱን ኢንኪታቱስን ቄሥ ሹሞት ለሮሜ ሴናት አማካሪ እንዲሆን ወሰነ። በ33 ዓም ካሊጉላ በግድያ ሞተ።

መደብ:የሮሜ ሰዎች
ትሮያኒ፣ ማሶቪያ

thumb|250px|«ትሮያኒ»
**ትሮያኒ** (ፖሎንኛ፡-Trojany) በፖሎኝ የሚገኝ መንደር ነው። 490 ሰዎች ይኖሩበታል። 

መደብ:የፖላንድ ከተሞች
ኮሶቮ

thumb|300px

**ኮሶቮ** በከፊል ተቀባይነት ያገኘ አገር ሲሆን በደቡብ አውሮፓ ይገኛል። ዋና ከተማው ፕርሽቲና ነው።

በ2000 ዓ.ም.ኮሶቮ ነጻነቱን ከሰርቢያ አዋጀ።  ሆኖም ሰርቢያ እስካሁን ይህንን አልተቀበለም፤ በኮሶቮ ግዛት ላይ ይግባኝ ይላል።

ብዙ አገራት ኮሶቮ እንደ ነጻ አገር ቢቀበሉም፣ ሌሎች አገራት ግን በተለይም ሩስያ የሰርቢያ ግዛት ነው ብለው ለተቀባይነቱ እምቢ ብለዋል።

በቅርቡ ኢትዮጵያ ኮሶቮን በይፋ ተቀባይነት ለመስጠት ተስማምቷል፤ የኢትዮጵያ መንግሥት ግን  ይህንን ተቀባይነት በይፋ ገና አላስታወቀም።

ግዛቱ በዘመናዊ መልክ ከዩጎዝላቪያ ጦርነቶች በኋላ ብቅ አለ።
200px|thumb|left|ኮሶቮን በይፋ የሚቀበሉት አገራት (አረንጓዴ)

መደብ:የአውሮፓ አገራት
መደብ:በከፊል ተቀባይነት ያገኙ አገራት
መደብ:ሰርቢያ
መልበርን

thumb|right|275px|መልበርን
**መልበርን** (እንግሊዝኛ: *Melbourne*) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ከተማ ነው።

## ደግሞ ይዩ
* የአውስትራልያ ከተሞች ዝርዝር

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ጌዴኦኛ

**ጌዴኦኛ** ወይም **ጌዴኡፋ** በኢትዮጵያ ውስጥ በጌዴኦ ብሔረሰብ የሚነገር ኩሻዊ ቋንቋ ነው።
የጌዴኦ ብሔረሰብ የአፍ መፍቻ ቋንቋ ሲሆን በብሔረሰቡ አባላት ጌዴኡፋ በመባል ይጠራል። ቋንቋው በተለይ ከሲዳምኛ፣ ከከምባትኛ፣ እና ከሀዲይኛ ቋንቋዎች ጋር የመመሳሰል ባህርይ አለው። በአሁኑ ሰዓት ጌዴኡፋ ከንግግር ቋንቋነት አልፎ የሥራ እና የትምህርት ቋንቋ ሆኖ እያገለገለ ይገኛል።  በ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. የሣባ ፊደል ተቀርፆለት ለመሠረተ ትምህርት ማስተማሪያነት ውሏል። ከ፲፱፻፹፮ ዓ.ም. ጀምሮ ግን ለቋንቋው የላቲን ፊደል ተቀርፆለት በርካታ የመማሪያና የማስተማሪያ መጽሐፍት ተዘጋጅተው መደበኛ ትምህርት በመስጠት ላይ ይገኛል። በአሁኑ ሰዓት በጌዴኦ ዞን ውስጥ በአብዛኛዎቹ በአንደኛ ደረጃ የመጀመሪያ ሣይክል ትምህርት ቤቶች ትምህርት የሚሰጠው በጌዴኡፋ ቋንቋ ሲሆን በሁለተኛ ሣይክል /ከ5ኛ--8ኛ/ ባሉት ክፍሎችም ቋንቋው እንደ አንድ የትምህርት ዓይነት በመሰጠት ላይ ይገኛል። ከዚህ በተጨማሪ ቋንቋው የሥራ ቋንቋ ሆኖ በማገልገል ላይ ይገኛል። በ፲፱፻፺፱ ዓ.ም. የጌዴኡፋ-አማርኛ-እንግሊዝኛ መዝገበ ቃላት ተዘጋጅቶ ለተጠቃሚው እንዲደርስ ተደርጎአል።

## ዋቢ ምንጭ
* ጌዴኦ ብሔረሰብ

መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
መደብ:ኩሺቲክ ቋንቋዎች
ላስ ቬጋስ

**ላስ ቬጋስ** (እንግሊዝኛ፦ Las Vegas) የኔቫዳ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1897 ዓ.ም. ተመሠረተ። የሕዝቡ ቁጥር  596,424 አካባቢ ነው። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ሽቱትጋርት

**ሽቱትጋርት** (ጀርመንኛ፦ Stuttgart)

## ዝነኞች
* ፍሪድርክ ሺለር፦ በስቱትጋርት ውስጥ አጠና።
* ቶርስተን ሀ፦ በስቱትጋርት ውስጥ አጠና።

መደብ:የጀርመን ከተሞች
ግዳንስክ

thumb|250px|ግዳንስክ
**ግዳንስክ** (ፖሎንኛ፡-Gdańsk /ግዳኝስክ/) በፖሎኝ የሚገኝ ከተማ ነው። 460,815 ሰዎች ይኖሩበታል። 

መደብ:የፖላንድ ከተሞች
ቶሪኖ

**ቶሪኖ** (ጣልያንኛ፦ Torino) የጣልያን ከተማ ነው።

ደግሞ ይዩ፡ የቶሪኖ ከፈን

መደብ:የጣልያን ከተሞች
ሞዘል ወንዝ

350px|thumbnail|የሞዘል ወንዝ ሥፍራ
**ሞዘል ወንዝ** በፈረንሳይ፣ ሉክሰምቡርግና ጀርመን ወደ ራይን ወንዝ የሚፈስስ ወንዝ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ፈረንሣይ
መደብ:ጀርመን
ቪስባድን

**ቪስባድን** (ጀርመንኛ፦ Wiesbaden) የጀርመን ከተማ ነው።

መደብ:የጀርመን ከተሞች
ደንቨር

300px|thumbnail
**ደንቨር** (እንግሊዝኛ፦ Denver) የኮሎራዶ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1850 ዓ.ም. ተመሠረተ። የሕዝቡ ቁጥር  715,522 አካባቢ ነው። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ዳላስ

thumb|left|270px|ዳላስ
**ዳላስ** አሜሪካ ውስጥ በቴክሳስ ግዛት የሚገኝ ከተማ ነው። 2 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ይኖሩበታል።

መደብ:የቴክሳስ ከተሞች
ድረስደን

250px|thumbnail
**ድረስደን** (ጀርመንኛ፦ Dresden) የጀርመን ዛክሰን ከተማ ነው።  የሕዝቡ ቁጥር 525,105 ያህል ነው።

## 

Dresden-2102-Elbpanorama-2015-gje.jpg
Dresden-2154-Bruehlsche Terrasse-Kunstakademie-Sekundogenitur-Staendehaus-Hofkirche-Semperoper-2015-gje.jpg
Dresden-2174-Bruehlsche Terrasse-Kunstakademie-2015-gje.jpg
Dresden-2176-Bruehlsche Terrasse-Kunstakademie-Engel-2015-gje.jpg
Dresden-2206-Theaterplatz-Semperoper-2015-gje.jpg
Dresden-2268-Residenz-kleiner Schlosshof-2015-gje.jpg
Dresden-2340-Frauenkirche-2015-gje.jpg
Dresden-2408-Zwinger-Graben-Suedwest-Galerie mit Kronentor-2015-gje.jpg
Dresden-2504-Zwinger-Nymphenbad-Plastiken-2015-gje.jpg
Dresden-2420-Zwinger-Satyr-2015-gje.jpg
Dresden-2550-Blaues Wunder-2015-gje.jpg


መደብ:የጀርመን ከተሞች
ግላዝጎ

300px|thumbnail
**ግላዝጎ** (እንግሊዝኛ፦ Glasgow) የስኮትላንድ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 595,080 አካባቢ ነው። 

መደብ:ስኮትላንድ
መደብ:የአውሮፓ ከተሞች
ክራካው

thumb|250px|ክራካው
**ክራካው** (ፖሎንኛ፡-Kraków /ክራኩፍ/) በፖሎኝ የሚገኝ ከተማ ነው። 758,334 ሰዎች ይኖሩበታል። 

መደብ:የፖላንድ ከተሞች
ቦርዶ

**ቦርዶ** (ፈረንሳይኛ፦ Bordeaux) የፈረንሳይ ከተማ ነው።

መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ቫንኩቨር

300px|thumbnail
**ቫንኩቨር** (እንግሊዝኛ፦ Vancouver) የብሪቲሽ ኮለምቢያ ካናዳ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 603,502 አካባቢ ነው። 

መደብ:የካናዳ ከተሞች
ኦስቲን፣ ቴክሳስ

300px|thumbnail
**ኦስቲን** (እንግሊዝኛ፦ Austin፤ አመሪካዊ አጠራር /'አስትን/) የቴክሳስ አሜሪካ ዋና ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር  885,400 አካባቢ ነው። 

መደብ:የቴክሳስ ከተሞች
ዲትሮይት

300px|thumbnail
**ዲትሮይት** (እንግሊዝኛ፦ Detroit፤) የሚሺጋን አሜሪካ ትልቁ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር  681,090 አካባቢ ነው። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ኑረምበርግ

**ኑረምበርግ** (ጀርመንኛ፦ Nürnberg /ኒውንበክ/)

መደብ:የጀርመን ከተሞች
ኖሪኩም

300px|thumbnail|ኖሪኩም በሮሜ መንግሥት ውስጥ በ109 ዓ.ም.

**ኖሪኩም** በዛሬው ኦስትሪያና ስሎቬኒያ የነበረ ጥንታዊ አገርና በኋላ የሮሜ መንግሥት ክፍላገር ነው። 

የኖሪኩም ብሔር ምናልባት ከ400 ዓክልበ. አካባቢ ጀምሮ ሲጠቀሱ የከልቲክ ቋንቋዎች ቤትሠብ ተናጋሪዎች መሆናቸው ይመስላል።  በ56 ዓክልበ. የዩሊዩስ ቄሳር ጓደኞች ቢሆኑም በ24 ዓክልበ. ከፓኖኒያ ሰዎች ጋር እስትሪያን ወርረው የሮሜ አገረ ገዥ በኢሉዋርያ፣ ፑብሊዩስ ሲሊዩስ፣ አሸነፋቸውና ለሮሜ ተገዥ አደረጋቸው። በሮሜ ቄሣር ክላውዴዎስ ዘመን (33-46 ዓም) ኖሪኩም በይፋ የሮሜ መንግሥት ክፍላገር ሆነ። 

መደብ:ኦስትሪያ
መደብ:የሮሜ መንግሥት
መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
የ2014 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ ቡድኖች

### ኡራጓይ
አሰልጣኝ፡ ኦስካር ታባሬዝ

የቡድኑ ተሰላፊዎች ዝርዝር በግንቦት ፳፫ ቀን ፳፻፮ ዓ.ም. ነው የታወቀው። 

አጥቂው ሉዊስ ሱዋሬዝ የኢጣልያን ተከላካይ ጂዮርጂዮ ኪየሊኒን በመንከሱ በሰኔ ፲፱ ቀን ፳፻፮ ዓ.ም. የፊፋ ቅጣት ኮሚቴ ለ፱ ብሔራዊ ጨዋታዎች እንዲሁም ለአራት ወራት በማንኛውም ከእግር ኳስ ጋር የተያያዘ ክንውን እንዳይሳተፍ ከልክሏል። በተጨማሪም ሉዊስ ሱዋሬዝ ፻ሺህ የስዊስ ፍራንክ ተቀጥቷል።  ከሉዊስ ሱዋሬዝ እገዳ በኋላ ኡራጓይ በኮሎምቢያ 2-0 በመሸነፉ ከውድድሩ ወጥቷል።

## ማመዛገቢያዎች

መደብ:ፊፋ የዓለም ዋንጫ
ላይፕጽግ

250px|thumb
**ላይፕጽግ** (ጀርመንኛ፦ Leipzig /ላይፕጽች/) የጀርመን ዛክሰን ከተማ ነው።  የሕዝቡ ቁጥር 520,838 ያህል ነው።

መደብ:የጀርመን ከተሞች
ሉጎ

**ሉጎ** (እስፓንኛ፦ Lugo) የእስፓንያ ከተማ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ላጺዮ ስፖርት ማህበር

**ላዚዮ ስፖርት ማህበር** (ጣልያንኛ፦ Società Sportiva Lazio) በኢጣልያ የሚገኝ መቀመጫውን በሮማ ያደረገ የስፖርት ክለብ ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ጋላታሳሬይ

**ጋላታሳሬይ ስፖርት ክለብ** በቱርክ የሚገኝና መቀመጫውን በኢስታንቡል ያደረገ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የቱርክ እግር ኳስ ክለቦች
ፕላዛ ኮሎኒያ

**ፕላዛ ኮሎኒያ** በኮሎኒያ፣ ኡራጓይ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ሳው ፓውሉ የእግር ኳስ ክለብ

**ሳው ፓውሉ የእግር ኳስ ክለብ** ወይም ባጭሩ **ሳው ፓውሉ** በሳው ፓውሉ፣ ብራዚል የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ፓሪስ ሴንት-ጀርሜይን የእግር ኳስ ክለብ

**ፓሪስ ሴንት-ጀርሜይን የእግር ኳስ ክለብ** ወይም ባጭሩ **ፓሪስ ሴንት-ጀርሜይን** በፓሪስ፣ ፈረንሳይ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የፈረንሣይ እግር ኳስ ክለቦች
ሞንቴቪዴዮ ዋንደረረስ

**ሞንቴቪዴዮ ዋንደረረስ** በኡራጓይ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። የክለቡ መቀመጫ ሞንቴቪዴዮ ሲሆን ከእግር ኳስ በተጨማሪም በቅርጫት ኳስ፣ መረብ ኳስ፣ አትሌቲክስ እና ሌሎችም ስፖርቶች ይሳተፋል።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች‎
ክለብ ናስዮናል ዴ ፉትቦል

**ክለብ ናስዮናል ዴ ፉትቦል** በኡራጓይ የሚገኝ የስፖርት ተቋም ነው። ክለቡ የተመሠረተው በግንቦት ፯ ቀን ፲፰፻፺፩ ዓ.ም. በተካሄደው የኡራጓይ አትሌቲክ ክለብ እና ሞንቴቪዴዎ እግር ኳስ ክለብ ውህደት ነው። ክለቡ በእግር ኳስ ላይ ቢያተኩርም በቅርጫት ኳስ፣ ፉትሳል፣ ቴኒስ፣ የብስክሌት ውድድር፣ መረብ ኳስ እና ቼስ ላይም ይሳተፋል።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ማላጋ የእግር ኳስ ክለብ

**ማላጋ የእግር ኳስ ክለብ** በማላጋ፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ሲሆን በአሁኑ ጊዜ በላ ሊጋ ውስጥ ይጫወታል።

እ
ዌስት ብሮምዊች አልቢዮን

**ዌስት ብሮምዊች አልቢዮን** በእንግሊዝ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ሲሆን የተመሠረተው በ1878 እ.ኤ.አ. ነው።

መደብ:የእንግሊዝ እግር ኳስ ክለቦች
ቪላሪያል የእግር ኳስ ክለብ

**ቪላሪያል የእግር ኳስ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Villarreal Club de Fútbol, S.A.D.) በቪላሪያል፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
አትሌቲኮ ማድሪድ

**አትሌቲኮ ማድሪድ** (እስፓንኛ፦ Club Atlético de Madrid, SAD) በማድሪድ፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ሲሆን በላ ሊጋ ውስጥ ይጫወታል።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ሳንቶስ የእግር ኳስ ክለብ

**ሳንቶስ የእግር ኳስ ክለብ** (ብራዚላዊ ፖርቱጊዝኛ፦ Santos Futebol Clube) በሳንቶስ፣ ብራዚል የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው። ክለቡ ከእግር ኳስ በተጨማሪም በሌሎች ስፖርቶች ይሳተፋል።

 

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ዳኑቢዮ የእግር ኳስ ክለብ

**ዳኑቢዮ የእግር ኳስ ክለብ** በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ኤስ.ኤስ.ሲ. ናፖሊ

**ኤስ.ኤስ.ሲ. ናፖሊ** (ጣልያንኛ፦ Società Sportiva Calcio Napoli) በናፖሊ፣ ኢጣልያ የሚገኝና በ1926 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ኢንተር ሚላን

**ኢንተር ሚላን** በሚላኖ፣ ኢጣልያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ሚራማር ሚሲዮኔስ

**ሚራማር ሚሲዮኔስ ስፖርት ክለብ** በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው። ክለቡ የተመሠረተው በ1980 እ.ኤ.አ. በተደረገው የሚራማር እና ሚሲዮኔስ ክለቦች ውህደት ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ፖርቶ የእግር ኳስ ክለብ

**ፖርቶ የእግር ኳስ ክለብ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Futebol Clube do Porto) በፖርቶ፣ ፖርቱጋል የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የፖርቱጋል እግር ኳስ ክለቦች
ኪልሜስ አትሌቲኮ ክለብ

**ኪልሜስ አትሌቲኮ ክለብ** በኪልሜስ፣ አርጀንቲና የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ሲሆን የተመሠረተው በ1887 እ.ኤ.አ. ነው።

አ
አርጀንቲኖስ ጁኒየርስ

**አርጀንቲኖስ ጁኒየርስ አትሌቲክ ማህበር** በአርጀንቲና የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው። 

መደብ:የአርጀንቲና እግር ኳስ ክለቦች
ሲ.ኤፍ.አር. ክሉዥ

**ሲ.ኤፍ.አር. ክሉዥ** (ሲ.ኤፍ.አር. (CFR) ማለት የሮማንያ ባቡር መንገድ (Căile Ferate Române) ነው) በክሉዥ ናፖካ፣ ሮማንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሮማንያ እግር ኳስ ክለቦች
ክርስቲያን ሮድሪጌዝ

**ክርስቲያን ገብርኤል ሮድሪጌዝ ባሮቲ** (Cristian Gabriel Rodríguez Barotti) (መስከረም ፳ ቀን ፲፱፻፸፰ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለአትሌቲኮ ማድሪድ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ክለብ አትሌቲኮ ፔኛሮል

**ክለብ አትሌቲኮ ፔኛሮል** (Club Atlético Peñarol) በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ሴንትራል ኤስፓኞል

**ሴንትራል ኤስፓኞል እግር ኳስ ክለብ** በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
የፓሌርሞ እግር ኳስ ክለብ

**ፓለርሞ እግር ኳስ ክለብ** (Palermo Football Club SpA) በ ፓሌርሞ ፣ ጣሊያን ውስጥ የእግር ኳስ ቡድን ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ኤፍ.ሲ. ግሮኒንገን

**ኤፍ.ሲ. ግሮኒንገን** በግሮኒንገን፣ ኔዘርላንድ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኔዘርላንድስ እግር ኳስ ክለቦች
ኤ.ኤፍ.ሲ. አያክስ

**ኤ.ኤፍ.ሲ. አያክስ** በአምስተርዳም፣ ኔዘርላንድ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኔዘርላንድስ እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ አትሌቲኮ ኢንዲፔንዲየንቴ

100px|left|
thumb|
**ክለብ አትሌቲኮ ኢንዲፔንዲየንቴ** (እስፓንኛ፦ Club Atlético Independiente) በአቬያኔዳ፣ አርጀንቲና የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የአርጀንቲና እግር ኳስ ክለቦች
ስፖርት ክለብ ኢንተርናሲዮናል

**ስፖርት ክለብ ኢንተርናሲዮናል** (ፖርቱጊዝኛ፦ Sport Club Internacional) በፖርቶ አሌግሬ፣ ብራዚል የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ኤስ.ኤል. ቤንፊካ

**ኤስ.ኤል. ቤንፊካ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Sport Lisboa e Benfica) በሊዝበን፣ ፖርቱጋል የሚገኝ በእግር ኳስ ቡድኑ የታወቀ የስፖርት ክለብ ነው።

መደብ:የፖርቱጋል እግር ኳስ ክለቦች
አቤል ሄርናንዴዝ

**አቤል ማቲያስ ሄርናንዴዝ ፕላቴሮ** (Abel Mathías Hernández Platero) (ነሐሴ ፪ ቀን ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለፓሌርሞ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

## ማመዛገቢያ

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሴሬሶ ኦሳካ

**ሴሬሶ ኦሳካ** (ጃፓንኛ፦ セレッソ大阪) በኦሳካ፣ ጃፓን የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የጃፓን እግር ኳስ ክለቦች
የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን

**የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን** ኡራጓይን በእግር ኳስ ወክሎ ይወዳደራል።

መደብ:ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድኖች
ቦታፎጎ ዴ ፉትቦል ኤ ሬጋታስ

**ቦታፎጎ ዴ ፉትቦል ኤ ሬጋታስ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Botafogo de Futebol e Regatas) ወይም **ቦታፎጎ** በቦታፎጎ ሠፈር ሪዮ ዴ ጃኔይሮ፣ ብራዚል የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ስፖርት ክለብ ኮሪንቺያንስ ፓውሊስታ

**ስፖርት ክለብ ኮሪንቺያንስ ፓውሊስታ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Sport Club Corinthians Paulista) ባጭሩ **ኮሪንቺያንስ** ወይም **ቲማው** (ፖርቱጊዝኛ፦ Timão) በሳው ፓውሉ፣ ብራዚል የሚገኝ የመድበለ ስፖርት ክለብ ነው።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ዲፌንሶር ስፖርቲንግ

**ዲፌንሶር ስፖርቲንግ** በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ ፓይሳንዱ ቤላ ቪዝታ

**ክለብ ፓይሳንዱ ቤላ ቪዝታ** (እስፓንኛ፦ Club Paysandú Bella Vista) በፓይሳንዱ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ አትሌቲኮ ቤላ ቪዝታ

**ክለብ አትሌቲኮ ቤላ ቪዝታ** ወይም ባጭሩ **ቤላ ቪዝታ** በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ሲ.ኤፍ. ሞንተሬይ

**ሞንተሬይ እግር ኳስ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Club de Fútbol Monterrey) በሞንተሬይ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ሲሆን የተመሠረተው በሰኔ ፳፩ ቀን ፲፱፻፴፯ ዓ.ም. ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ሳን ሉዊስ የእግር ኳስ ክለብ

**ሳን ሉዊስ የእግር ኳስ ክለብ** በሳን ሉዊስ ፖቶሲ፣ ሜክሲኮ የነበረ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ ቲኋና

**ክለብ ቲኋና ቾሎኺትዝኩዊንትሌስ ዴ ካሊየንቴ** (እስፓንኛ፦ Club Tijuana Xoloitzcuintles de Caliente) በቲኋና፣ ሜክሲኮ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ሺካጎ ፋየር እግር ኳስ ክለብ

**ሺካጎ ፋየር እግር ኳስ ክለብ** በብሪጅቪው መንደር ኢሊኖይ ክፍለ ግዛት፣ አሜሪካ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የአሜሪካ እግር ኳስ ክለቦች
ኤ.ኤስ. ሞናኮ የእግር ኳስ ክለብ

**ኤ.ኤስ. ሞናኮ የእግር ኳስ ክለብ** (AS Monaco፣ Association Sportive de Monaco Football Club) በሞናኮ የሚገኝ ግን በፈረንሳይ የተመዘገበ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሞናኮ እግር ኳስ ክለቦች
መደብ:የፈረንሣይ እግር ኳስ ክለቦች
ቦሎኛ የእግር ኳስ ክለብ 1909

right|frameless|145x145px
**ቦሎኛ የእግር ኳስ ክለብ 1909** በቦሎኛ፣ እጣልያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ቲግሬስ ዴ ላ ዩ.ኤ.ኤን.ኤል.

**ቲግሬስ ዴ ላ ዩ.ኤ.ኤን.ኤል.** (እስፓንኛ፦ Tigres de la UANL፣ Club de Fútbol Tigres de la Universidad Autónoma de Nuevo León) በሳን ኒኮላስ ዴ ሎስ ጋርዛ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ሞናርካስ ሞሬሊያ

**ሞናርካስ ሞሬሊያ አትሌቲክ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Club Atlético Monarcas Morelia) በሞሬሊያ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ድኒ ዲድሮ

thumb|230px|right|ድኒ ዲድሮ

**ድኒ ዲድሮ** (ፈረንሳይኛ፦ **Denis Diderot**፣ ኦክቶበር 5, 1713 - ጁላይ 31, 1784 እ.ኤ.አ.) የፈረንሳይ ጻህፊና ፈላስፋ ነበር። 

መደብ:ፈላስፋዎች
መደብ:የፈረንሳይ ጸሓፊዎች
ዛልፓ

thumb|300px|የዛልፓ ሥፍር ያሕል በጥቁር ባሕር ላይ

**ዛልፓ** ወይም **ዛልፑዋ** በትንታዊ አናቶሊያ በጥቁር ባሕር ጠረፍ ላይ የተገኘ ከተማ-አገር ነበረ።  ሥፍራው በእርግጥ አልተገነም። 

በአንድ ትውፊት እንዲህ ይላል፦ «የካነሽ ንግሥት አንዴ ፴ ወንድ ልጆች በአንድ ዓመት ወለደች።  «ይህን ያህል ሥራዊት የወለድኩ ምንድነው?» አለች። ፋንዲያ በቅርጫት አዘጋጅታ ልጆቿን ሰክታ በወንዝ ላይ ሰደደቻቸው። ወንዙ ወደ ባሕር በዛልፓ ምድር ወሰዳቸው። ከዚያ አማልክት ከባሕሩ አውጥተዋቸው አሳደጓቸው። ጥቂት ዓመታት ሲያልፉ ንግሥቷ እንደገና ወለደች፣ ይህ ጊዜ ፴ ሴት ልጆች ወለደች። በዚህ ጊዜ እርስዋ እራሷ አሳደገቻቸው።» ወንዶቹም አድገው በኋላ ወደ ካነሽ ተጉዘው ሳያውቁ እኅታቸውን ያግባሉ፤ ከዚህ ቀጥሎ ግን ምን እንደ ሆነ ከጽላቱ ጠፍቷል። ይህ አፈ ታሪክ የጥንታዊ ግሪክ ጸሐፍት እንደ ዘገቡት የአማዞኖች ትውፊት ይመስላል።  

በ1745 ዓክልበ. ግድም የዛልፒያ ንጉሥ ኡሕና ካነሽን ዘርፎ ጣኦታቸውን ወደ ዛልፒያ ወሰደ። በዚህ ሰዓት ደግሞ የአሦር ነጋዴዎች ሠፈር (*[[ካሩም]]*) እንዳቃጠለው ይታሥባል። 

በኋላ ግን ምናልባት 1662 ዓክልበ. አካባቢ የካነሽ ንጉሥ አኒታ ዛልፑዋን ዘርፎ ጣዖቱን ንጉሣቸውንም ሑዚያ ወደ ካነሽ አመጣ። 

«የዛልፓ ጽሑፍ» በተባለ ሌላ መዝገብ ዘንድ፣ የዛልፑዋ ንጉሥ ፐርዋ የሃቱሳሽ ንጉሥ ሴት ልጅ አግብቶ ነበር። በከተማው ግን የፐርዋ ሎሌ አሉዋ ሁከት አደረገና እርሷ ተገደለች። ስለዚህ ጥፋት የሐቱሳሽ ሥራዊት ጦርነት አድርጎ አሉዋን ገደሉና የዛልፓ ሕዝብ ወደ ተራሮች ሸሹ። ከተመለሱ በኋላ የሐቱሳሽ ንጉሥ ልጁን ሐካርፒሊሽ በዛልፓ ዙፋን ሾመው፤ እሱ ግን በዛልፓ በአባቱ ላይ አመጸ። የሐቱሳሽ ንጉሥ ዛልፓን ከበበው፤ ተከታዩም ያዘው። በአንድ አስተያየት፣ በሰነዱ መጀመርያው «የሐቱሳሽ ንጉሥ» ሕሽሚ-ሻሩማ ነው፤ ተከታዩም ላባርና ነው። የሰነዱም ደራሲ የላባርና ተከታይ 1 ሐቱሺሊ መሆኑ ይታመናል።

በኬጥያውያን መንግሥት ንጉሥ 1 አርኑዋንዳ ዘመን (14ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ.) በተጻፈ ጸሎት ዛልፒያ ይጠቀሳል፤ የካስካ ሰዎች ዛልፓንና ኔሪክን እንደ ያዙ ይመስላል። 



*http://www.ganino.com/the_anitta_text የአኒታ ሰነድ።  

መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
አኒታ

thumb|320px|የአኒታ ነሐስ ጩቤ በካሩም ካነሽ ተገኝቶ
**አኒታ** በጥንታዊ አናቶሊያ (ሐቲ) ታሪክ የኩሻራና የካነሽ (ነሻ) ንጉሥ ነበር።

አባቱ ፒጣና የኩሻራ ንጉሥ ሲሆን በ1662 ዓክልበ.. ግድም ካነሽን ያዘ።  በዚያ ዓመት ልጁ አኒታ ወደ ካነሽ ዙፋን ተከተለው። ይህ ሁሉ «የአኒታ ዐዋጅ» በተባለው ጽሑፍ እንዲህ ይተርካል፦

«...የነሻ (ካነሽ) ንጉሥ በኩሻራ ንጉሥ ተማረከ። የኩሻራ ንጉሥ ፒጣና ከከተማው በብርታት ወጣ፤ ነሻ ከተማ በሌሊት በኃይል ያዘ። የነሻን ንጉሥ ማረከ፤ በነሻ ኗሪዎች ላይ ግን ክፋትን አላደረገም። ይልቁንም የሱ አባቶችና እናቶች አደረጋቸው። ከአባቴ ፒጣና በኋላ፣ በዚያም ዓመት፣ እኔ አመጽ ሰበርኩ። ወደ ጸሐይ መግቢያ የሚቀመጡት ማናቸውንም አገራት ሁላቸውንም አሸነፍኩ። 
«ኡላማ ከተማ የሐቲ ንጉሥ ተመለሰ  በተሽማ ከተማ አሸነፍኩት  ነሻ ከተማ፣ እሳት(?)  ሐርኪዩና ከተማ በመዓልት ወሰድኩ፤ ኡላማ ከተማ በሌሊት በኃይል ወሰድኩ፣ ተነንዳ ከተማ በመዓልት ወሰድኩ። ለነሻ ጣኦት ሸጠኋቸው። ዋጋው ለጣኦቱ ተሰጠ። ከኔ በኋላ የሚነግሥ ሁሉ፣ ኡላማ ከተማ፣ ተነንዳ ከተማ፣ ሃርኪዩና ከተማ፣ የነሻ ጠላቶች፣ ዳግመኛ የሚሠፍራቸው ማናቸውም ሁሉ፣ ጣኦቱ ይቃውመው!  
«ከአባቴ አንድ አመት በኋላ  ወደ ዛልፑዋ ባሕር (ጥቁር ባሕር) ሄድኩ፤ ጠረፌ ሆነ። እነኚህን ቃላት ከደጄ ጽላት ቅጂ አደረግሁ። ካሁን ወዲያ ለጊዜ ሁሉ ማንም ይህን ጽላት አይሰርዝ!  የሚሰርዘው ማንም ሁሉ፣ የነሻ ጠላት ይሁን። 
«ዳግመኛ የሐቲ ንጉሥ ፒዩሽቲ መጣ። በዛላምፓ ከተማ ያመጣቸውን ትርፍ ሥራዊቱን አሸነፍኩ። 
«በባሕር አጠገብ የዛልፓንም ምድር ያዝኩ። በቀድሞ፣ የዛልፓ ንጉሥ ኡሕና ጣኦታችንን ከነሻ ከተማ ወደ ዛልፓ ከተማ ወስዶ ነበር። በኋላ ግን እኔ አኒታ ታላቁ ንጉሥ ጣኦታችንን ከዛልፓ ወደ ነሻ መለስኩት። የዛልፓን ንጉሥ ሑዚያን ወደ ነሻ አመጣሁት። ሐቱሳሽ በኔ ላይ በክፋት ተባብሮ ስላልሆነ፣ ተውኩት። በኋላ ግን ረሃብ በደረሰበት ጊዘ ጣኦቷ ከተማውን ሰጠችኝ። በሌሊት በኃይል ወሰድኩት። በሥፍራው ፌጦ ዘራሁ። ከኔ በኋላ የሚነግሥ ሁሉ፣ ሀቱሳሽን ዳግመኛ የሚሠፍረው ማናቸውም ሁሉ፣ ጣኦቱ ይመታው! 
«ፊቴን ወደ ሻላቲዋራ ከተማ አዛወርኩ። ሻላቲዋራ እንጨት  እና ሥራዊቱን አመጣብኝ። ወደ ነሻ ወሰድኳችቸው።
«በማደን ሂጄ በአንድ ቀን ፪ አናብሥት፣ ፸ እሪያዎች፣ መቶ ሃያ አውሬዎች፣ ወይም ነብር፣ አጋዘን ወዘተ፣ ሁላቸውን ወደ ነሻ አመጣሁ።
«በሚቀጥለው ዓመት ወደ ሻላቲዋራ ከተማ ለውግያ ሄድኩ። የሻላቲዋራ ሰው ከነልጆቹ ተነሡ። በኔ ላይ መጣ። ምድሩንና ከተማውን ትቶ የሑላና ወንዝ ያዘ። የነሻ ሥራዊት ወደ ኋላው ሄዶ መንደሮቹን አቃጠሉ። ወደ ከተማው የሰበሰባቸው፦ 1400 ወታደሮች፣ 40 የፈረሰኛ ቡድኖች ነበሩ፤  ስቦ ወጣ። 
«በዘመቻ ስሂድ የቡሩሻንዳ ሰው የብረት ዙፋንና የብረት ምርኳዝ እንደ ስጦታዎች አመጣልኝ። ወደ ነሻ በተመለስኩበት ጊዜ የቡሩሻንዳ ሰው ከኔ ጋር ወስድኩ። ወደ ግቢው ሲገባ፣ በቀኜ ይቀመጣል።»

ይህ ዐዋጅ በኬጥኛ ተጽፎ ከሁሉ መጀመርያው የታወቀው የሕንዳዊ-አውሮጳዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ ናሙና እርሱ ነው። የሐቲ ዋና ከተማ ሃቱሳሽን አፍርሶ ዳግመኛ የሚሠፍረውን ንጉሥ ሁሉ ቢረግምም፣ እንዲያውም ከመቶ ዓመት ያህል በኋላ የኬጥያውያን መንግሥት ንጉሥ 1 ሐቱሺሊ ዳግመኛ ሠፈረው።

አኒታም የካነሽ ንጉሥ ሲሆን የአሦር ነጋዴዎች ወደ *[[ካሩም]]* እንዲመልሱ አስቻለ። ከሐቲ ብዙ ስላሸነፈ «ታላቅ ንጉሥ» የሚለውን ማዕረግ ወሰደ። የአኒታ ተከታይ ምናልባት ዋና አለቃው ፐርዋ ሲሆን፣ ከትንሽ በኋላ «የአሕላዚና ታላቅ ሰው» ዙዙ ተከተለው። «አሕላዚና» ባይታወቅም የካነሽ መንግስት ስያሜ እንደ ነበር የሚል አስተያየት አለ። 

* http://www.ganino.com/the_anitta_text የአኒታ ጽሑፍ (እንግሊዝኛ ትርጉም)

መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
አልባሴቴ ባሎምፕዬ

**አልባሴቴ ባሎምፕዬ** በአልባሴቴ፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ሲሆን በሐምሌ ፳፮ ቀን ፲፱፻፴፪ ዓ.ም. ነው የተመሠረተው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ሌቫንቴ ዩ.ዲ.

**ሌቫንቴ ዩ.ዲ.** (እስፓንኛ፦ Levante Unión Deportiva, S.A.D.፣ ካታላንኛ፦ Llevant Unió Esportiva) በቫለንሲያ፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ራሲንግ ዴ ሳንታንደር

**ሪያል ራሲንግ ክለብ ዴ ሳንታንደር** (እስፓንኛ፦ Real Racing Club de Santander, S.A.D) በሳንታንደር፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
አር.ሲ.ዲ. ኤስፓንዮል

**ሪያል ክለብ ዴፖርቲዩ ኤስፓንዮል ዴ ባርሴሎና** (ካታላንኛ፦ Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona) በባርሴሎና፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ሮድሪጎ ሙኞዝ

**ሮድሪጎ ማርቲን ሙኞዝ ሳሎሞን** (ጥር ፲፬ ቀን ፲፱፻፸፬ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለክለብ ሊበርታድ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ክለብ ሊበርታድ

**ክለብ ሊበርታድ** በአሱንሲዮን፣ ፓራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የፓራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ክሪስቲያን ስቱዋኒ

**ክሪስቲያን ሪካርዶ ስቱዋኒ ኩርቤሎ** (ጥቅምት ፪ ቀን ፲፱፻፸፱ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለኤስፓንዮል ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሬጂና ካልቾ

**ሬጂና ካልቾ** በሬጂዮ ካላብሪያ፣ ኢጣልያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ፒጣና

**ፒጣና** በጥንታዊ አናቶሊያ (ሐቲ) ታሪክ የኩሻራ ንጉሥ ነበር።

የሚታወቀው ከልጁ አኒታ አዋጅ ነው። በዚያ ሰነድ ዘንድ ፒጣና  የኩሻራ ንጉሥ ሲሆን በ1662 ዓክልበ.. ግድም ካነሽን ያዘ። ያሸነፈው ንጉሥ ምናልባት ዋርሻማ ነበር።  በዚያም ዓመት ልጁ አኒታ ወደ ካነሽ ዙፋን ተከተለው። 

«...የነሻ (ካነሽ) ንጉሥ በኩሻራ ንጉሥ ተማረከ። የኩሻራ ንጉሥ ፒጣና ከከተማው በብርታት ወጣ፤ ነሻ ከተማ በሌሊት በኃይል ያዘ። የነሻን ንጉሥ ማረከ፤ በነሻ ኗሪዎች ላይ ግን ክፋትን አላደረገም። ይልቁንም የሱ አባቶችና እናቶች አደረጋቸው። »

የአኒታ አዋጅ በሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋ በኬጥኛ ስለ ተጻፈ፣ ፒጣና «የኬጥያውያን መንግሥት» (*ሂታይት*) የሚባለው ግዛት መሥራች እንደ ነበር ይታመናል። ይህ ቋንቋ ከከተማው ካነሽ ስሙን «ነሺሊ» አገኘ፤ ከሐቲ ቋንቋ (ሐትኛ) የተለየ ነበረ። ኬጥኛ የተጻፈው በመስጴጦምያ በተደረጀው በኩነይፎርም ጽሕፈት ስለሆነ፣  የሕንዳዊ-አውሮጳውያን ተናጋሪዎች ከዚህ በፊት ለራሳቸው ፊደላት እንደ ፈጠሩ የሚሉ ትውፊቶች አጠያያቂ ናቸው።

* http://www.ganino.com/the_anitta_text የአኒታ ጽሑፍ (እንግሊዝኛ ትርጉም)

መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
ሳውዝሃምፕተን እግር ኳስ ክለብ

**ሳውዝሃምፕተን እግር ኳስ ክለብ** (እንግሊዝኛ፦ Southampton Football Club) በሳውዝሃምፕተን ከተማ እንግሊዝ አገር የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

ክለቡ በ1885 ኖቬምበር 21 ቀን ተመሠረተ።

መደብ:የእንግሊዝ እግር ኳስ ክለቦች
ኩሻራ

300px|thumbnail|ጥንታዊ ሐቲ አገር
**ኩሻራ** በጥንታዊ ሐቲ (አናቶሊያ፣ አሁንም ቱርክ አገር) የተገኘ ከተማ-አገር ነበረ። ሥፍራው በእርግጥ አይታወቅም። 

በአንድ ጽላት ዘንድ፣ የአካድ ንጉሥ ናራም-ሲን  (2035 ዓክልበ. ግድም)  የኩሻራን ንጉሥ ትሽቢንኪ ከሐቲ ንጉሥ ፓምባና ከ፲ ሌሎች ጋራ አሸነፋቸው።

የኩሻራ ንጉሥ ፒጣና ካነሽን በ1662 ዓክልበ. ግድም እንደ ያዘ ይታወቃል። ከዚያ ልጁ አኒታ በዘመቻ ዛልፓን፣ ሐቱሳሽን፣ ቡሩሻንዳንና ሌሎችን ከተሞች አሸነፈ። በኋላ የኬጥያውያን መንግሥት ንጉሥ 1 ሐቱሺሊ መነሻው በኩሻራ እንደ ነበር አመለከተ። ስለዚህ  የኩሻራ ቋንቋ የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች አባል የሆነ ኬጥኛ ይሆናል። 

መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
መደብ:የቀድሞ ከተሞች
ቦካ ጁኒየርስ

thumb|
**ክለብ አትሌቲኮ ቦካ ጁኒየርስ** (እስፓንኛ፦ Club Atlético Boca Juniors) በብዌኖስ አይሬስ፣ አርጀንቲና ውስጥ ላ ቦካ በሚባል ሠፈር የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የአርጀንቲና እግር ኳስ ክለቦች
ኪኬሮ

thumb|ኪኬሮ

**ኪኬሮ** (ሮማይስጥ፦ Marcus Tullius Cicero *ማርኩስ ቱሊዩስ ኪኬሮ*) ከ114 ዓክልበ.-51 ዓክልበ. የኖረ የጥንቱ ሮሜ ባለቅኔና ደራሲ ነበር።

መደብ:ጸሓፊዎች
መደብ:የሮሜ ሰዎች
ረክሬቲቮ ዴ ሁዌልቫ

**ረክሬቲቮ ዴ ሁዌልቫ** (እስፓንኛ፦ Real Club Recreativo de Huelva, S.A.D.) በሁዌልቫ፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። በታኅሣሥ ፲፭ ቀን ፲፰፻፹፪ ዓ.ም. የተመሠረተ ሲሆን በእስፓንያ ውስጥ የመጀመሪያው ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ባርሴሎና እግር ኳስ ክለብ

**ባርሴሎና እግር ኳስ ክለብ** (ካታላንኛ፦ Futbol Club Barcelona) በባርሴሎና፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ባርስሎና በእስፔይን ካታሉንያ የሚገኝ የአለም አቀፍ እግር ኳስ ክለብ ስሆን በአለም ውስጥ ባሉት ከፍተኛ ልጌች ከሚገኙ ክለቦች ብዙዋንጫ በማሸነፍ የመጀመሪያውን ቦታ ይይዛል::
ሙሉ ስም:- ፉትቦል ክለብ ባርሴሎና 
ቅፅል ስም:- ባርሳ ወይም ብሉግራና 
የተመሰረተው:- 29 ህዳር እንደ አውሮጳውያን አቆጣጠር 1899 , ከ 120 አመት በፊት ነበር ሲመሰረት ፉትቦል ክለብ ባርሴሎና ተብሎ ተጠራ
የስታዲየሙ ስም:- ካምፕ ኑ ወይም ኑ ካምፕ 
የስታዲየም የተመልካች ብዛት :- 99, 354  በመያዝ ከአውሮፓ ክለቦች በቀዳሚነት ተቀምጧል 
የአሁኑ የክለቡ ፕሬዝዳንት :- ጆሴ ማሪያ ባርቶሚዮ
የአሁኑ የክለብ አሰልጣኝ :- ኪኬ ሴቲን
የሚገኝበት ሊግ:-  ስፔን ውስጥ ሲሆን ላሊጋ ይባላል 
1899 ሲመሰረት በ ሲዊስ, ስፖኒሽ,እንግሊዝ እና በካታላን ተጨዋቾች መሪ ጁሃን ጋምፐር ነው
የክለቡ የአርማ ስም የመጣው በካታላን ባህል ሲሆን " mes que unclub" ከ ክለብ በላይ ነው ይሉታል 
የባርሴሎና አጠቃላይ ተጨዋቾች 12 ባላንዶር በመብላት ባርሴሎና ከአለም ቀዳሚ ክለብ ያደርገዋል
ባርሴሎና ሲመሰረት የክለብ የመጀመሪያ ፕሬዚዳንት ዋልተር ዊልድ( 1889-1901 ይባላል 
ሊዊስ ስዋሬዝ የመጀመሪያው ባላንዶር ያነሳ የክለቡ ተጨዋቾች  ነው፡፡ በ 1979 ክለብ ላሜሲያን አካዳሚን ከ አነድ የገበሬ ቤት ገዛ ከዚያም ብኃላ ከአካዳሚው አሪፍ አሪፍ ተጨዋቾችን አፍርቶል ለምሳሌ:- ሜሲ: ዣቪ: ኢኒዬስታ
ሰኔ 1982 ዲያጎ ማራዶና በአለም የሪከርድ ዋጋ በ5 ሚሊዮን ዩሮ ከ ቦካ ጁኒየርስ ወደ ባርሴሎና ተዘዋወረ፡፡ ዩሀን ክራይፍ የባርሴሎናን የአጨዋወት መንገድ( ቲኪታካ) ያመጣ ነው፡፡
ባርሴሎና ያሳካቸው ድሎች 
ላሊጋ:-  26
የስፔን የንጉስ ዋንጫ:- 30
የስፔን የአሸናፊዎች አሸናፊ ዋንጫ:-  13
ኮፓ ኢቫ ዱዋርቲ:-  3
ኮፓ ዲ ላሊጋ:- 2
ቻምፒዮንስ ሊግ:-  5
ዩኤፍኤ ካፕ ዊነርስ ካፕ:- 4
የአውሮፓ ሱፐር ካፕ:- 5
የአለም የክለቦች ዋንጫ :- 3
ኢንተር ሲቲስ ፌር ካፕ:- 3
በድምሩ 94 ዋንጫወችን አሳክቷል በዚህም ከአውሮፓ ቀዳሚ ያደርገዋል ፡፡ ሊዮኔል ሜሲ ብቻውን 6 ባላንዶር አንስቷል 
ከአውሮፓ ብዙ ዋንጫዎችን ያነሱ ክለቦች 
1. ባርሴሎና 94
2. ሪ.ማድሪድ 92
3. ባየርን ሙኒክ  74
4. ዩቬንቱስ  68
5. ማን.ዩናይትድ 66
ዩቬንቱስ እግር ኳስ ክለብ

**ዩቬንቱስ እግር ኳስ ክለብ** (ጣልያንኛ፦ Juventus Football Club S.p.A.) በቶሪኖ፣ ኢጣልያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ሰባስቲያን ኮአቴስ

**ሰባስቲያን ኮአቴስ ንዮን** (መስከረም ፳፯ ቀን ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለሊቨርፑል ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

## ማመዛገቢያዎች

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
አልቫሮ ራፋኤል ጎንዛሌዝ

**አልቫሮ ራፋኤል ጎንዛሌዝ ሉዌንጎ** (ጥቅምት ፲፱ ቀን ፲፱፻፸፯ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለላዚዮ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሰቪያ እግር ኳስ ክለብ

**ሰቪያ እግር ኳስ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Sevilla Fútbol Club, S.A.D.) በሰቪያ፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ማርቲን ሲልቫ

**ማርቲን አንድሬስ ሲልቫ ሌይቴስ** (Martín Andrés Silva Leites፣ ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለቫስኮ ደ ጋማ ክለብ በግብ ጠባቂነት የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።

መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ክለብ ኦሊምፒያ

**ክለብ ኦሊምፒያ** በአሱንሲዮን፣ ፓራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የፓራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ሲ.አር. ቫስኮ ደ ጋማ

**ክለብ ዴ ሬጋታስ ቫስኮ ደ ጋማ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Club de Regatas Vasco da Gama) በሪዮ ዴ ጃኔይሮ፣ ብራዚል የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ሳን ሎሬንዞ ዴ አልማግሮ

110px|left|
thumb|ሳን ሎሬንዞ ዴ አልማግሮ
**ሳን ሎሬንዞ ዴ አልማግሮ አትሌቲክ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Club Atlético San Lorenzo de Almagro) በብዌኖስ አይሬስ፣ አርጀንቲና የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የአርጀንቲና እግር ኳስ ክለቦች
ዴፖርቲቮ ዴ ላ ኮሩኛ

**ዴፖርቲቮ ዴ ላ ኮሩኛ** (እስፓንኛ፦ Real Club Deportivo de La Coruña) በአ ኮሩኛ፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ግሬሚዮ ፉት-ቦል ፖርቶ አሌግረንሴ

**ግሬሚዮ ፉት-ቦል ፖርቶ አሌግረንሴ** በፖርቶ አሌግሬ፣ ብራዚል የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

thumb

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ አሜሪካ

**ክለብ አሜሪካ** በሜክሲኮ ከተማ፣ 
ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

 መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ አትሌቲኮ ሪቨር ፕሌት

**ክለብ አትሌቲኮ ሪቨር ፕሌት** በብዌኖስ አይሬስ፣ አርጀንቲና የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

 መደብ:የአርጀንቲና እግር ኳስ ክለቦች
ሐቱሳሽ

**ሐቱሳሽ** ወይንም **ሐቱሻ፣ ሐቱሽ** በጥንታዊ ሐቲ (አናቶሊያ) የነበረ ከተማ ሲሆን አሁን በቱርክ አገር ያለው ፍርስራሽ ነው። ይህ የሐቲ ዋና ከተማ ነበረ። የአሦር ሰዎች *[[ካሩም]]* (የንግድ ጣቢያ) መሠረቱበት። በኋላ የካነሽ ንጉሥ አኒታ የሐቲ ንጉሥ ፒዩሽቲን አሸነፈ፤ ከተማውንም አፈረሰ፣ ፌጦ ዘራበት፣ ዳግመና የሚሠፍርበትን ንጉሥ ሁሉ ረገመ።  ቢሆንም ከመቶ ያህል አመታት በኋላ የኩሻራ ሰው 1 ሐቱሺሊ እንደገና ሠፈረው፤ ሐቱሻም ሁለተኛ ዋና ከተማ ሆነ። ይህም የኬጥያውያን መንግሥት መሠረት ነበረ። እስከ ኬጥያውያን ውድቀት (ምናልባት 1180 ዓክልበ. አካባቢ) ድረስ እንደ ዋና ከተማቸው አገለገለ።

በፍርስራሹ ውስጥ የኬትያውያን መዝገቦች እነርሱም 30 ሺህ ያህል የኩነይፎርም ጽላቶች በኬጥኛ ተጽፈው ተገኝተዋል። 

መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
መደብ:የቀድሞ ከተሞች
ቤይታር ጀሩሳሌም የእግር ኳስ ክለብ

**ቤይታር ጀሩሳሌም የእግር ኳስ ክለብ** በእየሩሳሌም፣ እስራኤል የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።
 
መደብ:የእስራኤል እግር ኳስ ክለቦች
ሪያል ሶሲየዳድ

**ሪያል ሶሲየዳድ** (እስፓንኛ፦ Real Sociedad de Fútbol, SAD) በሳን ሰባስቲያን፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ኤስቱዲያንቴስ ቴኮስ

**ኤስቱዲያንቴስ ቴኮስ** (እስፓንኛ፦ Club Deportivo Estudiantes Tecos de la UAG) በዛፖፓን፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ክሩዝ አዙል

**ክሩዝ አዙል** (እስፓንኛ፦ Cruz Azul Fútbol Club, A.C) በሜክሲኮ ከተማ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

 መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
አሪስ የእግር ኳስ ክለብ (ቴሳሎኒኪ)

**አሪስ የእግር ኳስ ክለብ** በቴሳሎኒኪ፣ ግሪክ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። 

 
መደብ:የግሪክ እግር ኳስ ክለቦች
ፊጌሬንሴ እግር ኳስ ክለብ

**ፊጌሬንሴ እግር ኳስ ክለብ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Figueirense Futebol Clube) በፍሎሪያኖፖሊስ፣ ብራዚል የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው። 

 
መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
G

thumbnail|220px

**G** / **g** በላቲን አልፋቤት ሰባተኛው ፊደል ነው። 

ከ3ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. አስቀድሞ፣ የላቲን አልፋቤት ፯ኛው ፊደል Z ሆኖ ነበር። በአንዳንድ መዝግቦች ዘንድ፣ የሮሜ *[[ኬንሶር]]*ና አምባገነን አፒዩስ ክላውዲዩስ ካይኩስ በ320 ዓክልበ. «Z»ን ስላልወደደ ከላቲን ፊደል እንደ ጣለው ይባላል።  

እስከዚህም ድረስ፣ ሦስተኛው ፊደል C እንደ ድምጾቹ «ግ» ወይም «ክ» ሊወክል ቻለ። በ230 ዓክልበ. ግድም፣ አስተማሪው ስፑሪዩስ ካርቪሊዩስ ሩጋ የ«ክ» ከ«ግ» ድምጽ ለመለየት፣ «C» ትንሽ በመለውጥ አዲስ ፊደሉን «G» እንደ ፈጠረ ይባላል። ከዚህ ጀምሮ C ለ«ክ» ብቻ፣ G ለ«ግ» ብቻ ይበቃቸው ነበር።  በዚህ ወቅት ፊደሎች ደግሞ እንደ ቁጥሮች ስላገለገሉ የሌሎቹን ፊደላት ቁጥሮች ለመጠብቅ አዲሱ ፊደል «G» በቀድሞው «Z» ፋንታ በመተካት በ፯ኛው ሥፍራ ተሰካ።  «Z»ም ወደ ላቲኑ አልፋበት በ100 ዓም አካባቢ እንደገና ሲመለስ፣ መጨረሻውን ቦታ ወሰደ። 

ከዚህም በኋላ ከ500 ዓ.ም. ግድም ጀምሮ፣ «G» ከአናባቢዎቹ «E»፣  «I» ወይም «Y» ሲቀድም፣ በአሕዛብ ዘንድ እንደ «ጅ» ይሰማ ጀመር። ስለዚህ ከሮማይስጥ በተወለዱት ቋንቋዎች እንደ ጣልኛ GE፣ GI እንደ «ጀ» «ጂ»  ይሰማሉ፣  በእንግሊዝኛም ብዙ ጊዜ እንዲህ ነው። በፈረንሳይኛም GE፣ GI እንደ «ዠ» «ዢ»፣ በእስፓንኛም እንደ «ኸ» «ኺ» ይሰማሉ። ሆኖም በነዚህ ልሳናት «G» ከ «A»፣ «O» ወይም «U» በፊት ሲቀድም፣ እንደ «ጋ»፣ «ጎ»፣ «ጉ» ይሰማል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
H

thumbnail|220px

**H** / **h** በላቲን አልፋቤት ስምንተኛው ፊደል ነው። በእንግሊዝኛ የፊደሉ ስም አጠራር /ኧይች/ ቢሆንም፣ የተናባቢው ድምጽ /ህ/ ያሰማል።

የ«H» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ሔት» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የአጥር ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ። 

በፊንቄ ጽሕፈት የፊደሉ ሔት  ድምጽ እንደ ተናባቢ («ሕ») ሲሆን በግሪክ አልፋቤት እንዲሁም ሄታ ለ «ህ» ተጠቀመ። ከ450 ዓክልበ. ግድም በኋላ ግን ይህ ምልክት ትንሽ ተቀይሮ «ኤታ» (Η η) የአናባቢ ድምጽ «ኤ» ለማመልከት ይጠቅም ጀመር። ይህን ለውጥ መጀመርያ ያደረገው ባለቅኔው ሲሞኒዴስ ዘኬዮስ (564-476 ዓክልበ.) እንደ ነበር በግሪክ ጽሐፊዎች ተባለ። ሆኖም በጥንታዊ ጣልያን አልፋቤቶች እንደ ኤትሩስካዊ አልፋቤት እና ላቲን አልፋቤት፣ «H» ተናባቢውን «ህ» በመወክል ቆየ። 

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ሐ» («ሐውት») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ሔት» ስለ መጣ፣ የላቲን «H» ዘመድ ሊባል ይችላል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ኤ.አይ.ኬ. ፎትቦል

**ኤ.አይ.ኬ. ፎትቦል** (ስዊድንኛ፦ Allmänna Idrottsklubben) በሶልና፣ ስዊድን የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የስዊድን እግር ኳስ ክለቦች
ስፖርቲንግ ዴ ሂኾን

**ስፖርቲንግ ዴ ሂኾን** (እስፓንኛ፦ Real Sporting de Gijón, S.A.D.) በሂኾን፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ሲሆን የተመሠረተው በግንቦት ፳፬ ቀን ፲፰፻፺፯ ዓ.ም. ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ፓውሜራስ

**ፓውሜራስ ስፖርት ማህበር** (ፖርቱጊዝኛ፦ Sociedade Esportiva Palmeiras) በሳው ፓውሉ፣ ብራዚል የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ሲሆን በነሐሴ ፳ ቀን ፲፱፻፮ ዓ.ም. **ፓሌስትራ ኢታሊያ** (ፖርቱጊዝኛ፦ Palestra Italia) በሚል ስም ተመሠረተ።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ቫለንሲያ እግር ኳስ ክለብ

**ቫለንሲያ እግር ኳስ ክለብ** (እስፓንኛ፦ València Club de Futbol) በቫለንሲያ፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ኒውካስል ዩናይትድ

**ኒውካስል ዩናይትድ እግር ኳስ ክለብ** (እንግሊዝ፦ Newcastle United Football Club) በኒውካስል ኧፖን ተይኝ፣ እንግሊዝ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የእንግሊዝ እግር ኳስ ክለቦች
ሌቫዲያኮስ የእግር ኳስ ክለብ

**ሌቫዲያኮስ የእግር ኳስ ክለብ** (ግሪክኛ፦ Ποδοσφαιρική Ανώνυμη Εταιρεία Αθλητικός Ποδοσφαιρικός Όμιλος Λεβαδειακός) በሊቫዴያ፣ ግሪክ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የግሪክ እግር ኳስ ክለቦች
ሀማርቢ አይ.ኤፍ.

**ሀማርቢ አይ.ኤፍ.** (ስዊድንኛ፦ Hammarby Idrottsförening) በስቶኮልም፣ ስዊድን የሚገኝ የስፖርት ክለብ ነው።

መደብ:የስዊድን እግር ኳስ ክለቦች
ሮዘንቦርግ ቢ.ኬ.

**ሮዘንቦርግ ቢ.ኬ.** በትሮንድኸይም፣ ኖርዌይ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የኖርዌይ እግር ኳስ ክለቦች
ስታንዳርድ ሊዬዥ

**ስታንዳርድ ሊዬዥ** (ፈረንሳይኛ፦ Royal Standard de Liège፣ ሆላንድኛ፦ Standard Luik፣ ጀርመንኛ፦ Standard Lüttich) በሊዬዥ፣ ቤልጅግ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የቤልጅግ እግር ኳስ ክለቦች
ሄርኩለስ እግር ኳስ ክለብ

**ሄርኩለስ እግር ኳስ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Hércules de Alicante Club de Fútbol, S.A.D.) በአሊካንቴ፣ እስፓንያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የብራዚል እግር ኳስ ክለቦች
ቲቡሮኔስ ሮሆስ ዴ ቬራክሩዝ

**ቲቡሮኔስ ሮሆስ ዴ ቬራክሩዝ** በቬራክሩዝ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ሁዋቺፓቶ ስፖርት ክለብ

**ሁዋቺፓቶ ስፖርት ክለብ** (እስፓንኛ፦ Club Deportivo Huachipato) በታልካኋኖ፣ ቺሌ የሚገኝ የመድበለ ስፖርት ክለብ ነው።

መደብ:የቺሌ እግር ኳስ ክለቦች
ክለብ ኔካክሳ

**ክለብ ኔካክሳ** በአጉዋስካሊየንቴስ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

thumb|right

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ፑዌብላ እግር ኳስ ክለብ

**ፑዌብላ እግር ኳስ ክለብ** (እስፓንኛ፦ Puebla Fútbol Club) በፑዌብላ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ሩቢን ካዛን እግር ኳስ ክለብ

**ሩቢን ካዛን እግር ኳስ ክለብ** (ሩሲያኛ፦ Футбо́льный клуб Руби́н Каза́нь፣ ታታርኛ፦ Rubin Qazan Futbol Törkimi, Рубин Казан футбол төркеме) በካዛን፣ ሩሲያ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የሩሲያ እግር ኳስ ክለቦች
ኮሎ-ኮሎ

**ኮሎ-ኮሎ** በማኩል፣ ቺሌ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።

መደብ:የቺሌ እግር ኳስ ክለቦች