open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
የአሾካ አዋጆች

380px|thumb|የአሾካ አዋጆች የተቀረጹበት ሐውልቶች የሚገኙባቸው ቦታዎች

**የአሾካ አዋጆች** በሕንድ ንጉሥ አሾካ (277-240 ዓክልበ. የገዛ) በ264 ዓክልበ. የተሰጡት ሕግጋት ናቸው። እነዚህ ሕግጋቱ በድንጋይ ላይ ተቀረጹና በግዛቱ በየቦታው በዐምዶችና በሐውልቶች ተደረጉ፤ ስለዚህ ለሥነ ቅርስ በደንብ ታውቀዋል። የሕገ መንግሥት ታሪክ ውስጥ ናቸው።

ሕግጋቱ እንደ ቡዲስም ሃይማኖቱ መርኆች የተመሠረቱ ናቸው።

*፩፤ የእንስሳዎች መስዋዕት ይከለክላል። በተጨማሪ «...ቀድሞም በንጉሡ ወጥ ቤት አዕላፍ እንስሳት ወጥ ለመሥራት ይገደሉ ነበር። አሁን ግን በዚህ አዋጅ ጽሑፍ፣ ሦስት እንስሶች ብቻ፣ ፪ ጣዎስና ፩ አጋዘን፣ ይገደላሉ፣ አጋዘንም ሁልጊዜም አይሆንም። በጊዜም ላይ፣ እነኚህ ስንኳ አይገደሉም።»
*፪፣ ሁለት አይነት ሕክምና ይለያል፤ የሰዎች ሕክምናና የእንስሶች ሕክምና ሲኖሩ ለነዚህ ጥቅም ንጉሡ በየቦታውና በየጎረቤት አገሩ ዕጽዋትን አስገብቶ አስተክሏል፤ በየመንገዱም ዳር የውሃ ጉድጓድና ዛፍ አስተክሏል።
*፫፣ በየ፭ቱ ዓመት፣ አስተማሪዎች በግዛቱ በኩል ተጉዘው ቡዲስምን ያስተምራሉ። «እናትንና አባትን ማክበር መልካም ነው፣ ልግሥና ለባልንጀራ፣ ለዘመድ፣ ለቄስ፣ ለባሕታዊ መልካም ነው፤ ሕያው ነገርን አለመግደል መልካም ነው፤ በመክፈልና በመቆጠብ መካከል ጥንቃቄ መልካም ነው።»
*፬፣ እነዚህ መርኆች (እናትን አባትን ማክበር፣ ልግሥና ለባልንጀራ፣ ዘመድ፣ ቄስና ባሕታዊ፤ ሕያው ነገርን አለመግደል) ከሁሉ በላይ ስለ ሆኑ፣ መልካም ተዓምራት ወደ አገሩ እንዲመልሱ፣  የንጉሥ ተከታዮች ለወደፊቱ ምንጊዜም ያስተምራቸዋል።
*፭፤ ለሕዝቡ ደህንነት የቡዲስም ወኪሎች ለየክፍላገሩ ይሾማሉ።
*፮፣ ቀድሞ የመንግሥት ጉዳይ ወይም መረጃ ለንጉሡ በተወሰነ ሰዓት ይቀርብ ነበር። አሁን ግን ንጉሡ መረጃ በማናቸውም ሰአት ወይም ቦታ ይቀበላል፤ በኋላም በጉባኤ ለቃሉ ክርክር ቢነሣ ወዲያውኑ ይነገር።
*፯፣ ሃይማኖቶች ሁሉ የልቡና ንጽሕናን ስለሚፈልጉ፣ ሁላቸው ይፈቀዳሉ። 
*፰፣ ቀድሞ ንጉሦች ለደስታቸው በእንስሳ ማደን ጉዞዎች ይሄዱ ነበር። ከአሾካ ጀምሮ ግን የአገር ቤት ሰዎችን ይጎብኙ፣ የወርቅ ስጦታ ለሽማግለዎች፣ ስጦታ ለባሕታውያን ይስጡ፣ የቢዲስምንም መርኆች ያስተምሩ።
*፱፤ አሕዛብ በሕማም፣ በጋብቻ፣ በልደት፣ በጉዞና በሌላ ምክንያት የሚያደርጉት ሥነ ስርዓቶች ሁሉ ከንቱ ቢሆኑም ይፈቀዳሉ። ነገር ግን ዋጋ ያለው የቡዲስም ሥነ ስርዓት ለአገልጋይና ለሠራተኛ ትግዕስት፣ ለአስተማሪ ክብር፣ ለሕያው ነገሮች ጥንቃቄ፣ ለባሕታዊ ልግሥና ማሳየት ይገባል። 
*፲፤ ንጉሥ አሾካ ክብር የሚፈልገው ብቻ በቡዲስም መርኆች መሠረት ሕዝቦቹ በሚከተለው ዓለም ደህና እንዲሆኑ ስለሚመራቸው ነው።
*፲፩፤ ስለ ቡዲስም መርሆች - እነርሱም ትግዕስት ለአገልጋይ፤ ክብር ለወላጅ፤ ልግሥና ለባልንጀራ፣ ዘመድ፣ ቄስ ወይም ባሕታዊ፤ ሕያው ነገርን አለመግደል - እያንዳንዱ ሰው ለአባቱ፣ ለልጁ፣ ለወንድሙ፣ ለጌታው፣ ለባልንጀራው፣ ለጎረቤቱ «ይሁን፣ ይደረግ» ይበሉ።
*፲፪፣ ሃይማኖቶች ሁሉ ስለሚፈቀዱ ማንም ሰው የሌላውን ሃይማኖት ወይም ትምህርት መታገሥና ማስተዋል ይገባዋል።
*፲፫፣ ከነዚህ አዋጆች አስቀድሞ፣ ንጉሡ ግዛቱን ለማስፋፋት የካሊንጋ ብሔር በጭካኔ ወርሮ ቢሆንም፣ አሁን ትልቅ መጸጸት አለበትና ምንጊዜም ከተቻለ ይቅር በማለት ያምናል። ስለዚህ አሁን የቡዲስም መርሆችን ማስፋፋት ይመርጣልና ከአሁን ወዲያ ተከታዮቹም እንደዚያ ይምረጡ።
*፲፬፣ እነዚህ አዋጆች በየክፍላገሩም በየቦታው ተቀርጸው ይጻፉ።

ከነዚህም በላይ አያሌ የአሾካ ጥቃቅን ደንቦች ይታወቃሉ።

## ዋቢ ምንጭ
*የአሾካ አዋጆች በሙሉ (እንግሊዝኛ)

መደብ:ሕገ መንግሥታት
መደብ:ሕንድ
መደብ:የእስያ ታሪክ
መደብ:ቡዲስም
ጋሊስኛ

thumb|የጋሊስኛ ቀበሌኞች በስሜን-ምዕራብ እስፓንያ 
**ጋሊስኛ** (galego /ጋሌጉ/) ከሮማይስጥ የደረሰ ከሮማንስ ቋንቋዎች ቤተሠብ አንዱ ቋንቋ ነው። ከ2.4 ሚሎዮን ተናጋሪዎች በላይ አሉት።

በዝምድና ከእስፓንኛ ይልቅ ለፖርቱጊዝኛ ይቀርባል። በተለይ ከፖርቱጋል ስሜን ባለው የእስፓንያ ክፍላገር በጋሊሲያ ይሰማል።

መደብ:ሮማንስ ቋንቋዎች
መደብ:ስፔን
ሴውታ

**ሴውታ** (እስፓንኛ፦ *Ceuta*) በአፍሪካ የሚገኝ የእስፓንያ ከተማ ነው። በሜዲቴራኔያን ባሕርና በሞሮኮ በሙሉ ይዋሰናል። 

ከ1660 ዓም ጀምሮ የእስፓንያ ስለ ሆነ፣ እንደ እስፓንያ ክፍል ይቆጠራል።  ሆኖም ሞሮኮ በዚህና በሌላው የእስፓንያ አፍሪካዊ ከተማ በሜሊያ ላይ ይግባኝ አላት። 

በ1987 ዓም የራስ ገዥ ሁኔታ አገኘ፤ ከዚያ ቀድሞ የአንዳሉሲያ ክፍላገር ከተማ ይቆጠር ነበር።

መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
ለሴ ፈር

**ለሴ ፈር** (ፈረንሳይኛ laissez-faire «ያድርጉ» ወይም ቃል በቃል «ለማድረግ ፍቀዱ») ማለት ባለሥልጣናት በግለሠቦች መገበያየት ጥልቅ ሳይገቡ ቀርተው (ግፍ ወይም ሥርቆት ከመከልከል በቀር) የሚታገሡበት የምጣኔ ሀብት ዘዴ ነው።

በፈረንሳይኛ ዘይቤው «ለሴ ፈር» ከ1671 ዓም ጀምሮ እንዲታወቅ ይታመናል። ፍልስፍናው ከፈረንሳይ ይልቅ በታላቁ ብሪታን እንዲሁም በአውሮፓና በአሜሪካ ውስጥ ዘመናዊ ሆነ። በጥንቱ ቻይና ደግሞ ተመሳሳይ የአገዛዝ ፍልስፍና «ዉ ወይ» («ያለመሥራት») ይታወቅ ነበር። በለሴ ፈር ምክንያት የአውሮፓና የአሜሪካ ምጣኔ ሀብትና ንግድ ድርጅቶች ሊያብቡ እንደ ቻሉ፣ በፋብሪካ አብዮት በኩል ኑሮ ዘዴ እንዲለወጥና እንዲቀለል፣ አዳዲስ መጓጓዣና መገናኛ  ፈጠራዎች እንዲገኙ ያስቻለው ሁሉ ይታመናል። 

የፈጠራዎች ታሪክ ስንመለከት፣ ከ200 ዓክልበ. እስከ 1200 ዓም ያህል አብዛኞቹ አዳዲስ ፈጠራዎች የተደረጁ ከቻይና ነበረ፤ ወይም እስከ ሞንጎሎች ግዛት ድረስ። እንዲሁም ከ1500 እስከ 1940 ዓም ያሕል አብዛኞቹ አዳዲስ ፈጠራዎች የተደረጁ በምዕራባውያን አለም ነበረ።

በተቀራኒ በጀርመን ፈላስፋ ካርል ማርክስ ፍልስፍና ዘንድ ማንም ሕዝብ እንዳይበልጽጉ መቆጣጠር የመንግሥት ኃላፊነት ነው፣ ስለዚህ «ለሴ ፈር» ከ«ካፒታሊዝም» ጽንሰ ሀሣብ ጋር ይዘመዳል። 

መደብ:የኢኮኖሚ ስርአት
መደብ:ፍልስፍና
መደብ:ምጣኔ ሀብት
መደብ:የፖለቲካ ጥናት
መደብ:ፈረንሳይኛ
ግዕዝ አጻጻፍ

**የግዕዝ አጻጻፍ** የተለያዩ ኢትዮጵያና ኤርትራ ውስጥ የሚገኙ ቋንቋዎች እንደ አማርኛ እና ትግርኛ ለመጻፍ የሚጠቀም አጻጻፍ ነው። አጻጻፉ ከግራ ወደ ቀኝ ይጸፋል። አጻጻፉ አቡጊዳ ሲሆን በመጀመሪያ እንደ ዓረብኛ እና ዕብራይስጥ *[[አብጃድ]]* ነበረ።

መደብ:ግዕዝ
ጉዳዩ፡- ዶክመንት አላመስገባትመን ይመለታል   ደብዳቤ አጻጻፍ
ስፐንጅቦብ ስኰይርፓንትስ

thumb

**ስፐንጅቦብ ስኰይርፓንትስ** (በእንግሊዝኛ: *SpongeBob SquarePants*) የባሕር ውስጥ ሰፍነግ ካርቱን ባለታሪክ እንዲሁም በኒከሎዴዎን (Nickelodeon) የተፈጠረ አንድ የአሜሪካ አኒሜሽን ቴሌቪዥን ትርዒት ነው።

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ካርቱን
ኮሌራ

ኮሌራ ቪብርዮ ኮሌራ በሚባል ባክቴሪያ ሰውነት ውስጥ ማደግ የሚከሰት የሰው በሽታ ነው። ኮሌራ በዓማርኛ "ኣጣዳፊ ተቅማጥና ትውከት" (ኣ.ተ.ት.) ወይም "ኣተት" የሚባል ስም በቅርቡ ወጥቶለታል።

## የውጭ መያያዣዎች
*http://m.wol.jw.org/am/wol/d/r93/lp-am/102010368
* ትምህርተ፡ጤና

መደብ:ሕክምና
ሄሠ

300px|thumbnail|ሄሠ በጀርመን
**ሄሠ** (ጀርመንኛ፦ Hessen /ሄሠን/) የጀርመን ክፍላገር ነው።  መቀመጫው ቪስባደን ነው።

መደብ:የጀርመን ክፍላገራት
ዛክስን

300px|thumbnail|ዛክስን በጀርመን
**ዛክስን** (ጀርመንኛ፦ Sachsen ወይም በሙሉ Freistaat Sachsen «ዛክስን ነጻ ክፍላገር») የጀርመን ክፍላገር ነው።  መቀመጫው ድረስደን ነው።

መደብ:የጀርመን ክፍላገራት
ሽለስቭክ-ሖልሽታይን

300px|thumbnail|ሽሌስቭክ-ሖልሽታይን በጀርመን
**ሽሌስቭክ-ሖልሽታይን** (ጀርመንኛ፦ Schleswig-Holstein) የጀርመን ክፍላገር ነው።  መቀመጫው ኪል ነው።

መደብ:የጀርመን ክፍላገራት
ራይንላንት-ፕፋልጽ

300px|thumbnail|ራይንላንት-ፕፋልጽ በጀርመን
**ራይንላንት-ፕፋልጽ** (ጀርመንኛ፦ Rheinland-Pfalz) የጀርመን ክፍላገር ነው።  መቀመጫው ማይንጽ ነው።

መደብ:የጀርመን ክፍላገራት
ኒደርዛክስን

300px|thumbnail|ኒደርዛክስን በጀርመን
**ኒደርዛክስን** (ጀርመንኛ፦ Niedersachsen «ታችኛ ዛክስን») የጀርመን ክፍላገር ነው።  መቀመጫው ሃኖቨር ነው።

መደብ:የጀርመን ክፍላገራት
ቲውሪንገን

300px|thumbnail|ቲውሪንገን በጀርመን
**ቲውሪንገን** (ጀርመንኛ፦ Thüringen ወይም በሙሉ Freistaat Thüringen «የቲውሪንገን ነጻ ክፍላገር») የጀርመን ክፍላገር ነው።  መቀመጫው ኤርፉርት ነው።

መደብ:የጀርመን ክፍላገራት
የሱዳን ዋልያት

thumb|right|300px|የሱዳን ፖለቲካዊ ካርታ

thumb|left|300px|የሱዳን ዋልያት (ክፍለ ሃገራት) በየቁጥራቸው
እነዚህ ፲፰ ክፍለ ሃገራት  የሱዳን ሪፐብሊክ ይመሰርታሉ፦ 

መደብ:ሱዳን
ጋሊስያ (የእስፓንያ ክፍላገር)

**ጋሊስያ** (እስፓንኛ፦ Galicia /ጋሊስያ/) የእስፓንያ ክፍላገር ነው። ዋና ከተማ ሳንቲያጎ ዴ ኮምፖስቴላ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
አንዳሉሲያ

**አንዳሉሲያ** (እስፓንኛ፦ Andalucía /አንዳሉሲያ/) የእስፓንያ ክፍላገር ነው። ዋና ከተማ ሰቪያ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
ባሌያሪክ ደሴቶች

400px|thumbnail|የባሌያሪክ ደሴቶች ሥፍራ በእስፓንያ
**ባሌያሪክ ደሴቶች** (እስፓንኛ፦ Islas Baleares /ኢዝላዝ ባሌያሬስ/) የእስፓንያ ክፍላገር ነው። ዋና ከተማ ፓልማ ዴ ማዮርካ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
አራጎን

400px|thumbnail|የአራጎን ሥፍራ በእስፓንያ
**አራጎን** (እስፓንኛ፦Aragón) የእስፓንያ ክፍላገር ነው። ዋና ከተማ ዛራጎዛ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
ኦንቴሪዮ

300px|thumbnail|የኦንቴሪዮ ሥፍራ በካናዳ
thumb|ሰንደቅ
[300px|thumb|[ናያግራ ፏፏቴዎች]]
**ኦንቴሪዮ** (Ontario) በካናዳ የሚገኝ ክፍላገር ነው።    ዋና ከተማው ቶሮንቶ ነው።

መደብ:የካናዳ ክፍላገራት
አልቤርታ

300px|thumbnail|የአልቤርታ ሥፍራ በካናዳ
thumb|ሰንደቅ

**አልቤርታ** (Alberta) በካናዳ የሚገኝ ክፍላገር ነው።  ዋና ከተማው ኤድመንተን ነው።

መደብ:የካናዳ ክፍላገራት
ብሪቲሽ ኮለምቢያ

300px|thumbnail|የብሪቲሽ ኮለምቢያ ሥፍራ በካናዳ
thumb|ሰንደቅ

**ብሪቲሽ ኮለምቢያ** ( British Columbia) ( Colombie-Britannique) በካናዳ የሚገኝ ክፍላገር ነው።  ዋና ከተማው ቪክቶሪያ፣ ካናዳ ነው።

መደብ:የካናዳ ክፍላገራት
ኦሊቨር ኤንድ ኮምፓኒ

**ኦሊቨር ኤንድ ኮምፓኒ** (በእንግሊዝኛ: *Oliver & Company*) በዲዝኒ በ1988 እ.ኤ.አ. የተፈጠረ አንድ የአሜሪካ አኒሜሽን ፊልም ነው። ይህ የዲዝኒ 27ኛ አኒሜሽን ፊልም። ዚህ ፊልም ሲሆን ከጸሐፊው ቻርልዝ ዲከንዝ ልብ ወለድ *[[ኦሊቨር ትዊስት]]* ተወሰደ። በዚህ ፊልም ኦሊቨር ቤት የሌለው የድመት ግልገል ነው፤ ከመንገድ ውሻዎች ጋራ ይባበራል። ከዚህም በላይ ታሪኩ ከ1880ዎች ለንደን ወደ 1980ዎች ኒው ዮርክ ከተማ ተዛወረ።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መደብ:ካርቱን
አደለይድ

300px|thumbnail|የአደለይድ ሥፍራ በአውስትራልያ

**አደለይድ** (እንግሊዝኛ፦ Adelaide) የአውስትራልያ ከተማ ሲሆን የሕዝቡ ቁጥር 1.3 ሚልዮን ኗሪዎች ነው።

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
አልፕስ ተራሮች

400px|thumb|የአልፕስ ሥፍራ በየአገሩ

**አልፕስ ተራሮች** በአውሮጳ የሚገኝ የተራሮች ሰንሰለት ነው። በፈረንሣይ፣ ስዊዘርላንድ፣ ጣልያን፣ ጀርመን፣ ሊክተንስታይን፣ ኦስትሪያ እና ስሎቬኒያ የካፈላሉ።

መደብ:ፈረንሣይ መደብ:ስዊዘርላንድ መደብ:ጣልያን መደብ:ጀርመን መደብ:ሊክተንስታይን መደብ:ኦስትሪያ መደብ:ስሎቬኒያ
መደብ:ተራሮች
ሎምባርዲያ

thumb|300px|ሎምባርዲያ በጣልያን

**ሎምባርዲያ**  የጣልያን ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው ሚላኖ ነው።

መደብ:የጣልያን ክፍላገራት
አስገዳጅ ዕውነት

**አስገዳጅ እውነት** ማለት  በምንም ዓይነት መንገድ ውሸት ሊሆን የማይችል  ረቂቅ  ነው። በሌላ አነጋገር፣  አሁን ካለው ዓለም ሌላ ዓለሞች ቢፈጠሩ ኖሮ እንኳ እውነትነቱ ጸንቶ የሚቆም ወይም ግድ የሚል ረቂቅ ማለት ነው።  

ለምሳሌ፦  1+1= 2  አስገዳጅ እውነት ነው፣ ምክንያቱም  በምንም ዓይነት ውሸት ሊሆን አይችልም።  በሌላ አነጋገር አንድ ድመትና እና ሌላ አንድ ድመት፣ ሁለት ድመቶች ከመሆን በስተቀር በምንም አማራጭ ሌላ ሊሆኑ አይችሉም። 

ሌላ ምሳሌ ፦  "ነገ ይዘንባል ወይንም አይዘንብም"  ቢባል፣ ይሄ ረቂቅ ዓረፍተ ነገር ምንጊዜም እውነት ነው።  የፈለገ ነገር ቢፈጠር፣ ወይ ከመዝነብ ወይም ካለመዝነብ ውጭ ሊሆን እሚችል ነገር የለም።  ነገ ሊዘንብ እና እንዲሁም በዚያው ጊዜ ላይዘንብ አይችልም!

የሒሳብና የሥነ አመክንዮ ዕውቀቶች  እንደዚህ ባሉ አስገዳጅ እውነቶች ላይ የተመሰረቱ ናቸው፣ ሥለሆነም ማናቸውም የሒሳብ ዕውቀቶች በሥነ አመክንዮ እውነትነታቸው ይረጋገጣል።

መደብ:ሥነ አምክንዮ መደብ: ሒሳብ መደብ:ማረጋገጫ ኅልዮት
ጉጀራት

400px|thumb|ጉጀራት በሕንድ

**ጉጀራት** በምዕራብ የምትገኝ የሕንድ ክልል ናት።

መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
አንድረ ፕረደሽ

400px|thumb|አንድረ ፕረደሽ በሕንድ

**አንድረ ፕረደሽ** በደቡብ የምትገኝ የሕንድ ክልል ናት።

መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
ቸናይ

**ቸናይ**፣ ከ1988 ዓም ቀድሞም **መድራስ** የሕንድ ከተማ ነው።

መደብ:የሕንድ ከተሞች
አጋጣሚ ዕውነት

**አጋጣሚ** *ዕውነት* ማለት ውሸት ሊሆን ይችል የነበር፣ ነገር ግን ዕውነት የሆነ ረቂቅ ማለት ነው።  በሌላ አነጋገር፣ አሁን ካለው ዓለም ሌላ፣ ሌሎች ዓለማት ቢፈጠሩ ኑሮ ፣ በነዚህ አለሞች ዕውነት ሊሆን፣ ወይም ደግሞ ውሸት ሊሆን  ይችል የነበር ረቂቅ ማለት ነው።

ለምሳሌ፦  በፀሐይ ዙሪያ ፱ ፈለኮች አሉ።     ይሄ ዕውነት ቢሆንም፣ ነገር ግን ውሸት ሊሆን ይችል የነበር ረቂቅ ነው። ለምሳሌ ከአሁን አለም ሌላ ቢፈጠር፣ በዚያ አለም ፳ ፈለኮች በፀሐይ ዙርያ ቢኖሩ ኖሮ ይችሉ ነበር።

ለምሳሌ፦ የደም ቀለም ቀይ ነው።    የደም ቀለም ሰማያዊ ቢሆን ኖሮ ይችል ነበር።

የሳይንስ ዕውቀት መሰረቶች አጋጣሚ ዕውነታዎች ናቸው።  በዚህ ምክንያት ሥነ አምክንዮን በመጠቀም ብቻ የአንድ ሳይንሳዊ ዕውቀትን ዕውነታ ማረጋገጥ አይቻልም፣ ምክንያቱም የማንኛውም አጋጣሚ ዕውነት ተቃራኒ  ዕውነት ሊሆን ይችል ስለነበር። ስለሆነም የሳይንስ አረፍተነገሮች ከተጨባጩ አለም አንጻር መፈተን ይገባቸዋል።  ከአለም ጋር አብረው እሚሄዱ የሳይንስ ዕውቀቶች፣ ቀስ ብለው ኅልዮት በኋላም የተፈጥሮ ኅግጋት ለመባል ይበቃሉ።

ደግሞ ይዩ፦ አስገዳጅ ዕውነት

መደብ: ሥነ አምክንዮመደብ :የሳይንስ ፍልስፍና
ዲሊ

400px|thumb|ዲሊ

**ዲሊ** የምሥራቅ ቲሞር ዋና ከተማ ነው።

የፖርቱጋል ሰዎች በ1512 ዓም ግድም የሠፈሩት ናቸው።

መደብ:ዋና ከተሞች
መደብ:የእስያ ከተሞች
K

thumbnail|220px

**K** / **k** በላቲን አልፋቤት አሥራ አንደኛው ፊደል ነው። 

የ«K» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ካፍ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የዕጅ ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር፤ ግን የግብጽኛ ተናባቢ ድምጽ ምልክቶች ሥርዓት ለድምጹ /ደ/ ጠቅሞት ነበር። 

የካፍ ቅርጽ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ካፓ" (Κ κ) ደረሰ። በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ከ» («ካፍ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ካፍ» ስለ መጣ፣ የላቲን 'K' ዘመድ ሊባል ይችላል። 

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ኮርሲካ

400px|thumb
**ኮርሲካ** (ፈረንሳይኛ፦ Corse /ኮርስ/) በሜድትራኒያን ባሕር የሚገኝ የፈረንሳይ ደሴት ክፍላገር ነው።

መደብ:የፈረንሣይ ክፍላገራት
ማርቲኒክ

400px|thumb
**ማርቲኒክ** በካሪቢያን ባሕር የሚገኝ የፈረንሳይ ደሴት ክፍላገር ነው።

መደብ:የፈረንሣይ ክፍላገራት
መደብ:ስሜን አሜሪካ
ኦክስፎርድ

**ኦክስፎርድ** (እንግሊዝኛ፦ Oxford) የእንግሊዝ ከተማ ነው። በተለይ ስለ ጥንታዊው ዩኒቨርስቲ ኦፍ ኦክስፎርድ ይታወቃል።

መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
ማዮት

400px|thumb
**ማዮት** በሕንድ ውቅያኖስ የሚገኝ የፈረንሳይ ደሴት ነው። ከ2003 ዓም ጀምሮ የፈረንሳይ ባህር-ማዶ ክፍላገር ሆኗል።

መደብ:የፈረንሣይ ክፍላገራት
መደብ:አፍሪቃ
ትራንስኒስትሪያ

180px|thumbnail|የትራንስኒስትሪያ ሥፍራ (ቀይ)

**ትራንስኒስትሪያ** በከፊል ተቀባይነት ያገኘ አገር ነው።  ነጻነቱን በ1992 ዓ.ም. ያዋጀ ምንም ቢሆን፣ ሞልዶቫ ግን ይግባኝ አለው። የሀገሪቱ መፈጠር የተቀሰቀሰው በድህረ-ሶቪየት ጠፈር ሌላ ወታደራዊ ግጭት ነው።

ከተባበሩት መንግሥታት ምንም አገራት ትራንስኒስትሪያን ተቀባይነት አልሰጡም። የሞልዶቫ ግዛት እንዲሆን የሞልዶቫን ይግባኝ ተቀባዮች ናቸው። 

በከፊል ተቀባይነት ካገኙት ሌሎች አገሮች፣ አብካዝያ፣ ደቡብ ኦሤትያ እና ናጎርኖ-ካራባቅ ትራንስኒስትሪያን እርስ በርስ ይቀበላሉ።

## በተጨማሪም ተመልከት
* በ ትራንስኒስትሪያ ውስጥ ጦርነት
* የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ
* የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ
* የሩሲያዊ ዓለም
* ዶንባስ

## አገናኞች
ለይዲ ኤንድ ዘ ትራምፕ

**ለይዲ ኤንድ ዘ ትራምፕ** (በእንግሊዝኛ: *Lady and the Tramp*) በዲዝኒ በ1955 እ.ኤ.አ. የተፈጠረ አንድ የአሜሪካ አኒሜሽን ፊልም ነው። ይህ የዲዝኒ 15ኛ አኒሜሽን ፊልም።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መደብ:ካርቱን
ዘ ፎክስ ኤንድ ዘ ሐውንድ

**ዘ ፎክስ ኤንድ ዘ ሐውንድ** (በእንግሊዝኛ: *The Fox and the Hound*) በዲዝኒ በ1981 እ.ኤ.አ. የተፈጠረ አንድ የአሜሪካ አኒሜሽን ፊልም ነው። ይህ የዲዝኒ 24ኛ አኒሜሽን ፊልም።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መደብ:ካርቱን
ዘ ላየን ኪንግ

**ዘ ላየን ኪንግ** (በእንግሊዝኛ: *The Lion King*፣ "አንበሳ ንጉስ") በዲዝኒ በ1994 እ.ኤ.አ. የተፈጠረ አንድ የአሜሪካ አኒሜሽን ፊልም ነው። ይህ የዲዝኒ 32ኛ አኒሜሽን ፊልም።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መደብ:ካርቱን
ቁም የሚል ምልክት

thumb|አውስትራሊያ ውስጥ ያለ ቁም የሚል ምልክት (በእንግሊዝኛ Stop)
**ቁም የሚለው ምልክት** ነጂዎች ከመቀጠላቸው በፊት ማቆም እንዳለባቸው ለምግለጽ የሚያገለግል ምልክት ነው።

## አጠቃቀም
ቁም የሚሉ ምልክቶች በዓለም አቀፍ ደረጃ ይጠቀማሉ። በዋነኝነት የሚጠቀሙባቸው ሀገራት አሜሪካና ደቡብ አፍሪካ ናቸው። በአውሮፓ ያሉ ሀገራት አባዛኛው ውስጥ ምልክቶቹ የበለጠ ትንንሽ መንገዶች ላይ ነው የሚጠቀሙት። ሌሎች ሀገራት ውስጥ እንደ እንግሊዝ፣ ሆላንድ ወይም አውስትራሊያ እነዚህ ምልክቶች የማየት ችሎታ በጣም የተወሰነ የሆነባቸው ቦታዎች ብቻ ነው የሚገኙት።

መደብ:መጓጓዣ
ዋጊኖስ

300px|thumb|ዋጊኖስ
**ዋጊኖስ** ወይም **የደጋ አባሎ**   ባለጠጕር፣ ሥሩና ፍሬው ለደም ተቅማጥ መድኀኒት ይኾናል። ቅጠሉም ቀጥቅጦ በውሃ ዘፍዝፎ ብልትንና ዐይንን ፡ እንዳይነካ ተጠንቅቆ ገላን ቢቀቡት ከዕከክ ያድናል ። ሌላ ስሙ **ጉፋ** ይባላል ።
[ነገር ስም] ትንሽ ቍጥቋጦ ዕንጨት የይፋት አባሎ ፍሬው ለቍስል የሚኾን።

## የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
ቊጥቋጡ ወይም ዛፉ እስከ ፯ ሜትር ድረስ ይበቅላል።

## አስተዳደግ
## በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
በከፊል እርጥበት ባላቸው ጫካዎች ወይም በወይና ደጋ በተፈጁ መስኮች ላይ በጣም ተራ ቊጥቋጥ ነው። 

## የተክሉ ጥቅም

ጸጉሩ ተመልጦ አላድግ ላለ ለራሰ በረሀ የኑግና የዋጊኖስ ቅጠል በአንድነት ወቅጦ ጨምቆ ጠዋት ጠዋት ለሰባት ቀን ሳያቋርጡ መቀባት ተመልሶ ጸጉር እንዲበቅል ያደርጋል፡፡ ቅድመ ጥንቃቄ የዋጊኖሱን ቅጠል ነክቶ አይን መንካት የተከለከለ ነዉ፡፡ከጥንቷዊዉ የአባቶቻችን የህክምና መጽሐፍ ከዕፀ ደብዳቤ የተገኘ፡፡

የቆዳ ችግሮችንና፣ ቁምጥናን፣ ቁስሎችንም ለማከም፣ የተደቀቁት ቅጠሎች ወይም ዘሮች ከቅቤ ጋር ይቀላቀላል።

የሥሮቹና የፍሬዎቹ የተፈላ ልጥ በተቅማጥና ወባ ላይ ያክማል።

ቢጫ-ቀይ ፍሬዎቹ በከብት በተለይም በበግ ቢበላ ገዳይ መርዝ እንደ ሆነ ተብሏል።

የተክሉ መረቅ የከብቶችን ማበጥ ለማከም እንደ ጠቀመ ተብሏል።

ዕከክን ለማከም፣ የዋጊኖስና የሽነት ቅጠል እና የጌሾ ዘር ተደቅቆ በቅቤ ለጥፍ ይለጠፋል።

የአባለዘር በሽቶችን ለማከም፣ የዋጊኖስ ዘርና የጤፍ ዘር በውሃ ተጋግሮ በለጥፍ ይለጠፋል።

በፍቼ ወረዳ እንደ ተዘገበ፣ ለእከክ ወይም ለችፌ፣ ቅጠሉ ተደቅቆ ለ፫ ቀን በውሃ ውስጥ ከቆየ በኋላ እንደ መታጠቢያ ይጠቀማል። ለውሻ በሽታ ቅጠሉ በቀጥታ ይበላል፤ ለማስታወክ፣ የደረቀው ቅጠል እንደ ጢስ በአፍንጫ ይናፈሳል።

በዘጌ እንደ ተዘገበ፦ *ለ«ቡላድ»*፦ የፍሬ ዱቄት በማር ፩ ሳምንት ተቡኮ ይበላል። *ለችፌ*፦ የልጥና የቅቤ ለጥፍ ይቀባል። *ለተቅማጥ*፦ የቅጠል ጭማቂ በጧት ይጠጣል። *ለ«[[አህያ ኪንታሮት]]»*፦ የፍሬው ዱቄት በወተት ለ፫ ቀን ይጠጣል። *ለ«[[ሙሽሮ]]»*፦ የሥሩ ዱቄት በማር ይጠጣል።።

## ማጣቀሻ

* Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures፣ Helaine Selin፣ እ.ኤ.አ ፳፻፰ ዓ.ም፣ ገጽ ፰፻፴፯


መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
መደብ:የመድኃኒት እጽዋት መደብ:ዕከክ መደብ: ተቅማጥ
መደብ:ወባ
ቤርሙዳ

**ቤርሙዳ** በአትላንቲክ ውቅያኖስ በስሜን አሜሪካ አጠገብ የሚገኝ ደሴትና የዩናይትድ ኪንግደም ባሕር ማዶ ግዛት ነው። 

መደብ:ስሜን አሜሪካ
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ከይመን ደሴቶች

300px|thumbnail|የከይመን ደሴቶች ሥፍራ

**ከይመን ደሴቶች** በካሪቢያን ባህር የሚገኝ  የዩናይትድ ኪንግደም ባሕር ማዶ ግዛት ነው። 

መደብ:ስሜን አሜሪካ
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
አይል ኦፍ ማን

300px|thumbnail|የአይል ኦፍ ማን ሥፍራ

**አይል ኦፍ ማን** («የማን ደሴት») ከኢንግላንድና ከስሜን አይርላንድ መካከል የሚገኝ የዩናይትድ ኪንግደም ራስ-ገዥ ደሴት ግዛት ነው።

መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ገርንዚ

300px|thumbnail|የገርንዚ ሥፍራ

**ገርንዚ** ከፈረንሳይ አገር አጠገብ የሚገኝ የዩናይትድ ኪንግደም ደሴት ነው። ከሌሎች ቅርብ ከሆኑት ትንንሽ ደሴቶች ጋራ የገርንዚ ጠቅላይ ግዛት ይባላል።

መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
የኮሎምቢያ ዲስትሪክት የህዝብ ቤተ መፃህፍት

**የኮሎምቢያ ዲስትሪክት የህዝብ ቤተ መፃህፍት** (እንግሊዝኛ፦ District of Columbia Public Library (DCPL)) ለዋሺንግተን ዲሲ ነዋሪዎች የሚያገለግል የህዝብ ቤተ መፃህፍት ሥርዓት ነው። በሥርዓቱ ውስጥ ፳፭ ቅርንጫፍ ቤተ መፃህፍት ሲኖሩ ዋናው የማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየር መታሰቢያ ቤተ መጻሕፍት ነው።

## የውጭ መያያዣዎች

* ይፋ ድረ ገጽ

መደብ: ዋሺንግተን ዲሲ
M

thumbnail|220px

**M** / **m** በላቲን አልፋቤት አሥራ ሦስተኛው ፊደል ነው። 

የ«M» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ሜም» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የውሃ ማዕበል ስዕል መስለ። የግብጽኛ ተናባቢ ድምጽ ምልክቶች በሚል ጽሕፈት ለዚህ ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ለድምጹ «ነ» ነበር፤ በሴማውያን ዘንድ ግን «ም» ሆነ። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ሙ" (Μ, μ) ደረሰ። 

ከ600 ዓክልበ. ግድም በፊት፣ በጥንታዊ ግሪክ አልፋቤት እንዲሁም በጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤት ሌላ ፊደል **𐌑** ለ«ሥ» ጠቀመ፤ የ«ም» ቅርጽም እንደ «𐌌» ይምሰል ነበር። የ**𐌑** (ሥ) ጥቅም በ600 ዓክልበ. ግድም ጠፋ፤ ከዚያስ በ400 ዓክልበ. ግድም የ«𐌌» (ም) ቅርጽ እንደ ዛሬ **M** ለመምሰል ጀመረ።

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «መ» («ማይ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ሜም» ስለ መጣ፣ የላቲን 'M' ዘመድ ሊባል ይችላል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
N

thumbnail|220px

**N** / **n** በላቲን አልፋቤት አሥራ አራተኛው ፊደል ነው። 

የ«N» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ኑን» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የእባብ ስዕል መስለ። የግብጽኛ ተናባቢ ድምጽ ምልክቶች በሚል ጽሕፈት ለዚህ ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ለድምጹ «ጀ» ነበር፤ በሴማውያን ዘንድ ግን «ን» ሆነ። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ኑ" (Ν ν) ደረሰ። 

ከ400 ዓክልበ. ግድም በፊት፣ በጥንታዊ ግሪክ አልፋቤት እንዲሁም በጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤት የ«ም» ቅርጽም እንደ «𐌌» ይምሰል እንደ ነበር የ«ን» ቅርጽ ደግሞ እንደ «𐌍» ይጻፍ ነበር። ከዚያስ  የ«𐌌» (ም) ቅርጽ እንደ ዛሬ **M** እንደ ሆነ፣ እንዲሁም የ«𐌍» (ን) ቅርጽ የዛኔ ወደ **N** ተቀየረ።

በአንዳንድ ቋንቋ በተለይም በእስፓንኛው አልፋቤት ተጨማሪው ፊደል «Ñ» (/ኝ/) ከ**N** የደረሰ ነው። በእስፓንኛ ከ18ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ይህ Ñ የተለየ ፊደል ሆኖ ተቆጥሯል፤ መጀመርያ ግን በጋሊስኛ ከ1220 ዓም ታውቋል።

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ነ» («ነሐስ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ኑን» ስለ መጣ፣ የላቲን 'N' ዘመድ ሊባል ይችላል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
S

thumbnail|220px

**S** / **s** በላቲን አልፋቤት አሥራ ዘጠኘኛው ፊደል ነው። 

የ«S» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ሺን» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የጥርስ ስዕል መስለ።  ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ። በነዚህ ጽሕፈቶች የ«ሽ» ድምጽ ለማመልከት ጠቀመ፤ ይህ ድምጽ ግን በግሪክኛ ስላልኖረ ለ«ስ/ሥ» ይጠቀም ጀመር። ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ሲግማ" (Σ σ) ደረሰ። 

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ሠ» («ሠውት») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ሺን» ስለ መጣ፣ የላቲን 'S' ዘመድ ሊባል ይችላል። 

## ትንሹ S

የትንንሾቹ ላቲን ፊደላት ልማድ ቀስ በቀስ በ400 እና 770 ዓም መካከል ተለማ። በመጀመርያ ግን የትንሹ «S» ቅርጽ እንደ ſ መሰለ። በ1425 ዓም ግድም የኅትመት ማተሚያ ከተፈጠረ በኋላ፣ ትንሹ ቅርጽ «s» በቃል መጨረሻ ብቻ ይታይ ጀመር። ይህ ልማድ የተወሰደው ደግሞ በግሪክኛ እስከ ዛሬ የ«σ» ቅርጽ በቃል መጨረሻ እንደ «ς» መጻፉን ለመምሰል ነበር። 

ቀስ በቀስ ይህ «ſ» ጥቅም በኋላ ጠፋና ትንሹ S ምንጊዜም እንደ «s» ይጻፍ ጀመር። ይህ ለውጥ በእስፓንኛ ከ1752 እስከ 1758 ዓም ድረስ ተፈጸመ፤ በፈረንሳይኛ ከ1774 እስከ 1785 ዓም፣ በእንግላንድ ከ1777 እስከ 1816 ዓም፣ በአሜሪካ ከ1787 እስከ 1802 ዓም ድረስ የ«ſ» ጥቅም ከህትመት ጠፋ።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ኮሪቲባ እግር ኳስ ክለብ

ጮሪቲባ እግር ኳስ ክለብ (ፖርቱጊዝኛ: Coritiba Foot Ball Club) ይህ ኩሪቺባ ውስጥ የጀርመን ዝርያዎች በ 1909 የተመሰረተ ብራዚላዊ እግር ኳስ ቡድን ነው. 

መደብ:ስፖርት ነክ መዋቅሮች
ዠንግዦው

**ዠንግዦው** (ቻይንኛ፦ 郑州) የቻይና ከተማ ነው። 

መደብ:የቻይና ከተሞች
አቢጃን

**አቢጃን** የኮት ዲቯር ከተማ ነው።

መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
መደብ:ኮት ዲቯር
ሳልጽቡርግ

**ሳልጽቡርግ** (ጀርመንኛ፦ **Salzburg** /ዛልጽቡርክ/) የኦስትሪያ ከተማ ነው።

መደብ:የኦስትሪያ ከተሞች
ባልቲሞር

350px|thumb
**ባልቲሞር** የሜሪላንድ ክፍላገር አሜሪካ ከተማ ነው።

መደብ:ሜሪላንድ
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
አልሳስ

thumb|300px|አልሳስ

**አልሳስ** (ፈረንሳይኛ፦ *Alsace*) እስከ 2008 ዓም ድረስ አስተዳደራዊ ክልል በፈረንሣይ አገር ነበር።

መደብ:ፈረንሣይ
የአስተሳሰብ ሕግጋት

**የአስተሳሰብ ሕግጋት** ማለት ማናቸውም ስሜት የሚሰጡ ሐሳቦች ሊከተሉዋቸው የሚገቡ ሕግጋት ማለት ነው።  ይህ ፈላስፎች በዘመናት ላይ ያገኙት አንድ የሥልጣኔ ምርት ነው። እነዚህ ሕግጋት እጅግ መሠረታዊ እና ሁሉም የዕውቀት ዘርፍ ሊከተሏቸው የሚገባ ብቻ ሳይሆን በዕለት ተዕለት ኑሮ ሳይቀር ሊተገበሩ የሚገቡ ናቸው። የሕግጋቱ ብዛት ሦስት ሲሆን  እንደሚከተለው ይዘረዘራሉ፦

:ሕግ **፩)የተቃርኖ ሕግ**፦  ሁለት ተቃራኒ ዓረፍተ ነገሮች፣ በአንድ ጊዜ እውነት ሊሆኑ አይችሉም። ወይንም በሌላ አነጋገር አንድ ዓረፍተ ነገር በአንድ ጊዜ እውነት  እና ውሸት ሊሆን ከቶ አይችልም።

:ሕግ **፪)መሃከል አግላይ ሕግ**፦ አንድ ዓረፍተ ነገር ቢሰጥ፣ ወይ እራሱ እውነት ነው፣ ወይም ደግሞ ተቃራኒው እውነት ነው። ከዚህ ውጭ የሆነ፣ በሁለቱ ዓረፍተነገሮች መካከል ገብቶ እውነት የሆነ ሦስተኛ አረፍተ ነገር ፈጽሞ የለም።  በሌላ አነጋገር፣ አንድ ዓረፍተ ነገር ወይም እውነት ነው ወይም ውሸት ነው እንጅ ሌላ ሦስተኛ ነገር ሊሆን አይችልም።

:ሕግ **፫)የማንነት ሕግ**፦  ሁሉም ነገር ከራሱ ጋር አንድ አይነት ነው። በሌላ አነገጋገር አንድ አረፍተ ነገር እውነት ከሆነ፣ እውነት ነው። ይሄ ሕግ በጣም ግልጽ ቢመስልም አንድ አንድ ጊዜ ጥርጣሬ ላይ ሊዎድቅ ይችላል። ለምሳሌ *የመታገስ ቁመት ሜትር ከሃያ ነው።* የሚለው ዓረፍተ ነገር የዛሬ አስር አመት እውነት ቢሆን፣ ዛሬ ቁመቱ ሲጨምር ውሸት ይሆናል።  ይሁንና፣ ህጉ ለሚቀየሩ ነገሮች ሳይሆን ባሉበት ለረጉ ነገሮች ብቻ ነው የተደነገገው።

እዚህ ላይ ተቃራኒ ሲባል ዘመናዊና የጠራ ትርጉም አለው፣ አለበለዚያ እላይ የተጠቀሱት ህግጋት አይሰሩም። ለምሳሌ፦ *ሁሉም ሰው ኬኒያዊ ነው*  ለሚለው ዓረፍተ ነገር ተቃራኒ ቢፈለግ፣  *ሁሉም ሰው ኬኒያዊ አይደለም* እሚል ይሆናል። ይሁንና *ሁሉም ሰው ኬኒያዊ አይደለም* ማለት ምን ማለት ነው? *ማንም ሰው ኬኒያዊ አይደለም* ማለት ነውን  ወይንስ *አንድ አንድ ሰዎች ኬኒያዊ አይደሉም* ነው? የመጀመሪያው ዓይነት ተቃርኖ ተጻራሪነት ይባላል። ይሁንና በዘመናዊ ሥነ አመክንዮ ተቃራኒ ሲባል ሁለተኛው ዓይነት ተቃርኖን ወይም በሌላ አነጋገር መጣረስ እሚለውን ዓይነት መንገድ ይይዛል። በሌላ አባባል እዚህ ጽሑፍ ላይ ተቃራኒ ሲባል መጣረስን እንጅ ተጻራሪነትን አይወክልም።  

*ነጭ* እና *ጥቁር* በተለምዶ ተቃራኒ ተደርገው ይወሰዳሉ። ስለሆነም በ ሕግ ፪ መሰረት፣ ሁሉም ነገር ወይም ነጭ ነው፣ ወይም ደግሞ ጥቁር ነው።  ይሁንና ይሄ አስተሳሰብ ስህተት ነው። *ሁሉም ነገር ነጭ* ነው ሚለው አረፍተ ነገር ተቃራኒ *ሁሉም ነገር ነጭ አይደለም*  እሚል ነው።  ስለሆነም ሕግ ፪ እሚሰራው ለዚህ አረፍተ ነገር ነው። 

መደብ: ተቃርኖ መደብ:ሥነ አምክንዮ
አውርስያ

400px|thumb
**አውርስያ** ማለት የአውሮጳና የእስያ አሕጉራት አንዳላይ ሲቆጠሩ ነው።  

መደብ:አውሮፓ
መደብ:እስያ
መካከለኛው ምሥራቅ

400px|thumb
**መካከለኛው ምሥራቅ** ማለት አብዛኛው ጊዜ ዛሬ ከአረቢያ እስከ ቱርክ፣ ከግብጽ እስከ ፋርስ ያሉት አገራት ።

የአሜሪካ መንግሥት መጀመርያው «መካከለኛው ምሥራቅ» የሚለውን ስያሜ በይፋ የጠቀሙ በ1949 ዓም ሲሆን፣ ትርጉሙ «ከሊብያ እስከ ፓኪስታን፣ ከሶርያና ኢራቅ እስከ ሱዳንና ኢትዮጵያ» ተባለ።  በሚከተለው ዓመት ግን በ1950 ዓም የ«መካከለኛው ምሥራቅ» ትርጉም ግብጽ፣ ሶርያ፣ እስራኤል፣ ሊባኖስ፣ ዮርዳኖስ፣ ኢራቅ፣ ሳዑዲ አረቢያ፣ ኩወይት፣ ባሕሬንና ቃጣር ብቻ እንደ ጠቀለለ ወሰነ። አሁንም እነዚህ አገራት ሁሉ ከቱርክ፣ ፋርስ፣ ቆጵሮስ፣ የመን፣ ኦማንና የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች ጭምር በዘልማድ «መካከለኛው ምሥራቅ» ይባላሉ።

መደብ:እስያ
T

thumbnail|220px

**T** / **t** በላቲን አልፋቤት ሀያኛው ፊደል ነው። 

የ«T» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ታው» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የመስቀል ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ታው" (Τ, τ) ደረሰ። 

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ተ» («ታው») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ታው» ስለ መጣ፣ የላቲን 'T' ዘመድ ሊባል ይችላል። 

መደብ:የላቲን አልፋቤት
መካከለኛ አሜሪካ

400px|thumb
**መካከለኛ አሜሪካ** ማለት ከሜክሲኮ ደቡብና ከደቡብ አሜሪካ ስሜን ያሉት ፯ አገሮች ናቸው።

አንዳንዴ ግን ሜክሲኮ እራሱ በ«መካከለኛ አሜሪካ» ውስጥ ይመደባል፤ አንዳንዴ ደግሞ የካሪቢያን ባህር አገራት በ«መካከለኛ አሜሪካ» ውስጥ ይጠቀልላሉ።

መደብ:ስሜን አሜሪካ
ባልካኖች

thumb|400px|ባልካኖች በመልክዓምድር ረገድ - በመስመር ውስጥ። «ባልካኖች አገራት» - ብርቱካን
400px|thumb|የባልካኖች ልሳነ ምድር - ከአውሮጳ ሦስት ትልልቅ ልሳኖች ምሥራቃዊው ነው።

**ባልካኖች** በአውሮፓ ደቡብ-ምሥራው የሚገኝ ትልቅ አውራጃ ነው። ስሙ ከባልካን ተራሮች ተወሰደ።

በመልክዓምድር ረገድ፣ ባልካኖች ማለት ከዳኑብ ወንዝና ከሳቫ ወንዝ ደቡብ እስከ ባህር ድረስ ማለት ነው።

በባህል ጥናት ረገድ፣ ግሪክ አገርና ቱርክ እንደ «ባልካኖች» አይቆጠሩም፣ ሮማኒያ፣ ሰርቢያ፣ ክሮኤሽያና ስሎቬኒያ በሙሉ «ባልካን አገራት» ይባላሉ።

መደብ:አውሮፓ
ላቲን አሜሪካ

400px|thumb
**ላቲን አሜሪካ** ማለት በስሜን አሜሪካ ወይንም በደቡብ አሜሪካ ያሉትና ከሮማይስጥ የደረሱት ልሳናት (እስፓንኛ፣ ፖርቱጊዝኛ ወይም ፈረንሳይኛ) በይፋ የሚነገሩባቸው አገራት ማለት ነው።

መደብ:ስሜን አሜሪካ
መደብ:ደቡብ አሜሪካ
ስካንዲናቪያ

400px|thumb
**ስካንዲናቪያ** በስሜን አውሮጳ የሚገኝ አውራጃ ሲሆን ስሙ የመጣ ከስካንዲናቪያ ልሳነ ምድር ነው።  አብዛኛው ጊዜ «ስካንዲናቪያ» ማለት ዴንማርክ፣ ኖርዌና ስዊደን አገራት ብቻ ነው። አንዳንዴ ግን አይስላንድ፣ ፊንላንድና ፋሮ ደሴቶች ይጨመራሉ።

መደብ:አውሮፓ
መካከለኛ እስያ

400px|thumb|ቢጫ፦ ታሪካዊ ትርጉም፤ መስመር፦ የመካከለኛ እስያ አገራት በመደበኛ ትርጉም

**መካከለኛ እስያ** ማለት በታሪክ ሰፊ ዙሪያ ሲሆን በዛሬው ዘመናዊ ትርጉም የቀድሞ ሶቭየት ኅብረት አምስት «-ስታን» አገራት፣ ካዛክስታን፣ ኪርጊዝስታን፣ ዑዝበኪስታን፣ ታጂኪስታንና ቱርክመንስታን ናቸው።

መደብ:እስያ
ዩጎስላቪያ

350px|thumb|ዩጎስላቪያ
**ዩጎስላቪያ** ከ1911 ዓም እስከ 1933 ዓም ድረስ እና እንደገና ከ1937 ዓም እስከ 1984 ዓም ድረስ በአውሮጳ የነበረ ታሪካዊ አገር ነበር። ከ1984 ዓም ጀምሮ አገሩ ተለይቶ አሁን 7 አገራት እነርሱም ስሎቬኒያ፣ ክሮኤሽያ፣ ቦስኒያ፣ ሰርቢያ፣  ኮሶቮ፣ ሞንቴኔግሮ እና የመቄዶንያ ሬፑብሊክ ይባላሉ።

እ.ኤ.አ. በ 1991-2001 በዩጎዝላቪያ ጦርነት ምክንያት ግዛቱ ፈራርሷል።

መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
መደብ:ሰርቢያ
መደብ:ክሮኤሽያ
ደቡብ-ምስራቅ እስያ

400px|thumb
**ደቡብ-ምስራቅ እስያ** ማለት ከቻይና ደቡብ፣ ከሕንድ ምሥራቅ፣ ከአውስትራሊያ ስሜንና ከፓፑዋ ኒው ጊኒ ምዕራብ ያሉት አገራት ነው።

መደብ:እስያ
የኢቤሪያ ልሳነ ምድር

400px|thumb
**የኢቤሪያ ልሳነ ምድር** ከአውሮፓ ሦስት ትልልቅ ልሳኖች ምዕራባዊው ነው። አሁን በእስፓንያ፣ ፖርቱጋል፣ አንዶራና ጂብራልታር ይከፈላል።

መደብ:አውሮፓ
አንትወርፕ

300px|thumbnail|የአንትወርፕ ሥፍራ በቤልጅግ ውስጥ

**አንትወርፕ** (ሆላንድኛ፦ Antwerpen /አንትወርፕን/፤ ፈረንሳይኛ፦ Anvers /አንቬ/) የቤልጅግ ከተማ ሲሆን የኗሪዎቹ ቁጥር 517,042 ነው።  እነዚህ የሆላንድኛ ተነጋሪዎች ናቸው። 

መደብ:የቤልጅግ ከተሞች
ካላብሪያ

thumb|300px|ካላብሪያ በጣልያን

**ካላብሪያ**  የጣልያን ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው ካታንዛሮ ነው።

መደብ:የጣልያን ክፍላገራት
ቲቤት

400px|thumb|ግራጫ፦ የቻይና ይግባኝ በሕንድ አገር ውስጥ፤ ብጫ፦ የቲቤት ታሪካዊ ክፍሎች
350px|thumb|ቲቤት ራስ-ገዥ ክልል በቻይና ውስጥ
**ቲቤት** (ቲቤትኛ፦ བོད་ /ጶዕ/) በደቡብ-ምዕራብ ቻይና የሚገኝ ታላቅ ታሪካዊ አውራጃ ነው። በዚሁ ዕጅግ ተራራማ አውራጃ የሚኖረው ሕዝብ ቲቤታውያን በብዛት የቲቤትኛ ተናጋሪዎችና የቡዲስም ተከታዮች ናቸው።

አሁን በቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ አስተዳደር የቲቤት ግማሽ ቲቤት ራስ-ገዥ ክልል ሲሆን ሌላው ግማሽ በልዩ ልዩ «ቲቤታዊ ራስ-ገዥ ዞኖች» ይካፈላል።  የቻይና ቲቤት ይግባኝ ማለት ደግሞ ወደ ሕንድ ግዛት ይዘረጋል።

መደብ:ቻይና
ስሜን አፍሪካ

400px|thumb|ጨለማ አረንጓዴ፦ ስሜን አፍሪካ አገራት በተባባሪ መንግሥታት ዘንድ፤ ክፍት አረንጓዴ፦ በመልክዓምድር ረገድ ስሜን አፍሪካ ሊቆጠሩ የሚችሉ አገራት

**ስሜን አፍሪካ** በአፍሪካ ስሜን ያለው አውራጃ ነው።  በተመድ ትርጒም፣ ፯ አገራት ይጥቅልላል እነርሱም አልጄሪያ፣ ግብጽ፣ ሊብያ፣ ሞሮኮ፣ ሱዳን፣ ቱኒዚያና ምዕራባዊ ሣህራ ናቸው።

መደብ:ስሜን አፍሪቃ11
ማዕከላዊ አውሮፓ

400px|thumb|የማዕከለኛ አውሮፓ አገራት አሁን እንደሚቆጠሩ
**መካከለኛ አውሮፓ** በአውሮፓ መካከል የሚገኝ አውራጃ ነው። በጊዜ ላይ የአገራት ወሰኖች ሲቀየሩ፣ እንዲሁም የ«መካከለኛ አውሮፓ» ትርጒም  በጊዜ ላይ ተቀይሯል፤ አሁን ግን በመደበኛ ትርጒም «የመካከለኛ አውሮፓ አገራት» የሚባሉት ኦስትሪያ፣ ቸኪያ፣ ጀርመን፣ ሀንጋሪ፣ ሊክተንስታይን፣ ፖላንድ፣ ስሎቫኪያ፣ ስሎቬኒያና ስዊዘርላንድ ናቸው።

መደብ:አውሮፓ
ምዕራባዊ አውሮፓ

[400px|thumb|ምዕራብ አውሮፓ በ[ተመድ ዘንድ፦ ክፍት ሰማያዊ]]
[400px|thumb|ምዕራብ አውሮፓ በ[ሲ አይ ኤ (አሜሪካዊ ድርጅት) መረጃ]]

**ምዕራብ አውሮፓ** በጠቅላላ የአውሮፓ ምዕራባዊ ክፍሎች ሲሆን፣ አንድ የተወሰነ ትርጒም የለውም።

ብዙ ጊዜ በተግባር «ምዕራብ አውሮፓ» ከሚባሉት አገራት መሃል፦ ኦስትሪያ፣ ቤልጅግ፣ ዴንማርክ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ አይስላንድ፣ አይርላንድ፣ ጣልያን፣ ሉክሳምቡርግ፣ ሆላንድ፣ ኖርዌ፣ ፖርቱጋል፣ እስፓንያ፣ ስዊድን፣ ስዊዘርላንድና ዩናይትድ ኪንግደም ይጠቀሳሉ።

*
ምሥራቃዊ አውሮፓ

[400px|thumb|ምሥራቅ አውሮፓ በ[ተመድ ዘንድ፦ ቀይ]]
400px|thumb|የምሥራቅ አውሮፓ አገራት በተለምዶ

**ምሥራቅ አውሮፓ** በጠቅላላ የአውሮፓ ምሥራቃዊ ክፍሎች ሲሆን፣ አንድ የተወሰነ ትርጒም የለውም።

መደብ:ምሥራቅ አውሮፓ
ሳሙኤል ይርጋ

**ሳሙኤል ይርጋ** የኢትዮጵያ ዘፋኝ ነው።

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ጓም

**ጓም**  በፓሲፊክ ውቅያኖስ የሚገኝ የአሜሪካ ግዛት የሆነ ደሴት ነው።

መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች
የአሜሪካ ቪርጂን ደሴቶች

400px|thumb
**የአሜሪካ ቪርጂን ደሴቶች**  በካሪቢያን ባህር የሚገኝ የአሜሪካ ደሴቶች ግዛት ነው።

መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች
ኦላንድ ደሴቶች

400px|thumb

**ኦላንድ ደሴቶች** (ስዊድኛ፦ Åland /ኦላንድ/፣ ፊንላንድኛ፦  Ahvenanmaa /አሕቨናንማ/) ከስዊድንና ፊንላንድ መካከል የሚገኝ የፊንላንድ ደሴቶች ግዛት ሲሆን ኗሪዎቹ የስዊድኛ ተናጋሪዎች ናቸው።

መደብ:ፊንላንድ
የኛ

**የኛ** በዩናይትድ ኪንግደም መንግሥት ፕሮፓጋንዳ ዓቅድ የተሠራ፣ የኢትዮጵያን ኅብረተሠብና ባህል ለመለወጥ በ£5.2 ሚሊዮን የተፈጠረ የ፭ ኢትዮጵያ ሴቶች ዓዋቂዎች ሙዚቃ ቡድን ነው።



መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ኩክ ደሴቶች

**ኩክ ደሴቶች**  Cook Islands በፓሲፊክ ውቅያኖስ የሚገኝ የኒው ዚላንድ ራስ-ገዥ ደሴቶች አገር ነው።

ደሴቶቹ መጀመርያ በእስፓንያ መርከበኞች በ1587 ዓም ተዘገቡ። የክርስትና ሰባኪዎች ከ1813 ዓም ጀምሮ ደርሰው የኗሪዎቹ ብዛት የክርስትና ምዕመናን ሆነዋል። በ1880 ዓም የፈረንሳይ ቅኝ አገር እንዳይሆኑ ፈርተው በራሳቸው ልመና በዩናይትድ ኪንግደም ጥብቅና ሥር ገቡ፤ በ1893 ዓም ጥብቅናው ወደ ኒው ዚላንድ ተዛውሮ እስካሁን ድረስ ከኒው ዚላንድ ጋር ተባባሪነት አላቸው። ሕዝቡ ግን ምንጊዜም በተግባር ራስ ገዥ ሆነዋል። 

ይፋዊ ቋንቋዎች እንግሊዝኛ እና የኩክ ደሴቶች ማዖሪኛ ናቸው፤ ፑካፑካኛ ደግሞ ይነገራል።

ትንሽ ኮኮነት፣ ፓፓያ፣ ሎሚ፣ ቡና፣ ወዘተ. ለአለም ገበያ ይመረታሉ። በባህላዊ ሥነ ጥበብ፣ የእንጨት እጅ ሥራዎች፣ የሽመና ዕቃዎች፣ የሽመና ባርኔጣ፣ ትርዒት የሚያሳይ ድሪቶ፣ ወዘተ. ይሠራሉ። ራግቢ ከሁሉ የሚወድ እስፖርት ጨዋታ ነው።  ባህላዊ ጭፈራዎች አሉ። 

በኩክ ደሴቶች አበሳሰል ስምንት-እግር፣ ዛጎል ለበስ፣ የአሳማ ግልገል፣ የፖሊኔዥያ አሮውሩት፣ ጎደሬ ይበላሉ። ለቅመሞች ዝንጅብል፣ ሎሚ፣ በሶብላ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ኮኮነት ይጨመራሉ።  በምግብ አሠራሮቹ መካከል፦

* ሩካው - የገደሬ ቅጠል በኮኮነት ወጥና ሽንኩርት
* ኢካ ማታ - ጥሬ አሣ በሎሚ ተዘፍዝፎ በኮኮነት ቅባት
* ፖኬ - በሙዝና በኮኮነት ወተት ወይም በፓፓያ የሚሠራ ጣፋጭ 

አሉ። የአምበሾክ፣ የብርቱካንና የማንጎ ጭማቂዎች ይጠጣሉ፣ እንዲሁም የኮኮነት ውሃ፣ ቢራ፣ ቡና የሚወደዱ መጠጦች ናቸው።

መደብ:ኒው ዚላንድ
ስቫልባር

400px|thumb
**ስቫልባር** (ኖርዌይኛ፦ Svalbard /ስቫልባ/) የኖርዌ ደሴቶች ግዛት ነው። 2,642 ያህል ሰዎች ይኖሩበታል፣ የማናቸውም አገር ዜጋ ያለ ምንም ቪዛ በስቫልባር መኖርም ይፈቀዳል። ከነዚህም መካከል 439 ከሩስያ ወይም ዑክራይና፣ 10 ከፖላንድና 322 ከሌሎች አገራት በተለይም ከታይላንድ፣ ስዊድን፣ ዴንማርክ፣ ኢራንና ጀርመን ተገኙ።

## ስዕሎች

ስዕል:Adventtoppen Hiorthfjellet from SE side of Adventfjorden Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|ተራሮች አድቬንቶፔን እና ሂርትፍጄሌት በአድቬንትፍጆርድ፣ ከሎንግየርብየን በስተሰሜን
ስዕል:Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|በሎንግየርብየን ሰሜናዊ ምስራቅ ድንበር ላይ የዋልታ ድብ የማስጠንቀቂያ ምልክት
ስዕል:UNIS The university centre in Svalbard from S in distance Adventtoppen Hiorthfjellet May 23 2025.jpg|በስቫልባርድ የዩኒቨርሲቲ ማእከል (UNIS)


መደብ:ኖርዌይ
ጎዋ

400px|thumb|ጎዋ በሕንድ

**ጎዋ** በምዕራብ የምትገኝ የሕንድ ክልል ናት። የሕንድ መንግሥት በ1954 ዓም ከፖርቱጋል ያዘው።

መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
ሂሮሺማ

thumbnail
**ሂሮሺማ** （በጃፓንኛ: 広島市) የጃፓን ከተማ ነው። 

መደብ:የጃፓን ከተሞች
ጃዋ

350px|thumb
**ጃዋ** ወይም **ጃቫ** የኢንዶኔዥያ ደሴት ነው።

መደብ:ኢንዶኔዥያ
ኒዌ

**ኒዌ**  Niue በፓሲፊክ ውቅያኖስ የሚገኝ የኒው ዚላንድ ራስ-ገዥ ደሴት አገር ነው።

ደሴቱ መጀመርያ በኢንግላንድ ተጓዥ ጄምስ ኩክ በ1766 ዓም ተዘገበ። የክርስትና ሰባኪዎች ከ1838 ዓም ጀምሮ ደርሰው የኗሪዎቹ ብዛት የክርስትና ምዕመናን ሆነዋል። መጀመርያው ክርስቲያን ንጉሥ ቱዊ-ቶጋ ከ1867-1879 ነገሠ።

በ1881 ዓም የፈረንሳይ ቅኝ አገር እንዳይሆኑ ፈርተው በራሳቸው ልመና በዩናይትድ ኪንግደም ጥብቅና ሥር ገቡ፤ በ1893 ዓም ጥብቅናው ወደ ኒው ዚላንድ ተዛውሮ እስካሁን ድረስ ከኒው ዚላንድ ጋር ተባባሪነት አላቸው። ሕዝቡ ግን ምንጊዜም በተግባር ራስ ገዥ ሆነዋል። 

ይፋዊ ቋንቋዎች እንግሊዝኛ እና ኒዌኛ ናቸው፤ ብዙዎቹም ኒዌኛ ይናገራሉ። ደሴቱም 14 መንደሮች አሉበት።

ትንሽ ኮኮነት፣ ማር፣ ፓፓያ፣ ወዘተ. ለአለም ገበያ ይመረታሉ። የእጅ ሥራዎች፣ ፣ የቴምብር፣ የእግር-ኳስ መፈብረክ፣ የቱሪስም ኢንዱስትሪዎች አሉ። 

ዛሬ የኒዌ ኗሪዎች ሁሉ (1600 ያህል) ኢንተርኔት አላቸው። ራግቢ ከሁሉ የሚወድ እስፖርት ጨዋታ ነው።  ባህላዊ ጭፈራዎች አሉ። 

ብዙዎቹም በግብርና ሥራ ሲገኙ፣ ለራሳቸው አበሳሰል ካሳቫ፣ ጎደሬ፣ ዳቦ ፍሬ፣ ሙዝ፣ ፓፓያ፣ ኮኮነት፣ ኮቴሃሬ ይመርታሉ። በዋናነት የሚበላው አሣ ነው፣ እንዲሁም ሠርጣንና አሳማ ይበላሉ።  በምግብ አሠራሮቹ መካከል፣ «ናኔ ፒያ» ከፖሊኔዥያ አሮውሩትና ከኮኮነት የሚሠራ አጥሚት ነው። 

መደብ:ኒው ዚላንድ
ታዝሜኒያ

350px|thumb
**ታስሜኒያ** Tasmania የአውስትራሊያ ደሴት ክፍላገር ነው።

መደብ:አውስትራልያ
ኑቨል ካሌዶኒ

**ኑቨል ካሌዶኒ** (Nouvelle Calédonie) በፓሲፊክ ውቅያኖስ የሚገኝ የፈረንሳይ ደሴቶች ልዩ ግዛት ነው።

መደብ:ፈረንሣይ
የፈረንሳይ ፖሊኔዥያ

**የፈረንሳይ ፖሊኔዥያ** (Polynésie française /ፖሊኔዚ ፍራንሰዝ/) በፓሲፊክ ውቅያኖስ የሚገኝ የፈረንሳይ ደሴቶች ባህር ማዶ ግዛት ነው።

መደብ:ፈረንሣይ
ኔፕዪዶ

**ኔፕዪዶ** የምየንማ ዋና ከተማ ሲሆን ከመጋቢት 17 ቀን 1998 ከያንጎን ተዛወረ።

መደብ:ዋና ከተሞች
መደብ:ምየንማ
መደብ:የእስያ ከተሞች
ሚኒያፖሊስ

350px|thumb
**ሚኒያፖሊስ** የሚንሶታ ክፍላገር አሜሪካ ከተማ ነው። ስሙ ከዳኮታኛ /ሚኒ/ «ውሃ» እና ከግሪክኛ /ፖሊስ/ «ከተማ» የተወሰደ ነው።

መደብ:ሚንሶታ
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
መቄዶንኛ

400px|thumb
**መቄዶንኛ** በተለይ ስሜን መቄዶንያ ውስጥ የሚነገር ስላቪክ ቋንቋ ነው።

መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች
ኒጄር ወንዝ

thumb
[thumb|ኒጄር ወንዝ ([ማሊ)]]
**ኒጄር ወንዝ** በጊኔ፣ ማሊ፣ ኒጄር፣ ቤኒን፣ ናይጄሪያ የሚፈስስ ታላቅ ወንዝ ነው።

ይህ ምናልባት ቶለሚ የጠቀሰው ወንዝ «ኒግሪስ» ወይም «ኒጊር» ሊሆን ይችላል። በአልጄሪያ ደግሞ «ጊር» የተባለ ወንዝ እያለ፣ ከዚያና ከኒጄር ወንዝ መካከል ያለው ሀገር በጥንት «ኒግሪቲያ» ወይም «መላኖጋይቱሊያ» ይባል ነበር። ይህም ማለት «ጥቁር ጌቱሊያ» ሲሆን፣ ሕዝቦቹ ከጌቱሊያ ወይም ከኩሽ ልጅ ኤውላጥ እንደ ደረሱ ይታመን ነበር። 

በሌላው ዳር ከኒጄር ወንዝ ደቡብ ያለው ሀገር በጥንት «ምዕራብ ኢትዮጵያ» ወይም «ጊኔዋ» ይባል ሲሆን ሕዝቦቹ ከኩሽ ልጅ ራዕማ እና ከርሱ ልጅ ድዳን እንደ ደረሱ ይታመን ነበር።

ወንዙም በበርበርኛ ወይም ቷሬግ ስያሜው «ጋረው-ን-ጋራዋን» ማለት የወንዞች ወንዝ በመሆኑ፣ ጥንታዊው ትርጉሙ ከዚያው ጋር እንደተዛመደ ይታስባል እንጂ ከሮማይስጡ /ኒጌር/ ጥቁር እንደ ወጣ አሁን አይታመንም። ይልቁንም ሮማይስጡ ቃል ከኒግሪቲያ ዜጎች እንደ ተወሰደ ይቻላል።

መደብ:ጊኔ
መደብ:ማሊ
መደብ:ኒጄር
መደብ:ቤኒን
መደብ:ናይጄሪያ
መደብ:የአፍሪቃ ወንዞች
ኢንዱስ ወንዝ

400px|thumb
**ኢንዱስ ወንዝ** በፓኪስታን፣ ሕንድና ቻይና የሚፈስስ ታላቅ ወንዝ ነው።

መደብ:ፓኪስታን
መደብ:ሕንድ
መደብ:ቻይና
መደብ:ወንዞች
R

thumbnail|220px

**R** / **r** በላቲን አልፋቤት አሥራ ስምንተኛው ፊደል ነው። 

የ«R» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ሬስ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የራስ ስዕል መስለ። ለዚህ ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ሮ" (Ρ ρ) ደረሰ። 

ከ400 ዓክልበ. ግድም ጀምሮ በአንዳንድ ምዕራባዊ ግሪክ አልፋቤት እንዲሁም በላቲን አልፋቤት ይህ ምልክት ከነጅራቱ ጋራ እንደ ዛሬው «R» ሊጻፍ ጀመረ።  ስለሆነም ከዘመናት በሗላ በ50 ዓም. አካባቢ፣ የ/ፕ/ ቅርጽ ከቀድሞው «𐌐» ወደ «P» (የቀድሞ /ር/ በመምሰል) ተቀየረ። 

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ረ» («ርእስ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ሬስ» ስለ መጣ፣ የላቲን 'R' ዘመድ ሊባል ይችላል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ታላላቁ ሀይቆች

375px|thumb
**ታላላቁ ሃይቆች** በአሜሪካና በካናዳ መካከል የሚገኙ አምስት ታላላቅ ሐይቆች ናቸው።

መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች
መደብ:ካናዳ
መደብ:ሐይቅ
ጨው ባሕር

thumb|ጨው ባሕር
**ጨው ባሕር** ደግሞ ሙት ባህር ወይም dead sea ይባላል። ይሄን ስያሜዉን
ያገኘዉ በቅርቡ ሲሆን ከዚህ ቀደም ጨዉ ባህር በመባል
ይታወቅ ነበር። በዮርዳኖስና በእየሩሳሌም መካከል ይገኛል።
የሚገርመዉ ነገር ምንድነዉ ይህ ባህር ከተለመዱት የባህር
አካላት በተቃራኒዉ ማንሳፈፍ እንጂ ማስመጥ አያዉቅም በዚህ
ምክንያት በየቀኑ ብዙ ሺህ ቱሪስቶች ይጎበኙታል።
እድሉን አግኝተህ ይህን አስገራሚ ባህር ለመጎብኘት ከበቃህ
ዋና መቻል አይጠበቅበህም ምክንያቱም ሙት ባህር ላይ
እንኳንስ መዋኘት ተኝተህ ጋዜጣ ማንበብ ትችላለህና።

ሙት ባህር የሚለውን ስያሜውን ያገኘው ምንም አይነ ህይወት ያለው ነገር በውስጡ ስለማይኖር ነው ። 

የሙት ባህር ውሃ ለመጠጥ አይሆንም ምክንያቱ ደግሞ በጣም የሚያስጠላ ሽታ ስላለው ነው። በዚሁ ምክንያት ሙት ባህር ውስጥ ታጥበው ሲወጡ ማንም ሊጠጋዎት አይፈልግም ።

መደብ:እስራኤል
መደብ:ዮርዳኖስ
መደብ:ሐይቅ
ደቡብ እስያ

400px|thumb
**ደቡብ እስያ** በተለምዶ ማለት ሕንድ፣ ፓኪስታን፣ አፍጋኒስታን፣ ስሪ ላንካ፣ ቡታን፣ ኔፓልና ማልዲቭስ አገራት ናቸው።

መደብ:እስያ
ሩቤ

**ሩቤ** (ፈረንሳይኛ፦ *Roubaix*; ሆላንድኛ፦ *Robaais*) የፈረንሳይ ከተማ ቅርብ የቤልጅየም ድንበር ነው። ይህ ከተማ በ2013 እ.አ.አ. የነዋሪዎቹ የህዝብ ቁጥር 95,866 ነበር።

መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ቪክቶሪያ ሀይቅ

350px|thumb
**ቪክቶሪያ ሀይቅ** በኡጋንዳ፣ ኬንያና ታንዛኒያ መካከል የሚገኝ ታላቅ ሐይቅ ነው።

መደብ:ዩጋንዳ
መደብ:ኬንያ
መደብ:ታንዛኒያ
'መደብ:ሐይቅ
ታንጋንዪካ ሀይቅ

350px|thumb
**ታንጋንዪካ ሀይቅ** በዛምቢያ፣ ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ፣ ቡሩንዲና ታንዛኒያ መካከል የሚገኝ ትልቅ ሐይቅ ነው።የአለማችን ረዥሙ ሃይቅ ነው።በትልቀት በአፍሪካ አንደኛ ነው ጥልቀቱም 1345 ነው።

መደብ:ዛምቢያ
መደብ:ቡሩንዲ
መደብ:ታንዛኒያ
መደብ:ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
'መደብ:ሐይቅ
ሳን ሆዜ፣ ካሊፎርኒያ

**ሳን ሆዜ** 1 ሚሊዮን ነዋሪ ያላትና በካሊፎርኒያ የምትገኝ የአሜሪካ ከተማ ነች።

መደብ:የካሊፎርኒያ ከተሞች
ቮልጎግራድ

**ቮልጎግራድ** የሩስያ ከተማ ነው። ስሙ ከ1581 እስከ 1917 ዓም ድረስ **ጻሪጽን** ሲሆን ከ1917 እስከ 1953 ዓም ድረስ ስሙ **ስታሊንግራድ** ተባለ።

መደብ:የሩስያ ከተሞች
አብደላ እዝራ

ሃያሲ አብደላ እዝራ ከአባቱ ከአቶ መሐመድ ሳልህ አልአረግስኢ እና ከእናቱ ወ/ሮ መሪሃም በ1950 ዓ.ም በአዲስ አበባ፣ መርካቶ አንዋር መስጊድ አካባቢ ተወለደ፡፡ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን ከ1ኛ-6ኛ ክፍል በአፍሪካ አንድነት ትምህርት ቤት የተከታተለ ሲሆን 7ኛ እና 8ኛን በልዑል ወሰን ሰገድ ትምህርት ቤት፣ የ2ኛ ደረጃ ትምህርቱን ደግሞ በተፈሪ መኮንን ትምህርት ቤት ተምሯል፡፡

ወደ የመን፣ ሰንዓ በመጓዝም  የመጀመሪያ ዲግሪ ትምህርቱን አጠናቋል፡፡ እዚያው የመን ውስጥ በየመኒ ኤርዌይስ ተቀጥሮም ጡረታ እስከወጣበት ጊዜ ድረስ ሠርቷል፡፡  አብደላ አብላጫውን የሕይወት ዘመኑን በሥነ ጽሑፍ ሥራዎች ላይ ጥናትና ምርምር በማድረግ ያሳለፈ ሲሆን ወደ ኢትዮጵያ ከመጣ በኋላም የበርካታ ገጣምያንና ደራስያን ሥራዎችን በሂሳዊ ብዕሩ ጎብኝቷል፡፡
 
ሃያሲው ቀደም ባሉት ዓመታት በ“አዲስ ዘመን” እና “የዛሬይቱ ኢትዮጵያ” ጋዜጦች እንዲሁም የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበር (ኢደማ) በሚያዘጋጀው *[[ብሌን መጽሔት]]* ላይ ከዚህ ዓለም በሞት እስከተለየበት ጊዜ ድረስ ደግሞ በ“አዲስ አድማስ” ጋዜጣ ላይ ጥልቅ የሥነጽሁፍ ትንታኔዎቹን አቅርቧል፡፡ አንጋፋው ሃያሲ ሥራዎቻቸውን በጥበባዊ ሂስ ከተነተነላቸው ዕውቅና ድንቅ ደራሲያን መካከል በዓሉ ግርማ፣ ደበበ ሰይፉ፣ ሲሳይ ንጉሡ፣ አዳም ረታ፣ ስብሐት ገብረእግዚአብሔር፣ ነቢይ መኰንን፣ ዓለማየሁ ገላጋይ፣ አበራ ለማ፣ ኤፍሬም ሥዩም፣ ደምሰው መርሻና በድሉ ዋቅጅራ ይጠቀሳሉ፡፡  

አብደላ እዝራ የአንዲት ሴት ልጅ አባት ነበር፡፡
አብደላ እዝራ ድንገት ባደረበት ሕመም፣ ለአጭር ጊዜ ሕክምና ሲከታተል ቆይቶ፣ ባለፈው ቅዳሜ ግንቦት 27 ቀን 2008 ዓ.ም ከቀኑ 10፡30፣ በ58 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል፡፡

መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
ተቃራኒ

**ተቃራኒዎች** ማለት የማይጣጣም ሁለትዮሽ ግንኙነት ያላቸው ነገሮች ማለት ነው።   በለት ተለት ልማድ፣ ሁለት ነገሮች ወይንም ቃላቶች ተቃራኒ ናቸው ሲባል፡  ተቃርኖዋቸው ካላቸው ዝምድና አንጻር ሊሆን ይችላል። ለምሳሌ  የድመት ተቃራኒ አይጥ ይሆናል። ሌላኛው ዓይነት ተቃርኖ፣ ሁለት ሆነው፣ ግን ከሁለት አንዱ ብቻ ባንድ ጊዜ ሊሆን ሲችል ይሆናል። ለምሳሌ የመግፋት ተቃራኒ መሳብ እንደሆነ።  ሦስተኛው የመቃረን አይነት ቀስ ብሎ በሚቀያየር ባህርይ ላይ ጫፍና ጫፍ የያዙ ሁለት ነገሮች ማለት ነው።  ለምሳሌ ሙቅና ቀዝቃዛ   ተቃራኒ እንደሆኑ ነገር ግን በመካከላቸው የተለያየ የሙቀት ዓይነት እንዳለ ማለት ነው።

በተለምዶ የሚሰራበት የተቃርኖ ሃሳብ፣ ለዕለት ተለት ንግግርና ግንዛቤ ቢረዳም፣ ለፍልስፍና እና ለሂሳብ ለመሳሰሉ ዕውቀቶች ግን የማምታታት እና የማደናቀፍ ችግር ይፈጥራል።  ስለሆነም ከዘመናዊ ሥነ አምክንዮ አንጻር፣ ተቃርኖ ማለት መጣረስ ማለትን ይወክላል።  በሌላ አነጋገር፣ የአንድ ነገር ተቃራኒ፣ *ያ ነገር ያልሆነ* የሚል ትርጓሜን ይይዛል።  ስለሆነ የድመት ተቃራኒ፣ ድመት ያልሆነ  ነው ማለት ነው።  በዚህ አስተሳሰብ፣ ድንጋይ ድመት ስላልሆነ፣ አይጥ ብቻ ሳይሆን ድንጋይም የድመት ተቃራኒ ነው ይባላል።  የሙቅ ተቃራኒ ሙቅ ያልሆነ   ስለሆነ፣  ለምሳሌ ሰማያዊ ቀለም ሙቅ ስላልሆነ ሰማያዊ የሙቅ ተቃራኒ ነው ይባላል።

መደብ: ተቃርኖ
ፈርዲናንድ ማርኮስ

**ፈርዲናንድ ማርኮስ** 10ኛው ፊሊፒንስ ፕሬዚዳንት ሆነዋል። 

መደብ:ፊሊፒንስ
መደብ:መሪዎች
ሳን አንቶኒዮ

300px|thumb
**ሳን አንቶኒዮ** አሜሪካ ውስጥ በቴክሳስ ግዛት የሚገኝ ከተማ ነው።

መደብ:የቴክሳስ ከተሞች
ማይክል ስኮፊልድ

**ማይክል ጄ. ስኮፊልድ** በአሜሪካው ተከታታይ የቴሌቪዥን ድራማ "ፕሪዝን ብሬክ" ሁለት ዋና ተዋንያን መካከል በአንዱ "ዌንትዎርዝ ሚለር" የተወከለ ምናባዊ ገፀ-ባሕሪ ነው።

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
ኦሪት ዘፍጥረት

**ኦሪት ዘፍጥረት** የመጽሐፍ ቅዱስ፣ የብሉይ ኪዳንና የኦሪት የመጀመሪያው መፅሐፍ ነው።

በዚሁ መጽሐፍ ከሥነ-ፍጥረት፣ የዔድን ገነት ጀምሮ እስከ ዮሴፍ ዕረፍት በጌሤም ድረስ ይተረካል። በተለይ ለአብርሃም፣ ለወላጆቹና ለተወላጆቹ  ትኩረት ይሰጣል። 

* ማየ አይኅ፣ የኖህ መርከብ
* የኖኅ ልጆች፣ የባቢሎን ግንብ
* ከዚህ ጥቂት ክፍለዘመናት በኋላ አብርሃም ከአረመኔነት ወደ እግዚአብሔር ዞረ። 
* ስለ ሰዶም፣ እስማኤል ይስሐቅ፣ ያዕቆብና ልጆቹ ይተርካል፣ በመጽሐፉ መጨረሻ ዕብራውያን በጌሤም (ስሜን ወይም ላይኛ ግብጽ በአባይ ወንዛፍ ዙሪያ) ይገኛሉ።

በልማድ መሠረት፣ እንደ ሌሎቹ የኦሪት መጻሕፍት፣ የመጽሐፉ ደራሲ ወይም አቀነባባሪ ሙሴ እንደ ነበር ይባላል።  እንዲሁም ሌላው መጽሐፍ፣ መጽሐፈ ኩፋሌ ስለነዚህ ታሪኮችና ዘመኖች ሲተርክ፣ መላዕክት ለሙሴ በደብረ ሲና በቀጥታ እንዳቀረቡት ይላሉ። በኦሪት ዘፍጥረት ውስጥ ካለው መረጃ፣ ግማሹ ያህል ከኩፋሌ ውስጥ ደግሞ ይገኛል። በዘፍጥረት ውስጥ ሌላው ግማሽ ካልታወቁት ምንጮች ወይም ጥንታዊ ልማዶች ሊሆኑ ይቻላል።  

መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ
ትርጓሜ ዕለታት ወአውርኀ

## የዕለታት  ፍቺና  ሥርወ  ቃላቸው

## የአውርኀ ፍቺና ሥርወ ቃላቸው
  

መደብ: ዕለታት      መደብ:ወራት     መደብ:ሳምንት
ኬጥኛ

**ኬጥኛ** (ኬጥኛ፦ 𒉈𒅆𒇷 /ነሺሊ/) በጥንታዊ አናቶሊያ ኬጥያውያን መንግሥት ከ1900-1200 ዓክልበ ግድም  የተነገረ የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቤተሠብ አባል ነበረ።

እስከምናውቀው ድረስ ኬጥኛ ከሁሉ አስቀድሞ በጽሕፈት የተመዘገበው ሕንዳዊ-አውሮፓዊ አባል ነው። የተጻፈው ከአካድኛ በተወሰደው በኩኔይፎርም ጽሕፈት ዘዴ ነበር።

መጀመርያው የምናውቀው ናሙና  የካነሽ ንጉሥ አኒታ አዋጅ (1650 ዓክልበ. ግ.) ነው። ሆኖም ከዚህ በፊት ከ1880 ዓክልበ. ጀምሮ በተጻፉት በአካድኛ ካሩም ካነሽ መዝገቦች መካከል ከተገኙት የነጋዴዎች ስሞች፣ በርካታ የኬጥኛ ስሞች ይመስላሉ። ከዚያም በፊት በኤብላ ጽላቶች (2100 ዓክልበ. ግ.) ከተዘረዘሩት ከአርሚ ከተማ (ሐለብ?) ነጋደዎች ብዛት፣ ሃያ ያሕል የአርሚ ነጋዴዎች የኬጥኛ ስሞች እንዳሏቸው ይመስላል።

ይህ ቋንቋ ከ1900 ዓክልበ. በፊት በሐቲ አገር የሠፈሩት የሓታውያን ቋንቋ ወይም ሐትኛ ምንም ዝምድና አልነበረውም፤ ነገር ግን እነዚህ ኬጥያውያን የተባሉት ከሐቲ ውጭ የወረሩ ነበር።  አገሩም «ሐቲ» ከዕብራይስጥ ስም «ሔቲ» (ኬጢ ወይም ኬጥያውያን (መጽሐፍ ቅዱስ)) ጋር ተመሳሳይነት ስላለው፣ እነዚህ ሰዎች አሁን በእንግሊዝኛ «ሂታይት» (ኬጥያውያን) ይባላሉ፤ ቋንቋችውም «ኬጥኛ» ሲባል፣ እንዲያውም በመጀመርያው በካነሽ ከተማ ስለተገኘ በራሳቸው ዘንድ ስያሜው «**ነሺሊ**» (ማለት ካነሽኛ) ተባለ። 

መደብ:ህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች
መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
ኦዶዋከር

375px|thumb|የኦዶዋከር ምስል በ469 ዓም መሐለቅ
**ኦዶዋከር** (425-486 ዓም የኖረ) በምዕራባዊው ሮሜ መንግሥት መጨረሻ ዘመን  (468 ዓም) አንድ ጀርመናዊ አለቃ ሆኖ ጀርመናውያን ቅጥረኞች ሥራዊቱ በዓመጽ ተነስተው «የጣልያን ንጉሥ» የሚለውን ማዕረግ የወሰደው ነው። መጨረሻውን የምዕራባዊ ግዛት ንጉሥ (ቄሳር) ሮሙሉስ አውግስጦስ ዙፋኑን እንዲተው ካደረገ በኋላ የድሮ ሮማናውያን ሥልጣን በምሥራቅ (ቢዛንታይን) መንግሥትና ለጥቂት ዓመታት በሷሶን ግዛት ብቻ ቀረ። ኦዶዋካር በይፋ የምሥራቁ ቄሳር የዜኖ እንደራሴ ቢባልም፣ በተግባር ሮማ ከተማ እራሷ እንዲሁም መላው ጣልያን ከዚህ ጀምሮ በጀርመናውያን ቅጥረኞቹ (ሄሩላውያንና ስኪራውያን ነገዶቹ) ትገዛ ጀመር። 

የታሪክ ጸሐፊ ዮርዳኔስ እንደሚለን ከዚያ በፊት በሕዝቡ ዘንድ የኦዶዋከር ማዕረግ «የቱርኪሊንጊ ንጉሥ» ተብሎ ነበር፤ እነዚህም «ቱርኪሊንጊ» ባብዛኛው ሊቃውንት አስተያየት በጀርመናዊ ቅጥረኞቺ ነገዶች መካከል አንድ ጥቃቅን ጎሣ ሲሆኑ፣ ዳሩ ግን ከዚህ መረጃ ኦዶዋከር ከቱርኪክ ዘር እንደ ነበር የሚያስቡ መምህሮች ደግሞ ተገኝተዋል።  የድሮ ጸሐፊዎች በተጨማሪ እንደሚመሰክሩልን፣ የኦዶዋከር አባት ኤዴኮ ሲሆን ለሁኖች አለቃ ለአቲላ ልዩ ተልእኮ ሆኖ ነበር፤ ይህ ግን ጀርመናዊ አለመሆኑን ምንም አያስረዳም።  

በመጀመርያው ኦዶዋካር ለዜኖ በቁስጥንጥንያ ወዳጅ መልክ ቢያሳይም፣ ከ476 ዓም በኋላ ግን የዜኖ አለቃ ኢሉስ ባመጸበት ጊዜ፣ ኦዶዋከር ለኢሉስ እርዳታውን ስለ ሰጠ፣ ዜኖ በፈንታው ሌሎች ተወዳዳሪ ጀርመናውያን ብሔሮች፣ ሩጋውያን ከዚያም ኦስትሮጎታውያን ጣልያንን እንዲወርሩ ላካቸው። ከብዙ ትግል በኋላ በ486 ዓም የኦስትሮጎታውያን ንጉሥ ጤዮደሪክ ጣልያንን ይዞ ኦዶዋከርን በገዛው እጁ ገደለው።

መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
መደብ:የሮሜ መንግሥት
መጠይቃዊ ዓረፍተ-ነገር

መክስት፦መጠይቅ ዓረፍተ ነገር ብሂል ዓርፍተ ነገር ውእቱ ዘይትነገር በተስእሎ።
ቃላት ዘይረብሑነ ለመጠይቃዊ ዓረፍተ ነገር ዘይተልው ውእቶሙ።
ምሳሌ፦ መኑ ስምከ እሁየ።
ምኣዜ ተወለድከ እንተ
ኣያቴ ብሄረ ለጥበብ
ኣንተኑ ሚካኤል ዘኣወረደከነ መና?

መደብ:ግዕዝ
አና ኔትሬብኮ

**አና ኔትሬብኮ** (መስኮብኛ፦ **Анна Нетребко**) (1971 እ.ኤ.አ.፣ ክራስኖዳር፣ ሶቪዬት_ሕብረት) የሩሲያ ኦፔራ ዘፋኝ (ሶፕራኖ) ነች።

## ማጣቀሻወች
http://www.annanetrebko.com/
## ፎቶዎች


ስዕል:Trovatore 6845 Michelides.jpg|150px|thumb|ኔትሬብኮ
ስዕል:Netrebko and Putin.jpg|150px|thumb|ቭላዲሚር ፑቲን ና አና ኔትሬብኮ
ስዕል:Anna Netrebko 2008.jpg|150px|thumb|አና ኔትሬብኮ (2008) 
ስዕል:Anna Netrebko.jpg|150px|thumb|አና ኔትሬብኮ (2005)


መደብ:ዘፋኞች መደብ:የሩስያ ሰዎች
ኢንማ ኩኤስታ

**ኢንማ ኩዐስታ** (Inma Cuesta) የእስፓንያ ተዋናይ ነች።
## ፊልሞች
left|300px|thumb|ኢንማ ኩኤስታ
* ቡድን 7 (2012)
* ኮብሊክ (2016)

መደብ:ተዋናዮች
መደብ:የእስፓንያ ሰዎች
ማኒኪስም

450px|thumb|የዊግር ብሔር ማኒኪስም ቄሳውንት ስዕል በፍርስራሽ ተገኝቶ
**ማኒኪስም** በፋርስ ነቢይ ማኒ (208-268 ዓም የኖረ) ትምህርቶች የተመሠረተ ሃይማኖት ነበር። ይህ አነስተኛ ሃይማኖት ለጊዜው በምዕራብ በሮሜ መንግሥትና ወደ ምሥራቁ እስከ ቻይና ድረሥ ይስፋፋ ነበር። በምዕራብ፣ ተከታዮቹ እንደ ክርስቲያኖች ለማስመሰል ጣሩ፣ በምሥራቁም እንደ ቡዲስቶች አስመሰሉ። ስለዚህ ብዙ ጊዜ በድብቅ ያስተማሩት እምነት ነበር፤ ከሌሎቹ ሃይማኖቶችም ዘንድ ብዙ ጊዜ ማሳደድ ያገኙ ነበር። በጎ በክፋት ላይ ማሽነፉን የካደ ሃይማኖት ነበር።   በአሁኑ ሞንጎሊያ አካባቢ በተገኘው በዊግር ኻጋናት መንግሥት ከ754 እስከ 832 ዓም ድረስ፣ ማኒኪስም የመንግሥት ሃይማኖት ነበር። 

ነቢዩ ማኒ ስድስት መጻሕፍት በአራማይስጥና አንድ መጽሐፍ በመካከለኛ ፋርስኛ እንደ ጻፈ ተባለ፤ ሌሎች ግን የሰው ጽሑፍ እንደ ራሱ ያሳለፈ ሌባ አሉት።  ከነዚህ መጻሕፍት ከፍርስራሽ በቀር አሁን በሙሉ አይታወቁም። ከ፮ቱ አራማይስጥ መጻሕፍት ግን አንዱ ትኩረት የሚስብ «የረጃጅሞች መጽሐፍ» ደግሞ ከማኒ ዘመን በፊት በቁምራን ብራናዎች መካከል (100 ዓክልበ - 50 ዓም) በፍርስራሽ ተገኝቷል።  የማኒ ድርሰት አለመሆኑን ከማስረዳት በላይ፣ ይህ ጽሑፍ ከመጽሐፈ ሄኖክ ጋር ተመሳሳይነት አለው፣ ሆኖም በማየ አይኅ ውስጥ ከጠፉት ክፉ ዘሮች አስተያየት ይነገራል። 

በቻይና ማኒኪስም በመጨረሻ ከቡዲስም ጋራ ተባበረ፤ ስለዚህ ማኒን ከቡዳዎቹ መካከል እንደ አንዱ ቡዳ የሚቆጥር አንዳንድ የቡዲስም አይነቶች አሁን በቻይና ሊገኙ ይቻላል። ከማኒ ድርሰቶች ግን ምንምን አላስቀሩም።

ቅዱስ ኦግስቲን ክርስቲያን ከመሆኑ በፊት የማኒኪስም ተከታይ ስለ ነበር፣  ፍልስፍናው እንዴት እንደ ተሳተ ለመግለጽ ጽፏል።

መደብ:ሃይማኖት
መደብ:የእስያ ታሪክ
ዳታቤዝ

**ዳታቤዝ** የተደራጀ የመረጃ ቋት ነው። የእስኪማ፣ ቴብል፣ ኩዌሪ፣ ሪፖርት እና የተለያዩ ግብአቶች ስብስብ ነው።

መደብ:ኮምፒዩተር
አስፋዉ መብራቱ (አይኔን)

አንድ አዋቂ አያቱን እንዲህ ይለዋል "እኔ የብርሀን ምፅዋት ነኝ እኔ ስሞት አይኔን አውጠህ አይን ለሌላቸው ስጣቸው" ይለዋል። አያቱም "አይ ልጄ እንዳፍህ ይሁን" አለው። አንድ ቀን ልጁ በአሰም በሽታ ትንፋሽ የሌለው እንቅልፍ ወሰደው። አያቱም አየውና ሞቷል ብሎ አይኑን አውጥቶ አስቀመጠው። ልጁም አስሙ መለሰለትና ነቃ። ወይኔ አይኔ እያለ መጮህ ጀመረ። ከዛም ተረጋጋና ግን ችግር የለም እኔም ከበድን አገኛለሁ አለ።

መደብ:የኢትዮጵያ ቀልዶች
ቪክቶር ሱሖሩኮፍ

ዊክቶር ሱሆሩኮው|thumbnail|350px|right
**ዊክቶር ሱሆሩኮው**  (መስኮብኛ፦ **Виктор Сухоруков**፣ 1951፣ ሶቪዬት_ሕብረት) የሩሲያ ተዋናይ ነው።
## ፊልሞች
* ድቄት (1985)
* ደሴት (2006)

መደብ:የሩስያ ሰዎች
መደብ:ተዋናዮች
ኖቮሲቢርስክ

**ኖቮሲቢርስክ** (ሩስኛ፦ Новосиби́рск) የሩስያ ከተማና የሳይቤሪያ መቀመጫ ነው። በ1885 ዓም ተመሠረተ። እስከ 1917 ዓም ድረስ ስሙ **ኖቮኒኮላየቭስክ** ተባል።

መደብ:የሩስያ ከተሞች
ቦሎኛ

**ቦሎኛ** (ጣልያንኛ፦ Bologna) የጣልያን ከተማና የኤሚሊያ-ሮማኛ ክፍላገር መቀመጫ ነው። 

መደብ:የጣልያን ከተሞች
ታላቁ ገደል

380px|thumb
**ታላቁ ገደል** በአሜሪካ አገር በአሪዞና ክፍላገር የሚታይ ታላቅ የተፈጥሮ ገደላማ ሸለቆ ነው።

መደብ:አሪዞና
ክሴኒያ ራፖፖርት

**ክሴኒያ ራፖፖርት** (መስኮብኛ፦ Ксения Раппопорт) የሩሲያ ተዋናይ ነች።
## ፊልሞች
* አና ካሬኒና (1997)
* ኖርዌይ (2015)
## ፎቶዎች


ስዕል:Ksenia rappoport 2011.jpg|150px|thumb|
ስዕል:Flickr - nicogenin - 66ème Festival de Venise (Mostra) (26).jpg|150px|thumb|


መደብ:የሩስያ ሰዎች
መደብ:ተዋናዮች
የጀርመን አፈታሪካዊ ነገሥታት ዝርዝር

**የጀርመን አፈታሪካዊ ነገሥታት  ዝርዝር** በ1513 ዓ.ም. ግድም ጀርመናዊው መምህር ዮሐንስ አቬንቲኑስ በጀርመን ዜና መዋዕል ያሳተመ ነው።

*ቱዊስኮን - 2391-2256 ዓክልበ. ግድም
*ማኑስ - 2256-2190 ዓክልበ. ግ.
*ኢንጋይዎን - 2190-2145 ዓክልበ. ግ.
*ኢስታይዎን - 2145-2092 ዓክልበ. ግ.
*ሄርሚኖን - 2092-2065 ዓክልበ. ግ.
*ማርሱስ - 2065-2019 ዓክልበ. ግ.
*ጋምብሪቪዩስ - 2019-1975 ዓክልበ. ግ.
*ሷይቩስ - 1975-1923 ዓክልበ. ግ.
*ቫንዳሉስ - 1923-1882 ዓክልበ. ግ.
*ቴውታኔስ - 1882-1855 ዓክልበ. ግ.
*ሄርኩሌስ አለማኑስ - 1855-1791 ዓክልበ. ግ.
*
*ቦዩስ - 1759-1699 ዓክልበ. ግ.
*
*ኢንግራም
*አዳልጋር
*ላረይን (ላኤርቴስ)
*ኢውልሲንግ (ኦዴሲውስ)
*፩ ብረነር
*ሄካር (ሄክቶር)
*ፍራንክ
*ቮልፍሃይም ሲልክሊንገር
*፩ ኬልስ፣ ጋልና ሂሊውር
*አልቤር
*ቫልቴር፣ ፓኖ እና ሻርድ
*ማይን፣ ኦንገልና ትራይብል
*ምዬላ፣ ላቤርና ፔኖ
*ቬኖ እና ሄልቶ
*ማደር
*፪ ብረነር እና ኩንማን
*ላንዳይን፣ አንቶርና ሮጎር
*፫ ብረነር (ብረኑስ) 407-369 ዓክልበ. ግ.
*ሺርምና ፬ ብረነር 369-271 ዓክልበ. ግ.
*ጠሠል፣ ለውርና ኤውሪንግ 271-202 ዓክልበ. ግ.
*፩ ዲጥና ዲጥመር 202-180 ዓክልበ. ግ.
*በይርሙንድና ሲውንፖል 180-135 ዓክልበ. ግ.
*ቦይገር (ቦዮሪክስ) ፪ ኬልስና ቴውተንቡከር (ቴውቶቦድ) 135-108 ዓክልበ. ግ.
*ሻይረር 108-78 ዓክልበ. ግ.
*ኤርንስት (አሪዮዊስቱስ) እና ቮኾ 78-58 ዓክልበ. ግ.
*ፐርንፓይስት 58-48 ዓክልበ. ግ.
*ኮጽ፣ ፪ ዲጥና ክረይትሺር 48-21 ዓክልበ. ግ.

መደብ:የጀርመን አፈ ታሪክ
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
የአራቱ ቄሣሮች ዓመት

**የአራቱ ቄሣሮች ዓመት** በሮሜ መንግሥት ታሪክ አራት ቄሣሮች በየተራቸው የተነሱበት ዓመት ወይም 69 እ.ኤ.አ. ነበር። እነኚህም አራት ቄሣሮች ጋልባ፣ ኦጦ፣ ዊቴሊዩስና ቤስጳስያን ናቸው። በኢትዮጵያ አቆጣጠር የነባሩ ቄሣር ኔሮን ራሱን ከገድለበት ወቅት ከሰኔ ወር 60 ዓም ጀምሮ ቤስጳስያን እስካሸነፈበት ወቅት እስከ ታኅሳስ 62 ዓም ድረስ የነበረው ብሔራዊ ጦርነት ማለት ነው።
550px|thumb|የ፬ቱ ቄሣሮች ዓመት
*1. ጋልባ - ፯ ወር ቆየ - በሰኔ 60 ዓም በኔሮን ያመጹ ክፍላገራት፦ ጋሊያ፣ ሂስፓኒያ
*2. ኦጦ - ፫ ወር ቆየ - በጥር 61 ዓም የሉሲታኒያ አገረ ገዥ ሲሆን ከሮሜ ሥራዊት ጋር በጋልባ አመጸ
*3. ዊቴሊዩስ - ፰ ወር ቆየ - በጥር-ሚያዝያ 61 ዓም በኦጦ ያመጹ ክፍላገራት፦ ጌርማኒያ፣ ጋሊያ፣ ራይቲያ፣ ብሪታኒያ
*4. ቤስጳስያን - ከሐምሌ 61-ታህሳስ 62 ዓም በዊቴልዩስ ያመጹ ክፍላገራት፦ ሶርያ፣ ይሁዳ፣ ግብጽ፣ ሞይስያ፣ ድልማጥያ፣ ፓኖኒያ 


Nero Glyptothek Munich 321.jpg|ኔሮን
Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg|ጋልባ
Oth001.jpg |ኦጦ
Aulus Vitellius (MRABASF Matritum) 01.jpg|ዊቴልዩስ
Vespasianus02 pushkin.jpg|ቤስጳስያን


መደብ:የሮሜ መንግሥት
የጋዝ ብርሃን ማድረግ

[300px|thumb|ተዋናይት [ኢንግርድ በርግማን ስትታለል በ1936 ዓም ፊልም «የጋዝ ብርሃን»  ]]
**የጋዝ ብርሃን ማድረግ** በዘመናዊ ምዕራባውያን ፖሊቲካ ዘይቤ ሲሆን በአጠቃላይ «ማታለል» ማለት ነው።

በተለይ «የጋዝ ብርሃን ማድረግ» አንድ ድርጊት አልተደረገም ብሎ ለማስመስል ማለት ነው።  ተደረገ እንጂ የሚሉ ሁሉ ከዚያ እንደ እብዶች ወይም እንደ ተሳቱ ደግሞ ማስመስል ነው። 

የዘይቤው መነሻ ከአንድ 1930 ዓም ድራማ በእንግሊዝኛ «የጋዝ ብርሃን» መጣ።  በዚህ ድራማ (በኋላም በ1936 ዓም ፊልም)፣ አንድ ውሸታም ባል ሚስቱን በጣም ረቂቅ በሆነ በጋዝ ብርሃን ያታላታል።  

መደብ:ፖለቲካ
መጫፈ ቁልቁሉ

**መጫፈ ቁልቁሉ** በቅዱስ ኦነሲሞስ ነሲብ ለመጀመሪያ ጊዜ በግዕዝ ፊደል በኦሮሚፋ ቋንቋ የተጻፈ መጽሓፍ ነው።

መደብ:ኦሮምኛ
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
የሲክዮን አፈታሪካዊ ነገሥታት

* አይጊያሌዎስ 2360-2308 ዓክልበ. ግ.
* ኤውሮፕስ 2308-2263 ዓክልበ. ግ.
* ቴልቂን 2263-2243 ዓክልበ. ግ.
* ጤልክሲዮን 2243-2191 ዓክልበ. ግ.
* አይጊሮስ 2191-2157 ዓክልበ. ግ.
* ጡሪማቆስ 2157-2112 ዓክልበ. ግ.
* ሌውኪፖስ 2112-2059 ዓክልበ. ግ.
* አፒስ 2059-2034 ዓክልበ. ግ.
* መሣፖስ 2034-1987 ዓክልበ. ግ.
* ፐራቶስ 1987-1941 ዓክልበ. ግ.
* ፕሌምናዮስ 1941-1893 ዓክልበ. ግ.
* ኦርጦፖሊስ 1893-1830 ዓክልበ. ግ.
* ማራጦኒዮስ 1830-1800 ዓክልበ. ግ.
* ማራጦስ 1800-1780 ዓክልበ. ግ.
* ኤቂውረውስ 1780-1725 ዓክልበ. ግ.
* ኮራክስ

መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
የፈረንሳይ አፈታሪካዊ ነገሥታት ዝርዝር

### የኬልቲካ ነገሥታት 2420-45 ዓክልበ. ግድም

* ሳሞጤስ - 2420-2263
* ማጉስ - 2263-2214
* ሳሮን - 2214-2153
* ድሩዊስ - 2153-2139
* ባርዱስ - 2139-2077
* ሎንጎ - 2077-2053
* 2 ባርዱስ - 2053-2016
* ሉኩስ - 2016-1986
* ኬልቴስ - 1986-1952
* ጋላጤስ - 1952-1909
* ናርቦን - 1909-1879
* ሉግዱስ - 1879-1854
* ቤሊጊዩስ - 1854-1827
* ያሲዩስ ያኒጌና - 1827-1758
* አሎብሮክስ - 1758-
* ሮሙስ 
* ፓሪስ
* ሌማኑስ
* ኦልቢዩስ
* 2 ጋላጤስ
* ናምኔስ
* ሬሙስ
* ፍራንኩስ
* ሲካምበር
* ፕሪያም
* ሄክቶር
* ትሮይሉስ
* ቶርጎቱስ
* ቶንግሪስ
* ጤውቶ
* አግሪፓ
* አምብሮን
* ቱሪንጉስ
* ኪምቤር
* ማርኮሚር
* አንተኖር
* 2 ፕሪያም
* ሄሌኑስ
* ዲዮክሌስ
* 2 ሄሌኑስ
* ባዛን
* ክሎዶሚር
* ኒካኖር
* 2 ማርኮሚር
* ክሎዊስ
* 2 አንተኖር
* 2 ክሎዶሚር
* ሜሮዳክ
* ቦሎ ?
* 2 ሜሮዳክ ?
* ካሣንደር
* አንታሪዩስ

### የፍራንኮች አፈታሪካዊ ነገሥታት   45 ዓክልበ.-412 ዓም ግድም

* 2 ፍራንኩስ 
* ክሎዲዮን
* ሄሪሜር
* 3 ማርኮሚር
* 3 ክሎዶሚር
* 3 አንተኖር
* ራጤር
* ሪኺሜር
* ኦደማር 
* 4 ማርኮሚር
* 4 ክሎዶሚር
* ፋራቤርት
* ሱኖን
* ኺልደሪክ
* ባርጤር
* 2 ክሎዊስ
* ቫልቴር
* ዳጎቤርት
* 2 ክሎዲዮን
* 5 ክሎዶሚር
* 2 ሪኺሜር
* ጤዮዶሚር
* 3 ክሎዲዮ
* 5 ማርኮሚር
* 2 ዳጎቤርት
* ገኖባልድ
* 6 ማርኮሚር
* ፋራሞንድ - 412-440 ዓም - ታሪካዊ ይባላል።

መደብ:የፈረንሣይ አፈታሪካዊ ነገሥታት
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
ብሌኦና ኬሬቲ

**ብሌኦና ኬሬቲ** (**Bleona Qereti**) (1979 እ.ኤ.አ.፣ አልባኒያ) የአልባኒያ ዘፋኝ ነች።
## አልበሞች
* 1997 እ.ኤ.አ. - Kam Qejfin Tim
* 1999 እ.ኤ.አ. - Nese Me Do Fort
* 2001 እ.ኤ.አ. - S'me Behet Vone
* 2002 እ.ኤ.አ. - Ik Meso Si Dashurohet
* 2003 እ.ኤ.አ. - Ti Nuk Di As Me Ma Lyp
* 2005 እ.ኤ.አ. - Greatest Hits
* 2005 እ.ኤ.አ. - Boom Boom
* 2007 እ.ኤ.አ. - Mandarin

## ፎቶዎች


ስዕል:Bleona nude pose.jpg|150px|thumb|ብሌኦና
ስዕል:Bleona Qereti beads.jpg|150px|thumb|ብሌኦና ኬሬቲ
ስዕል:Bleona Qereti mirror.jpg|150px|thumb|Bleona
ስዕል:Bleona Qereti ice.jpg|150px|thumb|Bleona Qereti

መደብ:ሙዚቀኞች 
መደብ:የአውሮፓ ሰዎች
መደብ:አልባኒያ
ቡሚቦል አዱልያዴጅ

**ቡሚቦል አዱልያዴጅ** (1927-2016) ከ1920 ዓ.ም. እስከ 2009 ዓ.ም. ድረስ የታይላንድ አገር መሪ ነበር።

መደብ:ታይላንድ
መደብ:መሪዎች
የተሰሎንቄ ዐዋጅ

270px|thumb|ቴዎዶስዮስ
**የተስሎንቄ ዐዋጅ** በመጋቢት 1 ቀን 372 ዓም ከሮሜ መንግሥት ባለሥልጣናት በተሰሎንቄ ግሪክ አገር የወጣ ዐዋጅ ነበረ።  በዚህ ዐዋጅ ቄሣሮቹ በተለይም ቄሳር ቴዎዶስዮስ በሥላሴ ማመን የመንግሥት ሃይማኖት አደረገ።

በ305 ዓም ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ ከምሥራቁ ቄሣር ሊኪኒዩስ ጋራ የሚላኖ ዐዋጅ አውጥተው ነበር። ያው ዐዋጅ ለክርስቲያኖች መታገሥና ከመከራዎች ነጻነት ያረጋገጠ ነው። በ318 ዓም ግን የአሪዩስ ትምህርት ወይም አሪያኒስም ተስፋፍቶ ነበር፤ አሪዩስም እንዳስተማረ ኢየሱስ ክርስቶስ ወይም ወልድ ከእግዚአብሔር አብ በታች የተለየና የተፈጠረ አምላክ እንደ ነበር አለ፣ እንጂ ሥላሴን አላስተማረም። ስለዚህ በዚያው ዓመት ክርክሩን ለመፍታት የንቅያ ጉባኤ ተጠራ። ጉባኤው የአሪያኒስም ክርክር ትቶ ኢየሱስ «ዕውነተኛ አምላክ»ና «ከአብ ጋር አንድ ባሕርይ አለው» በማለት የንቅያ ጸሎተ ሃይማኖትን አዘጋጁ። 

ነገር ግን የአሪያኒስም ክርክር በዚህ ጉባኤ ጸት አላለም ነበር። የአሪዩስ ወገን ይበረታ ነበር፤ ከቆስጠንጢኖስም የተከተለው ንጉሥ ልጁ 2 ቆስጠንቲዩስ ዝንባሌ ለአሪያኖች ነበር። ከእርሱም የተከተለው ዩሊአኖስ ከሐዲ የድሮ አረመኔነት ወዳጅ ነበርና የንቅያ ክርስትናን ለማቃወም ማናቸውንም ዓይነት ሌሎችን እምነቶች ይደግፍ ነበር። ከሦስት ዓመታት ብቻ በኋላ ግን ዩሊያኖስ በፋርስ ጦርነት ዓረፈና አዲሱ ንጉሥ ዮቪያኑስ እንደገና ክርስቲያን ነበር። 

እስከ 371 ዓም ድረስ ከጤዎዶስዮስ በፊት በምሥራቅ የነገሠው ቫሌንስ የአሪያኒስም ምእመን ሆኖ ነበር። በምዕራቡ መንግሥት ግን የሕዝቡ ዋናው እምነት የንቅያ (የሥላሴ) እምነት ነበር። ቴዎዶስዮስ እራሱ በእስፓንያ ተወልዶ የንቅያ ምዕመን ሲሆን በዚያን ጊዜ እሱ የምሥራቅ መንግሥት ቄሣር ሆነ። የምዕራብ ቄሣሮች ግራቲያንና የ፭ ዓመት ልጅ 2 ዋሌንቲኒያን ሲሆኑ ግራቲያን ደግሞ የንቅያ እምነት ደጋፊ ነበር። ስለዚህ ሦስቱ ቄሣሮች በተሰሎንቄ ተገኛኝተው በተሰሎንቄ አዋጅ ተስማሙ።

:**IMPPP. GR(ATI)IANUS, VAL(ENTINI)ANUS ET THE(O)D(OSIUS) AAA. EDICTUM AD POPULUM VRB(IS) CONSTANTINOP(OLITANAE).**

:Cunctos populos, quos clementiae nostrae regit temperamentum, in tali volumus religione versari, quam divinum Petrum apostolum tradidisse Romanis religio usque ad nunc ab ipso insinuata declarat quamque pontificem Damasum sequi claret et Petrum Aleksandriae episcopum virum apostolicae sanctitatis, hoc est, ut secundum apostolicam disciplinam evangelicamque doctrinam patris et filii et spiritus sancti unam deitatem sub pari maiestate et sub pia trinitate credamus. Hanc legem sequentes Christianorum catholicorum nomen iubemus amplecti, reliquos vero dementes vesanosque iudicantes haeretici dogmatis infamiam sustinere ‘nec conciliabula eorum ecclesiarum nomen accipere’, divina primum vindicta, post etiam motus nostri, quem ex caelesti arbitro sumpserimus, ultione plectendos.

:DAT. III Kal. Mar. THESSAL(ONICAE) GR(ATI)ANO A. V ET THEOD(OSIO) A. I CONSS.

:**ነገሥታት ግራቲያን፣ ዋሌንቲኒያንና ጤዎዶስዮስ ቄሳሮች (አውግስጦሶች)። ዐዋጅ ለቁስጥንጥንያ ሕዝብ።**

:በምኅረታችንና በትዕግስታችን የተገዙት መላ ሕዝብ ይህን እምነት እንዲከተሉ እንመኛለን፤ ያውም በቅዱስ ሐዋርያው ጴጥሮስ ለሮማውያን የወረደው እምነት፣ ከእርሱም እስካሁን የተናገረው እና ፓፓ ዳማሱስ እና የእስክንድርያ ጳጳስ ጴጥሮስ፣ የቅዱስ ሀዋርያዊ ሰው፣ የሚከተሉት ነው፤ ይህም፣ በሀዋርያዊ ጥናትና በወንጌል ትምህርት መሠረት፣ በአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ፣ አሀድ አምላክ፣ በእኩል ክብርና በቅዱስ ሥላሴ እናመን። ይህን ሕግ ለሚከተሉት የካቶሊክ ክርስቲያኖች ስም ፈቃድ እንሰጣለን፣ ሌሎች ግን ጠማማዎችና እብዶች ተቆጥረው የሀረ ጤቃ መጥፎ ስም እንዲሰጡ እናዝዛለን፣ 'ወይም ስብሰቦቻቸው የቤተ ክርስቲያኖች ስም አይቀበሉም'፣ በመጀመርያ የአምላክ መዓት፣ በኋላም ከሰማይ ፍርድ የምንቈርጠው ቅጣታችን እንዳይደርስባቸው።

:ተሰጠ ፫ ማርች በተሰሎንቄ በግራቲያኑስ አውግስጦስ ፭ኛ እና በቴዎዶስዮስ አውግስጦስ ፩ኛ ቆንስላነቶች።

በዚህ ወቅት ከሮሜ መንግሥት ውጭ ከሆኑት ክርስቲያን ብሔሮች መካከል፣ በአክሱም መንግሥት፣ በአርሜኒያ፣ በካውካሶስ ኢቤሪያና በካውካሶስ አልባኒያ የተገኙት ክርስቲያኖች የንቅያ (የሥላሴ) ደጋፊዎች ነበሩ።  ጎታውያን፣ ጌፒዶችና ቫንዳሎች የተባሉት ጀርመናዊ ብሔሮች ግን የአሪያን ቤተክርስቲያን ምዕመናን ነበሩ።

መደብ:የሮሜ መንግሥት
መደብ:ክርስትና
የንቅያ ጸሎተ ሃይማኖት

**የንቅያ ጸሎተ ሃይማኖት** በአብዛኞቹ አብያተ ክርስቲያናት የሚቀበል የክርስትና እምነት መግለጫ ነው። 

እንዲያውም የዛሬው ጸሎት ከኒቅያ ጉባኤ በኋላ፣ በቁስጥንጥንያ ጉባኤ የተዘጋጀው ነው።  ሁለተኛው ጉባኤ አንዳንድ ቃላት በተለይም ስለ መንፈስ ቅዱስ በይበልጥ የሚገልጽ ቋንቋ ተጨመረ። በመጀመርያውም እትም፣ መጨረሻው ዓረፍተ ነገር ሀረ ጤቆች ይወገዙ ይል ነበር፤ በዚህ ፈንታ አዲሱ ጸሎተ ሃይማኖት የጥምቀት፣ የሙታን ትንሳኤና ዘላለም ሕይወት እምነቶች ይጠቅሳል። 

ከ372 ዓም ጀምሮ እስካሁን በምንም ሳይቀየር፣ ሮማን ካቶሊክና ፕሮቴስታንት አብያተ ክርስቲያን ሁሉ በሙሉ ይቀበላሉ። ሞርሞኖች ወይም የይሆዋ ምሥክሮች ግን ሥላሴን የማይቀበሉ እምነቶች ናቸው።

## የሃይማኖት ጸሎት (የተሻለው 372 ዓ.ም. ቁስጥንጥንያ እንደ ተዘጋጀ)

ኹሉን በያዘ፣ ሰማይንና ምድርን፥ የሚታየውንና የማይታየውን በፈጠረ፡ አንድ አምላክ በሚኾን፡ በእግዚአብሔር አብ እናምናለን። 

ዓለም ሳይፈጠር፡ ከእርሱ ጋራ በነበረ፥ አንድ የአብ ልጅ፥ አንድ ጌታ በሚኾን፡ በእግዚአብሔር አብ እናምናለን። እርሱም፡ ከብርሃን የተገኘ ብርሃን፥ ከእውነተኛ አምላክ የተገኘ አምላክ፥ የተወለደ እንጂ፡ ያልተፈጠረ፣ በመለኮቱ፡ ከአብ ጋራ የሚተካከል፣ ኹሉ፡ በእርሱ የኾነው፡ ኢየሱስ ክርስቶስ| ነው። በሰማይ ካለው፣ በምድርም ካለው፡ ያለእርሱ፡ ምንም ምን፡ የኾነ የለም። 

ስለእኛ ስለሰዎች፥ እኛን ለማዳን፡ ከሰማይ ወረደ፤ በመንፈስ ቅዱስ ግብር፡ ከቅድስት ድንግል ማርያም፡ ከሥጋዋ፡ ሥጋ፥ ከነፍሷ፡ ነፍስ ነሥቶ፡ ፍጹም ሰውን ኾነ። በጴንጤናዊው ጲላጦስ ዘመን፡ ስለእኛ፡ መከራን ተቀበለ። ተሰቀለ። ሞተ። ተቀበረ። በሦስተኛውም ቀን፡ ከሙታን ተለይቶ ተነሣ። በክብር፥ በምስጋና፡ ወደሰማይ ዐረገ። በአባቱም ቀኝ፡ በዙፋኑ ተቀመጠ። ዳግመኛም፡ በሕያዋንና በሙታን ለመፍረድ፡ በምስጋና ይመለሳል። ለመንግሥቱ፡ ፍጻሜ የለውም። 

በእግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስም እናምናለን። እርሱም፡ ሕይወትን የሚሰጥ፣ ከአብ የሠረፀና በነቢያት ዐድሮ የተናገረው፥ በሓዋርያት ላይ የወረደውና በኢየሱስ ክርስቶስ ቤዛነት፡ ዓለሙን፡ በጸጋው የሞላው፡ ቅዱሱ የእውነት መንፈስ ነው። ለእርሱም፡ ከአብና ከወልድ ጋራ፡ በአንድነት እንሰግድለታለን፤ እናመሰግነዋለንም። 
በአንዲት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እናምናለን። ኃጢኣት በሚሠረይባት፡ በአንዲት ጥምቀት እናምናለን። 
 የሙታን ትንሣኤ ተስፋ እናደርጋለን፥ በዘለዓለምም ሕይወት እናምናለን። ለዘለዓለሙ፤ አሜን።

## በመጀመርያው ንቅያ ጉባኤ በ317 ዓ.ም. እንደ ተጻፈ

ኹሉን በያዘ፣ የሚታየውንና የማይታየውን በፈጠረ፡ አንድ አምላክ በሚኾን፡ በእግዚአብሔር አብ እናምናለን። 

ከእርሱ ጋራ በነበረ፥ የአብ ልጅ፥ አንድ ጌታ በሚኾን፡ በእግዚአብሔር ወልድም እናምናለን። እርሱም፡ ከብርሃን የተገኘ ብርሃን፥ ከእውነተኛ አምላክ የተገኘ አምላክ፥ የተወለደ እንጂ፡ ያልተፈጠረ፣ በመለኮቱ፡ ከአብ ጋራ የሚተካከል፣ ኹሉ፡ በእርሱ የኾነው፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ነው። በሰማይ ካለው፣ በምድርም ካለው፡ ያለእርሱ፡ ምንም ምን፡ የኾነ የለም። 

ስለእኛ ስለሰዎች፥ እኛን ለማዳን፡ ወረደ፤ ነፍስ ነሥቶ፡ ፍጹም ሰውን ኾነ። መከራን ተቀበለ። በሦስተኛውም ቀን፡ ከሙታን ተለይቶ ተነሣ። ወደሰማይ ዐረገ። ዳግመኛም፡ በሕያዋንና በሙታን ለመፍረድ፡ ይመለሳል።  

በእግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስም እናምናለን።

ነገር ግን፣ «ያልተገኘበት ዘመን ነበር» እና «ሳይፈጠር አልነበረም» እና «ከአንዳችም ተፈጠረ»፣ ወይም «ከሌላ ባሕርይ ነው» ወይም «የእግዚአብሔር ወልድ ይፈጠራል» ወይም «የሚለወጥ ነው» የሚሉት፦ በቅድሥት ካቶሊክ እና ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን ዘንድ ይወገዙ።

## ዋቢ ምንጭ


መደብ:ክርስትና
አራል ባሕር

350px|thumb|የአራል ባሕር መጠን ከ1952 ዓም እስከ 2006 ዓም ድረስ ሲቀነስና ሲጠፋ
**አራል ባሕር** በመካከለኛ እስያ ከዑዝበኪስታንና ከካዛኪስታን መካከል የተገኘ ታላቅ ባሕር ወይም ሀይቅ ነበረ።

ከጥንታዊ ዘመን ጀምሮ እስከ 1953 ዓም ድረስ፣ ይህ ሀይቅ ከዓለም ፬ኛው በስፋት ያለው ትልቅ ሀይቅ ነበረ።   ከዚያ በኋላ ግን፣ የሶቭየት ኅብረት አለቆች ለበረሃ መስኖ ይሆናል በማባባል ወደ ሀይቁ የፈሰሱትን ወንዞች ከመንገዶቻቸው አዞሩ። ስለዚህ የሀይቁ መጠን ይቀነስና ይደረቅ ጀመር። ከ1999 ዓም በኋላ አንድ ሐይቅ ይኖራል ለማለት አልተቻለም፤ በአሁንም ሰዓት አንዳንድ ትንንሽ ሐይቆች ቀርተዋል፣ በአጠቃላይ ግን ዙሪያው ታላቅ ምድረ በዳ እና በረሃ ሆኗል።

350px|left|thumb|የአራል ባሕር መጠን በ'''1981''' እና በ'''2006''' ዓም

መደብ:ኡዝቤኪስታን
መደብ:ካዛክስታን
መደብ:ሐይቅ
ሰምሳረ

**ሰምሳረ** (ሳንስክሪት संसार፣ «መዛወር») ከሕንድ አገር በወጡት ሃይማኖቶች የ«ተመላሽ ትስብዕት» ትምህርት ማለት ነው፤ የሞቱት ነፍሶች ተመልሰው ዳግመኛ ከማሕጸን ይወለዳሉ የሚል እምነት ነው። ይህ ሀሣብ በሂንዱኢዝም እና በቡዲስም እንዲሁም በጃይኒስምና በሲኪስም መሠረታዊ ነው። 

የሰምሳረ ሀሣብ በታሪክ ገጽ በሰነዶችም መጀመርያ ሲታይ (800-700 ዓክልበ. ግድም)፣ እንደ ፍልስፍና ግመት፣ አንድምታ ወይም እንደ ሃልዮ ቀረበ፣ እንጂ ይህ ከእግዚአብሔር እንደ ተገለጸ እርግጥኛ ትምህርት ነው የሚል እንደ ነበር አይመስልም። በኋላ ሀሣቡ በሕንድ ተቀብሎ ጸንቶ ቀስ በቀስ ከአንድምታ ወደ ጸና ትምህርት መሠረት ተለወጠ። ከጎታማ ቡዳ ዘመን (600-500 ዓክልበ. ግድም) በፊት፣ በሕንድ ውስጥ የማይጠያየቅ የፍልስፍና መሠረት ሆኖ ነበር፤ ነፍሶች በትክክል ወዴት እንደሚሄዱ ለምን ያሕል ጊዜ ለማወቅ ከሰማይ ወይም ከመንፈሶች ለመማር እንደ ተቻላቸው ብለው መናገርንና መጻፍን ደፈሩ። እያንዳንዱ ሃይማኖት ወይም ፍልስፍና ግን በተገለጹት ዘዴዎች ዝርዝር ይለያያሉ።

በ«አብርሃማዊ ሃይማኖቶች» (አይሁድና፣ ክርስትና፣ እስልምና) ግን የሙታን ትንሳኤና ዕለተ ደይን ትንቢቶች ስላሉ፣ ተምላሽ-ትስብዕት ለተራ ሰዎች አለመቻሉ ይታመናል። በብሉይ ኪዳን በትንቢተ ሚልክያስ 4:5 «ታላቁና የሚያስፈራው የእግዚአብሔር ቀን ሳይመጣ ነቢዩን ኤልያስን እልክላችኋለሁ» ስላለው፣ ለቅዱስ ኤልያስ ተመላሽ ትስብዕት እንደ ተፈቀደ የሚያምኑ አሉ። እንዲሁም በአዲስ ኪዳን የማቴዎስ ወንጌል 11:14 ኢየሱስ ስለ ዮሐንስ መጥምቁ «ልትቀበሉትስ ብትወዱ፣ ይመጣ ዘንድ ያለው ኤልያስ ይህ ነው» ስላለ፣ ኤልያስ እንደ ዮሐንስ ተመለሰ የሚያስተምሩ ጥቂቶች (በተለይም ኖስቲሲስም) ናቸው። ነገር ግን የዮሐንስ ወንጌል 1:21 ዮሐንስ በግልጽ «ኤልያስ አይደለሁም» አለ፤ የሉቃስ ወንጌል 1:17 ደግሞ ዮሐንስ «በኤልያስ መንፈስና ኃይል» እንደሚሄድ ይላል እንጂ የኤልያስ ነፍስ አይልም፣ በተጨማሪ ክርስቶስ በደብረ ታቦር ላይ ኤልያስንም ሙሴንም በተዓምር በትንሳኤ እንጂ በልደት አላመጣቸውም፤ ስለዚህ ሁሉ በአጠቃላይ ኤልያስ እራሱ እንደ ዮሐንስ አልተመለስም ይታመናል።

መደብ:ሃይማኖት
መደብ:ቡዲስም
መደብ:የህንዱ እምነት
የቤት ዝንብ

**የቤት ዝንብ** ወይም በሳይንሳዊ ስሙ "***Musca domestica" ሲነበብ ሙስካ ዶሞስቲካ ***  በንዑስ-ክፍለመደብ  "Cyclorrhapha" ዉስጥ የሚገኝ በራሪ ነፍሳት ነው። ምናልባትም ከመካከለኛው ምስራቅ በዝግመተ ለውጥ ወደ መላው አለም እንደተስፋፋ ይገመታል። በጣም የተለመደ የበራሪ ነፍሳት አይነት ነው። ጎልማሳ ዝንብ ጠቆር ያለ ግራጫ ሆኖ አራት ቀጥተኛ ጥቁር መስመር በደረቱ ያለው ፀጉራም ሰውነት ኖሮት አንድ ጥንድ ክንፍ አለው። ቀይ አይኖች አሏቸው። ሴቶቹ ግን ትንሽ ተልቀው አይኖቻቸውም መሃከል የበለጠ ክፍተት አለ።

## ገለጻ
left|thumb|የዝንብ የፊት ምስል
thumb|ዝንብ በ scanning electron microscope ስካን ሲደረግ
ጎልማሳ ዝንቦች ከ 8 - 12 ሚ.ሜ (0.3–0.5 ኢንች) ድረስ ያድጋሉ። ደረታቸው ግራጫ ወይም አንዳንዴ ጥቁር ሆኖ አራት ጥቁር ቀጥተኛ መስመር ከጀርባው አለው። ሙሉ ሰውነታቸው ፀጉር በመሰለ ነገር የተሽፈነ ነው። ሴት ዝንብ ከወንድ ዝንብ ትንሽ ትተልቃለች እንዲሁም በአይኖቿ መካከል የበለጠ ክፍተት አላት። 

እጩ እንደሁኔታው  ከ 8 - 20 ሚ.ግ ይመዝናል። 

ዝንቦች አንድ ጥንድ ክንፍ ብቻ አላቸው። 

## References

መደብ:ሦስት አጽቄ
ጀርመናዊ ቋንቋዎች

550px|thumb|የጀርመናዊ ቋንቋዎችና ቀበሌኞች ኗሪ አገሮች

**ጀርመናዊ ቋንቋዎች** የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ ቅርንጫፍ ሲሆን፣ ሁላቸው ከቅድመ-ጀርማንኛ ደረሱ። 

የጀርመናዊ ቋንቋዎች ፫ ክፍሎች ምዕራብ ጀርመናዊ፣ ስሜን ጀርመናዊ፣ እና ምሥራቅ ጀርመናዊ ሲሆኑ ከነዚህ አንዱ ምሥራቅ ጀርመናዊ አሁን ጠፍቶ አይገኝም።

## ምዕራብ ጀርመናዊ ቋንቋዎች

ዋና ቋንቋዎቹ እንግሊዝኛ፣ ሆላንድኛ፣ እና ጀርመንኛ ሲሆኑ፣ በነዚህ ውስጥ አያሌ ንዑስ ቀበሌኞች አሉ። ምዕራብ ጀርመናዊ ቋንቋዎች ይዩ።

## ስሜን ጀርመናዊ ቋንቋዎች

እነዚህ ሁላቸው ከጥንታዊ ኖርስኛ ደረሱ። አሁን ዋናዎቹ ኖርዌይኛ፣ ስዊድኛ፣ ዳንኛ፣ አይስላንድኛ፣ ፋሮኛ ናቸው።

## ምሥራቅ ጀርመናዊ ቋንቋዎች

እነዚህ ቋንቋዎች አሁን አይገኙም። ጎትኛ፣ የክሪሜያ ጎትኛ፣ ቫንዳልኛ፣ እና ቡርጉንድኛ ምሥራቅ ጀርመናዊ ልሳናት ነበሩ።

*
ስላቫዊ ቋንቋዎች

upright=1.5|thumb|ዘመናዊ ስላቫዊ ቋንቋዎች

**ስላቫዊ ቋንቋዎች** ወይም **ስላቪክ ቋንቋዎች** አንድ የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ ቅርንጫፍ ናቸው። ከባልታዊ ቋንቋዎች ጋራ አንድላይ የባልቶ-ስላቫዊ ቋንቋዎች ቅርንጫፍ ይሠራሉ።

ስላቫዊ ቋንቋዎች ሁሉ ከቅድመ-ስላቭኛ ደረሱ፤ እሱም ከቅድመ-ባልቶ-ስላቭኛ እንደ ደረሰ ይታስባል።

የስላቫዊ ቅርንጫፍ ሦስት ክፍሎች ምሥራቅ ስላቫዊ፣ ምዕራብ ስላቫዊ እና ደቡብ ስላቫዊ ናቸው።

*ምሥራቅ ስላቫዊ
**ሩስኛ
**ሩጤንኛ *
***ቤላሩስኛ
***ዩክሬንኛ

*ምዕራብ ስላቫዊ
**ፖልኛ
***ካሹብኛ
***ሳይሌሲያን
**ቸክኛ
**ስሎቫክኛ
**ሶርብኛ *
***ላይኛ ሶርብኛ
***የታችኛው ሶርብኛ

*ደቡብ ስላቫዊ
**ቡልጋርኛ
**ሰርብኛ
**ክሮኤሽኛ
**ስሎቬንኛ
**መቄዶንኛ

*ሰው ሠራሽ ቋንቋዎች
**ቸርች ስላቪክ
**ኢንተርስላቪክ

## በተጨማሪም ተመልከት
* የሩሲያዊ ዓለም
* የሩሲያዊነት
* ናዚዝም
## አገናኞች
የታችኛው ሶርብኛ

thumb|ሶርብኛ (ላይኛና ታችኛ) የሚገኝበት ሥፍራ
**የታችኛው ሶርብኛ** በምሥራቅ ጀርመን አገር የሚገኝ ቋንቋ ሲሆን የፖሎኛ ቅርብ ዘመድ ነው። 10,000 የሚያሕሉ ተናጋሪዎች አሉት። 

መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች
መደብ:ጀርመን
ዛሚ ራዲዮ

**ዛሚ ራዲዮ** የኢትዮጵያ የራዲዮ አውታረ መረብ ነው። 

መደብ:ራዲዮን
ሴጋ ጨዋታዎች ድርጅት

200px|thumb|right| የሴጋ ምልክት

**ሴጋ** (ጃፓንኛ: セガ እንግሊዝኛ: Sega) የጃፓን ቶክዮ ከተማ ትልቅ የቪዲዮ ጌም ድርጅት ነው። በአሜሪካ፣ በአውሮጳ እና ጃፓን ቢሮዎች አሉ። የሴጋ በአብዘኛው ዝነኛ ቪዲዮ ጌሞች የሶኒክ ተከከታይ ናቸው።

መደብ:ድርጅቶች
መደብ:ቪዲዮ ጌም
መደብ:ጃፓን