ናዚዝም

**ናዚዝም** (**Nationalsozialismus**, **Nazism**) በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ በጣም አደገኛ ከሆኑ አስተሳሰቦች አንዱ፣ ሳይንሳዊ ባልሆኑ የዘር እና የታሪክ ፅንሰ-ሀሳቦች ላይ የተመሰረተ። በ20ኛው ክፍለ ዘመን ጀርመን እና አጋሮቿ በዚህ ርዕዮተ ዓለም እየተመሩ በራሳቸው ዜጎች እና በሌሎች ሀገራት ዜጎች ላይ ዘግናኝ ወንጀል ፈጽመዋል።
thumb|250px|ሂትለር በአሜሪካ ላይ ጦርነት አወጀ
thumb|220px|የናዚ እና የሶቪየት መኮንኖች እ.ኤ.አ. በ1939 በብሬስት ውስጥ በጀርመን-ሶቪየት ሰልፍ ላይ ተጨባበጡ።
[thumb|220px|[ሆሎኮስት|ከአምባገነኑ ግዙፍ ሥዕሎች አንዱ]]
[thumb|220px|[የናዚ ማጎሪያ ካምፖች|በቡቸዋልድ ማጎሪያ ካምፕ የተገደሉ ሰዎች አስከሬን]]
[thumb|170px|ኢቫን ኢሊን (1883-1954) የናዚን አመለካከት የያዘ ሩሲያዊ ጸሐፊ እና ፈላስፋ ነበር። [ቭላዲሚር ፑቲን|አሁን የፑቲን ተወዳጅ ፈላስፋ ነው 

]]
ናዚዝም ከፋሺዝም ዓይነቶች አንዱ ነበር።
የናዚዝም ርዕዮተ ዓለም በአዶልፍ ሂትለር ተሳትፎ በተዘጋጀው የፕሮግራም ሰነድ "25 ነጥቦች" (1920) እና በኋላም "ሜይን ካምፕፍ" (1924 እና ክፍል ሁለት፣ የ1928 የሁለተኛው መጽሐፍ) ተንጸባርቋል። ናዚዝም ዝርዝር፣ የተዋሃደ ትምህርትን ይወክላል። ህዝቡ በአንድ ዓላማ የሚመራ “አንድ ቡድን” ተደርጐ ተቆጥሮ ከሱ ማፈንገጥ እንደ ክህደት ይቆጠራል። "የአንዱ ፈቃድ ምንም አይደለም የብዙዎች ፈቃድ ህግ ነው"። ከ1933 እስከ 1945 በአጭር ጊዜ ውስጥ የተፈጸሙት የናዚዎች ዋና ዋና ወንጀሎች፡- 
* የዘር ማጽዳት
* የአለም አቀፍ ጠቀሜታ የስነ-ህንፃ ሀውልቶች መጥፋት እና የሙዚየም ስብስቦች ስርቆት
* እ.ኤ.አ. በ 1933 የጀርመን ፓርላማ ቃጠሎ
* የ 1934 የረዥም ቢላዎች ምሽት
* በጀርመን ዜጎች እና በኋላ በጀርመን በተያዙ የሌሎች ሀገራት ዜጎች መካከል የጥላቻ ቅስቀሳ
* አይሁዶች፣ ስላቮች፣ ጥቁር ህዝቦች እና ሌሎችም ጨምሮ የበርካታ ህዝቦች የዘር ማጥፋት ወንጀል
* የጥቃት ጦርነቶችን ማስጀመር
* የሰው ሙከራ
* ሰዎችን ስልታዊ በሆነ መንገድ ለማጥፋት የማጎሪያ ካምፖች ስርዓት መፍጠር
* በሴፕቴምበር 1939 የፖላንድ ወረራ፣ በዩኤስኤስአር ውስጥ ከጆሴፍ ስታሊን አገዛዝ እና ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት መፈንዳቱ ጋር የተደረገ ስምምነት (ዩኤስኤስአር መጀመሪያ ላይ የጀርመን አጋር ነበር)
* ከተያዙት ግዛቶች የህፃናትን የጅምላ ጠለፋ
* የግዳጅ ሥራ
* መደፈር
* በሰላማዊ ሰዎች ላይ የጅምላ ግድያ (በባቢ ያር ገደል እንደነበረው)
ጀርመን በአንደኛው የዓለም ጦርነት (1914-1918) ከተሸነፈች በኋላ በ1920ዎቹ በሙኒክ የናዚ ርዕዮተ ዓለም ብቅ አለ። የናዚ ፓርቲ የተመሰረተው በ1920ዎቹ ሲሆን የፖለቲካ እንቅስቃሴውን የጀመረው በ1933 ወደ ስልጣን ከመጣ በኋላ ነው። በ 1920 ዎቹ ውስጥ ብቅ ያለው የዚህ ፓርቲ ርዕዮተ ዓለም በ 1945 በኑረምበርግ ሙከራ ጀርመን በጦርነት ሙሉ በሙሉ ከተሸነፈች በኋላ ተወግዟል። አብዛኞቹ የናዚ ፓርቲ መሪዎች ተከሰው ተገድለዋል ።

## ታዋቂ ናዚዎች

Ilse Koch leaves the courtroom 16 apr 47.png|በጣም ጨካኝ ከሆኑት የማጎሪያ ካምፕ ጠባቂዎች አንዱ የሆነው ኢልሴ ኮች
Bundesarchiv Bild 146-1968-101-20A, Joseph Goebbels.jpg|የናዚ ፕሮፓጋንዳ መስራች ጆሴፍ ጎብልስ በወቅቱ በአለም ላይ አለም አቀፍ ጥላቻን በማነሳሳት ሀላፊነት ነበረው
WP Josef Mengele 1956.jpg|ጆሴፍ ጎብልስ፣ የናዚ ዶክተር በሰዎች ላይ እጅግ በጣም ኢሰብአዊ የሆኑ የሕክምና ሙከራዎችን ያካሄደ - ጥቁሮች፣ ስላቭስ እና አይሁዶች
Bundesarchiv Bild 146-1984-101-29, Andrej Wlassow.jpg|አንድሬ ቭላሶቭ፣ የሩሲያ ተባባሪ
Hermann Göring - Röhr.jpg|ኸርማን ጎሪንግ የጦር ወንጀለኛ
Bundesarchiv Bild 183-S72707, Heinrich Himmler.jpg|ከሆሎኮስት አዘጋጆች አንዱ የሆነው ሃይንሪች ሂምለር
Bundesarchiv Bild 146-1969-054-16, Reinhard Heydrich.jpg|ሬይንሃርድ ሃይድሪች በጣም ታዋቂው የኤስኤስ አዛዥ


## ተምሳሌታዊነት
ዋናው ምልክት የተሻሻለው ስዋስቲካ ነበር, በብዙ የዓለም ህዝቦች መካከል የሚገኘው የቀድሞ ጥንታዊ የፀሐይ ምልክት፣ የመንግስት ኦፊሴላዊ ምልክት ሆኖ ያገለግላል። በዘመናዊቷ ጀርመን የናዚ ምልክቶችን ማሰራጨት በወንጀል ህግ አንቀጽ 86 ሀ የተከለከለ ነው። የተከለከሉ ምልክቶች ባነሮች፣ ባጆች፣ ዩኒፎርሞች፣ መፈክሮች እና ሰላምታዎች እንዲሁም ተመሳሳይ ምልክቶች; የእነሱ አጠቃቀም የሚፈቀደው በሙዚየሞች ውስጥ ብቻ ነው።

NSDAP-Logo.svg|የናዚ ፓርቲ ኦፊሴላዊ ምልክት
Swastika-adorned-flags-carried-at-a-nazi-rally-in-germany-1934.webp|በጀርመን፣ 1930 ዎቹ ሰልፍ
26216-Meißen-1934-SA-Ehrenhain-Ehrenstein für gefallene SA-Männer-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|የመታሰቢያ ሐውልት
Third Reich Nazi Party Political Leader local level Uniform tunic visor cap Swastika armband (NSDAP Politische Leiter Amtsleiter Ortsgruppen 1934-38 Jacke Hakenkreuzbinde Schimrmütze) Forsvarsmuseet Army Museum Oslo Norway 2021-07-31.jpg|የናዚ ዩኒፎርም
Drittes Reich Hoheitszeichen NSDAP Parteiadler Mützenadler (Third Reich Nazi Party SS "party eagle" eagle-and-swastika design peaked cap insignia c. 1934) Hjemmefrontmuseet Rakkestad WW2 museum Norway 2021-06-20 IMG 6161.jpg|ወታደራዊ ምልክቶች
NSDFB Nationalsozialistischer Deutscher Frontkämpferbund Stahlhelm 15 jähr. Gründungsfeier GERA 10.-11. November 1934 Ansichtskarte Propagandakarte Kaiserliche Kriegsflagge Union of Frontline Soldiers Nazi postcard No known copyri.jpg|ፕሮፓጋንዳ
Ludwig HOHLWEIN Reichsberufs-Wettkampf der deutschen Jugend vom 9. bis 15. April 1934 Plakat Hitlerjugend HJ NSDAP Propaganda München Chromo Kunstanstalt Aquarell Hitler Youth Sports Nazi Poster No copyright restrictions galleria.thul.jpg|ፕሮፓጋንዳ
Ideen zur SS Uniformierung Nazi Party Schutzstaffel paramilitary test uniform 1925? Kratzschen visorless cap eagle-and-swastika Lederhosen Deutschland Erwache standard etc National Archives NARA Unrestricted No copyright 242-HF-0825 001.jpg|የጦር ካፖርት
Ideen zur SS Uniformierung Nazi Party Schutzstaffel paramilitary test uniform 1925? Kratzschen visorless cap eagle-and-swastika Lederhosen Deutschland Erwache standard etc National Archives NARA Unrestricted No copyright 242-HF-0826 001.jpg|የጦር ካፖርት
WW2 Wehrmacht sign from a camp in German-occupied Norway Wehrmachtsadler military eagle-and-swastika emblem Lofoten Krigsminnemuseum War Musuem Norway IMG 8378 ok.jpg|የጦር ካፖርት
Bundesarchiv Bild 102-04062A, Nürnberg, Reichsparteitag, SA- und SS-Appell.jpg|በጀርመን፣ 1930 ዎቹ ሰልፍ
Reykjavik. Gevel van het gebouw van de IJslandse Stoomvaartmaatschappij, Bestanddeelnr 190-0443.jpg|በህንፃው ላይ የጦር ቀሚስ
Bundesarchiv Bild 183-2005-1206-500, Berlin, Göring beim Aufmarsch am 1. Mai.jpg|በጀርመን, 1930 ዎቹ ሰልፍ
242-HF-0865 001 Braunes Haus Muenchen Fahnenhalle Empfangsraum mit Bismarck und Fahnen SA battalion flags standards swastikas bust of Otto von Bismarck ca 1931-34 NSDAP Nazi party HQ lobby propaganda NARA id 162123382 Unrestricted No kn.jpg|የመታሰቢያ ሐውልት
Basketball team on Home 1 Steps, 1909 - NARA - 251717.jpg|በስፖርት ውስጥ ምልክቱን መጠቀም
Berlin 1937 - 7300154788.jpg|በ 1937 በበርሊን የዚያ ምልክት በሁሉም ቦታ ነበር
Berlin-1937.jpg|በእግር ኳስ ሜዳ ላይ
Zeppelin Field 1937.jpg|በህንፃው ላይ የጦር ቀሚስ
Hindenburg over New York 1937.jpg|በአየር መርከብ ላይ
W Kleinfeldt - Marktplatz, Erntedankfest 1937 (TJiG02).jpg|በጀርመን፣ 1930 ዎቹ ሰልፍ
27081-Meißen-1937-Standarte der II. Abteilung Artillerie-Regiment Nr. 40-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|ምልክቱን በወታደራዊ መጠቀም
1939 Tunisie Avion allemand.jpg|በአቪዬሽን ውስጥ መጠቀም
1938-04-10 Luna Park - 1.jpg|የናዚዎች ኦፊሴላዊ ስብሰባ
Nazi Swastika Flags and Occupation Posters - Krakow 1939-1945 Museum - In Oskar Schindler's Factory - Krakow - Poland (9192832647).jpg|በሙዚየሙ ውስጥ ባንዲራዎች
Всероссийская фашистская партия.svg|የሩሲያ ፋሺስት ፓርቲ ምልክት
Russian National Unity Emblem.svg|የዘመናዊው የሩሲያ ኒዮ-ናዚዎች ምልክት


## በአለም አቀፍ ልማት ላይ ተጽእኖ
የሰብአዊ መብት ጽንሰ-ሐሳብ በመጀመሪያ ዓለም አቀፍ እውቅና ያገኘው ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ክስተቶችን ተከትሎ ነው።
## በዘመናዊው ዘመን ኒዮ-ናዚዎች
በሩሲያ ውስጥ በአሌሴ ሚልቻኮቭ የሚመራ በሠራዊቱ ውስጥ አንድ ሙሉ የኒዮ-ናዚ ሻለቃ አለ    ።

## ከሌሎች አምባገነን መንግስታት ጋር ማወዳደር
ተመራማሪዎች ሰብአዊ መብቶችን የሚጥሱ የፖለቲካ አስተሳሰቦችን እና አገዛዞችን ከናዚዝም ጋር ያወዳድራሉ።
thumb|250px|የግድግዳ ወረቀቱ በ1939 ሁለተኛውን የዓለም ጦርነት የጀመሩትን አምባገነኖች እና ከዚያም ፑቲን አገዛዛቸው የሂትለር እና የስታሊንን ዘመን የሚያስታውስ ነው
በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ ውስጥ ያለው የቭላድሚር ፑቲን አገዛዝ በሰው ልጆች ላይ ለሚፈጸሙ በርካታ ወንጀሎች በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን የመጀመሪያ አጋማሽ ላይ በጀርመን ከነበረው የናዚ አምባገነን አገዛዝ ጋር ተነጻጽሯል, ምክንያቱም ሩሲያ በዓለም ላይ ትልቁ ሀገር ስለሆነ እና ምሳሌው በይበልጥ የሚታይ ነው   
## አስደሳች እውነታዎች
thumb|270px|የኢስፔራንቶ ቋንቋ ባንዲራ
በጀርመን በናዚ አገዛዝ እና በዩኤስኤስአር በስታሊኒስት አገዛዝ ስር ኢስፔራንቶ የሚለው ቋንቋ ታግዶ ነበር ።

## በተጨማሪም ተመልከት
* የሩሲያዊ ዓለም
* ዘረኝነት
* ማጎሪያ ካምፕ
* ቀይ ሽብር
* ሆሎዶሞር
* ታላቅ ሽብር
* የሩሲያ ነፃ አውጪ ጦር
* በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች
* ሦስተኛው የዓለም ጦርነት
* የሩሲያዊ ዓለም

## አገናኞች