open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
አበጋዝ ክብረዎርቅ

**አበጋዝ ክብረወርቅ ሺዎታ** በኢትዮጵያ ውስጥ አሉ ከሚባሉ ሙዚቃ አቀናባሪዎችና ኪቦርድ ተጫዋጮች አንዱ ነው።

#አበጋዝ_ክብረወርቅ_ሺኦታ 

የሙዚቃው ኢንጅነር .
ሙዚቃ ፕሮዲውሰር፣ አቀናባሪ፣ መምህር እንዲሁም
ሙዚቀኛ አበጋዝ ክብረ ወርቅ ሺኦታ ;የሙዚቃ አቀናባሪዎች
አንድን ግጥምና ዜማ አቀናብረው፣ ለጆሮ ለየት የሚሉና ልብን
የሚማርኩ፣ ሰዎችን በተመስጦ ወደ ሌላ ቦታ የሚወስዱ
ዘፈኖችን መፍጠር ይችላሉ፡፡
ለሙዚቃ ፕሮዲውሰር፣ አቀናባሪ፣ መምህር እንዲሁም ሙዚቀኛ
አበጋዝ ክብረ ወርቅ ሺኦታ እውነተኛ ሙዚቃ ጆሮን ኮርኩሮ ልብን
የሚመስጥ እንዲሁም የነፍስ ምግብ የሚሆን ነው፡፡
ዘመን ከማይሽራቸው ዜማዎች ጀርባ ያለው አበጋዝ ነው፡፡
በሙዚቃው የተለያየ ትውልድን ማገናኘት ችሏል፡፡ ለሀገራችን
ሙዚቃ የተሰጠ ልዩ አአቀናባሪ መሆኑን ብዙዎች
ይመሰክሩለታል።ብዙ ጊዜውን የሚያሳልፈው ስቱዲዮው ነው፡፡
ስለ ውልደቱ ግማሽ ኢትዮጲያዊ ግማሽ ጃፓናዊ ነው
የተወለደው ጃፓን ሲሆን ቀኑም እ.ኤ.አ ሰኔ 14;1976 ነው።
ያደገው በኢትዮጲያ ሲሆን ገና የአንድ ዓመት ልጅ እያለ ወደ
ኢትዮጵያ የመጣ ሲሆን በቅዱስ ዮሴፍ እና በሊሴ ገ/ማርያም
ት/ቤት ተምሯል፡፡ የመጀመሪያ የተጫወተበት ፕሮፌሽናል ባንድ
ዳህላክ ነበር፡፡ ከዛም በኢትዮ-ስታር፡ በዋቢሸበሌ ባንድ
ተጫውቷል፡፡ ከሀገር ከወጣ በኋላ ከሙሉቀን መለሰ ጋር
ለኹለት ዓመታት ተጫውቷል፡፡የሙዚቃ ትምህርትን በበርክሌ
ዩኒቨርሲቲ ሙዚቃ ተምሯል፡፡ …….. ትህትናው፡ ብሔራዊ
ስሜቱና ለሌሎች ያለውን አድናቆት ብዙዎች ያወሱለታል፡፡
በዚኽም ያከብሩታል፡፡ ከ100 በላይ አልበሞችን አቀናብሯል
ጥላሁን ገሰሰ፣ማህሙድ አህመድ፣አስቴር አወቀ፣አሊ
ቢራ፣ቴዋድሮስ ታደሰ፣ኤፍሬም ታምሩ፣ንዋይ ደበበ፣ፀሀዬ
ዮሀንስ፣አረጋኝ ወራሽ፣ሀመልማል አባተ፣ኩኩ ሰብስቤ፣ነፃነት
መለሰ。。。 ከአሁኑ ድምፃውያን ደግሞ ቴዎድሮስ
ካሳሁን፣ጎሳዬ ተስፋዬ፣ህብስት ጥሩነህ፣ሚካሄል
በላይነህ፣ታምራት ደስታ፣ዳዊት መለሰ፣ግርማ ተፈራ፣ሀይልዬ
ታደሰ፣ሸዋንዳኝ ሀይሉ፣ሄለን በርሄ፣የኛ。。。እሱ ከሰራላቸው
ሙዚቀኞች ውስጥ በጣም ጥቂቶቹ ናቸው። ከዚህም በተጨማሪ
በፊልም የተሳተፈበት ቀሚስ የለበስኩለት ፊልም በ2ተኛው ጉማ
አዋርድ ምርጥ ስኮር አሸናፊ ነበር አበጋዝ ክብረወርቅ ሺዎታ።
@ረጅም እድሜ ከጤና ጋር ተመኘውልህ
ምንጭ:-ከተለያዩ

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ኦስካር

thumb|275px|right|የአካዳሚ ሽልማት ዋንጫ
**የአካዳሚ ሽልማት** (እንግሊዝኛ፡ *Academy Award*፤ ሲነበብ፡ *አካደሚ አዋርድስ*) ወይም **ኦስካር** (እንግሊዝኛ፡ *Oscar* እየተባለ የሚጠራው በአሜሪካ የስዕል ጥበብ እና ሳይንስ ማዕከል የሚዘጋጅ አመታዊ የፊልም (ዘርፍ)ኢንዱስትሪ ተሳታፊዎች ሽልማት ነው።  ይህ ሽልማት የሚሰጠው በአመት አንድ ጊዜ የሚካሄድ የምርጥ ፊልሞች መሸለሚያ ዝግጅት ላይ ነው። 

ይህ የሽልማት ዘርፍ በአለማችን ሚዲያ እድሜ ጠገቡ ነው። ሌሎች እንደ ግራሚ አዋርድስ፣ ኤሚ አዋርድስ፣ ጎልደን ግሎብ አዋርድስ እና ሌሎች የሚዲያ ዘርፍ ሽልማቶች ከዚሁ ሽልማት የተቀዱ ናቸው። ኦስካር በአለማችን ትልቁ የፊልም ሽልማት መድረክ ነው።
## ማጣቀሻ


መደብ:መዝናናት
መደብ:ፊልሞች
ግራሚ አዋርድስ

**ግራሞፎን አዋርድ** ወይም **ግራሚ አዋርድ** የሚባለው ፕሮግራም በ አሜሪካ በየአመቱ የሚካሄድ በሙዚቃ ዘርፍ የተሻለ እመርታን ላሳዩ የጥበብ ሰዎች መሸለሚያ ፕሮግራም ነው። የተጀመረው በ1958 እ.ኤ.አ. ነው።

መደብ:የአሜሪካ ሙዚቃ
ፌስቡክ

የፌስቡክ አርማ|thumb|250px|right

**ፌስቡክ** **Facebook** በፌስቡክ ኢንክ (Meta Platforms Inc.) ድርጅት ስር የሚንቀሳቀስና የድርጅቱም ንብረት የሆነ ድረ ገጽ ነው። ድረ ገጹ ሰዎችን ከሚያውቋቸው ጋር የማገናኘት ተግባር አለው። የተከፈተው በፌብሩዋሪ 4 2004 እ.ኤ.አ. ነበር። እስከ 2006 እ.ኤ.አ. ባለው መረጃ መሰረት ማንኛውም ከ13 ዓመት በላይ የሆነ እና ኢሜል ያለው ግለሰብ መመዝገብ ይችላል።

ፌስቡክ በማርክ ዙከርበርግ በተባለ አሜሪካዊ የተፈጠረ የመገናኛ ብዙሀን ነው። ባሁኑ ጊዜ ያለም ህዝብ የሚጠቀምበት ነዉ።
 
*ፌስቡክ http://www.facebook.com/

የተለያዩ ሰዎች በመረጡት ስያሜ ተሰይመዉ የፈለጉት ነገር ይሰራሉ።

ፌስቡክ የተለያዩ ድርጅቶች ዜናቸዉን ለማስፈር ገፅ በተባለ ስያሜ ገፅ ይከፍታሉ።

መደብ:ኢንተርኔት
መደብ:ድርጅቶች
ማይስፔስ

**ማይስፔስ** ወይም **myspace.com** በአሜሪካ ህገር ካሊፎርኒያ ውስጥ የሚገኝ የሰዎች መገናኛ ድረ ገጽ ነው። ገጹ በአሜሪካ ታዋቂ የሆነው ጁን 2006 እ.ኤ.አ. ነበር። እንደ ComScore የተባለው ድርጅት መረጃ በአሁኑ ጊዜ በዋነኛ ተፎካካሪው ፌስቡክ የተበለጠ ሲሆን በጁን 2009 እ.ኤ.አ. 30% የሚሆነውን የሰራተኛ ሃይሉን ቀንሶ ነበር። በአሁኑ ጊዜ ግን 1000 የሚሆኑ ሰራተኞች አሉት። 100 000 000ኛ ደንበኛውን በኦገስት 9, 2006 እ.አ.አ አስመዝቧል።

መደብ:ኢንተርኔት
ፓፓያ

thumb|200px|የፓፓያ ዛፍና ፍሬ
220px|thumb|የአለም ፓፓያ ምርት
**ፓፓያ** (ወይም **ፓፓዬ**) የፍራፍሬ እና የዛፍ አይነት ነው። የዛፉ ፍሬ እንደ ሀብሀብ ወይም አቡካዶ ይመስላል። በተፈጥሮ የተገኘው በሜክሲኮ ሲሆን፣ ዛሬውኑ በአፍሪካ፣ በእስያ፣ ሙቅ አየር ወዳለበት አገር ሁሉ ገብቷል። 

በብዙ አገሮች ልምድ ዘንድ፣ ፍሬው ለምግብ ከመሆኑ በላይ እንደ መድሃኒት ይጠቀማል። በቅርቡም፣ ቅጠሉና ሻዩ ነቀርሳን ለማከም በውኑ ችሎታውን እንዳላቸው መርማሪዎች ገልጸዋል።



መደብ:የመድኃኒት እጽዋት
መደብ:ፍራፍሬ
የመሬት መንቀጥቀጥ

**የመሬት መንቀጥቀጥ** (ወይም **ርዕደ መሬት**) በመሬት ውስጥ በታመቀ ሃይል ልቀት የተነሳ ሲሰሚክ ሞገዶች ወይም seismic waves በሚባሉ ሞገዶች አማካኝነት የሚመጣ የተፈጥሮ አደጋ ነው። አደጋው በ ሬክታር የመለኪያ መሳሪያ የሚለካ ሲሆን ሲስሞግራፍ ወይም ሲስሞሜትርም ለመለኪያነት ያገለግላሉ የከርሰ ምድር ምድራዊ ነጎድጓድ ድንጋጤ።

350px|thumb|ከ1900 - 2015 እ.ኤ.አ. ከ8.0 በላይ የሆኑት መንቀጥቀጦች፣ ክቡ የሞቱት ብዛት ያሳያል። በተጨማሪ ከ8.0 በታች የነበሩት ብዙ ገድለዋል።

መደብ:የመሬት ጥናት
ሰንሻይን ኮንስትራክሽን

**ሰንሻይን ኮንስትራክሽን** በኢትዮጵያ አሉ ከሚባሉ የኮንስትራክስን ኢንዱስትሪዎች አንዱ ነው። ይህ ድርጅት የተመሰረተው በሚያዚያ 1984 ሲሆን ቀስ በቀስ በ1993 ወደ ሃላፊነቱ የተወሰነ የግል ኩባንያነት ተለወጠ። የድርጅቱ መስራች ባለቤትና ዋና ስራ አስኪያጅ አርኪቴክት አቶ ሳሙኤል ታፈሰ ናቸው። ድርጅቱ በሃገሪቱ ውስጥ በተለያዩ ቦታዎች የቤቶችና የመንገድ ስራዎችን በመስራት ይታወቃል። በድርጂቱ ባለቤት ተነሳሽነትም የተለያዩ የእርዳታ አስተዋጽኦዎችን አድርጓል። ድርጅቱ በአሁኑ ጊዜ 1.5 ቢሊዮን የኢትዮጵያ ብር የሚጠጋ ካፒታል ያለው ነው።

መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች
መደብ:ግንባታ
ስፖርት

thumb|ስፖርት
**ስፖርት** ወይም **አርትዖተ መሌሊት** የተደራጀ እና ውድድራዊ መልክ ያለው አካላዊ ብቃትን እና ነጻ ጨዋታን (fair play) የሚጋብዝ እንቅስቃሴ ነው። የሚመራው ራሳቸውን ችለው በተቀመጡ ህጎች እና ደንቦች ነው። የተወዳዳሪው አካላዊ ጥንካሬ እና ብቃት የክንውኑን ውጠት (ማሸነፍ ወይም መሸነፍ) ይወስናሉ። አካላዊ እንቅስቃሴዎቹ የሰዎችን፣ የእንስሳቶቹን እና የመሳሪያዎቹን (መሳሪያ ስንል ኳስ፣ ጦር፣ ራኬት የመሳሰሉትን ያጠቃልላል) እንቅስቃሴ ናቸው። ነገር ግን የካርታ እና የመደብ ጨዋታዎችን የአካል ብቃት ስለማይጠይቁ የጭንቅላት ስፖርቶች ሽንላቸዋለን።

መደብ:ስፖርት
ቢል ጌትስ

thumbnail|300px|left
**ዊሊያም ሄንሪ ቢል ጌትስ III** በአሜሪካ እ.አ.አ. ኦክቶበር 28 1958 የተወለደ ታዋቂ የቢዝነስ ሰው እና የማይክሮሶፍት የሶፍትዌር አምራች ድርጅት መስራችና ባለቤት ነው። ድርጅቱን የመሰረተው ከፖል አለን ጋር በመሆን በ አፕሪል 4 1975 እ.ኤ.አ. ኒው ሜክሲኮ ውስጥ ነበር። ግለሰቡ እ.አ.አ. ከ1995 - 2010 ድረስ (2007ን ሳይጨምር) የአለማችን ከበርቴ ሰው ነው። በአሁኑ ጊዜ የማይክሮሶፍት ሊቀመንበር እና ስፔሺያል ሶፍትዌር አርኪቴክት ነው።
ጌትስ በዘመናዊው የኮምፒውተር እድገት ከፍተኛ አስተዋጾ ያደረገ ግለሰብ ነው።

መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
ፖል አለን

**ፖል አለን** በአሜሪካ ጃንዋሪ 21 1953 እ.ኤ.አ. የተወለደ የአሜሪካ ባለሃብት ነው። ግለሰቡ የአለማችን ታዋቂውን የሶፍትዌር አምራች ማይክሮሶፍትን ከቢል ጌትስ ጋር በመሆን የመሰረተ ሲሆን ቩልካን (Vulkan inc.) የተባለ የራሱን ኢንቨስትመንት የሚቆጣጠርበት ድርጅት  ባለቤት ነው።

መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
መሀመድ ሁሴን አሊ አላሙዲ

**ዶ/ር ሼህ መሀመድ ሁሴን አሊ አላሙዲ** በ1946 እ.አ.አ. ኢትዮጵያ ውስጥ በደሴ ከተማ ተወለዱ። እኚህ ግለሰብ ያደጉት በወልድያ ከተማ ሲሆን የሳውዲ አረቢያ እና ኢትዮጵያ ጥምር ዜግነት ያላቸው ታዋቂ ባለሃብት ናቸው። ፎርብስ ድረ ገጽ በ2009/10 እ.አ.አ. ባወጣው መረጃ መሰረት በ10 ቢሊዮን ዶላር የአለማችን 94ኛ ባለሃብትም ናቸው። ካላቸው ሃብት ከ3 ቢሊዮን ዶላር በላይ በኢትዮጵያ ውስጥ በሆቴል እና በተለያዩ የንግድ እና የኢንዱስትሪ ዘርፎች ኢንቨስት ያደረጉ ሲሆን ዋነኛው የገቢ ምንጫቸው በተለያዩ ሃገራት የተቋቋሙት የፔትሮሊየም ነዳጅ ዘይት ማምረቻዎች ናቸው።

ባለሃብቱ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሃያ በላይ እህት ድርጅቶችን ያቀፈው የሚድሮክ ኢትዮጵያ የቴክኖሎጂ ግሩፕ ባለቤትና ሊቀመንበር ናቸው። በጤና ምክንያት ለተቸገሩ ታዋቂ ኢትዮጵያውያን እርዳታ በመለገስ ይታወቃሉ።

መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
መደብ:ሳዑዲ አረቢያ
ፔትሮሊየም

**ፔትሮሊየም** ወይም **ክሩድ ዘይት** በተፈጥሮ ከመሬት በታች የሚገኝ የተቀጣጣይነት ጸባይ ያለው ፈሳሽ ነው። የተገነባው ከውስብስብ የሀይድሮካርቦን እና ሌሎች ውህዶች ጥምረት ነው።

የ«ክሩድ» (እንግሊዝኛ፦ crude ማለት «ጥሬ») ዘይት (የድፍድፍ ነዳጅ ዘይት) በዓለም ውስጥ በብዛት የሚገዛና የሚሸጥ ፤ ጠቀሜታውም ከሃምሳ በመቶ በላይ የሆነውን በዓለም ላይ የሚገኝ የቤትና የመስሪያ ቤት፣ የፋብሪካና የማምረቻ ቦታዎችን፣ እንዲሁም የመንቀሳቀሻና የመጓጓዣ ንብረቶችን እንዲሠሩ የሚያደርግ ልዩ የተፈጥሮ የማዕድን ዘይት ነው። ከነዚህም የተለያዩ ግልጋሎቶች መካከል ፤ እንደየተጥቃሚው ፍላጎት ፣ከምግብ ማብሰያ ኬሮሲን እስከ መኪና ቤንዚን እና የጭነት መኪና ናፍጣ እንዲሁም የአውሮፕላን ማብረሪያ ልዩ ቤንዚን፣ የሞተር ዘይትና የፋብሪካ ማሺን ማንቀሳቀሻ ጠቀሜታው ያለውና ተፈላጊነትም ለሁልጊዜ ያለው ነው።
  
ክሩድ ዘይት ከመሬት ውስጥ ሲወጣ የተለያየ አይነት ጥራት ይዞ ነው የሚገኘው ። ክሩድ ዘይትን ከኮሞዲቲ መለዋወጫ ቦታ ላይ ለመግዛት በሚፈለግበት ጊዜ የጥራቱን ዓይነት በስሙ ለይቶ ማወቅ ያስፈልጋል።  ምክንያቱም የዋጋው ሁኔታ በዘይቱ ጥራት ይለያያል። ይህ ክሩድ ዘይት በሁለት የመለያያ ዘዴዎች ይመደባል።
 
አንደኛው **ላይት ኤንድ ስዊት** ፤ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ **ሄቪይ ኤንድ ሳዎር** ይባላል።

ስሙ በእንግሊዘኛ ሲሆን የሚነገደውም በዚሁ ስም ነው - የመገበያያው ስም (በሲምቦል  (የአብሪቬሽን)) ስም ቢኖረውም ሁሉንም በእንግሊዘኛው ቃላት ማንበብ ስለ ክሩድ ዘይቱ አነጋገድ ሁኔታ ለማስታወስ ይቀላል።

የክሩድ ዘይት በሁለት ዓይነት የጥራት ልዩነት መደብ የተደረገበት ዋንኛው ምክንያት የዘይቱ ውፍረትና የሠልፈር ፐርሰንት መጠን በመለያየቱ የተለየ ስለሆነ ነው። የዘይቱ ወፍራምነት ዘይቱ በምን ጥቅም ላይ እንዲውል የሚያስረዳ ሲሆን በሚወፍርበት ወይም በሚቀጥንበት ጊዜ የመገልገያና የመጠቀሚያ ሞተሮች ከመኪና ጀምሮ እስከ አውሮፕላን ፣የቤት ወይም የመስሪያ ቤት ተጠቃሚዎች፣ የፋብሪካና የምርት መሣርያ መጠቀሚያዎች ፍላጎት ከነዚህ ሁለት  (ላይት ኤንድ ስዊት ክሩድ ዘይት ወይንም ሄቪይ ኤንድ ሳዎር ክሩድ ዘይት) ጥራት መደብ ይነት አይለይም። 

እንደዙሁም ሠልፈር መጠን የአንደኛው መለያ የሆነበት ዘይቱ ምን ያክል አሲድ እንዳለውና የዘይቱን ንፅህና ይገልፃል። በዚህም ምክንያት ብዙ ሠልፈር ያልው ሳዎር ክሩድ ዘይት ሲባል አነስተኛ ሠልፈር ያልው ደግሞ ስዊት ክሩድ ዘይት ይባላል።

**የክሩድ ዘይት** አይነቶች እነዚህ ናቸው፦
*ሳዎር ክሩድ ኦይል
*ስዊት ክሩድ ኦይል እና
*ብሌንድ ስቶክ (የክሩድ ዘይቱን ሠልፈር መጠን ለማስተካከል የነዳጅ አምራች አግሮች ያደባለቁት ነው)

**የተጣራ ነዳጅ  ዘይት** አይነቶች እነዚህ ናቸው፦
*ጋዞሊን
*ዲዝል ጄት ፊዩል
*አስፋልት እና
*ፔትሮኬሚካል

የተጣራ ዘይት ምርት ውጤቶች ወይንም ሪፋይንድ ክሩድ ኦይል መደብ ውስጥ የሚገኙና በገበያ ላይ የዋጋ ልዪነት በየጊዜው የሚያሳዩ፣ ለመግዛትም ሆነ ለመሸጥ የሚያጓጉ ከዚህ በታች ይገኛሉ።

*ጋዞሊን - ቤንዚን
*ሂቲንግ ኦይል - የማሞቂያ የማብሰያ ጋዝ
*ዲዝል - ናፍጣ
*ኬሮሲን - የኩራዝ ጋዝ
*አውቶሞቢል ሉብሪኬቲንግ ኦይል - የመኪና ሞተር ዘይት
*ፕሮፔይን - ቡቴን ጋዝ
*ፔትሮኬሚካል - ከዘይት የሚገኙና ክተለያዩ የዘይት ዓይነቶርች ጋር ለመቀመሚያና መደባለቂያ የሚያስችሉ የዘይት ክፍሎች
*አስፋልት - የመንገድ መስሪያ ሬንጅ

የድፍድፍ ዘይት ይሚለካው በ ባሬል ( ጉርድ በርሚል በሚመስል) መያዣ ሲሆን ፤ አንድ ባሬል ክሩድ ዘይት አርባ ሁለት ጋሎን ወይንም አንድ መቶ ሃምሳ ዘጠኝ ሊትር ነው። በኮሞዲቲ ገበያ ላይ ሲሸጥም በ ሲ.ኤል. (CL) ስም ነው።

መደብ:ውሑዶች
መደብ:ምጣኔ ሀብት
ሀይድሮካርቦን

**ሀይድሮካርቦን** በ ኦርጋኒክ ኬሚስትሪ (Organic Chemistry) የጥናት ዘርፍ የሃይድሮጅን እና የካርቦን የተባሉ ንጥረ-ነገሮች ውህድ ነው።

መደብ:ውሑዶች
ኃይሉ ገብረዮሐንስ (ገሞራው)

ኃይሉ ገ/ዮሐንስ (ገሞራው) 1928 ዓ.ም ከአባቱ መርጌታ ገ/ዮሐንስ በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ አካባቢ ተወልዶ በልጅነቱ የቤተክርስቲያን ትምህርት ቀስሟል። መደበኛ ትምህርቱን በምኒሊክ ት/ቤት እየተከታተለ በስላሴ ቤተክርስቲያን በድቁና ያገለግል የነበረው ገሞራው፤ በልጅነቱ የተካነበት የግእዝ ቋንቋ ከቀሳውስቱ ጋር እንደፈለገ በቅኔ እንዲግባባ አስችሎታል። ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን እንዳጠናቀቀ በቀዳማዊ ኃ/ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ስር የሚገኘውን መንፈሳዊ ኮሌጅ ተቀላቀለ። ከመንፈሳዊ ትምህርት ይልቅ ፍልስፍና ቀልቡን ስለገዛው ወደ ኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናት ተቋም ተቀይሮ የሚወደውን ስነ ጽሁፍ ማጥናት ቀጠለ።

የደራሲና ባለቅኔው ስራዎች በጥቂቱ “አንድነት ግጥም” (እማማ አፍሪካን ለማስታወስ)፣ “በረከተ መርገም”፣ “የበሰለው ያራል”፣ “በናቴኮ ሴት ነኝ”፣ “እናትክን በሉልኝ”፣ “የሽግግር ደባ”፣ “ዛር ነው በሽታዋ”፣ “ቅኔ ለዘመን”፣ “ቆርጠሃት ታለለ”፣ “የመንጎል ጥሪ”፣ “ዜሮ ፊታውራሪ” ይሰኛሉ።left
አንድነት ግጥም (እማማ አፍሪካን ለማስታወስ) 1984 87 ገጽ 
በረከተ መርገም	 1987 	ISBN 91-7328-627-3 96 ገጽ 
የበሰለው ያራል 	1988 	ISBN 91-7328-638-9 224 ገጽ 
በናቴኮ ሴት ነኝ	 1989 	243 ገጽ 
እናትክን በሉልኝ	 1989 	ISBN 91-7328-774-1 134 ገጽ 
የሽግግር ደባ (?)	 1990 	ISBN 91-7328-675-3  353 ገጽ
ዛር ነው በሽታዋ	 1991 	208 ገጽ 
ቅኔ ለዘመን 	1992 	ገጽ274 
ቆርጠሃት ታለለ (?)	 1992 	290 ገጽ
የመንጎል ጥሪ 	 1994 	ISBN 91-630-2924-3 108 ገጽ ]]
ዜሮ ፊታውራሪ 	1995 	ISBN 91-7328-768-7  55 ገጽ  ]]
## ሌሎቸ ስራዎች
Mao Zedong, Weida de jinbu zhi fu! - Stockholm : Författares bokmaskin : [Stockholm] : [G.Y. Hailu], 1986. - 38 s. : ill. - ISBN 91-7328-536-6

Hanying chengyu di xiaojia = A tiny home of Chinese-English idiomatic phrases / compiled by Hailu - [Stockholm] : [Författares bokmaskin] : [Stockholm] : [G.Y. Hailu], 1987. - xxxix, [1], 478 s. - ISBN 91-7328-598-6
ምንጭ ስዊዲን አብያተ መጻሕፍት ዝርዝር

መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
ቢዮንሴ

**ቢዮንሴ ጊሴሌ ኖውለስ** (Beyoncé Giselle Knowles) ሙሉ ስሟ ሲሆን የአሜሪካ ዜግነት ያላት የአር አንድ ቢ (R and B) የሙዚቃ ዘርፍ አቀንቃኝ፣ የሙዚቃ አዘጋጅ፣ ተዋናይት፣ ሞዴል እና የሙዚቃ ደራሲ ናት። እ.አ.አ. በሴፕቴምበር 4 1981 ሀውስተን በቴክሳስ ውስጥ ተወለደች። በልጅነቷ ጀምሮ ማቀንቀን ትወድ የነበረችው ይህች አርቲስት ገና በወጣትነት እድሜዋ ዴስትኒስ ቻይልድስ የተሰኘ የሙዚቃ ቡድን ከ ባልደረቦቿ ኬሊ ሮላንድ እና [ዊሊያምስ ጋር በመሆን እ.አ.አ. በ 1997 ቴክሳስ ውስጥ አቋቋመች (የኋላ ኋላ ግን ቡድኑ ፈርሶ እ.አ.አ ከ2006 ጀምሮ ለብቻዋ መስራት ጀምራለች)። ቡድኑ እስከፈረሰበት አመት ድረስ በተለያዩ ስራዎች ውጠታማ ነበር። በተለይ ከባልተቤቷ [ጄዚ ጋር የሰራችው ክሬዚ እን ላቭ የተሰኘው ዜማ ከፍተኛ ዝናን አትርፏል። በ2008 እ.አ.አ ያወጣችው I'm... sasha fierce አልበሟ አሁን ለደረሰችበት ከፍተኛ እውቅና ዋናውን ድርሻ ይይዛል።

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
መደብ:የአሜሪካ ሙዚቀኞች
ሂውስተን

thumb|left|270px
**ሀውስተን** አሜሪካ ውስጥ በቴክሳስ ግዛት የሚገኝ ከተማ ነው። ከተማው በስፋቱ ከአሜሪካ ከተሞች አራተኛ ነው። በቴክሳስ ግዛት ውስጥ ከሚገኙ ከተሞች ደግሞ አንደኛ የሆነው ይህ ከተማ የ600 ካሬ ማይል ስፋት አለው። በ2008 እ.ኤ.አ. የአሜሪካ የህዝብ ቆጠራ 2.2 ሚሊዮን ሰዎች ይኖሩበታል።

መደብ:የቴክሳስ ከተሞች
ማይል

**ማይል** አለም አቀፍ የርዝመት መለኪያ አሀድ ነው። ነገር ግን በአብዛሃኛው በአሜሪካ እና እንግሊዝ ሃገር የተለመደ ነው። አሀዱን ከሌሎች መለኪያዎች ጋር ለማነጻጸር፡ 1 ማይል፡ 5280 ጫማ፣ 1760 ያርድ፣ 1609.344 ሜትር ጋር እኩል ነው። ሌላው የማይል አይነት የሰርቬይ ማይል የሚባለው ሲሆን 1 የሰርቬይ ማይል  ከ5280 የሰርቬይ ጫማ፣ 1609.3472 ሜትር፣ 5280.01 ጫማ ጋር እኩል ነው።

መደብ:የርቀት መለኪያ
ጫማ (የርዝመት አሀድ)

**ጫማ** አለም አቀፍ የርዝመት መለኪያ አሀድ ነው። በአለም ላይ ጫማ የተለያየ መጠን ያለው ቢሆንም በዋናነት የሚታወቀውን ከሌሎች የርዝመት መለኪያ አሀዶች ጋር ለማነጻጸር 1 ጫማ ከአንድ ሶስተኛ (0.3) ያርድ፣ 12 ኢንች፣ 0.3.480 ሜትር ጋር እኩል ነው። ሌላው የጫማ አይነት የሰርቬይ ጫማ የሚባለው ሲሆን 1 የሰርቬይ ጫማ ከ0.3048006 ሜትር ጋር እኩል ነው።

መደብ:የርቀት መለኪያ
የሰርቬይ ማይል

**የሰርቬይ ማይል** አንዱ የርዝመት መለኪያ አሀድ ነው። በተለይም  በመንገድ ቅየሳ (surveying) ላይ የተሰማሩ ግለሰቦች አዘውትረው ይጠቀሙበታል። 1 የሰርቬይ ማይል  ከ5280 የሰርቬይ ጫማ፣ 1609.3472 ሜትር እና 5280.01 ጫማ ጋር እኩል ነው።

መደብ:የርቀት መለኪያ
መንገድ ቅየሳ

**መንገድ ቅየሳ** (እንግሊዝኛ፦ **surveying** ሰርቬይንግ) በአጠቃላይ የመሬት ቅየሳ ወይም በመሬት ላይ የሚካሄድ የቅድመ ምህንድስና ጥናት ነው። በመሬት ላይ ያሉ ቦታዎችን አንግሎችን ርቀቶችን የሚያጠና ሙያ ነው።

መደብ:ምህንድስና
መደብ:የመሬት ጥናት
ጣልያንኛ

**ጣልያንኛ** የጣልያን ሃገር ብሄራዊ የመግባቢያ ቋንቋ ነው። በጣልያን ብቻ 60 ሚሊዮን ዋና ተናጋሪዎች ሲኖሩት በውጭ ሃገር 10 ሚሊዮን ተናጋሪዎች አሉት። በአጠቃላይ 70 ሚሊዮን ዋና ተናጋሪዎች እና ከ125 ሚሊዮን በላይ ሰዎች እንደ የውጭ ቋንቋቸው ይናገሩታል። ለምሳሌ በዋናነት ስዊትዘርላንድ ውስጥ ከሚነገሩ አራት ትልልቅ ቋንቋዎች አንዱ ነው። ቋንቋው በግሪክ፣ ሊቢያ፣ ክሮሽያ እና ኢትዮጵያን ጨምሮ ሌሎች በጣልያን ቅኝ ግዛት ውስጥ የነበሩ ሃገሮችም ውስጥ ቀላል የማይባሉ ተናጋሪዎች አሉት። በዋና ተናጋሪ ብዛት ከአለማችን 20ኛ ደረጃን ይይዛል።

Map Italophone World - updated.png|
Corsivo- come scriverlo a mano in italiano, schede didattiche con alcuni esempi di Paolo Villa (prima edizione commons wikimedia org)-Letters-characters in italics-cursive- how to write it by hand in Italian.pdf|በ20ኛው - 21ኛው ክፍለ ዘመን በጣሊያን ትምህርት ቤቶች ውስጥ ያስተማረው የእጅ ጽሑፍ ፊደል ።
Idioma%20italiano.png

## ዋቢ መጻሕፍት

*
*
*

መደብ:ጣሊያንኛ
ቅኝ ግዛት

**ቅኝ ግዛት** ማለት የአንድ ሃገር ህዝቦች የሌላውን ሃገር ህዝቦች በቁጥጥር ስር በማዋል የሚደረግ ግዛትን የማስፋፋት ስራት ነው። በዋናነት ቅኝ ግዛት የሚገለጸው ከ15ኛው እስከ 20ኛ ክ/ዘመን ያለውን የአውሮፓ ሀገሮች የአፍሪካን፣ ሰሜን አሜሪካን እና የእስያ ሃገሮች የተቆጣጠሩበትን ዘመን ነው። ጣሊያን ኢትዮጵያ ላይ የቅኝ ግዛት ሙከራ ከአንዴም ሁለት ጊዜ ያደረገች ሲሆን ጀግኖቹ ኢትዮጵያውያ አርበኞች ባደረጉት የሞት ሽረት ተጋድሎ አሸንፈው ባንዲራዋ በነፃነት ከፍ ብሎ እንዲውለበለብ አድርገዋል።**ሰ**

መደብ:የፖለቲካ ጥናት
ሜትር

**ሜትር** አለም አቀፍ መሰረታዊ የርዝመት መለኪያ አሀድ ነው። የተፈጠረው በፈረንሳይ የሳይንስ ትምህርት በፕላቲኒየም ላይ ባሉ ሁለት ነጥቦች መካከል ያለ ርቀት በማለት ነበር። ይህም ርቀት ይወክላል የሚባለው ከምድር ወገብ እስከ የመሬት ሰሜናዊ ጫፍ ድረስ ያለውን ርቀት አንድ አስር ሚሊዮንኛ ( 0.0000001 መቶኛ)ን ነው። ይህም በፓሪስ ሜሪዲያን ላይ ስንጓዝ ማለት ነው። በ1983 እ.ኤ.አ. አንድ ሜትር ብርሃን በ 1/299,792,458 ሰከንድ የሚጓዘው ርቀት ተደርጎ ተሰልቷል። ከሌሎች የርዝመት መለኪያ አሀዶች ጋር ለማነጻጸር 1 ሜትር ከ1000 ሚሊ ሜትር፣ 39.370 ኢንች ጋር እኩል ነው።

መደብ:የርቀት መለኪያ
ጃፓንኛ

**ጃፓንኛ** (**ጃፓንኛ**፦ **日本語**, **にほんご**) 　በአለም ላይ ከ130 ሚሊዮን በላይ ተናጋሪ ያለው ቋንቋ ነው። የጃፖኒክ የቋንቋ ቤተሰብ አባል ነው። በተናጋሪ ብዛት ከአለም ቋንቋዎች ዘጠንኛ ደረጃን ይይዛል። በፓላው እና በጃፓን የስራ ቋንቋ ወይም ብሔራዊ ቋንቋ ነው።

* ጃፓንኛ ሷዴሽ ዝርዝር

መደብ:ቋንቋዎች
መደብ:ጃፓን
የስራ ቋንቋ

**የስራ ቋንቋ** በአንድ ሀገር ውስጥ ብሔራዊ ቋንቋ ነው። ይህም ማለት በሀገሪቱ ፍርድ ቤት፣ ፓርላማ እና የአስተዳደር ቦታዎች ለመግባቢያነት የሚያገለግል ማለት ነው። ቋንቋው በሀገሪቱ ውስጥ ብዙ ተናጋሪ ባይኖረውም እንኳን የስራ ቋንቋ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። ለምሳሌ በኒውዚላንድ ማዖሪ የተባለው ቋንቋ በሀገሪቱ ከ5 በመቶ ያልበለጠ ተናጋሪ ቢኖረውም የሀገሪቱ የስራ ቋንቋ ተደርጎ ይጠቀሙበታል።

ስ
ስ
ኦሮምኛ

upright=1.5|thumb|የኦሮሞ ቀበሌኞች በኢትዮጵያና በኬንያ የሚያሳይ ካርታ
**ኦሮምኛ** ወይም *አፋን ኦሮሞ(Afaan oromoo ,  )* በአፍሪካ ደረጃ ከአረብኛ እና ሃውዛኛ ቀጥሎ በብዛት የሚነገር ቋንቋ ነው። 263,000 የሚደርሱ ተናጋሪዎች በጎረቤት ሃገሮች ሶማሊያ እና ኬኒያ እንዳሉ ታውቋል። በአጠቃላይ ከ25 ሚሊዮን በላይ ተናጋሪዎች በኢትዮጵያ እና በኬኒያ ይገኛሉ። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ቋንቋውን ለመጻፍ የሚጠቀመው የላቲን ፊደል ነው። ኬንያ ውስጥ የኣሉት ኦሮሞዎች ኦርማ በሚባል የነገድ ስም ይታወቃሉ። 

*ደግሞ ይዩ፦ 

*
ቤተ መንግስት

**ቤተ መንግስት** የአንድ ሃገር መንግስት ከፍተኛ አመራር (ፕሬዝዳንት፣ ጠ/ሚኒስትር ወይም ንጉሥ ሊሆን ይችላል) የሚኖርበት የተለየ ቤት ነው።

መደብ:የፖለቲካ ጥናት
መደብ:ሥነ ህንጻ
ፓርላማ

**ፓርላማ** ወይም **የተወካዮች ምክር ቤት** የሚባለው የህግ አውጭ ምክር ቤት ነው። ቃሉ የመጣው ከፈረንሳይኛ ቋንቋ ሲሆን ትርጉሙም መነጋገር ማለት ነው። በአብዛኛው የምዕራባዊያን ሚኒስትራዊ አስተዳደር በሚከተሉ ሀገሮች ይተገበራል። በኢትዮጵያም ህዝቦች በየአምስት አመቱ የሚመርጧቸው ተወካዮቻቸው የሚገኙበት ምክር ቤት ነው።

## ደግሞ ይዩ
* ምክር ቤታዊ አገባብ

መደብ:የፖለቲካ ጥናት
ህግ አውጭ

**ህግ አውጭ** (legislature) የሚባለው በአንድ ዲሞክራሲያዊ መንግስት ውስጥ ከፍተኛው የስልጣን አካል ነው። በአብዘሃኛዎቹ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ ሀገሮች ይህ አካል ፓርላማ የሚባለው ነው። በሌሎች ደግሞ እንደ አሜሪካ ባሉ ሀገሮች ኮንግረስ የዚህን አካል ሚና ይጫወታል። የዚህ አካል ዋና ስራ የሀገሪቱን መተዳደሪያ ደንብ እና ህጎች ማውጣት ነው።

## ደግሞ ይዩ
* ምክር ቤታዊ አገባብ

መደብ:የፖለቲካ ጥናት
መደብ:ሕግ
ሐዘን

**ሐዘን**

**ሐዘን** (በጣልያንኛ: Pietà) በ1499 እ.ኤ.አ. በማይክል አንጄሎ ቡናሮቲ ከእምነበረድ የተቀረጸ ታዋቂ ስራ ነው። ይህ ድንቅ የቅርጻ ቅርጽ ስራ የኢየሱስ ክርስቶስን አስከሬን በእቅፏ የያዘችውን ድንግል ማርያምን ያሳያል። ሐዘን የማይክል አንጄሎ ቀደምት የጎለመሱ ሥራዎች አንዱ ሲሆን፣ በዓለም ላይ ካሉ ምርጥ የቅርጻ ቅርጽ ስራዎች መካከል አንዱ እንደሆነ ይታሰባል።

በአሁኑ ጊዜ በቫቲካን ከተማ ቅ/ጴጥሮስ ቤተክርስቲያን ውስጥ የሚገኘው ይህ ሐውልት፣ በካርዲናል ዣን ደ ቢልሄሬስ ትዕዛዝ የተሰራ ሲሆን፣ ለመቃብራቸው እንዲሆን ታስቦ ነበር። ነገር ግን፣ ሐውልቱ ከተጠናቀቀ በኋላ ብዙም ሳይቆይ፣ ወደ ቅ/ጴጥሮስ ቤተክርስቲያን ተዛወረ።

የሐውልቱ መጠን 174 ሳ.ሜ × 195 ሳ.ሜ. (68.5 ኢንች × 76.8 ኢንች) ነው። ሐዘን በፒራሚድ ቅርጽ የተሰራ ሲሆን፣ ድንግል ማርያም በስፋት በተዘረጋ ልብሷ ላይ ተቀምጣ፣ የኢየሱስ አስከሬን በእቅፏ ይዛ ይታያል። የማይክል አንጄሎ የቅርጻ ቅርጽ ጥበብ በዚህ ሥራው ላይ በግልጽ ይታያል፤ የሰውነት ቅርጾችን በሚያስደንቅ ሁኔታ በመቅረጽ፣ የጨርቆችን እጥፋት እና የቆዳን ለስላሳነት በዝርዝር አሳይቷል።

የሐዘን ትርጉም የድንግል ማርያምን የልጇን ሞት ሐዘን እና ስቃይ እንዲሁም የእምነትን ጥንካሬ ያሳያል። በተጨማሪም የእናትን ፍቅር እና ርኅራኄን የሚያሳይ ድንቅ ምሳሌ ነው። ሐዘን በተለይ የማይክል አንጄሎ በወጣትነቱ የፈጠረው ድንቅ ስራ በመሆኑ ልዩ ቦታ ይሰጠዋል።

ሐውልቱ ከተሰራበት ጊዜ አንስቶ እስከ ዛሬ ድረስ ከፍተኛ አድናቆትና ዝናን አትርፏል። በሥነ ጥበብ ታሪክ ውስጥ የማይረሳ ምልክት ሆኖ ቆይቷል።

## ውጫዊ አገናኞች

[የሐዘን ሐውልት 3D ሞዴል](https://commons.wikimedia.org/7/77/Scan_the_World_-Piet%C3%A0(Michelangelo).stl)

መደብ:የማይክል አንጄሎ ሐውልቶች
ሊዮናርዶ ዳቬንቺ

thumb|right|ሊዮናርዶ ዳቬንቺ
**ሊዮናርዶ ዲ ሰር ፔሮ ዳቬንቺ** (አፕሪል 15, 1452 - ሜይ 2, 1519 እ.ኤ.አ.)፣ የጣልያን ዜግነት ያለው ሰዓሊ፣ ቀራጺ፣ የፕላን ነዳፊ፣ ሙዚቀኛ፣ ተመራማሪ፣ የሂሳብ ሰው፣ ኢንጅነር፣ የመሬት ጥናት ተመራማሪ፣ የእንስሣት ጥናት ተመራማሪ እና ጸሃፊ ነበር። ሊዮናርዶ የእንደገና መወለድ የጥበብ ሰው ተደርጎ ይወሰዳል። የምድራችን የምንግዜም ምርጥ ሰአሊዎች ከሚባሉት አንዱም ነው። እንደ ሄለን ጋርድነር ገለጻ ሰአሊው ካለው ጥልቅ የማመዛዘን ችሎታና ፍላጎት ልዩ ስጦታ ከተቸራቸው የአለማችን ጥቂት ሰዎች አንዱ ነው።
[270px|thumb|left|ከሁሉ ዝነኛ የሳለው ስዕል «[ሞና ሊሳ»]]

መደብ:ሠዓሊ
መደብ:የጣልያን ሰዎች
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች
ስታዲየም

**ስታዲየም** ለእግር ኳስ እና ለሌሎች የአትሌቲክስ አይነቶች መወዳደሪያ እና ለተመልካቾች መታደሚያ ቦታ ነው።

*
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ

**የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ** በመጋቢት ፪ ቀን ፲፰፻፺፯ ዓ/ም የተመሠረተ የኢትዮጵያ ማዕከላዊ ባንክ ነው። ባንኩ ሲመሠረት የተሰጠው ስያሜ «የአበሻ ባንክ» (እንግሊዝኛ፡ Bank of Abyssinia) ሲሆን የመጀመሪያ ቅርንጫፉ በዚሁ ዕለት በዳግማዊ ምኒልክ ተመርቆ ለአገልግሎት ሲቀርብ የባንኩ መንቀሳቀሻ ንብረት (capital) አምሥት-መቶ ሺህ የእንግሊዝ ፓውንድ ነበር። መቀመጫው በዋና ከተማዋ አዲስ አበባ ውስጥ ይገኛል። የዚህ ባንክ ስም በምህጻረ ቃል ኢብባ ወይም ENB ነው። ዋና አስተዳዳሪው አቶ ንዋየ ክርስቶስ ገብረ አብ ናቸው። በዋነኛነት የሚጠቀመው ገንዘብ የኢትዮጵያ ብር ነው ሲሆን መሰረታዊ የማበደሪያ ወለዱ ስምንት በመቶ (8%) ነው። በአንጻሩ የማስቀመጫ ወለዱ ደግሞ ሦስት በመቶ (3%) ነው።

## ዋቢ ምንጮች እና ማገናዘቢያዎች


መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች
መደብ:ባንክ
ፕላኔት

**ፕላኔት** **(ፈለክ)** ወይም **ፕላኔቶች (ፈለኮች)** በአንድ ኮከብ ዙሪያ ለመዞር እና በራሳቸው ዛቢያ ለመሽከርከር የሚያስችል ስበት (ለምሳሌ መሬት የመሬት ስበት እንዳላት ሁሉ) ያላቸው የሰማያዊ አካላት ናቸው። ለምሳሌ ሚልክ ዌይ የሚባለው የክዋክብት ስብስብ ወይም ረጨት መሃል ላይ ፀሐይ የምትባል ኮከብ ስትኖር በዙሪያዋ የሚሽከረከሩ ዘጠኝ ፕላኔቶች አሉ። 
* ለተጨማሪ ይዩ፡
* ኣጣርድ
* ዘሃራ
* መሬት
* ማርስ
* ጁፒተር
* ሳተርን
* ኡራኑስ
* ነፕቲዩን
* ፕሉቶ

መደብ:ሥነ ፈለክ
የአዋሽ በሔራዊ ፓርክ

**የአዋሽ በሔራዊ ፓርክ** በደቡብ የኢትዮጵያ ክፍል የሚገኝ ሲሆን ከመዲናይቱ አዲስ አበባ በምስራቅ 225 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ይገኛል። ፓርኩ በደቡብ ከአዋሽ ወንዝ ጋር ሲዋሰን ፓርኩ ባጠቃላይ 756 ስኬ.ኪ.ሜ ይሸፍናል። ፓርኩ በ1958 አ.ም ተመስርቷል። በፓርኩ ውስጥ ከ350 በላይ ዝርያ ያላቸው ዓእዋፋት ሲኖሩ የተለያዩ አይነት የዱር እንሣትም መገኛ ነው። ፓርክ በአፋር ክልል ደቡባዊ ክፍል አዋሽ ስንት ኪሎ አከባቢ የሚገኝ ነዉ።

መደብ:መዝናናት
መደብ:የኢትዮጵያ መልክዐ ምድር
አዋሽ ወንዝ

**አዋሽ ወንዝ** በኢትዮጵያ ድንበር ውስጥ መንጭቶ ከኢትዮጵያ የማይወጣ የሀገሪቱ ዋና ወንዝ ነው። ወንዙ በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል፣ ኦሮሚያ ክልል፣ በአማራ ክልል እና በደቡባዊ የአፋር ክልል ያልፋል።
right|400px|thumb|አዋሽ ወንዝ በ1860ወቹ
አዋሽ ብቸኛው ሃገር አቋራጭ ያልሆነው ወንዝ ነው።
የአዋሽ ተፋሰስ የሰው ልጅ መገኛ በመሆን ይታወቃል የተለያዩ አጽሞች ተገግተውበታል ለምሳሌ፦ ሰላምLucy፣ አርዲ። 
እና የ አዋሽ ተፋሰስ በ አንትሮፖሎጊስቶችanthropologist ከፍተጋ ተኩረት ይሰጠዋል ሚክንያቱም ከ 4 ሚልሊየን አመት በፊት የነበሩ የ እንሰሳት እና የ ሰዎች አጽም ስለተገኘበት ነው። 
እናም 3 መስፈርቶችን በሙማላቱ በ 1980 በ UNESCO ተመዝግቦአል እነዝሂም፡ መስፈርት 2፣ መስፈርት 3 እና መስፈርት 4 ናቸው።
መደብ:የኢትዮጵያ ወንዞች
በአዋሽ መልካሳ የሚገኙ ሶስት ግድቦች የሚገኙ ሲሆን
ሁለቱ ግድቦች ለእርሻና ለመስኖ ስራዎች እየዋሉ ሲሆን ሶስተኛው ግድብ ላይ የኤሌክትሪክ ሀይል እያመነጨ ይገኛል
ሰዓሊ

**ሥዕል** የተለያዩ ቀለሞችን በመጠቀም ሀሳባዊ እና እውነታዊ ምስሎችን በመደብ ላይ የማስቀመጥ ጥበብ ነው። ሥነ-ጥበብ ድርጊት እና ውጤትን የያዘ ጥበብ ሲል ይገልፀዋል፤ ሥዕልን። በሰዓሊነት ሙያ ውስጥ ሸራ፣ ብሩሽ፣ ወረቀት እና ሌሎች መሳሪያዎች ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ነገር ግን በዘመናዊ የሥዕል ጥበብ ውስጥ በአሸዋ፣ የሸክላ አፈር እና ሌሎች ነገሮችን መጠቀም ተችሏል። ሥዕል ውድ በሆኑ ነገሮች (ለምሳሌ ወርቅ) ሊዋብ ይችላል። በሥነ ጥበብ ውስጥ "ሥዕል" የሚለው ቃል ሁለቱንም ድርጊት እና የድርጊቱን ውጤት ይገልፃል (የመጨረሻው ሥራ "ስዕል" ይባላል). ለሥዕሎች የሚሰጠው ድጋፍ እንደ ግድግዳ፣ ወረቀት፣ ሸራ፣ እንጨት፣ መስታወት፣ ላኬር፣ ሸክላ፣ ቅጠል፣ መዳብ እና ኮንክሪት ያሉ ገጽታዎችን ያጠቃልላል። ሙሉ እቃዎች እንኳን።

ሥዕል እንደ ሥዕል፣ ድርሰት፣ የእጅ ምልክት፣ ትረካ እና ረቂቅ ያሉ ክፍሎችን በማምጣት ሥዕል አስፈላጊ የእይታ ጥበብ ነው። ሥዕሎች ተፈጥሯዊ እና ውክልና ሊሆኑ ይችላሉ (እንደ አሁንም ሕይወት እና የመሬት ገጽታ ሥዕል) ፣ ፎቶግራፍ ፣ አብስትራክት ፣ ትረካ ፣ ተምሳሌታዊ (እንደ ሲምቦሊስት ጥበብ) ፣ ስሜት ቀስቃሽ (እንደ ገላጭነት) ወይም ፖለቲካዊ ተፈጥሮ (እንደ አርቲስቲክስ)።

በምስራቅም ሆነ በምዕራባዊው የሥዕል ሥዕል ታሪክ ውስጥ የተወሰነው ክፍል በሃይማኖታዊ ጥበብ የተተከለ ነው። የዚህ ዓይነቱ ሥዕል ምሳሌዎች በሸክላ ስራዎች ላይ አፈታሪካዊ ምስሎችን ከሚያሳዩ የሥዕል ሥራዎች፣ በሲስቲን ቻፕል ጣሪያ ላይ ያሉ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትዕይንቶች፣ የቡድሃ ሕይወት ትዕይንቶች (ወይም ሌሎች የምስራቅ ሃይማኖታዊ አመጣጥ ምስሎች) ናቸው።

መደብ:ሠዓሊ
ሌባ

**ሌብነት** የወንጀለኛ መቅጫ ሕግ እንደሚተረጉመው ህገ-ወጥ በሆነ መንገድ የሌላ ሠውን ንብረት ያለባለቤቱ ፍቃድ መውሰድ ነው። በተለምዶ ግን ሌብነትን ከማምታታት፣ ማችበርበር እና ሌሎች ድርጊቶች ጋር ያመሳስሉታል። በዚህ ተግባር ላይ የተሰማሩ ሰዎች *ሌባ* እየተባሉ ይጠራሉ። ተግባሩ እድሜ፣ ፆታ የትምህርት ደረጃን የማይጠይቅ ነው።

መደብ:ሕግ
የብርሃን ዓመት

**የብርሃን አመት** ብርሃን በሰከንድ እስከ 300,000 ኪ.ሜ. እየተጓዘ በአንድ አመት የሚጨርሰው ርቀት ነው። ብዙ ጊዜ ይህ ርቀት በጣም ትልቅ ከመሆኑ የተነሳ በጠፈር ውስጥ ያሉ ርቀቶችን ለመለካት እንጠቀምበታለን።

መደብ:ሥነ ፈለክ
መደብ:ብርሃን
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ፓርክ

**የኢትዮጵያ ብሔራዊ ፓርክ** በኢትዮጵያ የተለያዩ ብርቅየ የዱር አራዊቶች እና ዓእዋፋት በተለያዩ ፓርኮች ተከልለው ይገኛሉ። ከእነዚህም ፓርኮች ውስጥ የአዋሽ፣ ሰሜን፣ የባሌ ተራሮች፣ ኦሞ እና ነጭሳር ፓርኮች ከብዙ በጥቂቱ ናችው።

መደብ:የኢትዮጵያ መልክዐ ምድር
መደብ:መዝናናት
ኡሩጓይ

**ኡራጓይ** በደቡብ ምእራባዊ የደቡብ አሜሪካ ክፍል የምትገኝ ሀገር ናት። 176215 ኪ.ሜ ካሬ የሚሸፍነው የሀገሪቱ የቆዳ ስፋት ለ3.3 ሚሊዮን ሕዝቦች መኖሪያ ነው። ዋና ከተማዋ ሞንቴቪዴዮ ትባላለች። የመንግስት መዋቅሯ ፕሬዝዳንታዊ ሪፓብሊክ የሚባለው ሲሆን የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት ጆሴ ሙጂካ ይባላሉ። የመገበያያ ገንዘቧ የኡራጓይ ፔሶ ይባላል።

* Uruguay Official Website 

 

መደብ:ኡሩጓይ
አመት

**አመት** መሬት በፀሐይ ምኋር ዙሪያ ለአንድ ጊዜ ያህል ስትዞር የምትጨርሰው ጊዜ ነው። ይህም ሶስት መቶ ስልሳ አምስት ቀን እና ስድስት ሰዓት ያህል (365.25 ቀናት እያንዳንዳቸው የ86,400 ሴከንድ ርዝመት ያላቸው) ነው። አመት ራሱን የቻለ አለም አቀፍ ውክል የለውም።

መደብ:የዘመን ቁጥር
*
ሴኮንድ

**ሴኮንድ** በሰአት ውስጥ ያለ አጭር የጊዜ ክፋይ ነው። የአንድ ቀን 1/86, 400ኛ ነው።

መደብ:የዘመን ቁጥር
እድሜ

**እድሜ** ትክክለኛ የአማርኛ አፃፃፉ **ዕድሜ** ሲሆን የአንድን ነገር ወይም የሆን ክንውን ከተፈፀመ የሚያስቆጥረው ጊዜ ነው።
ጋሞጐፋ ዞን

**ጋሞጐፋ ዞን**  በደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ሥር ከሚተዳደሩት ዞኖችና ልዩ ወረዳዎች አንዱ ነው። ዋና ከተማው አርባ ምንጭ ነው። የዞኑ የስራ ቋንቋ አማርኛ ነው። በዞኑ ውስጥ ሶስት ብሔሮች አሉ እነሱም **ጋሞጎፋ**፣ ጊዲቾ እና ዜይሴ ናቸው። በ1999 ዓ.ም ጀምሮ ፈጣን እድገት እያሳየ ቢሆንም  የሕዝቡን ጥያቄ በሚገባ አይመለስም። ሁሉም ብሔረሰቦች ጋሞኛ መናገር እየቻሉ አይችሉም ተብለው በገዛ ቋንቋቸው አለመማር፤ የስራ ቋንቋ አለማድረጉ አንደኛው ነው። በተረፈ በዚህ ዞን ውስጥ አኩሪና ውብ የተፈጥሮ ሀብቶች አሉ። ከእነሱም መካከል አባያ ሐይቅ፣ ጫሞ ሐይቅ አዞ እርባታ ነጭ ሳር ይገኙበታል። ጋሞጐፋ አስተዳደር ኢሕአዴግ የፈጠረውን  መልካም አሰራር መጠቀም አልቻለም።

መደብ:የኢትዮጵያ መልክዐ ምድር
የጉዞ ማስታወሻ ወደ ደቡብ ኢትዮጵያ የውበት ሰገነት Travel to Arba minch Part 4 የጉዞ ማስታወሻ መክተው ቢያድግልኝ ( ዶክተር) 2008 14 ደቂቃ ክፍል 4 ለ 5 ጓደኞቾ ሼር ያድርጉ ጋሞ ጐፋ ዞን አርባ ምንጭን ያስተዋውቁ ጉዞ ማድረግ ፈለኩኝ ወደ ደቡብ ኢትዮጵያ የውበት ሰገነት ወደ ትውልድ መንደሬ ጋሞ ጐፋ ዞን አርባ ምንጭ
የተፈጥሮ ሀብቶች

**የተፈጥሮ ሀብት** በምድራችን ላይ ከመሬት በታችም ይሁን ከመሬት በላይ በተፈጥሮ የሚገኝ ሃብት ነው። ይህ ሀብት ህይወት ያላቸውንም (እንደ የዱር አራዊት) ይሁን የሌላቸውን (እንደ ፔትሮሊየም ነዳጅ) ያጠቃልላል።

መደብ:ምጣኔ ሀብት
ጨረቃ

[የጨረቃ ምስል ከ[መሬት ሰሜናዊ ክፍል እንደሚታየው |thumbnail|350px|right]]
**ጨረቃ** (ምልክት፦) የመሬት ብቸኛዋ ሳተላይት ስትሆን በሥርዓተ-ፀሐይ ውስጥ አምስተኛ ትልቅ ሳተላይት ናት። ከመሬት መሀል እስከ **ጨረቃ** መሀል ድረስ ያለው አማካይ ርቀት 384,403 ኪ.ሜ. (238,857 ማይል) ያህል ነው። ይህ ርቀት ከመሬት አንድ ጫፍ እስከ ሌላኛው ተቃራኒ ጫፍ (diameter) ያለውን ርቀት ሰላሳ (30X) ይበልጣል። ሁለቱ አካላት ሥርዓታቸውን የሚጠብቁበት ማዕከላዊ ነጥብ 1,700 ኪ.ሜ. (1,100 ማይል) ማለትም የመሬትን ራዲየስ አንድ አራተኛ (1/4) ከመሬት ጠለል ዝቅ ብሎ ይገኛል። ጨረቃ በመሬት ዙሪያ በየ27.3 ቀናት አንድ ሙሉ ዙር ታጠናቅቃለች። ይህም መዞር ለጨረቃ በየ29.5 ቀናት የሞላና የጎደለ መመልክ መያዝ ዋና ምክንያት ነው።
የጨረቃ ከአንድ ጫፍ እስከ ሌላኛው ተቃራኒ ጫፍ (diameter) ያለው ርቀት 3,474 ኪሜ (2,159 ማይል) ሲሆን ከመሬት ተመሳሳይ አንድ አራተኛ (1/4 X የመሬት ዲያሜትር) በትንሽ ይበልጣል። የመሬትን አንድ አራተኛ ስፋት ሲኖራት ይዘቷ (volume) ግን የመሬትን ሁለት በመቶ (2%) ብቻ ነው። የጨረቃ ስበት የመሬት ስበትን አስራ ሰባት በመቶ (17%) ጋር ይነጻፀራል።
ጨረቃ የሰው ልጅ ያረፈባት ብቸኛዋ የጠፈር አካል ናት።

በ2011 የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ሳይንቲስቶች ሮቦቶችን ወደ ጨረቃ ልከው የጎመንዘር አይነት (Brassica napus)፣ የድንችና የጥጥ ዘሮችን በጨረቃ ላይ በመያያዣ ውስጥ ማብቀል እንደተቻለ አስረዱ። ወደፊት ሰዎች ወደ ጨረቃ ቢመልሱ ኖሮ፣ በነዚህ ሦስት ምርቶች፦ ጎመንዘር ለዘይት፣ ድንች ለምግብ፣ ጥጥም ለልብስ፦ እንደሚረዷቸው አሉ። እንዲሁም የድንጋይ ፌጦ (Arabidopsus spp)፣ እርሾና የፍራፍሬ ዝንብ በሙከራው ውስጥ እየታደጉ ነበር። ሆኖም ከ፫ ቀን በኋላ ናሙናዎቹ ሁሉ ከጨረቃ አየር ሙቀት የተነሣ በርደው አርፈው ነበር።

## የቃል ትርጉም እና የስያሜ ታሪክ
ይህች የመሬት ብቸኛ ሳተላይት በአማርኛ **ጨረቃ** ስትሆን በእንግሊዝኛው ደግሞ *the Moon* ትባላላለች። *Moon* የጀርመንኛ ቃል ሲሆን ከላቲን *mensis* እና ከጥንታዊ ግሪክ *μήνας* ተመሳሳይ የሆነ *ወር* የሚል ትርጉም አላቸው። ለቃሉ መፈጠር ከወር በተጨማሪ እንደ ሰኞ እና የወር አበባ የመሰሉ ቃላት አንድም በእንግሊዝኛው ትርጉማቸው ከቃሉ ጋር ተመሳሳይ አጀማመር በመኖሩ አልያም በሂደታቸው ርዝማኔ ከ**ጨረቃ** ጋር ስለሚገናኙ አስተዋጽዖ አላቸው።
## አካላዊ ባህሪያት
ጨረቃ ከመሬት አንፃር ስትትታይ ግዙፍ አካል ናት። ይህም ከላይ ለማነፃፅእር እንደተሞከረው የመሬትን አንድ አራተኛ ዲያሜትር መኖሯ እና የመሬትን አንድ ሰማኒያኛ (1/80 X የመሬት ክብደት) መመዘኗ ያረጋግጣል። እህ እንግዲህ ሳተላይቷ ከባለቤት ፕላኔቷ ጋር ምን ያህል የመጠን ቅርርብ እንዳላት ያሳያል (ምንም እንኳን ቻሮን የተባለችው የፕሉቶ ሳተላይት በንፅፅር ግዙፍ ብትሆንም)።
[የጨረቃ እና የ[መሬት መጠናዊ ንፅፅር ከ50 ሚሊዮን ኪ.ሜ. ርቀት እንደሚታየው |thumbnail|350px|left]]

## ምህዋር እና ከመሬት ጋት ያላት ትሥሥር
ከላይ እንደተገለፅእው **ጨረቃ** በመሬት ዙሪያ አንድ ሙሉ ዙር ለመዞር 27.3 ቀናት ይፈጅባታል። ነገር ግንመሬትም ከፀሐይ አንፃር በራሷ ምህዋር በተመሳሳይ ጊዜ ስለምትጓዝ የጨረቃን ገጽታ በየ29.5 ቀናት ሲቀያየር እናየዋለን።
ጨረቃ በመሬት ዙሪያ እንድትሽከረከር የሚያደርጋትን ኃይል የምታገኘው ከመሬት ስበት እና ከፀሐያዊ የስበት ሥርዓት ነው። 
### ወቅቶች
በጨረቃ ገፅ ላይ የወቅቶች መፈራረቅ በጥቂቱም ቢሆን ይከሰታል። ይህም ለመለየት በሚያስቸግር መልኩ የተከፋፈሉ የበጋ እና የክረምት ወቅቶችን መታዘብ ተችሏል። ለዚህም ምክንያቱ በጨረቃ እና በፀሐይ መካከል ያለው የመፋጠጫ አንግል ትንሽ ስለሆነ (1.54 ዲግሪ) ነው።

### ግርዶሽ
ግርዶሽ የሚፈጠረው ፀሐይ፣ መሬት እና **ጨረቃ** በአንድ መስመር ላይ ሲሆኑ ነው። በተለይም የጨረቃ ግርዶሽ የሚባለው የሚከሰተው **ጨረቃ** በመሬት እና በፀሐይ መካከል እትሆን ብቻ ነው። በተቃራኒው የመሬት ግርዶሽ የሚፈጠረው መረት በፀሐይ እና በ**ጨረቃ** መካከል ስትሆን ነው።
thumb|600px|right|alt=መስመሩ የወጣው ከሙሉ መሬት ሲሆን በጥቁሩ ህዋ አድርጎ ወደ ትንሿ ሙሉ ጨረቃ ይጓዛል። እያነሰ ይሄድና ጨረቃ ላይ ሲደርስ ይጠፋል።|የሁለቱ አካላት ንፅፅራዊ ርቀት። ቢጫው መስመር የሚጓዝበት ፍጥነት ከትክክለኛ ብርሃን ከመሬት እስከጨረቃ በሚያደርገው ጉዞ የሚፈጅበት ጊዜን ይወክላል። 1.255 ሰከንዶችን በማዕከላዊ ምህዋር ርቀት ማለት ነው። 

*
ሞንቴርሞሶ

**ሞንቴርሞሶ (Montehermoso)** በእስፓንያ በኤክስትሬማዱራ ክፍላገር ካሴሬስ አውራጃ  የተገኘ ከተማ ነው። በ2009 ዓ.ም. ሕዝብ መቆጠሪያ መሠረት ከተማው 5,799 ኗሪዎች አሉት።

መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ስልክ

የ1970ዎቹ ባለ መንኪያ ቁጥሮች ስልክ |thumbnail|200px|right
**ስልክ** ወይም **ቴሌፎን** (የግሪክ ቃል ከሆኑት *τῆλε* - **ቴሌ**፣ [ሩቅ ማለት ሲሆን] እና *φωνή* - **ፎኔ**፣ [ድምፅ ማለት ሲሆን] የመጣ ቃል ነው።) የመግባቢያ መሳሪያ ሲሆን ድምፅን (በዋናነት የሰዎችን) የመቀበል እና የማስተላለፍ ተግባር ያከናውናል። ይህ መሳሪያ በረዥም ርቀት ያሉ ሁለት ሰዎችን በድምፅ እንዲገናኙ ያስችላል።

## ስልክ እንዴት ይሰራል
300px|left
ድምፅ ሞገድ ስለሆነ አንዴ ከፍ አንዴ ዝቅ የሚል አቅም አለው። በተረፈ፣ የተለያዩ ድምጾች የተለያየ የሞገድ ይዘት ይኖራቸዋል፣ ስለሆነም የተለያዩ ቃላት እነሱን ሊለይ በሚችል መልኩ የራሳቸው የሆነ ሞገድ አላቸው። ስልክ የሚሰራው ይህን የድምጽ ጠባይ በመጠቀም ነው። 

ከጎን እንደሚታየው፣ ሰውየው ቃላትን ሲናገር ከጥላሸት (ካርቦን) ዱቄቱ ፊት ለፊት ያለው ሽፋን ይርገበገባል፣ አንድ አንድ ቃላት ሽፋኑ በሃይል እንዲርገበገብ ሲያደርጉ ሌሎች በቀስታ ይሆናል። ይህ መርገብገብ በተራው የጥላሸቱ ዱቄት አንዴ በሃይል እንዲታመቅ ሌላ ጊዜ በላላ ሁኔታ እንዲሆን ያረጋል፣ የጥላሸቱ መታመቅና ፈታ ማላእት በተራው ከባትሪው መንጭቶ በውስጡ የሚያልፈው የኤሌክትሪክ ጅረት አንዴ ደመቅ አንዴ ቀዝቀዝ እንዲል ያደርጋል። የኤሌክትሪኩ ጅረት ሌላኛው ሰውየ ማዳመጫ ሲደርስ ማዳመጫው (ስፒከሩ) ከመጅመሪያው ሰውየ ንግግር አንጻር አንዴ ደመቅ አንዴ ደከም ብሎ እንዲርገበገብ ያደርጋል። በሌላ አነጋገር የመጀመሪያው ሰውየ የተናገረው ንግግር በዚህ መልኩ በሽቦው ውስጥ ይሻገራል። አሌክሳንደር ግርሃም ቤል የፈለሰፈው ስልክ ይህን አይነት ይዞታ ነበረው።

መደብ:ፈጠራዎች
መደብ:የቤት ዕቃ
መደብ:መገናኛ
ኖቪ ድቩር ክሩለፍስኪ

thumb|250px|በ1867 ዓ.ም. በመንደሩ የተሰራው ቤተ መንግሥት
**ኖቪ ድቩር ክሩለፍስኪ** (ፖሎንኛ፡- Nowy Dwór Królewski «አዲስ ንጉሳዊ ግቢ») በፖሎኝ የሚገኝ መንደር ነው። 190 ሰዎች ይኖሩበታል። በቀውምኖ ከተማ ዙሪያ ነው። 

መንደሩ መጀመርያ የተመዘገበ 1390 ዓ.ም. ሲሆን በጀርመንኛ ስሙ **ኖይሆፍ** ይባል ነበር። እስከ 1423 ዓ.ም. ድረስ በቲውቶኒክ ወታደራዊ ስርአት ርስት ነበረ።

መደብ:የፖላንድ ከተሞች
አክቲኒየም

thumb|አክቲኒየም
**አክቲኒየም** (*Actinium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ac ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 89 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
አሉምንም

**አልሙኒየም** ንጥረ ነገር ሲሆን ቀላል ብረታብረት ነው። ቀለሙ እንደ ብር ሆኖ በቀላሉ የማይዝግ ነው።
በተፈጥሮ ከኦክስጅን ጋር የተዋሀደ ንጥረ ነገር ሲሆን፡ ለተለያየ ተግባራት ለመጠቀም ያመችህ ዘንድ ንጹህ ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
የዱር አራዊት

**የዱር ህይወት** ወይም wildlife የሚባለው ማንኛውንም ለማዳ ያልሆኑ እንስሳት፣ እጽዋት እና ሌሎች ጥቃቅን ፍጥረቶችን ያጠቃልላል። ከዚህ ውስጥ ነው እንግዲህ ለማዳ ያልሆኑትን እንስሳት ለይተን የዱር እንስሳ የምንላቸው። እነዚህ እንስሳቶች በሰው ልጅ የሂዎት ዘመናቶች ሲጠበቁ ቆይተዋል። ይህም ለከባቢ አየር እና አካባቢያዊ ጤንነት አሉታዊም አወንታዊ አስተዋጽኦዎች አሉት።

*
ጡት አጥቢ

thumb|
**አጥቢ እንስሳት** የምንላቸው የጀርባ አጥንት ያላቸው ከሚባሉት የእንስሳት ስፍን ውስጥ የሚገኝ መደብ ነው። በዚህ መደብ ውስጥ የሚገኙት እንደ የሰው ልጅ እና አንበሳ ያሉ እንስሳት ሴቷ አርግዛ በመውለድ እና ጡት ወተት በማጥባቷ ይታወቃሉ። እንዲሁም ባለ ፀጉርና ሙቀት ያለ ደም በመሆናቸውና ተጨማሪ የአዕምሮ ክፍል በመኖራችው ይታወቃሉ። 

የመደቡ ዋና ክፍለመደቦች፦

* ዝሆን መጎጥ ወይም «ሰንጊ» (አፍሪካ ብቻ)
* የወርቃማ ፍልፈል ክፍለመደብ - ወርቃማ ፍልፈል፣ አቆስጣ-መጎጥ፣ ተንረክ (አፍሪካና ማዳጋስካር ብቻ)  
* የአዋልደጌሳ ክፍለመደብ 
* የአሽኮኮ ክፍለመደብ - አሽኮኮ
* ባለ ኩምቢዎች ወይም የዝሆን ክፍለመደብ
* የዱጎንግ ክፍለመደብ ወይም «የባሕር ላሞች»
* የጉንዳን በል ክፍለመደብ - (አሜሪካዎች ብቻ)
* የአርማዲሎ ክፍለመደብ - (አሜሪካዎች ብቻ)
* የዛፍ መጎጥ ክፍለመደብ - (ደቡብ-ምሥራቅ እስያ ብቻ)
* የኮሉጎ ክፍለመደብ ወይም «በራሪ ሌሙሮች»፣ (ደቡብ-ምሥራቅ እስያ ብቻ)
* ሰብአስተኔ - ሌሙሮች፣ ዝንጀሮች፣ ጦጣዎችና የሰው ልጅ
* የጥንቸል ክፍለመደብ - ጥንቸል 
* ዘራይጥ - አይጥ፣ ሽኮኮ፣ ጃርት
* የትድግ ክፍለመደብ - ትድግ፣ ፍልፈል፣ መጎጥ
* የሌት ወፍ 
* የፓንጎሊን ክፍለመደብ 
* ስጋበል - የድመት አስተኔ፣ የውሻ አስተኔ፣ የፋደት አስተኔ፣ ጅብ፣ ጥርኝ፣ ድብ፣ ፋሮ፣ ሞረስ ወዘተ.
* ሙሉ ጣት ሸሆኔ - አሳማ፣ ጉማሬ፣ ቀጭኔ፣ ግመል፣ የቶራ አስተኔ 
** የዓሣንበሪ አስተኔ - ከሙሉ ጣት ሸሆኔ ሥር ይዛመዳል 
* ጎደሎ ጣት ሸሆኔ - ፈረስ፣ አውራሪስ
* ጠጣይ አጥቢ (ወይም ዕንቁላል ጣይ አጥቢ፤ አውስትራሊያ ብቻ)

* ኪሴ አጥቢዎች - 7 ክፍለመደቦች ካንጋሮ፣ ኮዋላ ወዘተ. (አውስትራሊያና አሜሪካዎች ብቻ) 

*
ኩል

thumb
thumb|አንቲሞኒ
**አንቲሞኒ** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Sb ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 51 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
አሜሪኪየም

thumb
thumb|አሜሪኪየም

**አሜሪኪየም** (*Americium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Am ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 95 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
አርገን

thumb|
thumb|አርገን

**አርገን**  (*Argon*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ar ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 18 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
አስታታይን

thumb|አስታታይን

**አስታታይን** (*Astatine*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ At ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 85 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
አርሰኒክ

thumb|
thumb|አርሰኒክ
**አርሰኒክ** (*Arsenic*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ As ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 33 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ቤሪሊየም

thumbthumb|ቤሪሊየም

**ቤሪሊየም**(Beryllium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Be ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 4 ነው።
* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
በተጨማሪም alkaline earth metal ነው።በ periodic table 2 ኛ መስመር ላይ ዕናmass number 9,01ነው
ቢስመዝ

thumb|
thumb|ቢስመዝ
**ቢስመዝ** (*Bismuth*)

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ቦህሪየም

thumb|ፖሎኒየም
**ቦህሪየም** (*Bohrium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Bh ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 107 ነው። 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ቦሮን

thumb
thumb|ቦሮን
thumb|ቦሮን
**ቦሮን** (*Boron*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ B ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 6 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ብሮሚን

thumb
thumb|ብሮሚን

**ብሮሚን** (*bromine*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Br ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 35 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ካድሚየም

thumb
thumb|ካድሚየም

**ካድሚየም** (*cadmium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Cd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 48 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
በርከሊየም

thumb
thumb|በርከሊየም
**በርከሊየም** (*Berkelium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Bk ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 97 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሴሲየም

thumb
thumb|ሴሲየም

**ሴሲየም**(*Caesium*)

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ካልሲየም

thumb
thumb|ካልሺየም
**ካልሲየም** (*calcium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ca ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 20 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)
* የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ካሊፎርኒየም

thumb
thumb|ካሊፎርኒየም
**ካሊፎርኒየም** (*Californium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Cf ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 98 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ካርቦን

**ካርቦን** የከሰለ ዘር ፡ ተብሎ ሊስየም ይችላል። ከእንግሊዘኛ ዉጭ፡ ያሉ ቋንቋዎች እንደ ጀርመንኛ ሆላንድኛ ሩስኛ እንዲህ የመሰለውን ትርጉም  ይሰጡታል።

በዘሩ ባህርይ ይዘት ወይም በንጥረ ነገሩ ባህርይ የከሰል ዘር ብለው ነው የሚጠሩት። በተፈጥሮ ዉስጥ የሚገኝበት አካል ነው፡፡ በአልማዝ ክሪስታል ውስጥ፡ በግራፊት ጥቁር አለት ዉስጥ  ይገኛል። እንደዚሁም ኦርጋኒክ ነገሮች ውስጥ በናፍጣ በእንሥሳ ክፍለ አካል ኦርጋኒዝም እና በእጽዋት ውስጥ ይገኛል። አለማቀፋዊ ሲንቦል ምልክቱን የስነ ስርአት ቁጥሩን የብዛት ቁጥር ፡ ተነጻጻሪ የአቶም ስፋት ብዛት ውይም ማስ፡ እንዲሁም በፔሪኦድካዊ ክፍለ ግዚያት መደቡን ቀለም ተወስነዋል።

የከሰል ዲኦክሲድ ፡ ሓይለኛ መርዝ ጋዝ በኢንዱስትሪ ጭስ እና በመኪና እንዲሁም በተለያዩ ነገሮች ዉስጥ የሚገኝ ነው። 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

## የካርቦን ውህዶች
* ካርቦን ክልቶኦክሳይድ ወይም ካርቦን ዳይኦክሳይድ (CO2)
* ካርቦን ሞኖክሳይድ (CO)
* አልኬን
** ሚቴን (CH4), 
** ኢቴን (C2H6), 
** ፕሮፔን (C3H8), 
** ቢዩቴን (C4H10), 
** ፔንቴን (C5H12), ...
* አልኪን
** ኢቲን (C2H4), 
** ፕሮፒን (C3H6), 
** ቢዩቲን (C4H8), 
** ፔንቲን (C5H10), ...
* አልካይን
** ኢታይን (C2H2), 
** ፕሮፓይን (C3H4), 
** ቢዩታይን (C4H6), 
** ፔንታይን (C5H8), ...

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሴሪየም

thumb
thumb|ሴሪየም
**ሴሪየም** (*Cerium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ce ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 58 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኮባልት

thumb
thumb|ኮባልት

**ኮባልት** (*cobalt*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Co ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 27 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኮፐርኒኪየም

thumb|ኮፐርኒኪየም
**ኮፐርኒኪየም** ወይም **ኮፐርኒሺየም** (*Copernicium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Cn ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 112 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
መዳብ

thumb
thumb|መዳብ

**መዳብ** ወይም **ኮፐር** (Cu) የንጥረ ነገር ብረታብረት ነው።

ደግሞ ይዩ፦ 
* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)
* ናስ

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኩሪየም

thumb|ኩሪየም
**ኩሪየም** (*Curium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Cm ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 96 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ዳርምስታድቲየም

thumb|ዳርምስታድቲየም
**ዳርምስታድቲየም**(*Darmstadtium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ds ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 110 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ዱብኒየም

thumb|ፖሎኒየም
**ዱብኒየም**(*Dubnium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Db ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 105 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ክሎሪን

thumb
thumb|ክሎሪን
**ክሎሪን** ንጥረ ነገር ሲሆን ተዋህስ ከውሃ በማጽዳት የሚጠቅም ኬሚካል ነው። ሰውነት ላይ ከተረጨ ጉዳት ያደርሳል

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ክሮሚየም

thumb
300px|thumb|ክሮሚየም

**ክሮሚየም**(Chromium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Cr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 24 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ዲስፕሮሲየም

thumb
thumb|ዲስፕሮሲየም

**ዲስፕሮሲየም** (*Dysprosium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Dy ነው። አ ቶማዊ ቁጥሩም 66 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኤይንስቴኒየም

thumb
thumb|ኤይንስቴኒየም
**ኤይንስቴኒየም** (*Einsteinium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Es ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 99 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኢርቢየም

thumb
thumb|ኢርቢየም
**ኢርቢየም** ወይም **ኧርቢየም** (*Erbium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Er ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 68 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኢዩሮፒየም

thumb|ኢዩሮፒየም
thumb|ኢዩሮፒየም
**ኢዩሮፒየም** ወይም **አውሮፒየም**  (*Europium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Eu ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 63 ነው።

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፌርሚየም

thumb|ፌርሚየም
**ፌርሚየም** (*Fermium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Fm ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 100 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ጋዶሊኒየም

thumb
thumb|ፖሎኒየም
**ጋዶሊኒየም** (*Gadolinium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Gd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 64 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ጋሊየም

thumb
thumb|ጋሊየም

**ጋሊየም** (*Gallium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ga ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 31 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ጀርማኒየም

thumb
thumb|ጀርማኒየም
**ጀርማኒየም** (*germanium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ge ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 32 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሀፍኒየም

thumb
thumb|ሀፍኒየም

**ሀፍኒየም**

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሒሊየም

**ሒሊየም** ንጥረ ነገር ሲሆን ከአየር የቀለለ ጋዝ ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሀሲየም

thumb|ሀሲየም
**ሀሲየም**(*Hassium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Hs ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 108 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፍራንሺየም

thumb|ፍራንሺየም

**ፍራንሺየም** ወይም **ፍራንሲየም** (*francium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Fr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 87 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሆልሚየም

thumb
thumb|ሆልሚየም
**ሆልሚየም** (*Holmium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ho ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 67 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሃይድሮጅን

**ሀይድሮጅን**

## የውሃ ዘር ወይም ሃይድሮጅን ና ኦክሲጅን ከውሃ እንዴት እንደሚመረት
300px|right|thumb| ከውሃ ሃይድሮጅንና ኦክሲጅን እራስህ አምርት
thumb|የሃይድሮጂን ስፔክት ሙከራ
እያንዳንዱ የውሃ ሞለኪዩን ከሁለት የሃይድሮጅን አተም ና ከአንድ የኦክሲጅን አተም የተሰራ ነው። ነገር ግን እኒህ አተሞች በከፍተኛ ጉልበት ስለተጣበቁ እርስ በርሳቸውን አላቆ አተሞቹን ለማግኘት ጉልበት ያስፈልጋል። ለዚህ ተግባር የሚውሉ ብዙ መንገዶች ቢኖሩም፣ በጣም ቀላሉና ማንም ሰው እቤቱ እኒህን ጋዞች (ኦክሲጅን እና ሃይድሮጅን) ለማግኘት ሊጠቀምበት የሚችል መንገድ ቢኖር ኤሌክትሮላይሲስ ይባላል።
### ለኤሌክትሮላይሲስ የሚያስፈልጉ እቃወች፡
* አንድ ወይም ከዚያ በላይ ባትሪ ድንጋይ
* ሁለት መካከለኛ ርዝመት ያላቸው የኤሌክትሪክ ገመዶች
* ሁለት ፊኛወች
* ሁለት፣ ከጎን በሚታየው ስዕል መሰረት የተያያዙ ቱቦወች
* ጨው የሟሟበት ውሃ
### ሃይድሮጅንና ኦክሲጅኑን አምርቶ መሰብሰብ
ጨው የሟሟበት ውሃ በቱቦወቹ ከተሞላ በኃላ፣ የኤሌክትሪክ ገመዶቹ ውሃው ውስጥ በስዕሉ በሚታየው መልኩ ይቀመጣሉ። ከባትሪው ጋር ገመዱ ሲገናኝ ውሃው አረፋ መድፈቅ ይጀምራል። ይህ ከመሆኑ በፊት ግን የቱቦወቹን አፎች በፊኛወች መዝጋት በጣም ጠቃሚ ነው። በዚህ ሁኔታ ከባትሪው ፖዚቲቭ በሚመጣው ገምድ ጎን ባለው ቱቦ ላይ የተገጠመው ፊኛ በሃይድሮጅን ጋዝ ይነፋል። በኔጌቲቩ ጎን ደግሞ ንጹህ ኦክሲጅን ፊኛውን ይሞላል። በዚህ መንገድ እኒህን ሁለት ጋዞች ከውሃ ይመረታሉ።
ማስጠንቀቂያ &lt;font color = red> ሃይድሮጅን እጅግ ተቀጣጣይ ጋዝ ስለሆነ በጥንቃቄ መያዝ አለበት! ንጹህ ኦክሲጅን እንዲሁ እሳት ሲያገኝ ቦግ ብሎ የሚቀጣጠል አደገኛ ጋዝ ነው &lt;/font> 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
መደብ:እራስህ ስራ
ኢንዲየም

thumb
thumb|ኢዲየም
**ኢንዲየም** (*Indium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ In ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 49 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
አዮዲን

thumb
thumb|አዮዲን
**አዮዲን** (*Iodine*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ I ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 53 ነው

ፈሳሽ አዮዲን ደግሞ በትኩስ ቁስል ላይ የሚፈስ የሚቆጠቁጥ መድኃኒት ነው። 

በሥነ ሕይወት ረገድ አዮዲን ለእንቅርት እጢ («*ታሮድ*» ወይም «*ቴሮድ*» እጢ) ጤና አይነተኛ ነው። እጢው አዮዲንን ሲጎደል፣ የእንቅርት በሽታ ጠንቅ ይሆናል። 

በቴሮድ ላይ የኑክሌር ጨረራ መጥፎ ውጤት ለማከም፣ የአዮዲንና የፖታሼም ውሑድ ይጠቀማል።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
መደብ:ሕክምና
ላንታኒየም

thumb
thumb|ላንታኒየም
**ላንታኒየም** (*Lanthanum*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ La ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 57 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ላውረንሲየም

thumb|ላውረንሲየም
**ላውረንሲየም**(*Lawrencium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Lr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 103 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
እርሳስ

thumb
thumb|እርሳስ
**እርሳስ** ወይም **ሌድ**

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሊቲየም

thumb
thumb|ሊቲየም
thumb|Lithium battery
**ሊቲየም** (*lithium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Li ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 3 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሉቴቲየም

thumb|
thumb|ሉቴቲየም
**ሉቴቲየም**  (*Lutetium*, *Lutecium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Lu ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 71 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ማግኒዥየም

thumb
thumb|ማግኒዥየም
**ማግኒዥየም** ንጥር ነገር ሲሆን ብርማ ቀለም አለው። ለአሉምንምና ለፎቶ ስራ ይጠቅማል። ከብረት አስተኔ ንጥረ-ነገሮች ሲመደብ ለከርስ መድሃኒት ለማዘጋጀት ይረዳል።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ብረት

thumb
thumb|ብረት

**ብረት** ወይም **አይረን** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Fe ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 26 ነው።

## ደግሞ ይዩ
* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ክሪፕተን

thumb
thumb|ክሪፕተን

**ክሪፕተን** (*Krypton*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Kr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 36 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ማንጋኒዝ

thumb
thumb|ማንጋኒዝ
**ማንጋኒዝ** (*manganum*) ንጥረ ነገር ሲሆን ግራጫ ማእድን ነው። ለጠርሙስና ለብረታብረት መስሪያ ያገልግላል። 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሜይትኔሪየም

thumb|ሜይትኔሪየም
**ሜይትኔሪየም**(*Meitnerium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Mt ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 109 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሞሊብዴነም

thumb|
thumb|ሞሊብዴነም
**ሞሊብዴነም** (*Molybdenum*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Mo ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 42 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኒዮዲሚየም

thumb|
thumb|ኒዮዲሚየም
**ኒዮዲሚየም** (*Neodymium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Nd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 60 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኒዮን

thumb
thumb|ኒዮን
**ኒዮን** (*Neon*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ne ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 10 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኔፕቲዩኒየም

thumb
thumb

**ኔፕቲዩኒየም** (*Neptunium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Np ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 93 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኒውትሮኒየም

**ኒውትሮኒየም**

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኒኬል

thumb
thumb|ኒኬል

**ኒኬል**(Nickel) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ni ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 28 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሜንደሊቭየም

thumb|ሜንደሊቭየም
**ሜንደሊቭየም**(*Mendelevium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Md ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 101 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ባዜቃ

thumbthumb|ባዜቃ
**ባዚቃ** ወይም **ሜርኩሪ** በጥንተ ንጥር ጥናት ውስጥ አንድ ንጥረ ነገር ነው።

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ናይትሮጅን

250px|thumb|ናይትሮጅን
**ናይትሮጅን** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ N ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 7 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)
* የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኖብሊየም

thumb|ኖብሊየም
**ኖብሊየም** (*Nobelium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ No ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 102 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኦክሲጅን

thumb|ኦክስጅን
**ኦክስጅን** ከግሪክ ὀξύς (ኦክሲስ) 'አሲድ' ወይም የአሲድ ጣእም ያለው እና γενής (ጀነስ) 'አባት'ከሚሉት ቃላት የመጣ ነው። የዚህ ንጥረ ነገር አቶማዊ ቁጥር 8 ሲሆን የሚወከልበት ውክል O ነው። በከፍተኛ ሁኔታ የመፀግበር ባህሪ ያለው ሲሆን የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ የፔሬድ ሁለት ኢ-ብረታ ብረት ንጥረነገሮች አባል ነው። 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

ኮምጣጤ-ዘር ኮምጣጤ-ጂን በፈርንሳይኛ እንዲሁም በጀርመንኛ ቃል በቃል ይህን በኖርማል ሁኔታ ዉስጥ የጋዝ ዘር ሲተረጎም ኮምጣጤ ዘር ማለት ነው ፡፡ ጀርመኛዉን እንውሰድ ስያሜው ከሁለት ቃል የተዎጣነው የመጀመርያው ቃል sauer ቃል በቃል ሲተረጎም ኮምጣጣ ማለት ነው፡ ሆለተኛው stoff የሚለው ቃል ነገር ማለት ነው፡( ዛወር- ሽቶፍ)የሄምስጥሪ ኬምስትሪ ሰንጠረዥ አባት በሆነው በዲምትሪ ሜንዴሌቭ ቋንቋ በሩስያዊኛ ምን እንደሚባል እንመልከት፡ ኪስላ- ሮድ፡ ኪስልይ ማለት ቃል በቃል ኮምጣጥጤ ማለት ነው ``ሮድ`´ ማለት `´ዘር`` ማለት ነው። አኦክስጅን ፡ ኮምጣጤ -ዘር የሚለው የአማርኛ ስያሜ አብሮ ቢጻፍ የበለጠ ነገሩን ያብራራዋል።
ማኦክሰድ ከንጥረ ነገር ዉስጥ የውሃን -ዘር ማትነን ማጥፋት መበተን ወይም ከሌሎች ንጥረ ነገሮች ዘር ጋር ስገናኝ የሚያስየው ሄሚካልዊ ባህርዩ።

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፕላቲነም

thumb|ፕላቲኒየም
thumb|ፕላቲነም
**ፕላቲነም** ንጥረ ነገር ሲሆን ብራማ ቀለም ያለው የማይዝግ ብረታብረት ነው። ለጌጣጌጥና ለኢንዱስትሪ ይጠቅማል። 

የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pt ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 78 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፕሉቶኒየም

thumb|ፕሉቶኒየም
**ፕሉቶኒየም** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pu ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 94 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፖሎኒየም

thumb|ፖሎኒየም
**ፖሎኒየም** (*Polonium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Po ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 84 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፖታሺየም

thumb
thumb|ፖታሺየም
**ፖታሺየም** (ፖታሲየም) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ K ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 19 ነው።

ስሙ **ፖታሺየም** (potassium) ከእንግሊዝኛው ቃል «potash» /ፖታሽ/ ሲሆን እሱም ከቃሎቹ pot /ፖት/ (ድስት) እና ash /አሽ/ (አመድ) ወይም «የድስት አመድ» እንደ ማለት ነው።

ኬሚካላዊ ውክሉ K ከሮማይስጥ ስሙ Kalium /ካሊዩም/ ሲሆን ይህ ዘመናዊ ቃል ከ«alkali» አልካሊ መጣ፤ ፖታሺየም ለጥንታዊ ሮማውያን አልታወቀም ነበርና ቃሉ (ካሊዩም) «አዲስ ሮማይስጥ» ይባላል። አልካሊ የሚለው ቃል ደግሞ ከአረብኛ «አል-ቃልያህ» («የአትክልት አመድ») ተወሰደ። ፖታሺየም መጀመርያው የታወቀው የአትክልት አመድ በድስት ውስጥ በመስጠም ሲፈጠር ነበርና። 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፕራሲዮዲሚየም

thumb|ፕራሲዮዲሚየም
thumb|ፕራሲዮዲሚየም
**ፕራሲዮዲሚየም** (*Praseodymium*)የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 59 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፕሮታክቲኒየም

thumb|ፕሮታክቲኒየም
**ፕሮታክቲኒየም** (*Protactinium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pa ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 91 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፓላዲየም

thumb
thumb|ፓላዲየም
**ፓላዲየም** (*palladium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 46 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፎስፈረስ

thumb
thumb|ፎስፈረስ
**ፎስፈረስ** ንጥረ ነገር ሲሆን ብጫና መርዛም ማእድን ነው። በጨለማ ያበራል። 

የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ P ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 15 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፕሮሜቲየም

thumb|ፕሮሚቲየም
**ፕሮሚቲየም** (*Promethium*)የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pm ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 61 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ራዲየም

thumb
thumb|ራዲየም
**ራዲየም** (*Radium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ra ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 88 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሮዲየም

thumb
thumb|ሮዲየም
**ሮዲየም** (*rhodium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Rh ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 45 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሩተርፎርዲየም

thumb|ሩተርፎርዲየም
**ሩተርፎርዲየም** (*Rutherfordium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Rf ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 104 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሩቴኒየም

thumb|
thumb|ሩቴኒየም
**ሩቴኒየም** (*Ruthenium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ru ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 44 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ስካንዲየም

thumb
thumb|ስካንዲየም
**እካንዲየም** (*scandium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Sc ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 21 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሳማሪየም

thumb
thumb|ሳማሪየም
**ሳማሪየም** (*Samarium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Sm ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 62 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሲቦርጂየም

thumb|ሲቦርጂየም
**ሲቦርጂየም** (*seaborgium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Sg ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 106 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሮየንቴኒየም

thumb|ሮየንቴኒየም
**ሮየንቴኒየም** (*Roentgenium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Rg ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 111 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሩቢዲየም

thumb
thumb|ሩቢዲየም
**ሩቢዲየም** (*rubidium*) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Rb ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 37 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ

**የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ** ወይም **የ[[ዲሜትሪ ሜንደሊቭ|ሜንደሊቭ]] ሠንጠረዥ** (periodic table of the chemical elements) የሚባለው ሠንጠረዥ ሲሆን ንጥረ ነገሮችን በሙሉ ከተለያዩ መረጃዎች ጋር ጠቅልሎ የያዘ ዘመናዊ ሠንጠረዥ ነው። የተለያዩ ማሻሻያዎች ቢደረጉበትም በዋናነት የሩሲያዊው ሳይንቲስት ዲሜትሪ ሜንደሊቭ (1869) ግኝት ነው። የሠንጠረዡ ይዘት እና ቅርፅ በየጊዜው ሲቀያየር ኑሯል። ለዚህም ምክንያቱ አዳዲስ ንጥረ ነገሮች እና የኬሚስትሪ ሀሳቦች መፍለቃቸው ነው።

## የንጥረ ነገሮች በ[[እንግሊዝኛ]] ሙሉውን

}} border:1px solid #a9a9a9; margin-left: auto; margin-right: auto;"
|- bgcolor=#e9e955
|-
| H
| colspan="16" | 
| He
|-
| Li
| Be
| colspan="10" | 
| B
| C
| N
| O
| F
| Ne
|-
| Na
| Mg
| colspan="10" | 
| Al
| Si
| P
| S
| Cl
| Ar
|-
| K
| Ca
| Sc
| Ti
| V
| Cr
| Mn
| Fe
| Co
| Ni
| Cu
| Zn
| Ga
| Ge
| As
| Se
| Br
| Kr
|-
| Rb
| Sr
| Y
| Zr
| Nb
| Mo
| Tc
| Ru
| Rh
| Pd
| Ag
| Cd
| In
| Sn
| Sb
| Te
| I
| Xe
|-
| Cs
| Ba
| *
| Hf
| Ta
| W
| Re
| Os
| Ir
| Pt
| Au
| Hg
| Tl
| Pb
| Bi
| Po
| At
| Rn
|-
| Fr
| Ra
| **
| Rf
| Db
| Sg
| Bh
| Hs
| Mt
| Ds
| Rg
| Cn
| Uut
| Fl
| [Uup]
| Lv
| [Uus]
| [Uuo]
|-
| colspan="19" | 
|-
! scope="row" colspan="3" style="text-align: right; padding-right: 1em;" | * ላንታኖይዶች
| La
| Ce
| Pr
| Nd
| Pm
| Sm
| Eu
| Gd
| Tb
| Dy
| Ho
| Er
| Tm
| Yb
| Lu
| 
|-
! scope="row" colspan="3" style="text-align: right; padding-right: 1em;" | ** አክቲኖይዶች
| Ac
| Th
| Pa
| U
| Np
| Pu
| Am
| Cm
| Bk
| Cf
| Es
| Fm
| Md
| No
| Lr
| 
|}

## የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ በአማርኛ ስማቸው እስከነ ውክላቸው 118ቱን

የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

*
ዲሜትሪ ሜንደሊቭ

right|thumb|ዲሜትሪ ሜንደሊቭ (ከፌብሩዋሪ 8, 1834 - ፌብሩዋሪ 2, 1907)
**ዲሜትሪ ሜንደሊቭ** (ከፌብሩዋሪ 8፣ 1834 - ፌብሩዋሪ 2፣ 1907 እ.ኤ.አ.) የኖረ ሩሲያዊ የኬሚስትሪ ተመራማሪ ነበር። በዋናነት የሚታወቀው የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥን በመፍጠር ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:የጥንተ ንጥር ጥናት
መደብ:የሩስያ ሰዎች
መደብ:ሳይንቲስቶች
ሰዴላ ቡከር ማርሊ

thumb|Cedella Booker
**ሰዴላ ቡከር ማርሊ** (ጁላይ 23 ቀን፣ 1926 እ.ኤ.አ. እስከ ኤይፕሪል 8 ቀን፣ 2008 እ.ኤ.አ.) የዕውቁ የሬጌ ሙዚቀኛ ቦብ ማርሊ እናት ሲሆኑ ዘፋኝ እና ፀሐፊም ነበሩ። የትውልድ ሥማቸው ሰዴላ ማኮልም ይባል ነበር የተወለዱትም በጃማይካ ውስጥ በቅዱስ አን የቤተክርስቲያን ማህበር ነበር።

መደብ:የጃማይካ ሰዎች
መደብ:ሬጌ
ሳህሌ ደጋጎ

**ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ** ከእናታቸው ከወይዘሮ ደጊቱ ፈይሣ እና ከባላንባራስ ደጋጎ አለቤ አብራክ በ1923 ዓ/ም  በምዕራብ ወለጋ ልዩ ስሙ ነጆ ከተባለው ሥፍራ ተወለዱ።  እድሜያቸው ለትምህርት ሲደርስ  በነቀምት አንደኛ ደረጃ እና በአዲስ አበባ ተፈሪ መኮንን ት/ቤት ዘመናዊ ትምህርቱን ከተከታተለ በኋላ በነበረው ልዩ የውትድርና ፍቅር በቀድሞ 1ኛ ክፍለ ጦር በኋላም ማዕከላዊ ዕዝ ተብሎ በተጠራው የክ/ዘበኛ የጦር ክፍል ውስጥ በ1942 ዓ/ም ተቀጥሯል። በነበረው ሙያዊ ብቃትና ወታደራዊ ሥነ ሥርዓት አክባሪነት  ከተራ ወታደርነት በአንድ ጊዜ የሃምሳ አለቅነት ማዕረግ ማግኘት የቻለው ሣህሌ፤ በሂደት እስከ ኮሎኔል ደረጃ ደርሷል። ወደ ሙዚቃ ቀማሪነት፣ ዜማና ግጥም ደራሲነት እንደዚሁም ወደ የማዕከላዊ ዕዝ የሙዚቃ ባንድ ኃላፊነት ከመሸጋገሩ በፊት በእግረኛ ባንድ ውስጥ “ክላርኔት” የተሰኘው የሙዚቃ መሣሪያ ተጫዎች የነበረው ሣህሌ ደጋጎ፣ የሙዚቃን ትምህርት የቀሰመው ከፈረንሣዊው መምህሩ ሙሴ ኒኮ መሆኑን የሕይወት ታሪኩ ላይ ተጠቅሷል። ከክላርኔት በተጨማሪ “አኮርዲዮን፣ አልቶ-ሳክስ፣ ፒያኖ” የተሰኙትን የሙዚቃ መሣሪያዎችንም በብቃት ይጫወት ነበር። 

በጠቅል ራዲዮ ጣቢያ (በተቋቋመ ጊዜ ) በአኮርዲዮን ጥዑም ዜማ ለጣቢያው አድማጮች ሲያንቆረቁር ከነበሩት የሙዚቃ ሰዎች መካከል ሣህሌ ደጋጎ የመጀመሪያው ነበር። 
ከእነ ሻለቃ ግርማ ይህደጎ፣ ሻምበል አፈወርቅ ዮሐንስ እና ከሻለቃ ባሻ ገብረዓብ ተፈሪ ጋር በመሆን የክቡር ዘበኛ ኦርኬስትራን ስም እፁብ ድንቅ በማድረጉ በኩል የበኩሉን ሚና ተጫውቷል። ግጥምና ዜማ ደራሲ ከመሆኑም ባሻገር የአጫጭር እና ረዣዥም ድራማዎች ፀሐፊ የነበረው ሣህሌ፣ «ሁለገብ የታሪክ ማኅደር» ያሰኘውን ተግባር በሕይወት ዘመኑ አከናውኗል። 

ክቡር ዶ/ር ጥላሁን ገሠሠ ከተጫወታቸው ሙዚቃዎች ውስጥ “ስቆ መኖር”፣ “እውነት ማሪኝ”፣  የሚሉትን ግጥሞች፣ “ዋይ ዋይ ሲሉ”፣ “ውሸት ለመናገር”፣ “ልብሽን ለአፈርሰው”፣ “ኮቱሜ”፣  የሚሉትን ዘፈኖች ግጥምና ዜማዎች የደረሰው ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ እንደሆነ ይታወቃል።

ከዚህም ሌላ ለድምፃዊት ብዙነሽ በቀለ “አይወጣኝም ክፉ ነገር” በሚል የዘፈነችውና በብዙኀን ዘንድ ተወዳጅነት ያለውን (“ወደመጣሁበት ምድር፣ እስክመለስባት በክብር፣ ሰውን ከማስደሰት በቀር፣ አይወጣኝም ክፉ ነገር፣ ...” ) ሙዚቃውን ያቀናበረው ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ ነው። ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ “ፍላጎቴ”፣ “ምን ነበር”፣ “ምንድነው ትዝታህ”፣ ... የተሰኙትን የብዙነሽ በቀለን ዘፈኖች ያቀናበረ ሲሆን፣ “ከንቱ ሥጋ” የሚለውንና ሌሎችንም ዘፈኖችዋን ግጥም ደርሶላታል። “አታሳየኝ ጭንቁን”፣ “የፍቅር ወጋገን”፣ “ቃልኪዳን”፣ “በብር አይጋዛም”፣ “ፍቅርህ ቀሰቀሰኝ”፣ … የተሰኙትን ዜማና ግጥሞች ያዘጋጀው ሣህሌ ደጋጎ እንደነበረ ይታወቃል። 

“ሰው ከተሰማራ” በተሰኘው ዘፈኗ ለምትታወቀው ለድምፃዊት መንበረ በየነ ደግሞ “እንዴት ከረማችሁ” የሚለውን ዘፈን ግጥም የደረሰው ሌ /ኮ /ል ሣህሌ ነበር። “የቆራጡ መሪ ፍሬው ጎመራ” የተሰኘውንና ለቀድሞው የኢትዮጵያ ፕሬዝዳንት መንግሥቱ ኃይለማርያም ላቀነቀነችው ለድምፃዊት ውብሻው ስለሺ ደግሞ “ይህ ነው ጌትነት”፣ “የምድር ፈተና” የተሰኙትንና በ 1966 ዓ /ም የታተሙትን ዘፈኖችዋን ያቀናበረላት ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ ነበር። 

በዕድሜ ዘመን የኪነ ጥበብ አገልግሎት የክብር ሜዳሊያ እና የ 20 ሺህ ብር ተሸላሚ የሆነው ሣህሌ ደጋጎ፤ የ 30፣ የ 20 እና የ 10 ዓመት የረዥም ዘመን አገልግሎት የወርቅ፣ የብርና የነኀስ እንደዚሁም የተዋጊ ወታደርነት የደረት ዓርማ ኒሻን ተሸለሚም ነበር። ሙዚቃ ቀማሪው ሣህሌ ደጋጎ ከባለቤታቸው ከወ /ሮ ወይንሸት ተክሉ 4 ሴት እና 3 ወንድ ልጆችን አፍርቶ የ 10 ልጆች አያት ለመሆን በቅቷል። በቀብር ሥነ ሥርዓቱም ላይ ከቤተሰቡ ውጪ በብዙ ሺ የሚቆጠሩ ወዳጅ ዘመዶቹ፣ የቀድሞ የሥራ ባልደረቦቹ እና አድናቂዎቹ፣ የመኖሪያ አካባቢያው ሰዎች ተገኝተው በዕንባ ሸኝተውታል። የአበባ ጉንጉንም አኑረዋል። 

ኢህአዲግ ግንቦት 20 ቀን 1983 ዓ .ም . ኢትዮጵያን ከተቆጣጠረ በኋላ ሌ /ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ ለሰባት ወራት በጦላይ የጦር ማሠልጠኛ ማዕከል ታስሮ እንደነበር ይታወቃል። 

በዚህ አጋጣሚ ለመላው የሌተናል ኮሎኔል ሣህሌ ደጋጎ ቤተሰብ አባላት፣ ለወዳጅ ዘመዶቹ እና ለአድናቂዎቹ ፈጣሪ አምላክ ልባዊ መጽናናትን እንዲሰጥ እንመኛለን ።

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ስቲቭ እርዊን

[ስቲቭ እርዊን [አውስትራሊያ ውስጥ እ.አ.አ. በ2005|thumbnail|350px|right]]
**ስቴፈን ሮበርት እርዊን** (ከፌብሩዋሪ 22፣ 1962 እ.እ.አ. እስከ ሴፕቴምበር 4፣ 2006) በአጭሩ በታዋቂነት ስሙ **ስቲቭ አርዊን** ይታወቃል፣ ወይም በቅፅል ስሙ *አዞ አዳኙ* ወይም *The Crocodile Hunter* ይባላል፣ ታዋቂ የቴሌቪዥን ሰው እንዲሁም የዱር አራዊት ጥናት ተመራማሪ ነበር። የአውስትራልያ ተወላጅ የሆነው አርዊን ታዋቂነቱን ያገኘው በተለይ *The Crocodile Hunter* በሚባለው በአለም ዙሪያ በሚታየው *Wildlife Documentary* ተከታታይ የቴሌቪዥን ፕሮግራሙን ከባለቤቱ *ቴሪ* (Terry) ጋር በመስራቱ ነበር። ሁለቱ በጋራ በመሆንም *Australia Zoo* የሚባል እንስሳቶች የሚኖሩበት ታዋቂ የቱሪስት መነሃሪያ ባለቤት ናቸው። አርዊን የሞተው በሴፕቴምበር 4፣ 2006 ፊልም ቀረፃ ላይ እያልለ *Stingray* በሚባል የባህር አሣ ደረቱ አካባቢ ከተነከሰ በኋላ ነበር።

መደብ:ሰዎች
መደብ:አውስትራልያ
ሮዛ ፓርክስ

[የሮዛ ፖርክስ ከ[ማርቲን ሉተር ኪንግ ጋር የተነሳችው ፎቶ|thumbnail|350px|right]]
**ሮዛ ሉዊዝ ማካውሊ ፖርክስ** (እ.አ.አ. ከፈኤብሩዋሪ 4፣ 1913 እስከ ኦክቶበር 24፣ 2005) በኋላ የአሜሪካ ኮንግረስ የዘመናዊ የጥቁሮች መብት ንቅናቄ እናት ብሎ የሠየማት ("The Mother of the Modern-Day Civil Rights Movement") ብሎ የሠየማት አፍሪካ-አሜሪካዊ የመብት ተከራካሪ ነበረች::

መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
አውስትራልያ

**አውስትራሊያ** ከ7ቱ ክፍለ ሀገራት በደቡብ በኩል የአለም ካርታ አቀማመጥ በታስማንያ ደሴት፣በትንንሽ ደሴቶች በሕንድ ውቅያኖስ እና ሰላማዊ ውቅያኖስ፤ ኢንዶኔዥያ፣ ምስራቅ ቲሞር፣ ፓፑዋ ኒው ጊኒ በሰሜን፤
የካንጋሮ መገኛ የሆነች አገር ናት። 

መደበኛው ቋንቋ እንግሊዝኛ ሲሆን በቀበሌኛ ከሌሎች አገራት እንግሊዝኛ ትንሽ ይለያል።

ራግቢ እና ክሪኬት የተወደዱ እስፖርት ጨዋታዎች ናቸው። የአውስትራሊያ ባህል ሰዎች ሁሉ በእኩልነት በማድረጉ ይታወቃል። ከጥንታዊ ኗሪዎች አንዳንድ ተጽእኖ ለምሳለ ቡመራንግ (የሚጣል ምርኳዝ) ወይም ዲጀሪዱ (የሙዚቃ መሣሪያ) አስተዋጽኦ በባህሉ አቅርቧል። አውስትራሊያ ደግሞ ለሰፊ አገር ቤትና ስለ ካንጋሮና ስለ ሌሎች ልዩ እንስሳት ታውቋል። 

በግብረ ሰዶማውያን የተሞላች እና የወደቁ መላዕክትን የምታስወግድ ሀገር ነች ኦባማ ያሉ የወደቁ መላእክት አውስትራሊያን ግብረ ሰዶማዊ እንድትሆን ረድተዋቸዋል።አዲሱ የዓለም ሥርዓት አውስትራሊያን በእጅጉ ጎድቷል እናም እርዳታ ያስፈልገዋል፣ አሜሪካ፣ ጀርመን፣ ሆላንድ እና ኪርጊስታን እንዲሁ። 

*
ዊልየም ረንኲስት

[የ[አሜሪካ 16ኛ የፍርድቤት አስተዳዳሪ|thumbnail|350px|right]]
**ዊልየም ረንኲስት** (ከኦክቶበር 1፣ 1924 እስከ ሴፕቴምበር 3፣ 2005) አሜሪካዊ የህግ አማካሪ፣ ፖለቲከኛ፣ የህግ አማካሪ በመጨረሻም የአሜሪካ 16ኛ የፍርድ ቤት ፕሬዝዳንት ነበሩ።

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ድኝ

thumb
thumb|ሰልፈር
**ድኝ** ወይም **ሰልፈር** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ S ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 16 ነው። ይህም ማለት አንድ የድኝ አቶም 16 ፕሮቶኖች በውስጡ አሉበት። 

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
ቻርልተን ሄስተን

**ቻርልተን ሄስተን** (እ.አ.አ. ከኦክቶበር 4፣ 1923 እስከ ኤይፕሪል 5፣ 2008) አሜሪካዊ የፊልም፣ የቲያትር እና የቴሌቪዥን ተዋናይ ነበር። ቻርልተን የሚታወቀው በተለያዩ ጊዜያት በሰራባቸው እና በተሳተፈባቸው ፊልሞች ነው። ለምሳሌ እንደ ሙሴ (Moses) ሆኖ The Ten Commandments በተባለው ፊልሙ ላይ፣ በተጨማሪም ኮለኔል ጆርጅ ቴይለር (Colonel George Taylor) ሆኖ በPlanet of the Apes ፊልም ላይ፣ ሮድሪጎ ዲያዝ ዲ ቭኢቫር (Rodrigo Díaz de Vivar) ሆኖ በEl Cid ፊልም ላይ እና ጁዳ ቤን ሁር (Judah Ben-Hur) ሆኖ በBen-Hur ፊልም ላይ መሳተፉ ለታዋቂነቱ ግንባርቀደም ስራዎቹ ናቸው።

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
ጄምስ ብራውን

የጄምስ ብራውን የመጨረሻ ታዋቂ ፎቶ|thumbnail|350px|right
**ጄምስ ብራውን** (ሚያዝያ ፳፭ ቀን ፲፱፻፴፫ ዓ/ም እስከ ታኅሣሥ ፲፮ ቀን ፲፱፻፺፱ ዓ/ም) አሜሪካዊ ዘፋኝ እና የመዝናኛው ዘርፍ ባለሙያ ነበር። "Soul" ወይም ሶውል ተብሎ በሚጠራው የሙዚቃ አይነት የሚታወቀው ብራውን 'የሶውል ክርስትና አባት' (The Godfather of Soul) እየተባለ ይጠራ ነበር። ብራውን የተወለደው ባርንዌል በተባለች በደቡብ ካሊፎርኒያ ውስጥ በምትገኝ ከተማ፣ ውስጥ ሚያዝያ ፳፭ ቀን ፲፱፻፴፫ ዓ/ም ሲሆን በደረሰበት የልብ ሕመም የተነሳ ታኅሣሥ ፲፮ ቀን ፲፱፻፺፱ ዓ/ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል። ሲሞት በአቅራቢያው ከነበሩት ሰዎች በተገኘው መረጃ «ዛሬ እሄዳለሁ» ("I'm going away tonight") የሚል ሐረግ እና ሦስት ረጃጅም እና ፀጥታ የሰፈነባቸው ትንፋሾችን አሰምቶ ነበር።

መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
ቆርቆሮ

thumb
thumb|ቆርቆሮ (ቲን)
**ቆርቆሮ** ወይም **ቲን** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Sn ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 50 ነው።

* የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ)

መደብ:ንጥረ ነገሮች
የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት

**የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት** (**ተ.መ.ድ.**) ዓለምአቀፍ ድርጅት ሲሆን ዓላማውም በዓለም አቀፍ ሕግ፣ ደህንነት፣ የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ ዕድገት፣ የሰብዓዊ መብት ጥበቃ የሀገራትን ትብብር ለማሳደግ ነው።

ብዙዎች የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ውጤታማ እንዳልሆነ አድርገው ይቆጥሩታል፣ ለምሳሌ፣ ትክክለኛውን የዩክሬናውያን የዘር ማጥፋት ወንጀል እውቅና ባለመስጠቱ ነው ምንም እንኳን የበርካታ ሀገራት ፓርላማዎች የሩሲያን ወንጀል እንደ ዘር ማጥፋት እውቅና ቢሰጡም ።
## አገናኞች
መደብ:የፖለቲካ ጥናት
ሳዑዲ አረቢያ

የ'''ሣውዲ''' **አረቢያ** ግዛት 28.7 ሚሊዬን  የሚሆን ህዝብ ብዛት የያዘ ሲሆን 2ዐ ሚሊዬኑ የሣውዲ ዜጎች ሲሆኑ 8 ሚሊዬኑ የሌላ አገር ዜጎች ናቸው፡፡

ሳውዲ አረቢያ በምዕራብ ኤዥያ ከሚገኙ አገሮች በሙሉ በቆዳ ስፋቷ አንደኛ ናት፡፡  የአገሪቱ መሬት ስፋት 2,15ዐ,ዐዐዐ ኪሎ ሜትር ስኩኤር ነው፡፡  ጆርዳን እና ኢራቅ በሰሜን፣ ኩዌት ደግሞ በሰሜን ምስራቅ ኳታር ባህሬን እና የዩናይትድ አረብ ኤምሬት በምስራቅ ኦማን በደቡብ ምስራቅ እና በስተመጨረሻ የመን በደቡብ በኩል ሣውዲ አረቢያ ያዋስኗታል፡፡  የቀይ ባህር እና የፐርዢያን ገልፍ ባህርን የያዘ ብቸኛ አገር ሲሆን የሣውዲ መሬት ለመኖር በሚያስቸግር በረሃ የተከበበ ነው፡፡

750px|thumb|left|የሳዑዲ ግዛት መስፋፋት ከ1906 እስከ 1926 ዓም ድረስ።
አሁን ያለው የሣውዲ ግዛት በፊት ጊዜ አራት ቦታዎችን ያጠቃለለ ነበር፡፡  ሄጃዝ፣ ናጅድ፣ አል አሻ እና አስርን የያዘነው፡፡  የሣውዲ አረቢያ ግዛት ተመሠረተው በ1932 እ.ኤ.አ. በኢብን ሣኡድ በተባለ ሰው ነው፡፡  ኢብን ሣኡድ ቀድሞ በ1894 ዓም (1902 እ.ኤ.አ.) ከብሪታንያ ግዛት ከኩወይት ዘምቶ ሪያድን ያዘ። ኢብን ሳኡድ አራት የነበሩትን የተለያዩ ግዛቶች አንድ በማድረግ ሣውዲ አረብያን ከተመሠረተ ጀምሮ እስከአሁን ድረስ ሀገሪቱ በዘውድ አገዛዝ እና በእስልምና ሃይማኖት መሠረት እየተዳደረች ትገኛለች፡፡ እስልምና ሃይማኖትን በተመለከተ ዋሀቢ እስላም የሣውዲ አረቢያ አንደኛ እምነት ነው ተብሎ ይታሰባል፡፡  ለእስልምና እምነት ትልቅ ቦታ የሚይዙት ቅዱስ ስፍራ ተብለው መካ እና መዲና በሣውዲ ስለሚገኙ ሣውዲ አረቢያ አብዛኛው ጊዜ የተቀደሱትን ሁለት መስጊዶች የያዘው መሬት ተብሎ ይታወቃል፡፡

ሣውዲ አረቢያ በዓለም ላይ ካሉ ትልቅ የነዳጅ አምራች ሀገራት ሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡ በተጨማሪም ሣውዲ አረቢያ በዓለም ላይ ካሉ ሀይድሮ ካርቦን ክምችት ካላቸው አገሮች  በሁለተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡  በሀገሪቱ ባለው የተፈጥሮ ሀብት ከፍተኛ ክምችት ምክንያት ከፍተኛ የኢኮኖሚ ገቢ እና የህዝብ ቁጥር እድገት ከያዙ ሀገራት ጋር ትመደባለች፡፡  ሣውዲ አረቢያ G-2ዐ ተብለው ከሚታወቁት ከፍተኛ የኢኮኖሚ አቅም ካላቸው የሀገራት ቡድን ውስጥ ብቸኛዋ የአረቡ ዓለም አገር ናት፡፡  ይህም ቢሆን የሣውዲ ኢኮኖሚ  በአብዛኛው በአንድ ቡድን የተያዘ ነው፡፡  የሣውዲ አረብያን ፈላጭ ቆራጭ በሆነ የመንግስት ስርዓት በመመራት “ነጻነት የለም” በሚል “ነጻነት ቤት” በሚል በሚታወቀው ድርጅት ተሰይማለች፡፡

ሣውዲ አረቢያ በዓለም ላይ ለጦር ሀይል ከፍተኛ ገንዘብ ከሚያወጡ አገሮች ዝርዝር በአራተኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች፡፡  እ.ኤ.አ. ከ2ዐ1ዐ-2ዐ14 በስኘሪ ተብሎ በሚታወቅ ድርጅት በተደረገው ጥናት ሣውዲ አረቢያ ዓለም ላይ ከሚገኙ የጦር መሣሪያዎች በከፍተኛ ደረጃ በማስገባት ሁለተኛዋ ሀገር ናት፡፡  ሣውዲ አረቢያ በአካባቢው ካሉ ሀገሮች በዓለም ላይ ከፍተኛ አስተዋጾኦ በማድረግ ላይ ያለች አገር ናት፡፡ የኦፔክ፣ ጂሲስ እና የእስላም ግሩፕ አባል ናት፡፡

መደብ:ሳዑዲ አረቢያ