open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ዶክቶር ሁ

**ዶክቶር ሁ** (በእንግሊዝኛ: Doctor Who) የእንግሊዝ ቢ.ቢ.ሲ. ሳይ-ፋይ ቴሌቭዥን ድራማ ነው።

ዶክቶሩም ከውጭ አለም (ከሌላ ኮከብ) የመጣ፣ በጠፈር ብቻ ሳይሆን በጊዜ በኩል ከአንዱ ወቅት ወደ ሌላው ወቅት መጓዝ የሚችል ዝርያ ነው።

ከ1963 እ.ኤ.አ. ጀምሮ  እስከ ዛሬ ድረስ፣ 13 ተዋንያን የዶክቶሩን ሚና አጫውተዋል። የ «መጀመርያው ዶክቶር» ክፍሎች (እስከ "The Chase" ድረስ) በኢትዮጵያ ከ1970 እስከ 1972 እ.ኤ.አ. ድረስ በ ETV ይታዩ ነበር። ከነዚህም ክፍሎች መካከል ሦስቱ "Marco Polo", "Reign of Terror" እና "the Crusade" በማናቸውም አገር በኢንግላንድ ቢሆንም ምንም ቅጂ  ሳይገኝላቸው የማይተርፉ ተብለዋል።

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
ድብርት

**ድብርት** በስነ-ልቦና በማንኛውም ሰው ላይ ሊከሰት የሚችል ነው።

﻿የድብርት (ድባቴ) በሽታ የመንፈስ ጭንቀት ማለት የአንድን ሰው ሃሳቦች፣ ባህሪያት፣ ስሜቶች እና የደህንነት ስሜትን የሚነካ ዝቅተኛ የስሜት እና የመጥለቂያ ሁኔታ ነው። የመንፈስ ጭንቀት / ስሜታዊነት / ስሜታዊ / ስሜትን የሚወደውን ሰው በሞት ማጣት ላይ ለሚፈጠር የሕይወት ክስተት የተለመደ ጊዜያዊ ችግር ነው። በተጨማሪም አንዳንድ የአካል በሽታ ምልክቶች እና የአንዳንድ መድሃኒቶች እና የሕክምና ተፅዕኖ ምልክት ነው። የዲፕሬሽን ስሜትም እንደ ዋነኛ የመንፈስ ጭንቀት እና ዲሲሽሚያ የመሳሰሉ የስሜት በሽታዎች ምልክት ነው።
የመንፈስ ጭንቀት ያለባቸው ሰዎች እጅግ የሚያሳዝን፣ ጭንቀት፣ ወይም ባዶ መሆን ሊሆኑ ይችላሉ። ምናልባትም ተስፋ ቢስ፣ ተስፋ የሌላቸው፣ የተጠሉ ወይም ዋጋ የሌላቸው ሊሆኑ ይችላሉ።  የጥፋተኝነት፣ የቁጣ ስሜት ወይም ቁጣን ሊሆኑ ይችላሉ።

መደብ:ስነ ልቡና
ሞአመር ጋዳፊ

thumbnail 
**ሙዓመር ቃዳፊ** (በዐረብኛ: مُعَمَّر القَذَّافِي) ከ1964 ዓ.ም. እስከ 2004 ዓ.ም. የሊቢያ አገር መሪ ነበር።

መደብ:ሊቢያ
መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
ኢዲ አሚን

thumb|320px|ኢዲ አሚን
**ኢዲ አሚን ዳዳ** (1923-2003  እ.ኤ.አ) ከ1971 እ.ኤ.አ እስከ 1979 እ.ኤ.አ  የኡጋንዳ መሪ ነበር። በ2003 እ.ኤ.አ በጀዳህ ሳውዲ አረቢያ ሞተ።

በአንድ ወቅት (ከ1977 እ.ኤ.አ. በኋላ) ከዩጋንዳ መሪ በላይ «የስኮትላንድ ንጉሥ» ለሚለውም ማዕረግ ይግባኝ ለመጣል ደፈረ። 
የኢዲ አሚን አመራር 300,000 የሚገመቱ ዩጋንዳውያንን አስጨርሷል። በ1979 እ.ኤ.አ. የታንዛንያ ኃይሎች ኢዲ አሚንን ከሥልጣን ያስወግዳሉ። 

መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
ፓክ-ማን

thumbnail|ፓክ-ማን
**ፓክ-ማን** የናምኮ አርኬድ ጌም ነው። በ1972 ዓም. ተጀመረ።

*ፓክ-ማን (Pac-Man)
*ምዝ ፓክ-ማን (Ms. Pac-Man)
* መናፍስት፦ ብሊንኪ (Blinky) ኢንኪ (Inky) ክላይድ (Clyde) ፒንኪ (Pinky)

መደብ:ጃፓን
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ቪዲዮ ጌም
ማሪዮ

**ማሪዮ** (*Mario*) (マリオ) የኒንተንዶ ቪዲዮ ጌሞች ተከታታይ ነው።

* ዶንኪ ኮንግ (1981 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ብሮስ (1983 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ብሮስ (1985 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ብሮስ 2 (1987 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ብሮስ 3 (1988 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ላንድ (1989 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ወርልድ (1990 እ.ኤ.አ)
* ዶክተር ማሪዮ (1990 እ.ኤ.አ) 
* ማሪዮ ፐይንት (1992 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት (1992 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ላንድ 2 (1992 እ.ኤ.አ)
* የዮሺ ድሴት (1995 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ 64 (1996 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት 64 (1996 እ.ኤ.አ)
* የዮሺ ታሪክ (1998 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ (1998 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 2 (1999 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 3 (2000 እ.ኤ.አ)
* ፐይፐር ማሪዮ (2000 እ.ኤ.አ)
* ዶክተር ማሪዮ 64 (2001 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት ሱፐር ሰርከት (2001 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ሰንሻይን (2002 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 4 (2002 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት ደብል ዳሽ (2003 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 5 (2003 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ጎልፍ: ቶድስቱል ቱር (2004 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ አንድ ሉዊጂ: ሱፐርስታር ሳጋ (2004 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ቨርሰስ ዶንኪ ኮንግ (2004 እ.ኤ.አ)
* ፐይፐር ማሪዮ: የሺህ አመታት በር (2004 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፒንባል ላንድ (2004 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 6 (2004 እ.ኤ.አ)
* ዮሺ ተች አንድ ጎ (2005 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ሱፐርስታር ቤስባል (2005 እ.ኤ.አ) 
* ማሪዮ ቴኒስ: ፓወር ቱር (2005 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 7 (2005 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት DS (2005 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ አንድ ሉዊጂ: ፓርትነርስ ኢን ታይም (2005 እ.ኤ.አ)
* ንዩ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ (2006 እ.ኤ.አ)
* የዮሺ ድሴት 2 (2006 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ፐይፐር ማሪዮ (2007 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 8 (2007 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ DS (2007 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ጋላክሲ (2007 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት Wii (2008 እ.ኤ.አ)
* ንዩ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ Wii (2009 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ጋላክሲ 2 (2010 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ 3D ላንድ (2011 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት 7 (2011 እ.ኤ.አ)
* ንዩ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ 2 (2012 እ.ኤ.አ)
* ንዩ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ U (2012 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 9 (2012 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ 3D ወርልድ (2013 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ካርት 8 (2014 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ ፓርቲ 10 (2015 እ.ኤ.አ)
* ሱፐር ማሪዮ ሜከር (2015 እ.ኤ.አ)
* ማሪዮ አንድ ሉዊጂ: ፐይፐር ጃም (2015 እ.ኤ.አ)

የማሪዮ ቴሌቪዥን ተከታታዮች:
* The Super Mario Bros. Super Show!
* King Koopa's Kool Kartoons
* The Adventures of Super Mario Bros. 3
* Super Mario World

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ቪዲዮ ጌም
ማንጋ

right|thumb
**ማንጋ** ከጃፓን የመጣ እና የተሰራ ካርቱን ኮሚክ ወይም መጽሐፍ አይነት ነው። 

መደብ:መዝናናት
መደብ:ሥነ ጽሁፍ
መደብ:ጃፓን
ስታር ዋርስ

thumbnail
**ኮኮብ ዋርስ** ወይም **ስታር ዋርስ** (በእንግሊዝኛ: **Star Wars**) የጆርጅ ሉካስ በጣም የታወቀ  የሳይ-ፋይ ድራማ  ተከታታይ ፊልሞች ነው። ቴሌቪዥን ትርዒቶችም እና ቪዲዮ ጌሞችም አሉ።

**ፊልሞች**
#* [[The Phantom Menace]] (1999)
#* Attack of the Clones (2002)
#* [[Revenge of the Sith]] (2005)
#* A New Hope (1977)
#* [[The Empire Strikes Back]] (1980)
#* Return of the Jedi (1983)
#* [[The Force Awakens]] (2015)
#* Rogue One (2016）
#* [[Star Wars: The Clone Wars]] (2008)

*'ቴሌቪዥን ትርዒት**
#'' [[Star Wars: Clone Wars (2003 TV series)]]
#'' [[Star Wars: The Clone Wars (2008 TV series)]]
#'' [[Star Wars: Rebels]]
#'' [[Star Wars Holiday Special]]

**ቪዲዮ ጌሞች**
#'' [[Star Wars: Battlefront]]
#'' [[Star Wars: Battlefront II]]
#'' [[Star Wars: The Old Republic]]

**የሌሎች ተከታታይ ፊልሞች እና ጌሞች*'
#* Lego Star Wars
#* [[Angry Birds Star Wars]]
#* Angry Birds Star Wars II
#* [[Family Guy Star Wars: Blue Harvest]]
#* Family Guy Star Wars: Something, Something, Something, Dark Side
#* [[Family Guy Star Wars: It's a Trap!]]
#* Star Wars: The Force Unleashed
#'' Star Wars: The Force Unleashed II
-----
*

መደብ:ስታር ዋርስ
ሻርለት ራምፕሊንግ

**ሻርለት ራምፕሊንግ** (Charlotte Rampling. 5 February 1946 እ.ኤ.አ.) የዩናይትድ ኪንግደም ፊልም፣ የቲያትር አና ቴሌቪዥን ተዋናይ ናት።.

መደብ:የእንግሊዝ ሰዎች
መደብ:ተዋናዮች
የዩክሬን ብሔራዊ ሕብረት

**የዩክሬን ብሔራዊ ሕብረት** (ዩክሬንኛ:*Український Національний Союз*) ዩክሬንኛ ፖለቲካ ወገን ነው። የተፈጠረ ታኅሣሥ 19፣ 2009 ዓ.ም. ። ዋና ዓላማቸው የዩክሬን ብሔራዊ ሕብረት ወደ ሕዝብ አንድነት። ሊቀመንበር ጋኦሉቲቫኒስኪ ኦሊያጂ።

## ማጣቀሻ

## የውጭ መያያዣ
* naso.org.ua/ 

መደብ:የዩክሬን የፖለቲካ ፓርቲዎች‎
ሙራሳኪ ሺኪቡ

thumb|right|240px|ሙረሰኪ ሺኪቡ
**ሙረሰኪ ሺኪቡ** (973 እ.ኤ.አ. - 1031 እ.ኤ.አ.) የጃፓን ባለቅኔ ጸሓፊና ናቸው። ሙረሰኪ ሺኪቡ ጃፓን ዋና ከተማ ክዮቶ ውስጥ እ.ኤ.አ 973 ተወለደ። *ጌንዢ ታሪክ* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ማጣቀሻ

መደብ:የጃፓን ሰዎች
መደብ:ጸሓፊዎች
መደብ:ክዮቶ
ክስታኔ

**ክስታኔ** ("ክርስቲያን"  ቀደም ሲል በምዕራባውያን ምንጮች ውስጥ Aymälläl በመባል ይታወቅ የነበረ ሲሆን፣ አይመለል የመጀመሪያዎቹ ክስታኔዎች የሰፈሩበት አገር እንደሆነ ይነገራል ) በደቡብ ምሥራቅ ኢትዮጵያ በቀድሞው አጠራር በሸዋ ክፍለ ሃገር በአሁኑ በጉራጌ ዞን በሶዶ ወረዳ የሚገኝ ማህበረሰብ ነው። ክስታኔ፣ ጉራጌ በመባል በወል ከሚጠሩት የቤተ ጉራጌ ማህበረሰቦች ውስጥ አንዱ ሲሆን **ሶዶ ጉራጌ** እየተባለም ይጠራል። የክስታኔ ህዝብ ቋንቋ ክስታኒኛ ይባላል። ክስታኒኛ የደቡባዊ ኢትዮጵያ ሴማዊ ቋንቋዎች አካል ሲሆን የሶዶ የክስታኔ ተወላጆች መነጋገርያ (መግባቢያ) ቋንቋ ነው። የክስታኔ ተወላጆች በብዛት በጉራጌ ዞን በሶዶ ወረዳ የሚገኙ ሲሆን እንዲሁም በተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍላተ ሃገራት ይኖራሉ።

መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ፉጂ ተራራ

thumbnail|ፉጂ ተራራ
**ፉጂ ተራራ** (ጃፓንኛ: 富士山 / ふじさん ) ጃፓን አገር ውስጥ ትልቁ ተራራ ነው።  

መደብ:ጃፓን
መደብ:ተራሮች
ሴርጆ ሌዮኔ

**ሴርጆ ሌዮኔ** (1921 – 1981 ዓም) ታዋቂ ጣልያናዊ ፊልም ዳይሬክተር ነበረ።

## የሴርጆ ሌዮኔ ፊልሞች ዝርዝር (እ.ኤ.አ)
* 1959: *[[The Last Days of Pompeii (1959 film)|The Last Days of Pompeii]]*
* 1961: *[[Il Colosso di Rodi]]*
* 1964: *[[A Fistful of Dollars]]*
* 1965: *[[For a Few Dollars More]]*
* 1966: *[[The Good, the Bad and the Ugly]]*
* 1968: *[[Once Upon a Time in the West]]*
* 1971: *[[Duck, You Sucker!]]*
* 1975: *[[A Genius, Two Partners and a Dupe]]*
* 1984: *[[Once Upon a Time in America]]*

መደብ:የጣልያን ሰዎች
መደብ:ፊልሞች
የአክሬ ሪፐብሊክ

**የአክሬ ረፐብሊክ** (ፖርቱጊዝኛ፦ República do Acre), ( እስፓንኛ፦ República del Acre) ወይም የአክሬ ነፃ መንግሥት (ፖርቱጊዝኛ፦ Estado Independente do Acre), (እስፓንኛ፦ Estado Independiente del Acre) የዛኔ የቦሊቪያ ግዛት በነበረችው በአክሬ ክፍላገር ውስጥ የታወጁት ሦስት ተከታታይ ተገንጣይ መንግሥታት ነበሩ። እነዚህም ሦስቱ ተገንጣይ መንግሥታት ከ1891 እስከ 1896 ዓ.ም ድረስ ባሉት ዓመታት ውስጥ የቆሙት ናቸው። በ1896 ዓ.ም. ክፍላገሩ በይፋ ወደ ብራዚል ተጨመረችና እሳካሁን የብራዚል አክሬ ክፍላገር ትባላለች። 

## ታሪክ
left|thumb|100x100px|ሉዊስ ጋልቬዝ ሮድሪጌዝ ዴ አሪያስ
ከ1850 ዓም ያህል ጀምሮ፣ ክፍላገሩ በጎማ ኢንዱስትሪ ማዳበሩ ምክንያት በ፵ ዓመታት ውስጥ በብራዚል ዜጎች ተሞልቶ ነበር። በ1860 ዓም የአያቹኮ ስምምነት ክፍላገሪቱ የቦሊቪያ ግዛት መሆንዋን አረጋግጦ ነበር። 

ከ1881 ጀምሮ ፖርቱጊዝኛ ተናጋሪዎች የሆኑት የብራዚል ሰዎች የአክሬ ኗሪዎች ብዛት ሆነው፣ ከቦሊቪያ ለመገንጠልና ትንሽ ጊዜ ሳያልፍ ወደ ብራዚል እንዲጨመር የሚለውን ዕቅድ ያሥቡ ጀመር። በ1891 ዓም ሉዊስ ጋልቬዝ ሮድሪጌዝ ደ አሪያስ እሱም የእስፓንያ ዜጋና ጋዜጠኛ ሲሆን አንድ ሠልፍ በዘመቻ ከብራዚል ወደ አክሬ መራ እና በሐምሌ 1891 ዓም «የአክሬ ሪፐብሊክ» ፕሬዚዳንት መሆኑን በአዋጅ አሳወቀ። ሪፐብሊኩን በቅርቡ ከብራዚል ጋራ ለማዋሐድ ያሠበው ቢሆንም፣ በሚከተለው መጋቢት 1892 ዓም ግን የብራዚል መንግሥት ሥራዊቱን ልኮ ጋልቬዝን አሠረና ክፍላገሪቱን ወደ ቦሊቪያ ሥልጣን መለሡዋት። ጋልቬዝ ወደ እስፓንያ በስደት ተመለሠና ለግዜው የአክሬ ኗሪዎች ከቦሊቪያም ሆነ ከብራዚል መንግሥታት መቃወም ያገኙ ነበር።

በኅዳር 1893 ዓም ሁለተኛ ሞክረው የአክሬ ኗሪዎች ሁለተኛ «የአክሬ ሪፐብሊክ» አዋጁ፤ ሮድሪጎ ደ ካርቫዮ ፕሬዚደንት ተደረገ። ሆኖም እንቅስቃሴው ዳግመኛ ስለ ተቃወመ ለአንድ ወር ብቻ ቆየና አክሬ የቦሊቪያ ግዛት ሆና ቀረች።

left|thumb|ሆዜ ፕላሲዶ ዴ ካስትሮ
ከዚያ በኋላ የአክሬ ሕዝብ አለቃ ወታደሩ ሆዜ ፕላሲዶ ዴ ካስትሮ ሆነ። እሱ የ30,000 ሰዎች አብዮታዊ ሠራዊት አሠለፈ፤ በአክሬ አብዮት (1894 ዓም) ብዙ ውግያዎች ያሸንፍ ነበር። በጥር 1895 ዓም ፕላሲዶ ሦስተኛውን «የአክሬ ሪፐብሊክ» አዋጀ። ከዚሁ ሁናቴ የተነሣ ከአገራት መካከል የሆነ ሁከት ሊሆን መሠለ።

በመጨረሻ በኅዳር 1896 ዓም በተዋዋለው በፔትሮፖሊስ ስምምነት ዘንድ፣ ቦሊቪያ ይግባኝ ማለቱን ለብራዚል ለ፪ ሚሊዮን ፓውንድ በመለዋወጥ ሸጠው። ከዚያ ውል ጀምሮ እስካሁንም ድረስ አክሬ የብራዚል ክፍላገር ሆናለች።

thumb|በ1891 ዓም «የአክሬ ነፃ መንግሥት» ያወጣው ተምብር

## ዋቢ ምንጮች

* ISBN&nbsp;1-57488-452-2.&nbsp;
* "New Republic Founded: The Evolution of a South American No Man's Land," *Philadelphia Inquirer*, Nov 12, 1899, p 7
* "Acre Seeks Recognition: New South American Republic Sends a Minister to This Country," *New York Times,* Nov 24, 1900, p 1
* "Acre and Its Rubber: Cause of the Establishment of the New Republic," *New York Times,* Nov 25, 1900, p 12
* "A Short-Lived Republic: Acre, the Land of Rubber, No Longer a Separate Country," *New York Times,* Nov 30, 1900, p 1
* "Acre Belongs to Brazil: A Settlement of the 'Rubber Republic' Dispute," *Kansas City Star*, Aug 12, 1903, p 4

መደብ:ብራዚል
መደብ:ቦሊቪያ
መደብ:ታሪካዊ አገሮች
መደብ:ተቀባይነት ያላገኙ አገሮች
ወንጌላውያን በስልጤ

1ኛ. ሀይደር ይባላል የአልከሶ አከባቢ ተወለጅ ነው። በአሁኑ ሰዓት በወራቤ ከተማ
በሐጂ ፈድሉ ህንጻ ስር አንድ ክፍል ተከራይቶ የመድሐኒት መሸጫ መደብር
ከፍቶ ይሸጣል(የገንዘብ ምንጩ ባይታወቅም)፤ይህ ግለሰብ ለረጅም ጊዜ
በአልከሶ ሀድራ ውስጥ ሲካድም እንደነበረና ሙሉ ጊዜውን ጫት ሲቅም
(ሲፈጭ ቢባል ይሻላል ላሉ በቅርበት የሚያውቁት) የኖረ ገሪባ ነገር እንደነበር
በቅርበት የሚያውቁት ይናገራሉ ፤ በዚሁ አጋጣሚ ነበር በጴንጤዎች መረብ
ተጠልፎ ገብቶ በሂደት ሱሱን አስትተው የኢኮኖሚ አቅሙን አሻሽለው ወደ
ወራቤ መልሰውት በአሁኑ ሰዓት የአክፍሮት ስራውን በጥንቃቄ እየሰራ ይገኛል፡፡
እሱ መድኃኒት ለመግዛት የሚመጡ የገጠር ሰዎችን በተለይም መድኃኒት
የመግዛት አቅም የሌላቸውን እንደሚያጠምድ ይነገራል፡፡

2ኛ. ሁሴን ቃዲ ይባላል፤ ወጣት ነው። በወራቤ መሰናዶ ትምህርት ቤት
በመምህርነት እየሰራ ይገኛል። ይህ ግለሰብ አስተዳደጉ ወላጅ አጥ የሆኑ ህጻናት
በሚያድግበት የህጻናት አምባ እንደሆነ ይገራል። ከሙስሊም ቤተሰብ ቢወለድም
ምንም ዓይነት ኢስላማዊ መሰረት እንዳልነበረው ቢያንስ ይህ አስተዳደጉ አብነት
ይሆናል። ይህ ወጣት ወንጌላዊ ከመሰል ከሌላ አከባቢ ከመጡ ወጣት
ፕሮቴስታንቶች ጋር በመሆን ሴቶችን እየጋበዙ እንደሚያጠምዱ ይነገራል፡፡

3ኛ. ኪያር ይባላል የአልከሶ አከባቢ ተወላጅ እንደሆነ (አልከሶዎች ምን
ነካቸው?) እና አስተዳደጉ ዝዋይ እንደሆነ ይነገራል። ከግንበኝት ተነስቶ በአጭር
ጊዜ እንዴት ኮንትራከተር እንደሆነ እና የመኪና ባለቤት እንደሆነ አላህ ይወቀው
ብቻ በአሁኑ ሰዓት በዞኑ ውስጥ በርካታ የግንባታ ጨረታዎችን ‹እያሸነፈ› ጴንጤ
ባለሙያዎችን እያስመጣ ከእኛ የቀን ሰራተኛ ሴቶች ጋር እየቀላቀለ እያሰራ
እንደሆነ የይዓን ምስክሮች ያናገራሉ። በአሁኑ ሰዓት በበተለይ በወራቤ በሚካሄዱ
ግንባታዎች ላይ ከባለሙያ እስከ የቀን ሰራተኛ ሆነው የሚሰሩ ጴንጤዎችን
ታያቸዋለህ አንድ እንኩዋን ቢሆን መዝሙሩን እያስጮሀ ነው የሚሰራው፣የእኛዎቹ
ደግሞ የትግርኛ ወይም የስልጠኛ ዘፈን ከፍተው ሲያዳምጡ ታያቸዋለህ፡፡
(ሴኩላሪዝ በጣም ስለገባን ነው መሰለኝ)

4ኛ. ገነት ተክሌ ትባላለች ስልጤ ባትሆንም አባቷ ተክሌ ለረጅም ጊዜ በወራቤ
1ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት መምህር እና የምርጫ(ቅርጫ) ቦርድ ሆኖ እያገለገለ
ነው። ልጅትም እዚሁ ስለተወለደች ስልኛንም ስልጤንም በደንብ ታውቃቸዋለች፡፡
የማትሪክ ውጤቷ ከፍተኛ ትምህር ተቋም ባያስገባትም በአሁኑ ሰዓት ግን
በሚሽነሪዎች(ምናልባትም በቤንጃሚን) አማካኝነት እስከ ውጭ ሀገር ተልካ
ዲግሪ፣ሁለተኛ ዲግሪ እስከ ዶክትሬት ሊያስምሯት እንደሆነ ሰምተናል። ይህ
ምን ችግር አለው ትሉኝ ይሆናል የእኛ ልጆች በባትሪ እየተፈለጉ በአክራሪነት
እተፈረጁ ዞኑን ብሎም ሀገር ለቀው እንዲወጡ እየተደረገ ነገ ደግሞ ይህን
ከፈተኛውን የዞን ሹመት መያዝ ያለባቸው ከፍተኛ የትምህርት ዝግጅት ያላቸው
ብቻ ናቸው የሚል ህግ ቢያመጡ ማን ይሆን በቦታው የሚቀመጠው?
አትጠራጠሩ ገነት ተክሌ ናት፡፡ ከዚያስ?ከዚያማ…..የእኛ በምንለው ሰማን ሽፋ
እንኳን ካደረሰብን የሞራል ውድቀት፣ ፍራቻ፣ ውርደት እስካሁን ማንሰራራት
አልቻልንም። መስጂድ ውስጥ እንኩዋን ኖርማል ዳዕዋ ማድረግ እየፈራን
ያለንበት ሁኔታ ላይ ደርሰናል። አላህ ይድረስልን፡፡
ይህች ገነት በአሁኑ ሰዓት(የገንዘቡ ምንጭ ባይታወቅም) ወራቤ ከተማ ላይ
በርካታ መሬቶችን በሊዝ አሸንፋለች መቼም ለምን ይሆን ብሎ የሚጠይቅ ካለ
እርግጠኛ ሁኑ ለቸርች አገልግሎት ነው የሚሆነው፡፡

በአሁኑ ሰዓት ጴንጤዎች ለሚበትኑት በራሪ ወረቀት እንኳን መልስ ወረቀት
መበተን አልቻልንም፡፡
አንዱ ወንድሜ ወራቤ ገበያ ላይ አጋጠመኝ ብሎ የነገረኝ ደግሞ ምን መሰላቹ?
የገጠር ሴቶች ናቸው ሲገበያዩ ‹‹ቢሳ ሱም›› ሲሉ ሰምቼ በጣም ደነገጥኩኝ
አለኝ። እዚህም ተደርሷል፡፡
ስለዚህ…..

ስለዚህማ ስልጤ 100 ሙስሊም ነው የሚለውን ያረጀ ተረታችንን ትተን ቢያንስ
ቢያንስ ለቤተሰባችን ስንል እንንቀሳቀስ፣ እንደራጅ፤ ተቸገሩትን እንርዳ፤ ጧሪ ያጡ
በርካታ አረጋዊያን አሉ ፤በርካታ አይታሞች(ወላጅ አጥ ህጻናት) አሉ፤ ቤታቸው
የሚላስ የሚቀመስ የሌላቸው በርካታ ሚስኪኖች አሉ፤ አይደለም ስለመንሃጅ
አርካኑል ኢስላም አርካኑል ኢማንን የማያውቁ ፤ስለጠሃራ፣ ስለሂጃብ፣ የማያውቁ
በርካታ ወገናችን አለ። እነ እንትና መስጂድ እነ እንትና መስጂድ ከሚለው ዝቅታ
ከፍ ብለን ስለ ህዝባች እንኑር። እኛ መስጂድ ውስጥ መስጂድ ከገባው
ወንድማችን ጋር በመንሃጅ ጉዳይ ለመጋደል እንፈላለጋለን እነሱ(ጰንጤዎች )
ደግሞ የመስጂዱን አቅጣጫ የማያውቀውን ሙስሊም ነኝ እያለ ብቻ
የሚኖረውን እየነጠቀን ነው። እንንቃ እርስ በርስ ከመተቻቸት በዘለለ እኔ ለህዝቤ
ምን ሰራሁ እንበል እና ራሳችንን እንጠይቅ። አበቃሁ እኔንም እናንተንም የስራ
ሰዎች ያድረገን። ቸር ያሰማን

መደብ:ክርስትና
መደብ:ኢትዮጵያ
ትዊተር

**ትዊተር** (*Twitter*) በአሜሪካ የሚገኝ የኮምፕዩተር አገልግሎቶች የሚሰጥ ድርጅት ነው። የድርጅቱ ዋና መስሪያ ቤት በሳን ፍራንሲስኮ ይገኛል።

መደብ:ኢንተርኔት
መደብ:ድርጅቶች
አንግሪ በርድዝ

thumbnail

**አንግሪ በርድዝ** (እንግሊዝኛ፡ Angry Birds) ከፊንላንድ ተከታታይ ቪዲዮ ጌሞች ነው። ደግም የቴሌቭዥን እና የፊልሞች ተከታታዮች አለ።

**ጌሞች**

አንግሪ በርድዝ፣ አንግሪ በርድዝ ሲዘንስ፣ አንግሪ በርድዝ ሪዮ፣ አንግሪ በርድዝ ጓደኛዎች፣ አንግሪ በርድዝ ስፔስ፣ አንግሪ በርድዝ ኮከብ ዋርስ፣ አንግሪ በርድዝ ኮከብ ዋርስ II፣ አንግሪ በርድዝ ጎ!፣ አንግሪ በርድዝ ኤፒክ፣ አንግሪ በርድዝ ትራንስፎርመርዝ፣ አንግሪ በርድዝ ፋይት!፣ አንግሪ በርድዝ II፣ አንግሪ በርድዝ አክሽን!

**Spin-offs**

ባድ ፒጊስ፣ አንግሪ በርድዝ ስቴላ፣ አንግሪ በርድዝ ፖፕ

**ፊልሞች እና ቴሌቪዥን**

የአንግሪ በርድዝ ፊልም (2016)፣ የአንግሪ በርድዝ ፊልም 2 (2019)

**የካርቱን ተከታታይ**	

Angry Birds Toons፣ Piggy Tales፣ Angry Birds Stella

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ካርቱን
መደብ:ፊንላንድ
ዲዝኒ

**ዲዝኒ** (በእንግሊዝኛ፡ Disney) የሆነ የአሜሪካ የተንቀሳቃሽ ምስል እና የቴሌቪዥን ዝግጅቶች አቅራቢ ድርጅት ነው። ይህ ድርጅት በስሩ የሚያስተዳድራቸው በርካታ ድርጅቶች ሲኖሩ ከነዚህም ውስጥ ዋልት ዲዝኒ ስቱዲዮስ (Walt Disney Studios)፣ ዋልት ዲዝኒ ፒክቸርስ (Walt Disney Pictures)፣ ዋልት ዲዝኒ ስቱዲዮስ (Walt Disney Animation Studios)፣ ዋልት ዲዝኒ ሆም ኤንተርቴንመንት (Walt Disney Home Entertainment)፣ ዲዝኒ ኢንተራክቲቭ (Disney Interactive)፣ ፒክሳር አኒሜሽን ስቱዲዮስ (Pixar Animation Studios)፣ ሉካስፊልም (Lucasfilm)፣ ተ መፔትስ ስቱዲዮ (The Muppets Studio)፣ ተችስቶን ፒክቸርስ (Touchstone Pictures)፣ disney.com እና
ማርቨል ኮሚክስ (Marvel Comics) ይጠቀሳሉ።

## ታሪክ

## የፊልም ቤተ-መዛግብት

## ማስታወሻዎች

## ማጣቀሻዎች

## የውጭ ማያያዣዎች

መደብ:ድርጅቶች
መደብ:ፊልሞች
መደብ:ቴሌቪዥን
በርኒ ሳንደርስ

**በርናርድ "በርኒ" ሳንደርስ** (ተወለደ በእ.ኤ.አ. ሴፕቴምበር 8 1941) አሜሪካዊ ፖለቲከኛ እና የቬርሞንት ጁኒየር ሴናተር ነው። ለእ.ኤ.አ 2016ቱ የዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዚደንታዊ ምርጫ የዴሞክራቲክ ፓርቲን በመወከል የሚወዳደር እጩ ነበር። ከእ.ኤ.አ. 2015 ጀምሮ ዴሞክራት የሆነው በርኒ ሳንደርስ ፥ በአሜሪካ ኮንግረስ ታሪክ ውስጥ ለረጅም ጊዜ ያገለለ ግላዊ ፖለቲከኛ ነው። ከዴሞክራቶች ጋር ኅብረት ማድረጉ በኮሚቴ ሥራዎች ላይ ሥልጣን እንዲኖረው አድርጎ ነበር ፤ ይህም አንዳንዴ  ዴሞክራቶችን አብላጫነት  ሰጥቶአቸዋል። ሳንደርስ በእ.ኤ.አ. ጃኑዋሪ 2015 ላይ  በሴኔት በጀት ኮሜቴ ውስጥ ራንኪንግ ማይኖሪቲ ሜምበር ሆነ ፤  ከዚያ በፊት የሴኔት የቀድሞ ወታደሮች ጉዳይ ኮሚቴ ውስጥ ሊቀ-መንበር በመሆን ለሁለት ዓመታት አገልግሏል። ራሱን ዴሞክራሲያዊ ሶሻሊስት ብሎ የሚጠራው በርኒ ሳንደርስ የሠራተኞችን መብት እና የኢኮኖሚያዊ እኩልነትን በጽኑ ይደግፋል።

ሳንደርስ ተወልዶ ያደገው ብሩክሊን ኒው ዮርክ ከተማ ውስጥ ሲሆን የተመረቀው ደግሞ በእ.ኤ.አ. 1964 ከሺካጎ ዩኒቨርስቲ ነበር።

## References

መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
ዞዊ ዴሸኔል

**ዞዊ ክሌር ዴሸኔል **(ተወለደች ጃኑዋሪ 17 ቀን 1980 እ.ኤ.አ.) አሜሪካዊት ተዋናይት፣ ዘፋኝ እና የዘፈን ጸሐፊ፣ ሞዴል እና ፕሮድዩሰር ነች። የመጀመሪያውን ፊልሟን በ1999 እ.ኤ.አ. መምፎርድ ውስጥ፥ ከዚያም በመቀጠል ኦልሞስት ፌመስ በተባለው በእ.ኤ.አ. 2000ው የካሜሮን ክሮው ፊልም ላይ የአኒታ ሚለርን ገጸ-ባሕርይ ይዛ ተጫውታለች። ቀጥሎም በኮሜዲ ገጸ-ባሕርያት ዙሪያ በሠራችባቸው ፊልሞች እንደ ዘ ጉድ ገርል (እ.ኤ.አ. 2000)፣ ዘ ኒው ጋይ (እ.ኤ.አ. 2002)፣ ኤልፍ (እ.ኤ.አ. 2003)፣ ዘ ሂችሃይከርስ ጋይድ ቱ ዘ ጋላክሲ (እ.ኤ.አ. 2005)፣ ፌይለር ቱ ሎንች (እ.ኤ.አ. 2006)፣ የስ ማን (እ.ኤ.አ. 2008) እና (500) ዴይስ ኦፍ ሰመር (እ.ኤ.አ. 2009) ታዋቂ ሆናለች። ከእ.ኤ.አ. 2011 ጀምሮ በፎክስ በሚተላለፈው ኒው ገርል ሲትኮም ላይ ጄሲካ ዴይን ሆና ትተውናለች። በዚህም የኤሚ ሽልማት እና ሦስት የጎልደን ግሎብ ሽልማት እጩነቶችን ተቀብላለች። 

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
መደብ: የአሜሪካ ሙዚቀኞች‎
አቃቂ ቃሊቲ

**አቃቂ ቃሊቲ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 195,273 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
አቃቂ ቃሊቲ በአዲስ አበባ ደቡብ አቅጣጫ ላይ የሚገኝ ሲሆን ንፋስ ስልክ ላፍቶን እና ቦሌን ያዋስናል።

## ዋቢ ምንጮች


መደብ:አዲስ አበባ
አራዳ ክፍለ ከተማ

**አራዳ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 225,999 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
አራዳ የሚገኘው በአዲስ አበባ በስተሰሜን አቅጣጫ ላይ ሲሆን ጉለሌን፣ የካን፣ ቂርቆስን፣ ልደታን እና አዲስ ከተማን ያዋስናል።

መደብ:አዲስ አበባ
ቦሌ ክፍለ ከተማ

**ቦሌ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 328,900 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ቦሌ የሜገኘው በአዲስ አበባ ደቡብ ምሥራቅ አቅጣጫ ሲሆን የካን፣ ቂርቆስን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን እና አቃቂ ቃሊቲን ያዋስናል።

መደብ:አዲስ አበባ
ኮልፌ ቀራንዮ

**ኮልፌ ቀራኒዮ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ከአስረአንዱ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 546,219 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ኮልፌ ቀራኒዮ የሚገኘው በአዲስ አበባ ምዕራብ አቅጣጫ ላይ ሲሆን ጉለሌን፣ አዲስ ከተማን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን እና ልደታን ያዋስናል።

መደብ:አዲስ አበባ
ጉለሌ

**ጉለሌ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። የስሙ ስያሜ  ከንጉስ ሸሆጀሌ ጋር ይያያዛል  ንጉሱ የቤተመንግስታቸውን ድንበር ለመግለፅ ከተጠቀሙበትን ኩለሊ ከሚለው የሩጣንኛ ቋንቋ የዞረ ቃል ሲሆን ኩለሊ ማለት በሙሉ የኔ ማለት ሲሆን በጊዜ ብዛት ጉለሌ የሚለውን ቅርፅ ያዘ እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 284,865 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ጉለሌ የሚገኘው የእንጦጦ ተራራ በሚገኝበት በሰሜናዊው የከተማው ክፍል ሲሆን ኮልፌ ቀራንዮን፣ አዲስ ከተማን፣ አራዳን፣ የካ ክፍለ ከተማን ያዋስናል።

መደብ:አዲስ አበባ
ቂርቆስ ክፍለ ከተማ

**ቂርቆስ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 235,441 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ቂርቆስ የሚገኘው በአዲስ አበባ መሀከል ላይ ሲሆን አራዳን፣ የካን፣ ቦሌን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን እና ልደታን ያዋስናል።

መደብ:አዲስ አበባ
ልደታ ክፍለ ከተማ

**ልደታ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2003 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 214,769 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ልደታ የሜገኘው በአዲስ አበባ ማዕከላዊ ምዕራብ አቅጣጫ ላይ ሲሆን አራዳን፣ አዲስ ከተማን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን፣ ኮልፌ ቀራንዮን እና ቂርቆስን ያዋስናል።

## ሰፈሮች

* ጎጃም በረንዳ
* ሰባተኛ
* ተክለሃይማኖት
* በርበሬ በረንዳ
* ጭድ ተራ
* ሞላ ማሩ
* ጌጃ ሰፈር
* አብነት
* ጆስ ሃንሰን
* ዳርማር
* ኮካ
* መቻሬ ሜዳ
* ጦር ሃይሎች
* ልደታ
* ሜክሲኮ
* ሰንጋተራ
* ብሄራዊ

## ተጨማሪ ይመልከቱ

* ልደታ ካቶሊክ ካቴድራል ት/ቤት

መደብ:አዲስ አበባ
መስቀል አደባባይ

[thumb|right|360px|[መስቀል|የመስቀል መስቀል አደባባይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የበዓል አደባባይ ነው]]
**መስቀል አደባባይ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ታሪካዊ ይዞታ ነው** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ የሚገኝ አደባባይ ነው።‹‹መስቀል አደባባይ ለክብረ በዓል፣  የሚውል የአዲስ አበባ ከኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች "የመስቀል አምልኮ" አደባባይ  ነው፤›› 

ባለቤትነቱን እና ስያሜውን ያገኘው እምነት ተከታዮች በየዓመቱ በሚከበረው የ መስቀል በዓል ምክንያት ነው። ይህ ቦታ በደርግ አገዛዝ ዘመን በኦፊሴል "አብዮት አደባባይ" ተብሎ ይጠራ የነበረና በየዓመቱ የአብዮቱ ክብረ በዓል ይከናወንበት ነበር።
በዚህ ወቅትም የጊዜው የደርግ መንግስት እና የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን አለመግባባት ተፈጥሮ በየ ወቅቱ የሚጠየቅ ጉዳይ ነበር በወቅቱ የነበረው መንግስት ግን በአጠቃላይ ከሀይማኖት ጋር መልካም ግኑኝነት ስላልነበረው ጥያቄዎችን አልመለሰም ነበር።
ከ1967 ዓ.ም. መገባደጃ ጀምሮ በዘመነ ደርግ ‹‹አብዮት አደባባይ›› ይባል ነበር፡፡ኢሕአዴግ መንበረ ሥልጣኑን ከያዘ በኋላ ከ1984 ዓ.ም. ጀምሮ ወደ ቀድሞው መጠሪያ መስቀል አደባባይ መመለሱ ይታወቃል፡፡ የጥናት ድርሳናት እንደሚያሳዩት መስቀል አደባባይ በ1950ዎቹ መጀመርያ ስያሜው ከማግኘቱ በፊት በእስጢፋኖስ አደባባይነት እንደሚታወቅ፣  

መደብ:አዲስ አበባ
ሙሉጌታ በቀለ

thumb

**ሙሉጌታ በቀለ ** (1939 ዓም ተወልዶ) የኢትዮጵያ ፊዚክስ ሳይንቲስትና የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ፕሮፌሦር ናቸው። ሙሉጌታ በቀለ የተወለደው በአርሲ፣ ኢትዮጵያ ነው።

መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
መደብ:ፊዚሲስቶች
 
ፈለቀ ክንፈ
አባ ዶዮ ዋሚ ገሮ

**አባ ዶዮ ዋሚገሮ** የኦሮሞ ባላባት፣ የኢትዮጵያ መጀመርያ ፓርላማ አባል፣እና አርበኛ ነበሩ።

በጣልያን ፋሺስቶች ወረራ ጊዜ የኢትዮጵያ ሕዝብን በየዘሩ ለማከፋፈል ሲሞክሩ፣ አባ ዶዮ ጤፍን ነጭ ከጥቁሩ እንዲለዩ ጠየቋቸው። ይህንን ባለመቻላቸው ታዲያ እኛ ሁሉ ከአማራ፣ ኦሮሞና ብዙ ሕዝቦች የተቀላቀለን ሆነን እኛን ማስለየት ከዚህ በላይ የማይቻል ነው ብለው መለሱዋቸው።

መደብ:አርበኞች
ስፓይደርማን

thumbnail

**ስፓይደርማን** (እንግሊዝኛ: Spider-Man) የማርቨል ኮሚክስ ሱፐር-ሂሮ ባለታሪክ ነው። በስታን ሊ እና በስቲቭ ዲትኮ በአሜዚንግ ፋንታሲ ላይ ተፈጥሯል። በማርቭል ኮሚክስ ለሚታተሙ ይህ መፅሀፍ በነሀሴ 1955 በ15ተኛው መፅሀፍ ዋና ገፀባህሪ ተደርጎ በየወሩ እየተሰራበት ያለድንቅ ገፀባህርይ ነው።

### ስፓይደርማን በፊልሞች

## ስፓይደርማን
የ1970ው ስፓይደርማን ፊልም በኮሎምቢያ ምስሎች ተዘጋጅቶ የቀረበ ሲሆን ኢ. ደብሊው ስዋክ ሀመር ዳይሬክት ተደርጎ ለእይታ የቀረበ ፊልም ነው።
* ኒኮላስ ሀመንድ
* ጄፍ ዶነል
* ሊዛ ኤልባቸር እና ሌሎች ተውነውበታል።
የፊልሙን ፖስተር ለማየት እዚህ ይጫኑ።

## ስፓይደርማን ስትሪክስ ባክ
በግንቦት 1 1971 ለእይታ የቀረበ ፊልም ነው።
ተዋናዮች 
* ኒኮላስ ሀመንድ
* ቺፕ ፊልድስ
* ሚካኤል ፓታኪ ሌሎችም
poster

## ስፓይደርማን: ዘድራጎንስ ቻሌንጅ
## ሳም ራኢሚ ሲሪየስ

## የማርክ ዌብ ፊልሞች

## የማርቭል ፊልሞች
* ካፒቴን አሜሪካ: ሲቪል ዋር
* ስፓይደር ማን: ሆም ከሚንግ
* አቬንጀርስ: ኢንፊኒቲ ዋር
* አቬንጀርስ: ኢንድ ጌም
* ስፓይደር ማን: ፋር ፍሮም ሆም
* ስፓይደር ማን: ኖ ዌይ ሆም

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች
መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ጣት

350x350px|thumb|አምስቱ ጣቶች በግራ እጅ ላይ
**ጣት** በሰዎች እንዲሁም በሌሎች እንስሶች እጅ እና እግር ጫፍ ላይ የሚገኝ አንጓ ያለው ተንቀሳቃሽ የሰውነት ክፍል ነው። አብዛኛውን ጊዜ ሰዎች በእያንዳንዱ እጆቻቸው ላይ አምስት ጣቶች አላቸው። አንዳንድ ጊዜ ግን በአፈጣጠር ችግር ቁጥሮቻቸው ሊጨምሩ እንዲሁም በአደጋ ምክንያት ቁጥሮቻቸው ሊያንሱ ይችላሉ። የመጀመሪያው ጣት አውራ ጣት ተብሎ ይጠራል። በመቀጠልም ሌሎቹ አመልካች ጣት (በተለምዶ ሌባ ጣት)  ፣ የመሃል ጣት ፣ የቀለበት ጣት እናም ትንሿ ጣት (በተለምዶ ማርያም ጣት) በመባል ይታወቃሉ።

መደብ:ሥነ አካል
ባለ አምስት ሬይ የፊት እግሮች የምድር አከርካሪ አጥንቶች ከፋይሎጀኔቲክ የዓሣ ክንፎች ሊገኙ ይችላሉ።
የካ ክፍለ ከተማ

የካ በ አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ ክፍለ ከተማ  ሲሆን። . 

## መልክአምድር
አውራጃው የሚገኘው በከተማው ሰሜናዊ ምስራቅ ዳርቻ ነው. ከጉለሌ ፣ አራዳ ፣ ቂርቆስና ቦሌ ወረዳዎች ጋር ይዋሰናል።

## የቦታዎች ዝርዝር

* የአባዶ ፕሮጀክት 13
* አድዋ ድልዲ ኮንዶሚኒየም
* አያት ሪል ስቴት ልማት
* ባልደራስ ኮንዶሚኒየም
* ሲግናል

### የአስተዳዳሪ ደረጃ፡ 11

* ቤግ ቴራ
* ካራ
* ካራ አሎ
* ቀበና
* ኮተቤ
* መገናኛ
* ሰንሻይን ሪል እስቴት
* የደጃዝማች አሉላ ኢርሻ

## ስብዕናዎች

* ግርማ ዋክ (1935 የተወለደ)፣ ነጋዴ

## የ የካ ፕሮጀክት
በ ግንቦት 13 2013 በ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ አማክኝንት የጫካ ቦታዎችን የመመንጠር እና ብሔራዊ ቤተመንግሥቶችን ፣ ቤቶችን ፣ አርቲፊሻል ሀይቆችን ፣ መንገዶችን እና ሌሎች መሰረተ ልማቶችን የመገንባት ዓላማ ያለው የየካ ፕሮጀክት በመባል የሚታወቀውን ፕሮጀክት አስጀመሩ። 503 ሄክታር መሬትን ያቀፈው ይህ ፕሮጀክት ከታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ በኋላ ትልቁ ፕሮጀክት ሲሆን በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች 49 ቢሊዮን ብር ወጪ የተደረገበት ፕሮጀክት ነው። አሁን በመገንባት ላይ ነው።  

## ማጣቀሻ

## ውጫዊ አገናኞች
ከአዲስ አበባ ወረዳዎች ጋር የተያያዙ ሚዲያዎች በዊኪሚዲያ ኮመንስ

* የጉግል ካርታዎች"የካ "
ጡጦ

250px|thumb|ጡጦ
**ጡጦ** ሕፃናት ወተት ወይም ሌላ ፈሳሽ የሚጠጡበትና እንደ ጡት የሚጠቡት ከፕላስቲክ የሚሠራ ጠርሙስ መሰል ዕቃ ነው።

መደብ:የቤት ዕቃ
ንፋስ ስልክ ላፍቶ

**ንፋስ ስልክ ላፍቶ** በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 335,740 ነው።

## መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ንፋስ ስልክ ላፍቶ የሚገኘው በአዲስ አበባ ደቡብ አቅጣጫ ላይ ሲሆን ልደታን፣ ቦሌን፣ አቃቂ ቃሊቲን፣ ኮልፌ ቀራንዮን እና ቂርቆስን ያዋስናል።

መደብ:አዲስ አበባ
የኖቪባዛር ሳንጃክ

የ**ኖቪ ባዛር ሳንጃክ** (ሰርብኛ፦ /; ቱርክና፦ *Yeni Pazar sancağı*) ከ1856 እስከ 1905 ዓም. ድረስ የኦቶማን መንግሥት ሳንጃክ ወይም አስተዳደር ክልል ነበረ። በዛሬው ሞንቴኔግሮ፣ ሰርቢያ እና ኮሶቮ ውስጥ የተገኘው ሲሆን[a]አሁን «ራሽካ» እና «ሳንጃክ» ይባላል።  

በኦቶማን ቱርክኛ «ሳንጃክ» ማለት አስተዳደር ክልል ከመሆን በላይ፣ «ሰንደቅ» ደግሞ ማለት ነው፣ እንዲሁም የአማርኛ ቃል «ሰንደቅ» መንስኤ ነው።

## ታሪክ

### የኦቶማን ግዛት
በ1447 ዓም አካባቢ የኦቶማን ቦስኒያ አለቃ ኢሳ-በግ ኢሳኮቪች ከሰርቢያ ደስፖታት መንግሥት ደቡብ-ምዕራብ ክፍሎች በያዘ ጊዘ፣ የኖቪ ባዛር መንደር ገና አልኖረም ነበር፤ በዙሪያው የተገኙት መንደሮች ፖቶክና ፓሪጸ ብቻ ነበሩ። በ1448 ዓም ኢሳኮቪች መንደሩን መሠረተ፤ ገበያ ወይም በቱርክኛ «ፓዛር»፣ መስጊድ፣ የሕዝብ መታጠቢያ ቤት፣ ሆስተልና ግቢ ሠራበት። በመጀመርያ ኖቪ ፓዛር መንደር በጀለጽ ቪላየት (ክፍላገር) በስኮፕየ ጠረፍ አውራጃ ተገኘ። በ1455 ዓም ጀለጽ ወደ ቦስኒያ ሳንጃክ ተጨመረ። ከዚያ በ1477 ዓም መቀመጫው ከጀለጽ ወደ ኖቪ ፓዛር ተዛወረ። ከዚህ የተነሣ የተለየ የኖቪ ፓዛር ሳንጃክ በሩሜሊያ ኤያሌት ውስጥ ተደረገ። በ1572 ዓም የቦስኒያ ሳንጃክ ወደ ኤያሌት ደረጃ በገባችበት ዘመን የኖቪ ፓዛር ሳንጃክ ወደ ቦስኒያ ኤያሌት ተመለሰ። በዚያም እስከ 1856 ዓም ይቆይ ነበር። 

### መሠረት
በ1856 ዓም የኦቶማን የቪላዬት ሕግ በወጣበት ጊዜ፣ የቦስኒያ ኤያሌት ተጨረሰና ኖቪ ፓዛር ብቸኛ ሳንጃክ ሆኖ መቀመጫው ኖቪ ፓዛር ከተማ ነበረ። በኋላ በ1870 ዓም ወደ አዲሱ ኮሶቮ ቪላዬት ተጨመረ። በኖረበት ዘመን ሁሉ፣ የዛሬው ሳንጃክ አውራጃ (ከኖቪ ባዛሩ ሳንጃክ ተሰይሞ) ወይም ራሽካ፣ ከዚህም በላይ የኮሶቮ ስሜን ክፍል ያጠቅልል ነበር።

### የቤርሊን ጉባኤ (1870 ዓም)
thumb|400px|በ1870 ዓም የነበረው ሁኔታ
በ1870 ዓም በተካሄደው ቤርሊን ጉባኤ፣ የኦስትሪያ-ሀንጋሪ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንድራሢ የቦስኒያና ሄርጸጎቪና ክፍላገር በኦስትሪያ ሠራዊት ከመያዝ በላይ፣ የአውስትሪያ ወታደሮች በኖቪባዛር ሳንጃክ ውስጥ እንዲቆዩ መብቱን አገኘላቸው። ነገር ግን እነዚህ ግዛቶች በስም የኦቶማን ክፍላገሮች ሆነው ቀሩ። በተጨማሪ፣ የኖቪባዛር ሳንጃክ ከሰርቢያና ሞንቴኔግሮ ግዛቶች መካከል በመቀመጡ እንደ ጠቀሜታ ተቆጠረ። እንዲሁም በዚያ ያሉት የኦስትሪያ ወታደሮች መንገድ ወደ ሳሎኒካ ለመክፈት እንደጠቀሙ በኦስትሪያ ባለሥልጣናት ዘንድ ይነገር ነበር።  

የኦቶማን ክልል የነበረቸው ቦስኒያ በኦስትሪያ አስተዳደር መኖርዋ ይሁንና እስከ ሳሎኒካ ድረስ ለመዘመት የሚለው ሀሣብ በተቃራኒ ወገኖች በተለይም በሀንጋራውያን ዘንድ ተቃወመ። ነገር ግን ሰርብያና ሞንቴነግሮ እንዳይዋሕዱ እንዲሁም የሩስያ ተጽእኖ በባልካኖች ውስጥ እንዳይስፋፋ በመከልከሉ የኖቪባዛር መያዝ ጥቅም አይተው ታገሡት።

### የኦቶማን አስተዳደር ለውጦች
የኦቶማን መንግሥት መሪዎች በራሳቸው በኩል በ1871 ዓም የኦስትሪያን ተጽእኖ ለመወሰን ኖቪባዛር ሳንጃኩን ከቦስኒያ ቪላዬት (መቀመጫ ሳራዬቮ) ለይተው ወደ ኮሶቮ ቪላዬት (መቀመጫ ፕርሽቲና) አዛውረው ጨመሩት። በ1872 ዓም በይፋ ሳንጃኩን አካፍለው የኦስትሪያ ወታደሮች የበዙባቸው ሠፈሮች የፕልየቭሊያ ሳንጃክ ሆነው የተረፉት ሠፈሮች የስየኒጻ ሳንጃክ ተብለው ተደረጉ።

### የኦስትሪያ ወታደሮች በ1901 ዓም ሳንጃኩን መተዋቸው
በ1900 ዓም ኦስትሪያ ባቡር ወደ ኦቶማን መቄዶን ግዛት ለመሥራት የሚለውን ሀሣብ አሳወቀ። ይህ ባቡር በሳንጃኩ መካከል ይሄድ ነበርና በአውሮፓ አገራት መካከል ቀውስ ሆነ። እንዲሁም ቦስኒያ ወደ ኦስትሪያ-ሀንጋሪ ግዛት በይፋ ለመጨምር ያለው ሀሣብ በአገራት ዘንድ በጣም አከራካሪ ሆነ። ነገር ግን ቦስኒያ ወደ ኦስትሪያ መጨመሩ ዕውቅና ከሩስያ እንዲገኝ በምላሽ የኖቪባዛር ሳንጃክ ወደ ኦቶማን ቱርክ መንግሥት እንዲመለስ ተስማሙ። እንግዲህ በዚያን ጊዜ የኦስትሪያ-ሀንጋሪ ወታደሮች ሳንጃኩን ተዉና ለ30 ዓመታት በኦስትሪያ አገዛዝ የነበረችው የቦስኒያ ቪላዬት በይፋ ወደ ኦስትሪያ ተጨመረች።

### የ1905 ዓም. ባልካን ጦርነቶችና የኦቶማን አገዛዝ መጨረሻ
በመጀመርያው ባልካን ጦርነት 1905 ዓም የሞንተኔግሮና የሰርቢያ ሠራዊት ሳንጃኩን በቶሎ ያዙ። ከጦርነቱ በኋላ በሎንዶን ውል የሳንጃኩ መሬት በሰርቢያና በሞንቴነግሮ ተካፈለ።

## ሕዝብ
የኖቪባዛር ሳንጃክ ሕዝቦች በተለይ ስላቭኛ የሚናገሩ እስላሞች፣ ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ሰርቦች፣ የአልባኒያዊ እስላሞችና ቱርኮች ነበሩ።

## ከተሞች

* ኖቪ ፓዛር
* ስየኒጻ
* ፕሪየፖልየ
* ኖቫ ቫሮሽ
* ፕሪቦይ
* ኮሶቭስካ ሚትሮቪጻ
* ፕሊየቭሊያ
* ቢየሎ ፖልየ
* በራነ
* ሮዣየ

መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
መደብ:ሰርቢያ
መደብ:ሞንቴኔግሮ
መደብ:ቱርክ
ባትማን

**ባትማን** (እንግሊዝኛ: Batman) የዲሲ ኮሚክስ ሱፐር-ሂሮ ነው። ልቡ ወለድ ከተማ ጎታም ውስጥ ይኖራል። የእርሱ ሌላ ስም **ብሩስ ዌን** ነው።

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች
መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ሱፐርማን

**ሱፐርማን** (እንግሊዝኛ: Superman) የዲሲ ኮሚክስ ሱፐር-ሄሮ ነው፣ እና ምናልባት አንደኛው ሱፐር-ሄሮ ነው። ከ "ክሪፕቶን" ምድር ነው።
ሱፐርማን

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች
መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ቶም እና ጄሪ

**ቶም አንድ ጄሪ** (እንግሊዝኛ: Tom and Jerry) የአሜሪካ ተከታታይ ካርቶኖች ከዊሊያም ሐና (እንግሊዝኛ: William Hanna) እና ጆሴፍ ባርባራ (እንግሊዝኛ: Joseph Barbara) ነው። ስለ ድመት (ቶም) እና ትንሽ አይጥ (ጄሪ) ነው። 

1943: The Yankee Doodle Mouse
1944: Mouse Trouble
1945: Quiet Please!
1946: The Cat Concerto
1948: The Little Orphan
1952: The Two Mouseketeers
1953: Johann Mouse

**የቴሌቪዥን ተከታታዮች**
Tom and Jerry Show (ABC, 1975)Tom and Jerry Comedy Show (CBS, 1980–1982)
Tom and Jerry Kids (FOX, 1990–1994) 
Tom and Jerry Tales (The CW, Cartoon Network, 2006–2008)
The Tom and Jerry Show (Cartoon Network, 2014)

Tom and Jerry (CBS, 1965–1972)
Tom and Jerry on BBC One (1967–2000)
Tom and Jerry's Fun house on TBS (1986–1989)
Cartoon Network's Tom and Jerry Show (1992–present)

**ቴሌቪዥን ስፔሻሎች**
Hanna-Barbera's 50th: A Yabba Dabba Doo Celebration (TNT, 1989)
Tom and Jerry: The Mansion Cat (Boomerang, 2001)

**የ[[ሲኒማ]] ፊልሞች**
Tom and Jerry: The Movie (1992)

**ዳይረክት ቱ ቪዲዮ ፊልሞች**
Tom and Jerry: The Magic Ring (2002)
Tom and Jerry: Blast Off to Mars (2005)
Tom and Jerry: The Fast and the Furry (2005)
Tom and Jerry: Shiver Me Whiskers (2006)
Tom and Jerry: A Nutcracker Tale (2007)
Tom and Jerry Meet Sherlock Holmes (2010)
Tom and Jerry & The Wizard of Oz (2011)
Tom and Jerry: Robin Hood and His Merry Mouse (2012)
Tom and Jerry's Giant Adventure (2013)
Tom and Jerry and the Mighty Dragon (2014)

መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
የኮንትራክት ሕግ

**የኮንትራክት ሕግ** (የውል ህግ) በሰዎች መካከል ከውል የሚመነጩ ግንኙነትን የሚገዛ ሰፊ የህግ ክፍል ነው።

መደብ:ሕግ
ኖርዌይኛ

thumb|የኖርዌይኛ ቀበሌኛዎች የሚነገሩባቸው ሥፍራዎች

**ኖርዌይኛ** (**norsk** /ኖሽክ/) በተለይ በኖርዌይ የሚነገር ቋንቋ ነው። ኖርዌይኛ በኢንግሊዝኛ ከሚታወቁት 26 ፊደላት በተጨማሪ ሦስት ፊደላት አለው። እነርሱም å፣ ø እና æ ናቸው። 

መደብ:ጀርመናዊ ቋንቋዎች
መደብ:ኖርዌይ
ክዮቶ

thumbnail
**ክዮቶ** （በጃፓንኛ: 京都　きょうと) የጃፓን ከተማ ነው። 

ከ794 እ.ኤ.አ እስከ 1868 እ.ኤ.አ ድረስ የጃፓን ዋና ከተማ ነበረ።

መደብ:የጃፓን ከተሞች
መደብ:ክዮቶ
አልባንኛ

thumb|upright=1.25|አልባንኛ  የሚነገርባቸው ሥፍራዎች

**አልባንኛ** (**shqip** /ሽችፕ/) በተለይ በአልባኒያ የሚነገር ቋንቋ ነው።

መደብ:ህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች
መደብ:አልባኒያ
ሃይሉ ሻውል

**ሃይሉ ሻውል** የምህንድስና ባለሙያ ናቸው። በፖለቲካ ተሳትፏቸው የመኢአድ አመራርና የቅንጅት ሊቅምንበር በመሆን አገልግለዋል። ቅንጅት ከፈረሰ በኋላ ግን፣ የፖለቲካ ተሳትፏቸውም ቀንሷል።  ደሞክራሲ ናፋቂ ነን ይበሉ እንጂ ፊውዳላዊ ዘይቤ እንዳላቸው ይታማሉ።

መደብ:የኢትዮጵያ ፖለቲካ
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
Hailu shawil was born in 1936  Addis Abeba Ethiopia. He was well known by his Kinijit CUD party Chairman and His party was seriously damged and defeted the ruling party EPRDF by 2005 election and he expected for Ethiopian Prime minister position. However it was not happen becouse of EPRDF refuse the result and by in his own party some members reactionaries...He is seen as a National hero by most of ethiopian ppl. Hailu was dead in 2007by natural couse...
ስሎቫክኛ

thumb|upright=1.5|ስሎቫክኛ የሚነገርበት ሥፍራዎች (ብጫ፤ A1-7)

**ስሎቫክኛ** (**slovenčina ** /ስሎቨንቺና/) በስሎቫኪያ ውስጥ የሚነገር የስላቪክ ቋንቋዎች ቤተሠብ ቋንቋ ነው። እንደ ቸክኛ ይመስላል።

መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች
መደብ:ስሎቫኪያ
ፍላፒ በርድ

**ፍላፒ በርድ** የ2013 እ.ኤ.አ. ሞባይል ቪዲዮ ጌም ነው።

መደብ:ቬትናም
መደብ:ቪዲዮ ጌም
ቴትሪስ

thumbnail
**ቴትሪስ** (በሩሲይኛ: Тетрис፣ በእንግሊዝኛ: Tetris) በ1984 እ.ኤ.አ የሶቭየት ኅብረት ቪዲዮ ጌም ነው።

መደብ:ሩስያ
መደብ:ቪዲዮ ጌም
ፖንግ

thumbnail

**ፖንግ** (በእንግሊዝኛ: Pong) ከ1977 እ.ኤ.አ ቪዲዮ ጌም ነው። እንደ የኮምፒዩተር ጠረጴዛ ቴኒስ ነው እና አንደኛው ቪዲዮ ጌም ነበረ።

መደብ:ቪዲዮ ጌም
ማርን ወንዝ

thumb|300px|ማርን ወንዝ
**ማርን ወንዝ** (*Marne*) በስሜን ፈረንሳይ የሚፈስስ ወንዝ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ፈረንሣይ
ሰን ወንዝ

thumb|300px|ስን ወንዝ
**ሰን ወንዝ** (*Seine*) በስሜን ፈረንሳይ የሚፈስስ ወንዝ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ፈረንሣይ
ፔፕሲ ኮላ

[thumbnail|የ[እንግሊዝኛ ሎጎ ከ2023 እ.ኤ.አ]]
**ፔፕሲ-ኮላ** (ወይም **ፔፕሲ**) በአለም ዙሪያ የሚሸጥ ለሥላሣ መጠጥ ነው። የርሱ ዋና መሥሪያ ቤት በኒው ዮርክ አሜሪካ ነው።

መደብ:መጠጦች
ሥነ አካል

thumb|ከአንድርያስ ቨሳሊዩስ ሥነ አካል መጽሐፍ፣ 1535 ዓም
**ሥነ አካል፣ ሥነ ብልት** ወይም **አናቶሚ**  ማለት ሕይወት ያላቸውን ፍጡሮች መዋቅር፣ ክፍሎች፣ ብልቶች፣ እጢዎች ወዘተ. የሚያጥናው ትምህርት ዘርፍ ነው።

*
ስሪራቻ

300px|thumb
**ስሪራቻ** ከታይላንድ የመጣ፣ እንደ አዋዜ የመሰለ፣ የተቀመመ ወጥ አይነት ነው። የሚሠራው ከሚጥሚጣ፣ ሆምጣጤ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ስኳርና ጨው ሲሆን ለጤንነት መልካም ነው። ይኸው ጻዕም አሁን በተለይ በአሜሪካ አገር ዘመናዊነት አለው።

ስያሜው ከታይላንድ ከተማ ሲራቻ ሲሆን ይህም ከተማ ስም የደረሰው ከሳንስክሪት «ሽሪ ራጃ» («ቅዱስ ንጉሥ») ነው።

መደብ:አበሳሰል
መደብ:ታይላንድ
ቹምቢ ሸለቆ

280px|thumb|ቹምቢ ሸለቆ በ1930 ዓም

**ቹምቢ ሸለቆ** በቲቤት (ቻይና) ውስጥ የሚገኝ ሸለቆ ሲሆን በሲኪም (ሕንድ)፣ ቡታንና ቲቤት መገናኛ ቅርብ ነው። በረጃጅሞች ሂማላያ ተራሮች መካከል የሚያሳልፉ ሥፍራዎች በአካባቢው አሉ። 

ሸለቆው በእንግሊዝ ኃይላት ከ1896 ዓም እስከ 1900 ዓም ድረስ ተያዘ፤ የ1896ም ወረራ መጀመርያ መትረየስ የተጠቀመበት ዘመቻ ነበረ።  ይህ መሬት የቲቤት ክፍያ በ1900 ዓም ከቻይና ጪንግ መንግሥት እስከሚገኝ ድረስ ተያዘ።

መደብ:ቻይና
ፐርማካልቸር

**ፐርማካልቸር** በተፈጥሮ ያሉ ቅርጾችንና ይዘቶችን በማጤንና በመማር የሚከናወን የግብርናና ማኅበራዊ ህይወት ምህንድስና ትምህርት ነው።

መደብ:ግብርና
መደብ:ምህንድስና
ዑራል ተራሮች

300px|thumb|ዑራል ተራሮች

**ዑራል ተራሮች** በሩስያ የሚገኝ የተራሮች ሰንሰለት ነው።

መደብ:ሩስያ
መደብ:ተራሮች
ዳምጠው አየለ

**ዳምጠው አየለ** (  23.11. 1944 አ/ም – 27.10. 2006 አ/ም)''' ባህላዊ የኢትዮጵያ ዘፋኝ ነበር። 

## ትውልድና እድገት

በሃምሌ 23 1944 አ/ም ከእናቱ ወይዘሮ ሸዋየ ተካና ከአባቱ አየለ ካሰኝ በመራቤቴ ሰሜን ሸዋ ተወለደ። ልጅነቱን በእረኝነት፥ በግብርና እንዲሁም በቆሎ ተማሪነት እንዳሳለፈ ይናገራል። እድሜውም ለትምህርት ሲደርስ ባቅራቢያው በሚገኘው መራኛ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገብቶ ተምሯል። 

## ቤተሰብ

ዳምጠው ህይወቱ እስካለፈችበት ጊዜ ድረስ ለረዥም ጊዜ አብሯት የኖረው ባለቤቱ አልማዝ ይመር ትባላለች። ከአልማዝ ይመር  አብዩ ዳምጠውና ቤቴልሄም ዳምጠው የሚባሉ ሁለት ልጆችን አፍርቷል። 

## የስራ አለም፥ ዘፈንና ዘፋኝነት

ዳምጠው መራቤቴ እያለ በየባእላቱ መዝፈን፣ ማቅራራት እንዲሁም መሸለል ይወድ እንደነበር ተናግሯል። በተለይም ጥምቀትን በማድመቅ ይታወቅ ነበር። የ 6ኛ ክፍል ተማሪ እያለ ክፍሌ ሞገስ የሚባል መምህሩ ወደ አዲስ አበባ ይዞት እንደመጣ ይናገራል። ባጋጣሚም የምድር ጦር ማስታወቂያ አውጥቶ ስለነበር ይፈተንና ያልፋል። የምድር ጦር ካምፕ ውስጥም እንዲኖር ይደረጋል። የዘፋኝነት ሙያው በዚህ አጋጣሚ ነበር የጀመረው። ዳምጠው ለመጀመሪያ ጊዜ የሰማዉና መነሻ የሆነው አበበ ተሰማ እንደሆነ ይናገራል። ዳምጠው አየለ በምድር ጦር ከ 30 አመት በላይ አገልግሏል። የኢትዮዽያ ምድር ጦር በ1927 አ/ም ተመስርቶ በ1983 አ/ም የፈረሰ የሙዚቃ ቡድን ነበር። ዳምጠው በመንግስት ለውጥ ምክንያት እስከፈረሰበት ጊዜ ድረስ አብሮ እንደነበር ይናገራል። ምድር ጦርም እያለ ከነታምራት ሞላ፣ ሲራክ ታደሰ፣ ተክሌ ደስታ ፣ ጥላየ ጨዋቃ፣ ክፍሌ አቦቸር እንዲሁም ሌሎች የጦሩ አባላት ጋር ሰርቷል። ከሌሎች የሙዚቃ ቡድንም ጋር አብሮ ሰርቷል። ለምሳሌ ያክል ከነ ክቡር ጥላሁን ገሰሰ፣ ሙሃሙድ አህመድ፣ ብዙነሽ በቀለ ፣ ሙሉቀን መለስ፣ ፀሃየ ዮሃንስ፣  ቴድሮስ ታደሰ፣ቴድሮስ ካሳሁን እንዲሁም ሌሎችም ጋር ሰርቷል። የዳምጠው አየለ የመጀመሪያ የህትመት ስራው በ1963 አ/ም ሲሆን ወፌ ላላ የሚለው የሸክላ ስራ ነበር። ዳምጠው አየለ ባጠቃላይ 13 ሲዲዎችን ሰርቷል። 

እነዚህን ሊንኮች በመጠቆም አንዳንድ ዘፎኖቹን youtube ላይ መመልከት ይችላሉ።

https://www.youtube.com/watch?v=kYnmUcMa7Gg   ጎጃም አዘነ

https://www.youtube.com/watch?v=hxbHH9dyK8Y  የወሎ ልጅ

https://www.youtube.com/watch?v=aUNKk0GdRgM እንደው ትምቧለል

https://www.youtube.com/watch?v=hmcRQLE1U4A የአባይ ዳር ቆንጆ

https://www.youtube.com/watch?v=m5wCP-5C2dU ደሴ ላይ ከራሄል ዮሃንስ ጋር

https://www.youtube.com/watch?v=1aArxEZ06s8 ለኢትዮጵያ እናቴ

## የስደት ኑሮና ህልፈቱ

ዳምጠው አየለ ኖርዌይ ሃገር በስደት ለ 8 አመት ያክል ኖሯል። ኖርዌይ በሚገኘው የኢትዮዽያ ማህበርና እንዲሁም በፓለቲካ ለውጥ ማህበራት ውስጥ በሙያው ያላሰለሰ ጥረት አድርጓል። ዳምጠው ኖርዌይ በነበረው ቆይታ ከእድሜ እኩያወቹም ሆነ ከወጣቱ ትወልድ ጋር ጥሩ መግባባትና ፍቅር የነበረው አርቲስት ነበር። ዳምጠው ባደረበት የኩላሊት ህመም ምክንያት ኖርዌይ በሚገኙ የህክምና መአከላት ሲረዳ ቢቆይም በሽታው ከጊዜ ወደ ጊዜ እየባሰበት ስለሄደ አርቲስት ዳምጠው አገር ቤት ገብቶ ለረዥም ጊዜ የተለያቸውን ቤተሰቦቹን ለማግኘት ይወስናል። ይህንን የአርቲስቱን ውሳኔ ተከትሎ የኢትዮዽያ ማህበር በኖርዌይ ኖርዌይ የሚገኙ ኢትዮዽያዉያን ጋር በመተባበር ገንዘብ በማሰባሰብ እንዲሁም ከ 250 በላይ ኢትዮጵያዉያን በተገኙበት የክብር ሽኝት አድርጎለታል። የክብር ሽኝት ዝግጅቱን የፕሮግራም ስራዉን ሙሉ በሙሉ የሰራው ኖርዌይ የሚገኘው ያሬድ ባንድ ነበር። 

ኢትዮጵያም ከገባ በኋላ አዲስ አበባ በሚገኘው በቅ/ገብራኤል ሆስፒታል  በህክምና ሲረዳ ቆይቶ በተወለደ በ 62 አመቱ ሰኔ 27 2006 አ/ም ቀን ህይወቱ አልፏል። የቀብር ስነስርአቱም ወዳጅ፣ ዘመድ እንዲሁም አድናቂዎች በተገኙበት በአዲስ አበባ  ተፈጽሟል።

## ምንጭ

ዳምጠው ከኢሳት ቴሌቪዥን ጋር ያደረጉት ቃለ መጠይቅና 

ፀሀፊው ከአርቲስቱ ጋር ያደረገው አጭር ቆይታ

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አይስላንድኛ

**አይስላንድኛ** (**íslenska** /ኢስለንስካ/) በአይስላንድ የሚናገር ቋንቋ ነው።

መደብ:ጀርመናዊ ቋንቋዎች
መደብ:አይስላንድ
ሰርብኛ

**ሰርብኛ** (**српски / srpski** /ስርፕስኪ/) በተለይ በሰርቢያና በቦስኒያ የሚናገር ቋንቋ ነው።

መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች
መደብ:ሰርቢያ
መደብ:ቦስኒያና ሄርጸጎቪና
ደሳለኝ ያዘው

**ደሳለኝ ያዘው** የህብረተሰብ ጤና እና የሰብአዊ ጤና እና ስነ ምግብ ባለሙያ ( Public Health Expert and Humanitarian Health and Nutrition Professional) ናቸው።

መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ተጉለት

*ሳሲት ከተማ ከደብረ ብርሃን ከተማ በስተሰሜን 92 ኪ.ሜ. ርቀት ላይ የምትገኝ ተጉለቴ ነች፡፡ ከሞጃና ወደራ ወረዳ መዲናዋ ከሰላድንጋይ ደግሞ 20 ኪ.ሜ ትርቃለች፡፡ ሰላድንጋይን ብዙ ሰው በጻድቃኔ ማሪያም ገዳም ያውቃታል፡፡

መደብ:አማራ ክልል
ባህረ ሀሳብ

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተውሃዶ ቤ/ክ በብቸኝነት ከምትታወቅባቸው ኣንዱ የራስዋ የሆነ የዘመን ኣቆጣጠር ወይም **ባሕረ ሐሳብ** መኖርዋ ነው። ይህውም ከዓለም የተለየች እንድትሆን ኣስችሏታል። ይህም ባሕረ ሐሳብ ለድሜጥሮስ በገለጸለት መሰረት በየጊዜው በተነሱ ኢትዮጵያውያን ሊቃውንት ከትውልድ ትውልድ ሲተላለፍ ቆይቷዋል። በኣሁኑ ወቅት ዘመኑ የመረጃ ዘመን በመሆኑና ሊቃውንቱ ሳያልፉ ቴክኖሎጂውን በመጠቀም መስራት ከሚኖርብን ኣያሌ መንፈሳውያን ስራዎች ውስጥ ባሕረ ሐስብ አንዱ ነው። ምክንያቱም የአሁኑ ትውልድ በቀላሉ ሊረዳው ባለመቻሉ ማወቅና መረዳት  እየፈለገ ከቁጥሩ ስሌት ረቂቅነት ኣንፃር ብዙ ሲቸገር ይታያል። ስለሆነም በዚህና በተመሳሳይ ጽሁፎች የተቻለንን ለማሳወቅ እንሞክራለን።

### የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ስሌት

#አዲሱ ዓመት በየትኛው ወንጌላዊ እንደሚሰየም
ዘመኑ: ዘመነ ማቴዎስ፣ ዘመነ ማርቆስ፣ ዘመነ ሉቃስ፣ ወይም ዘመነ ዮሐንስ መሆኑን ለማወቅ
በመጀመሪያ ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበረውን 5500 ዘመንን እና ከክርስቶስ ልደት በኋላ ለማስላት (ለማወቅ) የምንፈልገውን ዓመተ ምህረት እንደምራለን። ከዚያ ድምሩን ለ4 እናካፍላለን። ወይም በቀላሉ ከክርስቶስ ልደት በኋላ የምንፈልገውን ዓመተ ምህረት ለ4 አካፍለን  ቀሪው (1 ከሆነ ዘመነ ማቴዎስ፣ 2 ከሆነ ዘመነ ማርቆስ፣ 3 ከሆነ ዘመነ ሉቃስ፣ 0 (ዜሮ) ከሆነ ወይም ቀሪ ከሌለው ዘመነ ዮሐንስ) ይባላል።
ምሳሌ፦ 2009ን ብንወስድ
5500+2009= 7509 ይሆናል። ለ4 ስናካፍለው 7509/4 = 1877 ደርሶ ቀሪ 1 ይሆናል። ወይም በቀላሉ መንገድ 2009/4 = 502 ደርሶ ቀሪ 1 ይሆናል።
ስለዚህ በ2009 ዘመኑ ዘመነ ማቴዎስ ነው። 
#አዲሱ ዓመት የሚውልበት ዕለት 
ሰኞ፣ ማክሰኞ፣ ረቡዕ፣ ሐሙስ፣ አርብ፣ ቅዳሜ፣ ወይም እሁድ መሆኑን ለማወቅ
አሁንም በመጀመሪያ ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበረውን 5500 ዘመንን እና ከክርስቶስ ልደት በኋላ ለማስላት (ለማወቅ) የምንፈልገውን ዓመተ ምህረት እንደምራለን። ከዚያ ድምሩን ለ4 እናካፍልና ድርሻውን ከመጀመሪያው ድምር ላይ እንደምረዋለን። ከዚያ ድምሩን ለ7 ስናካፍል ቀሪው (0 ከሆነ ሰኞ፣ 1 ከሆነ ማክሰኞ፣ 2 ከሆነ ረቡዕ፣ 3 ከሆነ ሐሙስ፣ 4 ከሆነ አርብ፣ 5 ከሆነ ቅዳሜ፣ 6 ከሆነ እሁድ) ዕለት መስከረም 1 ቀን ይሆናል።
ምሳሌ፦ 2009ን እንውሰድ
5500+2009=7509
ከዛም 7509/4 = 1877 (ድርሻ ነው) ዕለቱን ለማወቅ 7509+1877=9386 ይህንን ለሰባት እናካፍለው  9386/7=1340 ቀሪ 6 ነው።
ስለዚህ በ2009 ዘመኑ ዘመነ ማቴዎስ ዕለቱ ዕለተ እሁድ ይሆናል።
ለማረጋገጥ የፈለጉትን ዓመተ ምህረት እና ዕለት ይሞክሩት!!!

ተጨማሪ መረጃዎችም ኣሉ።  
* ኣበራ ሞላ#የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር

## ማመዛገቢያዎች

መደብ:ካሌንዳር
መደብ:ተዋህዶ
ኤሊሻ ካስበርት

**ኤሊሻ ካስበርት** (እንግሊዝኛ፦ Elisha Cuthbert) (1982) አንዲት የካናዳ ፊልም ተዋናይ ናት።

መደብ:ካናዳ
መደብ:ተዋናዮች
ወልቃይት

በመጀመሪያ አማራ የሚባል ክልል ወያኔ አዲስ አበባን ከመያዙ በፊት አልነበረም ስለዚህ የአማራ የሚባል ወልቃይትም አልነበረም ማለት ነው. የነበረው ጎንደር, ጎጃም, ዎሎ, ሸዋ ነው አማራ,  ኦሮሞ, ትግራይ, ቤንሻንጉል, ጋንቤላ, ሀረሬ ሁሉም 9 ክልሎች የተዋቀሩት ቁአንቁአን መሰረት ያደረገ ፌ ዴራሊዝም በመሆኑ ወልቃይትና አካባቢው ትግርኛ ተናጋሪ በመሆኑ ነው የትግራይ ክልል የሆነው ለምን ቤንሻንጉል አማራ ነው አትሉንም ጎጃም የነበረ አኮ ነው ለምን ትግራይ አፍርን የኛ ነው አይሉም ግማሹ አፋር ዎሎ ግማሹ ትግራይ የነበረ አኮ ነው.ለማንኛውም ከ 1948 ዓመት ምህረት በፊት ወልቃይትም አስከ ጎንደር ጫፍ ድረስ ራያም አስከ አሉውሃምላሽ ድረስ ትግራይ የነበረ ነው ዋግህምራ ልተወው በነገራችን ላይ ከትግራይ ወደ አማራ ክልል የሄደ መሬትም አለ ያው ለም ስላልሆነ አይቆጠር ይሆናል ይህም መሬት አበርገሌ ይባላል አጐኛ ተናጋሪ በመሆናቸው ወደ ውጋህምራ ተቃለዋል ዋግህምራ አሁን አማራ ክልል ውስጥ ያለ ዞን ነው. ስለኢህ በታሪክም በዴሞክራስም በዎሎም ሆነ በጎንደር ያለው ትግርኛ ተናጋሪ ቁጣገተም ከሆነው ትግራይ ጋር የሚዋሰን የትግራይ ሕዝብ ነው. ትንሽ አስተምሬህ ከሆነ
ኢ-ገዳይ መሣርያዎች

**ኢ-ገዳይ መሣርያዎች** በብዙ የሠለጠኑ አገራት የሕዝብን ተቃውሞ ለማስተዳደር የሚጠቅመው ዘዴ ነው።  በሰላማዊ ሰልፍ ላይ ፖሊሶች ወይም ወታደሮች ታላቅ የሕዝብ እልቂጥ ባለመፈልጋቸው፣ በዚያው ፈንታ «ኢ-ገዳይ መሣርያ» አላቸው። ለምሳሌ፦

* የውሃ መድፍ
* ዕምባ አውጭ ጋዝ
* የጎማ ጥይት
* ቴዘር (ኤሌክትሪክ ድንጋጤ የሚያቀርብ በትር)

እነዚህ መሣርያዎች ሠልፈኞች ወይም ዜጎች እንዳይገደሉ ስለሚታሥቡ ብዙዎች ጊዘዎች በዘመናዊ ዓለም ይመረጣሉ።

መደብ:ፈጠራዎች
መደብ:የፖለቲካ ጥናት
ኡርዱ

**ኡርዱ** (**اُردُو**) (በአካባቢው የሚታወቀው እንደ ላሽካ (**ላሽካሪ** **لشکری**) ነው) በህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሰብ በተለይ በፓኪስታን አገር የሚገኝ ቋንቋ ነው። 

በሕንድ ከሚገኘው ከህንዲ ቋንቋ በድምጽ የማይለይ ሲሆን፣ የሚለያዩ በጽህፈት ነው። ኡርዱ የሚጻፈው በአረብኛ ጽሕፈት ሲሆን ህንዲ ግን በዴቫናጋሪ ጽሕፈት ይጻፋል። እንዲያውም ኡርዱና ህንዲ አንድ ቋንቋ «ሂንዱስታኒ» ናቸው።

thumb|300px|ኡርዱ ይፋዊ ኹኔታ ያለባቸው ቦታዎች (ብርቱካን)

## ደግሞ ይዩ
*

መደብ:ህንዳዊ-ኢራናዊ ቋንቋዎች
መደብ:ፓኪስታን
መደብ:ሕንድ
ባስክኛ

upright=1.25|thumb|የባስኮች ክፍላገሮች በእስፓንያና በፈረንሳይ
**ባስክኛ** (ባስክኛ፦ Euskara /ኤውስካራ/) በስሜን-ምሥራቅ እስፓንያ እና በደቡብ-ምዕራብ ፈረንሳይ የሚገኝ ቋንቋ ነው።  ከሌሎች የሰው ልጅ ቋንቋዎች ጋር ያለው ዝምድና አይታወቅም።  

መደብ:ቋንቋዎች
መደብ:ስፔን
መደብ:ፈረንሣይ
ታሚልኛ

thumb|upright=1.25|ድራቪዲያን ቋንቋዎች ከነታሚልኛ የሚናገሩበት ዙርያ

**ታሚልኛ** (**தமிழ்** /ታሚል/) በደቡብ ሕንድና በስሪ ላንካ የሚናገር ቋንቋ ነው። የድራቪዲያን ቋንቋዎች ቤተሠብ አባል ነው። 70 ሚሊዮን ተናጋሪዎች ሲኖረው ከሕንድ አገር 23 ይፋዊ ቋንቋዎች አንዱ ነው። እንዲሁም በስሪ ላንካና በሲንጋፖር ይፋዊ ኹኔታ አለው።

*

መደብ:ቋንቋዎች
መደብ:ሕንድ
መደብ:ስሪ ላንካ
ላትቪኛ

upright=1.5|thumbnail|የላትቪኛ ቀበሌኞች

**ላትቪኛ** (latviešu valoda /ላትቪየሹ/) በተለይ በላትቪያ የሚነገር ባልቲክ ቋንቋ ነው።

መደብ:ህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች
መደብ:ላትቪያ
ጂዮርጅኛ

300px|thumb|ጆዮርጅኛ እና የተዛመዱት ቋንቋዎች

ጂዮርግኛ (ქართული /ካርቱሊ/) በተለይ በጂዮርጂያ አገር የሚነገር ቋንቋ ነው።

መደብ:ቋንቋዎች
መደብ:ጂዮርጂያ
ኢንዶኔዥኛ

**ኢንዶኔዥኛ** በተለይ በኢንዶኔዥያ የሚነገርና የአገሩ ይፋዊ ቋንቋ ነው። የመላይኛ ቀበሌኛ ነው።

መደብ:ኢንዶኔዥያ
መደብ:አውስትሮኔዚያን ቋንቋዎች
J

thumbnail|220px

**J** / **j** በላቲን አልፋቤት ፲ኛው ፊደል ነው። 

ከ1516 አስቀድሞ፣ የላቲን ፊደል I  ለተነባቢው «ይ»፣ ለአናባቢው «ኢ»፣ እና ለሮማይስጡ ቁጥር ፩ ተጠቀመ። ሆኖም በቃል መጨረሻ ሲደረብ እንደ -ii ሲጻፍ፣ ቅርጹ እንደ -ij ይምሰል ጀመር። ከ1516 ዓ.ም. ጀምሮ ቅርጹ «J» ለተናባቢው «ይ» እና ቅርጹ «I» ለአናባቢው «ኢ» ይለያዩ ጀመር።

350px|thumb|left|የ«J» አጠራር በአውሮፓ ልሳናት፦ ሰማያዊ - «'''ይ'''»፤ ቢጫ - «'''ዥ'''»፣ አረንጓዴ - «'''ጅ'''»፤ ቀይ - «'''ሕ'''»

በፈረንሳይኛ ግን የ«ይ» ድምጽ አጠራር ከዚያ በፊት እንደ «ጅ» ለመምሰል ስለ ጀመረ፣ እሱ ደግሞ በጥንታዊ ፈረንሳይኛና እንዲሁም በእንግሊዝኛ በ«I» ይጻፍ ነበር፣ ከ1625 ዓም ጀምሮ ግን በ«J» ይጻፍ ጀመር። እስካሁንም ድረስ «J» በእንግሊዝኛ እንደ «ጅ» ያሰማል፤ በፈረንሳይኛ ድምጹ እንደገና ተለውጦ አሁን እንደ «ዥ» ያሰማል። በዘመናዊ እስፓንኛ ግን J እንደ «ሕ» ያሰማል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ኒስ

**ኒስ** (ፈረንሳይኛ፦ Nice) የፈረንሳይ ከተማ ነው።

መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ኦሳካ

thumbnail
**ኦሳካ** （በጃፓንኛ: 大阪市) የጃፓን ከተማ ነው። 

ከ637 እስከ 647 ዓም. ድረስ፣ እንደገናም ከ736 እስከ 737 ዓ.ም. ድረስ የጃፓን ዋና ከተማ ነበረ።

መደብ:የጃፓን ከተሞች
ዮኮሃማ

thumbnail

**ዮኮሃማ** （በጃፓንኛ: 横浜) የጃፓን ከተማ ነው። 

መደብ:የጃፓን ከተሞች
ፓሌርሞ

**ፓሌርሞ** (ጣልያንኛ፦ Palermo) በሲሲሊያ ደሴት የሚገኝ ከተማ ነው። 

መደብ:የጣልያን ከተሞች
ሳራቶቭ

**ሳራቶቭ** (ሩስኛ፦ Сара́тов) የሩስያ ከተማ ነው።

መደብ:የሩስያ ከተሞች
ሶቺ

**ሶቺ** (ሩስኛ፦ Со́чи) የሩስያ ከተማ ነው።

መደብ:የሩስያ ከተሞች
ቫለንሲያ

**ቫለንሲያ** (እስፓንኛ፦  Valencia /ባሌንጥያ/) የእስፓንያ ከተማ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ሳንቲያጎ ዴ ኮምፖስቴላ

**ሳንቲያጎ ዴ ኮምፖስቴላ** (እስፓንኛ፦  Santiago de Compostela) የእስፓንያ ከተማ ነው።

መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ጓንግዦው

**ጓንግዦው** (ቻይንኛ፦ 廣州) የቻይና  ከተማ ነው። 

መደብ:የቻይና ከተሞች
ኑ ኦርሌንዝ

**ኑ ኦርሌንዝ** (እንግሊዝኛ፦ New Orleans) የሉዊዚያና አሜሪካ ከተማ ነው። በ1710 ዓ.ም. በፈረንሳይ ሰዎች ተመሠረተ። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ሳልት ለይክ ከተማ

300px|thumbnail
**ሳልት ለይክ ከተማ** (እንግሊዝኛ፦ Salt Lake City «ጨው ሀይቅ ከተማ») የዩታህ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1839 ዓ.ም. በሞርሞኖች ተመሠረተ። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ኮለምበስ፣ ኦሃዮ

300px|thumbnail
**ኮለምበስ** (እንግሊዝኛ፦Columbus) የኦሃዮ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1804 ዓ.ም. ተመሠረተ። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ኦክላሆማ ከተማ

300px|thumbnail
**ኦክላሆማ ከተማ** (እንግሊዝኛ፦Oklahoma City) የኦክላሆማ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1882 ዓ.ም. ተመሠረተ። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ቬትናምኛ

thumb|ቬትናምኛ በብዛት የሚነገሩባቸው ሥፍራዎች በቬትናም ውስጥ
**ቬትናምኛ** በተለይ በቬት ናም የሚነገርና የአገሩ ይፋዊ ቋንቋ ነው። የአውስቶ-እስያዊ ቤተሠብ አባል ነው።

መደብ:ቬትናም
መደብ:ቋንቋዎች
ጀዳህ

**ጀዳህ** የሳዑዲ አረቢያ ከተማ ነው። በቀይ ባህር ላይ ይገኛል።

 

መደብ:የእስያ ከተሞች
መደብ:ሳዑዲ አረቢያ
ዎለድ

**ዎለድ** ማለት አንድ  ሰው  ከተበደረው ዋና ዕዳ በተጨማሪ በየጊዜው የሚከፍለው  ገንዘብ ነው።  ተበዳሪ ይህን ገንዘብ ለምን ለአበዳሪ ይከፍላል  ቢባል ምክንያቱ አበዳሪው ገንዘቡን በሌላ ተግባር ላይ ከማዋል ይልቅ ለተባድሪ ስለሰጠ፣ ስለዚያ ውለታ ነው ተብሎ ሊታሰብ ይቻላል።

ሁለት አይነት ዎለድ አለ። አንደኛው ቀጥተኛ ዎለድ ሲባል ሁለተኛው ተደራራቢ ዎለድ ይባላል። 

**ቀጥተኛ ዎለድ**  ከዋናው ዕዳ  አንጻር ሁልጊዜ እኩል በሆነ ውድር የሚገኝ ዎለድ ነው። በምሳሌ ለማየት ያክል፦ አለሚቱ ከባንክ 1000 ብር  በቀጥተኛ ዎለድ ብትበደር እና  የዎለዱ ውድር በዓመት 10%  ቢሆን፣ እንግዲህ የዎለድ እዳዋ በየዓመቱ 100ብር ይሆናል ማለት ነው። ስለዚህም  በመጀመሪያው ዓመት መጨረሻ ሙሉው እዳዋ 1100 ብር፣ በሁለተኛው ዓመት መጨረሻ 1200 ብር ......ወዘተ እያለ ይሄድና በመቶኛው ዓመት መጨረሻ እዳዋ 2000 ብር ይሆናል። በዚህ አይነት የዎለድ ስርአት  አጠቃላዩ እዳ ከዋናው እዳ እጥፍ ለመሆን አንድ መቶ አመት ይወስድበታል ማለት ነው።

ሌላኛው ዓይነት ዎለድ "ተደራራቢ ዎለድ* ነው። በብዙ አበዳሪዎች ዘንድ ተጠቃሚነት ያለውም ይህ ዓይነቱ የዎለድ ስርዓት ነው።

*'ተደራራቢ ዎለድ'''  እሚባለው  ከዋናው ብድር መጠን ላይ በወለድ የተጠራቀመ እዳ ተደርቦበት  የሚሰላ ዎለድ ነው። ለምሳሌ፦ አለሚቱ ከባንክ 1000 ብር በተደራራቢ ዎለድ ብትበደር እና የዎለዱ ውድር በዓመት 10% ቢሆን፣ እንግዲህ አጠቃላይ እዳዋ በአመቱ መጨረሻ 1100 ብር ይሆናል ምክንያቱም የአንድ ሺህ አንድ ፐርሰንት መቶ ስለሆነ።  ይሁንና የሚቀጥለው አመት መጨረሻ እዳዋ ሲሰላ፣ ከዋናው እዳ፣ ከአንድ ሺው ብር ብቻ ሳይሆን ተደራቢው መቶ ብር ታክሎበት ከአንድ ሺህ አንድ መቶው ላይ ነው። ስለዚህ የወለድ እዳዋ መቶ አስር ብር ነው። አጠቃላይ እዳዋ   1210 ብር  ይሆናል።  በሶስተኛው ዓመት 1331 ብር.....ወዘተ ይልና....በመቶኛው ዓመት አጠቃላይ እዳዋ $13,780,612.34  (አስራ ሶስት ሚሊዮን ብር በላይ) ይደርሳል ማለት ነው።  ይህ እንግዲህ ተደራራቢ ወለድ ከቀጥተኛ ዎለድ የቱን ያክል በፍጥነት እንደሚያድግ ያሳያል።

የተደራራቢ ዎለድ አጠቃላይ ዕዳ በሂሳብ ቋንቋ በቀላሉ ሊሰላ ይችላል።  ለዚህ ሲባል የተሰራ ቀመር አለ። ይሄውም፦ 

::    መጪ አጠቃላይ  ዕዳ = ዋናው ዕዳ *(1+ ውድር)ጊዜ

ለምሳሌ የአለሚቱን የመቶ አመት ዕዳ ለማስላት፣   ዋናው ዕዳን በ አንድ ሺህ እንተካለን፣  ውድሩ 10% ስለሆነ  በ 0.1 ይተካል፣ ጊዜው ደግሞ መቶ አመት ስለሆነ በ 100 ይተካል። ስለሆነም፣  መጪው አጠቃላይ እዳ = 1000*(1+0.1)100 ይሆንና በካልኩሌተር ሲሰላ $13,780,612.34  ይገኛል ማለት ነው።

መደብ: ገንዘብ  መደብ: ባንክ መደብ: የገንዘብ ሒሳብ
ሊል

**ሊል** (ፈረንሳይኛ፦ Lille; ሆላንድኛ፦ Rijsel) የፈረንሳይ ከተማ ነው።

መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
በንጋሉሩ

**በንጋሉሩ**፣ ከ1998 ዓም ቀድሞም **ባንጋሎር** የሕንድ ከተማ ነው።

መደብ:የሕንድ ከተሞች
ካርዲፍ

**ካርዲፍ** (እንግሊዝኛ፦ Cardiff, ዌልስኛ፦ Caerdydd /ካይርዲዝ/) የዌልስ ከተማ ነው።

መደብ:የአውሮፓ ከተሞች
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ካዛን

**ካዛን** (ሩስኛ፦ Каза́нь፣ ታታርኛ፦ ቃዛን) የሩስያ ከተማ ነው።

መደብ:የሩስያ ከተሞች
ቤተ ልሔም

:*ይህ መጣጥፍ ስለ ፍልስጥኤም ከተማ ነው። ስለ ላሊበላ ቤተ ክርስቲያን ለመረዳት፣ [[ቤተልሔም (ላሊበላ)]]ን ይዩ።*

thumb|300px|ቤተ ልሔም፣ ፍልስጥኤም

**ቤተ ልሔም** በፍልስጤም ግዛቶች በምዕራቡ ዳር (ዌስት ባንክ) የሚገኝ እጅግ ጥንታዊ ከተማ ነው። አሁንም 25,000 ሰዎች ይኖሩበታል።  በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ቤተ ልሔም የኢየሱስ ልደት ቦታ ስለ ሆነ፥ በክርስትና እንደ ተቀደሰ ቦታ ይቆጠራል። 

የከተማ ስም በአረብኛ بيت لحم /ቤት ላሕም/ ማለት «የሥጋ ቤት» ሲሆን፣ በዕብራይስጥ ግን ስሙ בֵּית לֶחֶם /ቤት ሌሔም/ ትርጉም «የዳቦ ቤት» ማለት ነው።


Betlehem-Geburtskirche-04-2010-gje.jpg
Betlehem-Geburtskirche-14-Ikonostase-2010-gje.jpg
Betlehem-Geburtskirche-24-Grotte-Stern-2010-gje.jpg
Betlehem-Geburtskirche-38-Saeulen-2010-gje.jpg
Betlehem-Geburtskirche-48-Mosaik-2010-gje.jpg
Bethlehem-12-Markt-1985-gje.jpg
Betlehem-Katharinenkirche-04-Kreuzgang-2010-gje.jpg
Betlehem-Katharinenkirche-12-Hieronymusgrotte-2010-gje.jpg


መደብ:የእስያ ከተሞች
መደብ:እስራኤል
ማሌ

**ማሌ** (ማልዲቭኛ፦ މާލެ) የማልዲቭስ ዋና ከተማ ነው። 

የሕዝቡ ቁጥር 133,412 ሰዎች አካባቢ ነው።

መደብ:ዋና ከተሞች
መደብ:ማልዲቭስ
መደብ:የእስያ ከተሞች
ቭሮጽወፍ

**ቭሮጽወፍ** (ፖሎኛ፦ Wrocław) የፖላንድ ከተማ ነው። 

የሕዝቡ ቁጥር 635,759 ያህል ሰዎች ነው።

በገላውዲዎስ በጥሊሞስ ካርታ (130-140 ዓም ግድም) «ቡዶሪጉም» የተባለ መንደር በአካባቢው ይታያል። ቭሮጽወፍ የተመሠረተው በ10ኛው ክፍለ ዘመን ዓም በገዢው ቭራቲስላቭ ስም ሲሆን፤ በመጀመርያ «**ቭራቲስላቪያ**» ተባለ።

መደብ:የፖላንድ ከተሞች
O

thumbnail|220px

**O** / **o** በላቲን አልፋቤት አሥራ አምስተኛው ፊደል ነው። 

የ«O» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ዐይን» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የዐይን ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ 

በፊንቄ ጽሕፈት የፊደሉ ድምጽ እንደ ተናባቢ («ዕ») ሲሆን፣ በግሪክ አልፋቤት ግን ይህ ምልክት የአናባቢ ድምጽ «ኦ» ለማመልከት ተጠቀመ። ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ኦሚክሮን" (Ο ο) ደረሰ። በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ዐ» («ዐይን») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ዐይን» ስለ መጣ፣ የላቲን 'O' ዘመድ ሊባል ይችላል።

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ፓልቶጋ

**ፓልቶጋ** (ሩስኛ፦ Палтога) የሩስያ መንደር ነው።   295 የሚያሕሉ ሰዎች ይኖሩበታል።

መደብ:የሩስያ ከተሞች
ጁነው፣ አላስካ

300px|thumbnail
**ጁነው** (እንግሊዝኛ፦ Juneau) የአላስካ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1873 ዓ.ም. ተመሠረተ። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
L

thumbnail|220px

**L** / **l** በላቲን አልፋቤት አሥራ ሁለተኛው ፊደል ነው። 

የ«L» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ላሜድ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የቅዝምዝም ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ላምብዳ" (Λ λ) ደረሰ። 

በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ለ» («ላዊ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ላሜድ» ስለ መጣ፣ የላቲን 'L' ዘመድ ሊባል ይችላል። 

መደብ:የላቲን አልፋቤት
ናሽቪል፣ ቴነሲ

300px|thumbnail
**ናሽቪል** (እንግሊዝኛ፦ Nashville) የቴነሲ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1771 ዓ.ም. ተመሠረተ። 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ፐርስ፣ አውስትራሊያ

thumb|right|275px
**ፐርስ** (እንግሊዝኛ: *Perth*) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው። በአውስትራሊያ ምእራብ አውስትራሊያ ግዛት ውስጥ ትልቁ ከተማ ነች። ከተማዋ ወደ ሁለት ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች አሏት።

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ሳፖሮ

**ሳፖሮ** （በጃፓንኛ: 札幌市) የጃፓን ከተማ ነው። 

በ1860 ዓም ግድም ተመሠረተ።

መደብ:የጃፓን ከተሞች
«ቅዱስ ሮማዊ መንግሥት»

350px|thumb|የ«ቅዱስ ሮማዊ መንግሥት» ግዛት በዘመናት ላይ (እ.ኤ.ኣ.)
**«ቅዱስ ሮማዊ መንግሥት»** ከ954 ዓም እስከ 1798 ዓም ድረስ በአውሮጳ የነበረ ታሪካዊ ግዛት ነበር። የ«ቅዱስ ሮማዊ ንጉሥ» ግዛቶች ሁሉ ማለት ነበር።

እንዲያውም ይህ የጀርመን መንግሥት ነበረ እንጂ የበፊቱ ሮሜ መንግሥት አልነበረም።

መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
መደብ:የጀርመን ታሪክ
ስሜን ቆጵሮስ

325px|thumb|ስሜን ቆጵሮስ - ቀይ

**ስሜን ቆጵሮስ** (በይፋ፦ «**የቱርክ ስሜን ቆጵሮስ ሪፐብሊክ**»፤ ቱርክኛ፦ Kuzey Kıbrıs  /ኩዘይ ክብርስ/) በቆጵሮስ ደሴት ላይ የምትገኝ አገር ናት። 

በሐምሌ 8 ቀን 1966 ዓም የቆጵሮስ ግሪኮች ወገን የቆጵሮስ መንፈቅለ መንግሥት ስላካሄዱ፣ ስለዚህ በ13 ሐምሌ የቱርክ ሥራዊት በስሜን ወረረ፣ ጦርነቱም ከጨረሰ በኋላ የቱርኮች ወገን አስተዳደር በስሜኑ፣ የግሪኮችም በደቡቡ ቀርተው ነበር። በ1967 ዓም ስሜኑ «የቱርክ ቆጵሮስ ፌዴራላዊ ግዛት» ሆነ፣ በ1976 ዓም «የቱርክ ስሜን ቆጵሮስ ሪፐብሊክ» ሆነ።

300px|thumb|left|የቆጵሮስ ቱርኮች በ1965 ዓም የነበሩባቸው ሥፍራዎች፦ ሐምራዊ
ሆኖም ከቱርክ አገር በስተቀር፣ ከአንዳችም ሌላ አገር ምንም ዲፕሎማቲክ ተቀባይነት የለውም። በተረፈ ሌሎቹ አገራት በይፋ በደቡብ የሚገኘውን የቆጵሮስ ሪፐብሊክን ይግባኝ ይቀበላሉ። 

ምጣኔ ሀብቱ በተለይ በቱሪስም ይመሰረታል፤ ቱሪስቶቹ ወይም በአየር ከቱርክ አገር፣ ወይም በመርከብ ይገባሉ። በግል ጀልባ (ያሕት) የሚገቡም አሉ። ወደ ውጭ አገር የሚላኩ ምርቶች የወተት ውጤቶች፣ ሎሚ፣ አረቄ፣ ዶሮ፣ ድንች ናቸው። ሕዝቡ ቱርክኛ ይናገራልና የእስልምና ተከታዮች ናቸው። ዋንኛው እስፖርት እግር ኳስ ነው። ባሕላቸው በጭፈራና በሙዚቃ፣ በሥነ ጥበብ፣ በአበሳሰል ወዘተ. እንደ ቱርክ አገር ባሕል ይመስላል።

መደብ:የእስያ አገራት
መደብ:በከፊል ተቀባይነት ያገኙ አገራት
መደብ:ቱርክ
ምሥራቅ ጀርመን

**ምሥራቅ ጀርመን** ከ1942 ዓም እስከ 1983 ዓም ድረስ በአውሮጳ የነበረ ታሪካዊ አገር ነበር። በ1983 ዓም የጀርመን ዳግመኛ መወሐድ በተከሠተበት ወቅት፣ ከምዕራብ ጀርመን ጋራ ዘመናዊው አገር ጀርመን ተፈጠረ። ምስራቅ ጀርመን የምትመራው በጀርመን የሶሻሊስት አንድነት ፓርቲ ነበር።

## ታሪክ

በ1982 በጂዲአር ምርጫ SDP አሸንፎ ሲወጣ የጀርመን የመደመር ጥረቱ ተጠናከረ። እ.ኤ.አ. በ 1983 መጀመሪያ ላይ ፍሬድሪክ ሃንሰን የጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ቦታ ያዙ ፣ ክላውዲያ ሽናይደርም የግዛቱ ፕሬዝዳንት ሆነው ገቡ። በሁለቱ የጀርመን ግዛቶች መካከል የተደረገው ውይይት ተጠናክሮ በኢኮኖሚ ህብረት ስምምነት በ1982 አጋማሽ ተጠናቀቀ። ዶይቸ ማርክ በ1982 መገባደጃ ላይ በጂዲአር ውስጥ እንደ ህጋዊ ምንዛሪ ተወግዷል።የሀገራዊ ህዝበ ውሳኔ ሳይደረግ፣የአንድነት ስምምነት በ1983 መጀመሪያ ላይ መደበኛ ተደረገ፣ይህም ጂዲአር በጀርመን ፌደራል ሪፐብሊክ ውስጥ እንዲገባ አድርጓል። ከዚህ ስምምነት በኋላ የምስራቅ ጀርመን የአስተዳደር አካላት ግዛቶቿን ከምዕራብ ጀርመን የፌደራል ስርዓት ጋር በማዋሃድ ተበታተኑ። አፋጣኝ የክልል ምርጫዎች ተከትለው ነበር፣ በ1983 አጋማሽ ላይ የቀድሞ የጂዲአር ዜጎች በፌደራል ምርጫቸው ተሳትፈዋል። በ1983 ዓ.ም መገባደጃ ላይ በአዲሶቹ የፌዴራል ክልሎች የክልል ሕገ መንግሥቶች በማቋቋም የዳግም ውህደት ማጠናከር ተጠናቀቀ።

መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
መደብ:የጀርመን ታሪክ
ቸኮስሎቫኪያ

350px|thumb|ቸኮስሎቫኪያ
**ቸኮስሎቫኪያ** ከ1911 ዓም እስከ 1931 ዓም ድረስ እና እንደገና ከ1937 ዓም እስከ 1985 ዓም ድረስ በአውሮጳ የነበረ ታሪካዊ አገር ነበር። ከ1985 ዓም ጀምሮ አገሩ ተለይቶ አሁን ሁለተ አገራት እነርሱም ቸኪያ እና ስሎቫኪያ ይባላሉ።

መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
መደብ:ቼክ ሪፐብሊክ
መደብ:ስሎቫኪያ
የቺሌ ፔሶ

[thumb|250px|የቺሊ ፔሶ 1875 [ብር (ብረታብረት)|ብር]]
**የቺሊ ፔሶ** ከ1968 ዓም ጀምሮ የቺሌ ይፋዊ /መደበኛ ገንዘብ ሆኖአል።

መደብ:ገንዘብ
መደብ:ቺሌ
ሎዛ አበራ

thumb|ሎዛ አበራ
**ሎዛ አበራ** ኢትዮጵያዊ አለምዓቀፍ እግር ኳስ ተጫዋች ነች። የተወለደችው በዱራሜ ከተማ ሲሆን፡ በአሁን ወቅት ለ ንግድ ባንክ የሴቶች እግር ኳስ ክለብ እና ለ ኢትዮጵያ ብሔራዊ የሴቶች እግር ኳስ ቡድን በመጫወት ላይ ትገኛለች።

## References

መደብ:የህይወት ታሪክ
   ፦
መደብ:ኢትዮጵያዊያን እግር ኳስ ተጫዋቾች
መደብ:ኢትዮጵያዊያን ስፖርተኞች
መደብ:የትውልድ ቀን አ

 ልተገለጸም (የህይወት ታሪክ)
ሂማላያ ተራሮች

400px|thumb|የሂማላያ ተራሮች ሥፍራ በእስያ ውስጥ
**ሂማላያ ተራሮች** ደቡብ እስያን የሚለይ ከዓለም ሁሉ ታላላቅ የተራሮች ሰንሰለት ነው።

መደብ:ተራሮች
መደብ:ሕንድ
መደብ:ቻይና
መደብ:ኔፓል
መደብ:ቡታን
መደብ:ፓኪስታን
አንዴስ ተራሮች

350px|thumb|የአንዴስ ስፍፍራ በምሥራቃዊ ደቡብ አሜሪካ
**አንዴስ ተራሮች** በምሥራቁ ደቡብ አሜሪካ ከቬኔዝዌላ እስከ አርጀንቲና ድረስ የሚዘረጋ የተራሮች ሰንሰለት ነው።

መደብ:ተራሮች
መደብ:ደቡብ አሜሪካ
መደብ:ቬኔዝዌላ
መደብ:ኮሎምቢያ
መደብ:ኤኳዶር
መደብ:ቦሊቪያ
መደብ:ፔሩ
መደብ:ቺሌ
መደብ:አርጀንቲና
ፉንግ

**ፉንግ** ወይንም **ዳር ፉንግ** በምስራቅ ሱዳን  የሚገኝ ብሔረሰብ ነው። የህብረተሰቡ አነሳስ ጠርቶ ባይታዎቅም ነገር ግን በ15ኛው ክፍለ ዘመን ማብቂያ ከደቡብ ሱዳን ወደ ኑቢያ ፈልሰው  እንደመጡ  ግንዛቤ አለ። 

ከነሱ ወደ አካባቢው መምጣት በፊት፣  አብደላህ ጃማ የተባለ መሪ በአሁኑ ምስራቅ ሱዳን ፣ የተሰባጠሩ ግዛቶችን አቋቁሞ ነበር። ይሁንና ፉንጎች ከደቡብ ወደዚህ ክፍል በፈለሱ ጊዜ፣ እነዚህ የተበታተኑ ግዛቶችን አንድ በማድረግ የስናር ግዛትን አቋቋሙ።  ይሄ የሆነው በመሪያቸው አማራ ደንቃስ  በ1496 ዓ.ም. ነበር። 

የስናር ግዛት  ለ300 ዓመታት እየተጠናከረ እና እያደገ ሂዶ፣ ኋላ ላይ በውስጡ በተነሳ ቅራኔ ተዳክሞ ሲንገዳገድ፣   የግብጽ ገዢ የነበረው መሃመድ አሊ ፓሻ በ1813 ዓ.ም.  ሲያጠቃው ሙሉ በሙሉ አበቃለት። 

ፉንጎች አሁን የአረብኛ  ተናጋሪ ሲሆኑ፣ ከ1948ዓ.ም. በኋላ የአሁኑ ሱዳን አካል ሁነው ዋና ከተማቸው ስናር ይባላል።

ደግሞ ይዩ፦
*የኢትዮጵያ ካርታ 1655
*የኢትዮጵያ ካርታ 1672
*የኢትዮጵያ ካርታ 1690

መደብ: ሱዳን መደብ:ስናር
ሮኪ ተራሮች

400px|thumb|የሮኪ ተራሮች ሥፍራ
**ሮኪ ተራሮች** ወይም **ድንጋያማ ተራሮች** በስሜን አሜሪካ (በአሜሪካ አገርና በካናዳ) የሚገኝ የተራሮች ሰንሰለት ነው።

መደብ:ተራሮች
መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች‎
መደብ:ካናዳ
ህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ

upright=1.5|thumb|ህንዳዊ-አውሮፓዊ ኗሪ አገሮች ዛሬ

**የህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ** ከአውሮፓና ከእስያ የሚገኝ ታላቅ የቋንቋዎች ቤተሠብ ነው።

ከ2ኛ ዓለማዊ ጦርነት በፊት፣ በአንዳንድ የአውሮፓ ሊቃውንት ዘንድ እነዚህ ታሪካዊ በማይሆን አጠራር «የአርያኖች ቋንቋዎች» ይባሉ ነበር። እንዲያውም ግን «አርያን» የሚለው የብሔር ስም ከህንዳዊ-አራናዊ ቅርንጫፍ ውጭ አልታየም። 

የቤተሠቡ ዋና ቅርንጫፎችና ልሳናት የሚከተሉ ናቸው።   («*» ከአሁን በፊት ጠፍቷል ማለት ነው።)

*አናቶላዊ ቋንቋዎች *
**ኬጥኛ *
**ሉዊኛ *
*ቶኻርኛ ቋንቋዎች *
**ቶኻርኛ ሀ *
**ቶኻርኛ ለ *
*ጀርመናዊ ቋንቋዎች
**ምዕራብ ጀርመናዊ ቋንቋዎች
***እንግሊዝኛ 
***ሆላንድኛ
***ጀርመንኛ
**ስሜን ጀርመናዊ ቋንቋዎች
***ጥንታዊ ኖርስኛ *
**** ስዊድኛ
**** ኖርዌይኛ
**** ዳንኛ
**** አይስላንድኛ
**ምሥራቅ ጀርመናዊ ቋንቋዎች *
***ጎትኛ *
*ኢታላዊ ቋንቋዎች
**ሮማይስጥ *
***ሮማንስ ቋንቋዎች
****ፈረንሳይኛ
****እስፓንኛ
****ጣልኛ
****ፖርቱጊዝኛ
****ሩማንኛ
*ኬልታዊ ቋንቋዎች
**አየርላንድኛ
**ዌልስኛ
*አርሜንኛ
*ባልቶ-ስላቫዊ ቋንቋዎች
**ባልታዊ ቋንቋዎች
***ሊትዌንኛ
***ላትቪኛ
**ስላቫዊ ቋንቋዎች
***ሩስኛ
***ፖሎኛ
***ስሎቫክኛ
***ስሎቬንኛ
***ሰርብኛ
***ቡልጋርኛ
*ግሪክኛ
*ህንዳዊ-ኢራናዊ ቋንቋዎች
**ህንዳዊ ቋንቋዎች 
***ሳንስክሪት *
****ህንዲ
****በንጋልኛ
****ጉጃራቲ
**ኢራናዊ ቋንቋዎች
***ፋርስኛ
***ፐሽቶ
*አልባንኛ

*
የፉንግ ግዛት

thumb|የስናር ግዛት (፲፬፻፺፮-፲፰፻፲፫ ዓ.ም)

**የፉንግ ግዛት**  በደቡብ ምስራቅ ሱዳን፣ በተለይ በስናር   ከ16ኛው እስከ 19ኛው ክፍለ ዘመን የነበር፣ ኢትዮጵያን ያዋስን የነበር ንጉዛት ነው። ምንም እንኳ ስናር ውስጥ ብዙ የተከፋፈሉ ግዛቶች የነበሩ ቢሆንም፣  ፉንጎች  ይህን የተሰባጠረ ግዛት በማዋሃድ  ግዛቱን ለማቋቋም ችለው ነበር። ግዛቱ በተጠናከረበት ዘመን፣ በተለይ በውትድርናው መስክ እጅግ የተሳካለት ነበር።  ስለሆነም ግዛቱ ወደ ኮርዶፋን፣ ባዩዳ፣ ገዚራ እና ቡታና በመስፋት እስከ አልዶያን መቆጣጠር ደርሰው ነበር።  በዚህ ምክንያት፣ የግብጽ ገዥ የነበሩትን ቱርኮችን እና  በዘመኑ የነበሩ የኢትዮጵያ ነገስታትንም እስከ ማስጋት ደርሰው ነበር።  

ነገር ግን በፉንጎች ዘንድ አንድ ንጉስ ሞቶ በሌላ ሲተካ፣ መተካካቱ ምንጊዜም ደም የሚያፋሥሥ ነበር። ሌላው ድክመታቸው የግዛቱ ክፍሎች በዘር እጅግ የተለያዩ ነበር። እነዚህ የውስጥ ቅራኔዎች እና ከግብጽ የቱርክ ገዥዎች በሚያደርጉት ተጽዕኖ ግዛቱ ተዳክሞ በ1813 ኦቶማኖች የግብጽ ግዛት እንዲሆን አድርገውት ነበር።  

ነገሩ በእንደዚህ ሁኔታ ከቆየ በኋላ በ1948 ስናር የአሁኒቷን ሱዳን ተቀላቀለ። 

መደብ: ስናር መደብ: ፉንግ
ብሬመን

**ብሬመን** (ጀርመንኛ፦ Bremen)

## 

Bremen-1200-Dom aus Obernstr-2008-gje.jpg
Bremen-1470-Rathaus-2008-gje.jpg
Bremen-1360-Roland-2008-gje.jpg
Bremen-1500-Rathaus-Obere Halle-2008-gje.jpg
Bremen-1530-Rathaus-Obere Halle-Detail-2008-gje.jpg
Bremen-1900-Boettcherstr-2008-gje.jpg
Bremen-2040-Schnoor-Viertel-2008-gje.jpg
Bremen-2320-Ostertorviertel-2008-gje.jpg
Bremen-2730-Ueberseemuseum-Bremer Waren-2008-gje.jpg
Bremen-2180-Kongresszentrum-2008-gje.jpg


መደብ:የጀርመን ከተሞች
ስናር

thumb|right| ስናር ክፍለ ሃገር
**ሰናር** (አረብኛ: سنار Sannār) ከሱዳን 18 ዋልያት (ክፍለ ሃገሮች) መካከል አንዱ ነው።  ይህን ክፍለ ሃገር፣ በሰሜን ገዳሪፍ፣ በምዕራብ ዋይት ናይል ግዛት፣ በደቡብ ብሉ ናይል ግዛት እና ደቡብ ሱዳን ፣  እንዲሁም በምስራቅ ኢትዮጵያ ያዋስኑታል። ዋናው ከተማ ሲንጋ ቢሆንም የክፍለ ሃገሩ ትልቅ ከተማ ግን ስናር ነው።  ድንደር ብሔራዊ ፓርክ ከኢትዮጵያ ድንበር አጠገብ ባለው የግዛቱ ክልል ይገኛል። 

የዚህ ክፍል ዋና መተዳደሪያ ግብርና ነው። የስኳር ፋብሪካ፣ የፍራፍሬ ምርት (ማንጎና ሙዝ)፣ ከአባይ ወንዝ ዳር የሚደረግ የመስኖ እርሻ  የአካባቢውን ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ይጠቀልላል።

መደብ:ስናር  መደብ: ሱዳን
ሢንኃይ አብዮት

[400px|thumb|የቻይና ሥራዊት በማንቹዎች ላይ ሲነሡ፣ [ናንኪንግ፣ ሢንኃይ አብዮት፣ 1904 ዓም]]
**ሢንኃይ አብዮት** በ 1904 ዓ.ም. በቻይና አገር ጪንግ መንግሥት ላይ የተከሠተ አብዮት ነበረ።

የቻይና ጪንግ መንግሥት ከ1636 ዓም ጀምሮ በማንቹ ብሔር ከባድ ገዥነት ሥር ሆኖ ነበር። ሆኖም ማንቹዎቹ ከቻይና ብሔሮች በሕዝብ ብዛት ጥቂቶች ነበሩ።  ከዚህም በላይ ከ1636 ጀምሮ ለቻይናዊ ወንድ ሁሉ ጉንጉን (የቻይና) ጽጉር ይገደድ ነበር።

ባለፉት አመታት፣ የጪንግ ማንቹዎች ከቻይና ሕዝብ መሬት መካከል አያሌ ርስቶች ለውጭ አገር ድርጅቶች ይሼጡ ጀመር። ከዚህም ጋር ብዙ ተራ ሕዝቦች ከመሬታቸው አስለቅቀው መዛወር ተገደደባቸው።

ለጪንግ መንግሥት ብዙ ተቀራኒ ስብስቦች በምስጢር በቻይና ሕዝብ መካከል ተነሡ። የነዚህ ስብስቦች ማህበር ወይም «ቶንግመንግኊ መሪ ሱን ያት ሰን በአሜሪካ ወይም አውሮፓ ይቆዩ ነበር።  በመጀመርያ ለአመታት አብዮቶቻቸው ሁሉ አልተከናወኑም ነበር። በ1904 ዓም ግን በዉቻንግ ከተማ በሆነው ሁከት ሠራዊቱ ከነአለቆቻቸው ጋር ለአብዮት እርዳታቸውን ሰጡ። ከዚህ በኋላ አብዮት ወደየከተማውና ወደየክፍላገር ቶሎ ተስፋፋና በአዲስ ሪፐብሊክ ተባበሩ። በዚያን ጊዜ በዙፋን ላይ የተቀመጠው ጪንግ ንጉሥ ሕፃን ልጅ ስለ ነበር፣ በሚከተለው ዓመት ዙፋኑን ተወና መላው ቻይና ሪፐብሊክ ሆነ። ነገር ግን ኃይለኛ የሆነው የቀድሞ ጪንግ ሥራዊት አለቃ ይዋን ሽካይ ስለ ነበር በዶ/ር ሱን ፋንታ እርሱ የቻይና መሪ በኋላም ለአጭር ጊዜ ንጉሠ ነገሥት ሆነ።

መደብ:የቻይና ታሪክ
ጆሮ ጠቢ በሌለበትም ዘንድ ጠብ ጸጥ ይላል

«**ጆሮ ጠቢ በሌለበትም ዘንድ ጠብ ጸጥ ይላል**» የመጽሐፍ ቅዱስ (የንጉሥ ሠሎሞን) ምሳሌ ነው። (መጽሐፈ ምሳሌ 26:20)

:«እንጨት ባለቀ ጊዜ እሳት ይጠፋል፤ 
:ጆሮ ጠቢ በሌለበትም ዘንድ ጠብ ጸጥ ይላል።»

መደብ:የመጽሐፍ ቅዱስ ምሳሌዎች