open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ሲልቪያ ፓንክኸርስት

[thumb|right|እመት ሲልቪያ ከንጉሠ ነገሥቱ ጋር - በ[እንግላንድ|እንግሊዝ አገር]]
**እመት ሲልቪያ ፓንክኸርስት** ሚያዝያ ፳፰ ቀን ፲፰፻፸፬ ማንቼስተር በምትባለው የእንግሊዝ  ከተማ ተወለዱ። እናታቸው ለሴቶች መብት እና የፖለቲካ ድምጽ ታጋይ የነበሩት ኤመሊን ፓንክኸርስ ሲሆኑ አባታቸው ዶክቶር ሪቻርድ ፓንክኸርስት ይባሉ ነበር። እመት ሲልቪያ የታወቁት የታሪክ ምሁር የፕሮፌሶር ሪቻርድ ፓንክኸርስት እናት ናቸው።

ግፈኛው ፋሺስት ኢጣልያ ኢትዮጵያን በወረረ ጊዜ መጀመሪያ ይሄው የሙሶሊኒ የፋሺስት ሥርዓት እና በጊዜው የነበረው የእንግሊዝ መንግሥት ኢትዮጵያን ለመቆራረስ የነበራችውን ዓላማ በመቃወም በወረራው ዘመናትም ለኢትዮጵያ ነጻነት፣ በሙሉ ቆራጥነት ባከናወኑት ከፍ ያለ ተጋድሎና ላስገኙት  ውጤት የኢትዮጵያ ሕዝብ ባለውለታ የሆነላቸው ሲልቪያ ፓንክኸርስት ከዚህም ባሻገር የልዕልት ፀሐይን ሆስፒታል ለማሠራት ያስፈለገውን ገንዘብ በማሰባሰብ፤ የኢትዮጵያ ሴቶች መብት እንዲከበርና የኢትዮጵያ ሕዝብ ተወካዮች ሸንጎም እንዲሻሻል ያደረጉት ጥረት ዓቢይ ተግባራት እንደነበሩ ታሪክ የሚያስታውሳቸው የኢትዮጵያ ታላቅ ወዳጅ ሴት ነበሩ። ኢትዮጵያ የፋሺዝም ሰለባ ከሆነችበት 1928 ዓ.ም ሚያዚያ ወር አንሥቶ ስለ ኢትዮጵያ የሚናገርና የፋሺስት ኢጣሊያ ወረራን የሚያወግዝ ‹‹ዘኒው ታይምስ ኤንድ ኢትዮጵያ›› የተሰኘ ጋዜጣ በተከታታይ ማሳተማቸው ይታወቃል፡፡

በኋላም ግፈኛው ፋሺስት ኢጣልያ ተሸንፎ ነጻነታችን ከተመለሰ ወዲህ፣ እመት ሲልቪያ ጓዛቸውን ጠቅልለው ከልጃቸው ከሪቻርድ ጋር ኑሯቸውን አዲስ አበባ ላይ በ፲፱፻፵፰ ዓ/ም መሥርተው ሲኖሩ «ኢትዮጵያ ኦብዘርቨር» የተሰኘ ወርኃዊ መጽሔት ማሳተም ጀምረው ነበር፡፡ እመት ሲልቪያ ከጻፏቸው ሃያ መጻሕፍት ስምንቱ በኢትዮጵያ ዙሪያ ያተኮሩ ናቸው፡፡

thumb|right|የእመት ሲልቪያ መቃብር
እመት ሲልቪያ ፓንክኸርስት በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንሥርዓት ሲጠመቁ ወለተ ክርስቶስ የተባሉ ሲሆን፤ በተወለዱ በ ሰባ ዘጠኝ ዓመታቸው የመስቀል ዕለት መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፶፫ ዓ/ም አዲስ አበባ ላይ አረፉ። ቀብራቸውም ንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ከነቤተሰቦቻቸው እንዲሁም ከፍተኛ የመንግሥት ባልሥልጣናትና የውጭ ልዑካን በተገኙበት በትልቅ ክብር በመንበረ ፀባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል።
 
## ዋቢ ምንጭ

* ኪዳኔ ዓለማየሁ፤ ወይዘሮ ሲልቪያ ፓንከርስት፦ እንግሊዛዊቷ የኢትዮጵያ ጀግና (ነሐሴ ፲ ቀን ፳፻፩ ዓ/ም)
http://www.globalallianceforethiopia.org/files/Sylvia%20Pankhurst%20_Ethiopian%20Patriot_.pdf 

* Wright, Douglas A. H.: P.R.O., FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

* Asfaw, Berihun; Sylvia Pankhurst: Citizen of the World; Emperor Haile Selassie, Sylvia E. Pankhurst & the Ethiopian independence

መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
መደብ: የሴቶች መብት
የፓራጓይ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ፓራጓይ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ፓራጓይ
ሚያዝያ ፳፭

**ሚያዝያ ፳፭**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፭ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፩ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የፋሺስት ኢጣልያ መንግሥት ኢትዮጵያን ወሮ ለአምሥት ዓመታት በጦር ኃይል ላጠቃበት በከፈለው ካሣ ገንዘብ የተገነባው የቆቃ የመብራት ኃይል ማመንጫ ግድብ በንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ተመረቀ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* P.R.O., FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፳፩

**ሚያዝያ ፳፩**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፬ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፴፯ ዓ/ም - አዶልፍ ሂትለር እና የብዙ ዘመን ውሽማው ኤቫ ብሮን በበርሊን ምሽግ ውስጥ ተጋቡ። ሂትለር አድሚራል ካርል ዶኒትዝን የሥልጣን ተተኪው እንደሆነ አስታወቀ።
*፲፱፻፹፫ ዓ/ም - ‘ቺታጎንግ’ በተባለ የደቡብ-ምሥራቅ የባንግላዴሽ ግዛት ላይ የተነሳ አውሎ-ነፋስ መቶ ሰላሳ ስምንት ሺ ሰዎችን ሲገድል እስከ አሥር ሚሊዮን የሚጠጉ ዜጎች የመኖሪያ ቤታቸው ወድሞባቸዋል።
*፲፱፻፺፯ ዓ/ም - የሶርያ ሠራዊት ከሃያ ዘጠኝ ዓመታት ወረራ በኋላ ሊባኖስን ለቆ ወጣ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* http://en.wikipedia.org/wiki/April_29

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፳፬

**ሚያዝያ ፳፬**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፩ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]
*፲፱፻፵፬  ዓ/ም - ‘ደ ሀቪላንድ-ኮሜት’ የተባለው የዓለም የመጀመሪያው የተሳፋሪ 'ጄት' ጥያራ (አየር-ዠበብ) የመጀመሪያ በረራውን ከሎንዶን እስከ ጆሃንስበርግ ድረስ አከናወነ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፳፮

**ሚያዝያ ፳፮**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፮ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴፩ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፳፱ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፰፻፺፮ ዓ/ም - በአሜሪካ መንግሥት የተሠራው የፓናማ ቦይ ግንባታ ተጀመረ። 

*፲፱፻፸፩ ዓ/ም - በብሪታንያ ንጉዛት ማርጋሬት ታቸር የመጀመሪያዋ ሴት ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ።

## ልደት

*፲፱፻፳ ዓ/ም - የካቲት ፬ ቀን ፳፻፫ ዓ/ም በግብጽ አብዮት ከሥልጣን የተባረሩት የቀድሞው አምባ ገነን ፕሬዚደንት ሆስኒ ሙባራክ በዚህ ዕለት ተወለዱ።

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች

* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/4/newsid_2503000/2503195.stm

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_4

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፳፰

**ሚያዝያ ፳፰**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፰ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፳፯ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፷፫ ዓ/ም - የኢትዮጵያ አየር መንገድ ፳፭ኛ የልደት በዐሉን አከበረ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፪

**ግንቦት ፪** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፳፫ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፹፮ ዓ/ም - ለሃያ ሰባት ዓመታት በእሥራት የቆዩት ኔልሰን ማንዴላ ለአገራቸው ደቡብ አፍሪቃ የመጀመሪያው ጥቁር ፕሬዚደንት በመሆን ቃለ-መሐላቸውን ፈጸሙ።
*፲፱፻፹ ዓ/ም በኢራን የኮራሳን ግዛት ውስጥ የተከሰተው የመሬት እንቅጥቅጥ አንድ ሺ አምሥት መት ስድሳ ሰባት ሰዎችን ሲገድል፣ ሁለት ሺ ሦስት መቶ ሰዎች ደግሞ የአካል ጉዳት ሴባዎች ሆነዋል። ወደ አሥራ አምሥት ሺ የሚጠጉ መኖሪያ ቤቶች ሲወድሙ አምሣ ሺ የሚሆኑ ዜጎች የመኖሪያ ቤት አልባ ሆነዋል።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/10/newsid_2661000/2661503.stm

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_10

መደብ:ዕለታት
ሙኸርኛ

**ምወሕርኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች (ሰባትቤት) አባል ነው። 

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ስልጤኛ

**ስልጢኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። የቋንቋው መጠሪያ ስልጢኛ በመባል ሲጠራ ስያሜውን ያገኘውም ከብሄረሰቡ
ስም “ስልጤ” ከሚለው ነው።”ስልጤ” በዞኑ በሚገኙ በዋነኛነት አምስት
ማኅበረሰቦች ማለትም ስልጢ:መልጋ:ሁልባረግ:አዘርነት በርበሬና አልቾውሪሮ
የጋራ መጠሪያ ነው። በማኅበረሰቦቹ በታሪክ: በማኅበራዊ ኑሮ :በባህል: በቋንቋና
በሀይማኖት እንዲሁ ተመሳሳይ ናቸው የስያሜውን መነሻ በተመለከተ የተለያዩ
መረጃዎች ያሉ ሲሆን ስያሜውን ያገኘው ከሀጂ አሊዬ 5ተኛ ልጅ ከሆኑት ገን-
ስልጤ አልያም ሱልጣኔት ከሚለው አረብ ኢስላማዊ መንግስት ጥንታዊነት
እንዲሁም ነባር ኢስላማዊ መንግስታትና ማኅበረሰቦች የታሪክ
ወራሽነትንበማሰብ ነው የሚለው በስፋት ይገለፃል::☞ስልጢኛ ቋንቋ
ከሴማዊያን ቤተሰቦች ይመደባል .. ቋንቋው በስፋት ከሀረሪኛና የዛይ ቋንቋ ጋር
በጣም ሲመሳሰል በበርካታ የቃላት ትርጉዋሜ ደረጃ ከአረብኛ: አማርኛ ትግርኛ
አርጎቢኛና ኦሮምኛ ጋርም ይገናኛል:: ሌላው ስልጤ የምትጠራባቸው ተጨማሪ
ስም “እስላም“ ተብሎሲጠራ ፡ ቋንቋውም”እስላምኛ” በመባል በደቡብ ክፍል
እስከ ዛሬ ይታወቃል ።በሰሜኑ የሀገራችን ህብረተሰብ ዘንድ ስልጤ ‘ ጉራጌ`
ተብሎ የሚታወቅ ቢሆንም ስልጤ የራሱን ዞን ከመሰረተ ጀምሮ ይህ መጠሪያ
ስሙ ላይመለስ ቀርቶዎል።ስልጢኛ ከ6ዐ ዓመት በፊት የአረብኛ ፊደልን
በመጠቀም ለጽሑፍ የዋለ ቋንቋ ቢሆንም ከ1967 ዓ/ም ጀምሮ ልዩ ልዩ
አዋጆች እና የመሰረተ ትምህርት ማስተማሪያ መጽሐፍት የሳባ ፊደልን
በመጠቀም በቋንቋው ተተርጉመዋል፡፡ ከ1987 ዓ/ም ጀምሮ የ1ኛ ደረጃ
የመጀመሪያ ሣይክል የመማሪያ መጽሐፍት በቋንቋው ተዘጋጅተዋል፡፡ በአሁኑ
ሰዓት የትምህርት ቋንቋ ሆኖ በማገልገል ላይ ይገኛል፡፡ እንደዚሁም የሣባ ፊደልን
በመጠቀም የመማሪያ መጽሐፍት፣ የስልጢኛ መዝገበ ቃላት፣ የስልጤ ሕዝብ
ታሪክ እና ሌሎች መጽሀፍቶች በቋንቋው ተጽፈው አገልግሎት እየሠጡ
መሆናቸው ቋንቋው በማደግ ላይ ያለ ስለመሆኑ የሚገልፁ እውነታዎች ናቸው፡፡
*https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:ጉራግኛ_ሷዴሽ -  የወላኔኛ ስልጤኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
እኖርኛ

** እኖርኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። 

*https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:ጉራግኛ_ሷዴሽ -  የእነሞርኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
መስመስኛ

**መስመስኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር የነበረ በአሁኑ ጊዜ የጠፋ ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። ነገር ግን በአሁን ወቅት የመስመስ ህዝብ በሃዲያ ዞን ውስጥ ይገኛሉ 

*https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:ጉራግኛ_ሷዴሽ -  የመስመስኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ቸሃኛ

**ቸሃኛ** ወይም **ቸሃ** በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች (ሰባትቤት) አባል ነው። 

*https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:ጉራግኛ_ሷዴሽ -  የቻሃኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
እዣኛ

thumb
** እዣኛ** በኢትዮጵያየሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች  ነው። 

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ከጉራጌ ቀደምት እንደሰፈረም ይነገራል::
ቆንጫጫ ጎሳ ኧዣን ከሰፈሩ እና ቀደምት የያዙት ጎሳ ዋነኛው ኧዣ ጎሳው በመስቃንም ሚካኤሎ ይገኛል ጥንታዊ የመጡ ጎሳዎች ናቸው።
ጉመርኛ

** ጉመርኛ ** (**ጐማረ**) በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። በጉመር ወረዳ የሚነገር የሰባትቤት ጉራግኛ አይነት ነው።

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ጉራኛ

** ጉራኛ  ** በኢትዮጵያየሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። 

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ወላኔኛ

**ገደባንኛ ** በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። 

*https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:ጉራግኛ_ሷዴሽ -  የወላኔኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ሶዶኛ

** ሶዶኛ  ** ወይም **ክስታኒኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። በተለይ በሶዶ ወረዳ በክስታኔ / ሶዶ ጉራጌ ብሔር የሚነገር የጉራግኛ አይነት ንው።

*https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:ጉራግኛ_ሷዴሽ -  የሶዶኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ትግረኛ

*ትግረ, ትግሬ  ወይም ትግራይት*' በኤርትራ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። 

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ጋፋትኛ

**ጋፋትኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር የነበረ በአኹኑ ጊዜ የጠፋ ቋንቋ ሲኾን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። 

* https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:የኢትዮጵያ_ሴማዊ_ሷዴሽ   - የጋፋትኛ ቃላት በውክሽኔሪ

መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
ኩንፋልኛ

**ኩንፋልኛ ** በኢትዮጵያ የሚነገር ኩሺቲክ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። 

መደብ:ኩሺቲክ ቋንቋዎች
ቅማንትኛ

**ነገደ ፡ ቅማንት**  በኢትዮጵያ ፡ ጎንደር ፡ አካባቢ ፡ የሚገኙ ፡ ህዝብ ፡ ናቸው። 
  ነገደ ፡ ቅማንት ፡ የአርዋዲ ፡ ልጅ ፡ የአይነር ፡ ዘሮች ፡ ናቸው። አርዋዲ ፡ ማለት ፡ የከነዓን ፡ ልጅ ፡ ነው። አይነር ፡ ወደ ፡ ኢትዮጵያ ፡ በ፫ቪ፯ ፡ ዓመተ ፡ ዓለም ፡ ሐር ፡ በነገሰ ፡ በ፲፭ተኛው ፡ አመት ፡ ነው። 

መደብ:ኩሺቲክ ቋንቋዎች
አገውኛ

**አገውኛ ** በኢትዮጵያና በኤርትራ የሚነገር ኩሺቲክ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። 

የአገው ሕዝብ አኹን በሚኖርባቸው አካባቢዎች ራሱን የሚገልጸው  አዊ ፡ኽምራ፡ቅማንት ፡ብሊን በሚሉ አካባቢያዊ መጠሪያዎች ነው ! 

የስያሜው እድገት ከራሳቸው ወይም በጋራ  ከሚገኝ ማህበረሰብ ክፍሎች ተጨማሪ ቋንቋ የተዋሱት  ነው

✓አዊ ማለት አገው ማለት ነው ፡የቃሉ መነሻና ምንጭ የራሱ ቋንቋ አገውኛ ነው ሌሎችንም ራሱንም  አገው ለማለት ና ለመግለጽ ይህንኑ ቃል ይጠቀማል።

✓ ኽምራ ማለት አገው ማለት ነው የቃሉ መነሻና ምንጭ የራሱ ቋንቋ አገውኛ ነው ፡ሌሎቹንም ራሱንም  አገው ለማለት ይኸንኑ ቃል ይጠቀማል።

✓ቅማንት ማለት የአማራ ልጅ ሲሆን እምነቱ ደግሞ ቅማንት ነው የቤተሰብ ውቅር  አሰያየም ወይም የባህላዊ ሃይማኖት ማኅበረሰባዊ ልየታ ሲኾን የቃሉ መነሻና ምንጭ ዐማርኛ ነው ፡  ቃሉን የሚጠቀሙት   የኦርቶዶክስ ክርስትያን ተከታዬች ሲሆኑ  ክርስትናም ይሁን ይሁዲ እምነት የማይከተሉትን  ቀደምት አገዎችን ክርስትያን አማሮች የሚገልጹበት ስያሜ ነው ።

✓ብሊን ማለት አገው  ማለት ነው ፡የቃሉ መነሻና ምንጭ የራሱ አገውኛ ቋንቋ፡የቤላ ትውፊትና በጋራ ካሉት የሳሆ  ቋንቋ ተናጋሪዎች የተወሰደ ሲሆን አገዎች ራሳቸውንና ሌሎች የማህበረሰብ ክፍሎች ደግሞ አገዎችን ለመግለጽ ይጠቀሙበታል።
መደብ:ኩሺቲክ ቋንቋዎች
ጫምታንግኛ

**ኽምጥኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ኩሺቲክ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። በአማራ ክልል ዋግኽምራ ዞን እና በትግራይ ክልል ወፍላ፣ አበርገሌ እና ተምቤን ወረዳዎችም ይነገራል።

መደብ:ኩሺቲክ ቋንቋዎች
ሃድያኛ

**ሀዲይኛ ** በኢትዮጵያ የሚነገር ኩሺቲክ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። ሀዲይኛ የራሱ የሆነ ፊደላት አሉ።
 
ከቅርብ ጊዜ ወዲህም ሀዲይኛ ከሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች እስከ ዩንቬርስቲ ድረስ ለመማሪያነት ራሱን የቻለ ቋንቋ ሆኖ መቅረብ ችሏል።

መደብ:ኩሺቲክ ቋንቋዎች
ሃመርኛ

** ሃመርኛ ** በኢትዮጵያ የሚነገር ኦሟዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። 

መደብ:ኦሞቲክ ቋንቋዎች
መደብ:ኢትዮጵያ
ማሌኛ

** ማሌኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ኦሟዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። 
ማሌኛ ቋንቋ የሚናገሩት የማሌ ህዝብ ነው። 

መደብ:ኦሞቲክ ቋንቋዎች
መደብ:ኢትዮጵያ
ባስኬቶኛ

**ባስኬቶኛ ** በኢትዮጵያጠ
 በደቡብ ክልል  የሚነገር ኦሟዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ  ሲሆን የባስኬት ብሄረሰብ  "ባስኬት ኖና" ወይም የባስኬቲኛ ቋንቋ ነዉ፡፡ የባስኬት ቋንቋ የሚጠቀምባቼዉ ፊደላት የኢትዮጲያ ሳባ ፊደላትን ነዉ፡፡ ፊደል ወይም የድምፅ ወካይ ምልክቶች አንድ ማህበረሰብ ድምፆችን እንዲወክልሀት በመስማማት የሚፈጥረዉ ወይም ከሌሎች ቋንቋዎች የሚዋሰዉ ምልክት ወይንም የድምፅ ወካይ ነዉ፡፡ በባስኬት የፊደል ገበታ ላይ የግዕዝ ሆሄያት የሉም ይህም በባስኬተኛ ቋንቋ ዉስጥ የግዕዝ ሆሄያት አይገለፁም ስለዚህ የባስኬት ፊደል ገበታ የሚጀምረዉ በካዕብ ሆሄ ነዉ .........
ምንጭ፡ አንተነህ እና ፀደቀ 

መደብ:ኦሞቲክ ቋንቋዎች
ዶርዝኛ

** ዶርዝኛ** በኢትዮጵያ ከሚገኙ ኦሞአዊ ቋንቋዎች አንዱ ከሆነው ጋሞኛ ቋንቋ ዘዬዎች አንዱ ሲሆን የቋንቋው መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። 

መደብ:ኦሞቲክ ቋንቋዎች
ዛይሴ-ዘርጉላኛ

** ዛይሴ - ዘርጉላኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ኦሟዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። 

መደብ:ኦሞቲክ ቋንቋዎች
ሙርሌኛ

**ሙርሌኛ ** በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ  ነው። 

መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች

**ናይሎ ሳህራን** ወይም **ናይሎ ሳህራዊ** ወይም **የአባይ-ሰሃራዊ** በኢትዮጵያና እንዲሁም በጎረቤት አገሮች በአፍሪካ የሚነገር የቋንቋዎች መደብ ነው። 

*
አኙዋክኛ

**አኝዋክኛ** በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው መደብ ውስጥ የሚገኝ ቋንቋ ነው። 

## ማመዛገቢያ


መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ኦንጎትኛ

** ኦንጎትኛ** ወይም **ብራሌ** በኢትዮጵያ የሚነገር ነገር ግን ለመጥፋት የተቃረበ ቋንቋ ነው። በ2012 እ.ኤ.አ. የዮኔስኮ ዘገባ እንደሚጠቅሰው ፻፲፭ ከሚሆኑት የኦንጎታ ብሔር አባላት ፲፪ አዛውንቶች ብቻ ኦንጎትኛን መናገር ይችላሉ። ሌሎቹ የጻማይኛ ተናጋሪዎች ናቸው። ኦንጎትኛ በቋንቋ ቤተሰብ ውስጥ በእርግጠኛነት ባይመደብም አፍሮ እስያዊ ቋንቋ እንደሆነ ይጠረጠራል።

## ማመዛገቢያ

መደብ:አፍሮ እስያዊ ቋንቋዎች
ካጌራ ወንዝ

**ካጋራ ወንዝ** በምስራቅ አፍሪካ የሚገኝ የናይል ዋና ምንጭ የሆነ ታላቅ
ታገስ ወንዝ

**ታገስ ወንዝ** (እስፓንኛ፦ Tajo /ታሖ/፤ ፖርቱጊዝኛ፦ Tejo /ቴኁ/) በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ 1,006 ኪ.ሜ. ያህል የሚረዝም ሲሆን ዓለማችን ከሚገኙ ወንዞች 173ኛ ረዥሙ ወንዝ ነው። ወንዙ በዚህ ርዝመቱ ስፔን እና ፖርቹጋል ውስጥ 80,100 ኪ.ሜ. ካሬ ያህል ስፋት ያካልላል። ይህንን ያህል ርዝመት እና ስፋት በሀገራቱ ላይ ካካለለ በኋላ የወንዙ መዳረሻ አትላንቲክ ውቅያኖስ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ስፔን
መደብ:ፖርቱጋል
ኮፕዮር ወንዝ

**ኮፐር ወንዝ** በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ 1,010 ኪ.ሜ. ያህል የሚረዝም ሲሆን ዓለማችን ከሚገኙ ወንዞች 172ኛ ረዥሙ ወንዝ ነው። ወንዙ በዚህ ርዝመቱ ሩሲያ ውስጥ 61,100 ኪ.ሜ. ካሬ ያህል ስፋት ያካልላል። ይህንን ያህል ርዝመት እና ስፋት በሀገሪቱ ላይ ካካለለ በኋላ የወንዙ መዳረሻ ዶን ወንዝ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ሩስያ
ዳውጋቫ ወንዝ

**ዶውጋቫ ወንዝ** በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ 1,020 ኪ.ሜ. ያህል የሚረዝም ሲሆን ዓለማችን ከሚገኙ ወንዞች 168ኛ ረዥሙ ወንዝ ነው። ወንዙ በዚህ ርዝመቱ ላቲቪያ፣ ቤላሩስ እና ሩሲያ ውስጥ 87,900 ኪ.ሜ. ካሬ ያህል ስፋት ያካልላል። ይህንን ያህል ርዝመት እና ስፋት በሀገራቱ ላይ ካካለለ በኋላ የወንዙ መዳረሻ የሪጋ ባህረ ሰላጤ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ሩስያ
መደብ:ቤላሩስ
መደብ:ላትቪያ
ሰቨርስኪ ዶኔትስ ወንዝ

**ሰቨርስኪ ዶኔትስ** በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ 1,078 ኪ.ሜ. ያህል የሚረዝም ሲሆን ዓለማችን ከሚገኙ ወንዞች 160ኛ ረዥሙ ወንዝ ነው። ወንዙ በዚህ ርዝመቱ ሩሲያ እና ዩክሬን ውስጥ ተንሰራፍቶ ይገኛል። በሀገራቱ ላይ የለውን ጉዞ ከጨረሰ በኋላ የወንዙ መዳረሻ የዶን ወንዝ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ሩስያ
መደብ:ዩክሬን
ቪቼግዳ ወንዝ

**ቪቼግዳ ወንዝ** በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ 1,006 ኪ.ሜ. ያህል የሚረዝም ሲሆን ዓለማችን ከሚገኙ ወንዞች 142ኛ ረዥሙ ወንዝ ነው። ወንዙ በዚህ ርዝመቱ ሩሲያ ውስጥ ተንጣሎ ይገኛል። ይህንን ያህል ርዝመት በሀገሪቱ ላይ ካካለለ በኋላ የወንዙ መዳረሻ ሰሜናዊ ቪና ወንዝን ይቀላቀላል።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ሩስያ
ደስና ወንዝ

**ደስና ወንዝ** በአውሮፓ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ 1,130 ኪ.ሜ. ያህል የሚረዝም ሲሆን ዓለማችን ከሚገኙ ወንዞች 139ኛ ረዥሙ ወንዝ ነው። ወንዙ በዚህ ርዝመቱ ሩሲያ፣ ቤላሩስ እና ዩክሬን ውስጥ 88,900 ኪ.ሜ. ካሬ ያህል ስፋት ያካልላል። ይህንን ያህል ርዝመት እና ስፋት በሀገራቱ ላይ ካካለለ በኋላ የወንዙ መዳረሻ ኒፐር ወንዝ ነው።

መደብ:ወንዞች
መደብ:ሩስያ
መደብ:ቤላሩስ
መደብ:ዩክሬን
ግንቦት ፫

**ግንቦት ፫** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴፰ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፳፪ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፲፮ ዓ/ም - ሁለቱ ጀርመናውያን ተሽከርካሪ አምራቾች፣ ጎትሊብ ዴይምለር እና ካርል ቤንዝ ኩባንያዎቻቸውን አዋሕደው አዲሱን የመርሴዲስ-ቤንዝ (Mercedes-Benz) ኩባንያ መሠረቱ።

*፲፱፻፵፰ ዓ/ም- የብሪታኒያ የቅኝ ግዛቶች ሚኒስትር የምዕራብ አፍሪቃዋ ጎልድ ኮስት (በኋላ ጋና) ነጻነቷን እንደምትሰጥ መወሰኑን ለሕዝብ ተወካዮች ሸንጎ አስታወቀ። 

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ “የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት የውጭ ጣልቃ ገቦች በአገሪቱ ጉዳይ ውስጥ እየገቡ አስቸግረዋል በሚል መነሻ የፈረንሳይን፤ አሜሪካን፤ ግብጽን፤ የሶቪዬት ሕብረትን፤ የብሪታኒያን እና የዩጎዝላቪያን የልዑካን አለቆች ሰብስበው አነጋገሩ። በማግሥቱ ይፋ የተደረገው ጽሑፋዊ ቃለ-ጉባኤ አምባሳደሮቹ የተጠሩት “የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት በአፍሪቃ ቀንድ አካባቢ ጉዳዮች ላይ የባዕዳንን ጣልቃ ገብነት በብርቱ እንደሚቃወም እና በኢትዮጵያ ግዛትና ሉዐላዊነት ላይ የሚሰነዘሩትን ማናቸውንም እርምጃዎች ለመከላከል ቆራጥ መሆኑን እንዲገነዘቡ ነው።” ይላል።

*፲፱፻፷፭ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ከግብጽ ፕሬዚደንት ሳዳት ጋር ለውይይት ወደካይሮ ሲጓዙ፣ እግረ መንገዳቸውን ካርቱም ላይ አርፈው ከፕሬዚደንት ኒሜሪ ጋር ተለወያዩ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* P.R.O., FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/11/newsid_2524000/2524453.stm

* P.R.O., FCO 371/1660 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1973

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፬

**ግንቦት ፬** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፳፩ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የዮርዳኖስ ንጉሥ  ሁሴን ለአራት ቀን ጉብኝት አዲስ አበባ ገቡ።

*፳፻ ዓ/ም በሲቹዋን፣ ቻይና የተከሰተው ትልቅ የመሬት እንቅጥቅጥ ከ፷፱ ሺ በላይ ሰዎችን ሕይወት አጥፍቷል።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* P.R.O., FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፮

**ግንቦት ፮** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፮ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፩ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፱ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፵ ዓ/ም - እስራኤል ነጻ እና ሉዐላዊ አገር ተብላ ስትታወጅ ጊዜያዊ መንግሥት ተመሠረተ። ወዲያውኑ ጎረቤት የአረብ አገራት አዲሲቱን አገር በጦር ኃይል ሲያጠቋት የ፲፱፻፵ው የአረብ እና እስራኤል ጦርነት ተጀመረ።

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - ኦስት የፖለቲካ ቡድኖች ተዋሕደው ‘የኬንያ አፍሪቃዊ የዴሞክራቲክ አንድነት ቡድን’ መሠረቱ።

*፲፱፻፶፮ ዓ/ም የግብጽ ፕሬዚደንት ጋማል አብደል ናስር እና የሶቪዬት ሕብረት መሪ ኒኪታ ክሩስቼቭ በአስዋን ግድብ ሥራ የዓባይን ወንዝ ፈሰሳ የመለወጥ የመጀመሪያ ምዕራፍ በተዘጋጀው ፈንጂ በአንድነት አፈነዱ። በዚህ ሥነ ሥርዓት ላይ የኢራቅ ፕሬዚደንት አሪፍ እና የየመን ፕሬዚደንት ሳላል ተሳትፈዋል።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/14/newsid_2511000/2511423.stm

* P.R.O., http://en.wikipedia.org/wiki/May_14

መደብ:ዕለታት
የምስር አረብኛ

thumbnail|upright=1.25
**የምስር አረብኛ** (***ማፅሪ***) በግብፅ (ምስር) የሚነገር የአረብኛ ቀበሌኛ ነው። በግብጽ ግን ይፋዊ ሁኔታ የለውም (መደበኛ አረብኛ ይፋዊ ሆኖ)።

መደብ:ግብፅ
መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። በ1946 እ.ኤ.አ. ኡዝቤኪስታን በሶቪዬት ሕብረት ውስጥ እያለች የተመሠረተ ሲሆን ከ1994 እ.ኤ.አ. ጀምሮ የፊፋ እና የእስያ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን አባል ነው። ፌዴሬሽኑ የኡዝቤክ ሊግንና ሌሎችንም ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። በተጨማሪም የኡዝቤኪስታን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያቀናጃል።

ኡ
የኪርጊዝ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የኪርጊዝ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ፌዴሬሽን** የኪርጊዝስታን እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የኪርጊዝስታን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የኪርጊዝስታን ብሔራዊ ፉትሳል ቡድንን ይቆጣጠራል። በተጨማሪም የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

## የውጭ መያያዣዎች
*  ይፋዊ ድረ ገጽ
*  የፊፋ ድረ ገጽ ስለ ኪርጊዝስታን 

ኪ
መደብ:ኪርጊዝስታን
የማሌዢያ እግር ኳስ ማህበር

**የማሌዢያ እግር ኳስ ማህበር** የማሌዢያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የማሌዢያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ማ
ኡዝቤኪስታን

**ኡዝቤኪስታን** በእስያ የምትገኝ ሀገር ናት እና ዋና ከተማዋ ታሽከንት ነው።  ሻቭካት ሚርዚዮየቭ ፕሬዚዳንት ነው።

መደብ:ኡዝቤኪስታን
ግንቦት ፲

**ግንቦት ፲** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፭ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፮ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፭ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - ‘ፈገግተኛው ቡዳ’ በሚል መርሀ-ግብር ሕንድ የመጀመሪያዋን የኑክሊዬር ቦምብ በስኬታማነት አፈነዳች። በዚህ ተግባር በዓለም ስድስተኛዋ ባለ ኑክሊዬር ኃይል ሆነች።
 
*፲፱፻፹፫ ዓ/ም - ሰሜናዊ ሶማሊያ ከዋናው አገር ተገንጥላ ነጻነቷን አወጀች። ሆኖም ይሄንን ድርጊት ማናቸውም የዓለም ቤተሰብ ዕውቀት አልሰጠውም።

## ልደት

*፲፱፻፲፪ ዓ/ም - የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ ዳግማዊ ዮሐንስ-ጳውሎስ (የቀድሞው ካሮል ዮሴፍ ዎይቲላ)  በፖላንድ ክራካው ከተማ በዚህ ዕለት ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_18

መደብ:ዕለታት
አንድምታ

**አንድምታ** የሚለው ቃል «**አንድም**» ከሚለው የአማርኛ ቃል የመጣ ሲሆን የአረፍተ ነገሮችን ድብቅ ትርጉም አውጥቶ ለማሳየት የሚረዳ ቃል ነው።  **አንድምታ** (exegesis) በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ውስጥ የመጽሃፍ ቅዱስን ትርጉም ለማወቅ የሚጠቅም የትርጓሜ ሂደት ነው ። በአንድምታ መጻህፍቶች ውስጥ ከፍተኛ ትኩረት ተሰጥቶት ከሁሉ በላይ ትርጓሜ ያገኘው የዮሐንስ ራዕይ 6፡2 ሲሆን በዚህ ምንባብ የሚገኘው ነጭ ፈረስ 19 አንድምታወች ይዞ ይገኛል። 

«አንድ ትርጓሜ እንዲህ ነው፤ ***አንድም*** እንዲህ፤ ***አንድም***...» ከማለት እያንዳንዱ ትርጓሜ «አንድምታ» የተባለው ነው፣ «አንድምታ» ለመላው ትምህርት ዘርፍ ለመሰይም ችሏል። 

የአንድምታ መጻህፍት የመጽሃፍ ቅዱሳትን እንግዳ ቦታወችና አስተሳሰቦች ከ18ኛው ክፍለዘመን ኢትዮጵያ ቦታወችና አስተሳሰቦች አንጻር በማገናዘብ ያስረዳሉ። ለአንድምታ መነሳትና መስፋፋት ከፍተኛ ሚና የነበረው የፖርቱጋል ካቶሊኮች በአጼ ፋሲለደስ መባረር ነበር።  ከዚህ በኋላ በተካሄደው ስራ መምህር ኢሶዶሮስ እና ከሱ በኋላ የተነሳው አቃቤ ሰዓት ሃብቴ በሰፊው ለዚህ ስራ በማበርከት ይጠቀሳሉ።  ስለዚህ ሰፊ ጥረታቸው  የአንድምታ ትምህርት ከቅኔና ከንባብ ቤት ትምህርት ማለፍ ቀጥሎ የሚሰጥ ልዩ ትምህርት ሆነ።

[እንዲሁም]

"አንድምታ" (Andemta) በቅርቡ የተጀመረች የጥበብ መጽሔት ስም።

## ማጣቀሻ


መደብ :አማርኛ
መደብ :የቄስ ትምህርት
መደብ :ተዋህዶ
መሰቃ

**መሰቃ**  ማለቱ  አንድ የጠበቅነው ነገር ተቃራኒ ሆኖ ሲገኝ ነው።  ብዙ ጊዜ አስቂኝ አልፎ አልፎ ደግሞ አሳዛኝ ሊሆን ይችላል።  ብዙ አይነት መሰቃዎች አሉ፦

**የድራማ መሰቃ* ፦ የአንድ ድራማ ታዳሚዎች ሊሆን የሚጠብቅን ነገር ሲያውቁ፣ ነገር ግን መድረኩ ላይ ያሉ ተዋንያን ሳያውቁ ሲቀሩ።
**የቃላት መሰቃ* ፦ ለምሳሌ ምፀት
**ዕድላዊ መሰቃ* ፦  የዕድል እጣ ፈንታ መጥፎ መሆን
**ሶቅራጥሳዊ መሰቃ*፦  አንድ ሰው ሆን ብሎ እራሱን የማያውቅ በማስመሰል የሌሎችን አለማወቅ ሲያሳይ (ተመልካች ወይንም ታዛቢ  የሁኔታውን ምስጢር እንዲያውቅ ሆኖ ተነግሮታል)

መደብ :አማርኛ
መደብ :ሥነ ቀልድ
ነቅናቂ ሳለ ማን ጥሩ ይጠጣል

**ነቅናቂ ሳለ ማን ጥሩ ይጠጣል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: በጥባጮችን  ለማንኳሰስ የሚረዳ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነበርንበት አትኩሩበት

**ነበርንበት አትኩሩበት** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  የዕድልን ተለዋዋጭነት የሚያስረዳ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ግንቦት ፱

**ግንቦት ፱** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፮ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፵፮ ዓ/ም - የአሜሪካ የበላይ ፍርድ ቤት በአገሪቱ ይካሄድ የነበረውን በቀለም ልዩነት የተመሠረተ የትምህርት አቋም ፀረ-ሕገ-መንግሥት ነው ብሎ ፈረደ።

*፲፱፻፷፫ ዓ/ም - የአዲስ አበባው ጄኔራል ዊንጌት ትምህርት ቤት የተመሠረተበትን ፳፭ኛ ዓመት በዓል ንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በተገኙበት አከበረ።

*፲፱፻፹፱ ዓ/ም - በሎረንት ካቢላ የተመራው ሠራዊት የዛይር ርዕሰ ከተማ ኪንሻሳ ሲገባ የአገሪቱም ስም ተለውጦ የኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ተባለች።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FCO 31/1118  ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_17

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፲፩

**ግንቦት ፲፩** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፬ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፯፻፺፮ ዓ/ም - አምባገነኑ የፈረንሳይመሪ ናፖሌዮን ቦናፓርት እራሱን በእራሱ የአገሪቱ ቄሳር (Emperor) ማድረጉን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አጸደቀ።

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የኤርትራ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ያጸደቀውን ሕገ-መንግሥቱን በመለወጥ አገሪቱን ከ’ኤርትራ መንግሥት’ ወደ ‘የ ኤርትራ አስተዳደር’ በመለወጥ ወደፊት ሙሉ የኢትዮጵያ አካል ለማድረግ የሚስችላትን ውሳኔ አጸደቀ። 

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_18
* Keller, Edmond J.; Revolutionary Ethiopia: From Empire to People's Republic (1989)

መደብ:ዕለታት
ነቢያት በቀየሱ ሀዋርያት ገሰገሱ

**ነቢያት በቀየሱ ሀዋርያት ገሰገሱ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: የመሰረት መጣልን አስፈላጊነት የሚያሳይ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነቢይ ቢኖር በከበረ ነበር

**ነቢይ ቢኖር በከበረ ነበር** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
  ነቢይ ቢኖር በከበረ ነበር == ትርጉሙ ==

: 
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነብር ቢያንቀላፋ ዝንጀሮ ጎበኘው

**ነብር ቢያንቀላፋ ዝንጀሮ ጎበኘው** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: የንቃትን አስፈላጊነት የሚያሳይ። ያልነቃ ነብር በዝንጀሮ እንደሚጠቃ ያሳያል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነብር ባየለበት ዘመን ድመት ይበረታል

**[[ነብር]] ባየለበት ዘመን [[ድመት]] ይበረታል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።

## ትርጉሙ
 
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነብር አየኝ በል

**ነብር አየኝ በል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ዋ! ወይንም ማስጠንቀቂያ ወይንም ማስፈራሪያ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነዋሪ ለዘላለም አለ አምላክ የለም

**ነዋሪ ለዘላለም አለ አምላክ የለም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሁሉም ሟች ነው የሚል ተረትና ምሳሌ። ማንልባትም በሃዘን ላይ ያለን ሰው ለማጽናናት የሚጠቅም?
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነገሩ ነው እንጅ ቢላዋ ሰው አይጎዳም

**ነገሩ ነው እንጅ ቢላዋ ሰው አይጎዳም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ከፍትፍቱ ፊቱ አይነት አባብል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ግንቦት ፲፪

**ግንቦት ፲፪** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፫ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፬፻፹፮ ዓ/ም - ዓፄ እስክንድር በነገሡ በ፲፮ ዓመታቸው አረፉና በደብረ ወርቅ ተቀበሩ። ሥልጣነ መንግሥታቸውም ወደ ፯ ዓመቱ ልጃቸው ዓምደ ጽዮን ሣልሳዊ ተዘዋወረ። ሆኖም ዓምደ ጽዮን በነገሡ በ፯ ወራቸው ድንገት ስለሞቱ አልጋው ወደ አባታቸው ወንድም አጼ ናዖድ ተላልፏል።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

*፲፯፻፲፫ ዓ/ም - አፄ ዳዊት ሣልሳዊ በዚህ ዕለት አረፉ።

=ዋቢ ምንጮች=
* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_20

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፲፫

**ግንቦት ፲፫** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፰ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፪ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፰፻፺፮ ዓ/ም - የዓለም እግር ኳስ ማኅበር ፊፋ (FIFA) ፓሪስ ከተማ ላይ ተመሠረተ።

*፲፱፻፳፱ ዓ/ም - የየካቲት ፲፪ ቀን አዲስ አበባ ላይ ግራዚያኒ ላይ የተወረወረውን ቦምብ ምክንያት በማድረግ ፋሺስቶች ደብረ ሊባኖስ ገዳም ገብተው ፫፻፳ መነኮሳትን በግፍ ጨፈጨፉ፤ ገዳሙንም አቃጠሉ። 

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት  የአሩሲ ጠቅላይ ግዛት (አሁን አርሲ) እንደራሴ ሆነው የተሾሙትን አቶ ተስፋ ቡሸን የጠቅላይ ግዛቱ ሕዝብ አባሮ አስወጣቸው። 

*፲፱፻፹፪ ዓ/ም - የሰሜንና የደቡብ የመን ሉዐላዊ አገራት ተዋሕደው የየመን ሪፑብሊክ በሚል አዲስ የአንድነት ስም ተሠየሙ።

*፲፱፻፹፫ ዓ/ም - የቀድሞው የሕንድ ጠቅላይ ሚኒስትር ራጂቭ ጋንዲ ማድራስ ከተማ አቅራቢያ ላይ በሴት ራስ-አጥፊ ቦምበኛ ፍንዳታ ሕይወታቸው አለፈች።

*፲፱፻፹፫ ዓ/ም -  የኢሕዲሪ (የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ) ፕሬዚዳንትና የኢሠፓ (የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ) ዋና ጸሐፊ የነበሩት  ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለ ማርያም አገር ጥለው በመኮብለል ዚምባብዌ ገቡ።

*፲፱፻፹፮ ዓ/ም - የየመን ሪፑብሊክ ውሕደት በተፈጸመ በአራት ዓመቱ ሁለቱ ወገኖች ባለመስማማታቸው በመኻላቸው የእርስ በእርስ ጦርነት ተጀመረ።

*፲፱፻፺፭ ዓ/ም በሰሜናዊ አልጄሪያ የተከሰተው የመሬት እንቅጥቅጥ ከሁለት ሺ በላይ ሰዎችን አጥፍቷል።

## ልደት

*፲፱፻፳፱ ዓ/ም - ኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለ ማርያም በዚህ ዕለት አዲስ አበባ ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* P.R.O., FCO 371/1829 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

*http://www.ethiopianreporter.com  ኪንና ባህል፡ ሳምንቱ በታሪክ 

* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/21/newsid_2504000/2504739.stm

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_21

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፲፬

**ግንቦት ፲፬** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፩ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - በዓለም የመሬት እንቅጥቅጥን ኃይል መመተር ከተጀመረ ጀምሮ ከሁሉም የበለጠ የሆነው በዚህ ዕለት በደቡብ ቺሌ የተከሰተው የመሬት ነውጥ ነው። 
 
*፲፱፻፷፬ ዓ/ም - በቀድሞ ስሟ «ሲሎን» ትባል የነበረችው አገር ሪፑብሊካዊ የሚያደርጋትን አዲስ ሕገ-መንግሥት አጽድቃ ስሪ ላንካ ተባለች።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_22
 

መደብ:ዕለታት
የኮሪያ እግር ኳስ ማህበር

**የኮሪያ እግር ኳስ ማህበር** የኮሪያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። የተመሠረተው በ1928 እ.ኤ.አ. ሲሆን በ1948 እ.ኤ.አ. የፊፋ አባል ሆኗል።

ኮ
መደብ:ኮሪያ
የኤል ሳልቫዶር እግር ኳስ ፌዴሬሽን

**የኤል ሳልቫዶር እግር ኳስ ፌዴሬሽን** (እስፓንኛ፦ *Federación Salvadoreña de Fútbol* ወይም FESFUT) የኤል ሳልቫዶር እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የኤል ሳልቫዶር ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና ሦስት የአገር ውስጥ የክለብ ውድድሮችን ያዘጋጃል። የተመሠረተው በ1935 እ.ኤ.አ. ሲሆን በ1938 እ.ኤ.አ. የፊፋ አባል ሆኗል።

ኤ
ኤል ሳልቫዶር

**ኤል ሳልቫዶር** በማዕከላዊ አሜሪካ ውስጥ የምትገኝ ትንሽ አገር ናት። የሃገሪትዋ ዋና ከተማ ሳን ሳልቫዶር ይባላል ። የህዝብ ቁጥራዋም በ2013 እ.ኤ.አ.  6.3 ሚሊዮን እንደነበረ ይታሰባል።

ኤል ሳልቫዶር ለአለም ብዙ ቡናና ስኳር በማቅረብዋ ፍሬያማ ሚና ታጫውታለች። እንዲሁም የልብስ ፋብሪካ ኢንዱስትሪ በጣም ሰፊ ስለ ሆነ ብዙ ካናቲራ፣ ሹራብ ወሸተ. ወደ ውጭ አገር ይላካል።

መደብ:ማዕከላዊ አሜሪካ
መደብ:የስሜን አሜሪካ አገራት
ኬፕ ታውን

thumb|ኬፕ ታውን

**ኬፕ ታውን** በደቡብ አፍሪቃ ውስጥ የምትገኝ በሕዝብ ቁጥር ሁለተኛ የሆነች ከተማ ናት።

መደብ:የደቡብ አፍሪካ ከተሞች
sisay media

ተጨማሪ ማወቅ ከፈለጋቹ ሲሳይ ሚዲያ ብላቹ ዩቲዩብ ላይ ፈልጉ
መሐመድ አሚን

**መሐመድ ''ሞ'' አሚን**(**Mohamed Amin**, ነሐሴ ፳፫ ቀን ፲፱፻፴፭ ዓ/ም – ኅዳር ፲፬ ቀን ፲፱፻፹፱ ዓ/ም) ኬንያዊ ጋዜጠኛ ሲሆን በ77ቱ የኢትዮጵያ ረሐብ ጊዜ ታዋቂ ፎቶግራፎች እና ቪዲዮ ምስሎች በመቅዳት ይታወቃል። ከዚህ በተጨማሪ ሁለቱ አምባ-ገነኖች፤ የኡጋንዳው መሪ ኢዲ አሚንና የኢትዮጵያውን መሪ መንግስቱ ኃይለ ማርያምን አወዳደቅ በካሜራው በመዘገብ ይታወቃል። በ፲፱፻፹፫ ዓ/ም ላይ አዲስ አበባ ውስጥ በነበረ ወቅት በተነሳ የመሳሪያ ማከማቻ ፍንዳታግራ እጁን አጣ።  ። አሚን ኅዳር ፲፬ ቀን ፲፱፻፹፱ ዓ/ም በጠላፊዎች ጫና ቆሞሮስ ደሴት አካባቢ በተከሰከሰው የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ 961 ሲጓዙ ከሞቱት አንዱ ሰው እርሱ ነበር።

## ማጣቀሻ

## የውጭ ማያያዛዎች

*Mohamed Amin Foundation 
*
*
*
*
*
*
*
*
* (Labeled as Part 2)
* (Labeled as Part 1)
*
*
* (Labeled as Part 2)
* (Labeled as Part 1)
* "ታይም ማጋዚን የሞሐመድን መሞት ሲያሳውቅ 

መደብ:ጋዜጠኛ
መደብ:ኬንያ
መደብ:የ77ቱ ድርቅ
የትንቢት ቀጠሮ

**የትንቢት ቀጠሮ** በደራሲ ከበደ ሚካኤልየተደረሰ የቴያትር መጽሐፍ ነው። ለሁለተኛ ጊዜ በ ፲፱፻፶፱  ዓ.ም. ታተመ። 

## ምስጋና


መደብ:ከበደ ሚካኤል
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
መደብ:ቴያትር
የጃፓን እግር ኳስ ማህበር

**የጃፓን እግር ኳስ ማህበር** የጃፓን እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የጃፓን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የክለብ ውድድሮችን ያዘጋጃል።

ጃ
መደብ:ጃፓን
የቻይና እግር ኳስ ማህበር

**የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ማህበር** ወይም **የቻይና እግር ኳስ ማህበር** የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። በ1924 እ.ኤ.አ. በቤዪጂንግ የተመሠረተ ሲሆን የፊፋ አባል የሆነው በ1931 እ.ኤ.አ. ነው። ከየቻይና የእርስ በርስ ጦርነት በኋላ እንደገና በ1955 እ.ኤ.አ. የተቋቋመ ሲሆን፣ በ1979 እ.ኤ.አ. እንደገና የፊፋ አባል ሆኗል።

ቻ
መደብ:ቻይና
ወዳጄ ልቤና ሌሎች

**ወዳጄ ልቤና ሌሎች** በብላቴን ጌታ ኅሩይ ወልደሥላሴ የተደረሱ 5 መጻህፍትን አንድ ላይ የያዘ መጽሐፍ ነው።  እኒህ ድርሰቶች እንዲህ ይዘረዘራሉ፦
*ለልጅ ምክር፣ ለአባት መታሰቢያ-- ለመጀመሪያ ጊዜ 1910ዓ.ም. የታተመ
*ወዳጄ ልቤ፣ የሰውን ጠባይና ኑሮ በምሳሌ የሚገልጽ -- 1915 ታተመ
*ስሓርና ወተት፣ የልጆች ማሳደጊያ -- 1922 ታተመ
*የልብ አሳብ፣ የብርሃኔና የጽዮን ሞገሳ ጋብቻ -- 1923 ታተመ
*አዲስ አለም፣ የቅኖችና የደግ አድራጊዎች መኖሪያ -- 1925 ታተመ

## ምስጋና


መደብ:ኅሩይ ወልደሥላሴ
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
መደብ :20ኛ ክፍለ ዘመን አማርኛ ሥነ ጽሑፍ
ናርጋ ስላሴ

**ናርጋ ስላሴ** ከጣና ሐይቅ ደሴቶች በስፋቱ አንደኛ ከሆነው ደቅ ደሴት ላይ በምዕራባዊ ክፍሉ የሚገኝ ቤ/ክርስቲያን ነው። 

ቤተክርስቲያን በእቴጌ ምንትዋብ 1700ወቹ መጨረሻ ላይ የተገነባ ሲሆን፣ እበሩ ላይ የሚታይቱት ስዕሎች የእቴጌ ምንትዋብና እንዲሁም ኢትዮጵያን በዚያው ዘመን ጎብኝቷት የነበረው የስኮትላንድ ተጓዥ ጄምስ ብሩስ (ሃኪም ይጋቤ) ናቸው። 

መደብ: ምንትዋብ
መደብ:ጣና
መደብ:የኢትዮጵያ አብያተ ክርስቲያናት
ቂስጣና

300px|right|thumb|የቂስጣና ቤተ ክርስቲያን ዋሻ

**ቂስጣና** ከአዳዲ ማርያም በሰተ ሰሜን በአዋሽ ወንዝና በአዳዲ መካከል ያለች በጥንቱ የሸዋ ግዛት ከአለት ተፈልፍሎ የተሰራ ቤተክርስቲያን ያለበት ቦታ ነው። ቤተክርስቲያኑ ሙሎ በሙሎ ከአለት የተዋቀረ ሲሆን፣ አራት ጎን ቅርጽ ያለውና ወለሉ 8ሜትር በ6ሜትር  የሚለካ ነው።  በአካባባዊ ብዙ ዋሻዎች የሚገኙ ሲሆን ጎተራዎችም ከአለቱ ውስጥ እንደተሰሩ ይጠቀሳል።

## ማጣቀሻ


መደብ: ሸዋ
ቆራጣ

right|thumb|250px|ቆራጣ፣ በ1873
**ቆራጣ** ከጣና ሐይቅ በደቡብ ምስራቅ የምትገኝ ትንሽ ከተማ ናት። አጼ ቴዎድሮስ እና ራስ አሊ የዘመነ መሳፍንት ማብቂያ ተብሎ የሚታወቀውን አሰቃቂውን የአይሻል ጦርነት በአካባቢው በማድረጋቸው በታሪክ ተጠቃሽ ናት።
200px|thumb|left|የቆራጣ ቤተክርስቲያን በ1897ዓ.ም.

መደብ :ጣና
ፊሊፕ ጆንሰን

right|thumb|275px|ፊሊፕ ጆንሰን
**ፊሊፕ ጆንሰን** (ከጁላይ 6፣ 1906 እስከ ጃንዋሪ 25፣ 2005 እ.ኤ.አ. የኖረ) አሜሪካዊ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሕንፃ ጥበበኛ (አርኪቴክት) ነበር። በ1930 እ.አ.አ. በኒው ዮርክ ከተማ በሚገኘው የዘመናዊ ጥበብ ሙዚየም (*Museum of Modern Art*) ውስጥ የአርኪቴክቸር እና ዲዛይን ክፍልን (*Department of Architecture and Design*) አቋቋመ። በኋላም (በ1978 እ.ኤ.አ.) ከአሜሪካ የአርኪቴክቶች ተቋም የወርቅ ሜዳሊያ ሽልማት እንዲሁም (በ1979 እ.ኤ.አ.) የመጀመሪያውን የ*Pritzker Architecture Prize* ሽልማት አገኘ። ፊሊፕ ጆንሰን በሃርቫርድ የዲዛይን ትምህርት ቤት ነበር የተማረው።

መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
የኢትዮጵያ ካርታ 1860

left|600px|thumb|  በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ

## ማጣቀሻ

መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
አረቄ

አረቄ የሚለው ቃል ከበርካታ የመካከለኛው ምስራቅ የአልኮል መጠጥ ስያሜ ጋር ይመሳሰላል በአረብ araq ማለት የተጣራ ማለት ነው200px|right|thumb| አረቄ ማውጫ መሳሪያወች፣ ጣና ደሴቶች
**አረቄ** ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የአልኮል መጠጥ ነው።

ስዕል:አረቄ ማውጫ.jpg|አረቄ ማውጫ፣ ደቡብ ኢትዮጵያ



## አረቄ አወጣጥ

መደብ: የኢትዮጵያ ባልትና
መደብ : የኢትዮጵያ መጠጦች

# የኢትዮጵያ አረቄ አዘገጃጀት በአጭሩ...

1ኛ• በበቂ ሁኔታ ደርቆ የተፈጨ እኩል ይዘት ያላቸው በቆሎ እና ብቅል ማዘጋጀት (ለምሳሌ አንድ ቁና ብቅል እና አንድ ቁና በቆሎ)
.
2ኛ• ብቅሉን በእንስራ አድርጎ በላዩ ላይ ውሃ መሙላት።
.
3ኛ• በመቀጠልም የተፈጨው
በቆሎ በዋድያት /በዝርግ እቃ/ አድርጎ በውሀ ከተንፈረፈረ በኋላ በማግስቱ በብረት ምጣድ ማንኮር።
.
4ኛ• በመቀጠልም በተዘጀው
ብቅል ላይ በሶስተኛው ቀን 1 እንስራ ውሃ ተጨምሮ እንኩሮው ይደረጋል።
.
5ኛ• ከዚህ በኋላ ቢያንስ በ6ኛ ወይም 7ኛ ወይም 10ኛ ቀኑ እንደየሠው የሥራ ባህል እየታየ አረቄውን ጥዶ ማውጣት
ይቻላል፡፡
.
6ኛ• አረቄውን ለማውጣት በእሳት ላይ የሚጣደውም እንስራ ሲሆን እንስራው ሲጣድም ጋደም /ዘንበል/ ብሎ ነው፡፡
.
7ኛ• እንስራው ሲጣድም ከቂጡ
በኩል የተጣመመ ሸምበቆ በእንስራው አንገት ላይ ይሰካና የእንስራው አፍ በጭቃ ይመረጋል፡፡ ሸምበቆው የተጣመመ የሚሆንበት ምክንያትም አረቄው ከእንስራው በተጣመመው
ሸንበቆ በኩል ወደ ኮዳው እንዲወርድ እንዲያግዝ ነው፡፡ በሌላ መልኩ እንስራው የሚመረግበት ምክንያትም የሚወጣው አረቄ የእንፋሎቱ ውጤት በመሆኑ
እንፋሎቱ እንዳይወጣና ቀዳዳ እንስራው አፉ ላይ እንዳይኖር በማሰብ ነው፡፡
.
8ኛ• በመቀጠልም በተጣደው እንስራ አንገት ላይ ጠማማው ሸምበቆ ከተደረገ በኋ በሸምበቆው አፍ እና በኮዳው
አፋ የምትገባ ቀለም መሳይ ክፍት ቀጭን ሸንበቆ ከተደረገች በኋላ በጎራሽ /ዋድያት/ ዝርግ ሸክላ ኮዳው እንዲቀመጥ ያደርጋል፡፡ በመቀጠልም ከኮዳው አንገት እስኪደርስ ውሃ
በጎራሹ ውስጥ እንዲሞላ ያደርጋል፡፡ [ውሃ በጎራሽ ውስጥ የሚደረግበት ምክንያት ኮዳው እንዳይፈነዳ እና ውሃው ኮዳውን እንዲያቀዘቅዘው በማሰብ
ነው፡፡ ከጎራሹ ውሃ የሚደረገውም የተወሰነ እሳት ከነደደ በኋላ ነው፡፡]
.
9ኛ• በመቀጠልም እሳት በተደጋጋሚ እንዲነዱበት ከተደረገ በኋላ አረቄ ሁኖ ለመውጣት እና አንድ ኮዳ ለመሙላት
ቢያንስ 4 ስዓታትን ይፈጃል፡፡ እሳቱ
በተደጋጋሚ ከነደደ በኋላ በመጀመሪያ የማውጣው የኮዳው አረቄ ዋናው አረቄ ሲሆን በሁለተኛ ደረጃ የሚገኘው አረቄ ግን ሳቢያ /መጠቅለያ/ ይባላል፡፡በዚህ መልኩ ቆንጆ የሃበሻ አረቄን ማዘጋጀት ይቻላል፡፡
ኬፕ ታውን ስታዲየም

**ኬፕ ታውን ስታዲየም** በደቡብ አፍሪካ የሚገኝ ስታዲየም ነው። ለ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ የተሰራ ሲሆን የተከፈተው በታኅሣሥ ፭ ቀን ፳፻፪ ዓ.ም. ነው።

መደብ:ደቡብ አፍሪካ
መደብ:ስታዲየም
ሲፊዌ ሻባላላ

**ሲፊዌ ሻባላላ** ደቡብ አፍሪካዊ የእግር ኳስ ተጫዋች ነው። በአሁኑ ጊዜ ለካይዘር ቺፍስ ይጫወታል።

መደብ:የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ተጫዋቾች
የኦርኾን ጽሕፈት

**የኦርኾን ጽሕፈት** ቢያንስ ከ7ኛው ክፍለ ዘመን እስከ 13ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጥንታዊ ቱርክኛ ለመጻፍ ይጠቀም የነበረ አልፋቤት ነው።  ይህ ጥንታዊ ቱርክኛ ቋንቋ በመካከለኛው እስያ የተነገረ ሲሆን የዛሬው ቱርኪክ ቋንቋዎች ቤተሠብ አባት ነበረ። በዚሁ ጽሕፈት የተጻፈው ጽሑፎችና ቅርሶች በተለይ በሞንጎልያ፣ ኪርጊዝስታን፣ ሳይቤሪያ፣ ምዕራብ ቻይና ወዘተ. ተገኝተዋል፤ እንዲሁም ተመሳሳይ ጽሕፈቶች በምሥራቅ አውሮጳ እስከ ሀንጋሪ ድረስ ታውቀዋል። 

የተደረጀው በኡዝቤኪስታን ከተገኘው ሶግዲያን ጽሕፈት እንደ ሆነ ይታስባል። ሌላ ሃልዮ ግን ፊደሎቹ የተለሙ ከቻይናዊ ጽሕፈት እንደ ነበር ይላል። ከቀኝ ወደ ግራ ይነባል።

## ፊደሎቹ

ምሳሌ፦
 — ከቀኝ ወደ ግራ፦

: **T²NGR²I** — transliteration
: **/ተጝሪ/** — (እግዚአብሔር)
: **teñri / tanrı** — ዘመናዊ ቱርክኛ ጽሑፍ

መደብ:ጽሕፈቶች
መደብ:የእስያ ታሪክ
መደብ:ቱርኪክ ቋንቋዎች
መደብ:ኪርጊዝስታን
ሲድኒ

thumb|right|275px|ሲድኒ
**ሲድኒ** አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው። ይህ ከተማ ከሀገሪቱ ከተሞች ትልቁ እና ብዙ የሕዝብ ቁጥር ያለው ነው።

## ይዩ
* የአውስትራልያ ከተሞች ዝርዝር
* አውስትራልያ

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ዱቦ (ከተማ)

thumb|right|275px|ዱቦ
**ዱቦ** (እንግሊዝኛ: *Dubbo*) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።

## ይዩ
* የአውስትራልያ ከተሞች ዝርዝር
* አውስትራልያ

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ባተርስት (ከተማ)

thumb|right|275px|ባተርስት (ከተማ)
**ባተርስት** (እንግሊዝኛ: *Bathurst, New South Wales*) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።

## ይዩ
* የአውስትራልያ ከተሞች ዝርዝር
* አውስትራልያ

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ግንቦት ፰

**[[ግንቦት ፴|ግንቦት]] ፰** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፰ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፯ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

## ልደት

*፲፱፻፴ ዓ/ም - ኢትዮጵያዊው የሙዚቃ ምሑር፤ አስተማሪ፤ ደራሲ እና የቅዱስ ያሬድ የሙዚቃ ትምሕርት ቤት መሥራች ዶክቶር አሸናፊ ከበደ በዛሬው ዕለት አዲስ አበባ ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=
*፲፰፻፷ ዓ/ም - የዓፄ ቴዎድሮስ ሚስት እና የልዑል ዓለማየሁ እናት፤ እቴጌ ጥሩነሽ በዚህ ዕለት አረፉ።

*፲፱፻፺ ዓ/ም - ኢትዮጵያዊው የሙዚቃ ምሑር፤ አስተማሪ፤ ደራሲ እና የቅዱስ ያሬድ የሙዚቃ ትምሕርት ቤት መሥራች ዶክቶር አሸናፊ ከበደ በዛሬው ዕለት በተወለዱ በስልሳ ዓመታቸው አረፉ።

=ዋቢ ምንጮች=

* http://en.wikipedia.org/wiki/Ashenafi_Kebede

* STANLEY, HENRY M.; THE STORY OF THE ABYSSINIAN CAMPAIGN OF 1866-7 (1896)
 

መደብ:ዕለታት
ራፋኤል ማርኬዝ

**ራፋኤል ማርኬዝ** ሜክሲካዊ እግር ኳስ ተጫዋች ሲሆን ለኒው ዮርክ ሬድ ቡልስ ይጫወታል።

መደብ:ሜክሲካዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ግንቦት ፲፮

**ግንቦት ፲፮** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፮ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፶፩ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፲ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፱ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፷፭ ዓ/ም የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት የተመሠረተበት አሥረኛው ዓመት በዓል የሁለት ቀን ክብር ተጀመረ። 

*፲፱፻፹፫ ዓ/ም -  ኤርትራ ከኢትዮጵያ ተገንጥላ ራሷን የቻለች ሉዐላዊ አገር ሆነች።

*፲፱፻፹፫ ዓ/ም -  ፴፬ የእስራኤል አየር ዠበቦች  ፲፬ሺ ፫፻፳፭ የቤተ-እስራኤል ተከታይ የሆኑ ኢትዮጵያውያን ፈላሻዎችን በ፴፮ ሰዓት ውስጥ ጭነው እስራኤል ገቡ።
 

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* FCO 371/1660 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1973

* http://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Solomon

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_24
 

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፲፰

**ግንቦት ፲፰** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፰ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፶፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፯ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፯፻፲፫ ዓ/ም - ከወህኒ በወረዱ በሁለተኛው ቀን የአፄ አድያም ሰገድ ኢያሱ ልጅ አፄ በካፋ ጎንደር ላይ በጳጳሱ አባ ክርስቶዶሉ እና እጨጌ ተክለ ሃይማኖት ተቀብተው ነገሡ።

*፲፱፻ ዓ/ም - ለብሪታኒያዊው ሥራ-ፈጣሪ ዊሊያም ኖክስ ዳርሲ የሚሠሩ መሐንዲሶች ‘ማስጂዲ ሱሌይማን’ በተባለ በአሁኗ ኢራን የሚገኝ ስፍራ ላይ በመካከለኛው ምሥራቅ የመጀመሪያውን ትልቅ የነዳጅ ክምችት አገኙ። 

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የሶቪዬት ሕብረት የኢንዱስትሪ እና የቴክኒክ ምርቶች አውደ ርዕይ አዲስ አበባ ላይ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ተመርቆ ተከፈተ።

*፲፱፻፷፭ ዓ/ም - የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት አሥረኛው የመሪዎች ስብሰባ አዲስ አበባ ተከፈተ።

*፲፱፻፸፰ ዓ/ም - የአውሮፓ ሰንደቅ ዓላማ በአውሮፓ ኅብረት አባላት ጸደቀ። 

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

* P.R.O., FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

* P.R.O., FCO 371/1660 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1973

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_26
 

መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፲፱

**ግንቦት ፲፱** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፶፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፶፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፮ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]
*፲፱፻፳፪ ዓ/ም - በኒው ዮርክ ከተማ የ፩ሺ፵፮ ጫማ (፫መቶ ፲፱ ሜትር) ቁመት ያለው የ’ክራይዝለር’ ሕንፃ ተከፈተ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የኤርትራ ነጻ አውጪ ግንባር አባላት ጊንዳ ውስጥ በሉተራን ሚሲዮን ሆስፒታል ውስጥ የሚሠራ ዶክቶርን የመጥለፍ ሙከራ ሲያደርጉ አንዲት አስታማሚ (ነርስ) ተገደለች።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የቴሌኮሙኒኬሽን ሠራተኞች በአድማ ሥራቸውን አቆሙ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

*፲፱፻፶፮ ዓ/ም - የአዲሲቷ ሕንድ መስራችና ጠቅላይ ሚኒስትር ጃዋሃርላል ኔህሩ በተወለዱ በ፸፬ ዓመታቸው ድንገት አረፉ።

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FCO 371/1829 ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/27/newsid_3690000/3690019.stm

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_27
 

መደብ:ዕለታት
ማርሴ

thumb|right|275px|ማርሴሌ
**ማርሴ** (ፈረንሣይኛ: *Marseille*) የፈረንሣይ ታላቅ ከተማ ሲሆን፣ 852,395 ያህል በሚጠጋ የሕዝብ ቁጥር ከዋና ከተማዋ ፓሪስ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ትልቅ ከተማ ነው። ይህ ከተማ  ላይ ይገኛል።

## ይዩ
* የፈረንሣይ ከተሞች ዝርዝር

መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
የአውስትራልያ ከተሞች ዝርዝር

ከዚህ በታች በአውስትራልያ ውስጥ የሚገኙ ዋና ዋና ከተሞች ተዘርዝረዋል።

* ሲድኒ
* አልበሪ
* አርሚዳል
* ዱቦ
* ባተርስት
* የሰማያዊ ተራሮች ከተማ
* ብሮክን ሂል
* ካምቤልታውን
* ሴስኖክ
* ጎልበርን
* ግራፍተን
* ሊትጎ
* ሊቨርፑል

## ይዩ
* አውስትራልያ

መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ግንቦት ፳፩

**ግንቦት ፳፩** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፷፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፶፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፬ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፮፻፺፭ ዓ/ም - የሩሲያ ቄሳር ታላቁ ጴጥሮስ (Tsar Peter the Great) በስሙ የሠየማትን የፔትሮግራድን ከተማ ቆረቆረ።

*፲፰፻፸ ዓ/ም አፄ ዮሐንስ እና የሸዋው ንጉሥ ምኒልክ በተገኙበት በወሎው ቦሩ ሜዳ ላይ የተካሄደው የሃይማኖት ክርክር እልባት አገኘ፡፡ 

*፲፰፻፺፪ ዓ/ም - የቻድ ርዕሰ ከተማ ንጃሜና በፈረንሳዩ አዛዥ ኤሚል ጀንቲል ፎርት ላሚ ተብላ ተቆረቆረች።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
*http://www.ethiopianreporter.com  ኪንና ባህል፡ ሳምንቱ በታሪክ 

* http://en.wikipedia.org/wiki/May_29

መደብ:ዕለታት
ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ

thumb|520px|right| የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ስፔክትረም (አይነቶች)
በብርሃን ፍጥነት የሚጓዙ ሞገዶች **ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ** ይሰኛሉ። እያንዳንዳቸው ሞገዶች እርስ በርሳቸው ቀጤ ነክ(ፐርፔንዲኩላር) የሆኑና በአንድ ቅድሚያ (ፌዝ) የሚርገበገቡ የኤሌክትሪክ መስክ እና የመግነጢስ መስክ አላቸው። ሁለቱም መስኮች በተራቸው ሞገዶቹ ለሚጓዝበት አቅጣጫ ቀጤ ነክ ናቸው። 

የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ በሚኖረው የሞገድ ድግግሞሽ ይከፈላል። ከዝቅተኛ ድግግሞሽ ተነስቶ ወደ ከፍተኛ ድግግሞሽ ሲዘረዘር፣ በጣም ዝቅተኛው የኤሌክትሮመግንጢስ ጨረራ ድግግም የራዲዮ ሞገድ ሲሆን፣ ከዚያ ማይክሮዌቭ፣ ታህታይ ቀይ፣ በሰው ዓይን የሚታይ ብርሃን፣ ላዕላይ ወይንጸጅ፣ ኤክስ ሬይ ይልና ከሁሉ ከፍተኛ ድግግሞሽ ያለውን ጋማ ጨረርን በመያዝ ይጠቀለላል። 

እነዚህ የብርሃን ወንድሞች  በተፈጥሯቸው ከብርሃን ጋር አንድ ቢሆኑም ፣ የሰው ዓይን ሊያያቸው ስለማይችል ብርሃን አይባሉም።  ሆኖም ግን አንድ አንድ እንስሳት እነዚህን ሞገዶች መመልከት ይችላላሉ። ለምሳሌ ታህታይ ቀይ የሚባለው የብርሃን ታናሽ ወንድም፣ ለሰዎች እንደ ሙቀት ሆኖ ይሳመላ። ለምሳሌ የፀሐይ መሞቅ ከምትተፋው የታህታይ ቀይ ጨረራ ይመነጫል። በበረሃ የሚንከላዎሱ እባቦች ይህን ሞገድ በአይናቸው መመልከት ስለሚችሉ፣ ሙቀት ያለውን ማንኛውንም ነገር በጭለማ ሳይቀር ማየት ይችላሉ።  ንቦች በተቃራኒ፣ የሰው ልጅ እማያየውን ላዕላይ ወይን ጠጅ ሞገድ በዓይናቸው ማየት ስለሚችሉ፣ አበቦች ለንቦች ከሰው ልጅ የተለየ መልክና መልዕክት ያስተላልፋሉ።  

የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ፣ ከሞገድነት ባሻገር የእኑስነት ባህርይም ያሳያል። የጨረራው መሰረታዊ እኑስ ፎቶን ሲባል ለሞገዱ ጉልበት ተሸካሚ ነው። በአጠቃላይ መልኩ ማናቸውም የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ አቅም እና እንድርድሪት አለው፤ መኖር ብቻ ሳይሆን ይህ አቅምና እንድርድሪት ወደ ቁስ አካላት ሊሻገር ይችላል።

## የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት (ፊዚክስ)
### ኅልዮት
### ጸባዮች
### ሞገዳዊ ሞዴል
### እኑሳዊ ሞዴል
### የጉዞ ፍጥነት

## የሙቀት ጨረራ እና ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ የሙቀት አይነት ስለመሆኑ
## ኤሌክትሮመግነጢስ ስፔክትረም

### ብርሃን
ብርሃን

### ራዲዮ ሞገድ

## ሂሳባዊ ቀመር

## ዋቢ መጻሕፍት




* 
* 
* 
* 
* 
* 

## የውጭ ማያያዣ

* Electromagnetism  - a chapter from an online textbook
* Electromagnetic Radiation  - an introduction for electrical engineers
* '' Electromagnetic Waves from Maxwell's Equations '' on Project PHYSNET.
* Radiation of atoms? e-m wave, Polarisation, ... 
* An Introduction to The Wigner Distribution in Geometric Optics


*
መደብ:የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት
ቀጤ ነክ

right|thumb|250px|መስመር AB ለመስመር CD ቀጤ ነክ ነክ ነው። ለዚህ ምክንያቱ መስመር AB የሚፈጥራቸው ማዕዘኖች (ብርቱካንና ሰማያዊ ቀለማት)፣ 90 ዲግሪ በመሆናቸው ነው

ሁለት መስመሮች **ቀጤ ነክ** ናቸው የሚባሉት እኩል የሆኑ ጎረቤት ማዕዘኖች መፍጠር ሲችሉ ነው። ስለሆነም *መስመር AB ለመስመር CD ነጥብ A ላይ ቀጤ ነክ ነው*። አንድ መስመርና አንድ ጠለለል፣ ወይንም ሁለት ጠለሎች ቀጤ ነክ ሊሆኑ ይችላሉ።

አንድ መስመር ለሌላ መስመር ቀጤ ነክ ከሆነ በሁለቱ መስመሮች መቋረጥ የሚፈጠሩት ማዕዘኖች π/2 ራዲያን ወይንም 90° ናቸው። ይህ አረፍተነገር ሲዞር ሁለት መስመሮች መገናኛቸው ላይ 90 ዲግሪ ከፈጠሩ፣ ቀጤ-ነክ ናቸው ይባላሉ። 
  
ሁለት መስመሮች ቀጤ ነክ ከሆኑ በሂሳብ አጻጻፍ እንዲህ ይወከላሉ፦ AB\perpCD ። \perp የቀጤ ነክነት ምልክት ነው።

### ቀጤ ነክ ከ[[ኩርባ]] አንጻር

ሁለት ቀጥተኛ መስመሮች L እና M በሚከተሉት እኩልዮሾች ቢሰጡን፡ 
:L : y = ax + b
:M : y = cx + d
 
a እና c የሁለቱ መስመሮች ኩርባ ይሰኛሉ። ሁለቱ መስመሮች L እና M ቀጤ ነክ የሚሆኑት፣ የኩርባቸው ብዜት ውጤት -1 (ማለት፡ ac=-1) ከሆነና ከሆነ ብቻ ነው፡:

መደብ:ጂዎሜትሪ
ራዲዮ ሞገድ

**የራዲዮ ሞገዶች** ልክ እንደ ብርሃን እና ኤክስሬይ የኤሌክትሮመግነጢስ ማዕበል አካል ናቸው። ልዩነታቸው ሞገዳቸው በጣም ረጅም መሆኑ ነው።

በዓይን የሚታየው ብርሃን የሞገድ ርዝመት ከሰው ልጅ ፀጉር እጅግ የሚያንስ፣ ከማይክሮ ሜትር በታች የሆነ ጥቃቅን ነው። የራዲዮ ሞገድ በአንጻሩ  ሞገዱ በሴንቲሜትርና በሜትር የሚለካ ሲሆን በአይን ግን አይታይም። 

የራዲዮ ሞገድ ተቀባይ አንቴናወች  ሲተለሙ  ለሚቀበሉት ሞገድ ርዝመት ተመሳሳይ ቁመት እንዲኖራቸው ተደርጎ ነው።  ለዚህ ነው የራዲዮ አንቴናወች ረጅም የሆኑት። ርዝመታቸው ከሚቀበሉት ሞገድ አንጻር አጭር የሆኑ አንቴናወች ሞገድ የመቀባልቸው ሃይል የተዳከመ ነው። 

ሰው ሰራሽ የራዲዮ ሞገዶች መረጃን ለመለዋወጥና ዜና ለማሰራጨት ሲያገለግሉ ከ100 አመት በላይ አስቆጥረዋል።  ራዲዮን፣ ቴሌቪዥን፣ ሳተላይቶች፣ የዕጅ ስልኮች ወዘተ መረጃን የሚያሰራጩትና የሚቀበሉት እኒህን ሞገዶች በመጠቀም ነው። 

ከዚህ በተጨማሪ የራዲዮ ሞገዶች ነገሮችን "ለማየት"ም ሲያገለግሉ ይታያሉ። ራዳር ከኒህ ወገን ሲሆን የሚሰራውም የራዲዮ ሞገዶችን ርቀው ወዳሉ ነገሮች በመላክ ነጥረው ሲመለሱ የሚወስዱትን ሰዓት በመለካት ሩቅ ያሉ ነገሮችን "ለማየት" ይረዳል። በተረፈ ራዳር መሬት ውስጥ ተቀብሮ ያለን ቤንዚን መርምሮ ለማግኘት፣ የአፈርን ኬሚካላዊ ባህርይ ለማወቅ ይረዳል። 

ራዲዮ ሞገዶች ሰው ሰራሽ ብቻ ሳይሆኑ፣ በተፈጥሮም ይገኛሉ። 

መደብ:ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ
መደብ :ራዲዮን
መደብ :ቴሌቪዥን
ሬማ ደሴት

**ሬማ ደሴት**  በደቡባዊ ምስራቅ ጣና ሐይቅ የምትገኝ ደሴት ናት።  በዚህ ደሴት ሬማ መድሃኒ አለም የተሰኘው ቤ/ክርስቲያን ሲገኝ፣ አጼ ሠርፀ ድንግል በቤተክርስቲያኑ መቀበራቸው ይጠቀሳል። 

መደብ:ጣና
ኤድዊን ቫን ደር ሳር

**ኢድዊን ቫን ደር ሳር** ሆላንዳዊ እግር ኳስ ተጫዋች ሲሆን ከ2005 እስከ 2011 እ.ኤ.አ. ድረስ ለማንችስተር ዩናይትድ በግብ ጠባቂነት ተጫውቷል።

## ደግሞ ይዩ
* ማንችስተር ዩናይትድ

መደብ:የሆላንድ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ቁመት መከርከም

**ቁመት መከርከም**, ወይም በ ምህጻረ ቃል **AM**  መልዕክትን በራዲዮ ሞገድ ለመላክ የሚያገለግል በጣም ቀላሉ ዘዴ ነው።  ይህ መልዕክትን የመላኪያ መንገድ ለረጀም ርቀት ግንኙነት ጠቃሚ ነው ምክንያቱም ከመሬት ከባቢ አየር ላይ በመንጠር ለብዙ ርቀት መጓዝ ይችላልና። 

ቁመት እዚህ ላይ የአንድን ሞገድ ቁመት ይወክላል። ተሸካሚው ሞገድ (ራዲዮ ሞገድ) ላይ የድምፅ ሞገድ በመጫን የተሸካሚው ሞገድ ቁመት ይከረከማል።  በዚህ መንገድ የተዋሃደው ሞገድ  እንደማንኛውም የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ በኅዋ ውስጥ ይጓዛል።  በዚህ መንገድ ይተበጀው የራዲዮ መልዕክት ኤ.ኤም ራዲዮ ይሰኛል፣  የሚሰራጨውም ዝግጅት፣ በክሪስታል ራዲዮ ለመቀበል ይቻላል። 

ኤ.ኤም (ቁመተ ክርክም) መልዕክቶች ብዙ ጊዜ የሚላኩት በመካከለኛና በአጭር ሞገዶች ነው።  በዚህ መንገድ የተላኩት ድምጾች ሊሰሙ ቢችሉም ጥራት ግን ይጎላቸዋል።  ቁመተ ክርክም (ኤ.ኤም) ራዲዮ ስርጭት በኤሌክትሪክ መስመሮች እና በፀሐይ ጨረራ ሊጠለፍ ይችላል፣ አልፎ አልፎም ደመቅ-ቀዝቀዝ የማለት ባህርይ ሊያሳይ ይችላል። 

በድሮ ጊዜ ቁመት ክርክም ራዲዮ የሚሰራጨው በመካከለኛ ሞገድ (ከ 540 እስክ 1600 ድግግም በሰከንድ) ነበር።  አጭር ሞገድ (ከ 3000 እስክ 30,000 ኪሎ ሳይክል) ምድርን መዞር ስለሚችል፣ አንድ አንድ አገሮች የራዲዮ ዝግጅታቸውን በዚህ መስመር ሲልኩ ይታያሉ። ኤፍ.ኤም ራዲዮ ጥራቱ ከቁመተ ክርክም ራዲዮ ይሻል እንጂ፣ ብዙ ርቀት መጓዝ አይችልም።  

መደብ :ራዲዮን
ድግግሞሽ መከርከም

**ድግግሞሽ መከርከም** (በእንግሊዝኛ ምህጻረ ቃል **FM**)  ማለቱ የተሸካሚ ሞገድን ድግግሞሽ በመለዋወጥ አንድን መልዕክት ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ  የሚተላለፍበት መንገድ ነው።  በቴሌኮሚዩኒኬሽን (ስልክ) እና በራዲዮ ስርጭት ስራ ላይ ጠቀሜታ አለው።  የድግግሞሽ ክርክም ስርጭት  ከቁመተ ክርክም ስርጭት በተሻለ መልኩ የድምፅን ጥራት ጠብቆ ይተላልፋል፣ ስለሆነም ብዙ ጊዜ የራዲዮ ጣቢያወች የዘፈን ጣቢያቸውን በFM ሲያስተላልፉ ይደመጣሉ።  ነገር ግን የድግግሞሽ ክርክም እንደ ቁመተ ክርክም ሩቅ ጉዞ መጓዝ አይችልም፣ ስለሆነም ጥቅሙ  ለተወሰነ አካባቢ ጥሩ ጥራት ያለው  ዝግጅት ለማስተላለፍ ነው። 

ብዙ የራዲዮ ጣቢያወች ሁለቱንም አይነት መልዕክት ያስተላልፋሉ፤** ቁመተ ክርክም**ን ለቃለ መጠይቅና መሰል ጥራት ለማይፈልጉ ዝግጅቶች ሲያውሉ፣ ድግግሞሽ ክርክምን  ለሙዚቃ ያደርጋሉ። 

በተጨማሪ የ FM (ድግግሞሽ ክርክም) ዝግጅቶች ብዙ ጊዜ የሚተላለፉት በሁለት ጣቢያወች ነው (ያንደኛው ጣቢያ ድግግም) ከሌላኛው በትንሹ እንዲያንስ ተደርጎ)። አንደኛው ጣቢያ ባንዱ የራዲዮ ስፒከር ሲደመጥ ሌላኛው ጣቢያ በሁለተኛው ስፒከር ይደመጣል። ስለሆነም የራዲዮ አሰራጮች የስቴሪዮ ወይንም ከባቢ ድምጽ የሚባለውን አይነት አስገራሚ ፕሮግራም ሊያሰድምጡ ይችላሉ።

## ደግሞ ይዩ
*ቁመተ ክርክም (AM)
*ራዲዮ
*ራዲዮ ሞገድ

መደብ:ራዲዮን
ኢቱሜሌንግ ኩኔ

**ኢቱሜሌንግ ኩኔ** (ሰኔ ፲፫ ቀን ፲፱፻፸፱ ዓ.ም. ተወለደ) ደቡብ አፍሪካዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። በአሁኑ ጊዜ ለካይዘር ቺፍስ ክለብና የደቡብ አፍሪካ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን በበረኛነት ይጫወታል። 

መደብ:የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሲቦኒሶ ጋክሳ

**ሲቦኒሶ ጋክሳ** (መጋቢት ፳፰ ቀን ፲፱፻፸፮ ዓ.ም. ተወለደ) ደቡብ አፍሪካዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። በአሁኑ ጊዜ ለሊየርሲ ክለብና የደቡብ አፍሪካ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን በተከላካይነት ይጫወታል።

መደብ : የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ኤሌክትሪክ መስክ

250px|thumb|right| ሁለት ፖዚቲቭ ኤሌክትሪክ ቻርጆችን (ቀይ) ከበው የሚገኙት የኤሌክትሪክ መስኮች። መሃላቸው በርሃ መሆኑ እኩል ግን ተቃራኒ መስኮች ስለተጣፉ ነው
250px|thumb|right|የፖዚቲቭ ኤሌክትሪም ቻርጅን (ቀይ) እና የነጌቲቭ ቻርጅን (አረንጓዴ) ከበው የሚገኙት የኤሌክትሪክ መስኮች
[thumb|right|250px| በ[ሐምራዊ ቀለም የተሳሉት ጨረሮች የእያንዳንዱን ቻርጅ መስክ አስተዋጾ ሲወክሉ፣ በቀይ የተሳለው ትልቁ ጨረር የኒህን ነጠላ መስኮች ጨረር ድምር ውጤት ያሳያል።; \vec E =\vec E_1 +\vec E_2 + \vec E_3  በነጥቡ ላይ ያለው መስክ \vec E ነው እንላለን። ]]
የ**ኤሌክትሪክ መስክ** በኤሌክትሪክ ቻርጅ ዙሪያ ወይንም ከጊዜ አንጻር በሚለዋወጥ የመግነጢስ መስክ ዙሪያ የሚገኝ የጉልበት መስክ ነው። q1, q2, q3, ... የተሰኙ ቻርጆችን ያቀፈ የቻርጅ ስርዓት ቢሰጥና እና እያንዳንዳቸው ቻርጆች እርስ በርሳቸው የሚያሳርፉትን ጫና ሳይሆን ከውጭ በሚመጣ እንግዳ ቻርጅላይ የሚያሳርፉትን ጫና ለማስላት የሚጠቅም አይነተኛ መንገድ ነው። ይህንም የሚያረገው በእያንዳንዱ የከባቢው ኅዋ ነጥብ ላይ ከየሙላቱ የሚመነጩ ጉልበቶችን በቬክተር ስርዓት በንብብር በመደመርና የቬክተር መስክ በመፍጠርና፣ ያ ቬክተር መስክ በመጭው ቻርጅ ላይ የሚያሳርፈውን ጉልበት በማስላት ነው። 

መለኪያውም ኒውተን በኩሎምብ (N C−1) ነው። አልፎ አልፎም በ ቮልት ለሜትር (V m−1) ሲለካ ይታያል። በእያንዳንዷ ነጥብ ላይ ያለው የ መስኩ ጥንካሬ የሚፈተሸው 1ኩሎምብ ፖዚቲቭ የሆነ መፈተሻ ቻርጅ በዚያ ነጥብ ላይ ቢቀመጥ መስኩ የሚያደርስበትን የጉልበት ጫና በማስላት ነው። የመስኩ አቅጣጫ በዚያ ቻርጅ ላይ የሚያርፈው ጉልበት አቅጣጫ ነው። የኤሌክትሪክ መስክ ለኤሌክትሪክ ቻርጅ፣ ልክ ግስበታዊ ፍጥንጥነት ለግዝፈት እንደሆነ ነው። 

አንድ የኤሌክትሪክ መስክ ከጊዜ አንጻር የሚቀያየር ከሆነ፣ ለምሳሌ የኤሌክትሪክ ቻርጅእኑሶች በመስኩ ውስጥ ሲጓዙ፣ በአካባቢው የሚገኘውን የመግነጢስ መስክ ያውካል። በሌላ አነጋገር የኤሌክትሪክና የመግነጢስ መስኮች ግንኙነት የሌላቸው ነገሮች አይደሉም። አንድ ሰው የኤሌክትሪክ መስክ ነው የሚለውን ሌላ ሰው የኤሌክትሪካና መግነጢስ መስክ ነው ብሎ ሊደመደም ይችላል። 

## ትርጉም
የኤሌክትሪክ መስክ ሲተረጎም በአንድ የኅዋ ነጥብ ላይ በሚገኝ የማይንቀሳቀስ መፈተኛ ፖዚቲቭ-የኤሌክትሪክ ቻርጅ ላይ ሊፈጠር የሚችል የጉልበት መጠን ነው ። በሒሳብ ቋንቋ ሲጻፍ፦ 
:
\mathbf{E }(x,y,z) = \frac{\mathbf{F}}{q}

:**F** ማለት በመፈተኛ ሙላቱ ላይ ሊያርፍ የሚችል የኤሌክትሪክ ጉልበት 
:*q* የመፈተኛው ኤሌክትሪክ ቻርጅ
:**E** በተወሰነ ነጥብ ላይ የሚገኝ የኤሌክትሪክ መስክ( ጨረር)

## በነጠላ ቻርጅ የሚፈጠር መስክ ስሌት
በሌላ ጎን በኩሎምብ ህግ መሰረት በአንድ ጠጣር ቻርጅ ምክንያት ከሙላቱ የተወሰነ ርቀት ላይ የሚፈጠረው የኤሌክትሪክ መስክ ስብጥር እንዲህ ይሰላል፦

:\mathbf{E}(x,y,z)= {1 \over 4\pi\varepsilon_0}{Q \over r^2}\mathbf{\hat{r}} \ 

እዚህ ላይ፡
:*Q* የኤሌክትሪክ መስኩ ፈጣሪ ቻርጅ ሲሆን
:*r* ከሙላቱ *Q* እስከ መስክ መለኪያው ነጥብ ድረስ ያለ ርቀት
:\mathbf{\hat{r}} ከ*Q* ወደ መስክ መለኪያው ነጥብ የሚያመለክት አሀድ ጨረራ (ዩኒት ቬክተር) ነው።
:&epsilon;0 ደግሞ የኦና አስተላላፊነት ቁጥር መጠን ነው።

## በተነጣጠሉ ጠጣር ምላቶች የሚፈጠር መስክ ስሌት
የኤሌክትሪክ መስኩን የሚፈጥሩ ከአንድ በላይ ቻርጆች ቢኖሩ፣n_q፣ የዚህ የቻርጆች ስርዓት መስክ ውጤት የሚሰላው በ አነባበሮ መርህ (ሱፐርፖዚሽን ፕሪንሲፕል) ሲሆን ይሄውም የእያንዳንዱን ቻርጅ አስተዋጾ በየነጥቡ ላይ የጨረር ድምር ውጤቱን በማስላት ነው:

:\mathbf{E}(x,y,z) = \sum_{i=1}^{n_q} {\mathbf{E}_i} = \sum_{i=1}^{n_Q} _i}. 

## ከጓጎለ የቻርጅስብስብ የሚፈጠር መስክ ስሌት
right ሙሌቶቹ ጠጣር ሳይሆኑ አንድ ላይ የጓጎሉ ከሆኑ መስካቸውን በካልኩልስ መደመሪያ (መጠረዝ) ያስፈልጋል።
\mathbf{E}(x,y,z) =\int_{V} \, d\mathbf{E} = \int_{V}\frac{1}{4 \pi \epsilon_0}\frac{dq}{r^2}\mathbf {u}_r=\int_{V}\frac{1}{4 \pi \epsilon_0}\frac{\rho(r) dV}{r^2}\vec{u}_r 
ρ = ቻርጅበይዘት ወይንም የቻርጅዴንሲቲ ነው

## ጽንስ ሐሳቡ ለምን አስፈለገ
የኤሌክትሪክ መስክ ሃሳብ ከሞላ ጎደል ከኩሎምብ ህግ ጋር ተመሳሳይ ነው። ሆኖም በውስጡ ተጨማሪ ሃሳብን ያዝላል። ይሄውም የአነባበሮ መርህን ወይን የሱፐርፖዚሽን ፕሪንሲፕልን። ስለሆነም አንድ የተወሰነ ቦታ ላይ ልናስቀምጠው የምንፈልግን ቻርጅ ምን አይነት ጉልበት እንደሚያጋጥመው ለማወቅ እዚያ ቦታ ላይ ያለውን የኤሌክትሪክ መስክ ማወቅ ብቻ በቂ ነው። 

በኤሌክትሪክ መስክ ጽንስ ሃሳብ መሰረት፣መስኩን ምን ፈጠረው፣ ስንት ቻርጆች ፈጠሩት ወዘተ... የሚለውን ማወቅ አላስፈላጊ ኣይደለም። ስለሆነም የኤሌክትሪክ መስክ በኅዋ ውስጥ ለሚገኙ ለያንዳንዳቸው ነጥቦች መንደርተኛ (ሎካል) ባህርይ ይሰጣቸዋል ይባላል። ከማዕከላዊ ስሌት ያላቅቃል።

## ማጣቀሻ


መደብ:የኤሌክትሪክ መስክ
የኢትዮጵያ ካርታ 1843

left|900px|thumb|  በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ


መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
እንፍራዝ

**እንፍራዝ** ወይም **እምፍራዝ** በሌላ ስም፣ **[[ጉባኤ]]** ወይም **[[ጉዛራ]]** በመባል  የሚታወቅ ታሪካዊ የኢትዮጵያ ክፍል ነው። ይህ አካባቢ በባህርዳር-ጎንደር መንገድ ላይ የሚገኝ፣ ከጣና ሐይቅ ስሜን ምስራቅ ላይ ያለው ከተማ ነው።   እንፍራዝ በታሪክ ቀደምት ተጠቅሶ የሚገኘው በ14ኛው ክፍለ ዘመን፣ ገብረ እያሱ የተሰኘው የእውስጣጢዎስ ደቀመዝሙር በአካባቢው ገዳም በመመስረቱ ነው ። ግራኝ አህመድ በ1543 የክሪስታቮ ደጋማን ሰራዊት ድል ካደረገ በኋላ የክረምት ወራትን ለማሳልፍ እዚህ እንደሰፈረ ይጠቀሳል።

## ማጣቀሻ


መደብ :ጣና
ደብረ ፀሐይ ቍስቋም

**ደብረ ፀሐይ ቍስቋም** ከጎንደር ከተማ በስተ ስሜን ምዕራብ ወጣ ብሎ በሚገኘው ደብረ ፀሐይ የተባለ ተራራ ላይ የተሰራ የቤተክርስቲያንና ቤተመንግስት ግቢ ነው። ደብረ ፀሓይ ቁስቋም በእቴጌ ምንትዋብ፣ ከ1725 ዓ.ም. እስከ  በ1738 ዓ.ም. ተገንብቶ የተጠናቀቀ ሲሆን ዙሪያው በግምብ የታጠረና በ8 እንቁላል ግንቦች የተከበበ ነው።  ግቢውን ሰንጥቆ የሚያልፍ ግምብ ደብሩን ለሁለት ሲከፍል አንዱ ጎን ቁስቋም ማርያም የተባለውን ቤተክርስቲያን ሲይዝ ሌላው ጎን ደግሞ የብርሃን ሞገሴን (ምንትዋብን) ቤተመንግስት፣  ስዕል ቤት የተባለውን የምትጸልይበትን ክብ ጸሎት ቤት፣ እንግዶች መጋበዣ ዕልፍኝ፣  ሰፊ የሰራተኞች ግምብ፣ የጄምስ ብሩስቤተመጻሕፍት ተብሎ የሚታወቀው ግምብና ለልዩ ልዩ ግልጋሎት የተመደቡ እንቁላል ግንቦችን ይይዛል።  ደብረ ፀሐይ በተመሰረተበት ዘመን የራሱ ጉልት የነበረው ሲሆን ይኼውም በእብናት፣ በለሳ እና አርማጭሆ ተሰባጥሮ ይገኝ ነበር፤ ስለሆነም 260 ቀሳውስትን በስሩ ያስተዳድር ነበር፡፡ 

ግቢው ሦስት ጊዜ ጉዳት ደርሶበታል። በመጀመሪያ በ1858፣ ዓፄ ቴዎድሮስ መቅደላ ሊያሰሩት ላሰቡት ቤተ ክርስቲያን ከቤተክርስቲያኑ የተለያዩ ንዋያትን መውሰዳቸው ነበር። ሁለተኛው ጉዳት የደረሰው በ1870ወች፣ የሱዳን ደርቡሾች ግቢውን በእሳት በማጋየት ያደረሱት ዋናው ጉዳት ነበር። በዚህ ቃጠሎ ቁስቋም ማርያም እንዳለ ሊቃጠል ችሏል።  በ1932ዓ.ም. የእንግሊዝ ጦር በአውሮፕላን ቦምብ ስለጣለበት፣ እንዲሁ ተጨማሪ አደጋ ደረሰበት። ስለሆነም በአሁኑ ወቅት ብዙ ጉዳት ሳይደርስበት ከሞላ ጎደል ተርፎ የሚገኘው አጥሩና እልፍኙ ነው። 

left|200px|thumb|የደብረ ፀሐይ ቁስቋም ግቢ ማውጫ 
left|200px|thumb|የቁስቋም እልፍኝ በአሁኑ ጊዜ
[left|thumb|200px| በወር አበባ ጊዜ ሴቶች ወደ ቤ/ክርስቲያን መከልከላቸውን ለማምለጥ እቴጌ ምንትዋብ ያሰራችው [ስዕል ቤት ፍርስራሽ። ]]

## ማጣቀሻ


መደብ:ምንትዋብ
*
መደብ:አብያተ ክርስቲያናት
ሥነ ባህርይ

**ሥነ ባህርይ**፣ **ጄኔቲክስ** ወይም **ሥነ በራሂ** ማለት የበራሂዎች ጥናት ነው።

ጄነቲክስ የሚለዉ የጉዳይ    ስነ ባህርይ  የሚለው ትርጉም አይወክለዉም፤ ስነ ባህሪ ማለት  በቀጥተኛ ትርጉሙ የባህሪ- ጥበብ ማለት ነው።
ጄነቲክስ፡ ማለት ግን፤ የዘር-ውርስ  ማለት ነው።
400px|thumb
ሥነ ባሕርይ እንዲህ ይሠራል፦

ሰውነታችን እንዲሁም የሕያዋን ሁሉ ሁለንተኖች ከብዙ ህዋስ ይሠራል።  እያንዳንዱም ህዋስ የዚያው ፍጡር መለያ በራሂያዊ ኮድ በዲ ኤን ኤ ሞለኩሎች ይሸክማል። የሕያዋን ህዋሶች ሁሉ እንስሳትም ሆነ እፅዋት ለየራሳቸው ይህን መለያ ኮድ መሸከማቸው አስገራሚ ሁኔታ ነው። 

በዚህም ዲ ኤን ኤ ውስጥ አንዳንድ ሐብለ በራሂ ሞለኩሎች አሉ። ቁጥሩም በየዝርያው ይለያያል፣ ለምሳሌ ለሰው ልጅ በጠቅላላ 23 (46) ሐብለ በራሂዎች አሉ፤ ለጦጣ ግን 24 (48) አሉ።

እያንዳንዱም ሐብለ በራሂ እጅግ ብዙ በራሂዎች አሉበት። የነዚህ በራሂዎች ቀደም-ተከተል እንደ መለያ-ቁጥር ከማገልገሉ በላይ፣ በራሂዎቹ ፕሮቲኖችን በማሠልጠናቸው ልዩ ከሃሊነቶች አሉዋቸው። ይህም በሥነ በራሂ ጥናት አሁን እየተፈታ ነው።    

በራሂዎቹ የሰውነቱን ባሕርይ የሚሰጡት ክፍሎች ስለ ሆኑ «ሥነ ባሕርይ» ተብሏል። እያንዳንዱም በራሂ ከሁለት ቅንጅበራሂዎች ይሠራል። ከነዚህ አንዱ ቅንጅበራሂ ከአባት፣ አንዱም ከእናት በአራያው ሲፀነስ ይወረሳል።  

አንዳንድ ቅንጅበራሂ ጎልባች፣ አንዳንድ ተጎልባች ይባላል። የአንዱ በራሂ ሁለት ቅንጅበራሂዎች (ከእናትና ከአባት) ሁለቱ ተጎልባች ከሆኑ፣ የሰውነትን ባሕርይ ሊቀይር ይችላል። 

ምሳሌ፦ አንድ አባትና እናት ሁለቱ ቡናማ ቀለም ዓይን አላቸው። በሁለቱ በራሂያዊ ኮድ ግን፣ የ«አይን ቀለም» የሚያስተዳደረው በራሂ ውስጥ አንድ ተጎልባች ቅንጅበራሂ እና አንድ ጎልባች ቅንጅበራሂ አሉዋቸው። ጎልባቹ ቅንጅበራሂ ለአይናቸው ቡናማ ቀለም ይሰጣል። ለዚሁ በራሂ፣ ልጆቻቸው በአራት አይነቶች ሊሆኑ ይችላሉ፦

# የእናት ተጎልባች ቅንጅበራሂ እና የአባት ጎልባች ቅንጅበራሂ የወረሰው ቡናማ አይን አለው።
# የእናት ተጎልባች ቅንጅበራሂ እና የአባት ተጎልባች ቅንጅበራሂ የወረሰው ሰማያዊ አይን አለው። ጎልባቹንም ቅንጅበራሂ አይሸክምም።
# የእናት ጎልባች ቅንጅበራሂ እና የአባት ጎልባች ቅንጅበራሂ የወረሰው ቡናማ አይን አለው። ተጎልባቹንም ቅንጅበራሂ አይሸክምም።
# የእናት ጎልባች ቅንጅበራሂ እና የአባት ተጎልባች ቅንጅበራሂ የወረሰው ቡናማ አይን አለው።

ስለዚህ ከልጆቻቸው ሁሉ በምናልባትነት ለ25% (1/4) ሰማያዊ አይን ይኖራቸዋል፤ ለ75% ቡናማ አይን ይኖራቸዋል ለማለት እንችላለን።  

በሌላው ትዳር፣ አባትና እናት ሁለቱ ሰማያዊ አይን ቢኖራቸው ኖሮ፣ ጎልባቹ ቅንጅበራሂ አይገኝባቸውም ማለት ነውና ልጆቻቸውም ሁሉ ሰማያዊ አይን እንደሚኖራቸው ማወቅ እንችላለን። ይህ በጣም ቀላል የሆነ ምሳሌ ነው፤ እንዲያውም ብዙ አይነት ባሕርዮች በአንድ በራሂ ሳይሆን በበርካታ በራሂዎች ሊገዙ ይችላሉ። 

መደብ:ጀነቲክስ
ግንቦት ፳፪

**ግንቦት ፳፪** ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፷፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፶፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፫ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፶፰ - ዓ/ም የቀድሞው የኮንጎ ጠቅላይ ሚኒስትር ኤባሪስቴ ኪምባ እና ሌሎችም የፖለቲካ ሰዎች በአምባገነኑ ፕሬዚደንት ዮሴፍ ሞቡቱ ትዕዛዝ በሕዝብ ፊት በሞት ተቀጡ።

*፲፱፻፶፱ ዓ/ም - የናይጄሪያ ምሥራቃዊ ክፍል ቢያፍራ መገንጠሏን ስታውጅ በሁለቱ መካከል ለተለኮሰው የእርስ በእርስ ጦርነት መነሻ ምክንያት ሆነ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ ሕዝባዊ አመጽ ቆስቋሽነት የተሠየመው የሙስና እና የሥልጣን በደል መርማሪ ሸንጎ ሥራውን የሚመራበት ሕግ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጸደቀ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* http:// http://en.wikipedia.org/wiki/May_30
* P.R.O., FCO 371/1829 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

መደብ:ዕለታት
የእስፓንያ ነገሥታት ዝርዝር

## አፈ ታሪካዊ ዘመን
*ቱባል - የባቢሎን ግንብ ከወደቀ 12 አመት በኋላ በእስፓንያ ሠፈረ፣ ለ155 ዓመታት ነገሠ 
*ኢቤሩስ - የቱባል ልጅ፣ 37 ዓመት 
*ዩቤልዳ - የኢቤሩስ ልጅ፣ 66 ዓመት
*ብሪጉስ - 51 ዓመት
*ታጉስ - 30 ዓመት 
*ቤቱስ - 31 ዓመት 
*ጌርዮን - 35 ዓመት 
*ሎምኒኒ - የጌርዮን 3 ልጆች፤ 42 ዓመት 
*ሂስፓል - የሄርኩሌስ ሊቢኩስ ልጅ፤ 17 ዓመት 
*ሂስፓኑስ - የሂስፓል ልጅ፤ 32 ዓመት 
*ሄርኩሌስ ሊቢኩስ - የሂስፓኑስ አያት፤ የጣልያም ንጉሥ። 19 አመት 
*ሄስፔሩስ - የሄርኩሌስ ተወላጅ፤ የጣልያም ንጉስ። 11 ዓመት 
*አትላስ ማውሩስ - የሄስፔሩስ ወንድም፤ 12 ዓመት 
*ሲኮሩስ - የአትላስ ልጅ፤ 44 ዓመት 
*ሲካኑስ - የሲኮሩስ ልጅ፣ 31 ዓመት
*ሲኪሌውስ - የሲካኑስ ልጅ፤ 45 ዓመት 
*ሉሱስ - የሲኪሌውስ ልጅ፤ 29 አመት 
*ሲኩሉስ - የሉሱስ ልጅ፤ 64 ዓመት 
...
*ተስታ - የሊብያ ኗሪ፣ 74 ዓመት (1426-1352 ግ. ዓክልበ.)
*ሮሙስ - የተስታ ልጅ፣ 33 ዓመት (1352-1319 ዓክልበ.)
*ፓላትዎስ - የሮሙስ ልጅ፤ 18 ዓመት (1319-1301 ዓክልበ.)
*ካኩስ ሊኪንዩስ - መንግሥቱን ያዘ፣ 36 ዓመት (1301-1265 ዓክልበ.)
*ፓላትዎስ - ወደ ዙፋን ተመለሰ፤ 6 አመት (1265-1259 ዓክልበ.)
*ኤርትሩስ - የቲሮስ (ፊንቄ) ንጉሥ፣ 66 ዓመት (1259-1193 ዓክልበ.)
*ጋርጋሪስ - የኤርትሩስ ልጅ፤ 75 ዓመት (1193-1118 ዓክልበ.)
*ሄቢዴስ - የጋርጋሪስ ልጅ ልጅ፤ 49 ዓመት (1118-1069 ዓክልበ.)

* የልድያ ሰዎች በእስፓንያ 48 ዓመት ገዙ (1069-1020 ዓክልበ.)
* የጥራክያ ሰዎች 86 ዓመት ገዙ (1020-934 ዓክልበ.)
* የሮዶስ ሰዎች 20 ዓመት ገዙ (934-914 ዓክልበ.)
* የፍርግያ ሰዎች 26 ዓመት ገዙ (914-888 ዓክልበ.) 
* የቆጵሮስ ሰዎች 39 ዓመት ገዙ (888-849 ዓክልበ.)
* የፊንቄ ሰዎች 41 ዓመት ገዙ (849-808 ዓክልበ.)
* የግብጽ ሰዎች 35 ዓመት ገዙ (808-773 ዓክልበ.)
* የሚሌሲያን ነገድ 29 ዓመት ገዙ (773-744 ዓክልበ.)
* የካርያ ሰዎች 48 ዓመት ገዙ (744-696 ዓክልበ.)
* የለስቦስ ሰዎች 68 ዓመት ገዙ (696-648 ዓክልበ.)
* የፎኪያ ሰዎች 48 ዓመት ገዙ (648-600 ዓክልበ.)
* የባቢሎን ንጉሥ 2 ናቡከደነጾር ከዚያ ለ9 (ወይንም ለ3) አመታት በእስፓንያ እንደ ነገሠ ይባላል።  (ይህ ታሪካዊ ንጉሥ ቢሆንም፣ በእስፓንያ ግን እንደ ገዛ ማስረጃ ባለመኖሩ እንደ አፈ ታሪክ እንጂ በታሪክ ሊቃውንት የሚቀበል አይደለም።) (600-591 ዓክልበ.)

## የቀርታግና አገረ ገዢዎች
ከዚህ በኋላ የቀርታግና ሰዎች እስፓንያ ወረሩና ገዙ።  የቀርታግና ሰዎች ቢያንስ በባሕር አጠገብ በእስፓንያ ከፊል በዕውነት እንደ ገዙ በታሪክ ሊቃውንት ይቀበላል።

* ማሳይ ወይም ሜሴውስ - የቀርታግና ሻለቃ - 24 ዓመት (591-567 ዓክልበ.) 
* ማሄርባል - የቀርታግና ሻለቃ - (567-525 ዓክልቤ.)
* 1 አስድሩባል 525-518 ዓክልበ. 
* ፕሳፎ - የአስድሩባል ልጅ - 518-464 ዓክልበ.
* 2 ሓኖ እና ሒሚልኮን - 464 ዓክልበ.
* ጊስጎ - 464-459 ዓክልበ.
* 1 ሃኒባል 459-414 ዓክልበ.
* (ጦርነት ከሲኪልያ ጋር)
* ሃሚልካር ባርካ 245-236 ዓክልበ.

## የሮማ አገረ ገዦች

መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
መደብ:የእስፓንያ አፈታሪካዊ ነገሥታት
መትራሃ

**መትራሃ** ደሴት በስሜን ምስራቅ  ጣና ሐይቅ 1.5 ኪሎ ሜትር ገባ ብላ የምትገኝ ደሴት ናት።  ደሴቲቱ ላይ ብዙ የፈረሱ አብያተ ከርስቲያናት ሲገኙ፣ ከሁሉ ጥንታዊው ቤተክርስቲያን በቀዳማዊ ዳዊት የተሰራ ቢሆንም በግራኝ አህመድ ተቃጥሏል።  ኋላ ከተሰሩት ቤተክርስቲያኖች ውስጥ በቀዳማዊ ዮሃንስ የተሰራው ትልቅ የግምብ ቤተክርስቲያንና የቀዳማዊ እያሱ ቤተ መዘክር ይገኙበታል።  ሆኖም እኒህም በደርቡሾች፣ በ1879ዓ.ም. ተቃጥለዋል ። 

## ማጣቀሻ


መደብ: ጣና
ጂራን

**ጂራን**  ከ**ጅማ** በስተሰሜን ምስራቅ 5ኪሎሜትር ርቃ የምትገኝ ከተማ ናት።  የተቆረቆረችውም በ19ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ በኦሮሞ መሪ አባ መጃል ነበር። አባ መጃል አባ ጅፋር ተብሎ የሚታወቀው የጅማ ግዛት መስራች ናቸው።  ከተማይቱ ከፍተኛ እድገት ያሳየው በልጃቸው በቀዳምዊ አባ ጅፋር (መሐመድ ዳውድ) ዘመን ነበር። በወቅቱ የጅማ ግዛት ዋና ከተማ የነበረች ሲሆን ለዚህ እድገቷ ዋና ምክንያት በሸዋ እና ከፋ የንግድ መንገድ ላይ መገኘቷ ነበር፡  ከተማይቱ ብዙ አይነት ብሐረሰቦችንና ከእሩቅ አገር የሚመጡ ነጋዴወችን (ለምሳሌ ጎጃም) ሳይቀር ታስተናግድ እንደነበር ታሪክ አጥኝው ዶናልድ ሌቪን ዘግቦት ይገኛል።

## ማጣቀሻ


መደብ :ጅማ
ዝቋላ

**ዝቋላ**  ተራራ ወይም **ዝቋላ አቦ**   በሸዋውስጥ የሚገኝ ታዋቂ ተራራና የቤ/ክርስቲያን ስም ነው። በታሪክ እንደሚጠቀስ በዚህ ቦታ በሚገኘው ሐይቅ ውስጥ የመጀመሪያውን ገዳም ያሰሩት ገብረ መንፈስ ቅዱስ ወይም በተለምዶ አቦ የሚባሉት ቅዱስ ናቸው።  

[250px|thumb|right|አባ [አባተ ወልደሰማያት 1877 እ.ኤ.አ፣ የዝቋላ አቦ አስተዳዳሪ]]

መደብ: ሸዋ
መደብ :የኢትዮጵያ ተራሮች
መደብ: አብያተ ክርስቲያናት