open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
የኢትዮጵያ ቋንቋዎች

**የኢትዮጵያ ቋንቋዎች** በኢትዮጵያ ውስጥ የሚነገሩ እና የሚጻፉ ቋንቋዎችን፣ እና የምልክት ቋንቋን ያጠቃልላል። በአገሩ ውስጥ ፺ የሚሆኑ ቋንቋዎች አሉ። በአሁኑ ወቅት በአብዛኛው ኢትዮጵያውያን የሚነገሩት ቋንቋዎች አማርኛ እና ኦሮምኛ ሲሆኑ፤ አማርኛ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍል ያሉ ነዋሪዎች የመማሪያ፤ የመገበያያ እንዲሁም የስራ ቋንቋ ሆኖ የቆየ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት የስራ ቋንቋ ነው። በኢትዮጵያ ውስጥ የሚነገሩት ቋንቋዎች አፍሮ-ኤስያዊ እና ናይሎ ሳህራዊ በሚባሉ ሁለት ዋና የቋንቋ ክፍሎች ሊካተቱ ይችላሉ። በአፍሮ-ኤስያዊ የቋንቋ ቤተሰብ ውስጥም ኩሻዊ፣ ኦሞአዊ እና ሴማዊ የሚባሉ ንዑስ ክፍሎች አሉ።  

## ቋንቋዎች
### አፍሮ-ኤስያዊ
አፍሮ እስያዊ ቋንቋዎች
* ሴማዊ
** ሰሜን
*** ትግርኛ (በኤርትራም ይነገራል)
*** ግዕዝ (በቤተ ክርስቲያን ብቻ ይነገራል)
** ደቡብ ኢትዮጲየሰ
***አማርኛ
**** አርጎብኛ
**** ሀደሪኛ ወይም ሐረርኛ
**** ስልጤኛ (Ulbareg, Inneqor)
**** ወላኔኛ
**** ዛይኛ
*** Outersouth
**** ጋፋትኛ (የጠፋ)
**** የሰሜን ጉራጌ ቋንቋዎች
**** ሶዶኛ
**** ሙኸርኛ
**** ገደባንኛ
**** ጎጎትኛ
**** የምዕራብ ጉራጌ ቋንቋዎች
***** እኖርኛ
***** መስመስኛ (የጠፋ)
***** መስቃንኛ
***** ቸሃኛ ወይም ቸሃ (ሰባትቤት ጉራጌ)
***** እዣኛ
***** ጉመርኛ
***** ጉራኛ
***** ግይጦኛ
***** ኧንደገንኛ
***** ኧነርኛ

* ኩሻዊ
** አገውኛ
*** አውኛ (ኩንፋልኛ ዘዬ ወይም ቀበሌኛ ቋንቋን ጨምሮ)
*** ቅማንትኛ
*** ኽምጥኛ
** ምሥራቅ ኩሻዊ
*** አፋርኛ  (በኤርትራና ጅቡቲም ይነገራል)
*** አላባኛ
*** አርቦርኛ
*** ባይሶኛ
*** ቡሳኛ
*** ቡርጂኛ (በኬንያም ይነገራል)
*** ዳሳናችኛ (በኬንያም ይነገራል)
*** ድራሻኛ
*** ጋዋዳኛ
*** ጌድዎኛ
*** ሃድያኛ
*** ከምባትኛ
*** ኮንሶኛ ወይም 
*** ሊቢዶኛ
*** ኦሮምኛ  (በኬንያም ይነገራል)
*** ሳሆኛ (በኤርትራም ይነገራል)
*** ሲዳሞኛ
*** ሶማልኛ  (በሶማሊያ፣ በጅቡቲ እና በኬንያም ይነገራል)
*** ጻማይኛ

* ኦሞአዊ
** አሪኛ  	
** አንፊሎኛ
** ባምባሲኛ
** ባስኬቶኛ
** ቤንችኛ
** ቦሮኛ ወይም ወይም ሺናሻ
** ጫራኛ
** ድሜኛ
** ዲዚኛ
** ዳውሮኛ
** ዶርዝኛ
** ገንዝኛ
** ጋሞኛ
** ጋይልኛ
** ጎፋኛ
** ሃመርኛ
** ሆዞኛ
** ቃጫማ-ጋንጁልኛ
** ከፋኛ
** ቃሮኛ
** ቁርቴኛ
** ማሌኛ
** መሎኛ
** ናይኛ
** ኦይዳኛ
** ሰዜኛ
** ሸኪቾኛ
** ሸኮኛ
** ወላይትኛ
** የምሳኛ
** ዛይሴ-ዘርጉላኛ

### ናይሎ ሳህራዊ (አባይ ሰሃራዊ)
ናይሎ ሳህራዊ
* አኙዋክኛ  (በሱዳንም ይነገራል)
* በርታኛ
* ጉምዝኛ
* ቃጭፖ ባልስኛ  (በሱዳንም ይነገራል)
* ቆሞኛ
* ቋማኛ
* ቀውግኛ
* ማጃንግኛ
* ምዕንኛ
* ሙርሌኛ  (በሱዳንም ይነገራል)
* ሙርሲኛ
* ኩናምኛ  (በኤርትራም ይነገራል)
* ኑርኛ  (በሱዳንም ይነገራል)
* ንያንጋቶምኛ
* ኦጶውኛ
* ሻቦኛ
* ሱሪኛ
* ኡዱክኛ  (በሱዳንም ይነገራል)

### ያልተመደቡ
* ወይቶኛ (ወይጦኛ) (የጠፋ)
* ኦንጎትኛ (Ongota) (ለመጥፋት የተቃረበ)
* ረርበሬኛ (Rer Bare) (የጠፋ)

## ማመዛገቢያ


## የውጭ መያያዣ
* https://archive.today/20130103164827/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ፲፱፻፺፪ Ethiopian Languages, 1999 (SIL/Translation by Dr. Aberra Molla)

*
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
መጓጓዣ

*መኪና
*ባቡር
*አውሮፕላን
*መርከብ
*መንኮራኩር
*መንገድ
*ማጓጓዝ

መደብ:መጓጓዣ
ነፋስ ስልክ

::*ለአዲስ አበባ ሠፈር፣ *ንፋስ ስልክ ላፍቶ*ን ይዩ።*

**የነፋስ ስልክ**፣ **የእጅ ስልክ** ወይም **ተንቀሳቃሽ (ሞባይል) ስልክ** ሽቦ አልባ በእጅ የሚይዝ ስልክ አይነት ነው። በአሁኑ ዘመን በመላ ዓለሙ ውስጥ የነፋስ ስልኮች ቁጥር ከቆዩት ቤት ውስጥ ቋሚ ባለ ገመድ ስልኮች ቁጥር ይበልጣል። ይህ የሚገርመው የድሮው ቋሚ አይነት ስልኮች ከንፋስ ስልኮች ይልቅ እጅግ ብዙ ዓመታት በገበያው ላይ ኑረዋል፤ ንፋስ ስልኮች ግን ለአጭር ዘመን ብቻ ተገኝተዋል። ስለዚህ በዓለሙ በጠቅላላ የንፋስ ስልክ መስፋፋት ባለፉት ጥቂት ዓመታት ውስጥ እጅግ ተከናወነ። እንዲህም የሆነበት ሳቢያ የንፋስ ስልክ አገልግሎት ለመክፈት ከቤት ስልክ ይልቅ ቀላልና ርካሽ ሆኗል። የዛሬ ንፋስ ስልኮች ደግሞ በአንድ ጊዜ ብዙ ተጨማሪ ችሎታዎች ሊያስገኙ ይችላሉ፤ ከነዚህም ውስጥ ጽሑፍን ማሳየትና መላክ፣ ስዕልን ማሳየትና መላክ፣ ቪዴዮን ከድምጹ ጋራ ማሳየትና መላክ፣ ቴሌቪዥን ማሰራጨትና የኢንተርኔት ግንኙነት ማቅረብ አሉ፤ ይህም ሁሉ በአንድ ትንሽ መሣርያ ሲሆን ከዚህ በላይ እንደ ካሜራ ፎቶዎች ወይም ፊልም ማንሣት ያስችላሉ። ይህም በእንግሊዝኛ **እስማርት ፎን** የሚባለው መሣሪያ ነው። 

በዓለሙ የንፋስ ስልኮች ቁጥር እየበዛ ሲሆን፣ በአንዳንድ አገራት እንኳን መጠኑ ከሙላት በላይ ደርሶአል፤ ለምሳሌ በ2000 ዓ.ም. በአውሮፓ ህብረት አገራት በአማካኝ ለመቶ መኖሪያዎች 119 ነፋስ ስልክ ግንኙነቶች ነበሩ። ዘመናዊ ንፋስ ስልኮች የሚሰጡት የኢንተርኔት ግንኙነት ፍጥነት ከማናቸውም ሌላ ዘዴ ጋር ይወዳደራል። በተለይ ብዙ ለሚዘዋወሩ፣ በመደሰቻ ቦታ ላሉ ወይም ቋሚ የቤት ኢንተርኔት ግንኙነት ለሌላቸው ተጠቃሚዎች እንደ ኢንተርኔት በር ያገልግላሉ። 



መደብ:ፈጠራዎች
መደብ:መገናኛ
ሥነ-ሥርዓት ኢንጂኔሪንግ

**ሥነ-ሥርዓት ምህንድስና** የብዙ ምህንድስና ዘርፎችን ያካተተ ውስብስብ የምህንድስና ስራዎች እንዴት በጥሩ ሁኔታ ተጀምረው እንደሚጠናቀቁ የሚያጠና ዘርፍ ነው።

## ታሪክ
ሥነ-ሥርዓት ምህንድስና የተጀመረው አሜሪካን አገር በሚገኘው ቤል የስልክ ላብራቶሪ በ1940ዎቹ ነው።

## ትምህርት

## ክፍሎች

መደብ :ሥነ ስርዓት ምህንድስና
1 ኢድሪስ

thumb|100px|የሊቢያ ንጉሥ ኢድሪስ
**1 ኢድሪስ** (አረብኛ፦ إدريس الأو ሙሉ ስም፦ **ሳዪድ ሙሐማድ ኢድሪስ ቢን ሙሐማድ አል-ማህዲ አስ-ሰኑሢ**) ከ1944 እስከ 1961 ዓ.ም. ድረስ የሊቢያ ንጉሥ ነበሩ። እንዲሁም ከ1908 ዓ.ም. ጀምሮ የሰኑሢ እስልምና ወገን አለቃ ነበሩ።

በ1912 ዓ.ም. ሊቢያ የጣልያን ግዛት በሆነበት ጊዜ፣ ኢድሪስ የቀሬናይካ ክፍላገር ኤሚር የሚል ማዕረግ አገኙ። በተጨማሪ በ1914 ዓ.ም. የትሪፖሊታኒያ ክፍላገር ኤሚር ሆኑ። ዳሩ ግን በዚያ አመት ከጣልያኖች ጋር በመጣላት ወደ ግብጽ ሔዱ። በ2ኛው ዓለማዊ ጦርነት ጣልያኖች ከተሸነፉ በኋላ ኢድሪስ ወደ አገራቸው ተመለሱ። በ1944 ዓ.ም. አዲሱ የሊቢያ መንግሥት በተመሠረተ ጊዜ «የሊቢያ ንጉሥ» የሚል ማዕረግ ተሰጡ። 

thumb|left|100px|ንጉስ ኢድሪስ በ1957 ዓ.ም.

በ1961 ዓ.ም. ጤንነታቸው ደክሞ ዘውዳቸውን ለወራሻቸው የወንድማቸው ልጅ ልዑል ሃሳን አስ-ሰኑሢ ለመተው አሰቡ። ለሕክምና በቱርክ አገር ሲቆዩ ሃሳን አስ-ሰኑሢ ዘውድ ከተጫኑ ከ1 ቀን በፊት የሠራዊት አለቃ ሙአማር አል-ጋዳፊ ተነሣና መንፈቅለ መንግሥት አካሔደ። ኢድሪስ እንደገና በስደት ወደ ግብጽ ተመለሱና በዚያ በ1975 አ.ም. አረፉ። 

thumb|150px|የሊቢያ መንግሥት (1944-1961) ሰንደቅ ዓላማ። 

ከ1944 እስከ 1961 ድረስ እሳቸው የሊቢያ መንግሥት ብቸኛ ንጉሥ ነበሩ። በአሁኑ ጊዜ በጋዳፊ መንግሥት ላይ የተነሡት ተቃዋሚ ወገኖች ብዙዎቹ የሰኑሢ ወገን ደጋፊቆች ሆነው በኢድሪስ ዘመን የነበረውን ሰንደቅ ዓላማ የሚይዙ ሲሆኑ ታይተዋል። የሰኑሢ አልጋ ወራሽ አሁን ልዑል ሙሐማድ አስ-ሰኑሢ ሲሆኑ በስደት በእንግሊዝ ኖረዋል። ባለፈው የካቲት 17 ቀን 2003 ዓ.ም. ጋዳፊ ቢሸነፍ ወደ ሀገራቸው ተመልሰው ዘውድ ስለ መጫናቸው በአል-ጃዚራ ዜና ሲጠየቁ፣ ይህ በሊቢያ ሕዝብ የሚበየን ጉዳይ ይሆናል ብለው መለሱ።

መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
መደብ:ሊቢያ
ኬሚካል ኢንጂኔሪንግ

**ኬሚካል ኤንጂኒሪንግ** (የጥንተ ንጥር ምህንድስና) ጉልበትንና ቁስን በተግባራዊነት ለመጥቀም፣ ለማስገኘት፣ ለማቀድ፣ ለማጓጓዝና ለመለውጥ፣ የኬሚስትሪ፣ የፊዚክስ፣ የትምህርተ ሂሳብ፣ የሥነ ሕይወትና የሥነ ንዋይ መርኆችን የሚጠቅመው የምህንድስና ዘርፍ ነው።

መደብ:ኬሚካል ኢንጂኔሪንግ
ሞሳሕ

**ሞሳሕ** (ዕብራይስጥ፦ משך /ሜሼክ/) በኦሪት ዘፍጥረት ዘንድ የያፌት ልጅ የኖህም ልጅ ልጅ ነበረ።  በመጽሐፈ ኩፋሌ ደግሞ ስሙ «ሞስክፍ»፣ «ሞሳኮ» ተጽፎ ይታያል።  

በአይሁድ ታሪክ ጸሐፊው ፍላቪዩስ ዮሴፉስ መሠረት (1ኛው ክፍለ ሸመን የጻፈ)፣ ከሞሳሕ የተወለደው *ሞሶኬኒ* የተባለ ብሔር ነበር። «አሁን ቀጴዶቅያውያን ሲሆኑ የከተማቸው ስም ማዛካ የቀድሞ ስማቸው ትዝታ ነው» ብሎ ጻፈ። 

ይህም ብሔር ለጥንት ግሪካውያን ጸሐፍት (ከ550 ዓክልበ. ጀምሮ) «ሞስኮይ» ተብሎ ይታወቅ ነበር። ያንጊዜ የሞስኮይ ሕዝብ በአሁኑ ቱርክ፣ ጂዮርጂያና አርሜኒያ አገራት ውስጥ እንደ ኖረ ጻፉ። 

ከዚያ በፊት፣ ከአሦራውያን ጎረቤቶች መካከል ሲሆኑ ሙሽኪ በሚል ስያሜ ይታወቁ ነበር። እኚህ ሙሽኪ በአሦር ንጉሥ 2 ሳርጎን ዘመን (700 ዓክልበ. ግድም) በኪልቅያ (በደቡብ አናቶሊያ) ሲገኙ የታባል መንግሥት ተባባሪዎች ነበሩ።  ሙሽካውያን እና ታባላውያን በ1190 ግድም የኬጥያውያን መንግሥትን ወርረው ያፈረሱት ናቸው። ሌላ ስማቸው «ብሩጊ» ሲሆን ከመቄዶን (አውሮጳ) ወደ ትንሹ እስያ ተሻግረው ከ«ብሩጊ» ወደ «ፍሩጊ» ቀይረውት አገሩ ለነርሱ ፍርግያ እንደ ተባለ ይታመናል። 

በቅዱስ አቡሊድስ ዜና መዋዕል (226 ዓ.ም.) የሞሳሕ ተወላጆች እልዋርያውያን ነበሩ  (እልዋርያ የአሁኑ አልባኒያና ቀድሞ ዩጎስላቪያ ሲሆን)።

በተጨማሪ በአንዳንድ አስተሳሰብ፣ የሞሳሕ ልጆች ምናልባት ለግብጽ ታሪክ የታወቀውን መሽወሽ ሕዝብ ያጠቀልል ነበር። «መሽወሽ» ኬጥያውያንንም ግብጽንም በ1190 ከወረሩት ከ«ባሕር ሕዝቦች» መካከል ይቆጠሩ ነበር። ከ1390 ዓክልበ. ያህል ጀምሮ መሽወሽ በሊቢያ ቀሬናይካ እንደ ተመሠረቱ ይመዘገባል። አንድ የመሽወሽ ቅርንጫፍ ግብጽን ወርሮ ከ1000 እስከ 740 ዓክልበ. ድረስ በጥቂት ሥርወ መንግሥታት (ከኩሻውያን በፊት) ግብጽን ይገዙ ነበር። እስካሁንም በስሜን አፍሪካ የሚገኙት በርበሮች ሕዝቦች ራሳቸውን «ኢማዚቀን» ሲሉ፣ ይህ ስም ከግብጽኛ «መሽወሽ»፣ ከግሪክ «ማዙወስ»፣ ከሮማይስጥ «ማዛከስ» ግንኙነት እንዳለው ይታወቃል።

በጆዮርጂያ የቆዩት የሙሽኪ ነገዶች እስካሁን በዚያ ሲገኙ ስማቸው መስከጢ፣ መስክ፣ ወዘተ. በሚል ስያሜዎች ይታያል። እንደ ጂዮርጂያና አርሜኒያ ሕዝቦች ልማድ፣ ከሞሳሕ ያፌት የተወለዱ ብቻ ሳይሆን፣ ከቶቤልና ከቴርጋማ ጋሜር ዘር ጋር ተከለሱ። 

በ1490 ዓ.ም. አኒዩስ ዴ ቪቴርቦ የተባለ ጣልያናዊ መነኮሴ ባሳተመው ጽሑፍ ዘንድ፣ የባቢሎን ታሪክ ጸሓፊ ቤሮሶስ (290 ዓክልበ.) ስለ ኖኅ ልጆች ብዙ መዝገቦች አቅርቦ ነበር። በዚህ በኩል፣ በናምሩድ 13ኛው ዓመት የያፌት ልጅ ሳሞጤስ የሰፈረበት ሀገር በኋለኛ ጊዜ ጋሊያ እና ፈረንሳይ የተባለው ክፍል ሆነ። ከአኒዩስም ቀጥለው የጻፉት ሊቃውንት ይህ ሳሞጤስ መታወቂያና የሞሳሕ ማንነት አንድላይ ሲሆን፣ ከጋሊያ በላይ በታላቅ ብሪታንያ ደግሞ መጀመርያው የነገሠ ነው የሚል ዝርዝር ጨመሩ። ዛሬ ግን አብዛኛው መምህሮች የአኒዩስ መጽሐፍ እንደ ሐሣዊ መረጃ ይቆጥሩታል።

ከ16ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጀምሮ አንዳንድ የአውሮጳ ሊቅ የሞሳሕ ልጆች በመስኮብ ሠፈሩ የሚል አሣብ አቀረቡ። እንዲሁም አንድ የሩስያ ተውፊት (ከ17ኛው ክፍለ ዘመን የታወቀ) እንደሚለው፣ የመስኮብ መስራች «ንጉሥ ሞሶክ ያፌት» ሲሆን፣ ለርሱና ለሚስቱ «ክቫ» ስሞች ስሙ «ሞስክቫ» (መስኮብ) ሆነ።

በ*[[ትንቢተ ሕዝቅኤል]]* 38 እና 39፣ ሞሳሕ ይጠቀሳል። «በጎግ ላይና በማጎግ ምድር ላይ፣ በሞሳሕና በቶቤል ዋነኛ አለቃ ላይ» ይላል።

ከሴም ልጅ አራም ልጆች አንዱ «ሞሶሕ» ሲባል በ*[[1 ዜና መዋዕል]]* ግን ስሙ «ሞሳሕ» ተጽፏል። ይህ ከያፌት ልጅ ሌላ ሰው መሆን አለበት። 

መደብ:የኖህ ልጆች
አየርና ኅዋ ኢንጂኔሪንግ

አየር

## አየርና ኅዋ ኢንጂኔሪንግ ምንድን ነው?

## የአየርና ኅዋ ኢንጄኔሪን ክፍሎች

**አየርና ኅዋ ኢንጂኔሪንግ**
የ፳፻፫ ዓ.ም. የሊቢያ ሕዝባዊ አብዮት

አረንጓዴ በጋዳፊ ሃይሎች እጅ የሚገኙ ከተሞች፣ ቡናማ በፀረ-ጋዳፊ ሃይሎች እጅ የሚገኙ ከተሞች እና ቢጫ በየትኛው እጅ እንደሚገኙ ያልታወቁ ከተሞች|thumb|right|400px
**የ፳፻፫ ዓ.ም. የሊቢያ ሕዝባዊ አብዮት** በሊቢያ ውስጥ የተከሰተ እና በሰሜን አፍሪቃ በተከታታይ ከተደረጉ የተለያዩ ሀገራት ፀረ መንግስታዊ አብዮቶች አንዱ ነው። ይህ አብዮት የተጀመረው በእ.አ.አ. 15 ፌብሩዋሪ 2011 ሲሆን በዚሁ ወር መጨረሻ አካባቢ በተለያዩ የሀገሪቱ ከተሞች ተባብሶ ታይቷል። አብዮቱ በዋናነት የኮለኔል ሞአመር ጋዳፊን የ42 ዓመታት የስልጣን ላይ ቆይታ በመቃወም ነው። ፀረ መንግስታዊ አገዛዙን በመካከለኛው ምስራቅ የተከሰቱ አብዮቶች ጋር እንዲያያዝ የሚያደርገው ዋናው ነገር በቱኒዚያ እና ግብፅ የተደረጉ ሕዝባዊ አብዮቶች ተከትሎ መደረጉ ነው። 

## የኋላ ታሪክ

### ታሪክ
ሞአማር ጋዳፊ ቀድሞ የነበረውን አሃዳዊ አገዛዝ በመገርሰስ የስልጣን መንበሩን የተቆናጠጠው እ.አ.አ. በ1969 ነበር። የኡመር ቦንጎን በእ.አ.አ. 2009 መሞት እና የፊደል ካስትሮን በእ.አ.አ. 2008 ከስልጣን መውረድ ተከትሎ የሊቢያው ሞአማር ጋዳፊ በህይወት የሚገኝ እና ለረዥም ጊዜ ሥልጣን ላይ የቆየ ኢ-ንጉሳዊ መሪ ነው።

### የህትመት ነፃነት ሥርዓት
እንደ የህትመት ነፃነት ማውጫ መሰረት ሊቢያ በህትመት ነፃነት በኩል ከመካከለኛው ምስራቅ እና ሰሜን አፍሪካ በከፍተኛ ሁኔታ የከበደ ቁጥጥር የሚደረግባት ሀገር ናት። በአብዛኸኛው የሀገሪቱ ፍርድ ከውጭ ሀገር ዜጋ ጋር ስለፖለቲካ ጉዳዮች መነጋገር እስከ ሶስት ዓመት የሚደርስ የእስር ቅጣት ሲያስጥል ቆይቷል። ጋዳፊ በሀገሪቱ ውስጥ የውጭ ቋንቋዎች እንዲጠፉ አድርጓል። ከነዚህም እ.አ.አ. 1986 ከአሜሪካ እና እንግሊዝ ጋር ዲፕሎማሲያዊ እንዲሁም ሌሎች ግንኙነቶች ሲቋረጡ እንግሊዝኛ ቋንቋ ትምህርት እንዳይሰጥ ከልክሎ ነበር። 

### ቅድመ አነሳስ
አቡ ሳሊም ፕሪሰን የተባለው የሊቢያ ከፍተኛ የጠበቃ ባለስልጣን በሀገሪቱ ለተደረጉ ከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ተጠያቂ መሆን አንዱ ለአብዮቱ መነሳት እንደዋነኛ ምክንያትነት ይጠቀሳል። ይህ ግለሰብ በከፍተኛ የሰብዓዊ መብት ጥሰት በአለም አቀፉ የሰብዓዊ መብት ተከራካሪ ድርጅት ለ1,270 ያህል እስረኞች መገደል እንደዋነኛ ተኘያቂ ነው።

## የክስተቶች ቅደምተከተል
### ከፌብሩዋሪ 15-21
ፌብሩዋሪ 15 ቀን መጀመሪያ ወደ 200 የሚጠጉ ሰልፈኞች የሰብዓዊ መብት ተከራካሪ የሆነውን የፋትሂ ተርቢልን መታሰር በመቃወም በተለያዩ የቤንጋዚ ፖሊስ ጣቢያዎች ፊት አደረጉ። በኋላም ከ500 እስከ 600 የሚጠጉ ሌሎች ሰልፈኞች ጋር በመቀላቀል ተቃውሞ ሲያደርጉ ፖሊስ ሰልፉን ለመበተን ባደረገው ጥረት ከሰልፈኞቹ መካከል 40 የሚሆኑት ጉዳት ደረሰባቸው።

### ከፌብሩዋሪ 22-28
thumb|left|የቤንጋዚ ሴት ልጅ ወረቀት ይዛ
thumb|ተቃዋሚዎች በ''ፋዲል'' ቅጥር ግቢ ውስጥ
የየዓይን እማኞች ፌብሩዋሪ 22 ጋዳፊ ከአሜሪካ ወደ ሀገሪቱ በአውሮፕላን ቅጥር ነብሰ-ገዳዮችን አስመጥቷል ሲሉ ተናገሩ። ጋዳፊም ለብጥብጡ መነሳት የውጭ መንግስታትን እና የውጭ ሃይሎችን ተጠያቂ እንደሆኑ በዚህም ተቃውሞ ሰልፈኞቹ እንዲወጡ መገደዳቸውን በዚሁ እለት አስታወቁ።

### ከማርች 1-4
በማርች አንድ የአውስትራልያው መከላከያ ሚኒስትር የጋዳፊ መንግስት በፍቃደኝነት ስልጣኑን እንደማይለቅ በማስገንዘብ የኃይል አማራጭ መውሰድ አስፈላጊ መሆኑን አመላክተዋል። 

### ከማርች 5-8
በማርች 5 ቀን ከጋዳፊ ሃይሎች ጋር በተደረገ ከባድ ውጊያ ራስ ላኑፍየተባለችዋን የሀገሪቱን ከተማ በተቃዋሚ ሃይሎች እጅ ስር ማስገባት ተችሏል።

## የጋዳፊ ሃይሎች ሁኔታ
እንደ የጋዳፊ ከተማ ሲርት ባሉ ከተሞች የሚኖሩ ሰዎች በጥሩ የኑሮ ደረጃ ያሉ እና ለአገዛዙ ታማኞች ናቸው። ከእንደዚህ ያሉ ከተሞች ሃይሎችን ማስወጣት ለተቃዋሚ ሃይሎች ፈተና ሁኗል።

## ሞት እና አካል ጉዳት
በገለልተኛነት እስካሁን የሞቱትን እና የተጎዱትን በትክክል ለማወቅ አልተቻለም። ሆኖም አንዳንድ ምንጮች 1000 አካባቢ ሰዎች እንደሞቱ በመዘገብ አቋርጠዋል። እንደ የአለም የሰብዓዊ መብት ፌዴሬሽን መረጃ ደግሞ ከ3000 የማያንሱ ሰዎች እንደሞቱ ተዘግቧል። ነገር ግን የተቃዋሚ ኃይሎች ይህን አሃዝ በማጣጣል የሟቾች ቁጥር ከ6500 በላይ እንደሆኑ አስታውቀዋል።

የተጎጅዎችንም ብዛት የሚገልፅም ቢሆን ይህ ነው የሚባል ታማኝ መረጃ የለም።
## ይዩ
* የግብፅ ሕዝባዊ አብዮት
* የቱኒዚያ ሕዝባዊ አብዮት

## ማጣቀሻ


መደብ:የመካከለኛው ምስራቅ አብዮቶች
መደብ:ሊቢያ
መደብ:ጦርነት
ዩኒኮድ

**ዩኒኮድ** (እንግሊዝኛ፦ Unicode) በዓለም ውስጥ የሚገኙ የፅሁፍ ፊደላትን በተለያዩ ኮምፒዩተሮች እና ሶፍትዌሮች በአንድ ዓይነት አቋም እንዲታዩ የሚረዳ ደረጃ ነው።

መደብ:ኮምፒዩተር
ዊሎው ስሚዝ

thumb|275px|right|ዊሎው ስሚዝ በ2009 እ.አ.አ.
**ዊሎው ስሚዝ** (እንግሊዝኛ: *Willow Smith*) (የተወለደችው ኦክቶበር 30 እ.አ.አ. 2000) አሜሪካዊ እና የታዋቂው የፊልም ተዋናይ ዊል ስሚዝ እና የባለቤቱ ፒንኬት ስሚዝ ልጅ ስትሆን ገና በልጅነቷ ሙዚቀኛ እና ተዋናይ ለመሆን በቅታለች።

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
2 ዩባ

**2 ዩባ** (60 ዓክልበ. እስከ 15 ዓ.ም. የኖረ) የኑሚዲያ ንጉሥ በኋላም የማውሬታኒያ ንጉሥ ነበረ። 

2 ዩባ የኑሚዲያ ንጉሥ 1 ዩባ አንድያ ልጅና ወራሽ ነበረ። እናቱ ማን እንደሆነች አልታወቀም። በ54 ዓክልበ. አባቱ በዩሊዩስ ቄሣር ከተሸነፈ በኋላ ራሱን ገደለ። ያንጊዜ ኑሚዲያ የሮማ መንግሥት ክፍላገር ሆነ። 

ዩሊዩስ ቄሣር 2 ዩባን ወደ ሮማ አመጣውና ድሉን ለማክበር በሠልፍ አሠለፈው። በሮማ እየቆየ ልጁ ዩባ ሮማይስጥና ግሪክ ይማር ነበረና የሮማ ዜግነት አገኘ። ለትምህርቱ ትጉህ በመሆኑ ከሮማ ሊቃውንት አንዱ ሆነና እድሜው 20 አመት ሲሆን «የሮማ ሥነ ቅርስ» የተባለ መጽሐፍ ጻፈ።  አሳዳጊዎቹ ዩሊዩስ ቄሣርና በኋላ ኦክታውያኑስ (ከዚያ ወደፊት አውግስጦስ ቄሣር የተባለውን ስያሜ የወሰደ) ነበሩ። ዩባ ከኦክታውያኑስ ጋር ሲዘመት የመሪነት ልምምድ አገኘ። በ39 ዓክልበ. በአክቲዩም ውግያ በኦክታውያን አጠገብ ተዋጋ።

በ33 ዓክልበ. አካባቢ አውግስጦስ ዩባን ወደ ኑሚዲያ ዙፋን መለሰው። ኑሚዲያ ግን ለሮማ መንግሥት ተገዥና ታማኝ ሆኖ ማገልገሉ እርግጥኛ ነው።  በ27 ዓክልበ. አካባቢ አውግስጦስ ለ2 ክሌዎፓትራ ሰሌኔ በትዳር ሰጠው፣ ትልቅ ጥሎሽንም ጨምሮ ንግሥቱም ሆና ሾማት። ይች የግብጽ ንግሥት 7 ክሌዎፓትራና የሮማ መሪ ማርክ አንቶኒ ልጅ ነበረች። በዚህ ወቅት አውግስጦስ ከኑሚዲያ ወደ ማውሬታኒያ ዙፋን አዛወራቸው። 

ዩባና ክሌዎፓትራ በማውሬታኒያ ሲደርሱ ዋና ከተማቸው ቄሣርያ ተባለ (የአሁኑ ሸርሸል፣ አልጄሪያ)።  

2 ዩባ የትምህርት፣ ኪነትና ሳይንስ ምርመራ ማዕከል አደረገው። ከዚህ ደግሞ ታላቅ የንግድ ደጋፊ ሆነ። ለውጭ አገር የተላኩት ነገሮች በተለይ ዓሣ፣ ወይን፣ ሉል፣ በለስ፣ እህል፣ የእንጨት እቃ፣ ከዛጎልም አሳ የተለቀመ ሐምራዊ ቅለም ነበሩ።  ቲንጊስ (በጂብራልታር ወሽመጥ በሞሮኮ ዳርቻ) ዋና የንግድ ወደብ ሆነ።  እንዲሁም አውግስጦስ በጋዲር ላይ (በእስፓንያ በኩል) አለቃ ሆኖ አሾመው። 

2 ዩባ እራሱ ብዙ መጽሐፍት ስለ ታሪክ፣ ሥነ ፍጥረት፣ መልክዐ ምድር፣ ስዋሰው፣ ስዕልና ቴያትር በግሪክና በሮማይስጥ ጻፈ።  ስለ አረቢያ የጻፈው ጽሑፍ በተለይ በሮማ ይወድድ ነበር። ከጻፋቸው መጽሐፍት ግን ትንሽ ከፊል ብቻ አሁን ይገኛል። 

በተጨማሪ 2 ዩባ ወደ ካናሪ ደሴቶችና ወደ ማደይራ ተጓዦችን ላከ። አውሬ ውሾች በካናሪ ደሴቶች ስለ ተገኙ፣ ዩባ ስማቸውን «ካናሪዩስ» ('የውሾቹ' ማለት ነው) አላቸው።    

በ13 ዓ.ም. ዩባ ልጁን ቶሌሚን አብሮ እንዲነግሥ አደረገ፤ በ15 አረፈ። ቶሌሚም ለብቻ የማውሬታኒያ ንጉሥ ሆነ። 

## ምንጮች
*Juba II  king of Mauretania - Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology
* Juba II Encyclopaedia Britannica
* emazighen.com/article.php3?_article=41
* የ2 ዩባ መሐልቆች 

መደብ:የአፍሪካ ጸሓፊዎች
መደብ:የአፍሪካ ታሪክ
መደብ:አልጄሪያ
መደብ:ሞሮኮ
ሳም ዎርቲንግተን

[thumb|275px|right|ዎርቲንግተን በ[ኤይፕሪል 2010 እ.አ.አ.]]
**ሳም ዎርቲንግተን** (እንግሊዝኛ: *Sam Worthington*) (የተወለደው ኦገስት 2 ቀን 1976 እ.ኤ.አ.) የአውስትራልያ ዜግነት ያለው ታዋቂ የፊልም ተዋናይ ነው። ሳም ዎርቲንግተን ለ10 ዓመት ያህል በአውስትራልያ የቴሌቪዥን ዝግጅት ላይ ሲሰራ ከቆየ በኋላ በ2009 እ.ኤ.አ. የተርሚኔተር ተከታታይ ፊልሞች ክፍል የሆነው *ተርሚኔተር ሳልቬሽን* (እንግሊዝኛ: *Terminator Salvation*) ላይ የበመተወን የሆሊውድን ቀልብ ለመሳብ ችሏል። ከዚያም የታዋቂው የፊልም ፕሮዲዩሰር የጄምስ ካሜሩን ፊልሞች የሆኑት *አቫታር* (እንግሊዝኛ: *Avatar*) እና *ክላሽ ኦፍ ዘ ታይተንዝ* (እንግሊዝኛ: *Clash of the Titans*) ላይ በመሪ ተዋናይነት ለመሳተፍ ችሏል።

መደብ:ተዋናዮች
መደብ:አውስትራልያ
ሪክ ማላምብሪ

**ሪክ ማላምብሪ** እንግሊዝኛ: *Rick Malambri* (የተወለደው ኖቬምበር 7 እ.አ.አ. 1982) የአሜሪካ ተወላጅ ይርሆንር ሞዴል እና ታዋቂ የፊልም ተዋናይ ነው።  ሪክ ማላምብሪ በተለይም እ.አ.አ. በ2010 የተለቀቀው ስቴፕ አፕ ስሪዲ እንግሊዝኛ: *Step Up 3D* ፊልም ላይ በመተወን ታዋቂነትን አትርፏል።

## ማጣቀሻ


መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
አጋ

**አጋ** (ወይም **አካ**) በ*[[ሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር]]* ዘንድ በሱመር የኪሽ ከተማ ንጉሥ ነበረ። 

አጋ በ*[[ጊልጋመሽ ትውፊት]]* ደግሞ ይጠቀሳል፤ የጊልጋመሽ ከተማ ኡሩክን እንደ ከበበ፣ ጊልጋመሽም እንዳሸነፈው ይላል።ከሦስተኛም ምንጭ *[[የቱማል ጽሑፍ]]*፣ ጊልጋመሽ ኒፑርን ከአጋ እንደ ያዘ መገመት ይቻላል።

*የሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር*፣ *የጊልጋመሽ ትውፊት* እና *የቱማል ጽሑፍ* ሁላቸው አጋ የኤንመባራገሲ ልጅና ተከታይ እንደ ነበር በማለት ይስማማሉ።  ይህ ኤንመባራገሲ የኪሽ ንጉሥ ሲሆን ከሥነ ቅርስ በእውኑ እንደ ነገሠ ታውቋል። ስለዚህ አጋ እና ጊልጋመሽ እራሳቸው ታሪካዊ ነገሥታት እንደ ነበሩ ይታስባል። በአጭር አቆጣጠር ምናልባት 2370 ዓክልበ. ግድም ነገሠ። *የሱመር ነገሥታት ዝርዝር* ግን ለመጀመርያው ዘመን ብዙ ጊዜ የማይመስል ቁጥር አቅርቦ እንደ ሆነ፣ አጋ በኪሽ ለ625 ዓመታት እንደ ነገሠ ይላል። 

## ምንጮች

## የውጭ መያያዣ
*ETCSL - Text and translation of ''Gilgamesh and Aga''  (alternate site )

መደብ:የሱመር ነገሥታት
መስኪአጝ-ኑና

**መስኪአጝ-ኑና** በ*[[ሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር]]* ዘንድ በሱመር በኡር ከተማ ላይ የንጉሥ መስ-አኔ-ፓዳ ልጅና ተከታይ ነበረ። 36 አመት ሙሉ እንደ ነገሠ ሲል ይህ ግን ታማኝ መረጃ አይደለም። ከሥነ ቅርስ ኅልውነቱ ተረጋገጠ፣ ስሙ በአንድ አካድኛ ጽሑፍ በንግሥቱ እቃ ላይ በኡር ተገኝቷል። *[[የቱማል ጽሑፍ]]* በሚባለውም መዝገብ መሠረት መስኪአጝ-ኑና ከአባቱ መስ-አኔ-ፓዳ ቀጥሎ የኒፑር መቅደስ ጠባቂ ነበረ። 

በዝርዝሩ ዘንድ ከመስኪአጝ-ኑና በኋላ ኤሉሉ እና ባሉሉ በኡር ነገሡ፣ ከዚያ ኤላማዊው የአዋን ሥርወ መንግሥት ተነሥቶ ሱመርን ለጊዜው ያዘ።  ኤሉሉ በኤሪዱ ግንብ ላይ ሥራውን እንዳስቀጠለው የሚል አንድ ቅርስ ብቻ አለ። ስለ ባሉሉም አንዳችም ቅርስ ወይም ጥቅስ አልተገኘምና ኤሉሉና ባሉሉ በመላ ሱመር ላዕላይነቱን እንደ ያዙ አጠያያቂ ነው። ስለዚህ ኤላም የገባው በመስኪአጝ-ኑና ዘመን መጨረሻ (ምናልባት 2310 ዓክልበ. ግድም) እንደ ነበር ይመስላል፤ ኤሉሉ እና ባሉሉም ምናልባት የኡር ከተማ ገዢዎች ብቻ ሊሆኑ ይቻላል።  

|-

መደብ:የሱመር ነገሥታት
ፍሬንድስ (ተከታታይ ፊልም)

250px|thumb|right|ፍሬንድስ ተከታታይ የቴሌቭዥን ድራማ
**ፍሬንድስ** (እንግሊዝኛ: *Friends*) የአሜሪካ ተወላጅ በሆኑት ዴቪድ ክሬን (እንግሊዝኛ: *David Crane*)እና ማርታ ኩፍማን (እንግሊዝኛ: *Marta Kauffman*) የተፈጠረ የቴሌቪዥን ድራማ ነው። ይህ ተከታታይ ፊልም በአየርላይ የዋለው በኤንቢሲ ከእ.አ.አ. ሴፕቴምበር 22፣ 1994 እስከ ሜይ 6፣ 2004 ነበር። ፊልሙ በኒው ዮርክ ከተማ ማንሃታን ውስጥ ስለሚኖሩ ጓደኞች ህይወት ዙሪያ የሚያጠነጥን ሲሆን በይዘቱ በአስቂኝ ንግግሮች እና ድርጊቶች የተሞላ መሆኑ አስቂኝ ፊልም ያሰኘዋል።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
ዊል ስሚዝ

[thumb|275px|right|ስሚዝ በ[ሜይ 2010 እ.አ.አ.]]
**ዊል ስሚዝ** (እንግሊዝኛ: *Will Smith*) (የተወለደው ሴፕቴምበር 25 እ.አ.አ. 1968) የአሜሪካ ታዋቂ የፊልም ተዋናይ፣ ሙዚቀኛ (ራፐር) እንዲሁም የፊልም ፕሮዲዩሰር ነው። ስሚዝ የአሁኗን ባለቤቱን ፒንኬት ስሚዝን በእ.አ.አ.1997 አግብቶ ጃደን ስሚዝ እና ዊሎው ስሚዝ የሚባሉ ሁለት ወንድ እና ሴት ልጆችን ወልደዋል። ካልቭን ሀርስ 

ዊል ስሚዝ በመጋቢት 27 2022 ዓም በተደረገው 94ተኛው የአካዳሚ ሽልማት ዝግጅት ላይ ኮሜድያን ክሪስ ሮክ ስለ ባለቤቱ ፀጉር ቀልደሃል በማለት በጥፊ መቶታል። ሮክ የስሚዝ ባለቤት የወነችው ጄዳ ፓንኬት ስሚዝ ፀጉር ከ1997 በተሰራው ጂአይይ ጄን የተሰኘውን የፊልሙን እንስት ገፀ ባህሪ ጋር በማነፃፅር ንብረት ስሚዝን ያስቆጣው። የስሚዝ አፀፋ በአካዳሚውም ሆነ በተዋንያንና የፊልም ባለሙያ ትልቅ እውቅናና ውገዛ ደርሶበታል። ዊል ስሚዝም ኪንግ ሪቻርድ የተባለውን ፊልም ተውኖ በምርጥ ተዋንያን አሸንፋል። ስሚዝ በአስተያየቱም አካዳሚውን፣ የፊልሙን ባልደረቦቹን፣ እና ወዳጆቹን ለክስተቱ ይቅርታ በመጠየቅ ነበር እንባ ያነባው። ነገር ግን በቀጣይ ቀን ሮክን ይቅርታ ሊጠይቅ ችሏል። ጄዳ በ2018 ላይ በለቀቀችው የማህበራዊ ገፅ ቪድዮ ፀጉር የመነቃቀል በሽታ ስላለባት ሙሉ ፀጉራን እንደምትላጨው አሳስባለች።  

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
ጃደን ስሚዝ

thumb|275px|right|ጃደን ስሚዝ በ2009 እ.አ.አ.
** ስሚዝ** ([እንግሊዝኛ): ''Jaden Smith'') (የተወለደው [ጁላይ 8 እ.አ.አ. 1998) አሜሪካዊ እና የታዋቂው የፊልም ተዋናይ ዊል ስሚዝ እና የባለቤቱ ፒንኬት ስሚዝ ልጅ ሲሆን ገና በልጅነቱ ሙዚቀኛ (ራፐር)፣ የሙዚቃ ደራሲ፣ ዳንሰኛ እና ተዋናይ ለመሆን ችሏል።

መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች
መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
አቫታር (ፊልም)

**አቫታር** የ2009 እ.ኤ.አ. የጀምስ ካሜሩን ሳይ-ፋይ ፊልም ነው።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ራንጎ (ፊልም)

**ራንጎ** (በእንግሊዝኛ: *Rango*) ከ2011 እ.ኤ.አ. የሆነ የአሜሪካ አኒሜሽን ፊልም ነው።

መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መደብ:ካርቱን
ሺህ ነዋ

ይሄ; ቀልድ በታሪክ ጸሐፊው ተክለ ጻድቅ መኩርያ ተመዝግቦ ይገኛል። የቀልዱም ፍሬነገር እንዲህ ነው፦


እቴጌ ምንትዋብ በጎንደር እስከ ዛሬ ከደርቡሽ ቃጠሎ ተርፎ ፍራሹ የሚያስደንቀውን የቅድስት ቁስቋምን ቤተ ክርስቲያን በዘመናቸው አሠሩ። ለዚህ ሥራ ሺሕ ወቄት ወርቅ...የማይበቃ ቢሆን የጣታቸውን ቀለበት አውልቀው እንደጨመሩ ታሪካችቸው ይገልጻል። ... ስለዚህም እቴጌ ምንትዋብ የኅዳር ቁስቋም በዋለችበት ቀን በዚሁ በዓል ምክንያት የቁስቋምንና የሌላውንም አድባራትና ገዳማት ቀሳውስትና ካህናት ጠርተው ትልቅ ግብር ሲያበሉ «ሁል ጊዜ በንግግርም በመጠጥም ካህን ያሸንፈኛል ዛሬ ግን እኔ ሳላሸንፍ አልሰደውምና ዋናውንም የስርቆሹንም በር ደኅና አድርጋችሁ ዝጉ፣ ለካህኑም የወይን ጠጅ እየደጋገማችሁ ስጡ» ብለው እቴጌ አሳላፊዎቻቸውን አዘዙ ይባላል።


ካህኑ ከበላ በኋላ በዚህ ጊዜ  እየጠጣ ሽንቱ መጣበት፣ እሥጋጃውም ላይ እንዳይሸና ብልግና ነው እንዳይወጣ በሩ ሁሉ በጥብቅ ትዕዛዝ ስለ ተዘጋ አልተቻለም። በዚህ ጊዜ ካህኑ እርስ በርሱ እየተጨነቀ የሚያደርገውን አጣ። በዚህ መካከል ከተጨናቂወቹ ውስጥ አንዱ አለቃ ኢሳይያስ የሚባል ሊቅ እንዳደገደገ ተነሥቶ አንድ ነገር እንድጠይቅ ይፈቀደልኝ ብሎ እቴጌን ለመነ። እቴጌም ተፈቅዶልኻልና ጠይቅ አሉት፤ እሱም ፭፻ና ፭፻ ሲጋጠም ስንት ይሆናል? ብሎ ጠየቃቸው። እሳቸውም **ሺ ነዋ** ብለው መለሱ። አለቃ ኢሳይያስም ከእቴጌይቱ ይህችን ቃል ሰምቶ ከነጠቀ በኋላ ወደጓደኞቹ ወደ ካህናቱ ፊቱን አዙሮ ሺነዋ ብለውኻልብሎ ተናገረ፣ በዚያ ጊዜ የተቸገረው ሁሉ በየተቀመጠበት ምንጣፍ ላይ ሸናበት። እቴጌይቱም አለቃ ኢሳይያስ ባመጣው የነገር ብልኅት ተደንቀው ሸልመው ሰደዱት ይባላል።



## ዋቢ መጻሕፍ


መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ሊቨርፑል፣ እንግሊዝ

275px|right |thumb |ሊቨርፑል
**ሊቨርፑል** (እንግሊዝኛ: *liverpool*) በ1207 እ.ኤ.አ. የተመሰረተ የእንግሊዝ ከተማ ነው። ይህ ከተማ የሙሉ ከተማነትን ማዕረግ ያገኘው በ1880 እ.ኤ.አ. ነበር።

## ታሪክ

## መንግስት

## አቀማመጥ

## ኢኮኖሚ

## ባህል

### ሙዚቃ

### ቲያትር

### ጥበብ እና ዲዛይን

### ሙዚየም እና ስብስቦች

## ስነ ህንፃ

## መጓጓዣ

## ትምህርት

## ኃይማኖት

## ምግብ እና መጠጥ

## መገናኛ

## ሳይንስ እና ግኝቶች

## እህት ከተሞች

## ይዩ

## ማጣቀሻ

### ታሪክ

### ማስታወሻዎች

## የውጭ ማያያዣ

መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
ሊቨርፑል የእግር ኳስ ክለብ

ሊቨርፑል፣ እንግሊዝ ዘ ሬድስ 

**ሊቨርፑል የእግር ኳስ ቡድን** (**Liverpool Football Club**) በሊቨርፑል ከተማ እንግሊዝ የሚገኝ ሲሆን በእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ ውስጥ ዋና ተካፋይ ነው።

መደብ:የእንግሊዝ እግር ኳስ ክለቦች
ኤንትረና

**ኤንትሬና** (እስፓንኛ፦ **Entrena**) የእስፓንያ መንደር ነው።  ላይ ተቀምጦ ይገኛል። 

ሮማውያን በዙሪያው ሠፍረው **ላ ዴሄሳ** የተባለ መንደር ነበር። በ750 ዓ.ም. ግድም የአስቱርያስ ንጉሥ 1 አልፎንሶ መንደሩን ከእስላሞች ያዘ። በ1036 ዓ.ም. **አንቴሌና** ተብሎ ይመዘገባል። 

መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ወሓካ ዴ ዋሬዝ

**ወሓከ ዴ ዋሬዝ** (እስፓንኛ፦ **Oaxaca de Juárez**) የወሓካ፣ ሜክሲኮ ከተማ ነው። **ኋሽያካክ** ተብሎ የተመሠረተው በ1432 ዓ.ም. በአዝቴክ (መሺካ) ኗሪዎች ነበር። በ1514 ዓ.ም. ስፓኒሾች ደርሰው **ጓሓካ** አሉት፣ በ1521 ዓ.ም. ግን ስሙ **አንቴኬራ** ሆነ። በ1813 ዓ.ም. ሜክሲኮ ከእስፓንያ ነጻነቱን እንዳገኘው እንደገና «ወሓካ» ተባለ። በ1864 ዓ.ም. የከተማው ኗሪ ቤኒቶ ዋሬዝን ለማክበር **ዴ ዋሬዝ** ወደ ስያሜው ተጨመረ። 
thumb|210px|የወሓካ መሓል

የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 3,801,962 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 93,952 ሆኖ ይገመታል። ከተማው  ላይ ተቀምጦ ይገኛል።

መደብ:የሜክሲኮ ከተሞች
ፖል አንደርሰን

**ፖል አንደርሰን** ከእ.አ.አ. 1926 እስከ 2001 የኖረ ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Tau Zero* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ጆን ባርት

**ጆን ባርት** (እ.አ.አ. 1930) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Giles Goat-Boy* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ቲፊናቅ

290px|thumb|«ቲፊናቕ» በሞሮኮ አዲስ ቲፊናቅ (ከነአናባቢዎቹ)
**ቲፊናቅ** (ቲፊናቕ) በስሜን አፍሪቃ የሚገኙት የበርበር (ኢማዚቐን) ብሔሮች የሚጠቅሙት አጻጻፍ ነው። ያለ አናባቢዎች የሆነ ቲፊናቕ በተለይ በማሊና በኒጄር የሚኖሩት ቷሬግ ሕዝብ ቋንቋቸውን ለመጻፍ ይጠቀማል። ከዚህ በላይ ባለፈው ቅርብ አመታት አናባቢዎች ጨምረው በሞሮኮ አዲስ ቲፊናቅ መደበኛ ሁኔታ አገኝቷል። 

የ«ቲፊናቅ» ትርጉም «የፊንቄ ጽሕፈት» እንደ ሆነ ይታመናል። በጥንት በስሜን አፍሪቃ ከሠፈሩት ዘሮች መካከል የፊንቄ ወይም ከነዓን ሰዎች በተለይ በቀርታግና ዙሪያ እንደ ነበሩ ታውቋል። ፊንቄያውያንም የአልፋቤት አባቶች በመሆናቸው የስሜን አፍሪቃ ኗሪዎች ከነርሱ የተማሩበት ወቅት ግን አይታወቅም። የአሁን ሊቃውንት ከ500 ዓክልበ አስቀድሞ አይሆንም ሲሉ ለዚህ መልስ ማስረጃ የለም። የቲፊናቅ ጽሕፈት ከጥንታዊ የሊብያ በርበሮች ጽሕፈት ጋር ተመሳሳይነት ስላለው አደረጃጀቱ በዚህ ሊታይ ይችላል። 

## የውጭ መያያዣ
ቲፊናቅ በኦምኒግሎት]

መደብ:ጽሕፈቶች
መደብ:ኒጄር
መደብ:ማሊ
መደብ:ሞሮኮ
ሄንሪ ጄምስ

**ሄንሪ ጀምስ** (እ.አ.አ. ከ1843-1916) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Washington Square* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ጄኔፈር ሃይ

**ጀኒፌር ሄሕ** (እ.አ.አ. 1968) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Mrs. Kimble* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ጀሲካ ሃግዶርን

**ጀሲካ ሃገዶርን** (እ.አ.አ. 1949) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ፣ ባለቅኔና ሙዚቀኛ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Dogeaters* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
መደብ:የአሜሪካ ሙዚቀኞች
ላውሬል ሃሚልተን

**ላውሬል ሃሚልተን** (እ.አ.አ. 1963) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Guilty Pleasures* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ፓውል ሃርዲንግ

**ፓውል ሃርዲንግ** (1967 እ.ኤ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲና ሙዚቀኛ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Tinkers* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
መደብ:የአሜሪካ ሙዚቀኞች
ኤልዛቤት ሃርድዊክ

**ኤልዛቤት ሃርድዊክ** (1916-2007 እ.ኤ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነበረች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Sleepless Nights* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሌይ ብራኬት

**ሌይ ብራኬት** (እ.አ.አ. ከ1915-1978) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነበረች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Secret of Sinharat* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሮን ሃንሰን

**ሮን ሃንሰን** (እ.አ.አ. 1947) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Mariette in Ecstasy* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ደርቢ

275px|right |thumb |ደርቢ ካቴድራል
**ደርቢ** (እንግሊዝኛ: *Derby*) በምስራቅ መካከለኛው እንግሊዝ ከሚገኙ ከተሞች አንዱ ነው። ይህ ከተማ በራስ ገዝ አስተዳደርነት የሚመራ ሲሆን አመሰራረቱ በደርዌን ወንዝ ዳርቻ ላይ ነው።

## ታሪክ

## መንግስት

## አቀማመጥ

## ኢኮኖሚ

## ባህል

### ሙዚቃ

### ቲያትር

### ጥበብ እና ዲዛይን

### ሙዚየም እና ስብስቦች

## ስነ ህንፃ

## መጓጓዣ

## ትምህርት

## ኃይማኖት

## ስፖርት

## ምግብ እና መጠጥ

## መገናኛ

## ሳይንስ እና ግኝቶች

## እህት ከተሞች

## ይዩ

## ማጣቀሻ

### ታሪክ

### ማስታወሻዎች

## የውጭ ማያያዣ

መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
ሉዊ ላሞር

**ሉዊስ ለአሞር** (እ.አ.አ. ከ1908-1988) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Jubal Sackett* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ጄን ላንግተን

**ጄን ሌንግተን** (እ.አ.አ. 1922) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Transcendental Murder* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ደራሲ

**ደራሲ** ማንኛውንም በፅሑፍ ሊቀመጥ የሚችል ፈጠራን የሚያከናውን ግለሰብ መጠሪያ ነው። ግለሰቡ(ቧ) ይህን ማድረግ ሲችሉ *ደረሰ* ወይም ደረሰች ይባላል። 

እነዲሁም የገሀዱን አለም በስነ ግጥም፣በልብ ወለድ እና እውነተኛ የሆኑ ታሪኮችን በፁሁፍ መልክ ፅፎ የሚያዘጋጅልንን ደራሲ የሚል ስም ልንሰጠው እንችላለን

## ይዩ
* ጸሓፊ

መደብ:ስነ ጥበብ
እንደ አውሮፓውያን የዘመን አቆጣጠር

**እንደ አውሮፓውያን ዘመን አቆጣጠር** ወይም **እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር** (በአጭሩ **እ.አ.አ.) ** የሚለው ሃረግ ከፊቱ ወይም ከኋላው የተጠቀሰው ዓመት በተለምዶው የአውሮፓውያን የሚባለው እና በግሪጎሪ አስራ ሦስተኛ (እንግሊዝኛ: *Pope Gregory XIII*) የተጀመረውን የግሪጎሪያዊያን አቆጣጠር መሆኑን ይገልጻል።

በብዙ አገራት ይህ በሮማይስጥ ስሙ *አኖ ዶሚኒ* (Anno Domini ማለት የጌታ ዓመት) ወይም AD ተብሏል። አሁንም ሌላ ዘመናዊ ቄንጥ CE (ከእንግሊዝኛ፦ *ኮመን ኤራ* ወይም «የጋራ ዘመን») ብዙ ጊዜ ይታያል። የዚህ የዓመት አቆጣጠር ከኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር «ዓመተ ምኅረት» በ፯ ወይም ፰ አመቶች ይለያል።

መደብ:ካሌንዳር
ሜሪ ማክግሬይ ሞሪስ

**ሜሪ ምክጋሪ ሞሪስ** (እ.አ.አ. 1951) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Songs In Ordinary Time* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሻርለት ማክላውድ

**ሻርለት ማክላውድ** (እ.አ.አ. ከ1922 – 2005) ታዋቂ ካናዳዊ-አሜሪካዊ ደራሲ ነበረች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Corpse in Oozak's Pond* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ኖርማን ሜይለር

**ኖርማን ማይለር** (እ.አ.አ. ከ1923 – 2007) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Naked and the Dead* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ቻርለስ ሜጀር

**ቻርለስ ሜጀር** (እ.አ.አ. 1856 – 1913) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *When Knighthood Was in Flower* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ክላረንስ ሜጀር

**ክላረንስ ሜጀር** (ትውልድ 1936 እ.አ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Painted Turtle: Woman With Guitar* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
በርናርድ ምላሙድ

**በርናርድ ምላሙድ** (እ.አ.አ. ከ1914 – 1986) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Natural* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ኖርማን ማክሊን

**ኖርማን ማክሊን** (እ.አ.አ. ከ1902 – 1990) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *A River Runs Through It* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ፍሬድሪክ ማንፍሬድ

**ፍሬድሪክ ማንፍሬድ** (እ.አ.አ. ከ1912 – 1994) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Lord Grizzly* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ማርጋሬት ማረን

**ማርጋሬት ማረን** (ትውልድ 19?? እ.አ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Bootlegger's Daughter* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ኤይን ራንድ

**አይን ራንድ** (እ.አ.አ. ከ1905 – 1982) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲና ፈላስፋ ነበረች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Atlas Shrugged* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
መደብ:ፈላስፋዎች
ዊልሰን ራውልስ

**ዊልሰን ራውልስ** (እ.አ.አ. ከ1913 – 1984) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Where the Red Fern Grows* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
አርተር ሪቭ

**አርተር ሪቭ** (እ.አ.አ. ከ1880 – 1936) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Craig Kennedy Listens In* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሜርጆሪ ኪናን ሮውሊንግስ

**ሜርጆሪ ኪናን ራውሊንግስ** (እ.አ.አ. ከ1896 – 1953) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነበረች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Yearling* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ዩጂን ማንላቭ ሮድዝ

**ኢዩጄኔ ማንላቭ ሮደስ** (እ.አ.አ. ከ1869 – 1934) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Bransford in Arcadia* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ዴቪድ ሳልንጀር

**ዴቪድ ሳሊንገር** (እ.አ.አ. ከ1919 – 2010) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Catcher in the Rye* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ጄምስ ሳሊስ

**ጄምስ ሳሊስ** (ትውልድ 1944 እ.አ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Long-Legged Fly* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ኢድጋር ሳልተስ

**ኢድጋር ሳልተስ** (እ.አ.አ. ከ1855 – 1921) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *Mr.Incoul's Misadventure* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ቶማስ ሜይን ሬይድ

**ቶማስ ሜይን ሬይድ** (እ.አ.አ. ከ1818 – 1883) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Rifle Rangers* በተሰኘው ስራው ይታወቃል።

## ይዩ

* ‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሼሪ ሬይኖልድስ

**ሼሪ ሬይነልድዝ** (ትውልድ 1967 እ.አ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: *The Rapture of Canaan* በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።

## ይዩ

*‎የአሜሪካዊ ደራሲያን ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሃዳኒሽ

**ሀዳኒሽ** በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ላይ የሐማዚ ንጉሥ ሲሆን ከኪሽ ነገሥታት በኋላና ከኡሩክ ንጉሥ ኤንሻኩሻና በፊት በሱመር ላዕላይነቱን ለ360 አመታት ያዘ። እንዲህ ረጅም ያለ ጊዜ እንደ ነገሠ ባይታስብም እንኳን ለጥቂት ዘመናት (ምናልባት 2243-2215 ዓክልበ. አካባቢ) በአገሩ እንደ ቆየ በቃላል ይቻላል። በሌላ ምንጮች በኩል ስሙ የሚገኝ በአንድ ሰነድ ብቻ አለ። ከብዙ መቶ ዘመን በኋላ የተጻፈ በኒፑር መቅደስ የነበሩት የባቢሎን ጣኦታት ዝርዝር እንደሚለው፣ በመቅደሱ በር ጎን ለጎን 2 የስፊንክስ ጣኦታት ስሞች «ሃታኒሽ እና ሉማ» ተባሉ። «ሉማ» ማለት የላጋሽ ንጉሥ ኤአናቱም ሌላ (አሞራዊ) ስም ነው፤ ደግሞ ሀዳኒሽ በኒፑርና ኪሽ እየገዛ ኤአናቱም በላጋሽ እንደ ነገሠ ይቻላል። የነገሥታት ዝርዝር ኤንሻኩሻና ከሀዳኒሽ የሱመር ላይኛነት እንደ ያዘ ሲል ኤንሻኩሻና እራሱ የኤአናቱም ተወዳዳሪ ሆነ።

መደብ:የሱመር ነገሥታት
የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

በዚህ ዝርዝር ውስጥ የተካተቱት የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች የካቲት ፳፯ ቀን ፲፯፻፹፩ ዓመተ ምሕረት ( እ.አ.አ. በማርች 4፣ 1789) በወጣው የአሜሪካ ሕገ መንግሥት መሠረት ሀገሪቱን መምራት የቻሉ ፕሬዝዳንቶች ብቻ ናቸው። ከዚህ እወጃ በፊት ያሉትን ለማየት ይዩ ። 

## ይዩ

* የአሜሪካ ፕሬዝዳንት
* ዴሞክራቲክ ፓርቲ (አሜሪካ)
* ሪፐብሊካን ፓርቲ (አሜሪካ)

## ማጣቀሻ


መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
መደብ:የመሪ ዝርዝሮች
የካ ሚካኤል

መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት

**የካ ሚካኤል**  የአለት ውቅር ቤተክርስቲያን ሲሆን ከአዲስ አበባ ወጣ ብሎ በሚገኘው የየካ  አምባ ላይ ይገኛል።  ቤተክርስቲያኑ የላሊበላ ውቅር ቤተክርስቲያን አይነት ስልት የያዘ ነበር። ምንም እንኳ የህንጻው አወቃቀር ባልታወቀ ምክንያት ሳይጠናቀቅ የቀረ ቢሆንም ስራው ቢገባደድ ኑሮ ኢትዮጵያ ውስጥ ካሉት የአለት ውቅር ቤተክርስቲያኖች በትልቅነቱ  ሁለተኛ ይሆን እንደነበር ተመራማሪዎች ይዘግባሉ (ታላቁ የላሊበላ መድሃኒ አለም ነው)። 

ከትውፊት አንጻር፣ ቤተክርስቲያኑ የተሰራው በዓፄ አፅብሐትዕዛዝ እ.ኤ.አ በ380 ዓ.ም. ነው። ታሪክ አጥኝው  ኤ.ኤፍ.ማቲው  ግን ቤተክርስቲያኑ ከላሊበላ ዘመን በኋላና ከግራኝ መነሳት በፊት እንደተመሰረተ ያስረዳል። የቤተክርስቲያኑ ስራ መቋረጥም አካባቢው በግራኝ በመወረሩ እንደሆነ ያስረዳል። 

30% የሚሆነው የዋሻ ሚካኤል ህንጻ ሳይጠናቀቅ የቀረ ነው። ከዚያ በላይ ህንጻው የጣሪያና የግድግዳ መፍረስ አጋጥሞት በአሁኑ ዘመን ከሞላ ጎደል የመፈራረስ መልክ ይዞ ይገኛል።   ለመፍረሱ ብዙ ምክንያት ይሰጣል፣ አንድ አንዶች በኢጣሊያ ወረራ ወቅት በቦምብ ተደብድቦ ነው ሲሉ ሌሎች ደግሞ በግራኝ ተቃጥሎ ነው ይላሉ።  አንድ አንድ ተመራማሪዎች ግን ከራሱ ከቤተክርስቲያኑ ባገኙት መረጃ ተነስተው ህንጻውን ሲያንጹ የነበሩ ሰዎች ባደረጉት የሥነ ህንጻ ስህተት ጣሪያው እንደፈረሰ ያስረዳሉ።

250px|right|thumb| የዋሻ ሚካኤል በአሁኑ ዘመንበአሁኑ ወቅት፣ ምንም እንኳ ቤተክርስቲያኑ ከአዲስ አበባ ከተማ ትንሽ ወጣ ብሎ ያለ ቢሆንም የከተማው ነዋሪ ትኩረት ስለማይሰጠውና በቱሪስቶችም ዕውቅና ስሌለው በዛፍ ስርና በዝናብ የበለጠ ጉዳት እየደረሰበትና ቀስ በቀስ እየጠፋ ይገኛል። 

## ማጣቀሻ


መደብ:አብያተ ክርስቲያናት
መደብ:አዲስ አበባ
ጆን አዳምስ

275px|thumb|right|ጆን አዳምስ
**ጆን አዳምስ** (እንግሊዝኛ: *John Adams*) የአሜሪካ ሁለተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1797 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ቶማስ ጃፈርሰን ነበሩ። ፕሬዝዳንቱ የፌዴራሊስት ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1801 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ጄምስ ማዲሰን

thumb|229x229px|ጄምስ ማዲሰን
**ጄምስ ማዲሰን** (እንግሊዝኛ: *James Madison*) የአሜሪካ አራተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1809 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የሆኑት ጆርጅ ክሊንተን እና ኤልብሪጅ ጌሪ ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ - ሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1817 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ጄምስ ሞንሮ

thumb|263x263px|ጄምስ ሞኖሮ
**ጄምስ ሞኖሮ** (እንግሊዝኛ: *James Monroe*) የአሜሪካ አምስተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1817 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ዳኒኤል ድ ቶምፕኪንስ ነበሩ። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ - ሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1825 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ካልቡም

**ካልቡም** በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ላይ የኪሽ 2ኛው ሥርወ መንግሥት ንጉሥ ነበረ። የማማጋል (መርከበኛው) ልጅ ሆኖ ዘመኑ ለ195 (ወይም በ2 ቅጂዎች ለ135) አመታት እንደ ቆየ ሲል ይህ ግን ትክክለኛ አይመስልም። ከአዋን (ኤላም) ነገሥታት ቀጥሎ ኪሽ ላዕላይነቱን እንደ ያዘ ይለናል። በኪሽ የነገሡ ንጉሦች 1) ሱሱዳ የሱፍ ጠራጊ፣ 2) ዳዳሲግ፣ 3) ማማጋል መርከበኛው፣ 4) ካልቡም የማማጋል ልጅ፣ 5) ቱጌ፣ 6) መን-ኑና የቱጌ ልጅ፣ 7)...(?) 8) ሉጋል-ጙ ናቸው ይለናል።  ዳሩ ግን ለነዚህ ነገሥታት ሁሉ አንዳችም ሌላ ቅርስ ገና አልተገኘም። መጀመርያ 3 ስሞች የካልቡም ቅድመ-አባቶች ይሆናሉ፣ እንጂ ንጉሳዊ ስሞች አይመስሉም። ኪሽ በዚህ ወቅት ላዕላይነቱን ከያዘ ቅርስ ባለመገኘቱ ዘመኑ አጭር መሆን (ምናልባት 2274-2243 ዓክልበ. ግድም) አለበት። ከካልቡም በኋላ የተዘረዘሩ ስሞች በሱመር ላዕላይ ነገሥታት ሳይሆኑ ምናልባት የከተማው ከንቲቦች ብቻ ነበሩ። ከኪሽ በኋላ የሐማዚ ንጉሥ ሃዳኒሽ እንደ ተነሣ ዝርዝሩ ይጨምራል። 

ከኪሽ 2ኛ ሥርወ መንግሥት ሁሉ የ1 ንጉሥ ስም ምናልባት በቅርስ ሊታይ ይችላል። በ1962 ዓ.ም. ሊቁ ቶርኪልድ ያቆብሰን እንደ መሰለው፣ በላጋሽ ንጉሥ ኤአናቱም «የአሞራዎች ጽላት» ላይ በአንድ ቦታ የኪሽ ንጉሥ በኤአናቱም ጦር ጫፍ ላይ ተቀርጾ ሲያሳይ ጽሕፈቱ ምናልባት «የኪሽ ንጉሥ ካልቡም» ይላል።



|-

መደብ:የሱመር ነገሥታት
ጆን ክዊንሲ አዳምስ

275px|thumb|right|ጆን ኩይንሲ አዳምስ
**ጆን ኩይንሲ አዳምስ** (እንግሊዝኛ: *John Quincy Adams*) የአሜሪካ ስድስተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1825 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ጆን ሲ ካልሆውን ነበሩ። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ - ሪፐብሊካን እና ናሽናል ሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1829 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ዊሊያም ሄንሪ ሀሪሰን

thumb|right|ዊሊያም ሄንሪ ሀሪሰን
**ዊሊያም ሄንሪ ሀሪሰን** (እንግሊዝኛ: *William Henry Harrison*) የአሜሪካ ዘጠነኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1841 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የየሆኑት ጆን ቴይለር ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዊንግ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1841 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ጉንዳን

[thumb|250px|ጉንዳን [ማርን ስትበላ]]

**ጉንዳን** ትንሽ እንስሳ ነው። ዳሩ ግን ከክብደቱ 20 እጥፍ በላይ ሊሸክም የሚችል ነው። 

በጣም ብዙ አይነት ዝርያዎች እያሉ የዝርያዎቻቸው ቁጥር ብቻ 22,000 የሚያሕል ነው።

ከአንታርክቲካ በቀር፣ በየአህጉሩ እጅግ ይበዛሉ። በምድር ላይ ያሉት እንስሳት ክብደት ሁሉ ሲገመት፣ ጉንዳኖች ከክብደቱ ምናልባት 15-25 ከመቶ ይሆናሉ። 10 ኳትሪሊዮን ጉንዳኖች እንዳሉ ሲገመት ክብደታቸውም አጠቃለይ ከአለም ህዝብ እኩል ይሆናል።

በአንድ ጉንዳን ነገድ ውስጥ፣ ንግሥት ጉንዳን በጎጆው መሃል ዕንቁላሎችን ስታስቀምጥ ሠራተኞች ጉንዳኖች ምግብ ያምጣሉ። 

- ጉንዳኖች ፈፅሞ አይተኙም

- ሳንባ የላቸውም

- ሰራተኛ ጉንዳን እስከ 7 ዓመት ሊኖር ይችላል ንግስቶ ግን እስከ 15 ዓመት ልትኖር ትችላለች::

- እንዲያውም ባብዛኛው ዝርያ ሠራተኞቹም ሁሉ አንስት ናቸው፣ ጥቂት ብቻ የሚራቡ ወንዶች አሉ።

መደብ:ሦስት አጽቄ

ከጉንዳን ስንነጻጸር እስኪ እኛስ ብርታታችን ምን ያክል ነው ራሳችን እስኪ እንመርምር!
ጄምስ ፖልክ

275px|thumb|right|ጄምስ ፖልክ
**ጄምስ ፖልክ** (እንግሊዝኛ: *James K. Polk*) የአሜሪካ አስራ አንደኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1845 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የሆኑት ጆርጅ ኤም ዳላስ ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1849 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ዛከሪ ቴለር

275px|thumb|right|ዛከሪ ቴለር
**ዛከሪ ቴለር** (እንግሊዝኛ: *Zachary Taylor*) የአሜሪካ አስራ ሁለተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1849 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ሚላርድ ፊልሞር ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዊግ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1850 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
አንድሪው ጃክሰን

275px|thumb|right|አንድሪው ጃክሰን
**አንድሪው ጃክሰን** (እንግሊዝኛ: *Andrew Jackson*) የአሜሪካ ሰባተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1829 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ጆን ሲ ካልሆውን ሲሆን በመሃል ክፍተት በመጨረሻም ማርቲን ቫንቡረን ነበሩ። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1837 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ማርቲን ቫንቡረን

275px|thumb|right|ማርቲን ቫንቡረን
**ማርቲን ቫንቡረን** (እንግሊዝኛ: *Martin Van Buren*) የአሜሪካ ስምንተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1837 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ሪቻርድ ሜንቶር ጆንሰን ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1841 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ፍራንክሊን ፒርስ

thumb|366x366px|ፍራንክሊን ፒርስ
**ፍራንክሊን ፒርስ** (እንግሊዝኛ: *Franklin Pierce*) የአሜሪካ አስራ አራተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1853 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት የነበሩት ዊሊያም አር ኪንግ ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1857 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
አንድሪው ጆንሰን

275px|thumb|right|አንድሪው ጆንሰን
**አንድሪው ጆንሰን** (እንግሊዝኛ: *Andrew Johnson*) የአሜሪካ አስራ ሰባተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1865 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት አልሾሙም ነበር። ፕሬዝዳንቱ በመጀመሪያ የዴሞክራቲክ ናሽናል ዩኒዬን ፓርቲ በኋላ የናሽናል ዩኒዬን ፓርቲ በመጨረሻ ከምንም ፓርቲ ውጭ የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1869 ነበር። 
አስራ አምስተኛ
## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ዩሊሲስ ግራንት

275px|thumb|right|አሊሴ ግራንት
**አሊሴ ግራንት** (እንግሊዝኛ: *Ulysses S. Grant*) የአሜሪካ አስራ ስምንተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1869 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ሄንሪ ዊልሰን ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1877 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ራዘርፎርድ ሄይስ

275px|thumb|right|ራዘርፎርድ ሄይስ
**ራዘርፎርድ ሄይስ** (እንግሊዝኛ: *Rutherford B. Hayes*) የአሜሪካ አስራ ዘጠነኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1877 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ዊሊያም ዊለር ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1881 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ቼስተር አርተር

**ቼስተር አላን አርተር** (እንግሊዝኛ: *Chester A. Arthur*) የአሜሪካ ሃያ አንደኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕሬዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት በ1881 እ.ኤ.አ. ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት አልሾሙም። ፕሬዝዳንቱ ከርሳቸው በፊት የነበሩት ፕሬዝዳንት ጄምስ ጋርፊልድ ምክትል ፕሬዝዳንት ሆነው አገልግለዋል። አርተር የሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት በ1885 እ.ኤ.አ. ነበር። 

## ደግሞ ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ግሮቨር ክሊቭላንድ

**ግሮቨር ክሊቭላንድ** (እንግሊዝኛ: *Grover Cleveland*) የአሜሪካ ሃያ ሁለተኛ እና ሃያ አራተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ በመጀመሪያ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1885 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ቶማስ ሄንድሪክስ ነበሩ። የመጀመሪያውን የሥልጣን ዘመን የጨረሡት እ.አ.አ. በ1889 ነበር። 

የሀገሪቱ ሃያ ሦስተኛ ፕሬዝዳንት የነበሩት ቤንጃሚን ሃሪሰን በእ.አ.አ. 1893 ሥልጣን ከለቀቁ በኋላ ክሊቭላንድ እንደገና በዚሁ አመት የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት ለመሆን ችለዋል። በዚህኛው የሥልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት አድርገው የሾሙት አድላይ ስቲቨንሰንን ነበር። ፕሬዝዳንቱ በሁለቱም የሥልጣን ዘመናቸው እና እንዲሁም በቀሪው ህይወታቸው የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል ነበሩ።

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ቤንጃሚን ሀሪሰን

**ቤንጃሚን ሃሪሰን** (እንግሊዝኛ: *Benjamin Harrison*) የአሜሪካ ሃያ ሦስተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.ኤ.አ. በ1889 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ሊቫይ ፒ. ሞርተን ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1893 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ዊሊያም ማኪንሊ

**ዊሊያም ማኪንሊ** (እንግሊዝኛ: *William McKinley*) የአሜሪካ ሃያ አምስተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1897 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ጋሬት ሆባርት እና ቴዎዶር ሮዝቬልት ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1901 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ዋረን ሃርዲንግ

275px|thumb|right|ዋረን ሃርዲንግ
**ዋረን ሃርዲንግ** (እንግሊዝኛ: *Warren G. Harding*) የአሜሪካ ሃያ ዘጠነኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1921 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ካልቪን ኩሊጅ ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን በ1923 እ.ኤ.አ. ዝም ብሎ አረፉ፣ ኩሊጅም ዘመናቸውን የጨረሱ ሆኑ። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ካልቪን ኩሊጅ

275px|thumb|right|ካልቪን ኩሊጅ
**ካልቪን ኩሊጅ** (እንግሊዝኛ: *Calvin Coolidge*) የአሜሪካ ሠላሳኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት በቀዳሚው በዋረን ሃርዲንግ መሞት በ1923 እ.ኤ.አ. ሲሆን ሁለተኛ ዘመን (አራት ዓመታት) በምርጫ አገኝተው በጠቅላላ ፮ ዓመታት ገዙ። በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት ቻርልስ ዳውዝ ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የሪፐብሊካን ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን የለሴ ፈርና የትንሽ መንግሥት ወዳጅ ነበሩ። ለተጨማሪ ዘመን ምርጫ ዕጩ መሆን ስላልወደዱ ከሥልጣን የወረዱት በ1929 እ.ኤ.አ. ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ሃሪ ትሩማን

thumb|348x348px|ሃሪ ትሩማን
**ሃሪ ትሩመን** (እንግሊዝኛ: *Harry S. Truman*) የአሜሪካ ሠላሳ ሦስተኛ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕረዝዳንቱ ሥልጣን ላይ የወጡት እ.አ.አ. በ1945 ሲሆን በስልጣን ዘመናቸው ምክትል ፕሬዝዳንት ሁነው የተሾሙት አልበን ባርክሊ ናቸው። ፕሬዝዳንቱ የዴሞክራቲክ ፓርቲ አባል የነበሩ ሲሆን ከሥልጣን የወረዱት እ.አ.አ. በ1953 ነበር። 

## ይዩ
* የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር

መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ዴሞክራቲክ ፓርቲ (አሜሪካ)

150px|thumb|right|የፓርቲው አርማ
**ዲሞክራቲክ ፓርቲ** (እንግሊዝኛ: *Democratic Party*) በአሁኑ ጊዜ ካሉት የአሜሪካ ሁለት (ማለትም ሪፐብሊካንን ጨምሮ) ዋና ዋና ፓርቲዎች አንዱ ነው። ይህ የፖለቲካ ፓርቲ በዓለማችን ረዥሙን እድሜ ካስቆጠሩት ፓርቲዎች አንዱ ሲሆን በአሜሪካም ቢሆን ለረጅም ዘመን ተከታታይ አለመፍረስን ያሳየ ነው። በ2004 እ.አ.አ. 72 ሚሊዮን የሚደርሱ የተመዘገቡ ድምፅ ሰጭዎች ነበሩት። በአሁኑ ጊዜ የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት የሆኑት ባራክ ኦባማ በፓርቲው ታሪክ የፕሬዝዳንትነትን ማዕረግ ያገኙ 14ኛው ዲሞክራት ሲሆኑ 15ኛው ፕሬዝዳንት ናቸው።

## በፓርቲው ታሪክ በፕሬዝዳንትነት የተመረጡት ዲሞክራቶች ዝርዝር

* 7ኛው አንድሪው ጃክሰን
* 8ኛው ማርቲን ቫንቡረን 
* 11ኛው ጄምስ ፖልክ
* 14ኛው ፍራንክሊን ፒርስ
* 15ኛው ጄምስ ቡካነን
* 22ኛው እና 24ኛው ግሮቨር ክሊቭላንድ
* 28ኛው ውድሮው ዊልሰን
* 32ኛው ፍራንክሊን ሮዘቨልት
* 33ኛው ሃሪ ትሩማን
* 35ኛው ጆን ኤፍ ኬኔዲ
* 36ኛው ሊንደን ጆንሰን
* 39ኛው ጂሚ ካርተር
* 42ኛው ቢል ክሊንተን
* 44ኛው ባራክ ኦባማ

## ይዩ

* ሪፐብሊካን ፓርቲ (አሜሪካ)
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር
* የአሜሪካ ሊበራሪያን ፓርቲ
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንት

## ማጣቀሻ


መደብ:የአሜሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች
ወሓካ

**ወሓካ** (እስፓንኛ፦ **Oaxaca**) የሜክሲኮ ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው ወሓካ ዴ ዋሬዝ ነው። የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር፣ 3,801,962 ሆኖ ይገመታል። 

thumb|210px|የወሓካ ሥፍራ

መደብ:ሜክሲኮ
2 ሓኖ

thumb|350px|የንጉሥ ሓኖ ጉዞ
**2 ሓኖ** ወይም **ሓኖ መርከበኛው** ከ488 እስከ 448 ዓክልበ. የቀርታግና ንጉሥ ከመሆኑ በላይ ዝነኛ ተጓዥና መርከበኛ ነበረ። 

ስለ ዘመነ መንግሥታቸው ብዙ መረጃ የለም። ነገር ግን ያለን መረጃ የአፍሪካን ጠረፍ በመርከብ ጉዞ እንደ ዞረ የሚናገር ነው። በ478 ዓክልበ. ግድም ከ60 መርከቦች ጋራ ከጂብራልታር ወሽመጥ ውጭ ወደ አትላንቲክ ውቅያኖስ ገባ። በነዚህ መርከቦች 30,000 ሰዎች ሲኖሩ በአሁኑ ሞሮኮ ውስጥ 7 ቅኝ ከተሞች እንደ መሠረቱ ተጻፈ።  ከዚያ አልፎ እስከ ጋቦን ድረስ እንደ ተጓዘ ይታስባል። በዚያ በአንድ ደሴት በግሪክ «ጎሪላይ» የተባለ በፍጹም ጠጉራምና አውሬ ጎሣ እንዳገኘ ጻፈ፤ ቆዳዎችንም ይዘው ወደ ቀርጣግና ተመለሱ። እነኚህ ሰዎች ሳይሆኑ ጦጣዎች እንደ ነበሩ ስለሚታመን፣ የጦጣ ወገን ስም «ጎሪላ» ከዚህ ታሪክ የተወሰደ ነው።

መደብ:የአፍሪካ ታሪክ
መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች
መደብ:ሞሮኮ
ራስ ዳርጌ

200px|right|thumb|ራስ ዳርጌ ሣሕለ ሥላሴ

**ራስ ዳርጌ ሣህለ ሥላሴ**  የሸዋው ንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ልጅና የንጉሥ ኃይለ መለኮት ግማሽ ወንድም እንዲሁም ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ አጎት ነበሩ።   ራስ ዳርጌ በ፲፰፻፳፪ ዓመተ ምሕረት ሲወለዱ ከአድዋ ጦርነት በኃላ  በበተወለዱ በ ፸ ዓመታቸው ፲፰፻፺፪ ዓ/ም በሰላሌ የአስተዳደር ርዕሰ ከተማ በነበረችው ፍቼ ላይ አልፈዋል።

ዓፄ ቴዎድሮስ ወደ ሸዋ በጥቅምት ወር ፲፰፻፵፰ ዓ/ም  ላይ በዘመቱ ጊዜ  አቤቶ ዳርጌ (የወደፊቱ ራስ) እና የወንድማቸው ልጅ አቤቶ ምኒልክ (የወደፊቱ ዳግማዊ ዓፄ  ምንሊክ) ኅዳር ፴ ቀን በረከት ላይ በተደረገው ጦርነት፣ እራሳቸውን ለመከላከል ሞክረዋል። ዳሩ ግን በጦርነቱ ድል ስለሆኑ አቤቶ ዳርጌና አቤቶ ምንሊክ በምርኮ፣  መጀመሪያ ወደጎንደር ከዚያ ወደደብረ ታቦር እና በስተመጨረሻ ወደ መቅደላ ተወሰዱ። በዚህ ወቅት አቤቶ ዳርጌ የጦርነት ድፍረትን ስላሳዩ በዓፄ ቴዎድሮስ ፊት ከፍተኛ ባለሟልነትን አገኙ፣ እንዲሁም የፊታውራሪነት ማዕረግ ተሰጥቷቸው በክብር ይኖሩ ነበር። ቆይቶም ሰኔ ፳፬ ቀን ፲፰፻፶፯ ዓ/ም ደጃዝማች ምንሊክ ከመቅደላ ሲያመልጡ እርዳታ ቢሰጡም እራሳቸው ግን በምሽጉ ውስጥ ቀርተው ነበር። ዓፄ ቴዎድሮስም ለፊታውራሪ ዳርጌ ከነበራቸው ፍቅር የተነሳ ቅጣት አልበየኑባቸውም ነበር። 

ከዓፄ ቴዎድሮስ ሞት በኋላ ፊታውራሪ ዳርጌ ወደ ሸዋ ተጉዘው  በራስ ማዕረግ የሰላሌ አስተዳዳሪ ሆኑ።  ቀጥሎም የአሩሲ አስተዳዳሪ በመሾም አሩሲ ሲካሄድ የነበረውን ዘመቻ አጠናቀቁ።  ከዚህ በኋላ ራስ ዳርጌ የዳግማዊ ምኒልክ ዋና አማካሪ በመሆን ንጉሡን ይረዱ ነበር።  ከአስተዋይነታቸውና አርቆ አሳቢነታቸው የተነሳ በአጼ ዮሐንስ ዘንድ ሳይቀር ከፍተኛ ግምት ያገኙ መሪ ነበሩ።  የአድዋ ጦርነት ወቅት በዳግማዊ ምኒልክ ፈንታ በእንደራሴነት አገሪቱን ይመሩ ነበር። በዚህ ወቅት ጣሊያኖች ልጃቸውን ጉግሳ ዳርጌን የወደፊቱ የኢትዮጵያ ንጉሥ ነህ በማለት ከሚማርበት ስዊዘርላንድ እንዳመጡት ሲሰሙ  በንዴት ስሙን ከቤተሰባቸው ስም ዝርዝር እንዳሰረዙ ታሪክ ጸሐፊው ሃሮልድ ማርከስ ዘግቦት ይገኛል 

ራስ ዳርጌ መጋቢት ፲፭ ቀን ፲፰፻፺፪ ዓ/ም በተወለዱ በ ፸ ዓመታቸው ፍቼ ላይ አርፈው በደብረ ሊባኖስ ገዳም ተቀበሩ።
[left|250px|thumb| የራስ ዳርጌ ከተማ፣ [1878|፲፰፻፸፰ዓ.ም. ፣ ቦሮማ፣ ጨርጨር፣ አሁን ምዕራብ ሐረርጌ ]]

## ዋቢ ምንጮች

  
2. የራስ ዳርጌ ዘር ሐረግ   http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/ethiopia/i159.html

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

መደብ:ኢትዮጵያ በ19ኛው ክፍለ ዘመን
ዲሲ የሕዝብ ትምህርት ቤቶች

**የኮሉምቢያ ቀጠና የሕዝብ ትምህርት ቤቶች** (እንግሊዝኛ: *District of Columbia Public Schools (DCPS)*) አሜሪካ ውስጥ በዋና ከተማዋ ዋሽንግተን ዲሲ የሚገኝ የሕዝብ ትምህርት ቤት ሥርዓት ነው። 

## አጠቃላይ
*ዲሲፒኤስ* በጠቅላላው የ168 ትምህርት ቤቶች እና የመማርያ ማዕከሎች ስብስብ ሲሆን፤ 101 የአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች፣ 11 መካከለኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች፣ 9 የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች እና 20 የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶችን አሉት። በተጨማሪም በዚህ ሥርዓት ውስጥ 6 የትምህርት ማዕከሎች እና 20 ልዩ ትምህርት ቤቶች ተካተዋል። በ2003 እ.አ.አ. ሥርዓቱ በአጠቃላይ 65,099 ተማሪዎች ነበሩት።

## ማጣቀሻ

## ድር ጣቢያ
* ዲሲ የሕዝብ ትምህርት ቤቶች
* ዲሲ የሕዝብ ትምህርት ቤቶች (Archive)
** የወላጅ መመሪያ መጽሃፍ() ሚያዝያ (ኤፕሪል) 2013.
* ዲሲ የሕዝብ ትምህርት ቤቶች 

መደብ:ትምህርት
መደብ:በአሜሪካ የትምህርት ቤት ክልሎች
መደብ: ዋሺንግተን ዲሲ
መጋቢት ፳፬

**መጋቢት ፳፬**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፹፱ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፷፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፷፩  ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
*፳፻፲ ዓ.ም.   - ዶ/ር ዓቢይ ኣሕመድ የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ። 

*፲፮፻፸፪ ዓ/ም - ድፍን የፀሐይ ጋረዶ በኢትዮጵያ ላይ አለፈ፣ ፀሐይ ጨለመች።

*፲፱፻፳፪ ዓ/ም - የኢትዮጵያ መንግሥት አልጋ ወራሽና ባለሙሉ ሥልጣን እንደራሴ፣ ንጉሥ ተፈሪ መኮንን  ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ተብለው በንጉሠ ነገሥት ዙፋን ተቀመጡ፡፡

=ልደት=
* ፲፱፻፵ ዓ.ም - የእንስሳት ሕክምና ባለሙያውና የግዕዝ ፊደላትን  በኮምፕዩተር ለመጀመሪያ ጊዜ መጠቀም እንዲቻል ያደረጉት ምሁር ዶ/ር ኣበራ ሞላ በዚህ ዕለት ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=

*፲፱፻፳፪ ዓ/ም - ንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ በነገሡ በአሥራ ሦሥት ዓመት ተኩል በ፶፬ ዓመት ዕድሜያቸው ዐረፉ። የሞታቸው ዜና እንደተሰማም በከተማው የሐዘን ጥላ አጠላበት። አባታቸው ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ በተቀበሩበት በታዕካ ነገሥት በዓታ ቤተ ክርስቲያን ተቀበሩ።

*፲፱፻፺፯ ዓ/ም - የካቶሊኩ ሊቀ ጳጳስ ዳግማዊ አቡነ ዮሐንስ-ጳውሎስ በ፹፬ ዓመት ዕድሜያቸው አለፉ።

=ዋቢ ምንጮች=

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትሪያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

መደብ:ዕለታት
መጋቢት ፳፭

**መጋቢት ፳፭**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፭ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፹፱ነኛው እና የመጨረሻው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፷፩ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፷  ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፰፻፷ ዓ/ም - የዓፄ ቴዎድሮስ ትልቁ መድፍ፣ 'ሴባስቶፖል' ከስድስት ወራት ጉዞ በኋላ በዚህ ዕለት መቅደላ ምሽግ ስር ሰላምጌ ደረሰ።

=ልደት=

*፲፰፻፹፫ ዓ/ም -  የግርማዊት እቴጌ መነን አስፋው ልደት።

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

*http://www.ethiopianreporter.com  ኪንና ባህል፡ ሳምንቱ በታሪክ 

መደብ:ዕለታት
መጋቢት ፳፯

**መጋቢት ፳፯**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፯ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፱ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፰ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፭፻፶፩ ዓ/ም - የስቅለት ዓርብ ዕለት በአዋሽ አካባቢ ከአዳሉ አሚር ኑር ጋር በተደረገ ጦርነት ላይ ዓፄ ገላውዴዎስ እና የደብረ ሊባኖስ  እጨጌ ዮሐንስ ተገደሉ። በሐረሩ ዘእና መዋዕል ዘገባ  አሚር ኑር የንጉሠ ነገሥቱን ጭንቅላት ወደይፋቱ ሡልጣን ሳዳዲን ልኮ ዘመቻውን ቀጠለ።  ወንድማቸው ዓፄ ሚናስ በስመ መንግሥት አድማስ ሰገድ ተብለው በኢትዮጵያ አልጋ ተክተዋቸው ነገሡ።

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

*፲፭፻፶፩ ዓ/ም - ዓፄ ገላውዴዎስ በአዋሽ አካባቢ ከአዳሎች ጋር ሲዋጉ ተገደሉ።

=ዋቢ ምንጮች=

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

*  http://www.thepeoplehistory.com/april4th.html 

መደብ:ዕለታት
መጋቢት ፳፰

**መጋቢት ፳፰**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፰ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፯ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፱፻፳፪ ዓ/ም - የብሪታንያ ቅኝ ገዚዎች በሕንድ ሕዝብ ላይ ጭነውት የነበረውን የ’ጨው ቀረጥ’ ሕዝቡ በማህተማ ጋንዲ መሪነት በሠላማዊ ሰልፎች መቃወሙን ቢያሳይም ትግሉ አልተሳካለትም ነበር። ነገር ግን  ጋንዲ ወደ ጨው-ባሕር ወርደው ከባሕር ውሐ ጨው በነጻ ማውጣት በመቻላቸው ቅኝ ገዥዎቹ እስከዚያ ጊዜ ድረስ በሕዝቡ ላይ አውጀውት የነበረውን የጨው ፍብረካ ባለቤትነት የግዳጅ ቀንበር ሰብሮታል።

*፲፱፻፴፫ ዓ/ም -  ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ከስደት ዘመን በኋላ በኢትዮጵያ አርበኞች ትግል እና በብሪታኒያ ሠራዊት እርዳታ የጣሊያንን ሠራዊት ድል እየመቱ ደብረ ማርቆስ ከተማ ገቡ፡፡  በምሥራቅ ኢትዮጵያ የተንቀሳቀሱ አርበኞችም  አዲስ አበባን በዚሁ ዕለት ያዙ፡፡

*፲፱፻፹፮ ዓ/ም - የርዋንዳ እና የቡሩንዲ ፕሬዚዳንቶች አብረው የተሳፈሩበት አየር ዠበብ በርዋንዳዋ ርዕሰ ከተማ ኪጋሊ አካባቢ ላይ በደረሰበት አደጋ ሁለቱም ፕሬዚናንቶች ሞተዋል።

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

*http://www.ethiopianreporter.com  ኪንና ባህል፡ ሳምንቱ በታሪክ 

*  http://www.thepeoplehistory.com/april6th.html 

መደብ:ዕለታት
አሌክሳንድር ሄሊዮስ

**አሌክሳንድር ሄሊዮስ** (ግሪክ፦ Αλέξανδρος Ήλιος) የግብጽ ንግሥት 7 ክሌዎፓትራና የሮማ መሪ ማርክ አንቶኒ ልጅ ነበረ። በ47 ዓክልበ. በእስክንድሪያ ተወለደ። መንታ እኅቱ 2 ክሌዎፓትራ ሰሌኔ ነበረች፣ የስሞቻቸውም ትርጉም በግሪክ «ፀሐይ» (ሄሊዮስ) እና «ጨረቃ» (ሰሌኔ) ነበሩ።

በ41 ዓክልበ. የሄሊዮስ ዕድሜ 5 አመት እየሆነ፣ ወላጆቻቸው አንቶኒና ክሌዎፓትራ በአንድ ታላቅ ሥነ ሥርዓት መንግሥታት ለልጆቻቸው ሰጡ። በዚህ አደራረግ በኩል ልዑል ሄሊዮስ የአርሜኒያ፣ የሜዶን እና የጳርቴ ንጉሥነት ማዕረግ ተሰጠ። ሆኖም እነዚህ አገራት ያንጊዜ የሮማ ግዛቶች ገና አልነበሩም፤ የራሳቸውም ነገስታት ነበሯቸው። በተጨማሪ የሮማ ሴናት እነዚህን ስጦታዎች አላጸደቀምና ደስ አላለም። ሌላ የሮማ መሪ ኦክታውያኑስ (አውግሥጦስ ቄሣር) ማርክ አንቶኒን ለመዋጋት ግብጽን ወረረና፣ አንቶኒና ክሌዎፓትራ ከተሸነፉ በኋላ ራሳቸውን ገደሉ (37 ዓክልበ.)።  ልጁ ሄሊዮስና እህቱ ሰሌኔ 10 አመት ሆነው ኦክታውያን ወደ ሮማ አመጣቸውና በሠልፍ አሠለፋቸው። 

ሰሌኔ በ27 ዓክልበ. የማውሬታኒያ ንጉሥ 2 ዩባ ንግሥት ሆነች። በዚህ ሰዓት ወንድሟ ሄሊዮስ በሕይወት እንዲኖር በአውግስጦስ ሞገስ እንደ ተፈቀደ ተጻፈ።  ከዚያ በኋላ ልዑል ሄሊዮስ ወዴት እንደ ሄደ፣ መቼ ወይም የት እንደ ሞተ አይዘገብም። ደብዛው ከታሪክ ገጾች በሙሉ ጠፋ።     

## የውጭ መያያዣዎች
* Cleopatra Selene II & Juba II 
*Coinage of Alexander with his mother 

መደብ:ጥንታዊ ግብፅ
መደብ:የሮሜ ሰዎች
መጋቢት ፳፱

**መጋቢት ፳፱**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፮ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፰፻፹፰ ዓ/ም - የጥንቷ ሮማ ቄሳር ቀዳማዊ ቴዎዶሲዩስ በአዋጅ ከከለከለው ከ ሺ ፭ መቶ ዓመታት በኋላ ዘመናዊው የኦሊምፒክ ውድድር በአቴና ከተማ ተጀመረ።

*፲፱፻፵ ዓ/ም - የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት በሥሩ የሚተዳደር ዓለም አቀፍ የሕዝብ ጤንነት ባለ ሥልጣን ድርጅት - ‘የዓለም ጤንነት ድርጅት’ን ( The World Health Organization (WHO))  መሠረተ።

*፲፱፻፵፰ ዓ/ም - ሞሮኮ ነጻነቷን ከፈረንሳይ ተቀዳጀች።

*፲፱፻፹፮ ዓ/ም - በርዋንዳ በጎሳ ልዩነት ላይ የተመሠረተው የእርስ በእርስ ፍጅት፣ የሁቱ ጎሠኞች እስከ ፰ መቶ ሺ የሚሆኑ የቱትሲ ብሔር ተወላጆችን ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወዲህ ታይቶም ተሰምቶም በማያውቅ ሁኔታ ፈጇቸው። የውጭ መንግሥታትን በጉዳዩ ጣልቃ እንዳይገቡ በተጤነ ዕቅድ፣ የርዋንዳ ሠራዊት በዚሁ ዕለት አሥር የቤልጂግ ጸጥታ አስከባሪ ወታደሮችን ገድለዋል። 

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

*  http://www.thepeoplehistory.com/april6th.html 

መደብ:ዕለታት
ሕንድ ውቅያኖስ

[thumb|right|330px|የህንድ ውቅያኖስ የ[አንታርክቲካ አካባቢን ሳይጨምር]]
**የህንድ ውቅያኖስ** (እንግሊዝኛ: *Indian Ocean*) በስፋቱ ፫ኛው ውቅያኖስ ነው። በዚህም ምድራችን ላይ ከሚገኘው ውሃ ፳ በመቶውን በመሸፈን ነው። ውቅያኖሱ በሰሜን የህንድ ንኡስ አህጉር፣ በምዕራብ በኩል ከምስራቅ አፍሪካ ጋር፣ በደቡብ በኩል ደቡባዊ ውቅያኖስ ወይም አንታርክቲካ በምስራቅ በኩል ደግሞ ከኢንዶችና፣ የሱንዳ ደሴቶች እና አውስትራልያ ይዋሰናል።

## ይዩ

* ውቅያኖስ
* ሰላማዊ ውቅያኖስ
* አትላንቲክ ውቅያኖስ
* ደቡባዊ ውቅያኖስ
* አርክቲክ ውቅያኖስ

## ማጣቀሻ

መደብ:የውሃ አካል
ሰላማዊ ውቅያኖስ

thumb|right|275px|ሰላማዊዩ ውቅያኖስ
**ሠላማዊ ውቅያኖስ** (እንግሊዝኛ: *Pacific Ocean*) በስፋቱ ፩ኛው ውቅያኖስ ነው። በዚህም ምድራችን ላይ ከሠሜናዊው ጫፍ አርክቲክ እስከ ደቡቡ ጫፍ ደቡባዊ ውቅያኖስ ድረስ ይሸፍናል። በዚህም በምዕራብ በኩል በእስያ እና አውስትራልያ እንዲሁም በምስራቅ በኩል በአሜሪካዎቹ አህጉራት ይዋሰናል።

ይህ ውቅያኖስ በመሬት ላያፈር ከሚገኘው ውሃ ፵፮ ከመቶውን ይይዛል። ይህም እስከ ፻፷፪·፪ ሚሊዮን ካሬ ኪሎ ሜትር ድረስ በሚሸፍን ይዞታው ነው። 

## ይዩ

* ውቅያኖስ
* ሕንድ ውቅያኖስ
* አትላንቲክ ውቅያኖስ
* ደቡባዊ ውቅያኖስ
* አርክቲክ ውቅያኖስ

## ማጣቀሻ

መደብ:የውሃ አካል
አትላንቲክ ውቅያኖስ

thumb|right|275px|የአትላንቲክ ውቅያኖስ
**አትላንቲክ ውቅያኖስ** (እንግሊዝኛ: *Atlantic Ocean*) በስፋቱ ፪ኛው ውቅያኖስ ነው። ይህም እስከ ፻፮·፬ ሚሊዮን ካሬ ኪሎ ሜትር በሚደርስ ስፋቱ የመሬትን ፳ በመቶ ስፋት እና ፳፮ በመቶ ውሃ በመሸፈን ነው።

## ይዩ

* ውቅያኖስ
* ሕንድ ውቅያኖስ
* ሰላማዊ ውቅያኖስ
* ደቡባዊ ውቅያኖስ
* አርክቲክ ውቅያኖስ

## ማጣቀሻ

thumb|right|275px

መደብ:የውሃ አካል
ደቡባዊ ውቅያኖስ

thumb|right|275px|ደቡባዊ ውቅያኖስ
**ደቡባዊ ውቅያኖስ** (እንግሊዝኛ: *Southern Ocean*) ደቡባዊውን የመሬት የውሃ ከአንታርክትካ ጋር የሚያጠቃልል ውቅያኖስ ነው። ይህ የውሃ አካል ከውቅያኖሶች በስፋቱ ፬ኛ ደረጃን ይይዛል።

## ይዩ

* ውቅያኖስ
* ሕንድ ውቅያኖስ
* አትላንቲክ ውቅያኖስ
* ሰላማዊ ውቅያኖስ
* አርክቲክ ውቅያኖስ

መደብ:የውሃ አካል
አርክቲክ ውቅያኖስ

thumb|right|275px|አርክቲክ ውቅያኖስ
**አርክቲክ ውቅያኖስ** (እንግሊዝኛ: *Arctic Ocean*) በምድራችን ከሚገኙ ፭ዋና ዋና ውቅያኖሶች በስፋቱ የመጨረሻው ትንሽ ውቅያኖስ ነው። በምድራችን የሰሜን ጫፍ አርክቲክ አካባቢ የሚገኘው ይህ የውሃ አካል የመጨረሻው የሰሜን አቅጣጫ ጫፍ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል።

## ይዩ

* ውቅያኖስ
* ሕንድ ውቅያኖስ
* አትላንቲክ ውቅያኖስ
* ደቡባዊ ውቅያኖስ
* ሰላማዊ ውቅያኖስ

## ማጣቀሻ

መደብ:የውሃ አካል
ሒሚልኮን

**ሒሚልኮን** የቀርጣግና መርከበኛና ተጓዥ ነበረ። የግሪክ ጸሐፊ ትልቁ ፕሊኒ (1ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም.) እንደሚለን፣ ንጉሥ 2 ሓኖ የአፍሪካን ጠረፍ በተጓዘበት ዘመን (በ478 ዓክልበ. ግድም) ሒሚልኮን ደግሞ ከጋዲር ወጥቶ ወደ ስሜን በመዞር የአውሮጳን ጠረፍ ለመጓዝ ተላከ። ሆኖም ከፕሊኒና ከአዌኑስ (350 ዓ.ም. ግድም) ጥቅሶች በቀር፣ ስለ ሒሚልኮን ጉዞ ምንም መረጃ አሁን አይኖርም። 

አዌኑስ እንደ ጠቀሰው፣ ከ4 ወር አደገኛ የመርከብ ጉዞ በኋላ «ዌስትሩምኒዴስ» ደሴቶች ደረሰ።    ብዙ ቆርቆሮና እርሳስ በዚያ በመገኘቱ፣ ከፊንቄያውያን አስቀድሞ የታርቴሶስ (ደቡብ እስፓንያ) ሰዎች ለንግድ ወደዚያ ይሔዱ ነበር። የደሴቶቹ ሥፍራ በትክክል ባይታወቅም በኮርንዋል (ደቡብ-ምዕራብ እንግሊዝ) ወይም በብረታኝ (ምዕራብ ፈረንሳይ) እንደ ተገኙ ይታሥባል። የቀርታግና ሰዎች (ፊንቄያውያን) የንግዳቸውን ምስጢር ለመጠብቅ የሌሎችን አገራት መርከበኞች ከምዕራብ ሜድትራኔያን ባሕር ውጭ እንዳይወጡ ይከለክሉ ነበር። በሒሚልኮን ታሪክ ዘንድ በጣም አደገኛና አስፈሪ ፍጡሮች የበዙበት መንገድ መሆኑን ሲለን፣ ይህ ምናልባት ግሪኮችና ሌሎች ተወዳዳሪዎች ለራሳቸው እንዳይጓዙበት ለማስፈራራት ይሆናል። 

## የውጭ መያያዣዎች
*Himilco on Livius.org  

መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች
የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ 409

thumb|right|275px|የአውሮፕላኑ ምስል
**በረራ ቁጥር ፬፻፱ ** ጥር ፲፯ ቀን ፳፻፪ ዓ/ም ከሊባኖስ ርዕሰ መዲና ቤይሩት ወደ አዲስ አበባ እያመራ የነበረው የኢትዮጵያ አየር መንገድ አየር ዠበብ፣  ከተነሳ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ባልታወቀ አደጋ ምክንያት በሜድትራኒያን ባሕር ላይ  ውድቆ የሰመጠ በረራ ነበር። 

አየር ዠበቡ  የቦይንግ ፯፻፴፯ ፰-ኤኤስ ሲሆን በጠቅላላው ፹፪ መንገደኞችንና ፰ አብራሪዎችና አስተናጋጆችን ጭኖ ነበር።  በአደጋው ፺ዎቹም ተሳፋሪዎች በሙሉ ሕይወታቸው አልፏል። ከነዚህ መኀል ፴፩ ኢትዮጵያውያን ነበሩ።

## ይዩ
* የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ 961
* የኢትዮጵያ አየር መንገድ

## ማጣቀሻ

## ድር ጣቢያ
* Ministry of Public Works and Transport
** Final report-  
** Annexes to the final report  
** Progress Report- 25 January 2010 ( ) 
** Progress Report- 31 July 2010 ( )
* የኢትዮጵያ አየር መንገድ
** Ethiopian Airlines Refutes ET 409 Crash Report( ) - 17 January 2012 
** ET409/25JAN Press Releases Archive  (dead link) 
* Comments by the Ethiopian Civil Aviation Authority on the Accident Investigation of Ethiopian Flight 409, Boeing 737-800, ET-ANB, January 25, 2010()  የኢትዮጵያ ሲቪል ኤቪዬሽን ባለሥልጣን
* Bureau d'Enquêtes et d'Analyses pour la Sécurité de l'Aviation Civile 
** Ethiopian Airlines Flight 409 on 25 January 2010 B 737-800, registered ET-ANB  
** Vol Ethiopian Airlines 409 du 25 janvier 2010 B 737-800, immatriculé ET-ANB  
* Boeing Statement on Ethiopian Airlines Accident in Lebanon – Boeing 

መደብ:የኢትዮጵያ አየር መንገድ
ሪፐብሊካን ፓርቲ (አሜሪካ)

150px|thumb|right|የፓርቲው አርማ
**ሪፑብሊካን ፓርቲ** (እንግሊዝኛ: *Republican Party*) በ1854 እ.አ.አ. በፀረ ባርነት ንቅናቄ ተሳታፊዎች የተመሠረተ ፓርቲ ነው። በአሁኑ ጊዜ ካሉት የአሜሪካ ሁለት (ማለትም ዴሞክራቲክን ጨምሮ) ዋና ዋና ፓርቲዎች አንዱ ነው። ይህ የፖለቲካ ፓርቲ በአሜሪካ ሁለተኛውን የተመዘገቡ መራጮች ብዛት ያለው ነው (ከዴሞክራቲክ በ2004 እ.አ.አ. 72 ሚሊዮን ደጋፊዎች ቀጥሎ ማለት ነው)። በ2004 እ.አ.አ. 55 ሚሊዮን የሚደርሱ የተመዘገቡ ድምፅ ሰጭዎች ነበሩት። በዚህም በጥቅሉ ለመምረጥ ዕድሜያቸው ከደረሱ አሜሪካውያን አንድ ሶስተኛውን ያህል ብዛት ያላቸው ደጋፊዎች አሉት ማለት ነው።

## በፓርቲው ታሪክ በፕሬዝዳንትነት የተመረጡት ሪፐብሊካኖች ዝርዝር
ከዚህ ፓርቲ ለፕሬዝዳንትነት ከተመረጡት አባላቶች የመጀመሪያው ተመራጭ 16ኛው የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት አብርሀም ሊንከን ሲሆን የመጨረሻው ደግሞ ዶናልድ ትራምፕ ናቸው።

* 16ኛው አብርሀም ሊንከን
* 18ኛው አሊሴ ግራንት
* 19ኛው ራዘርፎርድ ሄይስ
* 20ኛው ጄምስ ጋርፊልድ
* 21ኛው ቼስተር አርተር
* 23ኛው ቤንጃሚን ሃሪሰን 
* 25ኛው ዊልያም ማኪንሌይ
* 26ኛው ቴዮዶር ሮዝቬልት
* 27ኛው ዊልያም ሃወርድ ታፍት
* 29ኛው ዋረን ሃርዲንግ
* 30ኛው ካልቪን ኩሊጅ
* 31ኛው ሄርበርት ሁቨር
* 34ኛው ድዋይት አይዘንሃወር
* 37ኛው ሪቻርድ ኒክሰን
* 38ኛው ጄራልድ ፎርድ
* 40ኛው ሮናልድ ሬገን
* 41ኛው ጆርጅ ኤች ቡሽ
* 43ኛው ጆርጅ ደብሊዩ ቡሽ
* 45ኛው ዶናልድ ጆን ትራምፕ

## ይዩ

* ዴሞክራቲክ ፓርቲ (አሜሪካ)
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች ዝርዝር
* የአሜሪካ ሊበራሪያን ፓርቲ
* የአሜሪካ ፕሬዝዳንት

## ማጣቀሻ


መደብ:የአሜሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች
መጋቢት ፴

**መጋቢት ፴**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፭ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፮ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፭ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፱፻፴፰ ዓ/ም - የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለመጀሜሪያ ጊዜ የዓለም አቀፍ በረራውን ከአዲስ አበባ ተነሥቶ በአስመራ በኩል በምስር ርዕሰ ከተማ ካይሮ ላይ አከናወነ።

*፲፱፻፵፭ ዓ/ም - በኬንያ ‘የአፍሪቃ ኅብረት እንቅስቃሴ’ መሪ የነበሩት ጆሞ ኬንያታ ድርጅቱ በቅኝ ገዝዎቻቸው ላይ የ’ማው ማው’ ሽብርን አካሂዷል በሚል በተሰነዘርበት ክስ ኃላፊነት አለብዎ ተብለው ለሰባት ዓመት የጽኑ እሥራት ቅጣት ተፈረደባቸው።

*፲፱፻፺፯ ዓ/ም - የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ አቡነ ዳግማዊ ዮሐንስ-ጳውሎስ የቀብር ሥነ ሥርዓት በቫቲካን የቅዱስ ጴጥሮስ ‘ባዚሊካ’ የዓለም መሪዎችና ምዕመናን በተገኙበት ተከናወነ።
=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

*  http://www.ethiopianairlines.com/en/corporate/history.aspx 

*  http://www.thepeoplehistory.com/april6th.html 

መደብ:ዕለታት
የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ 961

thumb|right|275px|የአደጋው ምስል

**በረራ ቁጥር 961** ንብረትነቱ የኢትዮጵያ አየር መንገድ የሆነ ቦይንግ 767-260ER አውሮፕላን ኅዳር ፲፬ ቀን ፲፱፻፹፱ ዓመተ ምሕረት ከአዲስ አበባ ወደ ናይሮቢ ሲሄድ ተጠልፎ ነበር። አገልግሎቱ ከቦምቤይ-አዲስ አበባ-ናይሮቢ-ብራዛቪል-ሌጎስ-አቢጃን ነበር። ይህ የአውሮፕላን ጠለፋ የተደረገው አውስትራልያ የፖለቲካ ጥገኝነት በሚፈልጉ ሦስት ኢትዮጵያውያን ነበር። 

አውሮፕላኑ የህንድ ውቅያኖስ ላይ ሲሸልስ ደሴት አካባቢ ሲደርስ በነዳጅ እጥረት ምክንያት ተከሰከሰ። በዚህም ጠላፊዎቹን ጨምሮ ከ175 ተሳፋሪ መንገደኞች እና የአውሮፕላን ሰራተኞች ውስጥ 125 ለሞት ተዳርገዋል። 50 የሚሆኑት ከጉዳት ጋር ለመትረፍ ችለዋል። ይህ አደጋ በደረሰበት ጊዜ አደጋው ከፍተኛ አሰቃቂ አደጋ በመሆን 2ኛ ሁኖ ተመዝግቧል።

## ይዩ
* የኢትዮጵያ አየር መንገድ አደጋዎች
* የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ 409
* የኢትዮጵያ አየር መንገድ
* መሐመድ አሚን

## ማጣቀሻ

## ድር ጣቢያ

*  Final Accident Report( ) - የኢትዮጵያ ሲቪል ኤቪዬሽን ባለሥልጣን
*  The Hijacking of Ethiopian Airlines Flight 961 (Criminal Acts Against Civil Aviation - 1996, FAA)

መደብ:የአውሮፕላን ጠለፋዎች
መደብ:የኢትዮጵያ አየር መንገድ