open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ታኅሣሥ ፳፮

ታኅሣሥ ፳፮ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፲፮ተኛው  እና  የበጋ ወቅት የመጀመሪያው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፶ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፵፱ ቀናት ይቀራሉ።

  
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፱፻፳፮ ዓ/ም - የነፋስ ስልክ (Wirless) በኢትዮጵያ ተጀመረ፤ ቆመ፡፡ 

*፳፻፪ ዓ/ም - በአሁኑ ጊዜ በ፰መቶ ፳፱ ነጥብ ፰ ሜትር ርዝመቱ በዓለም አንደኛው ሰማይ-ጠቀስ ሕንፃ የሆነው *ቡርጅ ከሊፋ* (Burj Khalifa (Arabic: برج خليفة‎)) ሕንፃ በዱባይ በዚህ ዕለት ተመረቀ።

## ልደት

## ዕለተ ሞት

## ዋቢ ምንጮች
* http://en.wikipedia.org/wiki/January_4

*ሳምንቱ በታሪክ ፣ ሪፖርተር  

መደብ:ዕለታት
ታኅሣሥ ፳፯

**ታኅሣሥ ፳፯** ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፲፯ተኛው  እና  የበጋ ወቅት ፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፵፱ ቀናት ሲቀሩ፣ በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፵፰ ቀናት ይቀራሉ።

  
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፰፻፹፰ ዓ/ም - ዊልሄልም ሮንትገን የተባለ ጀርመናዊ፣ ኤክስሬይ ብሎ የሠየመውን ጨረር እንዳገኘ በአውስትሪያ ጋዜጣ ላይ ተዘገበ።

*፲፱፻፸፯ ዓ/ም - የ፳ኤል መንግሥት ‘ኦፐሬሽን ሙሴ’ በሚል ሥያሜ ኢትዮጵያውያን ፈላሻዎችን ከኅዳር ፲፪ ቀን ፲፱፻፸፯ ዓ/ም ጀምሮ በድብቅ ወደ ፳ኤል ካጓጓዘ በኋላ የዚህ ምሥጢራዊ የአየር ውፅዓተ-ነገድ ወሬ በመሰማቱ በዛሬው ዕለት የማቆሚያ ትዕዛዝ ተላለፈ። በዚህ የስድስት ሳምንት ውፅዓት ፰ሺ ፈላሻዎች ሲሰደዱ ከ፮ ዓመት በኋላ በተደገመው ‘ኦፐሬሽን ሰሎሞን’ ደግሞ ፲፭ሺ አይሁዳዊ ኢትዮጵያውያን ወደ ፳ኤል ተሰደዋል።

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* http://en.wikipedia.org/wiki/January_5
* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/5/newsid_4071000/4071661.stm

መደብ:ዕለታት
የተፈጥሮ ጭማሪ

thumb|350px|ጨለማ ሰማያዊ የሆኑት አገሮች የተፈጥሮ ቅነሳ አላቸው። 
**የተፈጥሮ ጭማሪ** በሰው ልጅ ጥናት በኩል ከአንድ አገር (ወይም ክፍላገር ወዘተ.) ጥሬ ልደት መጠን ቁጥር (ልደቶች በየሺህ ሕዝብ በየዓመቱ) የዚያው አገር ጥሬ ዕረፍት መጠን (እረፍቶች በየሺህ ሕዝብ) ሲቀነስ የሚገኘው የሕዝቡ ጭማሪ መጠን ነው። ይህ መጠን ግን «የተፈጥሮ» በመባሉ የሰው ልጅ ፍልሰቶች (ሰዎች ከአንድ አገር ወደ ሌላ የሚዛወሩበት መጠን) ቸል ይላል። 

የጥሬ ዕረፍት መጠን ከጥሬ ልደት መጠን ይልቅ ሲበዛ፣ ጭማሪ ሳይሆን የተፈጥሮ ቅነሳ አለ።  አሁን በተለይ በምሥራቅ አውሮጳና በጃፓን ውስጥ ብዙ ልደቶች ስለሌሉ የተፈጥሮ ቅነሳ አለ፤ የሕዝብ ቁጥር በየዓመቱ ይቀነሳል። ሆኖም በአንዳንድ አገር የፍልሰቱ መጠን ከፍ ያለ በመሆኑ (ብዙ ሰዎች ወደዚያው አገር በመግባት ከመውጣት በላይ)፣ በጠቅላላ የኗሪዎቹ ቁጥር በየዓመቱ ይጨመራል።  ከሁሉ ይልቅ የሆነው ቅነሳ ግን በሃይቲ ነው። በሃይቲ የልደት መጠን እጅግ ከፍተኛ ቢሆንም፣ የዕረፍት መጠን ግን ከዚያ እንኳን ይበዛል፤ ስለዚህ በጠቅላላ ቅነሳ አለ። 

በአፍሪቃ ግን ከእረፍቶቹ ይልቅ ብዙ ልደቶች ስላሉ የተፈጥሮ ጭማሪ አለ፤ የሕዝቡም ቁጥር እየበዛ ነው።  ከአገራት ከሁሉ ከፍተኛ የሆነው የጭማሪ መጠን ለኒጄር ነው። 

መደብ:የሰው ልጅ ጥናት
ካርቱም ኤርፖርት

**[[ካርቱም]] ኤርፖርት**

መደብ:የአውሮፕላን ማረፊያዎች
መደብ:ሱዳን
የዊሶን ሽክርክረ ነፋስ

**የዊሶን ሽክርክረ ነፋስ** የአውስትራሊያዊው ሳይንስ ሊቅ ዶ/ር ማክስ ዊሶን የውኃ መፍጠሪያ ፈጠራ ነው።  

ይኸው ፈጠራ ንጹሕ፣ የሚጠጣ ውኃ ከከባቢ አየር ማውጣት ይችላል። ይህ የሚቻለው በቅዝቃዛ ማራገቢያ ነው። ማራገቢያው ከአየሩ ይልቅ ቅዝቃዛ ስለ ሆነ፣ በከባቢው አየር በሰፊ የሚገኘው የውሃ እንፋሎት ወደ ፈሳሽነት ይለወጣል። ይህም እንኳን በድርቅ አገር ወይም በበረሃ ይሠራል። የዊሶንም መሳሪያ በአንድ ቀን ውስጥ 10,000 ሊተር ንጹሕ ውኃ ማስገኘት ስለሚችል፣ «ምድረ በዳ ወደ ገነት ሊቀይር ይችላል» የሚል ተስፋ አለ።  

ዶ/ር ዊሶን እንዳለ፣ «በአየሩ ውስጥ የሚገኘው ውኃ መጠን ለተግባራዊ ምክንያት ሁሉ ያልተወሰነ ነው።  (በከባቢ አየር) ታችኛው 1 ኪሎሜትር ለብቻው 1,000,000,000,000,000 ያህል ሊተር ውሃ አለበት፣ ያውም በጥቂት ሰዓት ውስጥ ይገለበጣል። 'የዊሶን ሽክርክረ ነፋስ' ወይም 'የማክስ ውኃ ከአየር መፍጠሪያ' የትም ቦታ፣ ምንጊዜም፣ ድርቅ ቢኖርም ባይኖርም፣ በቂ ውኃ ማስገኘት ያስችላል።»  

ከዚህ በላይ፣ «ተለይተው የሚኖሩ ደረቅ ኅብረተሠቦች፣ በእርግጥ፣ ለኑሮ ሰዎች የውኃ ጋን በራሳቸው ላይ መሸከም አስፈላጊነት ያለባቸው ቦታዎች፣ ሊቀየሩ ይቻላል፤ የኛም አዲስ ትንሽ ድርጅት ለነዚህ ችግረኛ ኅብረተሠቦች ከመጀመርያዎቹ መሳርያዎቹ አንዳንዱን ለማድረስ ኃላፊነት አለው» ብሏል።   



*ተጨማሪ መረጃ 

መደብ:ፈጠራዎች
ዊሶን
መደብ:ውሃ
የኪርኮፍ ጅረት ህግ

**የኪርኮፍ ጅረት ህግ** በኤሌክትሪክ ፍሰት ውስጥ ካሉ ወሳኝ ህጎች ውስጥ አንዱ ነው።
ቅድስት ማርያም ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ

**የቅድስት ማርያም ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ** አዲስ አበባ ላይ በ ፲፱፻፹፫ ዓ/ም የቅድስት ማርያም የቋንቋ ትምህርት ቤት በመባል የተመሠረተ የግል የትምህርት ተቋም ነው። 

ይኸው የቋንቋ ትምህርት ቤት የተማሪዎቹን የእንግሊዝኛቋንቋ ልምምድ እና ችሎታ በማዳበር የላቀ ሥራው ውጤቶች፣  በተመሠረተ በአራት ዓመት ውስጥ ተሻሽሎ የከተማዋ ዋና የቋንቋ ማዕከል ለመሆን በቅቷል።
በ፲፱፻፺ ዓ/ም ላይ ድርጅቱ ዋና መሥሪያ ቤቱን አዋሳ ላይ አድርጎ አዲስ አበባ ላይ በአንድ ቅርንጫፍ በመወከል የቅድስት ማርያም ኮሌጅ ተባለ። በዚሁ ዓመት ኮሌጁ አዋሳ ላይ ፴፫ ተማሪዎችን እና አዲስ አበባ ፴፯ ተማሪዎችን መዝግቦ በ ሒሳብ ጥናት (Accounting)፤ ግብይት ጥናት (Marketing) እና የህግ ጥናት (Law) ማሰልጠን ጀመረ። ወዲያውም ከአዋሳ በ ፺ ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው ዲላ ከተማ ላይ በተመሠረተው ቅርንጫፍ  ፵፱ ተማሪዎችን ማስተማር ጀመረ። በዓመቱ መጨረሻ ላይ አዲስ አበባ፣ (ከልደታው የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ፊት ለፊት) በሚገኘው ቅርንጫፍ፣ ፫፻ ተማሪዎች እና በዲላው ቅርንጫፍ ፳፭ ተማሪዎችን አስመዝግቧል።

በ፲፱፻፺፩ ዓ/ም ላይ ዋና መሥሪያ ቤቱን ወደአዲስ አበባ አዛውሮ ሲሠራ ከቆየ በኋላ በመስከረም ወር ፲፱፻፺፫ ዓ/ም፤ በወቅቱ በዲፕሎማ የተጀመረውን የ ሥነ-መቀምር (Computer Science) እና የዲግሪ ህግ ትምህርት መስጠት ጀመረ። በየካቲት ወር ላይ የንግድ እና የህግ ትምህርቶችን በርቀት (Distance Education) መስጠትንም ጀመረ። በርቀት ትምህርት ኮሌጁ በአማርኛ ቋንቋ ትምህርትና በእንግሊዝኛ ቋንቋ ትምህርት እንዲሁም በሒሣብ ትምህርት፤ በመልክዓ ምድር እና በታሪክ ትምህርቶች የአስተማሪ ሥልጠና በመስጠት እየተሻሻለና እየዳበረ መጥቷል።  
 
ኮሌጁ፣ ከጊዜ ጋር እይተጠናከረ እና እየዳበረ ቆይቶ በመስከረም ፲፱፻፺፭ ዓ/ም ላይ አዲስ መምህራንን በመቅጠር እና ማይጨው አደባባይ ላይ ከዋቢ ሸበሌ ሆቴል አጠገብ የሚገኘውን ሕንፃ ተከራይቶ አሁን ዋና መሥሪያ ቤቱ ወደሚገኝበት ወደዚሁ ሕንፃ አዛወረ። በትምህርትም ረገድ የግብይት ጥናት (Marketing)፣ አስተዳደር ጥናት  (Management)፤ ሒሳብ ጥናት (Accounting) እና የአስተማሪ ሥልጠናዎች በዚህ ዓመት ወደዲግሪ ሲያድጉ በሚቀጥለው ዓመት  የሥነ-መቀምር (Computer Science) ጥናትም ወደዲግሪ አድጓል። አውደ ትምህርቶችንም በማስፋፋት የባዮሎጂ(Biology)፤ ኬሚስትሪ(Chemistry) እና ፊዚክስ(Physic) ጥናቶችን ያካተተ የተፈጥሮ ሳይንስ ማዕከል ተጨምሯል። 

እንደዚህ እያለ በማደግ በነሐሴ ወር ፲፱፻፺፯ ዓ/ም ኮሌጁ ፲፭ሺ የሩቅ ትምህርት ተከታታዮች እና ፭ሺ መደበኛ ተማሪዎችን ያካተተ የትምህርት ተቋም ለመሆን በቃ። በየካቲት ወር ፲፱፻፺፰ ዓ/ም ኮሌጁ ወደአውደ ምህር ደረጃ አድጎ በዚሁ ዓመት በሕንድ አገር ከሚገኘው የ’ኢንዲራ ጋንዲ ብሔራዊ ክፍት አውደ ምህር (The Indira Gandhi National Open University - IGNOU) ጋር በመቀናጀት የ’ማስተሬት ዲግሪ’ ትምህርትን መስጠት ጀመረ። 

የቅድስት ማርያም ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ የቋንቋ ትምርት ቤት ሆኖ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ በሀያ አንድ የአገልግሎት ዓመታት ውስጥ በመዳበር በአሁኑ ጊዜ ወደ ፴ሺ የሚጠጉ ተማሪዎችን በርቀት ትምህርት በ ፳፪ የዲግሪ አውደ ትምህርቶች እና ከ፮ሺ በላይ ለሆኑ መደበኛ ተማሪዎች በ ፲፩ የዲግሪ አውደ ትምህርቶች አገልግሎት እየሰጠ ይገኛል።
ዓመታዊ፣ ብሔራዊ የምርምር ሥራዎችን በመደጎምና አውደ ጥናቶችን በማካሔድ ለኢትዮጵያ ትምህርት እና ለምርምር እድገት ጉልህ እገዛ እያደረገ እንደሆነ መረዳት ይቻላል፡፡ ቅድስት ማርያም ዩንቨርስቲ ኮሌጅ በየዓመቱ የሚያዘጋጃቸው አውደ ጥናቶች በግል የከፍተኛ ትምህርት እድገት ላይ ያነጣጠሩ ሲሆኑ፤ በተጨማሪም የተማሪዎች ምርምር መድረክን በማመቻቸት የመጀመሪያው ነው፡፡

## ተጨማሪ ንባብ
*http://www.ethiopianreporter.com/component/content/article/302-briefs/3821-2011-10-22-10-42-05.html

*http://www.ethiopianreporter.com/news/293-news/3108-2011-08-24-10-26-37.html

*http://www.ethpress.gov.et/ethpress/main/social.php?socialType=education&socialId=779

## ዋቢ ምንጮች

* ፍቃዱ ኃይሉ፤ ዘመናዊ ትምህርት በኢትዮጵያ:- ውልደት እና እድገት፤ http://www.scribd.com/doc/48554861/20101227-Education-in-Ethiopia

* http://www.smuc.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=56&Itemid=387 

መደብ:የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች
መደብ:አዲስ አበባ
እጀን አሳልፎ መስጥት

**እጀን አሳልፎ መስጥት** ማለት  በወንጀል የሚፈልግ ስውን ኣሳለፎ ምሰጥት ነው።
ቀቲ (አቅቶይ)

**ቀቲ** ወይም **አቅቶይ** በ9ኛው ሥርወ መንግሥት (ምናልባት 2350-2331 ዓክልበ. ግድም) የገዛ የግብጽ ፈርዖን ነበረ። ዋና ከተማው በሄራክሌውፖሊስ (ግብጽኛ፦ *ኸነን-ነሱት*) በስሜኑ ነበረ። የቀቲ (አቅቶይ) ስም በአንዳንድ ቅርስ ቢገኝም፣ ተወላጆቹ ሁሉ «ቀቲ» የሚል የቤተሠብ ስም ስለነበራቸው እነርሱን መለያየት አስቸጋሪ ነው፣ ሊቃውንትም ሁላቸው አይስማሙም። 

በ3ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. የኖረው ታሪክ ጸሐፊ ማኔቶን ስለዚሁ ሥርወ መንግሥት ብዙ አይልም። ነገር ግን ስለ መጀመርያው ቀቲ እንዲህ ብሎ ይመሰክራል። «አቅቶይስ ከርሱ በፊት ከነበሩት ሁሉ ይልቅ አስፈሪ ሆነ፤ በመላ ግብጽ በተገኙት ሰዎች ላይ ክፋትን አደረገ፤ በመጨረሻም አብዶ በአዞ ተበላ።»

ይህ ቀቲ ደግሞ *[[የመሪካሬ ትምህርት]]* በተባለው ሰነድ ይጠቀሳል። ይኸው ሰነድ የአረመኔ ንጉሥ አገዛዝ ዘዴ የሚመክር ነው። 

## የአቅቶይ ምክር ከ''መሪካሬ ትምህርት''
:«ለግፈኛው ዝም ማለት መሥዋዕቱን ያፈርሳል፣
:አምላክ በመቅደሱ ላይ ያመጸውን ይመታልና፣
:እርሱ እንደሚያደርገው ሰዎች ይደርሱበታል፣
:ለታቀደለት ወጥመድ ይጠግባል፣
:በሚመጣው ዕለት ምንም ሞገስ አያገኝም።
:መሥዋዕቱን ጠብቅ፣ አምላኩን አምልክ፣
:ያስቸግረኛል አትበል፣ ዕጆችህ አይፈቱ።
:አመጽ ያደረገብህስ፣ ይህ ሰማይን ማጥፋት ነው።
:ሐውልት ለዘመናት ይጸናል፤
:ጠላት አዋቂ ከሆነ አያጠፋውም፣
:እርሱ ያደረገውን በሚከተሉት እንዲከብር በመመኘት።
:ጠላት የሌለው የለም፣
:የሁለቱ አገራት {የግብጽ} ገዢ ግን ጥበበኛ ነው
:ሎሌዎችም ያሉት ንጉሥ ደደብ ሊሆን አይችልም።
:ከልደቱ ጀምሮ ጠቢብ ነው፣ 
:አምላክም ከአዕላፍ ሰዎች ይለየዋል።
:ንጉሥነት በጎ ሹመት ነው፣
:ሐውልቶቹን የሚያጸናለት ልጅ ወይም ወንድም የለውም፣
:እራሱ ሌላውን የሚጠብቅ ነው እንጂ።
:ሰው ለቀዳሚው ይሠራል፤
:እርሱ ያደረገውን በሚከተሉት እንዲከብር በመመኘት።
:በኔ ዘመን ግፈኛ አድራጎት ተሠራ፤
:የጢኒስ አቅራቢያ ተፈረሰ።
:በውነት ሆነ፤ በኔ በኩል ግን አልሆነም፣
:ከተደረገ በኋላ ብቻ አወቅኩት።
:እነሆ፣ ውጤቱ እኔ ካደረግኩ በላይ በለጠ፤
:የተጎዳው ፍርስራሽ ሆኛልና፣
:ያፈረሰውንም ለሚያሳድሰው ምንም ጥቅም የለም፣
:ወይም ያሠራውን ለሚያፍርስ፣ ያጠፋውንም ለሚያክብር፤ ከዚሁ እራቅ።
:መምታት በተመሳሳዩ ይከፈላል፤
:ለሥራዎችም ሁሉ መልስ አለ።
:አንዱ ትውልድ ለሌላው ያልፋል፤
:ባሕርይንም የሚያውቅ አምላክ ተደብቋል።
:ባለ እጅን የሚቃውም የለም፣
:አይኖቹ ያዩትን ሁሉ ይመታል፤
:ስለዚህ በመንገዱ ላይ አምላኩን አምልክ።
:ዕቃዎች ከዕንቁና ከመዳብ ይሠራሉ፣
:ማዕበል በማዕበል ይተካል፤
:እንዲሠወር የተፈጠረ ፈሳሽ የለም፣
:የተሠወረበት ግድብ ይጠፋ ነበርና።
:ነፍስ ወደሚያውቀው ቦታ ይሔዳል፣
:በትናንትናም መንገድ ላይ አይዘግይም።
:በምዕራብ {በሢኦል} ያለህን አዳራሽህን አሳምር፣
:በመቃብር ያለህን ሥፍራ በቅንነትና በትክክል አጌጥ፤
:ልቦቻቸው በዚያው ይደገፋሉና፤
:የቅን ሰው ባሕርይ ከበደለኛው በሬ በላይ ይቀበላልና።
:አምላኩን {የጸሐይ ጣኦት ሬ} አገልግል፣ እርሱም ተመሳሳዩን ያደርግልሃል፣
:በመሥዋዕትና በተቀረጸው ምስል አገልግለው፣
:ያው ስምህን የሚያሳይ ነው፤
:አምላኩም ያገለገለውን ሁሉ ያውቃል። 
:ለሰዎች፣ ለአምላኩ ከብት፣ አቅርብላቸው፣
:እርሱ ሰማይንና ምድርን ለነርሱ ፈጠረና።
:እርሱ የውኃዎቹን ሥሥት አቀነሰ፣
:ለአፍንጮቻቸው የሕይወት እስትንፋስ ሰጠ፣
:ከሥጋው የወጡ የርሱ አራያዎች ናቸውና።
:ለልቡናቸው ጥቅም በሰማይ ያብራል፤
:ሊመግባቸው ዕጽ፣ ከብት፣ አዕዋፍና ዓሳ ሠርቷል።
:ጠላቶቹን ገድሏል፤ የራሱንም ልጆች አጥፍቷል
:አመጽ ለማድረግ ስላቀዱ።
:ለልቡናቸው ጥቅም መዓልትን ይሠራል፤
:ያያቸውም ዘንድ በምኋሩ ይዞራል።
:በስተኋላቸው መቅደስ ሠርቷል፤
:ሲያልቅሱም ይሰማል።
:ከዕንቁላል ጀምሮ ገዢዎች አደረገላችው፤
:ከድካሙ ጀርባ ሸክሙን የሚያንሣ። 
:የሚሆነውን ለመከልከል ጥንቆላን እንደ መሣርያ ሠራላቸው፤
:በሌሊትም በቀንም ጠብቀው።
:የማይወዱትን እንዴት ገድሏል፣
:አባባሌን ቸል አትበል፣
:ስለንጉሡ ሕግጋት ቢሰጥም።
:እንደ ሰው ልጅ እንድትነሣ ያስተምራል፣
:የዛኔ ከሳሽ ሳይኖርብህ ትደርሰኝ ዘንድ።
:የሚቅርብህን አትገድል፣ ሞገስን ስጠው፣
:አማላክቱ ያውቁታልና።
:በምድር የሚከናውን ከነርሱ አንድ ነው፣
:ንጉሱንም የሚያገልግሉ ሰዎች አማልክት ናቸው።
:ፍቅርህን በመላ ዓለም አሳድር፣
:መልካም ባህርይ የሚስታወስ ነውና።
:{አንድ መስመር ጠፍቶ ሊነብ አይችልም}
:በአቅቶይም ቤት በሚከተሉት አፍ 
:'የችግሮች ዘመንን የጨረሰ' እንዲነገርልህ
:ስለ ዛሬውኑ ዘመን ሲያስቡ።
:እነሆ፣ ከሃሳቦቼ የተሻሉትን ነግሬሃለሁ፣
:በፊትህ አኑራቸው።»

መደብ:የ1ኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
እንጦኖስ ደሴት

200px|right|thumb| እንጦስ እየሱስ ቤተክርስቲያን
እንጦስ ደሴት፣ ጣና ሐይቅ ውስጥ የሚገኝ ደሴት ሲሆን በውስጡ እንጦስ እየሱስ ቤ/ክርስቲያንን አቅፎ ይገኛል።

መደብ:ጣና
ኤድዋርድ አለንዶርፍ

200px|thumb|right|ኤድዋርድ አለንዶርፍ
**ኤድዋርድ አለንዶርፍ**  (እ.ኤ.አ ጥር 25, 1920 – መጋቢት 6, 2011 ዓ.ም. ) ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ ብዙ ጥናታዊ ጽሑፎችን  በማቅረብ ይታወቁ ነበር። 

መደብ: የኢትዮጵያ ታሪክ
የፕላቶ ሪፐብሊክ

** የአፍላጦን ህዝባዊ መንግሥት** ወይም የፕላቶ ሪፐብሊክ በፈላስፋው ፕላቶ ፣ በ390 ዓ.ዓ. የተጻፈ የፍልስፍና መጽሐፍ ሲሆን የሚያተኩረውም የፍትሕን ጽንሰ ሐሳብ በመተርጎምና የ ፍትሐዊ አገር እና ፍትሐዊ ሰው ባህሪዮች ምን ይመስላሉ የሚለውን ጥያቄ በመመለስ ነው። 

በዚህ ታዋቂ መጽሐፍ ውስጥ ፕላቶ ሁለት ጥያቄዎችን ያነሳል፣ እነርሱም «ሰዎች ለምን ሰናይ (ጥሩ) ነገር መስራት አለባቸው?» የሚልና « ሰዎች ዕኩይ (መጥፎ) ነገርን ቢሰሩ ሽልማት ያገኙበታል ወይ?» የሚሉ ናቸው። ፕላቶ ሲመልስ፣ ሰዎች መጥፎ ነገርን መስራት የለባቸውም ምክንያቱም መጥፎ ነገር በሰሩ ቁጥር ደስተኛ የመሆናቼው መጠን ይቀንሳል። በተቃራኒው ጥሩ የሚሰሩ ሰዎች ደስተኛ ይሆናሉ። 

በተመሳሳይ ሁኔታ፣ ዕኩይ ሰዎች የአንድ ማህብረሰብ ባለስልጣኖች በሆኑ ጊዜ ያ ህብረተሰብ ደስተኛ እንዳይሆን ያደርጋል። በፕላቶ አስተያየት፣ በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ ሰናይ ምግባርን ሊከውኑ የሚችሉ ፈላስፎች ናቸው። ስለሆነም ደስተኛ ለመሆን ይሚፈልግ ህብረተሰብ ባለስልጣኖቹ ፈላስፎች መሆን አለባቸው ይላል። ፈላስፋ ያልሆኑ የህብረተሰብ ክፍሎች፣ ደስተኛ ለመሆን ሲሉ፣ በፈቃዳቸው ለፈላስፎች መገዛት አለባቸው። ሆኖም፣ ፈላስፋ ነገሥታቱ፣ በዕኩይ ተግባር ላይ እንዳይሰማሩ፣ ሃብት ከማካበት እና በፍቅር ውስጥ ከመጠመድ እንዲርቁ የፕላቶ ሪፐብሊክ ይመክራል። 

መጽሐፉ የተለያዩ የመንግስት አይነቶችን በዲያሌክቲክ በማዎዳደር ከሁሉ የበለጠውን (የተሻለውን) የመንግስት አይነት ለማዎቅ ይሞክር እንጂ በውስጡ እጅግ ሰፊ የሆኑ መሰረታዊ የሥነ ምግባር ጥያቄዎችንና ሌሎች የፍልስፍና ጥያቄዎችን በማንሳት ይታዎቃል። 

 ሪፕብሊክ በታም የታወቀ የ ፕላቶ ስራ ነው፤፤

መደብ:ፍልስፍና
መደብ:ፕላቶ
መሪብታዊ ቀቲ

[350px|thumb|«ንጉሥ መሪብሬ ቀቲ» የሚል የ[መዳብ ዕቃ ቅርስ]]
**መሪብታዊ** ወይም **መሪብሬ ቀቲ** (**አቅቶይ**) ከ2331 እስከ 2271 ዓክልበ. ግድም ድረስ በ9ኛው ሥርወ መንግሥት የግብፅ ፈርዖንና የቀቲ (አቅቶይ) ልጅ ይመስላል። (ነገር ግን የአሁን ሊቃውንት ስለ ቀቲዎቹ ዘመናት፣ አከታተል እና መታወቂያዎች እጅግ ይለያያሉ።) የመሪብታዊ  ሕልውና ከአንዳንድ ቅርስ ይታወቃል። ዋና ከተማው ሄራክሌውፖሊስ (ግብጽኛ፦ *ኸነን-ነሱት*) ነበረ። 

መደብ:የ1ኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ዋህካሬ ቀቲ

**ዋህካሬ ቀቲ** ከ2417 እስከ 2350 ዓክልበ. ግድም ድረስ የግብፅ 9ኛው ሥርወ መንግሥት መጀመርያው ፈርዖን ነበረ። የዋህካሬ ቀቲ ሕልውና የሚታወቅ ከአንድ የሬሳ ሣጥን ጽሑፍ ብቻ ነው። ይህ ጽሑፍ ግን በ1930 ዓክልበ. (በ12ኛው ሥርወ መንግሥት ዘመን) እንደ ተጻፈ ስለሚመስል፣ ሊቃውንቱ በኋለኛ ዘመን የተጻፈ ቅጂ መሆኑን ያስባሉ።  ይህ ጽሑፍ ይዞታ በተለይ ከድሮው ጥንታዊ መንግሥት የሀረም ጽሕፈቶች የተወሰደ ነው።  ስለ ዋህካሬ ጥቂት አዲስ መረጃ ብቻ አለበት፤ ለምሳሌ «ዋህካሬ ሆይ፣ ንቃ! ሔሩ ጠላትህን በፊትህ በትኗል፤ ከጠላትህ ይልቅ ዕድሜ አለህ፤ ከርሱም በፊት መጣህ» ይላል።  ስለዚህ የጥንታዊ መንግሥት አረመኔ ሃይማኖት በመካከለኛው ዘመን እንደተመለሰ ማለት ይቻላል።

አንዳንድ የአሁን ሊቃውንት ከአንድ «ዋህካሬ ቀቲ» በላይ እንደ ገዛ ይላል፤ ለምሳሌ ዊልያም ዋርድ እንደ መሰለው፣  2 ወይም 3 ዋህካሬ ቀቲ የመሪካሬ አባትና *[[የመሪካሬ ትምህርት]]* ደራሲ መሆኑን ያስባል። ዳሩ ግን ለዚሁ ሀሣብ ምንም ማስረጃ የለም።  

መደብ:የ1ኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ሄራክሌውፖሊስ

**ሄራክሌውፖሊስ** (ግሪክኛ፦ Ἡρακλεόπολις፤ ግብጽኛ፦ **ኸነን-ነሱት**) የጥንታዊ ግብፅ ከተማ ነበረ። በመጀመርያው ጨለማ ዘመን የ9ኛውና የ10ኛው ሥርወ መንግሥታት ዋና ከተማ ነበረ። በኋላ በቅብጢኛ ስሙ **ህናስ**፣ በዱሮ አረብኛ **አህናስ**፣ በዘመናዊ አረብኛም **ኢህናሲያህ** ተብሏል።  ዛሬ ፍርስራሹ የቱሪስት መድረሻ ሆኗል።

መደብ:የግብፅ ከተሞች
መደብ:የቀድሞ ከተሞች
ባቡር

thumb|ባቡር
[thumb| የ[ጃፓን ሺንካሰን 500 - ፈጣን ባቡር]]
**ባቡር** የተያያዙ ተሳቢ ፉርጎዎች ያሉት እና በተወሰነ በብረት በተሰራ መንሸራተቻ ላይ የሚሄድ የሰው እና የዕቃ ማመላለሻ ነው። የመሄጃው ሃዲድ በበዛት ሁለት ብረቶች ያሉት ሲሆን አልፎ አልፎ ባለ አንድ ብረት ሃዲዶች ጥቅም ላይ ይውላሉ።

«ባቡር» የሚለው ቃል ከፈረንሳይኛ *vapeur* /ቫፔ/ «እንፋሎት» የደረሰ ነው።

መደብ:መጓጓዣ
ንሴት

ማባዛት ተደጋጋሚ መደመር እንደሆነ ሁሉ **ንሴት** በተራው ተደጋጋሚ ብዜት ነው። ንሴት የሚወከለው ከአንድ ቁጥር ጎን በላይ በተቀመጠ ሌላ ቁጥር ነው። ለምሳሌ : x^y. እዚህ ላይ x መሰረት ቁጥር ሲባል y ደግሞ ንሴቱ ይባላል። ትርጓሜውም ፣x ቁጥር y ጊዜ እራሱን ሲያበዛ ማለት ነው። ለምሳሌ 2^3, 2 መሰረት ሲሆን፣ 3 ንሴቱ ነው እንላለን፣ ትርጓሜውም 2^3=2 \cdot 2 \cdot 2 = 8 ነው። 

አልፎ አልፎ፣ በኮምፒዩተር ቋንቋ ንሴት በሚከተለው ምልክት ይወከላል ^ ለምሳሌ : 2^3 ማለቱ 2^3.

የንሴት ምሳሌዎች :
* 5^3=5\cdot{} 5\cdot{} 5=125
* x^2=x\cdot{} x
* 1^x = 1 ለማንኛውም ቁጥር *x*

አንድ አንድ ንሴቶች የራሳቸው የሆነ መጠሪያ አላቸው። ንሴት 2, ከሆነ **ካሬ** (ስኩየር) ይባላል። ምክንያቱም የአንድ ካሬ መሬት ስፋት የሚሰላው እንዲህ a^2 ተደርጎ ነውና። ስለሆነም 
:x^2 የx ስኩየር ነው እንላለን።

ንሴት 3 ሲሆን, **ኪዩብ** ወይንም ሳጥን ይባላል ምክኒያቱም የኪዩብ ሙሌት እሚሰላው እንዲህ a^3 ነውና። 
:x^3 የ x ኪዩብ ነው እንላለን።

መደብ:ሎጋሪዝም
መደብ:አልጀብራ
ሳቫ ወንዝ

መደብ:ወንዞች
መደብ:ክሮኤሽያ
መደብ:ሰርቢያ
መደብ:ቦስኒያና ሄርጸጎቪና
ነፈርካሬ ቀቲ

**ነፈርካሬ ቀቲ** *የ[[ቶሪኖ ቀኖና]]* በተባለው ጥንታዊ ፈርዖን ዝርዝር ዘንድ የግብፅ (ሄራክሌውፖሊስ) ፈርዖን ነበረ። ዘመኑ ምናልባት 2236-2232 ዓክልበ. ግድም ነበረ። ነገር ግን በዚህ መጀመርያ ጨለማ ዘመን የሥነ ቅርስ ጉድለት ስላለ፣ ኅልውናውን የሚያረጋገጥ ቅርስ ገና አልተገኘም። ሌሎቹ ጥንታዊ ፈርዖን ዝርዝሮች የአቢዶስ ፈርዖን ዝርዝርና የሳቃራ ፈርዖን ዝርዝር አይጠቅሱትም።

በዚሁ 9ኛው-10ኛው ሥርወ መንግሥታት ከመሪብታዊ ቀቲ ቀጥሎ እና ከመሪካሬ አስቀድሞ ስንት ያሕል ነገስታት መቼ እንደ ገዙ በትክክል ለማወቅ አይቻልም።  *የቶሪኖ ቀኖና* ለዚህ ጨለማ ዘመን ዋናው ምንጭ ሲሆን ሰነዱ ግን ፍርስራሽ ሆኖ ብዙ ቀዳዳዎች አሉበት። ከ*ቶሪኖ ቀኖና* ለዚህ ዘመን ሊነብ የሚችሉት ስሞች እንዲህ ናቸው፦ «ነፈርካሬ፣ ቀቲ...፣ ሰነን-...፣ ...ነፈርካሬ፣ መሪ-...-ቀቲ፣ ሸድ-...፣ ሕ...።» ከዚህ በላይ ብዙ ሌሎች ስሞች ከሰነዱ ጠፍተዋል።  ነፈርካሬ በዚህ ሁለት ጊዜ አላለ፣ ምናልባት ሁለት ነፈርካሬ ቀቲዎች በዚህ ሥርወ መንግስት ነበሩ። ነገር ግን ምንም በእርግጥኝነት ሊባል አይችልም።

የነፈርካሬ ስም ትርጉም «መልካም (ነፈር) ነፍሰ (ካ) ፀሐይ (ሬ)» ነው።  

በጨለማ ዘመን የተቀበረው የሄራኮንፖሊስ (3ኛው) እና ኤድፉ (2ኛው) ኖሞች ገዢ አንቅቲፊ በመቃብሩ ጽሑፍ አንድ የድሮ ንጉሥ «ካ-ነፈር-ሬ» ይጠቅሳል።  ስለዚህ በአንዳንድ መምህር አስተሳሰብ፣ ይህ ካ-ነፈር-ሬ መታወቂያ ከ*ቶሪኖ ቀኖና* ነፈር-ካ-ሬ ጋር አንድላይ ሆኖ ለታሪካዊነቱ ማረጋገጫ ይበቃል። 

መደብ:የ1ኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ነብካውሬ ቀቲ

[300px|thumbnail|የነብካውሬ ቀቲ [ካርቱሽ ያለበት የክብደት ድንጋይ]]

**ነብካውሬ ቀቲ** በመጀመርያው ጨለማ ዘመን (9ኛው ወይም 10ኛው ሥርወ መንግሥት) በግብጽ (ከሄራክሌውፖሊስ) የገዛ ፈርዖን ነበረ። 

የነብካውሬ ኅልውና ከሁለት ምንጮች ብቻ ይታወቃል። አንዱ ቅርስ ስሙ የተቀረጸበት የሚዛን ክብደት ሲሆን ሌላው ደግሞ «*[[ልዝቡ ገበሬ]]*» በተባለው ሥነ ጽሑፍ ስሙ ሲጠቀስ ነው። ማዕረጉ «የላይኛና ታችኛ ግብጽ ንጉሥ» ሲሆን መቼ እንደ ገዛ ግን በትክክል አይታወቅም። በአንዳንድ መምህር አስተሳሠብ ይህ ነብካውሬ ቀቲ *[[የመሪካሬ ትምህርት]]* ደራሲ ሊሆን ይችላል፣ ማስረጃ ግን የለም።



መደብ:የ1ኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ሼህ ሁሴን ጅብሪል

**ሼህ ሁሴን ጅብሪል** በወሎ አካባቢ በአፈታሪክ በስፋት የሚታወቁ ሼህ ናቸው። የተወለዱት በወሎ ክፍለ ሀገር በወረሄመኖ አውራጃ፣ በባዙራ ምክትል፣ በባሆች ቀበሌ፣ ልዩ ስሙ እምበለ ሴዳ ተብሎ በሚጠራ ቦታ በ1811 ዓ.ም. ገደማ እንደነበርና 1908 ዓ.ም. በተወለዱ በ97 ዓመታቸው ማረፋቸው ይነገራል።

ሼህ ሁሴን ጅብሪል መፍረድ የጀመሩት ገና በሰባት ዓመታቸው እንደነበርና የሚናገሩትም መሬት ጠብ የማይል እንደነበር ይነገርላቸዋል። አሐዱ ወይም ቢስሚላሂ ብለው ፍርድ የጀመሩት ደግሞ በአጼ ዮሐንስና መምሬ ግርማ በተባሉ ቄስ ነበር ይባላል። የሗላ ሗላ ግን ወደፊት የሚሆነውንና የሚመጣውን ከነመፍትሔው ጭምር  በግጥም ይተነብዩ እንደነበርና በዚህም ምክንያት ነገሥታቱም፣ መሳፍንቱም፣ ትንሹም ትልቁም ሳቸውን መጀን ማለት እንደጀመሩ ይነገራል። ምንም እንኳን በዚህ ፅሁፍ ዉስጥ ያካተትኳቸዉ ግጥሞች የሼህ ሁሴን ጅብሪል የራሳቸው ትንቢቶች ይሁኑ አይሁኑ የራሱ የሆነ ጥናትና ምርምር የሚያስፈልገው ጉዳይ ቢሆንም፣ ሼህ ሁሴን ጅብሪል ግን በትንቢታዊ ግጥሞቻቸዉ ከአጼ ዮሐንስ አራተኛ ጀምሮ እስከ ወታደራዊ ደርግ አገዛዝ መጨረሻ፥ ምናልባትም አሁን እስካለንበት ኢሕአዴግ ዘመን ድረስ ያለውን የኢትዮጵያ ታሪክ ቀድመው እንደተነበዩና በግጥም እንዳስቀመጡ በአፈታሪከ ይነገርላቸዋል።  

ከአጼ ቴዎድሮስ፣ አጼ ዮሐንስ፥ አጼ ምኒልክ፥ እቴጌ ጣይቱ፥ ልጅ ኢያሱ፥ ንግሥት ዘውዲቱ፥ ተፈሪ፣ አጼ ኃይለ ሥላሴ፣ ደርግ፣ ወዘተ ጋር የተያያዙ ብዙ በርካታ ጉዳዮችም

4. https://zelalemkibret.files.wordpress.com/2011/03/gelaye4.pdf
መደብ: ወሎ
መደብ: የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
አምባሰል

**አምባሰል** በደቡብ ወሎ ዞን የሚገኝ ወረዳ ሲሆን፤ ስሙ በዚህ ወረዳ ውስጥ ከሚገኝ አምባ ስም ይመነጫል። አምባሰል ወረዳ፣ በደቡብ ምዕራብ የባሽሎ ወንዝ ከተንታ ወረዳ ሲለየው፣ በደቡብ የባሽሎ ገባሪ የሆነው ወላኖ ወንዝ ከኩታበር፣ እንዲሁ የ ሚሌ ወንዝ ደግሞ በስተ ደቡብ ምስራቅ ከተሁለደሬ ወረዳ ይለየዋል። 44% የሚሆነው የወረዳው ክፍል ተራራማ፣ 36% ወጣ ገባ፣ 12% ገደላማ ሲሆን 7.5% ብቻ ለጥ ያለ ሜዳ ነው። ስለሆነም በዚህ ወረዳ አራት አይነት የአየር ንብረቶች ይገኛሉ፦ ውርጭ፣ ደጋ፣ ወይና ደጋ እና ቆላ፣ እያንዳንዳቸው .47%፣ 29.53%፣ 49.64%፣ 20.36% ይይዛሉ። የዚህ ወረዳ ታላቁ ከተማ ውጫሌ ሲሆን በአካባቢው በሚገኝ የተፈጥሮ ከሰል ክምችት ይታወቃል። የኢጣሊያ ወራሪ ሃይል ይህን የከሰል ክምችት አገር እስከለቀቀበት ዘመን ድረስ ይጠቀም ነበር።

## ታሪክ
የአፄ ይኩኖ አምላክ እናት ከሰገረት እንደመጣች ሲነገር፣ አባቱ ደግሞ ከዚህ ቦታ እንደተገኘ ይጠቀሳል። በዚህ ምክንያት ይመስላል፣ የዚህ አምባ ባለስልጣኖች ጃንጥራር በሚል ልዩ ማዕረግ ከጥንት ጀምሮ እስከ ንጉሳዊው ስርዓት ፍጻሜ አካባቢውን ያስተዳድሩ ነበር ( ከቅርብ ምሳሌ እቴጌ መነን የጃንጥራር አስፋው ልጅ ነበሩ)። የይኩኖ አምላክ የልጅ ልጅ የሆኑት አፄ ጅን አሰግድ ስልጣን ተገዳዳሪ የነገሥታት ወንድ ልጆችን በዚህ ወረዳ በሚገኘው አምባ ግሸን ላይ ማሳሰር እንደጀመሩ ታሪክ ጸሐፊው ዋሊስ ባጅ ይጠቅሳል። እኒህ የሚታሰሩት ሰዎች ቤተ እስራኤል ወይንም በቀላሉ እስራኤላውያን ይባሉ ነበር። ስለሆነም ከአምባ ግሸን አጠገብ የሚገኘው ተራራ አምባ እስራኤል ወይንም አምባ ሰል መባል ጀመረ[1] ።

በ1682 ዓ.ም. የታተመው የቪቼንዞ ኮሮኔሊ ካርታ አምባሰልን በአምሃራ ግዛት የሚገኝ ተራራ እና የንጉሳዊ ቤተሰቦች ማቆያ እንደሆነ ያሳያል[2]። ከጊዜ በኋላ፣ የጣሊያን ወራሪዎች ከመምጣታቸው በፊት አምባሰል ከተራራ ስምነት ባሻገር የአስተዳደር ክፍል ስም በመሆን ከዋና ከተማው ማርየ ስላሴ ይተዳደር ነበር። በጣሊያን ወረራ ጊዜ የአምባሰል ዋና ከተማ ጎልቦ ሆነ፣ ለዚህም ምክንያቱ ጎልቦ ከአዲስ አበባ ወደ መቀሌ ለሚወስደው አውራ ጎዳና ስለሚቀርብ ነበር። ጣሊያኖች ሲባረሩ ዋና ከተማው ውጫሌ ተብሎ በወረዳነቱ ጸና። ቀጥሎ የአውራጃ ስርዓት ሲተገበር፣ ተሁለደሬ እና ወረ ባቦ ወረዳዎች አንድ ላይ ሆነው የአምባሰል አውራጃን መሰረቱ። የአውራጃው ዋና ከተማ ሐይቅ ነበር። የደርግ ስርዓት በአውራጃነቱ ካስቀጠለው በኋላ የዞን ስርዓትን ሲተገብር አውራጃውን ወደ መሰረቱት ወረዳዎች በመክፍል አምባሰል በወረዳነቱ ጸና[3]። ወረዳው በአሁኑ ወቅት 23 ቀበሌዎችን አቅፎ ይገኛል። ይሄው ቀደም ባሉ ዘመናት ከነበረው 34 ጭቃዎች ዝቅ ያለ ነው።

## ህዝብ ቆጠራ

## ማጣቀሻ


መደብ:አምባሰል
ቱርኩ

**ቱርኩ** በፊንላንድ ደቡብ ምዕራፍ ጠረፍ፣ በአውራ ወንዝ አፍ ላይ የሚገኝ ከተማ ነው። ጥንታዊ ስሙ **አቦ** ነው። ከተማው የተመሠረተው በ፲፫ኛው ክፍለ ዘመን ሲሆን ለብዙ መቶ ዓመታት እስከ 1804 ዓ.ም. ድረስ የፊንላንድ ትልቁ እና ዋና ከተማ ነበር።

## ተመልከት
* ታምፔር

መደብ:የአውሮፓ ከተሞች
መደብ:ፊንላንድ
ደብረ ማርያም ቆርቆር

**ደብረ ማርያም ቆረቆር**  ከአለት የተፈለፈለ ቤተክርስቲያን ሲሆን በቆረቆር ተራራ፣ ገረአልታ፣ ሐውዜን ወረዳ የሚገኝ ሲሆን ለምጋብ ከተማ በጣም ይቀርባል። አባ ዳንኤል ዘገረአልታ (አባ ዘካርያስ)   የማርያም ቆርቆርን ሥርዓተ ገዳም በ13ኛው ክፍለ ዘመን እንደመሰረቱት  ታሪክ አጥኝው አይስማን ይጠቅሳል። የገዳሙን ምስረታ ከቤተክርስቲያኑ መታነጽ በኋላ ነው የሚለውን ባለመቀበል የገዳሙን ምስረታ እና መታነጽ ባንድ ዘመን ውስጥ እንደሆነ መላ ምት ያቀርባል።  የአባ ዳንኤል የወንድማቸው ልጅ የሆነው ዮስጣቴዎስ ከርሳቸው ጋር በዚሁ ደብር ለመኖር በ1272 ዓ.ም. እንደመጣ ታሪክ ያትታል። ደብረ ማርያም ቆረቆር፣ ከዚሁ ዘመን የሚመነጩ የግድግዳ ላይ ምስላትን እስካሁን ድረስ ጠብቆ በማቆየቱም ይታወቃል።

## ካርታ
*http://www.panoramio.com/map/#lt=13.930152&ln=39.360752&z=4&k=2  

## ማጣቀሻ


መደብ: ቆረቆር ተራራ
መደብ: ሐውዜን
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
መደብ:አብያተ ክርስቲያናት
ደባርቅ (ወረዳ)

**ደባርቅ**  በሰሜን ጎንደር  ዞን የሚገኝ ወረዳ ሲሆን ስሙ በዚህ ወረዳ ውስጥ ከሚገኙት ታላቁ ከተማ ይመነጫል።   የሊማሊሞ ገደል ይህን ወረዳ ሰንጥቆት ያልፋል።

## ህዝብ ቆጠራ

## ማጣቀሻ


መደብ:ደባርቅ
ባዝል

**ባዝል** (ጀርመንኛ፦ Basel) የስዊዘርላንድ ከተማ ነው።

መደብ:የስዊዘርላንድ ከተሞች
1944

**1944 አመተ ምኅረት**

* ጥቅምት ፲፮ ቀን - በብሪታንያ ብሔራዊ ምርጫ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ የሀገሪቱ ጠቅላይ ሚንስቴር በነበሩት በዊንስተን ቸርቺል የሚመራው የኮንሰርቫቲቨ ፖለቲካ ቡድን አሸናፊ ሆኖ ቸርቺልም ለሁለተኛ ጊዜ ጠቅላይ ሚኒስቴር ሆኑ።
* ታኅሣሥ ፪ ቀን - የአንበሳ አውቶቡስ ህጋዊ ሰውነት በማግኘት በአክሲዮን ከተቋቋመ በኋላ አረንጓዴና ቢጫ የተቀቡ ፲ አውቶቡሶችን ይዞ ሥራ ጀመረ፤ እነዚህም አውቶቡሶች በከተማዋ አራት መስመሮች ላይ ብቻ የተሰማሩ ነበሩ።
* ታኅሣሥ ፲፬ ቀን - እስከ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ፍጻሜ በኢጣልያ ቅኝ ግዛትነት፡ እስከነጻነት ደግሞ በብሪታንያ እና ፈረንሳይ ሥር የነበረችው ሊቢያ ነጻ ሆነች። 1 ኢድሪስ የሊብያ ንጉሥ ሆኑ።
* ጥር ፲፫ ቀን - ለአዲስ አበባ ሕዝብ የውሃ አገልግሎት የሚሰጠው የገፈርሳ ግድብ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ተመረቀ።
* የካቲት ፩ ቀን - በታላቋ ብሪታኒያ እና ሰሜን አየርላንድ ንጉዛት ልዕልት ኤልሳቤጥ አባታቸው ንጉሥ ጆርጅ ሳድሳዊ ሲያርፉ ዙፋኑን ተቀብለው ዳግማዊት ንግሥት ኤልሳቤጥ ሆኑ።
* የካቲት ፰ ቀን - የብሪታንያ ንጉሥ ጆርጅ ሳድሳዊ በዊንድሶር ግምብ በሚገኘው የቅዱስ ጊዮርጊስ ጸሎት ቤት ውስጥ ተቀበሩ።
* ሚያዝያ ፫ ቀን - የአዲስ አበባው ሊሴ ገብረ ማርያም ትምሕርት ቤት ተመረቀ።
* ሚያዝያ ፳፬ ቀን - ‘ደ ሀቪላንድ-ኮሜት’ የተባለው የዓለም የመጀመሪያው የተሳፋሪ ጄት አየር-ዠበብ የመጀመሪያ በረራውን ከሎንዶን እስከ ጆሃንስበርግ ድረስ አከናወነ።
* ሐምሌ ፲፮ ቀን - በጋማል አብደል ናስር የተመሠረተው የግብጽ የመኮንኖች እንቅስቃሴ በጄነራል ሙሐመድ ናጊብ መሪነት ንጉሥ ፋሩቅን ገለበጠ።
* ሐምሌ ፲፱ ቀን - የግብጽ ንጉሥ ፋሩቅ ዙፋናቸውን ለልጃቸው ንጉሥ ፉዋድ ለቀቁ።
* ነሐሴ ፭ ቀን - በዮርዳኖስ ሐሺሚ ንጉዛት ንጉሡ ታላል በአዕምሮ ሕመምተኛነት ምክንያት በአገሪቱ ምክር ቤት ሸንጎ «ለሥልጣን ብቃት የላቸውም» ተብለው ሲሻሩ ገና አሥራ ስምንት ዓመት ያልሞላቸው ልጃቸው አልጋወራሹ በንጉሥነት እንደተኳቸው ይፋ ተደረገ። ንጉሥ ሁሴን የልደታቸው ዕለት ኅዳር ፯ ቀን ፲፱፻፵፮ ዓ/ም የንግሥ ስርዓታቸው ተከናወነ።

* የሰሎሞን ደሴቶች ዋና ከተማ በኦፊሴል ከቱላጊ ወደ ሆኒያራ ተዛወረ።

## ልደቶች
* መስከረም ፳፭ ቀን - ቦብ ጌልዶፍ (ሮበርት ፍረደሪክ ዜኖን ጌልዶፍ Robert Frederick Zenon Geldof) የተባለው የአየርላንድ ዜጋ ተወለደ።
* ኅዳር ፲፮ ቀን - ደራሲው አጥናፍሰገድ ኪዳኔ አዲስ አበባ ተወለደ።

መደብ:አመታት
ሰባቱ ዝርያዎች

thumb|300px
**ሰባቱ ዝርያዎች** (ዕብራይስጥ፦ שבעת המינים /ሽብዓት ሀሚኒም/) በብሉይ ኪዳን *[[ኦሪት ዘዳግም]]* 8፡8 የተዘረዘሩት የሀገረ እስራኤል 7 አይነት ልዩ ምርቶች ናቸው። ከነዚህም ውስጥ ሁለቱ እህሎች ሲሆኑ 5ቱ ደግሞ ፍሬዎች ናቸው።

የተዘረዘሩት ሰባቱ ምርቶች ስንዴ፣ ገብስ፣ ወይን፣ በለስ፣ ሮማን፣ ወይራ እና ማር ናቸው።  ማር ሲለን በአይሁዶች ልማድ ከተምር የተሠራው ማር መሆኑ ይታመናል እንጂ በዚህ ቁጥር የንብ ማር ማለት አይደለም። ስለዚህ 7ኛው ዝርያ ተምር ሆኖ ይቆጠራል።   እነዚህ 7 ዝርያዎች እስከ አሁን ድረስ በእስራኤል አበሳሰል መሃል አይነተኛ ሚና ያጫውታሉ። 

በ*[[ኦሪት ዘጸአት]]* 23፡19 እና 34፡26 «የተመረጠውን የምድርህን ፍሬ በኲራት ወደ አምላክህ ወደ እግዚአብሔር ቤት አምጣ / ታገባለህ» እና እንደገና በዘዳግም 26፡2 «...አምላክህ እግዚአብሔር ከሚሰጥህ ምድር ከምትሰበስበው ፍሬ ሁሉ በኲራት ውሰድ...» ቢታዘዝም፣ በአይሁዶች ልማዳዊ ሕግጋት (*[[ሚሽና]]*) ዘንድ ግን ይህ ትዕዛዝ ማለት ከ7ቱ ዝርያዎች የሆኑት በኲራት ፍሬዎች ብቻ ወደ ቤተ መቅደስ ማምጣት ይገባል እንደ ማለት ያደርጉታል። 

## ዋቢ ድረ ገጾች

* The Seven Species of the Land of Israel 
* The Biblical Seven Species  

መደብ:ግብርና
መደብ:አይሁድ
መደብ:እስራኤል
ድልማጥያ

thumb|300px|ድልማጥያ በዛሬው ክሮኤሽያ ውስጥ 
**ድልማጥያ** በአሁኑ ክሮኤሽያ ክፍላገር ሲሆን በጥንትም የተገኘ የድልማጣያውያን ሃገር ነበር። የሮሜ መንግሥት ከ160 ዓክልበ. በኋላ አውራጃውን ከኢልዋርያ መንግሥት ያዘ። ከዚያም ወዲኅ በብዙ አገሮችና ብሔሮች ሥልጣን ሥር ሆኗል። 

መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
መደብ:ክሮኤሽያ
ፓኖኒያ

thumb|300px|ፓኖኒያ በሮሜ መንግሥት ውስጥ፣ በ108 ዓ.ም.
**ፓኖኒያ** በአሁኑ ሀንጋሪና ሰርቢያ አካባቢ በጥንት የተገኘ የፓኖንያውያን ሃገር ነበር። የሮሜ መንግሥት ከ17 ዓክልበ. በኋላ አውራጃውን ይዞ የሮሜ ክፍላገር ሆነ።  

መደብ:የሮሜ መንግሥት
መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
መደብ:ሀንጋሪ
መደብ:ሰርቢያ
አናስታስያ

**አናስታስያ** (ሺካጎ፣ 17 ሴፕቴምበር 1968 እ.ኤ.አ. ተወልዳ) አሜሪካዊት ዘፋኝ ነች። ሥራዋ በኗሪ አገሯ በሰፊ ባይታወቅም ኖሮ በአውሮጳና በደቡብ አሜሪካ በተለይ ትወደዳለች። 

## አልበሞች
* 1999 እ.ኤ.አ. - *[[Not That Kind]]*
* 2001 እ.ኤ.አ. - *[[Freak of Nature]]*
* 2004 እ.ኤ.አ. - *[[Anastacia (album)|Anastacia]]*
* 2005 እ.ኤ.አ. - *[[Pieces of a Dream (album Anastacia)|Pieces of a Dream]]*
* 2008 እ.ኤ.አ. - *[[Heavy Rotation]]*
* 2012 እ.ኤ.አ. - *[[It's a Man's World]]*
* 2014 እ.ኤ.አ. - *[[Resurrection]]*
* 2015 እ.ኤ.አ. - *[[Ultimate Collection]]*

## ነጠላ ዘፈኖች
ሁሉም ዓመታ እ.ኤ.አ.
* 1993: One More Chance
* 1993: Forever Luv (duet with David Morales)
* 1998: Mi Negra, Tu Bombón (duet with Omar Sosa)
* 1998: Not That Kind
* 1999: Tienes Un Solo (duet with Omar Sosa)
* 1999: I'm Outta Love
* 2000: Saturday Night's Alright for Fighting (duet with Elton John)
* 2001: Let It Be (duet with Paul McCartney, Anastacia other artists)
* 2001: I Ask of You (duet with Luciano Pavarotti)
* 2001: What More Can I Give (duet with Michael Jackson and other artists)
* 2001: Love Is Alive (duet with Vonda Shepard)
* 2001: 911 (duet with Wyclef Jean)
* 2001: Cowboys And Kisses
* 2001: Made For Lovin' You
* 2001: Paid My Dues
* 2002: One Day in Your Life
* 2002: Boom
* 2002: Why'd You Lie To Me
* 2002: You'll Never Be Alone
* 2002: I Thought I Told You That (duet with Faith Evans)
* 2002: You Shook Me All Night Long (duet with Celine Dion)
* 2002: Bad Girls (duet with Jamiroquai)
* 2003: Love Is a Crime
* 2003: We Are the Champions, We Will Rock You, Amandla (duet with Queen, Beyoncé, Bono, Cast and David A. Stewart)
* 2004: Left Outside Alone
* 2004: Sick And Tired
* 2004: Welcome To My Truth
* 2004: Heavy On My Heart
* 2004: I Do (duet with Sonny Sandoval)
* 2005: Everything Burns (duet with Ben Moody)
* 2005: Pieces Of A Dream
* 2006: I Belong To You (duet with Eros Ramazzotti)
* 2007: Sing (duet with Annie Lennox and other artists)
* 2008: I Can Feel You
* 2008: Absolutely Positively
* 2009: Holding Back the Years (duet with Simply Red)
* 2009: Defeated
* 2009: Stalemate (duet with Ben's Brothers)
* 2010: Safety (duet with Dima Bilan)
* 2010: Burning Star (duet with Natalia Druyts)
* 2011: What Can We Do (A Deeper Love) (duet with Tiësto)
* 2012: If I Was Your Boyfriend (duet with Tony Moran)
* 2012: Dream on
* 2012: Best Of You
* 2014: Stupid Little Things
* 2014: Staring at the Sun
* 2014: Lifeline
* 2015: Take This Chance

መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
ባስተርናያውያን

thumb|300px|አካባቢው በ117 ዓ.ም.
**ባስተርናያውያን** በጥንታዊ አውሮጳ ቢያንስ ከ200 ዓክልበ. በፊት በዛሬው ሞልዶቫና ደቡብ-ምዕራብ ዩክሬን የኖረ ጀርመናዊ ብሔር ነበሩ። 

መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
መደብ:ብሔሮች
መደብ:ዩክሬን
የኤሌክትሪክ ፈሳሻዊ ተምሳሌት

በኤሌክትሪክ አስተላላፊ ብረቶች ውስጥ የሚጓዘው ኤሌክትሪክ ጅረት በአይን ስለማይታይ ብዙ ጊዜ ጸባዩን ለማወቅ አስቸጋሪ ይሆናል። የመጀመሪያዎቹ የኤሌክትሪክ ፍሰት ተመራማሪዎች ኤሌክትሪክ ፍሰትን ይረዱት የነበረው በቱቦ ውስጥ በሚፈስ ውሃ ወይም ፈሳሽ ነገር ተምሳሌትነት ነበር። በዚህ ብቻ ሳይበቁ እራሱ ኤሌክትሪክ ፈሳሽ ነገር ነው ይሉ ነበር። በአሁኑ ጊዜ ያ ግንዛቤ ስህተት መሆኑ የተረጋገጠ ቢሆንም የፈሳሽ ዝውውር አሁን ድረስ ለኤሌክትሪክ ፍሰት ተምሳሌትነት ያገለግላል። በዚህ መንገድ ንጥር (አብስትራክት) የሆኑ የሚመስሉን የኤሌክትሪክ አካላት ና እነሱን አጠናቅሮ የያዘን ዑደት ለመረዳት ያገለግላል። ሆኖም እንደማንኛውም ተምሳሌት (አናሎጂ) ዋናውን ተክተው ሊሰሩ ስለማይችሉ ጥንቃቄ ማድረግ ተገቢ ነው። 

## የኤሌክትሪክ አካላት ተምሳሌቶች

; ሽቦዎች : የኤሌክትሪክ ሽቦ በውሃ በተመላ ቱቦ ይመሰላል። በዚህ ጊዜ ቱቦው ከዳርና ከዳር በክዳን እንደተገጠመ ማሰብ ጥሩ ነው።  የሽቦውን አንድ ጫፍ ከኤሌክትሪክ ዑደት ጋር ማያያዝ፣ አንዱን የቱቦ ግጣም በመክፍተ ኬሌላ ቱቦ ጋር በማጋጠም ይመሰላል። ምክናቱም ውሃም ሆኔ ኤሌክትርኩ ስለማይዘዋወሩ የትም አይሄዱምና። 

; ኤሌክትሪክ እምቅ አቅም : በፈሳሽ ጫና ይመሰላል።
; ኤሌክትሪክ እምቅ አቅም ልዩነት (ቮልቴጅ) :  በሁለት ነጥቦች መካከል ባለ የጫና ልዩነት ይመሰላል። 
; ኤሌክትሪክ ቻርጅ : በውሃ ብዛት መጠን ይመሰላል።
; ኤሌክትሪክ ጅረት : በስነ ፈሳሽ  የፍሰት ይዘት ውድር (ቮልዩም ፍሎው ሬት) ይመሰላል። ማለቱ በየሚፈሰው ውሃ ይዘት መጠን በጊዜ ውስጥ ሲለካ።
; ቮልቴጅ ምንጭ : በአንድ ቋሚ ጫና የሚሰራ የውሃ ፓምፕ። 
; ጅረት ምንጭ :  ምንጌዜም በቋሚ ፍጥነት ውሃ የሚገፋ ፓምፕ (ፓዚቲቭ ዲስፕሌስመንት ፓምፕ)

መደብ:ኤሌክትሪክ ዑደት
ሶፍ-ዑመር

**ሶፍ-ዑመር**፡በየኢትዮጲያ ከሚገኙት ሁሉ ታላቁ የዋሻ ስርዓት ነው። ከአፍሪካም እንዲሁ 1ኛ ርዝመት እንዳለው ይጠቀሳል። ከአለም ደግሞ 306ኛ።  የዋሻው ርዝመት ከሶፍ ኡመር መግቢያ ዋሻ እስከ ጂልበኑር ሳቴ (ሳቴ በራይቱ ወረዳ ያለች አነስተኛ ቀበሌ ናት) 100 ኪሎሜትር በላይ ነው። ባአንድ ወቅት በራይቱ ወረዳ አደላ ቀበሌ የሚኖር አባት ጂልበኑር ገብቶ በሶፍ ኡመር ወጥቷል ይባላል። የሳቸው ዘሮች አሁች
ን ድረስ ያወሱታል። የዚሁ ዋሻ ስም በዚህ ቦታ ተጠልለው ይኖሩ ከነበር የእስልምና መሪ፣ ከሼክ ኡምር ይመጣል።

መደብ: ባሌ
አይጊያሌዎስ

**አይጊያሌዎስ** በግሪክ አፈ ታሪካዊ ዜና መዋዕል ዘንድ የሲክዮን መንግሥት መሥራች ነበረ። አውሳብዮስ (317 ዓ.ም. ጽፎ) ካስቶርን (150 ዓክልበ. ግድም) ሲጠቅስ፣ የአይጊያሌዎስ ዘመን 52 ዓመታት ሲሆን በአሦር ንጉሥ ቤሉስ 15ኛው ዓመት ጀመረ፤ ይህም በግሪክ መጀመርያው መንግሥት (ምናልባት ከ2360-2308 ዓክልበ. ግድም) ነበር ይላል። ከዚህ በላይ ፔሎፖኔሶስ መጀመርያ በእርሱ ስም «አይጊያሌያ» ይባል ነበር፣ ተከታዩም ኤውሮፕስ ነበር ይለናል።

ፓውሳንዮስ (107 ዓ.ም. ግድም) እንደ ጻፈ፣ «ሲክዮንያውያን፣ በዚሁ ጠረፍ ክፍል የቆሮንቶስ ሰዎች ጎረቤቶች፣ ስለ ራሳቸው አገር እንደሚሉ አይጊያሌዎስ መጀመርያው ኗሪ ነበረ፣ እስካሁን አይጊያሎስ የተባለው የፔሎፖኔሶስ አውራጃ እርሱ ስለነገሠበት ስለርሱ ተሰየመ፣ በሜዳውም ላይ አይጊያሌያ የተባለውን ከተማ መሰረተ።[...] በተጨማሪ አይጊያሌዎስ ኤውሮፕስን ወለደ፣ ኤውሮፕስም ቴልቂንን ወለደ፣ ቴልቂንም አፒስን ወለደ።»

*[[ቢብሊዮጤኬ]]* የተባለው መጽሐፍ (ከ150 ዓክልበ. በኋላ፣ በአፖሎዶሮስ ተጽፎ እንደተባለ) እንደ ጻፈ፣ «ኢናቆስ (የውቅያኖስና ጤቲስ ልጅ) እና ሜሊያ (የውቅያኖስ ልጅ) ወንድ ልጆች ፎሮኔዎስና አይጊያሌዎስ ነበሯቸው። አይጊያሌዎስ ያለ ልጅ አርፎ መላው አገር አይጊያሊያ ተባለ፤ ፎሮኔዎስም በኋላ ፔሎፖኔሶስ በተባለው አገር ሁሉ ነግሦ አፒስንና ኒዮቤን በሴት አድባሩ ቴሌዲኬ ወለዳቸው።»

መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
የዕውነታ ሠንጠረዥ

**የዕውነታ ሠንጠረዥ** በሥነ አምክንዮ እና ሥነ ኮምፒዩተር ጥናት ከፍተኛ ተጠቃሚነት ያለው የሒሳብ ሠንጠረዥ ነው። ተግባሩም አንድ  የአምክንዮ ፈሊጥ (ሎጂካል ኤክስፕሬሽን) ይሰጥና በውስጡ አቅፎ የያዛቸው የአምክንዮ አረፍተነገሮች (ስቴትሜንትስ)  ግቤት ዋጋዎች  ሲቀያየሩ ሊይዟቸው ለሚችሏቸው ማናቸውም ዋጋወች የአጠቃላይ ፈሊጡ ውጤት ምን እንደሆን አንድ በአንድ ለማስላት ነው። እያንዳንዱ የሠንጠረዡ ዐምድ (ኮለምን)  የአምክንዮ ፈሊጡ ግቤቶች(ኢምፑት ቫሪያብል ለምሳሌ፦ A ወይም B)  ሊይዙት የሚችሉትን ማናቸውንም ዋጋ በማስፈሪያነት ሲያገለግል፣ የመጨረሻው ዐምድ ደግሞ  የተፈለገው የአምክንዮ መተግበሪያ (ለምሳሌ እና፣ ወይም) በያንዳንዱ የግቤት ዋጋዎች ጥምረት አርፎ የሚያስገኘውን ውጤት መመዝገቢያነት ያገለግላል። በአንጻሩ እያንዳንዱ የሠንጠረዡ ረድፍ (ሮው)፣ ተለዋዋጭ ግቤቶቹ ሊይዙት ከሚችሏቸው የተለያዩ የዋጋ ጥምረቶች ውስጥ አንዱን ጥምረት መርጦ በዚያ ጥምረት ላይ የአምክንዮው መተግበሪያ በማረፍ የሚያስገኘውን ዋጋ ያሳያል።   የዕውነታ ሠንጠረዥ በ20ኛው ክፍለ ዘመን መባቻ፣ በሉድዊግ ዋይንስታይን እንደተፈለስፈ ይታመናል።

## ምሳሌዎች
### አንድዮሽ የአምክዮ መተግበሪያ

#### አፍራሽ አመክንዮ
አፍራሽ አምክንዮ  በአንድ የአምክንዮ ዋጋ ግቤት ላይ ሲተገበር ውጤቱ  የግቤቱ ተቃራኒ ይሆናል። ለምሳሌ ግቤቱ እውነት (1)  ከሆነ፣ በአፍራሽ አምክንዮ ውጤቱ ውሸት (1) ይሆናል ማለት ነው። ውሸት (0) ከሆነ በተቃራኒው ውጤቱ እውነት(1) ይሆናል ማለት ነው። 

የአፍራሽ አመክንዮ በምልክት ሲጻፍ **NOT p** (ወይንም  **¬p**, **Np**, **Fpq**, ወይም **~p**) ሲሆን የዕውነታ ሰንጠረዡ ይህን ይመስላል:

** እዚህ ላይ 1 = እውነትን ሲዎክል፣ 0 = ውሸትን ይወክላል።

### ሁለትዮሽ የአምክንዮ መተግበሪያዎች
ሁለትዮሽ የአምከንዮ መተግበሪያዎች ሁለት የአምክንዮ አረፍተነገሮችን ወስድው በማጣመር ውጤት የሚሰጡ ናቸው። ከነዚህ ውስጥ እና (ኤንድ)፣ ወይንም (ኦር)፣ ኢእና(ናንድ)፣ ኢወይንም(ኖር)፣ ወይ (ኤግዞር)... ታዋቂዎቹ ናቸው።  በአጠቃላይ ግን፣ 16 ዓይነት ሁለት ግቤት ያላቸው መተግበሪያዎች አሉ። 

#### አምክንዮአዊ እና
አምክንዮአዊ እና የአምክንዮ መተግበሪያ አይነት ሲሆን ሁለት የአምክንዮ ዋጋዎች ላይ ሲያርፍ፣ ሁለቱም ግቤቶች እውነት ከሆኑ ውጤቱ እውነት ሲሆን፣ አልበለዚያ ግን ውጤቱ ውሸት ይሆናል ማለት ነው።  

አምክንዮአዊ እና በምልክት  እንዲህ ይወከላል፦   **p AND q** (ወንም በሌላ አጻጻፍ **p ∧ q**, **Kpq**, **p & q**, or **p** \cdot **q**)፣ እዚህ ላይ p እና q የአምክንዮው ግቤት ተለዋዋጭ (ቫሪያብል) ናቸው:

ለምሳሌ፡ አለሚቱ አጭር እና ረጅም ናት።   በዚህ አረፍተ ነገር ሁለት ግቤቶች አሉ። እነርሱም ፦ አለሚቱ አጭር ናት   እና  አለሚቱ ረጅም ናት።  ነገር ግን አለሚቱ አንዱን ከሆንች ሌላውን መሆን አትችልም። ከዚህ እንደምንረዳው የዚህ አምክንዮአዊ አረፍተ ነገር ከላይ በተሰጠው የዕውነታ ሠንጠረዥ ዘንድ በረድፍ 2 ወይንም 3 ምንጊዜም እንደሚዎከል ነው። ነገር ግን የሁለቱም ረድፎች ውጤት 0 (ውሸት) ነው። ስለዚህ «አለሚቱ አጭር እናረጅም ናት» እሚለው አረፍተ ነገር ውጤት ምንጊዜም ውሸት እንደሆነ ከሠንጠረዡ እንረዳለን ማለት ነው።  በአንጻሩ «አለሚቱ አጭር ወይንም ረጅም ናት» እሚለው አረፍተ ነገር ምንጊዜም እውነት ነው ምክንያቱም መተግበሪያ ወይንም ለዚህ ይረዳልናል።

### ሌሎች የሁለትዮሽ አመክንዮ መተግበሪያዎች ዕውነታ ሠንጠረዦች
የሚቀጥለው የዕውነታ ሠንጠረዥ የ6ቱን ታዋቂ የሁለትዮሽ አመክንዮ መተግበሪያዎች ሠንጠረዦች አንድ ላይ አድርጎ ያሳያል።

## ጥቅም
የዕውነታ ሠንጠረዥ በሥነ አምክንዮ፣ ቡሊያን አልጀብራ እና መሰል ጥናቶች ጠቃሚነቱ የጎላ ነው። በተግባራዊ ሳይንስ፣ በተለይ ኮምፒዩተር ምህንድስና ውስጥ የጎላ ሚና አለው ምክንያቱም እያንዳንዱ የኮሚዩተር ጥቃቅን ክፍሎች የሚሰሉት ከዚህ በመነሳት ነውና። 

መደብ:ሥነ አምክንዮ
መደብ:ኮምፒዩተር ኢንጂኔሪንግ
ኆኅተ አመክንዮ

**ኆኅተ አመክንዮ**  (ሎጅክ ጌትስ)  የኤሌክትሪክ ቮልቴጅን በመጠቀም አምክንዮአዊ ስሌትን ለመፈጸም የሚረዱ መሰረታዊ  የኮምፒዩተር አካላት ናቸው። ስሌቱን ሲፈጽሙ አንድ ወይም ብዙ የኤሌክትሪክ ቮልቴጆችን እንደግቤት ወስደው በተፈለገው የአመክዮ ህግ መሰረት አንድ ብቻ ውጤት በመሥጠት ነው።  በዚህ ተግባር ላይ ከ0-1.5ቮልት  እንደ አመክንዮ ውሸት (0) ሲቆጠር፣ ከ3.5-5ቮልት ደግሞ እንደ እውነት (1) ይቆጠራል ማለት ነው።

ኆኅተ አመክንዮ፣ የግዴታ ከኤሌክትሪክ ክፍሎች መሰራት የለባቸውም። ነገር ግን ዘመናዊው ኮምፒዩተር ከዚህ ስለሚሰራ በአሁኑ ወቅት ታዋቂነት ያላቸው ኆኅቶች  ከኤሌክትሪክ የተሰሩት ስለሆነ ጥናቱም በነዚህ ላይ ያተኩራል። በኤሌክትሪክ ኆኅቶችም ውስጥ ከሚሰሩበት የኤሌክትሪክ ክፍል አይነትእና ባላቸው የአምክንዮ ተግባር መስረት ይከፈላሉ።

## የኆኅተ አመክንዮዎች ዓይነቶች ከተግባራቸው አንጻር

መደብ:ኮምፒዩተር ኢንጂኔሪንግ
መደብ:ኆኅተ አመክንዮ
ኤማጥዮስ

**ኤማጥዮስ**፣ **ኤማጦስ** ወይም **አማጦስ** (ግሪክ፦ Ήμαθος፣ `Αμαθος) በአፈ ታሪክ ዘንድ የኤማጥያ መስራችና መጀመርያ ሰፈረኛ ነበረ።  ኤማጥያ በኋላ መቄዶን የተባለው አገር ጥንታዊ ስም ነበር። 

ማርስያስ ዘፔላ (340 ዓክልበ. ግድም የጻፈ) እንዳለው፣ አማጦስና ፒዬሮስ የማከድኖስ ልጆች ሆነው ኤማጥያና ፒዬሪያ የተባሉት ሠፈሮች ስለነርሱ ተሰየሙ።

ሶሊኑስ (210 ዓ.ም. ግድም) እንደሚለን ግን፣ ኤማጦስ የማከድኖስ ዘመድ ሳይሆን ከማከድኖስ ዘመን በፊት ይኖር ነበር። አገሩ ገና ኤማጥያ እየተባለ ኦሬስቴስና ሄርሚዮኔ በዚያ ደርሰው ልጃቸውን ኦረስቲስን ወለዱ፣ እርሱም እስከ አድሪያቲክ ባሕር ድረስ የዘረጋ በስሙ ኦረስቲስ የተባለ ግዛት አቆመ። በሶሊኑስ ዘንድ ይህም ሁሉ ከማከድኖስ አስቀድሞ ሆኖ ነበር።

ስቴፋኖስ እንደሚጽፍ፣ ብሩሲስና ጋላድራይ የተባሉት ሠፈሮች በዚሁ ኤማጦስ ልጆች ብሩሶስና ጋላድሮስ ተመሠረቱ።

አንዳንድ ክርስቲያን ሊቃውንት የዚሁ አምጦስ መታወቂያ እና በኦሪት ዘፍጥረት 10 የተጠቀሰው አማቲ (የከነዓን ልጅ) አንድላይ ነው ብለዋል።

በግሪክና በሮማይስጥ ቅኔ የመቄዶን ሌላ ስም «ኤማጥያ» በመሆኑ፤ «ኤማጥዩስ» ደግሞ የታላቁ እስክንድር ቁልመጫ ስም ሊሆን ይችላል።

መደብ:የግሪክ አፈታሪክ
ሲክዮን

thumb|300px|የሲክዮን ሥፍራ በግሪክ **ሲክዮን** (ግሪክ፦ Σικυών /ሲኩዎን/) የጥንታዊ ግሪክ ከተማ ነበረ። 

በግሪኮች ልማድ፣ ሲክዮን ከሁሉ አስቀድሞ በግሪክ የተሰፈረው ቦታ ነበር። መጀመርያ ንጉሣቸው አይጊያሌዎስ ሲሆን በርሱ ስም ፐሎፖኔሱስ መጀመርያ «አይጊያሌያ» እንደ ተባለ በግሪክ ታሪክ ጸሐፊዎች ተጻፈ። 

thumb|300px 

መደብ:የቀድሞ ከተሞች
መደብ:የግሪክ ከተሞች
መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
ዲትር ባክማን

[thumb|350px|ዲተር ባክማን (ግራ) በ71 ዓመታት እድሜ፤ በ[ፍራንክፊርት፣ ጀርመን መጻሕፍት መሸቻ በዓል]]

**ዲትር ባክማን** (17 ዲሴምበር 1940 እ.ኤ.አ. በባዝል ተወልዶ) የስዊዘርላንድ ጸሐፊና ጋዜጠኛ ነው። 

## ሕይወት

ዲትር ባክማን «ጀርማናዊነት»ና ፍልስፍና አጠና እና በ1969 እ.ኤ.አ. ከዩኒቨርሲቴ ኦፍ ዙሪክ ተማረቀ። ጋዜጠኛ ሆኖ በመጀመርያ (ከ1970 እ.ኤ.አ.) የ*[[ቬልትቮክ]]* ምጽሔት አዘጋጅ ነበር፤ ከዚያ *[[ታገስ አንጻይገር]]* ምጽሔት አዘጋጅ ሆነ። በኋላ ላይኛ አዘጋጅ ለስዊስ ባሕላዊ ምጽሔት *[[ዱ]]* ሆነ። 

ከ1975 እ.ኤ.አ. እና 1985 እ.ኤ.አ. መካከል የፕሮ ሄልቬቲያ ባሕላዊ ጉባኤ አባል ነበረ። ከ2000 እ.ኤ.አ. እስከ 2003 እ.ኤ.አ. ድረስ የኢስቲቱቶ ስቪጸሮ ዲ ሮማ (የሮማ ስዊስ ተቋም) አለቃ ነበረ። ከ2001 እ.ኤ.አ. ጀምሮ በተለይ በጣልያን አገር ይኖራል።

ባክማን ደግሞ የስዊስ ጸሐፊዎችና ደራስያን ማሕበር እና የስዊስ ማተሚያ ማሕበር (VSP) አባል ነው። 

## ሽልማቶች

*1984 እ.ኤ.አ. - የዙሪክ ጸሐፊዎች ሽልማት፣ አንድ ሰንበታዊ አማት በአርጋው ክፍላገር ተቀበለ።
*2001 እ.ኤ.አ. - የግል ጽሑፎች ሽልማት፣ ከስዊስ ሺለር ተቋም

## ሥራዎች

**ራብ* (ልብ ወለድ) 1985 እ.ኤ.አ.
**ዞርገን ኢም ፓራዲስ* (ጭንቀት በገነት) 1987 እ.ኤ.አ.
**ደር ኩርጸር አተም* (ኣጭሩ ትንፋሽ) 1998 እ.ኤ.አ.
**ግሪምሰልስ ዛይት* (የግሪምሰል ጊዜ) 2002 እ.ኤ.አ.
**ኡንተር ቲረን* (በእንስሶች መካከል) 2010 እ.ኤ.አ.

ከነዚህ በላይ ብዙ ሌላ አይነት ጽሑፎች በየጊዜ እያቀረበ ነው።

መደብ:ጸሓፊዎች
መደብ:ስዊዘርላንድ
የሕጻናት መጽሐፍ ቅዱስ ትምሕርት

ሕጻናት የአዋቂዎችን ጥንቃቄ የተሞላ እንክብካቤ ይሻሉ። በለጋነታቸው ከቤተሰባቸውና ከቅርብ አሳዳጊዎቻቸው ተገቢውን እንክብካቤ ሊያገኙ ባይችሉ፣ ሕይወታቸው በአሳዛኝ ሁኔታ የመደምደም እድሉ ከፍተኛ ነው። ይህ እንክብካቤ በብዙ ረገድ ሊገለጥ ቢችልም፣ ንፁሕ ጭንቅላታቸው በማይረባ እውቀት ከመጠቅጠቁ በፊት መጽሐፍ ቅዱሳዊ መርህዎችን እንዲጨብጡ ማገዝ ከየትኛውም እንክብካቤ የላቀ ድርሻ ይኖረዋል። ስለዚህ ልጅዎን የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪክ በማስተማር ያሳድጉ። ይህን ውሳኔ ወስነው ከሆነ፣ ለልጅዎ/ለሕጻናት የሚሆን መጽሐፍ ቅዱሳዊ ትምሕርት በሚከተለው ዌብ ሳይት ላይ ያገኛሉ። 

* http://children-bible-lessons.blogspot.com/

መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ 
መደብ:ትምህርት
ማሪኡፖል

230px|thumb
**ማሪኢፖል** (**Маріуполь**) በዩክሬን (ዶኔትስክ ክልል) ውስጥ ከሚገኙት ትላልቅ ከተሞች አንዷ ናት። ከተማዋ በዩክሬን ደቡብ-ምስራቅ ፣ በአዞቭ ባህር ሰሜናዊ የባህር ዳርቻ በካልሚየስ እና ካልቺክ ወንዞች አፍ ላይ ትገኛለች። ከተማዋ የተመሰረተችው በ1778 በግሪክ ሰፋሪዎች በክራይሚያ ነው። አሁን ከተማዋ በዋነኛነት (90%) የምትኖረው በዩክሬናውያን እና በሩሲያውያን ነው። በ2021 ያለው የህዝብ ብዛት ከ400,000 በላይ ነዋሪዎች ነው። የኤኮኖሚው ቁልፍ ሴክተሮች ሜታልሪጂ፣ ሜካኒካል ምህንድስና፣ ትራንስፖርት (የባቡር ጣቢያ፣ የንግድ ባህር ወደብ፣ አውራ ጎዳናዎች፣ የከተማ ትራንስፖርት፡ አውቶቡስ፣ ትራም፣ ትሮሊባስ) ናቸው። በርካታ ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት፣ የስፖርት ተቋማት (የቤት ውስጥ ስታዲየሞች፣ የቤት ውስጥ ስኬቲንግ ቦታዎች)፣ ቲያትር ቤት፣ ዘመናዊ ሲኒማ ቤቶች እና የመዝናኛ ፓርኮች። ከተማዋ ዩክሬን ውስጥ ኢንቨስትመንት በጣም ማራኪ ቦታዎች መካከል አንዱ ነው, ከፍተኛ የኢንዱስትሪ እና ሳይንሳዊ እምቅ ጋር, የዳበረ የትራንስፖርት መሠረተ ልማት, የፋይናንስ ተቋማት ትልቅ መረብ እና ምቹ የንግድ የአየር ንብረት. የባህር ዳርቻ በዓላትን ለሚመርጡ ቱሪስቶች የከተማዋ ውበት ይቀራል-ብዙ መጠን ያለው ፀሀይ ፣ በባህር አየር በኦዞን እና በማዕድን ጨዎች የተሞላ። ከባህላዊ መዝናኛ በተጨማሪ ቱሪስቶች የክስተት፣ የባህል፣ የትምህርት እና የጋስትሮኖሚክ ቱሪዝም ፍላጎት አላቸው። እ.ኤ.አ. በ 2022 ከተማዋ በሩሲያ ሙሉ በሙሉ ወድማለች። ከተማዋ የዩክሬን የጀግና ከተማ ማዕረግ ተቀበለች ።

## የጤና እንክብካቤ
Mariupol በዶኔትስክ ክልል በስተደቡብ የሚገኝ ትልቅ የህክምና ማዕከል ነው።

የሕዝብ ሆስፒታሎች ዝርዝር (2021)፡-
* ማሪኢፖል ክልል ከፍተኛ ሕክምና ሆስፒታል
* ማሪኢፖል ከተማ ሆስፒታል ቁጥር 1
* ማሪኢፖል ከተማ ሆስፒታል ቁጥር 4
* ማሪኢፖል ከተማ ሆስፒታል ቁጥር 9
* የማሪፖል ከበባ
## በተጨማሪም ተመልከት
* የሩሲያ የጦር ወንጀሎች

## የከተማ ስልክ መጽሐፍ
የስልክ ቁጥር + 380 629

* ፖሊስ - 102, አምቡላንስ - 103, የማዳን አገልግሎት - 101
* የባቡር ጣቢያ - 547 267 ፣ የአውቶቡስ ጣቢያ - (+ 380 97) 077 6600 ፣
* SPARTAK ሆቴል - 331 088፣ EUROPEAN ሆቴል - 530 373፣ REIKARTZ ሆቴል - 595 800፣ POSEIDON ሆቴል - (+ 380 67) 629 3902፣ MORYAK ሆቴል - (+ 380 96) 143 7898
## አገናኞች
አርቃ

**አርቃ** በሊባኖስ የሚገኝ ከተማ ነው። በጥንት የከነዓን ወይም የፊንቄ ከተማ ነበር። 

በ14ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. የከነዓን ከተሞች ለግብፅ ነገሥታት የጻፉት ደብዳቤዎች ወይም የአማርና ደብዳቤዎች እንደሚመስክሩ፣ ኢርቃታ (አርቃ) ከጌባልና ዘማር ጋር ለጠላቶቻቸው ወራሪ «ሃቢሩ» ወገን መጨረሻ ያልወደቁት ከተሞች ነበሩ። 

መደብ:ከነዓን
መደብ:የእስያ ከተሞች
መደብ:ሊባኖስ
ኤውሮፕስ

**ኤውሮፕስ** (ግሪክ፦ Εύρωψ) በግሪክ አፈ ታሪካዊ ዜና መዋዕል ዘንድ የሲክዮን መንግሥት ሁለተኛ ንጉሥ ነበረ። የታሪክ ጸሐፍት አፍሪካኑስ፣ ጄሮም እና አውሳብዮስ ካስቶርን (150 ዓክልበ. ግድም) ሲጠቅሱ፣ የኤውሮፕስ ዘመን 45 ዓመታት ነበረ (ምናልባት 2308-2263 ዓክልበ. ግድም)። ይህ በአሦር ንጉሥ ኒኑስ ዘመን ያሕል ነበር። ጄሮም ስለ ኤውሮፕስ አንድ አገር እንደ ተሰየመ (አውሮፓ) ይጨምራል።  ፓውሳኒዩስ ደግሞ ኤውሮፕስ የአይጊያሌዎስ ልጅና የተከታዩ የቴልቂን አባት ይለዋል። 

መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
ቀጥተኛ ጅረት

ቀጥተኛ ጅረት የኤሌክትሪክ ቻርጅ በአንድ አቅጣጫ ብቻ ሲጓዝ የሚፈጠር ጅረት ነው። ተለዋዋጭ ጅረት የኤሌክትሪክ ቻርጅ የሚሄድበትን አቅጣጫ እየቀየረ ሲጓዝ የሚፈጠር ጅረት ነው።
## ሌሎች ትርጉሞች

## ጥቅም ላይ ሲውል

መደብ: ኤሌክትሪክ ዑደት
ቴልቂን

**ቴልቂን** (ግሪክ፦ Τελχίν) ወይም **ቴልቂስ**፣ **ቴልቂኔስ** በሲክዮን ነገሥታት ዝርዝር የአርጊያሌያ (በኋላ ሲክዮን) ሦስተኛ ንጉሥ ነበር። ካስቶርን የጠቀሱት ጸሐፊዎች 20 ዓመት እንደ ነገሠ ይላሉ። ይህ ምናልባት 2263-2243 ዓክልበ. ግድም ያህል ነው። በዝርዝሩ ላይ ከኤውሮፕስ ቀጥሎና ከአፒስ በፊት ይገኛል። ፓውሳኒዩስም የኤውሮፕስ ልጅና የአፒስ አባት ይለዋል። በአርጎስ ነገሥታት ዝርዝር የአፒስ ዘመን ከዚህ በኋላ ስለሚታይ የቴልቂን ተከታይ አፒስ ሳይሆን ጤልክሲዮን ይመስላል። ሆኖም በጄሮም ዜና መዋዕል ዘንድ ይህ ቴልቂኔስ በአፒስ ዘመን ተሸንፎ ወደ ሮዶስ ሸሸ። በጥንት ቴልቂኔስ የተባለ የአረመኔ ቄሳውንት ወገን ከሮዶስ፣ ክሬታና ቆጵሮስ እንደ ተገኙ ይታወቅል።

*[[ቢብሊዮጤኬ]]* የተባለው መጽሐፍ (ከ150 ዓክልበ. በኋላ፣ በአፖሎዶሮስ ተጽፎ እንደተባለ) በፍጹም ሌላ ቅድም-ተከተል ያቀርባል። በዚህ ትውፊት ዘንድ መጀመርያው ንጉሥ አይጊያሌዎስ ያለ ልጅ ሞቶ ወንድሙ ፎሮኔዎስ አገሩን ያዘ፣ ከዚያ የፎሮኔዎስ ልጅ አፒስ አምባገነን ሆኖ አገሩን ስለ ራሱ ስም አፒያ አለው። ሆኖም ቴልቂንና ጤልክሲዮን አብረው አፒስን ገደሉት። ከዚያ በኋላ ከጊጋንቴስ ወገን (ታላላቅ ሰዎች) አርጎስ ፓኖፕቴስ ቂሙን በቅሎ ቴልቂንንና ጤልክሲዮንን ገደላቸው። 

መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
ኆኅተ እና

**ኆኅተ እና**  መሰረታዊ ከሆኑት ኆኅተ አመክንዮዎች አንዱ ሲሆን ተግባሩም የአመክንዮ እናን  ተግባር በተጨባጭ ቁስ መፈጸም ነው። ምንም እንኳ ኆኅተ አመክንዮዎች በተለያዩ ቁሶች ሊሰሩ ቢችሉም፣ በአሁኑ ዘመን እነዚህ ኆኅቶች የሚሰሩት ከኤሌክትሪክ አካላት ስለሆነ አስራሩ ከዚህ አኳያ ይመረምራል።  ኆኅተ እና   አምክንዮ-እናን በቁስ እንደመግልጹ፣ የዚህ ኆኅት ውጤት ከፍተኛ ቮልቴጅ (1) እሚሆነው ሁለቱም ግቤትዎቹ ከፍተኛ (1) ሲሆኑ ብቻ ነው። ከሁለቱ አንዱ ውይንም ሁለቱም ግቤቶች ትንሽ(0) ከሆኑ የ እና ውጤት 0 ይሆናል ማለት ነው። ይህ ጸባይ ከጎን በሚታየው የዕውነታ ሠንጠረዥ ተብራርቶ ይታያል።

ከሠንጠረዡ እንደምንረዳ፣ የእና-ኆኅት ከሚቀርቡለት ሁለቱ ወይም ከዚያ በላይ ግቤቶች ትንሹን ይከተላል። 

## ምልክቶች
[left|thumb|1900px|የ እና-አመክንዮ ምልክቶች: ሀ) በ[ማብሪያ ማጥፊያ, ለ) አይኢሲ ምልክት ሐ)ብዙ ጊዜ የሚታይምልክት ]]

*A* እና  *B* ግቤቶች ሲሆኑ   A \cdot B ውጤት ሲሆን  በአጠቃላይ ይህ ኆኅት የሚተገብረው አመክንዮ C = A \cdot B ነው ማለት ነው። የመጀመሪያው ምልክት እሚያሳየው ሁለት ማብሪያ ማጥፊያዎችን ሲሆን፣ ሁለቱም ማብሪያ ማጥፊያወች አንድ ላይ ካልበሩ ኤሌክትሪክ እንደምያስተላልፉ መገንዘቡ ይህ ዑደት የአምክንዮ-እናን እንደሚተገበር ያስረዳል።

የ እና-ሆኅት ከኆኅተ ኢእና ወይም ከኆኅተ ኢወይም ሊሰራ ይችላል።  ለምሳሌ ከኢ-እና እንዲህ ይሰራል፦

## ቁሳዊ አሰራሩ

የእና ኆኅት ብዙ ጊዜ የሚሰራው  ከ N-channel  ወይም  or P-channel MOSFETች ነው። 

## ማጣቀሻ




መደብ:ኆኅተ አመክንዮ
ጤልክሲዮን

**ጤልክሲዮን** (ግሪክ፦ Θελξίων) በሲክዮን ነገሥታት ዝርዝር የአርጊያሌያ (በኋላ ሲክዮን) ንጉሥ ነበር። ካስቶርን የጠቀሱት ጸሐፊዎች 52 ዓመት እንደ ነገሠ ይላሉ። ይህ ምናልባት 2243-2191 ዓክልበ. ግድም ያህል ነው። በዝርዝሩ ላይ ከአፒስ ቀጥሎና ከአይጊሮስ በፊት ይገኛል። ፓውሳኒዩስም የአፒስ ልጅና የአይጊሮስ አባት ይለዋል። በአርጎስ ነገሥታት ዝርዝር የአፒስ ዘመን ከዚህ በኋላ ስለሚታይ የጤልክኪዮን ቀዳሚ አፒስ ሳይሆን ቴልቂን ይመስላል። 

*[[ቢብሊዮጤኬ]]* የተባለው መጽሐፍ (ከ150 ዓክልበ. በኋላ፣ በአፖሎዶሮስ ተጽፎ እንደተባለ) በፍጹም ሌላ ቅድም-ተከተል ያቀርባል። በዚህ ትውፊት ዘንድ መጀመርያው ንጉሥ አይጊያሌዎስ ያለ ልጅ ሞቶ ወንድሙ ፎሮኔዎስ አገሩን ያዘ፣ ከዚያ የፎሮኔዎስ ልጅ አፒስ አምባገነን ሆኖ አገሩን ስለ ራሱ ስም አፒያ አለው። ሆኖም ቴልቂንና ጤልክሲዮን አብረው አፒስን ገደሉት። ከዚያ በኋላ ከጊጋንቴስ ወገን (ታላላቅ ሰዎች) አርጎስ ፓኖፕቴስ ቂሙን በቅሎ ቴልቂንንና ጤልክሲዮንን ገደላቸው። በዚሁ ጽሑፍ ውስጥ አፒስን የገደለው ጤልክሲዮን የአፒስ ልጅ ስለማይባል፣ አንዳንድ ምሁር 2 ልዩ ልዩ ጤልክሲዮኖች እንደ ኖሩ ገምተዋል። 

መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
ክኖሦስ

thumb|250px|የክኖሦስ ፍርስራሽ
**ክኖሦስ** በጥንታዊ ክሬታ (አሁን የግሪክ ደሴት) የተገኘ ከተማና አሁን በሥነ ቅርስ የጥንታዊ ቤተ መንግሥት ፍርስራሽ ነው። 

መደብ:ሥነ ቅርስ
መደብ:የቀድሞ ከተሞች
መደብ:የግሪክ ከተሞች
ኆኅተ ወይም

**ኆኅተ ወይም**  መሰረታዊ የኆኅተ አመክንዮ አይነት ሲሆን  ከግቤቶቹ ሁሉ ቢያንስ አንዱ  እውነት (1) (ከፍተኛ ቮልት ከሆነ ውጤቱ ምንጊዜም እውነት(1) ይሆናል። ውጤቱ ውሸት (0) የሚሆነው ሁሉም ግቤቶቹ ውሸት (0) (0ቮልት) ሲሆኑ ነው። 

ይህን ጠባይ በቀላሉ ለማስታወስ በሁለት መልኩ ይቻላል፦ 1) የኆኅተ-ወይም ውጤት ምንጊዜ ከግቤቶቹ ውስጥ ትልቅ ዋጋ ያለውን ግቤት ይከተላል።  2) የኆኅተ-ወይም ውጤት  እውነት (1) እሚሆነው ከሁለቱ አንዱ ግቤት ወይንም ሁለቱም  እውነት ከሆኑ ነው።

ኆኅተ-ወይም በለት-ተለት ንግግር **ወይም** የሚባለውን የአመክንዮ መሳሪያ በኤሌክትሪክ አካላት የሚተረጉም እቃ ነው። ለምሳሌ «አበበ ረጅም ነው ወይም አለሚቱ አጭር ናት» ይሄ አረፍተ ነገር አበበ ረጅም ከሆነ ወይንም አለሚቱ አጭር ከሆነች ወይንም ሁለቱም የተባሉትን ሆነው ከተገኙ አጠቃላይ ዓረፍተ ነገሩ እውነት ይሆናል ማለት ነው። ይሄን ተግባር በኤሌክትሪክ ለማስላት የሚረዳ ኆኅት ነው።

## ምልክት
framed|left|የኆኅተ አመክንዮ ምልክቶች : ሀ) በማብሪያ ማጥፊያ, ለ) አይ ኢ ሲ  ሐ) ብዙ ጊዜ ኆኅተ-ወይም ን የሚወክል ምልክት

## በኤሌክትሮኒክ አሰራሩ

መደብ:ኆኅተ አመክንዮ
የተፈጥሮ ቁጥር

‎በሂሳባዊ አጠቃቀም **የተፈጥሮ ቁጥር** የሚባሉት ነገሮችን ለመቁጠር (8 ተማሪዎች አሉ።) እና ደረጃን ለመግለጽ ( ወደ አዲስ አበባ ስመጣ 4ኛ ግዜዬ ነው።) የመንጠቀመባቸው ቁጥሮች ናቸው። 

## አልጀብራዊ ባህሪዎች
ድምር (+) እና ብዜት (×) በመጠቀም በተፈጥሮ ቁጥሮች ላይ የተወሰኑ ጸባዮችን ማየት ይቻላል።
:* በድምር እና ብዜት ዝግ፡ ለማንኛውም ሁለት የተፈጥሮ ቁጥሮች መ እና ቀ ካሉን፣ መ+ቀ እና መ×ቀ ሌላ የተፈጥሮ ቁጥር ይሰጣሉ
:* የልዩ አባል መኖር፡ ለማንኛውም የተፈጥሮ ቁጥር መ፣ መ+0=መ እና መ×1=መ
:* በዜሮ አለመካፈል፡ ለማንኛውም ሁለት የተፈጥሮ ቁጥሮች መ እና ቀ ካሉን፣ መ×ቀ=0 ከሆነ መ=0 ወይም ቀ=0

መደብ:ቁጥር
አመንቺ ጅረት

**አመንቺ ጅረት** የኤሌክትሪክ ቻርጅ የሚሄድበትን አቅጣጫ እየቀየረ ሲጓዝ የሚፈጠር ጅረት ነው። ቀጥተኛ ጅረት የኤሌክትሪክ ቻርጅ በአንድ አቅጣጫ ብቻ ሲጓዝ የሚፈጠር ጅረት ነው።
## ታሪክ
## ምንጨት፣ ስርጭት፣ የመኖሪያ ቤት ሃይል ስርጭት

መደብ: ኤሌክትሪክ ዑደት
ኆኅተ ወይ

**ኆኅተ ወይ**  የ አመክንዮ ኆኅት አይነት ሲሆን ውጤቱ  እውነት (1) እሚሆነው ከሁለቱ ግቤቱ አንዱ ብቻና ብቻ እውነት (1) ሲሆን ነው።  በሌላ አነጋገር ሁለቱም ግቤቶቹ አንድ አይነት ከሆኑ ውጤቱ ምንጊዜም ውሸት (0) ነው ማለት ነው። 

ለምሳሌ ወይ አለሚቱ ዋሽታለች ወይ ማሞ ዋሽቷል።  ይህ አረፍተ ነገር እውነት እሚሆነው ከሁለቱ ሰዎች አንዳቸው ብቻና ብቻ ዋሽተው ሲገኙ ነው። ሁለቱም እውነት ተናግረው ከነበር ወይንም ሁለቱም ዋሽተው ከነበር አጠቃላይ አረፍተ ነገሩ ስህተት (ውሸት) ይሆናል ማለት ነው። ይህን ጉዳይ በኤሌክትሪክ ቮልት መስሎ የሚያሰላ የኤሌክትሪክ አካል ኆኅተ ወይ ይባላል።

## ምልክቶች
framed|left| የኆኅተ ወይ ምልክቶች : ሀ) በማብሪያ ማጥፊያ, ለ) አይ ኢ ሲ y ሐ) የተለመደ ምልክት

መደብ: ኆኅተ አመክንዮ
አይጊሮስ

**አይጊሮስ**  (በፓውሳኒዩስና አፍሪካኑስ ዘንድ፣ ግሪክ፦ Αίγυρος) ወይም **አይጊድሮስ** (በጀሮምና አውሳብዮስ ዘንድ፣ ግሪክ Αίγυδρος) በሲክዮን ነገሥታት ዝርዝር የአርጊያሌያ (በኋላ ሲክዮን) ንጉሥ ነበር። ካስቶርን የጠቀሱት ጸሐፊዎች 34 ዓመት እንደ ነገሠ ይላሉ። ይህ ምናልባት 2191-2157 ዓክልበ. ግድም ያህል ነው። በዝርዝሩ ላይ ከጤልክሲዮን ቀጥሎና ከጡሪማቆስ በፊት ይገኛል። ፓውሳኒዩስም የጤልክሲዮን ልጅና የጡሪማቆስ አባት ይለዋል።  

መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
ኬልሃይም

**ኬልሃይም** (ጀርመንኛ፦ Kelheim) በዳኑብ ወንዝ ላይ በጀርመን አገር የሚገኝ ከተማ ነው። በዚህ አካባቢ በጥንት ቅድመ-ታሪክ በሰፊና ታላቅ ግቢ ውስጥ የነበረ ከተማና አምባ እስካሁን በፍርስርሽ ይታያል። ኬልቶች በኋላ አርኪሞይኒስ ወይም አልኪሞይኒስ እንዳሉት ይታስባል። 

መደብ:የጀርመን ከተሞች
ዝም በል! ዝም በል!

ሽማግሌው የየካቲት ጊዮርጊስ ዕለት ታቦቱን ለማንገሥ፤ ሳይረፍድባቸው አቡሽን አስከትለው ወደጎረቤት አገር ይገሰግሳሉ። ታዲያ ዳገቱን ወጥተው ወደመረመሩ ሲያዘቀዝቁ እረኛ ልጃቸው ከቤት አንስቶ እየሮጠ ይከተላቸው ኖሮ፤ ትንፋሹ መለስ ሲልለት «አባባ! አባባ! ዶባን ሌባ ወሰደው» ይላቸዋል። በድንጋጤ ላብ የተዘፈቁት ሽማግሌ፤እግራቸው ከድቷቸው እተፈነገሉበት እንደተገሸሩ፤ «አዪ! የየለጡ ጊዮርጊስ እንደው የዛሬን ብለህ ዶባን ያስመለስክልኝ እንደሁ በሬ አገባልሃለሁ» ብለው ሲሳሉ ያዳመጣቸው አቡሽ፤ «አባዬ! ያለን በሬ አንድ ዶባ፤ እሱኑ ለጊዮርጊስ ካገባነው ለምኑ ነው!» ቢላቸው

«ዝም በል! ዝም በል! በሬው ይገኝ እንጂ ማን ይሰጠዋል ብለህ ነው።» አሉት ይባላል።

መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ገብርኤል ቀልድ አታውቅም እንዴ!

የደብሩ አለቃ ዛፍ ቆራጮችን ይኮናተሩና ሥራው እየተካሄደ ሳለ የገብርኤል ዕለት ከቆራጮቹ አንዱ በጣም ረጅም ዛፍ ላይ ወጥቶ ቅርንጫፍ ሲመለምል፤ ክፉ ነፋስ ይነሳና ያን ረጅም ዛፍ እንደጭራሮ ያወናጭፈው ጀመር። የዚህ ሁኔታ መፈጠር እጅግ በጣም ያስደነገጠውና ያስፈራው ቆራጭ፤ «ወይኔ ሲያቀብጠኝ በገብርኤል ዕለት! ለዚያውም በደብር ውስጥ። ገብርኤል ተቆጥቶ ሊገለኝ ነው» እያለ ካለቃቀሰ በኋላ «እንዲያው ቅዱስ ገብርኤል! የዛሬን ያወጣኸኝ እንደሁ አሥር ብር አገባልሃለሁ» ብሎ ይሳላል።

ወዲያው ስለቱን ሲጨርስ ነፋሱ ጸጥ ረጭ ይልለትና ከዚያ ዛፍ ላይ እየተሽቀዳደመ ይወርዳል። ሁለት እግሮቹ መሬት ላይ ሲቆሙ የአሥር ብሩ ነገር ይከነክነውና «ኤጭ! እኔ ሠርቼ በላቤ ወዝ ነው የማድረው፤ ገብርኤልም ሠርቶ ይብላ» ብሎ ስለቱን ላለማግባት ወሰነ። ትዝ ቢለው ጊዜ ለካ መፋሱን እዚያ ረጅም ዛፍ ላይ ትቶት ወርዶ ኖሯል።

ፊቱን ወደሰማይ ዞር አድርጎ፤ የርብድብድ ፈገግታ እያሳየ «ምነው ገብርኤል ቀልድ አታውቅም እንዴ!» አለ ይላሉ።

መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
አር ኤን ኤ

right|thumb|ኤም-አር ኤን ኤ (መልተኛ አር ኤን ኤ፡ ሐምራዊ - ካርቦን አተም፣ ነጭ - ሃይድሮጅን፣ ቀይ - ኦክስጅን፣ ቢጫ - ናይትሮጅን

**አር ኤን ኤ** ( RNA ) እንደ ዲ ኤን ኤ ( DNA ) ከኒክሉኢክ አሲድ ( nucleic acid ) የተሠራ ነው። እንደ ዲ ኤን ኤ አራት ቤዝ (base) አለው። እነሱም አዴናዪን ( A, adenine) ፤ ዩራሲል ( U, uracil ) ( ዲ ኤን ኤ ግን በዩራሲል ፋንታ ታያሚን ( T, thymine ) ነው ያለው) ጓኒን ( G, guanine ) እና ሳይቶሲን ( C, Cytosine )።  ኑክሌይክ አሲዶች ደግሞ ሶስት መሰረታዊ አካላቶች አላቸው። ቤዝ፡ ሱካሩ ( sugar group ) እና ፎስፌት ግሩፑ ( the phosphate group ) ናቸው። አር ኤን ኤን ከዲ ኤን ኤ የሚለየዉ ሌላው ነገር የአር ኤን ኤ ስኳር ሁለተኛ ካርቦን ሀይድሮክሲል ( hydroxyl group (-OH )) ሲኖረው ዲ ኤን ኤ ግን ያለው ኤች ( H ) ብቻ ነው። ይህም አር ኤን ኤን በጣም ተለካካፊ ( reactive ) አድርጎታል።

መደብ:ጀነቲክስ
ብሬገንጽ

**ብሬገንጽ** (ጀርመንኛ፦ **Bregenz**) የኦስትሪያ ከተማ ነው።

መደብ:የኦስትሪያ ከተሞች
ቱራስ

thumb|300px|ቱራስና ሌሎች የግሪክ ቅኝ አገሮች በጥቁር ባህር ላይ 
**ቱራስ** (ግሪክ Τύρας) ወይም **ቲራስ** በድኒስተር ወንዝ አፍ በጥቁር ባሕር ላይ በጥንት የተገኘው ከተማ ነበረ። ከ600 ዓክልበ. ግድም በኋላ ቱራስ የሚሌቶስ (በግሪክ) ቅኝ አገር ሆነ። በዙሪያው የኖሩት ሕዝቦች ቲራጌታውያን ተባሉ። 

thumb|left|300px|የቱራስ ከተማ ፍርስራሽ 

በሥፍራው ላይ አሁን ያለው ከተማ ቢልሖሮድ-ድኒስትሮቭስክዪ፣ ዩክሬን ይባላል። 

መደብ:የቀድሞ ከተሞች
መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
መደብ:ዩክሬን
ሳላ (የኤቦር አባት)

thumb|250px|ሳላ በ1545 ዓ.ም. ለሳለው ለጊዮም ሩዊ እንደ መሰለው

**ሳላ** (ዕብራይስጥ፦ שלח /ሼላሕ/) በ*[[ኦሪት ዘፍጥረት]]* 10፡24፣ 11፡14፤ በ*[[መጽሐፈ ዜና መዋዕል ቀዳማዊ]]* 1፡18፣ እንዲሁም በ*[[ሉቃስ ወንጌል]]* 3፡35 መሠረት የቃይንም ልጅና የዔቦር አባት ነበረ። የአማርኛ (ኢኦተቤ) ትርጉም እንደ ግሪክ ትርጉም እንዲህ ይላል። ሆኖም በዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ትርጉም የቃይንም ስም አይታይም፣ በርሱ ፈንታ አርፋክስድ በቀጥታ የሳላ አባት ያደርገዋል። 

*ዘፍጥረት* 11፡14-15 ስለ ሳላ እንደሚለው፣ የሳላ ዕድሜ 130 ዓመት ሲሆን ዔቦርን ወለደ፣ ከዚያም ሳላ 330 ዓመት ኖረ። እነዚህ ቁጥሮች ከግሪኩ ትርጉም ሲገኙ የዕብራይስጥና ሳምራዊው ትርጉም ቁጥሮች ግን ይለያያሉ። በእብራይስጥ ትርጉም በ30 ዓመት ዔቦርን ወለደ፣ ከዚያም 403 ዓመት ኖረ፤ በሳምራዊውም በ130 ዓመት ኤቦርን ወለደ፣ ከዚያም 303 ዓመት ኖረ። 

በ*[[መጽሐፈ ኩፋሌ]]* 8፡38 ሳላ ከአባቱ ቃይንምና ከእናቱ ሜልካ በ1432 አመተ አለም ተወለደ። በ1499 አ.አ. ሚስቱን ሙአክ አገባ፣ እርስዋም የአርፋክስድ ልጅ የኬሴድ ሴት ልጅ ትባላለች። በ1503 አ.አ. ሙአክ ዔቦርን ወለደችለት ይላል።

የጀርመን ታሪክ ጸሐፊ ዮሐንስ አቬንቲኑስ 1513 ዓ.ም. ባሳተመው መዝገቦች ዘንድ፣ አሕዛብ ከሰናዖር ከተበተኑ በኋላ ሳላ ከዔቦርና ኢስተር (ዮቅጣን) ጋራ በአሁኑ ኦስትሪያ ዙሪያ ሠፈረ። ሳላ ከሠራቸው ከተሞች መካከል ማሪያ ዛልና ዛላሉቩ ይጠቅሳል። የሳላ አባት «ፓኖ» ደግሞ በፓኖኒያ ሠፈረ ይላል። የሳላ ዕድሜ 433 አመት ሲሆን እንዳረፈ ይጨምራል።  

መደብ:የኖህ ልጆች
ጉብር ትንታኔ

**ጉብር ትንታኔ** የኤሌክትሪክ ዑደትን  ለመተንተን እና በእያንዳንዱ የኤሌክትሪክ ጉብር (መጋጠሚያ ነጥብ) ላይ ያለን የኤሌክትሪክ እምቅ አቅምን ለማስላት የሚረዳ የሥነ ኤሌክትሪክ መሰረታዊ መሳሪያ ነው። በሌላ አነጋገር፣ ጉብር ትንታኔ የአንድ ኤሌክትሪክ ዑደት ቅርንጫፍ ጅረትንና ቅርንጫፍ ቮልቴጅ በመጠቀም የዚያን ነጥብ ቮልቴጅ ከአንድ በነሲብ የተመረጠ ጉብር አንጻር የምናሰላበት ዋና መሳሪያ ነው።

## የጉብር ትንታኔ ደረጃ በደረጃ

1. የኤሌክትሪክ ዑደቱ ሽቦዎች እሚጋጠሙባቸውን ነጥቦች በሙሉ ንቅሰህ አውጣ። እኒህ መጋጠሚያዎች ጉብር (ኖድ) ይባላሉ።

2. ከነዚህ ጉብሮች አንዱን በነሲብ መርጠህ ዋቢ ጉብር (ማነጻጸሪያ ጉብር) አድርግ። 
:: የዋቢ ጉብሩ ማናቸውም ነጥቦች ሊሆን ይችላል። ለመስሉ ለውጥ አያመጣም። ሆኖም ብዙ ሽቦዎች እና የኤሌክትሪክ ዕቃዎች የተገናኙትን ጉብር መምረጥ ትንታኔውን ያቃልላል።

3. ቮልቴጃቸው የማይታዎቁቱን ሁሉን ጉብሮች ስም ስጥ።  ቮልቴጁ እሚታዎቀውን ጉብር መሰየም አስፈላጊ አይደለም።

4. ለእያንዳንዱ የማይታዎቅ የጉብር ቮልቴጅ ፣ የኪርኮፍ ጅረት ህግን በመጠቀም የጅረት ፍሰቱን እኩልዮሽ ጻፍ። 
:: በሌላ አነጋገር፣ ከየጉብሩ የሚዎጡት ሁላቸውም ጅረቶች ሲደመሩ ዜሮ ይሆናሉ። 
:: በሁለት ጉብሮች መካከል የሚፈሰው ጅረት እሚሰላው "ከአለንበትን ጉብር ቮልቴጅ ላይ የሌላውን ጉብር ቮልቴጅ በመቀነስ፣ ውጤቱን በመካከል ለሚገኘው ተቃዋሚ በማካፈል'' የሚገኝ ነው። 

5. በሁለት ቮልቴጃቸው የማይታወቁ ጉብሮች መካከል የቮልቴጅ ምንጭ ካለ፣ ሁለቱን ጉብሮች አንድ ላይ በመጭመቅ ሱፐር ጉብር ፍጠር። የሁለቱ ጉብሮች ጅረት በአንድ እኩልዮሽ ይጠቃለልና አዲስ የቮልቴጅ እኩልዮሽ ይጻፋል።

6. ከኒህ ደረጃዎች በኋላ የሚፈጠረውን የሳይመልታኒየስ እኩልዮሽ ስርዓት፣ በሒሳብ ፈተህ፣ የጉብሮቹን ቮልቴጅ አግኝ።

## ምሳሌ

በዚህ ዑደት ያልታወቀው ቮልቴጅ  V1 ብቻ ነው። በዚህ ዑደት ሦሥት ግንኙነቶች ሲኖሩ፣ ሦስት ጅረቶች ላይ ትኩረት ማድረግ አስፈላጊ ነው። የነዚህ ጅረቶች አቅጣጫ ከጉብሩ ወጥተው እንደሚፈሱ ተደርጎ ይወሰዳል። ከዚህ በመነሳት
 
# በተቃዋሚ  R1 የሚፈሰው ጅረት እንዲህ ይሰላል: (V1 - VS) / R1
# በተቃዋሚ  R2 የሚፈሰው ጅረት እንዲህ ይሰላል: V1 / R2
# በጅረት ምንጭ  IS ውስጥ የሚፈሰው ጅረት ደግሞ: -IS ነው


የኪርኮፍ ጅረት ህግን በተጠቀሰው ጉብር ላይ ስንተገብር:

\frac{V_1 - V_S}{R_1} + \frac{V_1}{R_2} - I_S = 0


ይህን እኩልዮች ከ V1 አንጻር ስንፈታ:

V_1 = \frac{\left( \frac{V_S}{R1} + I_S \right)}{\left( \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} \right)}


ለተጠቀሱት ተለዋዋጮች የተሰጡትን የቁጥር ዋጋዎች ከላይ ባገኘነው እኩልዮሽ ስንተካ ውጤቱ እንዲህ ይሆናል

V_1 = \frac{\left( \frac{5\text{ V}}{100\,\Omega} + 20\text{ mA} \right)}{\left( \frac{1}{100\,\Omega} + \frac{1}{200\,\Omega} \right)} \approx 4.667\text{ V}

*
የአነባብሮ እርግጥ

**የአነባብሮ እርግጥ**  ከአንድ በላይ የሆኑ ራሳቸውን የቻሉ የጅረት ወይንም ቮልቴጅ ምንጮች በአንድ የ ኤሌክትሪክ ዑደት ውስጥ ሲገኙ፣ የሚፈጠረውን የስሌት ውስብስብነት ለመቀነስ የሚረዳ ነው። ምንም እንኳ የአነባብሮ እርግጥ በጣም ጠቃሚ መሳሪያ ቢሆንም፣ የሚተገበርበት የኤሌክትሪክ ዑደት አይነት ከጉብር ትንታኔ ይጠባል። ይሄውም፣ የአነባብሮ እርግጥን ለመጠቀም፣ የሚተነተነው ዑደት ሊኒያር መርብ መሆን አለበት። 

የአነባብሮ እርግጥ እሚለው እንዲህ ነው፡ አንድ ሊኒያረ የኤሌክትሪክ ዑደት ውስጥ ከአንድ በላይ ራሳቸውን የቻሉ የጅረት ወይንም የቮልቴጅ ምንጮች ሲገኙ፣ የአጠቃላይ ዑደቱ ውጤት ልክ እያንዳንዳቸው ምንጮች ለየብቻቸው  በዑደቱ ላይ ቢገኙና፣ የሚያስገኙት ውጤት ከተሰላ በኋላ በተናጠል የሚገኙትን ውጤቶችን በመደመር (በማነባበር) የአጠቃላይ  ዑደቱን ውጤት ማስገኘት ይቻላል።  በዚህ ወቅት እያንዳንደቸው ምንጮች ከስሌት ሲገለሉ በዜሮ ዋጋና በውስጣቸው ባለ ተቃውሞ ይተካሉ።   

## የአነባበሮ እርግጥ ደረጃ በደርጃ
# ከአንድ የቮልቴጅ ወይንም ጅረት ምንጭ በስተቀር፣ በዑደቱ ውስጥ የሚገኙትን ማናቸውንም ምንጮች አጥፋ። (በዜሮ ተካ)።
# የጠፉትን ራሳቸውን የቻሉ የቮልቴጅ ምንጮች በዜሮ ተቃውሞ ወይንም በሾርት ተካ።  
# የጠፉትን ራሳቸውን የቻሉ የጅረት ምንጮች በአዕላፍ ተቃውሞ (ኦፕን) ተካ።
# ከላይ የተጠቀሱትን ደረጃዎች ለእያንዳንዳቸው ምንጮች በተናጥል ተግብር። 
# ከነዚህ ደረጃዎች በኋላ የሚገኙትን ውጤቶች ደምር። ድምሩ የአጠቃላዩ ዑደት ውጤት ይሆናል። 

የአነባብሮ እርግጥ ትንታኔ በዑደት ትንታኔ ውስጥ በጣም ጠቃሚ ነው። ለዚህ ምክንያቱ ማናቸውንም ዑደቶች ወደ ኖርተን እኩያው እና ቴቭኒን እኩያው ለመቀየር ይረዳልና። 

መደብ:ኤሌክትሪክ ዑደት
አንድ ቀን

**አንድ ቀን** በዳዊት መለሰ በ2003 እ.ኤ.አ. የወጣ የሙዚቃ አልበም ነው።

## የዜማዎች ዝርዝር

## ምንጭ
*የሲዲ ሽፋን

መደብ:አልበሞች
ከአቅሜ በላይ ነው

**ከአቅሜ በላይ ነው** በትዕግስት ወይሶ በ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. የወጣ የሙዚቃ አልበም ነው።

## የዜማዎች ዝርዝር

## ምንጭ
* ብሔራዊ ቢብሎግራፊ (መዝገበ ቀረፀ ድምፅ ወምስል)፤ ሰኔ ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. ፤ ገጽ 4
* የሲዲ ሽፋን

መደብ:አልበሞች
ቃይንም

**ቃይንም** በ*[[ኦሪት ዘፍጥረት]]* 10፡24፣ 11፡13፤ በ*[[መጽሐፈ ዜና መዋዕል ቀዳማዊ]]* 1፡18፣ እንዲሁም በ*[[ሉቃስ ወንጌል]]* 3፡36 መሠረት የአርፋክስድ ልጅና የሳላ አባት ነበረ። የአማርኛ (ኢኦተቤ) ትርጉም እንደ ግሪክ ትርጉም እንዲህ ይላል።  ሆኖም በዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ትርጉም የቃይንም ስም አይታይም፣ በርሱ ፈንታ አርፋክስድ በቀጥታ የሳላ አባት ያደርገዋል። አሁን በዓለም ዙሪያ ያሉት ትርጉሞች የተወሰዱ በተለይ ከዕብራይስጡ ስለሆነ፣ የቃይንም ስም የሚገኘው ብዙ ጊዜ በሉቃስ ወንጌል ብቻ ነው። 

*ዘፍጥረት* 11፡12-13 ስለ ቃይንም እንደሚለው፣ የአርፋክስድ ዕድሜ 135 ዓመታት ሲሆን ቃይንምን ወለደ፣ ከዚያም አርፋክስድ 400 ዓመት ኖረ። የቃይንም ዕድሜ 130 ዓመት ሲሆን ሳላን ወለደ፣ ከዚያም ቃይንም 330 ዓመት ኖረ። እነዚህ ቁጥሮች ከግሪኩ ትርጉም ሲገኙ የዕብራይስጥና ሳምራዊው ትርጉም ቁጥሮች ግን ይለያያሉ። 

በ*[[መጽሐፈ ኩፋሌ]]* ውስጥ ስሙ **ቃይናም** ተጽፎ ከአባቱ አርፋክድና ከእናቱ ራሱአያ በ1375 አመተ አለም ተወለደ፤ አርፋክስድም ልጁን መጻሕፍት አስተማረው። አድጎ ቃይናም ለአምባው የሚመች ቦታ በመፈልግ ከጥፋት ውኃ አስቀድሞ የተቀረጸውን ጽሑፍ አገኘ፤ የትጉሃን (ደቂቀ ሴት) ሰማያት አቆጣጠር ነበር። በ1429 አ.አ. ሚስቱን ሜልካ አገባ፣ እርስዋም የያፌት ልጅ የአበዳይ (ወይም እንደ ድሮ ልሳናት የማዳይ) ሴት ልጅ ትባላለች። በ1432 አ.አ. ሜልካ ሳላን ወለደችለት ይላል። 

ከመጽሐፍ ቅዱስም ውጭ በሌላ ታሪካዊ ሥነ ጽሑፍ ምንጮች ደግሞ ስለ ቃይንም ብዙ ልዩ ልዩ ልማዶች ይገኛሉ። 

መደብ:የኖህ ልጆች
አዳም ረታ

**አዳም ረታ** ልቦለድና ግጥም በአማርኛ የሚጽፍ ኢትዮጵያዊ ደራሲ ነው።

## ሕይወት
አዳም ረታ በ1950 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ ተወለደ።   በትምህርት አለም - በጂኦግራፊ የመጀመሪያ ዲግሪውን ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተቀብሏል። ሁለተኛ (የማስተርስ) ዲግሪውን ደግሞ በውጭ ሀገር አግኝቷል። የሚፅፈው በአብዛኛው ልቦለዶችን ቢሆንም ግጥሞችንም ይፅፋል። በተለያዩ ጊዜያት ግጥሞቹ በተለያዩ መፅሔቶች ላይ ታትመዋል። ያልታተሙ ግጥሞችም አሉት። 
ከተደራሲው ጋር የተዋወቀበት እና በኢትዮጵያ ስነ ጽሑፍ ተከታታዮችና አንባቢዎች ልብ ውስጥ የመሠረት ድንጋይ ያስቀመጠበት “አባ ደፋር እና ሌሎች አጫጭር ታሪኮች” በኩራዝ አሳታሚ ድርጅት የታተመው በ1977 ዓ.ም ነው። (በዚህ መድብል ውስጥ አራት ስራዎችን አዋጥቷል፡ “ድብድብ”፣ “ዕብዱ ሺበሺ”፣ “ሲሮኮ” እና “ሲፊንክስ”) 
ሜጋ አሳታሚ ድርጅት በ1990 ዓ.ም ባሳተመው “ጭጋግና ጠል” የአጭር ታሪኮች ስብስብ “ዘላን” የተባለው ልቦለዱ ታትሟል። እነዚህ ሁለቱ ከሌሎች ደራሲዎች ስራዎች ጋር የታተሙለት ስለሆነ እንደ ወጥ ሳይቆጠሩ ነው ከላይ የሰፈረው የተባለው። 

በ1981 ዓ.ም በኩራዝ አሳታሚ የታተመው “ማህሌት” የደራሲው የመጀመሪያ ወጥ የአጫጭር ልቦለዶች ስብስብ መፅሀፍ ነው። በሻማ ቡክስ በ1997 ዓ.ም የታተመው “ግራጫ ቃጭሎች” እንደ ብሉይ (classic) ሥራ ሊታይ የሚችልና የደራሲው ልዩ ብቃት የታየበት ወጥ ረጅም ልብወለድ ነው። 
በ2001 ዓ.ም ሁለት ልዩ ስራዎች ይዞ የቀረበው አዳም፡ የአጫጭር ልብወለዶች ስብስብ የሆነው “አለንጋና ምስር” እና እርስ በርሳቸው በቀጭን የታሪክ ክር የሚገናኙ ልብወለዶች (ኖቬላዎች) ያካተተው “እቴሜቴ ሎሚ ሽታ” ለአንባቢያን አበርክቷል። ይህ የአጻጻፍ ስልቱ ሕጽናዊነት  የሚባል ሲሆን ደራሲው በሌሎቹ መጻሕፍቱም ውስጥ በስፋት ተጠቅሞበታል፡፡

በቀጠሉት ሦስት ዓመታት በየዓመቱ አንዳንድ መፅሐፍ ለአንባቢያ ያደረሰ ሲሆን በ2002 ዓ.ም “ከሰማይ የወረደ ፍርፍር”፣ በ2003 ዓ.ም “ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ” እና በ2004 ዓ.ም “ሕማማት እና በገና” ታትመው ለንባብ በቅተዋል።  “ከሰማይ የወረደ ፍርፍር” በተሰኘው መፅሀፉ ድንቅ የፋንታሲ (“ፈንጠዚያ”) ሥራዎች የተካተቱ ሲሆን በ”ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ” ለመጀመሪያ ጊዜ መቼቱን ከሀገር ውጭ በማድረግ የውጭውን ሕይወት በስሱ የዳሰሰ ሲሆን ከሌሎቹ ስራዎቹ በተለየ መልኩ ስለሀገራችን ፖለቲካ ወጣ-ገባ መንገድ በታዛቢ አይን ምልከታው፣ ትውስታውን … አስፍሯል፡፡ ሕማማትና በገና የአጫጭር ልቦለዶች ስብስብ ሲሆን ለየት ያለ ቅርፅ ያላቸው አንዳንድ ልቦለዶች ተካተውበታል።

ፍልስፍናውና *ስልቱ [https://www.facebook.com/notes/adam-reta/%E1%8B%A8%E1%88%95%E1%8D%85%E1%8A%93%E1%8B%8A-%E1%8C%88%E1%8D%80-%E1%89%A3%E1%88%85%E1%88%AA%E1%8B%AB%E1%89%B5-%E1%8A%AB%E1%88%AD%E1%89%B3-%E1%8A%AD%E1%8D%8D%E1%88%8D-%E1%8D%A9/1330382560421218/ ሕፅናዊነት] በሚል ስያሜው ይፋ ሆኗል።*  

አዳም ረታ በተለየ የአፃፃፍ ስልቱ እና በስራዎቹ ጥልቀት በሃያስያን ዘንድ አዎንታዊ ሂስ እና ከፍተኛ አድናቆት ተችሮታል። ጥቂቱን ለመጥቀስ ያህል…

“…አዳም ረታ ታዋቂ ደራሲያን ከሆኑት ከሀዲስ አለማየሁ፣ በዓሉ ግርማ፣ ዳኛቸው ወርቁ፣ ፀጋይ ገብረመድህን…ስብሀት ገብረዝጋብሄር  ጋራ መመደብ የሚችል ነው ሊባል ይችላል…” 
Aklilu Dessalegn
Adam Reta as a Literary Existentialist: Textual and Descriptive Criticism (2010)

…ዳኛቸው ወርቁ በ“አደፍርስ” የኢፒሶዲክ ሕግጋትን አጋምሶ ለማስተዋወቅ ከሞከረ ወዲህ በአማርኛ ሥነ-ጽሑፍ በኢፒሶዲክ ተሟልቶ የተገኘ ድርሰት “ግራጫ ቃጭሎች” ነው። … “ግራጫ ቃጭሎች”        ከገፀ-ባህሪው አካልና ሥነ-ልቡና አሳሳል አልፈን ድንቅ ዓላማውን፣ ቋንቋውንና የሕይወት አተረጓጎሙን ስንመለከት የአዳም ረታ እውቀትና ልምድ ጠንከር - ጠጠር ብሎ በመዝገቡ በኩል ሲያስተጋባ ነው የምንመለከተው።…

ዓለማየሁ ገላጋይ - 

ደራሲና ጋዜጠኛ
ኢሜጅ መጽሔት፣ ቅጽ 1፣ ቁጥር 02፣ ግንቦት 1998

## ለሕትመት የበቁ የአዳም ረታ ስራዎች
# አባ ደፋር እና ሌሎች ታሪኮች - 1977 ዓ.ም (“ድብድብ”፣ “ዕብዱ ሺበሺ”፣ “ሲሮኮ” እና “ሲፊንክስ”)
# ማሕሌት - 1981 ዓ.ም
# ጭጋግና ጠል እና ሌሎች - 1990 ዓ.ም (ዘላን)
# ግራጫ ቃጭሎች - 1997 ዓ.ም 
# አለንጋና ምስር - 2001 ዓ.
# እቴሜቴ ሎሚሽታ - 2001 ዓ.ም
# ከሰማይ የወረደ ፍርፍር - 2002 ዓ.ም
# ይወስዳል መንገድ ያመጣል መንገድ - 2003 ዓ.ም
# ሕማማትና በገና - 2004 ዓ.ም
# መረቅ - 2007 ዓ.ም
# የስንብት ቀለማት 2008 ዓ.ም
# አፍ 2010 ዓ.ም

## ምንጮች

https://www.facebook.com/groups/

64220102416/

## የውጭ ጠቋሚዎች
http://arefe.wordpress.com/2006/05/28/hello-world/#more-1

መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
ዲጂታል ዑደት

**የዲጂታል ዑደት** እምንለው  የ **ስታቲክ ዲሲፕሊን** ን የሚቀበል ማናቸውም ዓይነት የዑደት አይነትን ነው።  የዲጂታል ዑደት ከአናሎግ የኤሌክትሪክ ዑደት እሚለየው በተወሰኑና የአምክንዮ ትርጓሜ ባላቸው ሲግናሎች ብቻ መስራቱ ነው። ይህን እሚፈጽመው ያልተቆራረጡ የአናሎግ ሲግናሎችን በመከፋፈል፣ ለምሳሌ ከተወሰነ ቮልቴጅ በላይ ያሉትን ቮልቴጆች እንደ አምክንዮ *እውነት* (*1*) በመውሰድ እና ከተወሰነ ቮልቴጅ በታች ያሉትን ደግሞ እንደ አመክንዮ *ውሸት* በመውሰድ ነው።

ሆኖም ግን ለምሳሌ ከ0ቮልት እስከ 5 ቮልት ያሉትን ዋጋወች ከፍለን ከ0-2.5ቮልት ያሉትን *ውሸት* እንዲወክሉ ብናደርግና ከ 2.5001ቮልት - 5ቮልት ያሉትን *እውነት* ን እንዲወክሉ ብናደርግ፣ ምንም እንኳ ስሜት ቢሰጥም፣ እነዚህን ቮልቴጆች በመጠቀም መልዕክት ለመላክ ብንሞክር፣ ትንሽ እንኳ ኖይዝ (ግርግር ቮልቴጅ) በመሃከል ከገባ አንዱን ቮልቴጅ ወደሌላው በመቀየር የተላከውን መልዕክት ያዛባል። ያ እንዳይሆን በመሃል ቀዳዳ ማበጀት አንዱ መልዕክት ወደሌላው መልዕክት እንዳይቀየር ይረዳል።

ለምሳሌ ከ 0-1.5ቮልት ያለውን *ውሸት* ብንል እና ከ 3.5-5ቮልት ያለውን *እውነት* ብንል፣ በሁለቱ ዋጋወች መካከል የ2ቮልት ልዩነት ስላለ በቀላሉ አንዱን ዋጋ ወደሌላው መቀየር አይቻልም። ስለሆነም ከአንድ የድጅታል ስርዓት ክፍል ወደ ሌላ መልዕክት ሳይዛባ ለማስተላለፍ ይቻላል። ስለሆነም በብሊዮኖች የሚቆጠር ክፍል ያለው አንድ ኮምፒዩተር ያለምንም ስህተት ስሌትን ለመፈጸም ይችላል።

## ስታቲክ ዲሲፕሊን
ስታቲክ ዲሲፕሊን የሁሉ ዲጂታል ዑደቶች ባህርይ ነው። ዋናው መሪ ሃሳቡም እንዲህ ይላል፦  በአንድ የዲጂታል ዑደት ውስጥ መልዕክት የሚልኩ ክፍሎች ወግ አጥባቂ መሆን አለባቸው፣ በአንጻሩ መልዕክት የሚቀበሉ ክፍሎች ለዘብተኛ መሆን አለባቸው። የዚህ መሪ ሃሳብ ዋና ዓላማ በዲጂታል ዑደት አካላት ውስጥ መረጃ ልውውጥ ሲኖር፣ በመሃሉ በሚገባ ኖይዝ (ግርግር) ምክንያት መልዕክቱ እንዳይቀየር ነው።

ይህን መሪ ሃሳብ ኤሌክትሪክ ቮልቴጅ ለመተግበር 4 ቮልቴጆች ያስፈልጋሉ። የመጀመሪያዎቹ ሁለት ቮልቴጆች ViL  እና ViH ሲሆን የላኪውን የዲጂታል መሳሪያ የ**ውሸት'' እና ''እውነት'' መለያ ቮልቴጆችን ይወክላሉ። ማለት፣ ለምሳሌ  ከ0-ViL ያሉት እንደ ''ውሸት'' ሲቆጠሩ፤ ከViH-5 ያሉት ደግሞ እንደ ''እውነት'' ይቆጠራሉ። በአንጻሩ፣ ከ0-VoL ያለው ክፍተት እንደ ተቀባዩ መሳሪያ ''ውሸት'' ሲተረጎም፣ ከVoH-5 ያለው እንደ ተቀባዩ መሳሪያ ''እውነት'' ይተረጎማል።  የዚህ ተግባር ዋና አላማ በመረጃ ልውውጥ ጊዜ የሚገባ ግርግር፣ አጠቃላይ መልዕክቱን እንዳይረብሽ ለማድረግ ነው። ስለሆነም ምንቢዜም ከ0-ViL ያለው ክፍተት ከ0-VoL ካለው ያንሳል፣ ለዚህ ምክንያቱ ከመጭው መልዕክት ላይ ሊደረብ የሚችልን ማናቸውን ግርግር ለመቋቋም ነው።  

 **ላኪ**                                                **ተቀባይ*'
 
 0          ----> አመክንዮ *0*                         0
 VoL                                                               ------> አመክንዮ *0*
 -----------------------------------------
                                                     ViL  
                                                     --------------------------------------                  
                                                     
      --------------->ያልተተረጎመ                                      -----> ያልተተረጎመ
                                                      --------------------------------------
                                                     ViH
 -----------------------------------------
 VoH
 5          ---> አመክንዮ *1*                           5           ---------> አመክንዮ *1''

 
መደብ:ዲጂታል ዑደት