open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ሚያዝያ ፩

**ሚያዝያ ፩**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፬ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፱፻፶፩ ዓ/ም - የአሜሪካ የጠፈር በረራና ምርመራ ባለሥልጣን (NASA the National Aeronautics and Space Administration) ’መርኩሪ’ በሚባለው የአገሪቱ የመጀመሪያ የሰው አሳፋሪ መንኮራኩር መርሐ-ግብር የሚሳተፉትን ጠፈርተኞች ለዓለም አስተዋወቀ።  እነርሱም፦ ስኮት ካርፔንተር፣ ጎርደን ኩፐር፣ ጆን ግሌን፣ ቨርጅል ግሪሰም፣ ዎልተር ስኪራ፣ አላን ሼፈርድ እና ዶናልድ ስሌይተን ነበሩ።

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - ሁለት የብሪታንያ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት፤ ብራያን ሃሪሶን (Brian Harrison) እና ጄምስ ስሌተር (James Slater) ለጉብኝት አዲስ አበባ ገቡ። ከንጉሠ ነገሥቱም ጋር ተገናኝተው ተወያይተዋል።
*፲፱፻፷ ዓ/ም - የጥቁር አሜሪካዊው የሰብዓዊ መብት መሪ የዶክቶር ማርቲን ሉተር ኪንግ የቀብር ሥነ-ሥርዓት በተወለዱበት ከተማ በአትላንታ ተከናወነ። የጆርጂያ ክፍለ-ሀገር ገዥ ሌስተር ማደክስ ዶክቶር ኪንግ የ’ሀገር ጠላት’ ነበሩ በሚል አቋም እቀብሩ ላይ አልሳተፍም ብለው መቅረታቸው ሳይበቃ ለሟቹም ክብር የክፍለ ሀገሩን መንግሥታዊ ቢሮዎች እንደማይዘጉ አስታወቁ።
*፲፱፻፷፭ ዓ/ም -	የቡልጋሪያ ባለ ሥልጣናት ከኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት ጋር በሁለቱ አገሮች መኻል የባህላዊ ግንኙነት እና ልውውጥ ለመወያየት አዲስ አበባ ገቡ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በጠቅላይ ሚኒስትር እንዳልካቸው መኮንን የሚመራው የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት ሕገ መንግሥታዊ የዘውድ ሥርዓትን ለመመሥረት የታዘዘውን አጥኒ ሸንጎ በማንኛውም ጉዳይ እንደሚተባበረውና እንደሚረዳው አረጋገጠ። አያይዞም መሬትን በተመለከተ በአገሪቱ ውስጥ ማንም ሰው ለማልማት ከሚችለው በላይ መሬት መያዝ እንዳይችልና ለወደፊት ከአርሶ አደሮች በስተቀር የእርሻ መሬት ለማንም እንደማይሰጥ ለማድረግ የሚያስችል ሕግ እንደሚወጣ አስታወቀ።

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

*፲፱፻፺፩ ዓ/ም - የኒጄር ፕሬዚደንት ኢብራሂም ባሬ ማይናሳራ በአገሪቱ በተካሄደው ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ተገደሉ።

=ዋቢ ምንጮች=

*http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/9/newsid_2463000/2463927.stm
* http://ourgeorgiahistory.com/ogh/Martin_Luther_King 
* http://www.thepeoplehistory.com/april9th.html 
* P.R.O., FO 371/154836 - Annual Report from Ethiopia for 1960
* P.R.O., FCO 371/1660 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1973
* P.R.O., FCO 371/1829 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፪

**ሚያዝያ ፪**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፫ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፱፻፳፰ ዓ/ም - የፋሺስት ኢጣልያ ሠራዊት ኢትዮጵያን አጥቅቶ ወረራ በምጀመሩ የብሪታኒያ መንግሥት በኢጣልያ ላይ ቅጣት እንዲጣል በመገፋፋትና  እና በራሱ በኩልም በአውሮፓ ጦርነት የሚያቀጣጥል ቢሆንም እርምጃ እንደሚወስድ አስታወቀ።

*፲፱፻፷፪ ዓ/ም - ‘ቢትልስ’ (Beatles) የሚባለው የሙዚቃ ቡድን ዓባላት እርስ በእርስ ባለመስማማታቸው እንደተበተኑ የቡድኑ ዓባል የነበረው ፖል መካርትኒ ይፋ አደረገ።
 
*፲፱፻፷፬ ዓ/ም - በደቡብ ኢራቅ የተከሰተው የመሬት እንቅጥቅጥም እስከ ፭ ሺህ ፫ መቶ ሰዎችን ነፍስ አጥፍቷል። 

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=
*፳፻፬ ዓ/ም - የዓለም ሊቀ ሊቃውንት፣ የኪነ ጥበብ ምሑር የተከበሩ ሰዓሊ አፈወርቅ ተክሌ በዚህ ዕለት አረፉ።

=ዋቢ ምንጮች=

{{en} http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/10/newsid_4400000/4400137.stm

 http://www.thepeoplehistory.com/april10th.html 

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፫

**ሚያዝያ ፫**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፰ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፪ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፰፻፷ ዓ/ም - የስቅለት ዓርብ ዕለት በ ሎርድ ናፒዬር የሚመራው የእንግሊዝ ሠራዊት እና የዓፄ ቴዎድሮስ ሠራዊት በመቅደላ ተራራ ሥር በምትገኘው እሮጌ በምትባል ሥፍራ ላይ ጦርነት ገጥመው የዓፄ ቴዎድሮስ የጦር አዛዥ የነበሩት ፊታውራሪ ገብርዬ ሞቱ።

*፲፱፻፵፬ ዓ/ም - የአዲስ አበባው ሊሴ ገብረ ማርያም ትምሕርት ቤት ተመረቀ፡፡

*፲፱፻፷ ዓ/ም - የአሜሪካ ፕሬዚደንት ሊንደን ጆንሰን ጥቁር አሜሪካውያን ላይ የነበረውን የመኖሪያ ቤት ጭቆና ሕገ-ወጥ የሚያደርግ የሰብዓዊ መብት ሕግ አጽድቀው ፈረሙ።

*፲፱፻፷፭ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር የነበሩት ዶክቶር ምናሴ ኃይሌ ስለ ጋራ ጉዳዮች ለመወያየት የሰሜን አፍሪቃ አገሮችን መጎብኘት ጀመሩ።

*፲፱፻፸፩ ዓ/ም - በታንዛኒያ መንግሥት ድጋፍ የተንቀሳቀሱ የኡጋንዳ ታጋዮች የአገሪቱን በትረ-ሥልጣን ከአምባ ገነኑ ኢዲ አሚን እጅ ፈልቅቀው ጨበጡ። አሚን ሸሽቶ ወደሊቢያ ኮበለለ።

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

*፲፰፻፷ ዓ/ም - የዓፄ ቴዎድሮስ የጦር አዛዥ የነበሩት ፊታውራሪ ገብርዬ ከእንግሊዝ ሠራዊት ጋር በተደረግ ውጊያ እሮጌ ላይ ሞቱ።

*፲፱፻፫ ዓ/ም - የልጅ ኢያሱ ሞግዚት የነበሩትራስ ቢትወደድ ተሰማ ናደው አልፈው በደብረ ሊባኖስ ተቀበሩ።

=ዋቢ ምንጮች=

* http://www.thepeoplehistory.com/april12th.html 

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፬

**ሚያዝያ ፬**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፩ ቀናት ይቀራሉ።

=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=

*፲፱፻፶፫ ዓ/ም - የሶቪዬት ሕብረት የመጀመሪያውን ጠፈርተኛ፣ የ፳፯ ዓመት የአየር ኃይል ዓባሉን ዩሪ ጋጋሪንን በመኖራኩር ተኮሰች። ጋጋሪን ከባቢ አየርን ሰንጥቆ፣ በኅዋ ምድርን ለአንድ ሰዓት ከአርባ ደቂቃ ያህል ከዞረ በኋላ ወደመሬት ተመልሷል። 

*፲፱፻፸፫ ዓ/ም - የአሜሪካ የበረራ እና የጠፈር አስተዳደር ድርጅት (NASA) ‘ስፔስ ሻትል’ በመባል የሚታወቀውን አየር ዠበብ/የጠፈር መንኮራኩር  ለመጀመሪያ ጊዜ ወደጠፈር ተኮሰ። ይኽ የመጀመሪያው አየር ዠበበ/መንኮራኩር ‘ኮለምቢያ’ (Columbia) የተባለው ሲሆን ሃያ ሰባት ጊዜ ወደጠፈር ተተኩሶ ከተመለሰ በኋላ ጥር ፳፬ ቀን ፲፱፻፺፭ ዓ/ም ተመልሶ ወደምድር ሲገባ ተቃጥሎ ተሰባበረ።

=ልደት=

=ዕለተ ሞት=

*፲፱፻፴፯ ዓ/ም ለአሥራ ሁለት ዓመታት አገራቸውን በፕሬዚደንትነት የመሩት አሜሪካዊው ፍራንክሊን ዴላኖ ሩዝቬልት በዛሬው ዕለት አለፉ። ሩዝቬልት የአሜሪካ ፴፪ኛው ፕሬዚደንት ነበሩ።

=ዋቢ ምንጮች=

* http://www.thepeoplehistory.com/april12th.html 

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፮

**ሚያዝያ ፮**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፮ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፩ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፱ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፰፻፷ ዓ/ም - የፋሲካ ማግሥት ዕለት መቅደላ አምባ ላይ የዓፄ ቴዎድሮስ ሠራዊት እና በሎርድ ኔፒዬር የተመራው የእንግሊዝ ሠራዊት ጦርነት ገጥመው፣ ድሉ የእንግሊዞች ሆነ። ንጉሠ ነገሥቱ ዓፄ ቴዎድሮስ በእንግሊዞች እጅ ከመውደቅ እራሳቸውን ማጥፋትን መርጠው ሽጉጣቸውን ጠጥተው ሞቱ። ቀብራቸው በመቅደላ መድኀኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ተከናወነ።

* ፲፱፻፳፰ ዓ/ም - በሰሜን ኢትዮጵያ በኩል የገባው፤ በማርሻል ፒዬትሮ ባዶሊዮ የሚመራው የፋሺስት ኢጣልያ ሠራዊት በዚህ ዕለት ደሴን በቁጥጥሩ ሥር አዋለ።
 
*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የኢትዮጵያ አብዮት ከተጀመረ በኋላ ንጉሠ ነገሥቱ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴየልጅ ልጃቸው ልዑል ዘርዓ ያዕቆብ ተጠባባቂ/ምክትል አልጋ ወራሽ እንደሆኑ በይፋ አስታወቁ።

*፲፱፻፸፩ ዓ/ም - የኡጋንዳው አምባ ገነን ኢዲ አሚን ከተገለበጠ በኋላ ዩሱፍ ሉሌ የአገሪቱ አዲስ ፕሬዚደንት በመኾን ቃለ መሀላቸውን ፈጸሙ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

*፲፰፻፷ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ዓፄ ቴዎድሮስ ከእንግሊዝ ሠራዊት ጋር መቅደላ አምባ ላይ ጦርነት ገጥመው ሲሸነፉ በጠላት እጅ ከመውደቅ በገዛ ሽጉጣቸው እራሳቸውን ገደሉ።ቀብራቸውም በመቅደላ መድኀኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ተከናወነ።

=ዋቢ ምንጮች=

* http://www.nytimes.com/2011/04/16/opinion/16iht-oldapril16.html?_r=1&scp=4&sq=abyssinia&st=nyt

* http://www.thepeoplehistory.com/april14th.html 

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

* P.R.O., FCO 371/1829	ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፯

**ሚያዝያ ፯**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፯ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፱ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፰ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፶ ዓ/ም - ኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ ለአፍሪቃ ተማሪዎች የነጻ ትምህርት ዕድል እንደምትሰጥ በጋና ከተማ  አክራ ጉባኤ ላይ የተገኙት ክቡር አቶ አበበ ረታ አስታወቁ፡፡ 

## ልደት

*፲፯፻፴፭ ዓ/ም - የአሜሪካ ሦስተኛው ፕሬዚደንት ቶማስ ጄፈርሰን በዚህ ዕለት ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=

*፲፰፻፶፯ ዓ/ም - የአሜሪካው ፕሬዚደንት አብርሀም ሊንከን የመድረክ ትርዒት በሚያዩበት የፎርድ ቴአትር ውስጥ ነፍሰ ገዳዩ ጆን ዊልክስ ቡዝ በጥይት መታቸው። ሕይወታቸው በማግሥቱ አለፈች። 

=ዋቢ ምንጮች=
* http://www.thepeoplehistory.com/april14th.html 
*http://www.ethiopianreporter.com  ኪንና ባህል፡ ሳምንቱ በታሪክ 

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፰

**ሚያዝያ ፰**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፰ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፯ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፵፫ ዓ/ም - አንድ ሺ አንድ መቶ ሃምሣ ሦስት (፩ሺ ፻፶፫) መኮንኖችና ወታደሮች ያካተተው የመጀመሪያው የኢትዮጵያ የሻለቃ ጦር በተ.መ.ድ. ሥር ተሰማርቶ በኮሪያ ጦርነት ለመሳተፍ በዚህ ዕለት ከጂቡቲ ወደብ ተሣፈረ።

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - በደቡብ አፍሪካ ከተማ ጆሃንስበርግ ላይ፣ ዴቪድ ፕራት የተባለ ግለሰብ የአፓርታይዳዊውን ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ሄንሪክ ቬርዎርድ ለመግደል ባደረገው ሙከራ የቁስላት ጉዳት አድርሶባቸዋል።

*2008 ዓም፦ የ«ቼክ ሬፑብሊክ» አጭር ስም በይፋ «ቸኪያ» ሆነ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

*፲፰፻፶፯ ዓ/ም ፲፮ኛው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት አብርሀም ሊንከን በነፍሰ ገዳይ ጥይት በተመቱ በማግሥቱ አረፉ።

=ዋቢ ምንጮች=

መደብ:ዕለታት
እንዳ ማርያም

200px|right|thumb| እንዳ ማርያም -- በአሁኑ ዘመን
**እንዳ ማርያም**   (ቅድስት ማርያም) በቀደመው አርባዕተ አሥመራ ተብሎ በሚታውቀው መንደር አማካይ ቦታ ላይ የተሰራ ቤተክርስቲያን ነው። አርባዕተ አሥመራ በተራው የድሮውም ሆነ የአሁኑ አስመራ አማካይ ቦታ ነው። 

የቀደመው እንዳ ማርያም የሂድሞ ቅርጽ የያዘ የነበር ሲሆን ግድግዳውም የደብረ ዳሞን አሰራር በሚያስታውስ-መልኩ ከድንጋይና እንጨት ንብብር የታነጸ ነበር።  ይህ የጥንቱ ቤተክርስቲያን ሁለት ጊዜ የተቃጠለ ሲሆን በሁለተኛው ጊዜ ያቃጠለው ግራኝ አህመድ ነበር።  

በዚህ በድሮው ቤተክርስቲያን ፈንታ አዲስ ቤተክርስቲያን በጣሊያኑ አርክቴክት ኢ ጋሎ አቅድ መሰረት 1920 ላይ ተሰራ።  1938 ላይ ከእንደገና በመታነጽ ቤተክርስቲያኑ አሁን የያዘውን ቅርጽ አገኘ። 

ስዕል:Chiesa abissina all'Asmara 1895.jpg| የጥንቱ እንዳ ማርያም 1887 ዓ.ም.
ስዕል:EndaMariam1930.jpg|እንዳ ማርያም በ1922 ዓ.ም. ። ያሁን አዲስ ህንጻ ከመሰራቱ 8 አመት ቀደም ብሎ

መደብ:አስመራ
የኬንያ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ኬንያ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኬንያ
ሚያዝያ ፱

**ሚያዝያ ፱**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፮ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፭፻፴፬ ዓ/ም - በግራኝ መሀመድ እና በብርቱጋል ሠራዊት መኻል ብርቱ ጦርነት ተካሄደ። ብዙ ሰዎች በጥይት ቀኦሰሉ፣ ሞቱ።

*፲፱፻፷፩ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት ለሚቀጥለው ዓመት የወጪ እቅድ (Budget) ፮ መቶ ፴፫ ሚሊዮን የኢትዮጵያ ብር እንደሚሆን ይፋ አደረገ። 

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ አብዮት ትግል ድሬ ዳዋ ላይ ፖሊሶች በሰላማዊ ሰልፈኞች ላይ ተኩስ ከፍተው ስድስት ሰዎችን አቆሰሉ። በምጽዋ እና አስመራ የባሕር ወደብ እና የምድር ባቡር ሠራተኞች አድማቸውን ጀመሩ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

* P.R.O., FCO 371/536 Annual Review of 1969
* P.R.O., FCO 371/1829	ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

መደብ:ዕለታት
የግብፅ ሰንደቅ ዓላማ

Image:Flag of Egypt 1922.svg|Kingdom of Egypt(1922–1953 እ.ኤ.አ.)
Image:Flag of Egypt 1952.svg|Republic of Egypt (1953–1958)(1953–1958 እ.ኤ.አ.)
Image:Flag of the United Arab Republic (1958–1971), Flag of Syria (1980–2024).svg|United Arab Republic(1958–1972 እ.ኤ.አ.)
Image:Flag of Egypt (1972–1984).svg|Federation of Arab Republics(1972–1984 እ.ኤ.አ.)
Image:Flag of Egypt.svg|Arab Republic of Egypt(1984 እ.ኤ.አ.– አሁን)



## ይዩ
* ግብጽ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ግብፅ
የኡጋንዳ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ኡጋንዳ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
የስያትል መንግስታዊ ትምህርት ቤቶች

thumb|right|፮ ትምህርት ቤቶች በ1900 እ.ኤ.አ.
**የስያትል መንግስታዊ ትምህርት ቤቶች** (እንግሊዝኛ፦ Seattle Public Schools) በስያትል ከተማ በአሜሪካ በዋሽንግተን ክፍለ ሀገር የሚገኝ የሕዝብ ትምህርት ቤት ሥርዓት ነው። ሥራዓቱ በ1867 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ ሲሆን በአሁኑ ጊዜ የሚመራው በዶ/ር ሱዛን ኤንፊልድ ነው። በ2006-07 እ.ኤ.አ. 45,581 ተማሪዎችና 2,663 አስተማሪዎች ነበሩት።

## ትምህርት ቤቶች
በ2007 እ.ኤ.አ.፣ ሥርዓቱ 58 የ፩ኛ ደረጃ፣ 8 የከፍተኛ ፩ኛ ደረጃ (እስከ ስምንተኛ ክፍል)፣ 10 መካከለኛ ደረጃ እና 12 ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶችን አካቷል። በተጨማሪም ዘጠኝ ልዩ ትምህርት ቤቶች አሉት።

## ማመዛገቢያ


## ድር ጣቢያ

* የስያትል መንግስታዊ ትምህርት ቤቶች 
* የስያትል መንግስታዊ ትምህርት ቤቶች 

መደብ:ትምህርት
መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች
መደብ:በአሜሪካ የትምህርት ቤት ክልሎች
የቻይና ሪፐብሊክ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ታይዋን
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ቻይና
መደብ:ሰንደቅዓላማ
የቻይና ሰንደቅ ዓላማ

*  የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ ሰንደቅ ዓላማ በተለምዶው *[[የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ|ቻይና]]* የሚባለው፣
*  የቻይና ሪፐብሊክ ሰንደቅ ዓላማ በተለምዶው *[[ታይዋን]]* የሚባለው
የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* የቻይና ህዝባዊ ሪፐብሊክ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ቻይና
መደብ:ሰንደቅዓላማ
የኢራን ሰንደቅ ዓላማ

## ታሪክ
thumb|left|የኢራን ባንዲራ ከ1979ው እ.ኤ.አ. አብዮት በፊት
## ደግሞ ይዩ
* ኢራን
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ፋርስ
የቱርክ ሰንደቅ ዓላማ

**የቱርክ ሰንደቅ ዓላማ** (ቱርክኛ፡ Türk bayrağı) በቀይ መደብ መካከል ላይ ነጭ የጨረቃ እና ኮከብ ምልክት ያለው ነው። ባንዲራው የኦቶማን መንግሥትን ምልክቶች ይጠቀማል። 
## ይዩ
* ቱርክ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ቱርክ
ስያትል

thumb|right

**ስያትል** በአሜሪካ ሀገር በዋሽንግተን ክፍለ ሀገር የምትገኝ ከተማ ናት። የከተማዋ ከንቲባ ማይክል ማክጊን ናቸው።

## ደግሞ ይዩ
* የስያትል መንግስታዊ ትምህርት ቤቶች
* ሲያትል የህዝብ ቤተ መጻሕፍት

## ድር ጣቢያ

* ስያትል 

መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ሶከር ሲቲ

**ሶከር ሲቲ** በጆሃንስበርግ፤ ደቡብ አፍሪካ የሚገኝ የእግር ኳስ ስታዲየም ነው። ሶከር ሲቲ የ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ ዋና ስታዲየም ሆኖ አገልግሏል። 94,700 መቀመጫዎች ያሉት ይህ ስታዲየም በአፍሪካ ትልቁ ነው።

መደብ:ደቡብ አፍሪካ
መደብ:ስታዲየም
መደብ:እግር ኳስ
ጆሃንስበርግ

thumb|ጆሃንስበርግ

**ጆሃንስበርግ** (**Johannesburg**) የደቡብ አፍሪቃ ትልቁ ከተማ ናት።

መደብ:የደቡብ አፍሪካ ከተሞች
የ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ ምድብ ኤ

**[[የ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ]] ምድብ ኤ** ከሰኔ ፬ እስከ ሰኔ ፲፭ ቀን ፳፻፪ ዓ.ም. ተካሄዷል። በዚህ ምድብ ውስጥ የሜክሲኮ፣ ደቡብ አፍሪቃ፣ ኡራጓይ እና ፈረንሳይ ቡድኖች ነበሩ።

*ሁሉም ሰዓታት በደቡብ አፍሪቃ ሰዓት ናቸው።*

## ደቡብ አፍሪካ እና ሜክሲኮ

thumb|ደቡብ አፍሪካ እና ሜክሲኮ

## ኡራጓይ እና ፈረንሳይ

thumb|ኡራጓይ እና ፈረንሳይ ሲሟሟቁ

## ደቡብ አፍሪካ እና ኡራጓይ

## ፈረንሳይ እና ሜክሲኮ

## ሜክሲኮ እና ኡራጓይ

## ፈረንሳይ እና ደቡብ አፍሪካ

## ማመዛገቢያ


መደብ:ፊፋ የዓለም ዋንጫ
የዋና ከተማዎች ዝርዝር

ይህ ዝርዝር የዋና ከተማዎችን ሥም ከነሚገኙበት ሀገር በፊደል ተራ ቅደም ተከተል ይዟል። በዝርዝሩ ውስጥ የተካተቱት ሉአላዊነት ያላቸው ሀገሮች፣ ሉአላዊነት የሌላቸው ሀገሮች፣ የተዋሃዱ ሀገሮች፣ እንዲሁም ድንበሮችን ይጨምራል። ሉዓላዊነት ያላቸው ሀገሮች በ**ደማቅ ቀለም** ተፅፈዋል።

*
አስዋን ግድብ

ስዕል:AswanHighDam111m1970ElectricalMechanicalAswanEgypt-01.gif
[thumb|right|300px|የአስዋን ግድብ ከ[ጠፈር እንደሚታየው]]
**የአስዋን ግድብ** ደቡባዊ የግብፅ ከተማ በሆነችው አስዋን ውስጥ የሚገኝ የናይል ትልቅ ግድብ ነው። ከ1950ዎቹ እ.አ.አ. ጀምሮ ሥሙ የሚገልፀው **ከፍተኛው ግድብ** የሚለውን ሲሆን ይህም በ1902 እ.አ.አ. የተጠናቀቀውን የአስዋን ዝቅተኛ ግድብ አዲስ እና ታላቅ መሆኑን ለማሳየት ነው። ከ1960 እስከ 1970 እ.አ.አ. ነበር ከእንግሊዝ የሀገሪቱን  ቅኝ ግዛት ነፃ መሆን ተከትሎ የዚህ ግድብ ግንባታ የተካሄደው። የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ከማሳደግ አንጻር ከፍተኛ ሚና እንዲጫወት ተደርጎ የተገነባው ይኸው ግድብ ከአላስፈላጊ የጎርፍ አደጋዎች ለመጠበበቅ፣ ለግብርና የሚውል የውሃ ክምችት እንዲኖር በማድረግ በመጨረሻም በቂ የኤሌክትሪክ ኃይል እንዲኖር ለማድረግ አስችሏል። ኡህ ግድብ ለግብፅ ምጣኔ ሃብታዊ እድገት እና ባህል ከፍተኛ አስተዋፅዖ አለው።

ከግድቡ መገንባት በፊት ባሉት ዓመታት አካባቢው በተደጋጋሚ የወንዝ ሙላት ያጋጥም ነበር። በዚህ ሙላት የተለያዩ ማዕድናት ከምስራቅ አፍሪካ የወንዙ ምንጭ ሀገራት ተጠራርጎ ይመጣል። ይህም የናይል ወንዝ አካባቢን ከጥንታዊ ግብፆች ጀምሮ ለግብርና ምቹ ያደርገዋል። ይህ የወንዝ ሙላት በጣም ከፍተኛ በሚሆንበት ጊዜ የተተከሉ አዝዕርቶችን እንዳለ ጠራርጎ ሊወስድ ይችላል። እንዲሁም ወንዙ በጣም ዝቅ በሚልበት ወይም በሚደርቅበት ጊዜ ደግሞ ድርቅ እና ረሃብ በአካባቢው ይከሰታል። በአሁኑ ጊዜ ግን የሀገሪቱ የህዝብ ቁጥር በመጨመሩ እና እነዚህን መሰል አደጋዎች የመከላከል እና የመቋቋም ብቃቱን እያዳበረች በመምጣቷ ለጥጥ ምርት ተጨማሪ ውሃ ማጠራቀም ተችሏል። ይህም የተጠራቀመ ውሃ የወንዙ መድረቅ በሚከሰትበት ጊዜ ጥቅም ላይ ይውላል።   

## የግንባታ ታሪክ
የዚህ ግድብ ቀዳሚ የግንባታ ሙከራ የተካሄደው በ11ኛው ክፍለ ዘመን ነበር። በዚህ ጊዜ የኢራቅ ተወላጅ የሆነው መሃንዲስ ኢብን አል ሃያትም (እንግሊዝኛ: Ibn al-Haytham) በጊዜው በነበሩት የሃገሪቱ ከሊፎች ፋጢሚድ ከሊፍ እና አል ሃኪም ቢ-አምረላህ  ተጠርቶ ነበር። ይህ የመጀመሪያው የግድቡ ግንባታ ሙከራ ሲሆን በመስክ ስራ ላይ አመርቂ ውጤት ባለማምጣቱ እና የጊዜውን ሀገረ ገዢዎች ቁጣ በመፍራቱ የአዕምሮ ጤና መታወክ ደርሶበት በቤት ውስጥ እስር ከ1011 እ.አ.አ. እስከ አልሃኪም ሞት 1021 እ.አ.አ. ድረስ እንዲቀጣ ተደርጎ ነበር። በዚህ ጊዜ ነበር ተጽዕኖ አሳዳሪ የሆነውን *Book of Optics* የተሰኘውን የጻፈው። 

### የአስዋን ዝቅተኛ ግድብ
የ1882 እ.አ.አ. የእንግሊዝ ግብፆችን ወረራ ተከትሎ ነበር እንግሊዝ በ1898 እ.አ.አ. የግድቡን ስራ የጀመረችው። ግንባታው በ1902 እ.አ.አ. ተጠናቆ ክፍት የሆነው ዲሴምበር 10፣ 1902 ሲሆን ሙሉ ዲዛይን የተደረገው በዊሊያም ዊልኮክስ ( *William Willcocks*) እና በጊዜው በነበሩ መለስተኛ መሃንዲሶች ነበር።

### የአስዋን ግድብ አጀማመር
በ1946 እ.አ.አ. የአስዋን ዝቅተኛ ግድብ በመሙላቱ እና የእንግሊዝ መንግስት ተጨማሪ ግድብ አስፈላጊ መሆኑን በማመኑ ይህን ግድብ ለሶስተኛ ጊዜ ከማራዘም ይልቅ በወንዙ 7 ኪሎ ሜትር አካባቢ ከፍ ብሎ አዲስ ግድብ ለመስራት ተወሰነ። ቀጥሎ በተከሰተው የፖለቲካ ለውጥ የነበረውን አሃዳዊ አገዛዝ በጋማል አብደል ናስር በሚመራው እንቅስቃሴ በማስወገድ እና የ1936ቱ የአንጎሎ ግብጾች ስምምነት (:Anglo-Egyptian Treaty of 1936) በማድረግ ለዋናው ግድብ እ.አ.አ. በ1954 ፕላን ወጣ። 
thumb|800px|የአስዋን ግድብ እይታ

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የግብፅ ግድቦች
ባህታ ሃጎስ

ደጃዝማች **ባህታ ሃጎስ** የአካለ ጉዛይ መሪ የነበረና ብቻውንም ሆነ ከኢትዮጵያ መሪወች ጋር (ለምሳሌ ራስ መንገሻ) በመሆን የጣሊያን ቅኝ ገዥወችን በ19ኛው ክፍለ ዘመን የተዋጋ አርበኛ ነው። እ.ኤ.አ ታህሳስ 19፣1894 ከጣሊያኖች ጋር ሲዋጋ ወድቋል። 

ስዕል:Nell' Affrica italiana impressioni e ricordi BataHagos.jpg| 
ስዕል:1895BlataHagos.jpg|የባህታ ሃጎስ ምስል፣ በ1895 እ.ኤ.አ በታተመ መጽሃፍ


መደብ :የኤርትራ ሰዎች
መደብ :የኢትዮጵያ ታሪክ
መደብ :አርበኞች
የጥንቱ ኢትዮጵያ ገዢ መደብ

**የጥንቱ የኢትዮጵያ ገዢ** መደብ  የምንላቸው በዘውድ ስርዓቱ ውስጥ ስልጣን ኑሮዓቸው አገሪቱን የሚያስተዳድሩ የህብረተሰብ ክፍሎችን ነው። እኒህ ክፍሎች በአራት ዋና ክፍሎች ይከፈላሉ፦-

፩- ንጉሠ ነገሥት ወይንም ዐፄ -- በድሮው ስርዓት፣ ንጉሠ ነገሥት ወይም ዐፄ የስልጣን ፍጽምና ነበረው። ስልዚህም በሁሉ ላይ ሙሉ፣ ይግባኝ የማይባልበት ስልጣን ነበረው።

፪- መሳፍንት -- ከሌሎች መሳፍንት ወይም ከንጉስ ቤተሰብ በመወለዳቸው ምክያት ስልጣን የነበራቸው ናቸው። የኒህ ስልጣን ከሁሉ በላይ ግን ከንጉሡ በታች ነበር። 

፫- መኳንንት -- እሊህ በንጉሱ ጉልት ተሰጥቷቸው ስልጣናቸው የታወቀላቸው ናቸው። ንጉሱ ፍጽም ስልጣን ስላለው የስልጣናቸው ዋስትና የንጉሱ መልካም ፈቃድ ነበር። ሲሻው ሊሽራቸው ሲሻው ሊሾማቸው ይችላል።

፬- ባላባት -- ከመኳንንት ስር ባላባት ይገኛሉ። እኒህ በጦር ስራ ወይም በንግድ  ወይም በመሳሰሉት ስራቸው የጎጥ አስተዳደር ደረጃ የደረሱ ናቸው። ስልጣናቸው ውሱንና ከመኳንንት በታች ነበር።

መኳንንቶች (መሳፍንቶችንም ይጨምራል) ጉልታቸው ላይ ባላቸው መብት ምክንያት ከለተ ተለት የእጅ ስራ ተላቀው ኑሯቸውን ከሌላው ህብረተሰብ በበለጠ በተመቻቸ መልኩ ይመሩ ነበር። ስራ ቢሰሩም እንደ ፍርድ መስጠት፣ ጦርነት መሄድ የመሳሰሉ ነበሩ እንጂ እርሻና ሌሎች የእጅ ስራወችን አይሰሩም ነበር።   ገበሬ መደብ ርስት ሲኖረው፣ ይህ ርስት በጉልት ስር ነበር። በሃሳብ ደረጃ፣ መኳንንት በንጉሱ መልካም ፈቃድ የሚተዳደሩ የነበሩ ይሁን እንጅ በተግባር ግን ጉልታቸውን እንደፈለጉ በመሸጥና ለልጅ ልጆቻቸው በማውረስ የራሳቸው የሆነ፣ ከንጉሱ መልካም ፈቃድ የማይመነጭ ሃይል ነበራቸው። ስለሆነም ከሞላ ጎደል የአውሮጳውያንን ፊውዳል ስርዓት የሚያንጸባርቅ ስርዓት ነበር የሚካሄደው።  

መኳንንቶች በንጉሱ ፍጽም ስልጣን ላይ ሁለት ጊዜ ተነስተዋል። አንደኛው አጼ ዘድንግልን ከገደሉ በኋላ ሙሉ በሙሉ በዘር የሚመጣ የንጉስ ስልጣንን በመሻር በነርሱ የተመረጠ ንጉስ እንዲነግስ የተወያዩበት ሁኔታ ነበር። ነገር ግን ሱሰኒዮስ በመንገሱ አልተሳካላቸውም። ሁለተኛ ጊዜ ዘመነ መሳፍንትን ያስነሱበት ሁኔታ ተጠቃሽነት አለው። 

## ዋቢ ጽሑፍ
*Donald Crummey: Land and Society in the Christian Kingdom of Ethiopia from the Thirteenth to the Twentieth Century, (Urbana 2000)

መደብ:የኢትዮጵያ ማዕረግ
መደብ :የኢትዮጵያ ታሪክ
መደብ :የኢትዮጵያ ፖለቲካ
ሚያዝያ ፲፩

**ሚያዝያ ፲፩**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፬ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፮፻፹፰ ዓ/ም - የሆሣዕና ማግስት የኢትዮጵያ ርዕሰ ከተማ በነበረችው በጎንደር ከተማ በአንዲት ሴት-አዳሪ ቤት የተነሳ እሳት በ’ግራ ቤት’ አካባቢ ያሉትን ቤቶች በሙሉ ከመፍጀቱም ባሻገር፤ የቅዱስ ጊዮርጊስ፣ የአቡነ ተክለ ሃይማኖት እና የኢየሱስ አብያተ ክርስቲያናትም ተቃጥለዋል።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ የአብዮት እንቅስቃሴ፤ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ልጅ እንዳልካቸው መኮንን የፖሊስ ሠራዊት አባላትን አነጋገሩ። የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚደንት ዶ/ር አክሊሉ ኃብቴ ሥራቸውን ለቀቁ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=
*፲፭፻፶፫ ዓ/ም  የ፲፮ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ታላቅ ደራሲ የደብረ ሊባኖስ እጨጌ ዕንባቆም አረፉ።

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FCO 371/1829, ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

* መርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ ዕለታዊ የታሪክ ድርጊት - የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የመጀመሪያው ፓትረያርክ (፲፱፻፶፩ ዓ/ም)

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፲፪

**ሚያዝያ ፲፪**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፫ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፷፫ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የቡሩንዲን ንጉዛት የሁለት ቀን ጉብኝት ጀመሩ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ የአብዮት ቃጠሎ ወደ ፴ሺ የሚጠጉ የእስልምና ተከታዮች አዲስ አበባ ላይ ሰላማዊ ሰልፍ አደረጉ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FCO 31/1118፣ ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971
* P.R.O., FCO 371/1829	ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

መደብ:ዕለታት
የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
የአፍጋኒስታን ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* አፍጋኒስታን
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
የአርጀንቲና ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* አርጀንቲና
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:አርጀንቲና
ዮርዳኖስ

ዮርዳኖስ በእስያ ውስጥ ያለ አገር ነው። በተለይም መካከለኛው ምስራቅ። በአቅራቢያው ያሉ አገሮች ኢራቅን በምስራቅ፣ በደቡብ ምዕራብ እና በደቡብ በሳውዲ አረቢያ ያካትታሉ።
መደብ:የእስያ አገራት
ከነዓን (የካም ልጅ)

**ከነዓን** በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የካም ልጅና የኖህ ልጅ-ልጅ ነበረ። በዛሬው እስራኤልና ሊባኖስ ያለው አገር በጥንት ስለ ስሙ ከነዓን ይባል ነበር። 

የከነዓን በኩር ልጅ ሲዶን ሲሆን ሲዶና ከተማ እንደ ተመሠረተና የፊንቄ አባት እንደ ሆነ ተብሏል። እንዲሁም ኬጢ ወይም ኬጢያውያን፣ አሞራዊው ወይም አሞራውያን የተባሉት ሕዝቦች ከከነዓን ተወለዱ። ከዚህ በላይ ኢያቡሳውያን፣ ጌርጌሳውያን፣ ኤዊያውያን፣ ዐሩኬዎን (ዐርካዊው)፣ ሲኒ፣ አራዴዎን፣ ሰማሪዎን፣ እና አማቲ የተባሉት ዘሮች ከከነዓን ወጡ። 

በኦሪት ዘፍጥረት ኖህ በአራራት ተራራ ሰክሮ ስለ ካም ጥፋት ከነዓንን ረገመው። በመጽሐፈ ኩፋሌ ደግሞ ከነዓን ከወንድሞቹ ጋር በግዮን ማዶ ለመስፈር እምቢ ብሎ በአርፋክስድ ሴም ርስት ውስጥ በመቀመጡ ይረገማል።  

በኢትዮጵያ ልማዳዊ ታሪክ፣ የከነዓን ልጅ አርዋዲ (አራዴዎን) እና ሚስቱ ኤንቴላ ከእስያ ወደ ኢትዮጵያ በ2108 ዓክልበ. ተሻገሩ። የቅማንት ብሔር ከልጃቸው አናየር እንደ ተወለዱ ይተረካል። ኢትዮጵያ በኩሽ ልጆች በተገዛችበት ዘመን 2 ሌሎች ከነዓናዊ ነገዶች የገቡ ከሲኒ ሻንጉል፣ ከሳምሪ (ሰማሪዎን) ወይጦ መሆናቸው የሚመስክር ልማድ አለ።

በአውሮፓ ልማዳዊ ታሪክ ደግሞ፣ የከነዓን ልጅ ዐርካዊው (አርካድ) መጀመርያ በአርካድያ (ግሪክ) ሠፈረ፣ ወንድሙም አማቲ በኤማጥያ (መቄዶን) ሠፈረ። ይህ ከተሞች በሊባኖስ (አርቃና ሐማት) ከሠሩ በኋላ ነበር ይባላል። 

የፋርስ ሊቅ አል-ታባሪ (907 ዓ.ም. ግድም) የተረከው፣ የከነዓን ሚስት አርሳል ስትባል ይቺ የቲራስ ልጅ ባታዊል ሴት ልጅ እንደ ነበረች እርስዋም «ጥቁሮች፣ ኖባውያን፣ ፌዛን፣ ዘንጅ፣ ዛግሃዋህና የሱዳኑ ሕዝቦች ሁሉ» እንደ ወለደችለት ነበር። 

መደብ:የኖህ ልጆች
መደብ:ከነዓን
አርጎት

**አርጎት** ማለት የተውሰኑ የህብረተሰብ ክፍሎች በምስጢር እርስ በርሳቸው የሚግባቡበት ቋንቋ ማለት ነው። በኢትዮጵያ ውስጥ በአማርኛ ቋንቋ ውስጥ ጎላ ብለው የሚታወቁት አርጎቶች የነጋዴ ቋንቋ፣ የአዝማሪ ቋንቋ፣ የአራዳ ቋንቋ፣ የዛር ቋንቋናቸው።  ሙውይት ቋንቋ ተብሎ የሚታወቀው የሴቶች አርጎት ደግሞ በጫሃ እና ጎጎት የጉራጊኛ ቋንቋ ተናጋሪወች ዘንድ ይጠቀሳል።  

## ማጣቀሻ


መደብ: አርጎት
መደብ :አማርኛ
አዝማሪ ቋንቋ

የ**አዝማሪ ቋንቋ** የሚሰኘው አዝማሪወች እርስ በርሳቸው የሚግባቡበትና ሌሎችን የሚያገሉበት የምስጢር ቋንቋ ነው።  ይህን የሚያደርጉት ፡
#የአንድን ቃል ፊደላት በመቀየር 
#ፊደላትን በመደጋገም 
#አዲስ ፊደል ቃሉ ውስጥ በመጨመር
#የቃላቱን አናባቢወች ሙሉ በሙሉ በመገልበጥ
#የቃላቱን አናባቢወች በተለያየ መልኩ (2-3-1 ወይም 3-2-1 ወይም 1-3-2  በመገልበጥ) 

ምሳሌ፡
### ፊደል በመድገም
እንባ --> አናንባ 

ደስ አለኝ --> ደሰሰና ሞሰኝ

ሳር --> ስርንስር

ፍሬ --> ፍርንፍር 

### ፊደል በመጨመር

ቀዳ --> ቀረዳ

በለጠ --> በለነጠ

### አናባቢ ሙሉ በሙሉ በመገልበጥ
በላ --> ላበ

ተዝናና --> ናናዝተ

### አናባቢ በለያየ መልኩ በማገላበጥ
ተኛ  --> ኘታ   

መብት  --> ተምብ  (3-1-2)

ወደቀ --> ደወቀ (2-1-3)

## ማጣቀሻ


መደብ:አማርኛ
መደብ:አርጎት
መደብ: አዝማሪ
ዙር ግልባጭ

በሥነ አምክንዮ "ዙር ግልባጭ" ማለት አንድን ዐረፍተ ነገር አዙረን ስንገለብጠው የምናገኘው አዲስ ዐረፍተ ነገር ነው።  በተለይ ይህ የሚሰራው ለጥገኛ አምክንዮ ነው።  ለምሳሌ የሚከተለውን ጥገኛ አረፍተ ነገር እንውሰድ፡

:አንድ ሰው ኢትዮጵያዊ **ከ** ሆነ፣ አፍሪቃዊ ነው።

የዚህ አረፍተ ነገር ዙር ግልባጭ እንዲህ ይገኛል፦

:አንድ ሰው አፍሪቃዊ **ካ**ልሆነ፣ ኢትዮጵያዊ **አይደለም።**

ከላይ እንደምንረዳው  ሁለቱም አረፍተ ነገሮች እኩል ናቸው። በሌላ አነጋገር፣ አንዱ እውነት ከሆነ ሌላውም የግዴታ እውነት ነው። አንዱ ውሸት ከሆነ ሌላውም የግዴታ ውሸት ነው። ስለዚህ ዙር ግልብጥ  ከዋናው አረፍተ ነገር ጋር እኩል ነው፣ ወይም አንድ ነው እንላለን።

ከዙር ግልብጥ በተጨማሪ ሌሎች የአምክንዮ አረፍተ ነገር አንቀሳቃሾች አሉ። የላዩን ምሳሌ ተከተለን እንመርምራቸው

***[[ግልባጭ|ግልባጭ (ኢንቨርስ)]]**: "*አንድ ሰው ኢትዮጵያዊ *'ካልሆነ**፣ አፍሪቃዊ አይደለም''።"  ይህ እንጊድህ የተሰጠውን አረፍተ ነገር ቀጥታ የሚገለብጥ ነው። ሆኖም ከዙር ግልብጥ ለየት ባለ መልኩ የመጀመሪያው አረፍተ ነገር ውሸት ይሁን እውነት አያገባውም።  ከላይ እንደምናየው አንድ ሰው ኢትዮጵያዊ ሳይሆን አፍሪቃዊ ለመሆን ይችላል። ስለዚህ አረፍተ ነገሩ ውሸት ነው።  ይሄ ማለት ግን የማንኛውም አረፍተ ነገር ግልባጭ ውሸት ነው ማለት አይደለም።

***ዙር(ኮንቨርስ)**: "''አንድ ሰው አፍሪቃዊ ከሆነ፣ ኢትዮጵያዊ ነው''።"   የመጀመሪያውን አረፍተ ነገር ቀጥታ ስናዞረው ማለት ነው።  በሌላ አነጋገር ዙር ማለት የግልባጭ ዙር ግልባጭ ነው። ማለት የ[[እውነትነት ዋጋ]]ው ከግልባጭ ጋር አንድ ነው።  ስለሆነም ከላይ በተሰጠው ምሳሌ ዙር ውሸት ነው እናለልን።

***ተቃርኖ*': "*ኢትዮጵያዊ ሆኖ አፍሪቃዊ ያልሆነ አለ*። "  ተቃርኖ እወንት ከሆነ የመጀመሪያው አረፍተ ነገር ውሸት ነው ማለት ነው። 


== የዙር ግልባጭ ከዋናው አረፍተ ነገር ጋር የመስተካከል ማረጋገጫ ==



ከጎን የሚታየውን [[ቬን ዳያግራም]] ያስተውሉ።   ከስዕሉ እንደምንረዳ ማናቸውም  A ውስጥ ያሉ ነገሮች B ውስጥ አሉ። በሌላ አነጋገር

:<math>(A \to B)</math>

በሌላ ጎን  B ውስጥ የሌለ ማናቸው ነገር A ውስጥ ሊኖር አይችልም። ይህ እውነታ በሒሳብ ምልክቶች ሲጻፍ፡

:<math>(\neg B \to \neg A)</math>

ይህ እንግዲህ ዙር ግልባጭ ነው።  ስለዚህ የሚከተለውን እውነታ መናገር እንችላለን

:<math>(A \to B)</math> ≡ <math>(\neg B \to \neg A)</math>

ለማጠቃለል ያክል፣   A ያመላክታል B  እሚል አረፍተ ነገር ከተሰጠን የዚህ አረፍተ ነገር ዙር ግልባጭ  *አይደለም B* ምንጊዜም  *አይደለም A''ን ያመላክታል ።
መደብ: ጥገኛ አምክንዮ
ሳን ሆዜ ቺናንተኪያ

**ሳን ሆዜ ቺናንተኪያ**(እስፓንኛ፦ **San José Chinantequilla**) የሜክሲኮ፣ ወሓካ መንደር ነው። 463 ኗሪዎች አሉበት።
left|thumb|210px|ሳን ሆዜ ቺናንተኪያ፣ ወሓካ
መንደሩ  ላይ ተቀምጦ ይገኛል።

መደብ:የሜክሲኮ ከተሞች
ግልባጭ

**ግልባጭ** የአንድ ጥገኛ አምክንዮ አረፍተ ነገር  አባል አረፍተ ነገሮች ሲገለበጡ የሚገኝ አረፍተ ነገር ነው።   በሒሳብ አጻጻፍ፣ የሚከተለው ዐረፍተ ነገር ቢሰጥ  P \rightarrow Q  ግልባጩ እንዲህ ይሰፍራል \neg P \rightarrow \neg Q ።
: ዝናብ **ከዘነበ**፣  ሜዳው ይጨቀያል።

የዚህ አረፍተ ነገር ግልባጭ 

: ዝናብ **ካልዘነበ** ሜዳው **አይ**ጨቀይም።

እዚህ ላይ መረዳት ያለብን ዋናው አርፍተ ነገርና ግልባጩ የእውነት ዋጋቸው እርስ በርስ ጥገኛ እንዳልሆነ ነው። ማለት ዋናው አረፍተ ነገር እውነት ሆኖ ግልባጩ እውነትም ሆነ ውሸት ሊሆን ይችላል። 

ደግሞ ይዩ፡

*ዙር ተገልባጭ

*ዙር

*ጥገኛ አምክንዮ

መደብ:ጥገኛ አምክንዮ
መደብ:ሥነ አምክንዮ
ዙር

**ዙር**  የሥነ አምክንዮ ጽንስ ሐሳብ ሲሆን አንድ የተሰጠ አረፍተ ነገርን ክፍሎች በማዘዋወር አዲስ አረፍተ ነገር የምናገኝበት ዘዴ ነው። 

ምሳሌ፡ 

ኢትዮጵያዊ *ከሆንክ* አፍሪቃዊ ነህ።

የዚህ አረፍተ ነገር ዙር፣ 

አፍሪቃዊ **ከሆንክ** ኢትዮጵያዊ ነህ።

ከላይ እንደሚታይ የአንድ አረፍተ ነገር ዙር ከዋናው አረፍተ ነገር ዙር ጋር ጥገኝነት የለውም። የመጀመሪያው አረፍተ ነገር እውነትም ሆነ ውሸት፣ ሁለተኛው አረፍተ ነገር እንዲሁ እውነትም ሆነ ውሸት ይሆናል። ነገር ግን አንድ መረዳት ያለብን ነገር፣ ዙር የግልባጭ ዙር ግልባጭ መሆኑን ነው። ስለዚህም  ዙርና ግልባጭ ምንጊዜም አንድ ላይ እውነት ወይም ውሸት ይሆናሉ።

ደግሞ ይዩ፦
*ዙር ግልባጭ
*ግልባጭ
*ጥገኛ አምክንዮ

መደብ: ጥገኛ አምክንዮ
አባተ ኪሾን

አቶ **አባተ ኪሾ** በሙስና ምክንያት ከስልጣን ወርደው በእሥር አራት ዓመት ያህል ካሳለፉ በኋላ በምህረት ከመለቃቀቸው በፊት ኢሕአዴግ ኢትዮጵያን ሲቆጣጠር በኢሕአዴግ ጥላ ሥር የሲዳማን ዴሞክራሲያዊ ድርጅትን በመመሥርታቸው የመጀመሪያው የደቡብ ኅብረት ዴሞክራሲያዊ ድርጅት/ደ.ኅ.ዴ.ድ. ጸሃፊና በኢሕአዴግ ዘመነ መንግሥት የመጀመሪያው የደቡብ ክልል ፕሬዚዳንት ነበሩ። አቶ አባተ የትምህርት ደረጃቸው በ1ኛ ደረጃ መምህርነት ኮርስ ከአዋሳ መህራን ማሰልጠኛ ተመርቀው የ5ኛ ክፍል ህብረተሰብ ሳይንስ አስተማሪ ነበሩ። 

መደብ: የኢትዮጵያ ሰዎች
የአርመኒያ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* አርመኒያ
* አርመኒያኛ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:አርመኒያ
አርመኒያ

**አርመኒያ** በአውሮጳና እስያ ጠረፍ የሚገኝ ሀገር ነው። 

አርመኒያ  ከ1984 ዓም ጀምሮ ራሱን የቻለ ነፃ አገር ሆኗል። የተባባሪ መንግሥታት አባል ቢሆንም፣ ከአንዱ ሌላ አባል እርሱም ፓኪስታን ዲፕሎማስያዊ ተቀባይነት የለውም። 

መደብ:አርመኒያ
የኦስትሪያ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ኦስትሪያ

* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኦስትሪያ
ሚያዝያ ፲፫

**ሚያዝያ ፲፫**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፰ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፪ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፳፰ ዓ/ም  ፋሺስት ኢጣሊያኖች ማኅበረ ሥላሴን በቦምብ አቃጠሉ

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የብራዚል ርዕሰ ከተማ ከሪዮ ዲዣኔሮ ወደ አዲሷ ብራዚሊያ ተዛወረ።

*፲፱፻፶፰ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ጃማይካን ለመጎብኘት ኪንግስተን ሲገቡ ከመቶ ሺ የማያንሱ ሰዎች የደመቀ አቀባበል አደረጉላቸው። ይሄን ዕለት የ’ራስ ተፈሪያን’ ተከታዮች በየዓመቱ የዚያን የጉብኝት ማስታወሻ አድርገው ያከብሩታል። 

*፲፱፻፹፩ ዓ/ም - መቶ ሺ ተማሪዎች በቤይጂንግ ከተማ ‘ቲያናንመን’ አደባባይ ላይ የቻይናን የፖለቲካ ሥርዓት በመቃወም የሰላማዊ ሰልፍ አካሄዱ። 

## ልደት

*፲፰፻፹፩ ዓ/ም - የጀርመን የናዚ ፖለቲካ ቡድን መሥራችና መሪ የነበረው አዶልፍ ሂትለር በዚህ ዕለት ተወለደ።

*፲፱፻፲፰ ዓ/ም - የታላቋ ብሪታኒያ ንግሥት ዳግማዊት ኤልሳቤጥ በሎንዶን ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=
* http://www.thepeoplehistory.com/april21st.html 

* http://jamaica-gleaner.com/pages/history/story0022.html 

*http://www.ethiopianreporter.com  ኪንና ባህል፡ ሳምንቱ በታሪክ 

መደብ:ዕለታት
አዜብ መስፍን

ወ/ሮ **አዜብ መስፍን** የህወሃት ነባር ታጋይና የኢትዮጵያው ጠ/ሚኒስትር የአቶ መለስ ዜናዊ ባለቤት ናቸው። ቀዳማዊ እመቤት በነበሩበት ወቅት በኢትዮጵያ ከፍተኛ የንግድ እንቅስቃሴ የሚያደርጉ ተቋሞች ስብስብ የሆነውን የትግራይ መልሶ ማቋቋሚያ ማህበር (ት.እ.ም.ት) መሪ ነበሩ፡፡ በአዲስ አበባ እና በሰሜን አሜሪካ የሚገኙ የኢትዮጵያውያን ሚዲያዎች ወይዘሮዋን በተለያዩ ከባድ የሙስና ቅሌቶች ይፈርጁዋቿል፡፡ ወይዘሮ አዜብ የባለቤታቸው መታሰቢያ የመለስ ዜናዊ ፋውንዴሽን መስራች እና የቦርድ ሰብሳቢ ናቸው፡፡

ከመለስ ዜናዊ  ጋር ትዳር ከመመስረታቸው በፊት የአርከበ እቁባይ  የፍቅር ጓደኛ እንደነበሩ የህዋህት ታጋይ የነበሩት ገብረመድህን አርአያ መስክረዋል።

መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ሥነ ስብስብ

[thumb|right|በሥነ ስብስብ ጥናት የሁለት ስብስቦችን የ[ጋራ አባላት የሚያሳይ የቬን ዳያግራም ምስል። ]]
**ሥነ ስብስብ** የሒሳብ ቅርንጫፍ ሲሆን ትኩረት ሰጥቶ የሚያጠናው ስብስቦችን ነው። ስብስብ ማለቱ ተለይተው ሊታወቁ የሚችሉ ነገሮችን ክምችት ወይም ቡድን ነው። 

የሥነ ስብስብ ኅልዮት በጣም መሰረታዊ ከመሆኑ የተነሳ ማናቸውንም የሒሳብ ቅርንጫፎች በርሱ ቋንቋ መጻፍና መተርጎም ይቻላል። ከቀላልነቱም አንጻር በመዋዕለ ሕጻናትና በአንደኛ ደረጃ ትምህርትቤቶች ደረጃ ሳይቀር ለህጻናት ቢቀርብ ምንም ጉዳት አያመጣም። 
የስብስብ ውህደትና የጋራ መተግበሪያወች እንዲሁም ቬን ዲያግራምና ኦይለር ዳያግራም በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ሊሰጡ ይችላሉ፣ ከበድ ያሉት እንደ ተቆጣሪነት አይነት ጽንሰ ሃሳቦች በኮሌጅ ደረጃ ይቀርባሉ።

ሥነ ስብስብ የተመሰረተው በ1860ወቹ በጆርጅ ካንተር እና ሪቻርድ ደደኪንድ በተሰኙ የሂሳብ ተማሪወች ነበር። እኒህ ተመራማሪወች፣ በተለይ ካንተር፣ የዋህ ሥነ ስብስብ ተብሎ አሁን የሚታወቀውን ጥናት መሰረት ቢጥልም በ20ኛ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ በበርትራንድ ረስልና ሌሎችም ተማሪወች የዚህ አዲሱ የሂስብ ዘርፍ ኃልዮት ለርስ በርስ ቅራኔ እንደሚያበቃ በማስረዳታቸው ዘርፉ ሊሻሻል በቃ። ይህ አዲሱ የሥነ ስብስብ ስርዓት እሙናዊ የስብስብ ኅልዮት በመባል ይታወቃል።

ደግሞ ይዩ፦

* ስብስብ
* የዋህ ሥነ ስብስብ

መደብ:ሥነ ስብስብ
ሚያዝያ ፲፬

**ሚያዝያ ፲፬**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፩ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፳ ዓ/ም በመካከለኛው የግሪክ ግዛት ውስጥ የተከሰተው የመሬት እንቅጥቅጥ አደጋ የቆሮንጦስን ከተማ አወደመ።

*፲፱፻፸፪ ዓ/ም - በላይቤሪያ በወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ሥልጣን የጨበጠው የሃምሣ ዓለቃ ዶ ተከታዮች፣ የቀድሞውን ፕሬዚደንት የዊሊያም ቶልበርትን ታላቅ ወንድም ጨምሮ ብዙ የቀድሞ ባለሥልጣናትንና ሚኒስቴሮች ረሸኗቸው።

## ልደት

*፲፱፻፳፱ ዓ/ም - አሜሪካዊው ተዋናይ ጃክ ኒከልሰን (Jack Nicholson) በኒው ዮርክ ከተማ ተወለደ።

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FCO 31/1118፣ ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971

* http://www.thepeoplehistory.com/april22nd.html 

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፲፭

**ሚያዝያ ፲፭**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፭ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፩ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት በአብዮቱ ፍንዳታ እይተካሄዱ ያሉትን አድማዎችና ሰላማዊ ሰልፎችን ለመግታት የሚወስዳቸውን እርምጃዎች አስታወቀ። የፖስታ ሠራተኞች የአራት ቀን አድማቸውን ጀመሩ።

*፲፱፻፹፪ ዓ/ም - ናሚቢያ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት መቶ ስልሳኛ አባል ሆነች።

*፲፱፻፹፭ ዓ/ም - በኤርትራ በተካሄደው የሕዝብ ድምጽ ቁጥር አብዛኛው ሕዝብ ከኢትዮጵያ ተገንጥሎ በሉዓላዊነት ራሱን ማስተዳደር መምረጡ ታወጀ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=
*፲፱፻፺፱ ዓ/ም - የሩሲያ ኅብረት መንግሥት (Russian Federation) የመጀመሪያው ፕሬዚደንት የነበሩት ቦሪስ የልስቲን በተወለዱ በሰባ ስድስት ዓመታቸው አረፉ። 

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FCO 371/1829	ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

* http://www.thepeoplehistory.com/april22nd.html 

* http://en.wikipedia.org/wiki/April_23

መደብ:ዕለታት
ታህታይ ስብስብ

ማናቸውም የስብስብ  *A*  አባላት የስብስብ  *B* አባላት ከሆኑ፣   *A*  የ *B*  **ታህታይ ስብስብ** ነው እንላለን። ሲጻፍ  *A* ⊆ *B* ( ሲነበበ *A  ስብስብ B ውስጥ ይገኛል*)። በዚህ ትይዩ እንዲህ በለንም መጻፍ እንችላለን  *B* ⊇ *A*, ሲነበብ*B የA [[ላዕላይ ስብስብ]] ነው* ወይም  *B ስብስብ Aን ይጠቀልላል*።

*A* የ*B* ታህታይ ስብስብ ሆኖ ነገር ግን ሁለቱ ስብስቦች እኩል ካልሆኑ ,  *A* የ*B* ደንበኛ ታህታይ ስብስብ ይሰኛል፣ በሒሳብ ምልክት ሲጻፍ *A* ⊂ *B*። ሌሎች ደራሲያን ይህን ምልከት *A* ⊊ *B* ይጠቀማሉ።

 ስብስብA የስብስብB **ታህታይ ስብስብ** ነው

ምሳሌ፡ 
:* የሁሉ ወንዶች ስብስብ  የሁሉ ሰወች ስብስብ ታህታይ ስብስብነው።
:* {1, 3} &#x228A; {1, 2, 3, 4}.
:* {1, 2, 3, 4} &sube; {1, 2, 3, 4}.

ባዶ ስብስብ የማናቸውም ስብስብ ታህታይ ስብስብ ነው። ሁሉም ስብስብ በበኩሉ የራሱ ስብስብ ታህታይ ስብስብ ነው።
:* &empty; &sube; *A*.
:* *A* &sube; *A*.

ሁለት ስብስቦች እኩል እንደሆኑ ለማረጋገጥ የሚያገለግል  መምሪያ ሐሳብ ይኼ ነው፦ 
:*  ሁለት ስብስቦች  እኩል የሚሆኑት    እና  ሲሆኑና ሲሆኑ ብቻ ነው።

መደብ: ሥነ ስብስብ
የስብስብ ብዛት

**የስብስብ ብዛት** የምንለው የአንድ ስብስብ አባላትን ብዛት ነው።  ለምሳሌ የስብስብ *B* ብዛት በሒሳብ ምልክት እንዲህ ይወከላል፡ ። ለምሳሌ፡ ስብስብ *B* የፈረንሳይ ባንዲራ ቀለሞች ስብስብ ቢሆን፣ የ *B* ብዛት  ሲሰላ  ነው፣ ምክንያቱም የፈረንሳይ ባንዲራ ቀለሞች 3 ናቸውና። 

ባዶ ስብስብ የምንለው ልዩ ስብስብ በውስጡ ምንም አባላት የሉትም ስለሆነም ብዛቱ ዜሮ ነው እንላለን።  ምልክቱም ይሄ ነው፡  ∅  ወይም { } ።  ለምሳሌ ጎናቸው አራት የሆኑ ሶስት ማዕዘኖች ስብስብ ዜሮ አባላት ስላሉት ባዶ ስብስብ ይባላል። 

በተጻራሪ አንድ አንድ  ስብስቦች አእላፍ ብዛት አሏቸው። ለምሳሌ የቁጥሮች ስብስብን ብንወሰድ አእላፍ አባላት አሉት።  አንድ አንድ አእላፋት ከሌሎች አእላፋት የሚበልጡበት ሁኔታ ይገኛል። ለምሳሌ የውኑ ቁጥር ብዛት ከመቁጠሪያ ቁጥር ብዛት ይበልጣል፣ ምንም እንኳ ሁለቱም ብዛታቸው አእላፍ ቢሆንም። በተጻራሪ አንድ አንድ እኩል የማይመስሉ አዕላፎች እኩል ሆነው ይገኛሉ። ለምሳሌ የመስመር ቁራጭ ና የተቆረጠበት መስመር እኩል ብዛት አላቸው፣ ማለት እኩል የነጥብ ብዛት አላቸው።  እኒህንና እኒህ የመሰሉ እንግዳ የአእላፍ ጠባዮች የተጠኑት በጆርጅ ካንተር ነበር።

### ርቢ ስብስቦች(ፓወር ሴት)

የስብስብ *S* ርቢ ስብስብ የምንለው ማናቸውንም  የስብስብ  *S* ታህታይ ስብስቦች አቅፎ የሚይዝን ስብስብ ነው። ማለት ከ *S*  አባላት የሚሰሩ ማናቸውንም ስብስቦችና ባዶ ስብስብን ይይዛል። አንድ ብዛቱ አእላፍ ያልሆነ (አባላቱ የሚያልቁ) ስብስብ  ብዛቱ  *n*  ቢሆነ የርቢ ስብስቡ ብዛት   2*n* ነው።   የርቢ ስብስብ  እንዲህ ይወከላል  *P*(*S*). 

ለምሳሌ፡

: {1, 2, 3} ስብስብ ቢሰጠን፣ ርቢ ስብስቡ ይሄ ነው  .  የመጀመሪያው ስብስብ ብዛት 3 ሲሆን የርቢ ስብስቡ ብዛት  23 = 8 ነው።

መደብ:ሥነ ስብስብ
ውህድ ስብስብ

ሁለት ስብስቦች "ሊደመሩ" ይችላሉ። መደመርን መተግብሪያ **ውህድ ስብስብ** ሲሆን፣ የ*A* እና *B* ውህድ እንዲህ ይጻፋል  *A*&nbsp;∪&nbsp;*B* ። ትርጓሜውም   በ *A* ወይም በ *B*  የሚገኙ ሁሉም አባላት ስብስብ ማለት ነው።  

ምሳሌ:
:* } 
:* } 
:* }

አንድ አንድ መሰረታዊ የውህድ ስብስብ ጸባዮች:
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:*  if and only if 

መደብ:ሥነ ስብስብ
የጋራ ስብስብ

የሁለት ስብስቦችን የጋራ አባላት በመውሰድ እንዲሁ አዲስ ስብስብ መፍጠር ይቻላል።  የ*A* እና *B* የጋራ ስብስብ እንዲህ ይወከላል ፤ ትርጓሜውም  በ *A* እና በ *B* ውስጥ የሚገኙ የጋራ አባላቶች ስብስብ ማለት ነው።    ከሆነ *A* እና  *B*  የየቅል ስብስብ ይሰኛሉ። 

ምሳሌዎች:
:* 
:* 
:* 

የጋራ ስብስብ መሰረታዊ ጸባዮች:
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:*   የሚሆነው  ከሆነና ከሆነ ብቻ ነው።

መደብ: ሥነ ስብስብ
የውጭ ስብስብ

ሁለት ስብስቦች ሊቀናነሱ ይችላሉ።    (ወይም ) ማለቱ  ማናቸውም በ*A*  ውስጥ ኖረው ነገር ግን በ *B* የማይገኙ አባላት ስብስብ ማለቱ ነው።  

በአንድ አንድ ስሌቶች ማናቸውም ስብስቦች የአቃፊያቸው አለም አቀፍ ስብስብ አባል እንደሆኑ ተደርገው ሊወሰዱ ይችላሉ።  ይህ ሁሉን አቃፊ ስብስብ እንዲህ ይወከላል፡  *U* ። በዚህ ጊዜ  የ *A* ውጭ ወይንም የ *A*ተቃርኖ ይሰኛል። 

ምሳሌ:
:* 
:* 
:* 
:* 
:* አለም አቀፉ ስብስብ *U* የመቁጠሪያ ቁጥሮችን ቢወክል, *E* ደግሞ ተጋማሽ ቁጥሮችን, *O*  ኢተጋማሽ ቁጥሮችን ቢወክል,  *E*&prime; = *O*.

መሰረታዊ የውጭ ስብስብ ጸባዮች:
:* 
:* 
:* 
:* 
:* 
:*  and 
:* .

የ*A*እና  የ*B* ሚዛናዊ ውጭ ስብስብ እንዲህ ይተረጎማል።
:A\,\Delta\,B = (A \setminus B) \cup (B \setminus A).
ለምሳሌ የ {7,8,9,10} እና {9,10,11,12} ሚዛናዊ ውጭ ስብስብ  {7,8,11,12} ነው።

መደብ :ሥነ ስብስብ
ካርቴዥያዊ ብዜት

እያንዳንዷን የአንድ ስብስብ አባላት ከሌላው ስብስብ አባላት ጋር በማያያዝ አዲስ ስብስብ መፍጠር ይቻላል።   የ ስብስብ *A* እና *B* **ካርቴዥያዊ ብዜት** እንዲህ ይወከላል *A* &times; *B*፤ ትርጓሜውም  የቅደም ተከተል ጥንዶች(*a*, *b*) ስብስብ ሆኖ ሲያበቃ፣  *a* እዚህ ላይ  የስብስብ *A* አባል ሲሆን  *b* ደግሞ የስብስብ *B* አባል ነው ማለት ነው።ብብ

ምሳሌ:
:* 
:* 
:* 

መሰርታዊ የካርቴዢያዊ ብዜት ጸባዮች:
:* 
:* 
:* 
*A* እና *B* አላቂ ስብስቦች ቢሆኑ  የብዛታቸው ጸባይ እንዲህ ነው
:* |&thinsp;*A* &times; *B*&thinsp;| = |&thinsp;*B* &times; *A*&thinsp;| = |&thinsp;*A*&thinsp;| &times; |&thinsp;*B*&thinsp;|

መደብ:ሥነ ስብስብ
የኢኳዶር ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ኢኳዶር
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኤኳዶር
የኤል ሳልቫዶር ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ኤል ሳልቫዶር
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኤል ሳልቫዶር
የኢራቅ ሰንደቅ ዓላማ

**የኢራቅ ባንዲራ** (ዓረብኛ: علم العراق, ኩርድኛ: ئاڵای عێراق) በቀይ፣ ነጭ እና ጥቁር ሶስት እኩል የሆኑ አግድም ሰንሰለቶችን ያካተተ ሲሆን በመሃል ላይ "አላሁ አክበር" የሚለው ሀረግ በአረንጓዴ የኩፊክ ፊደል ተጽፏል።

የዘመናዊቷ ኢራቅ የመጀመሪያ ባንዲራ ተቀባይነት ያገኘው በ1921 የኢራቅ መንግሥት ስትመሰረት ነው፣ ከዚያም አራት ቀለሞች ያሉት አረንጓዴ፣ ነጭ፣ ጥቁር እና ቀይ ባንዲራ ተቀበለ። በ 1958 የአረብ ፌዴሬሽን በኢራቅ እና በዮርዳኖስ መንግስታት መካከል ተቋቋመ ። ለፌዴሬሽኑ አዲስ ባንዲራ ተቀበለ ፣ ግን እያንዳንዱ ሀገር የራሱን ባንዲራ ይይዛል።

በ1958 ከጁላይ 14 አብዮት በኋላ የኢራቅ ሪፐብሊክ ባንዲራ ጸደቀ። በ 1963 በኢራቅ ፣ በሶሪያ እና በግብፅ መካከል የአረብ አንድነትን የሚያመለክት አዲስ ባንዲራ ተቀበለ። ከሁለተኛው የባህረ ሰላጤ ጦርነት በኋላ "እግዚአብሔር ታላቅ ነው" የሚለው ሐረግ በሳዳም ሁሴን የእጅ ጽሑፍ ውስጥ በባንዲራ ላይ ተጨምሯል. አጠቃቀሙ እስከ ሦስተኛው የባህረ ሰላጤ ጦርነት በ2003 ቀጥሏል።

ከ 2004 በኋላ የኢራቅ ባንዲራ ላይ "እግዚአብሔር ታላቅ ነው" የሚለውን ሐረግ በመተካት እና በኩፊክ ስክሪፕት ውስጥ እንደገና በመጻፍ ማሻሻያ ተደረገ.በ 2008 የኢራቅ ፓርላማ የኢራቅ ባንዲራ ህግን አፅድቋል፣ ሦስቱን ኮከቦች እና ትርጉሞቻቸውን አስወግዶ ባንዲራ በመላው ኢራቅ ተሰቅሏል።

## ታሪክ

ስዕል:Flag of Iraq (1924–1959).svg|link=|ነሐሴ 23 ቀን 1921 የኢራቅ መንግሥት ከተመሠረተ በኋላ የተቀበለ ሲሆን እስከ ጥር 1 ቀን 1959 ድረስ የሪፐብሊኩ መመስረት ሲታወጅ እና የኢራቅ ንጉሣዊ አገዛዝ እስከተወገደ ድረስ አገልግሎት ላይ ውሏል።
ስዕል:Flag of the Arab Federation.svg|link=|የካቲት 14 ቀን 1958 የፀደቀው በሁለቱ ሃሺሚት መንግስታት (ኢራቅ እና ዮርዳኖስ) መካከል የአረብ ፌደሬሽን በመቋቋሙ ምክንያት ነው ።ይህ ሰንደቅ ዓላማ በኢራቅ ንጉሣዊ አገዛዝ ማብቂያ ላይ በተመሳሳይ ዓመት ተሰርዟል።
ስዕል:Flag of Iraq (1959–1963).svg|link=|የኢራቅ ሪፐብሊክ ባንዲራ ነበር እና በጥር 1, 1959 ተቀባይነት አግኝቷል.
ስዕል:Flag of Iraq (1963–1991).svg|link=|ይህ ባንዲራ በጁላይ 31 ቀን 1963 ብሄራዊ ገንዘቦች በጠቅላይ ሚኒስትር አብዱልከሪም ቃሴም ላይ መፈንቅለ መንግስት ካደረጉ በኋላ ነው እነዚህ ኮከቦች በኢራቅ ፣ሶሪያ እና ግብፅ መካከል ያለውን የአረብ አንድነት ያመለክታሉ።
ስዕል:Flag of Iraq (1991–2004).svg|link=|በ 1968 የባዝ ፓርቲ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት አቀናጅቶ ፕሬዝዳንት አብዱረህማን አሪፍ ከስልጣን አስወገደ። የከዋክብትን ትርጉም ቀይረዋል እና አሁን የባዝ ፓርቲ መርሆዎችን (አንድነት, ነፃነት, ሶሻሊዝም) ጠቅሰዋል. ከሁለተኛው የባህረ ሰላጤ ጦርነት በኋላ ሳዳም ሁሴን “እግዚአብሔር ታላቅ ነው” የሚለውን ሐረግ በራሱ የእጅ ጽሁፍ በባንዲራ ላይ ጨመረ።
ስዕል:Flag of Iraq (2004–2008).svg|link=|በሶስተኛው የባህረ ሰላጤ ጦርነት ኢራቅ ከተሸነፈች በኋላ ባዝ ፓርቲ ተወግዶ "አላሁ አክበር" የሚለው ሀረግ በ2004 ወደ ኩፊክ ፅሁፍ ተቀየረ።
ስዕል:Flag of Iraq.svg|link=|ፓርላማው የወቅቱን የኢራቅ ባንዲራ በጥር 22 ቀን 2008 ኮከቦቹን እና ትርጉማቸውን ሲሰርዙ አጽድቋል። ሰንደቅ ዓላማው በመላ ሀገሪቱ ተሰቅሏል።


## የቀለም ዘዴ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኢራቅ
## ይዩ
* ኢራቅ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኢራቅ

## ምንጮች
ሚያዝያ ፲፮

**ሚያዝያ ፲፮**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፮ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፩ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፱ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፷፭ ዓ/ም - የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ዶክቶር ምናሴ ኃይሌ በሀገራቸውና በጎረቤት አገር ሶማሊያ ጋር ያለውን ጸብ በሰላም ለመፍታት ተልከው ሞቃዲሹ ገቡ።

*፲፱፻፺፯ ዓ/ም - ጀርመናዊው ካርዲናል ዮሴፍ ራትዚንገር የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ፪፻፷፭ኛው ጳጳስ ሆነው፣ በቤኔዲክቶስ ፲፮ኛ የጵጵስና ስም ተቀቡ።

*፳፻፫ ዓ/ም - በመላው ዓለም የክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች የእምነታቸው ዋና ምሠሶ የሆነውን የኢየሱስ ክርስቶስን ከሙታን መነሳት መታሰቢያ - የትንሳዔ በዓል አከበሩ። 

## ልደት
1991

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* http://en.wikipedia.org/wiki/April_24

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፲፱

**ሚያዝያ ፲፱**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፮ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፲፯ ዓ/ም - በኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት አልጋ ወራሽ እና ባለሙሉ ሥልጣን እንደራሴ 'የግል ገንዘብ' የተሠራውና በስማቸው የተሠየመው የተፈሪ መኰንን ትምሕርት ቤት ተከፈተ።

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - ቶጎ ከፈረንሳይ ቅኝ ግዛትነት ነፃነቷን አወጀች። ሲልቫኑስ ኦሊምፒዮ የመጀመሪያ ፕሬዚዳንት ሆኑ።

*፲፱፻፶፫ ዓ/ም - በታላቋ ብሪታኒያ ሥር ከመቶ ሃምሳ ዓመት በላይ በቅኝ ግዛትነት የነበረችው ሲዬራ ሊዮን ነጻነቷን ተቀዳጀች።

*፲፱፻፶፯ ዓ/ም - በኢትዮጵያ የካቶሊክ ዕምነት ተከታዮች ሃይማኖታዊ በዓላትን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር መሠረት ለማክበር መወሰናቸው ተገለጠ።

*፲፱፻፷፫ ዓ/ም - ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በእስፓኝ የሁለት ቀን ጉብኝታቸውን ጀመሩ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በኢትዮጵያ አብዮታዊ ፍንዳታ የምድር ጦር ሠራዊት አባላት ሦስት ጄኔራሎችን በቁጥጥር ሥር አዋሉ።

*፲፱፻፷፮ ዓ/ም - በብሪታኒያ በሚገኘው የሊቢያ ቋሚ ልዑካን መሥሪያ ቤት ደጅ ላይ አንዲት እንግላዚዊት የፖሊስ ባልደረባ በመገደሏ ምክንያት የብሪታኒያ መንግሥት ከሊቢያ ጋር የዲፕሎማቲክ ግንኙነቱን ከማቋረጡም ባሻገር፣ በዛሬው ዕለት የሊቢያን ልዑካን ካገር አስወጡ።

*፲፱፻፹፮ ዓ/ም - በደቡብ አፍሪቃ ለመጀመሪያ ጊዜ ጥቁር ዜጎችን አሳትፎ በተካሄደው ምርጫ ኔልሰን ማንዴላ ፕሬዚደንት ሆነው ተመረጡ።

## ልደት

=ዕለተ ሞት=

*፲፱፻፷፬ ዓ/ም - የጋና የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር እና የመጀመሪያው ፕረዚደንት ዶክቶር ክዋሜ ንክሩማ በዚህ ዕለት በቡካሬስት፣ ሩማንያ የቆዳ ነቀርሳ ህክምና በመከታተል ላይ እንደነበሩ አረፉ። አስከሬናቸው ወደ ትውልድ አገራቸው ተመልሶ 
በመዲናዋ በአክራ ተቀብሯል።

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FO 371/190144 Annual Review of 1965

* P.R.O., FCO 31/1118፣ ETHIOPIA: ANNUAL REVIEW FOR 1971

* P.R.O., FCO 371/1829	ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974

* http://www.thepeoplehistory.com/april27th.html 

መደብ:ዕለታት
ሚያዝያ ፳

**ሚያዝያ ፳**፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፭ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፮ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፭ ቀናት ይቀራሉ።

## [[ታሪካዊ ዓመት በዓላት ወይም ማስታወሻዎች|ታሪካዊ ማስታወሻዎች]]

*፲፱፻፴፯ ዓ/ም - የኢጣልያ የፋሺስት መሪ የነበረው ቤኒቶ ሙሶሊኒ ከነውሽማው ክላራ ፔታቺ ጋር በቀበሌ ታጣቂዎች ተይዞ በኮሎኔል ካሌሪዶ ከተረሸነ በኋላ አደባባይ ላይ ቁልቁል ተሰቀለ።

*፲፱፻፶፪ ዓ/ም - የሆለታ ጦር ትምሕርት ቤት ብዙ የውጭ እንግዶች በተገኙበት የሃያ አምስተኛ የልደት በዓሉ ተከበረ።

*፲፱፻፶፱ ዓ/ም - ጥቁር አሜሪካዊው ቡጢኛ ሙሐመድ አሊ ወደአገሪቱ ጦር ሠራዊት ገብቶ የማገልገል ግዴታውን እንዲወጣ ቢጠየቅም አሻፈረኝ አለ። የዚያኑ ዕለት የዓለም ቻምፒዮናነቱን ማዕረግ በኒው ዮርክ የአትሌቲክ ባለ ሥልጣን ተገፈፈ።

*፲፱፻፷፩ ዓ/ም - በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ የአገራቸውን አርበኞች የመሩትና ከነጻነት በኋላም የፈረንሳይ ፕሬዚደንት ሆነው ለ አሥራ አንድ ዓመታት ያገለገሉት ሻርል ደጎል በፈቃድቸው ሥልጣናቸውን ለቀቁ።

*፲፱፻፸፰ ዓ/ም - በስዊድን፤ ፊንላንድ እና ኖርዌይ የሚገኙ የኑክሊዬር ምርመራ ማዕከላት ያልተለመደ የራዲዮ-አክቲቭ በከላ በምድር ጠፈር ላይ እንዳገኙ ባስታወቁ በሁለተኛው ቀን የሶቪዬት ኅብረት ባለ ሥልጣናት ቸርኖቢል የሚባለው የኑክሊዬር የመብራት ኃይል ማምረቻ አደጋ እንደደረሰበት ይፋ አደረጉ።

## ልደት
*፲፱፻፲፮ ዓ/ም - የዛምቢያ የመጀመሪያ ፕሬዚደንት የነበሩት ኬኔዝ ካውንዳ ተወለዱ።
*፲፱፻፳፱ ዓ/ም - የቀድሞው የኢራቅ ፕሬዚደንት ሳዳም ሁሴን አብደል ማጂድ አል ቲክሪቲ በዚህ ዕለት አል አውጃ በሚባል ሥፍራ ተወለዱ።

=ዕለተ ሞት=

=ዋቢ ምንጮች=

* P.R.O., FO 371/154836 Annual Report from Ethiopia for 1960

* http://www.thepeoplehistory.com/april27th.html 
* http://en.wikipedia.org/wiki/April_28
* http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/28/newsid_3564000/3564529.stm

መደብ:ዕለታት
ኮንሴፕሲዮን

**ኮንሴፕሲዮን** (እስፓንኛ፦ Concepción) የቺሌ ከተማ ነው። በ1542 ዓ.ም. በእስፓንያ ሰዎች ተመሠረተ።

## External links
* Concepcion.cl (ES)

መደብ:የቺሌ ከተሞች
የብርሃን ስብረት

**የብርሃን ስብረት** እምንለው የብርሃን ጨረር ካንድ ብርሃን አሳላፊ ወደ ሌላ አሳላፊ አካል ሲጓዝ  የሚገጥመውን የመጉበጥ ሁናቴ የሚወክል ጽንስ ሃሳብ ነው። ይህ የመጉበጥ ሁናቴ በስኔል ህግ እንዲህ ሲባል በሒሳብ ቋንቋ ይገለጻል፦

:n_1\sin\theta_1 = n_2\sin\theta_2\ .

እዚህ ላይ \theta_1 በብርሃኑ ጨረርና በአንደኛው ብርሃን አስተላላፊ አካል ቀጤ ነክ መካከል ያለውን ማዕዘን ሲዎክል \theta_2 ደግሞ በሁለተኛው አካል ቀጤ ነክና በብርሃኑ ጨረር መካከል ያለውን ማዕዘን ይወክላል። n1 እና  n2 የብርሃን አስተላላፊዎቹ የስብራት ውድር ናቸው፣  *n* = 1  ለጠፈር ሲሆን  *n* > 1  ደግሞ ለማናቸው ብርሃን አስተላላፊና በከፊል አስተላላፊ ቁስ አካሎች የሚሆን ነው።

አንድ ጨረር ከአንድ አካል ወጥቶ ወደሌላ አካል  ሲገባ የጨረሩ የሞገድ ርዝመትና የብርሃን ፍጥነቱ ይቀየራል። ሆኖም ግን ድግግሞሹ ባለበት ይጸናል።  ያ ጨረር ለሚገባበት አካል ገላ ቀጤ ነክ ካልሆነ የሞገድ ርዝመቱ ወይም ፍጥነቱ  መቀየር ብርሃኑ እንዲጎብጥ ወይም አቅጣጭ እንዲቀይር ያደርገዋል።  አንድ መኪና አንድ ጎን ጎማዎቹ ቀጥ ቢሉና ሌሎች ጎን ጎማዎቹ ቢሽከረከሩ ሳይወድ በግድ እንደሚታጠፍ ነው።  የብርሃን አቅጣጫ መቀየር  የብርሃን ስብረት በመባል ይታወቃል።

መደብ :ብርሃን
የብርሃን መጠላለፍ

[left|thumb|200px| [ቶማስ ያንግ የብርሃን ውልግደትን በሁለት በተሸነተሩ ካርዶች አማካይነት ለማሳየት ያደረገው ሙከራ። ይህ የያንግ ሙከራ ብርሃን ሞገድ እንዳለው ያረጋገጠ ነበር።]]
**የብርሃን መጠላለፍ** እንደማንኛውም ሞገድ መጠላለፍ ነው እንጂ ልዩ አይደለም። ለምሳሌ አንድ የረጋ ውሃ ላይ ሁለት ልጆች የተለያየ ቦታ ላይ ጠጠር ቢጥሉ፣ ከጠጠሮቹ እየከበቡ የሚሰፉት ሞገዶች የሚሰሩት መጠላለፍ አንድ ቦታ በሃይል እንዲጎብጡ፣ ሌላ ቦታ እንዲያንሱ እያደረገ ለአይን የሚስብ የመጠላለፍ ቅርጾች በውሃው ገጽታ ላይ ይሰራሉ። ብርሃንም እንዲህ አይነት የመጠላለፍ ባህርይ ያሳያል። ጉዳዩን በቀላሉ ለማየት የያንግን ሙከራ ማካሄድ ይረዳል። የያንግ ሙከራ ምንድን ነው፣ አንድ አይነት ቀለም ያለው ብርሃን አንድ በቀጭኑ የተሸነተረ ካርድ ላይ ይብራል። ከዚህ ሽንትር ካርድ ብርሃኑ እየተወላገደ ይሄድና ሌላ ሁለት ቦታ ላይ የተሸነተረ ካርድ ላይ እንዲያርፍ ይደረጋል። ከኒህ ሁለት ሽንትሮች ያመለጠው ሁለት ጊዜ የተወላገደ ብርሃን ንጹህ ግድግዳ ላይ እንዲያርፍ ይደረጋል። የብርሃንን መጠላለፍ በደንብ በሚያሳይ መልኩ ይህ የሚያርፈው ብርሃን ብዙ ደማቅና ጨለማ ሸንተረሮች በግድግዳው ላይ ይፈጥራሉ። ከዚህ በተረፈ የብርሃን መጠላለፍ በተፈጥሮም እንዳለ ለማስተዋል ይቻልል። ለምሳሌ ሥሥ የዘይት ወይም ቤንዚን እድፍ በውሃ ላይ ተንጣሎ ሲገኝ የሚፈጥረው ኅብረ ቀለም ከብርሃን መጠላለፍ የሚመጣ ነው። የሲዲ ገጽታም ኅብረ ቀለም ማሳየቱ ብርሃን መጠላለፍ የሚመነጭ ነው።

መደብ:ብርሃን
የብርሃን መወላገድ

right|thumb|140px| ብርሃን ትንሽ ቀዳዳ ውስጥ ሲያልፍ እንደሚወላገድ እሚያሳይ
ሞገዶች እንቅፋት ሲያጋጥማቸው፣ በእንቅፋቱ ዙርያ የመጠምዘም ባህርይ ያሳያሉ። ከዚህ በተጻራሪ የዕለት ተለት ተመክሯችን እንደሚያረጋግጥልን ብርሃን በቀጥተኛ መንገድ እንደሚጓዝ ነው። ነገር ግን በጥንቃቄ ስናስተውል ይሄ ሙሉ በሙሉ እውነት ሆኖ አናገኘውም። ለምሳሌ ያንድን ቁስ ጥላ ስንመረመር ከሁለት አይነት ጥላወች እንደተሰራ እንረዳለን። ። አንደኛው ክፍል በጣም ጭለማ ሲሆን፣ ሌላው ብዙ ሳይጨልም ደብዘዝ ያለ ሆኖ እናገኛለን። ብርሃን በቀጥታ መንገድ ከተጓዘ ለምን ሁለት አይነት ጥላ ሊኖር ቻለ?

ስለሆነም ብርሃን ምንጊዜም በቀጥታ መንገድ አይጓዝም። ይልቁኑ የብርሃን ጨረር ስል የሆነ ጠርዝ ሲያጋጥመው ወይም ጠባብ ክፍተት ውስጥ ሲገባ ይጎብጣል። ይህ ኩነት **የብርሃን መወላገድ** ይሰኛል። በጠባብ ቀዳዳዎች አጮልቀን ስንመለከት ነገሮች ተንጋደው የሚታዩት ስለዚህ ምክንያት ነው።

መደብ:ብርሃን
የብርሃን ነጸብራቅ

thumb|right|200 px|ብርሃን በመስታወት ሲንጸባረቅ። የብርሃኑን መግቢያ ማዕዘንና መውጫ ማዕዘን ያስተውሉ
ብርሃን አንድ ቁስን ሲመታ የቁሱ አተሞች የተውሰነውን ብርሃን ውጠው የተቀረውን መልሰው በተለያየ አቅጣጫ ወደውጭ ይረጫሉ። ይህ ጉዳይ **የብርሃን ነጸብራቅ** ይሰኛል። ሆኖም ግን ገጽታቸው ልስልስ የሆኑ አካላት (ለምሳሌ መስታወት) በሚያስነሱት የሞገድ መጠላለፍ ምክንያት አብዛኛው ጨረራ እርስ በርሱ ይጣፋል። በዚህ መጠፋፋት ወቅት ጸንቶ የሚቀረው ብርሃኑ በአረፈበት ማዕዘን ትክክል ያለው የሞገድ ስብስብ ብቻ ነው። በሌላ አባባል፣ የአንድ ገጽታ ቀጤ ነክ ቢሰጠን፣ አራፊ የብርሃን ጨረር ከዚህ ቀጤ ነክ አንጻር ያለው ማዕዘን ነጸብራቁ ከቀጤ ነኩ ጋር ካለው ማዕዘን ጋር እኩል ነው። ለዚህ ምክንያቱ የሞገድ ጥልልፍ ነው፡፡ 

ከዚህ በተጨማሪ ብርሃን በየብርሃን ስብረት አማካይነት ሊንጸባረቅ ይችላል። ይህ የሚሆነው አንድ የብርሃን ጨረር አንድን ቁስ ለማምለጥ ያለው ፍጥነት በቂ ሆኖ ሳይገኝ ሲቀር ነው። ጨረሩ የቁሱን ድንበር ከተወሰነ ማዕዘን በላይ በሆነ አቅጣጫ ሲመታ በጣም ከመሰበሩ የተነሳ ተመልሶ ወደ ቁሱ ይንጸባረቃል። ይህም አጠቃላይ ውስጣዊ ነጸብራቅ እሚባለው ነው። የአልማዝ ፈርጦች መጭለቅለቅ ከዚህ የተነሳ ነው። 

ብርሃን በዘፈቀደ ሲንጸባረቅ ተበተነ(ዲስፐርሽን)ይባላል። ማለት አቅጣጫ የሌለው መፍካትን ለማሳየት ነው። የሰማይ ሰማያዊ ቀለም ከዚህ የብርሃን መበተን ይመነጫል። የደመናና ወተት ነጭነት እንዲሁ ብርሃን በውሃና በካልሲየም ስልተበተነ ነው።

መደብ:ብርሃን
የብርሃን ዋለታ

right|thumb|200px| የብርሃን መዋለታ
የብርሃን ሞገድ ልከ አንድን ገመደ ወደላይ ወደታች ስናደርግ እንደምናገኘው ሞገድ ነው። ማለት የሞገዱ ጉዞ ወደፊት ሲሆን ሞገዱ የሚርገበገበው ወደ ላይ-ወደ ታች ነው። ስለሆነም ሞገዱ ወደፊት ሚጓዝ ቢሆንም የሚርገገበው ግን አቅጣጫ ሊቀይር ይችላል፡ ለምሳሌ ወደ ጎንና ወደ ጎን ሊርገበገብ ይችላል። ይህ የብርሃን ባህርይ መዋለታ ይባላል። ጉዳዩን በገሃዱ አለም ማየት ይቻላል። ብዙ የጸሐይ መነጽሮች የሚሰሩት ብርሃንን ከሚያወለታ ንጥር ነገሮች ነው። ስለሆነም የመነጽሮቹ መስታወቶች የሚያሳልፉት ከነርሱ መዋለታ ጋር የሚስማማውን ክፍል ብቻ ነው። ስለዚህ ሁለት የጸሓይ መነጽሮችን በተለያየ ማዕዘን በማስቀመጥ ከአንዱ ያለፈውን የዋለታ ብርሃን በሌላው መነጽር እንደገና በማጥራት የተለያየ የብርሃን መጠን እንዲያልፍ ማድረግ ይቻላል። ብርግጥ ሁለቱ መነጽሮች በተቃራኒ ማዕዘን የመዋለቱ ከሆነ ከከፍተኛ ብርሃን እስከ ሙሉ በሙሉ ጨለማ እንዲያስተላልፉ ማድረግ ይቻላል።

መደብ:ብርሃን
የናውሩ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ናውሩ
* ናውሩኛ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ናውሩ
የኒካራጓ ሰንደቅ ዓላማ

## ይዩ
* ኒካራጓ
* የኒካራጓ እጅ ቋንቋ
* የአለም ባንዲራዎች
* ሰንደቅ ዓላማ

መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:ኒካራጓ
ሔርሆር

**ሔርሆር** የግብጽ ጦር አለቃና በቴብስ አረመኔ ቤተ መቅደስ የአሙን ካህን በፈርዖኑ 11 ራምሴስ ዘመን (1100 ዓክልበ. ያህል) ነበር። በተጨማሪ ስሙ ከአግአዝያን ሥርወ መንግሥት ነገስት ዝርዝር መካከል ተገኝቶ በኢትዮጵያ፣ በኑብያና በደቡብ ግብጽ ላይ በዘመኑ የንጉሥነት ማዕረግ እንደ ያዘ ይመስላል። 

ተክለጻድቅ መኩርያ እንዳለው የሔርሆር አባት የቴብስ ካህኑ አመንሆተፕ ሲሆን፣ እናቱ የፈርዖን ልጅ ነበረች። ዳሩ ግን ሌሎች ሊቃውንት ወላጆቹ ከደቡብ ሳይሆኑ ከሊብያ ነበሩ ባዮች ናቸው። ዝርዝሩ እንደሚለው፣ ከሔርሆር ቀጥሎ 1 ፒያንኪያ እንደ ገዛ በሰፊው ይታስብ ነበር። በመምህሩ ካርል ያንሰን-ቪንከልን ምርመራ ግን ይህ ፒያንኪያ በውኑ የሔርሆር ቀዳሚና ዐማት ነበር የሚል አሳብ አቀረበ።

በፈርዖኑ 11 ራምሴስ ዘመነ መንግሥት ሔርሆር የሠራዊቱ መኰንን ሲሆን የኑብያን አገረ ገዢ ፒነሔሲን ከቴብስ አባረረው። የሐርሆር ሚስት ኖጅመት ምናልባት የራምሴስ ልጅ ነበረች። በራምሴስ 19ኛው አመት በቴብስ መቅደስ ዋና ቅስና አገኝቶ ከዚያ ጀምሮ በደቡብ ግብጽ ውስጥ በጠቅላላ ሥልጣን ያዘ። በመጨረሻ ሔርሆር የንጉሥነትን ማዕረግ ጨምሮ እርሱና ፈሮዖኑ ራምሴስ በእኩልነት ይቆጠሩ ነበር። *[[የወናሙን ታሪክ]]* የተባለው ታሪካዊ ሥነ ጽሑፍ በሔርሆር 5ኛው አመት የተጻፈ ነበር። 

## ዋቢ መጽሐፍ

*Kees, Hermann. Die Hohenpriester des Amun von Karnak von Herihor bis zum Ende der Äthiopenzeit (1964).  Leiden:  E. J. Brill

መደብ:ፈርዖን
መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት
የቻይና ነገሥታት ዝርዝር

ማስታወሻ፦ በቻይና ታሪክ ከ849 ዓመት ከክርስቶስ ልደት በፊት አስቀድሞ የሆኑት አመት ቁጥሮች ሁሉ አጠያያቂ ናቸው። ከ849 ዓክልበ. በኋላ ግን አመቶቹ በብዛት ሊወሰኑ ይቻላል። ከሥነ ቅርስ መጀመርያው የተረጋገጠው ንጉሥ ዉ ዲንግ ነው። ከ1200 ዓክልበ. የሆኑት ንግርተኛ አጥንቶች ጽሑፎች በኤሊ ቅርፊት ወይም በበሬ ትከሻ ላይ የጨረቃ ግርዶሽ ጊዜዎች ስለ ዘገቡ፣ የቻይና አጥኒዎች የዉ ዲንግን ዘመን ልክ ከ1258-1199 ዓክልበ. ወስነውታል።

### አፈ ታሪካዊ ዘመን

# ኒዋ - የፉሢ ሚስት፣ ከማየ አይኅ አመለጠች
# ዮውቻው - ቤትን ማገንባት ያገኘ
# ስዊረን - የእሳት ጥቅም ያገኘ
# ፉሢ - ከሚስቱ ከኒዋ ጋራ ከማየ አይኅ አመለጠ። ከዚያ 115 ወይም 116 ዓመት እንደ ነገሠ ይባላል።
# «የነበልባል ነገሥታት» ፦ ሸንኖንግ (38 አመት)፣ ሊንኲ፣ ቸንግ፣ ሚንግ፣ ዥዕ፣ ከ፣ አይ፣ ዩዋንግ - 500 ዓመታት ያህል በጠቅላላ ይባላል

#### የኋሥያ ነገሥታት (አፈታሪካዊ፣ 2389-2010 ዓክልበ. ግድም)
# ኋንግ ዲ (ጎንግሱን ሽወንዩወን) - የዮሾንግ መሪ፣ ያንዲ ዩዋንግን በባንጯን ውግያ አሸንፎ ዮሾንግንና ሸንኖንግን በኋሥያ አዋሀደ። 99 ዓመት ነግሠ።
# ሻውሃው - 84 አመት ነገሠ? (በቀርከሃ ዜና መዋዕል ዘንድ ምናልባት 7 ዓመት ብቻ ነገሠ)
# ዧንሡ - 78 አመት ነገሠ። የኅብረተሠብ ማሻሻሎች ሠራ 
# ዲ ኩ - 60 ወይም 70 አመት ነገሠ (63 በቀርከሃ ዜና መዋዕል)፤ ትምህርት ቤቶች ሠራ 
# ዲ ዥዕ - 9 ዓመት
# ያው - 99 አመት ነገሠ (በ73ኛው አመት ዙፋኑን ለተከታዩ ሹን መልቀቁን በቀርከሃ ዜና መዋዕል ይዘገባል)
# ሹን - 50 ዓመት፤ ሕግ አወጣ

### የሥያ ሥርወ መንግሥት (2010-1611 ዓክልበ. ግድም)

### የሻንግ ሥርወ መንግሥት (1611-1054 ዓክልበ ግድም)

#### የዦው ሥርወ መንግሥት (1054-229 ዓክልበ.

#### የጪን ሥርወ መንግሥት (229-214 ዓክልበ.)

#### የሃን ሥርወ መንግሥት (214 ዓክልበ. - 212 ዓ.ም.)

*
መደብ:የእስያ ታሪክ
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
ኤሌክትሪክ ዑደት

የ**ኤሌክትሪክ ዑደት** ማለቱ  የኤሌክትሪክ አባላት እርስ በርስ ግንኙነት ነው።  የኤሌክትሪክ አባላት (የኤሌክትሪክ መሰረታዊ ክፍሎች)  ኤሌክትሪክ ተቃዋሚን፣ ኤሌክትሪክ ቃቤን፣ ኤሌክትሪክ አቃቤን፣ ቮልቴጅ ምንጭን፣ ኤሌክትሪክ ጅረት ምንጭን  ማብሪያ ማጥፊያንና ሽቦን ይጠቀልላል። በኤሌክትሪክ መረብና በኤሌክትሪክ ዑደት ያለው ልዩነት የኤሌክትሪክ ዑደት ሽቦወች የተዘጋ መንገድ ሲሰሩ የኤሌክትሪክ መረብ ግን ክፍት ሊሆን ይችላል። በሌላ አነጋገር በኤሌክትሪክ ዑደት ውስጥ የሚፈጠር የኤሌክትሪክ ጅረት ክብ ሰርቶ ይመላለሳል እንጂ ወጥቶ የሚጠፋበት ክፍተት አያገኝም።  

ከቮልቴጅ ወይንም  ጅረት ምንጮች፣ ከጉልት የኤሌክትሪክ አባላት(ፓሲቭ ኤለመንትስ - ምሳሌ ተቃዋሚ፣ አቃቤና ቃቤ)፣ ከቀጥተኛ የተበተኑ አባላት (የኤሌክትሪክ ማስተላለፊያ ሽቦ) የተሰሩ ማናቸውም የኤሌክትሪክ መረቦች በአልጀብራና ሽግግር (ላፕላስ ሽግግር፣ ፎሪየር ሽግግር ወዘት...) መንገዶች ሙሉ በሙሉ ተተንትነው በቀጥተኛ ጅረት (ዲሬክት ከረንት)፣ በአመንቺ ጅረት (ኦልተርኔቲንግ ከረንት)ናቅጽበታዊ ባህርይ የሚያሳዩትን ጸባይ ማስላት ይቻላል።

ተነሳሽ የኤሌክትሪክ አባላትን (አክቲቭ ኢለመንትስ) ያቀፉ የኤሌክትሪክ ዑደቶች ባንጻሩ ኤሌክትሮኒክ ዑደት ሲሰኙ፣ ትንታኔያቸው ጉልት የኤሌክትሪክ አባላት (ፓሲቭ ኮምፖኔንትስ)ን ብቻ ከያዘ መረብ ይወሳሰባል። ለዚህ ምክንያቱ ቀጥተኛ (ሊኒያር) ስላልሆኑና በቀላሉ የአልጀብራና የሽግግር መንገዶችን በኒህ ላይ መተግብር ስለማይቻል ነው። 

## የዑደት ትልም መንገድ (ኤሌክትሪካል ዲዛይን)
ማናቸውንም የኤሌክትሪክ ዑደት ትልም  (አናሎግ ኤሌክትሮኒክስም ሆነ ዲጂታል ኤሌክትሮኒክስ ለማቀነባበር የኤሌክትሪክ ኢንጂነሩ በያንዳንዷ የዑደቱ ነጥብ ላይ ሊኖር የሚችለውን የቮልቴጅ እና ጅረት መጠን በግልጽ ሊተነብይ ይገባል።  በአንድ ዑደት ውስጥ ገቢውም ሆነው ወጭው የኤሌክትሪክ ድግግሞሽ የማይቀየር ከሆነ ያ  የዑደት ሥርዓት ቀጥተኛ ዑደት (ሊኒያር ሰርኪዩት)ይባላል።  እኒህ ወገን ዑደቶች  የአቅጣጫ ቁጥርን በመጠቀም በእጅ ስሌት ሊሰሉና ሊተነተኑ ይችላሉ።  ሌሎች ዑደቶች  ጠባያቸውን በተመጣጣኝ ቀጥተኛ ዑደት በመተካት ወይንም ለዚህ ተግባር ተብሎ በተሰራ ሶፍትዌር፣ በኮምፒውተር ብቻ ሊተነተኑ ይገባል። ለዚህ ተግባር ተብለው ከተሰሩ ሶፍትዌሮች  HSPICE ተጠቃሽነት ሲኖረው፣ ለትንተና ከተፈጠሩ የኤሌክትሪክ ሶፍትዌር ቋንቋወች  VHDL-AMS እና verilog-AMS በኤሌክትሪካል እና ኤሌክትሮኒክ ኢንጂኔሮች ዘንድ ታዋቂነት ካገኙ ወገኖች ናቸው።   

## የኤሌክትሪክ ህጎች
ለማናቸውም የኤሌክትሪክ መረቦች የሚሰሩ ጥቂት ናቸው የማይባሉ ህጎች በየዘመኑ ተገኝተዋል። ለምሳሌ ያልን እንደሆን፡
* የኪርኮፍ ጅረት ህግ:  አንድ ጉብር (ሽቦወች የሚገናኙበት ነጥብ) ውስጥ የሚገቡ የኤሌክትሪክ ጅረቶች መጠን ከዚያ ጉብር ከሚወጡ ጅረቶች መጠን ጋር እኩል ነው። 
* የኪርኮፍ ቮልቴጅ ህግ:  አንድ ዙሮሽ ላይ ያለን አቅጣጫዊ የእምቅ አቅም ልዩነት (ቮልቴጅ) ብንደምር የምናገኘው ውጤት ዜሮ ነው። 
* የኦም ህግ፡  በአንድ የኤሌክትሪክ ተቃዋሚ ጫፎች መካከል ያለ የቮልቴጅ ልዩነት በተቃዋሚው ውስጥ የሚያልፈው ጅረት ሲባዛ በተቃዋሚው ዋጋ ነው። 
* የኖርተን እርጉጥ ማናቸውም የጅረትና ቮልቴጅ ምንጮችና የኤሌክትሪክ ተቃዋሚወች መረብ በአንድ የጅረት ምንጭና ለርሱ ትይዩ በተያያዘ አንድ ተቃዋሚ ሊተኩ ይችላሉ።
* የቴቭኒን እርጉጥ: ማናቸውም የጅረትና ቮልቴጅ ምንጮሽና የኤሌክትሪክ ተቃዋሚወች መረብ በአንድ የቮልቴጅ ምንጭና ለርሱ በተቀጠለ አንድ ተቃዋሚ ለተኩ ይችላሉ።

## ደግሞ ይዩ
* የኤሌክትሪክ ፈሳሻዊ ተምሳሌት

* አመንቺ ጅረት  (ኦልተርኔቲንግ ከረንት)
* ቀጥተኛ ጅረት   (ድሬክት ከረንት)
* ዲጂታል ዑደት  (ዲጂታል ሰርኪዩት)

*ሰፊ ትግበራ ያላቸው መተንተኛዎች
:* ዙሮሽ ትንታኔ (ሜሽ አናላይሲስ)
:* ጉብር ትንታኔ  (ኖድ አናላይሲስ)
::*ለሊኒያር መረብ ብቻ ለመተንተን የሚረዱ  
:::* አነባበሮ እርግጥ
:::* የቴቭኒን እርግጥ
:::* የኖርተን እርግጥ

* የእንቅፋት ዑደት ትንታኔ( ሬዚስቲቭ ሰርኪዩት አናላይሲስ)
* ድልድይ ዑደት  (ብሪጅ ሰርኪዩት)

* ዑደት ዳያግራም (ሰርኪዩት ዳያግራም)
* ዑደት ኅልዮት (ሰርኪዩት ቲየሪ)
* ዳዮድ ድልድይ (ዳዮድ ብሪጅ)
* ምድር(ኤሌክትሪክ) (ግራውንድ)

* ተቃውሞ (ኢምፔደንስ)
* ጭነት (ሎድ)

* አስታዋሽ እንቅፋት (ሜምሪዝተር)
* ኔትሊስት

* መረብ ትንታኔ (ኔትወርክ አናላይሲስ)
* አር ሲ ዑደት
* ኤል ሲ ዑደት
* አር ኤል ሲ ዑደት

* እምቅ ከፋፋይ (ፖቴንሻል ዲቫይደር)
* ፊለተር

* ተቀጣይና ትይዩ ዑደት (ሲሪየስና ፓራላል ሰርኪዩት)
* አነባብሮ እርጉጥ (ሱፐር ፖዚሽን ቴረም)
* SPICE
* የኤሌክትሮኒክ ቶፖሎጂ



መደብ:ኤሌክትሪክ ዑደት
መደብ:ኤሌክትሮኒክ ኢንጂኔሪንግ
መደብ:ኤሌክትሪካል ኢንጂኔሪንግ
የአይርላንድ ነገሥታት ዝርዝር

ማስታወሻ፦ ከ400 ዓ.ም. አስቀድሞ የነበሩት የአይርላንድ ነገሥታት በታሪክ ሊቃውንት ዘንድ ከአፈ ታሪካዊ ሁኔታ በላይ የላቸውም።

## የጥንት ዘመን ዘሮች
*በማየ አይህ ዘመን፣ ቢጥ የሚባል የኖኅ ልጅ ከ52 ሌሎች ጋር የጥፋትን ውኃ ለማምለጥ ወደ አይርላንድ እንደ መጣ፣ ሁላቸውም ግን እንደ ተሰመጡ ይባላል።
*የማጎግ ተወላጅ ፓርጦሎን በ2284 ዓክልበ. በአይርላንድ ደረሰ። 30 አመት ከነገሠ በኋላ፣ ወገኑም ሁሉ ከ300 ዓመት በኋላ በጨነፈር ሞቱ። አይርላንድ ከዚያ ለ30 አመት ባድማ ነበረች።
*የፓርጦሎን ዘመድ ነመድ በ1954 ዓክልበ. በአይርላንድ ደረሰ። ከ9 አመት በኋላ ሞቶ ልጆቹ ለ207 አመት ለፎሞራውያን ሲገዙ ቆይተው አንዱ ነገድ ወደ ግሪክ አገር ሸሽተው ከሌላ 200 ዓመት በኋላ ፊር ቦልግ ተብለው ወደ አይርላንድ ተመለሡ ።

## የፊር ቦልግ ነገድ

## የቱዋጣ ዴ ዳናን ነገድ (1501-1305 ዓክልበ.)

## ሚሌሲያን ነገድ (1305 ዓክልበ.-118 ዓ.ም.

## የጎይደል ነገድ (118-832 ዓ.ም.)
*ቱዋጣ ተቅትማር   118-148 ዓ.ም. ግድም
*ማል ማክ ሮክራይድ 148-151 ዓ.ም. ግድም
*ፈድሊሚድ ረቅትማር  151-159 ዓ.ም. ግድም
*ካጣይር ሞር  159 ዓ.ም. ግድም
*ኮን ኬትቃታቅ  159-178  ዓ.ም. ግድም
*ኮናይር ኮኤም 178-179 ዓ.ም. ግድም
*አርት ማክ ኩዊን  179-210  ዓ.ም. ግድም
*ሉጋይድ ማክ ኮን  210-240 ዓ.ም. ግድም
*ፌርጉስ ዱብዴታቅ  240-241 ዓ.ም. ግድም
*ኮርማክ ማክ አይርት  241-252 ዓ.ም. ግድም
*ዮቃይድ ጎናት  252-253 ዓ.ም. ግድም
*ካይርብሬ ሊፌቃይር   253-279 ዓ.ም. ግድም
*ፎጣድ ካይርፕተቅ እና ፎጣድ አይርግጠቅ 279-280 ዓ.ም. ግድም
*ፍያቃ ስሮይፕቲኔ 280-316 ዓ.ም. ግድም
*ኮላ ኡዋይስ  316-320 ዓ.ም. ግድም
*ሙይረዳቅ ቲረቅ  320-343 ዓ.ም. ግድም
*ካኤልባድ  343-344 ዓ.ም. ግድም
*ዮቃይድ ሙግሜዶን  344-354 ዓ.ም. ግድም
*ክሪቨን ማክ ፊዳግ  354-370 ዓ.ም. ግድም

## በሊቃውንት ስምምነት ታሪካዊ ሆነው የተቆጠሩት ነገሥታት

*ኒያል ኖይጊያላቅ 370-397 ዓ.ም. 
*ናጥ ኢ 397-420 ዓ.ም. 
*ሎጋይር ማክ ኒል  420-454 ዓ.ም.
*አይሊል ሞልት  454-476 ዓ.ም.
*ሉጋይድ ማክ ሎጋይሪ 476-502 ዓ.ም.
*ሙይርቀርታቅ ማክ ኤርካይ 502-526 ዓ.ም.
*ቱዋጣል ማኤልጋርብ 526-536 ዓ.ም.
*ዲያርማይት ማክ ኬርባይል 536-557 ዓ.ም.
*ዶምናል ኢልገልጣቅ እና ፎርጉስ ማክ ሙይርቀርታይግ 557-558 ዓ.ም.
*አይንሙይሬ ማክ ሴትናይ 558-561 ዓ.ም.
*ዮቃይድ ማክ ዶምናይል እና ባይታን ማክ ሙይርቀርትታይግ 561-564 ዓ.ም.
*ባይታን ማክ ኒኔዳ 564-565 ዓ.ም.
*አይድ ማክ አይሙይረቅ 565-590 ዓ.ም.
*አይድ ስላይን እና ኮልማን ሪሚድ 590-596 ዓ.ም.
*አይድ ዋሪድናቅ 596-604 ዓ.ም.
*ማይል ኮባ ማክ አይዶ 604-607 ዓ.ም.
*ሱይብኔ መን 607-620 ዓ.ም.
*ዶምናል ማክ አይዶ 620-634 ዓ.ም.
*ኬላቅ ማክ ማይሌ ኮባ እና ኮናል ኮኤል 634-650 ዓ.ም.
*ዲያርማይት ማክ አይዶ ስላይን እና ብላጥማክ ማክ አይዶ ስላይን 650-657 ዓ.ም.
*ሰቅናሳቅ - 657-664 ዓ.ም.
*ከንፋይላድ 663-667 ዓ.ም.
*ፊንስነቅታ ፍሌዳቅ 667-687 ዓ.ም.
*ሎይንግሰቅ ማክ ኤንጉሶ 687-695 ዓ.ም.
*ኮንጋል ከንማጋይር 695-702 ዓ.ም.
*ፌርጋል ማክ ማይሌ ዱይን 702-714 ዓ.ም.
*ፎጋርታቅ ማክ ኔል 714-716 ዓ.ም.
*ኪናይድ ማክ ኢርጋላይግ 716-720 ዓ.ም.
*ፍላይትበርታቅ ማክ ሎይንግሲግ 720-726 ዓ.ም.
*አይድ አላን 726-735 ዓ.ም.
*ዶምናል ሚዲ 735-755 ዓ.ም.
*ኒያል ፍሮሳቅ 755-763 ዓ.ም.
*ዶንቃድ ሚዲ 763-789 ዓ.ም.
*አይድ ኦይርድኒዴ 789-811 ዓ.ም.
*ኮንቆባር ማክ ዶንቃዳ 811-825 ዓ.ም.
*ኒያል ካይሌ 825-838 ዓ.ም.
*ማይል ሰቅናይል ማክ ማይሌ ሯናይድ 838-854 ዓ.ም.
*አይድ ፊንድሊያጥ 854-871 ዓ.ም.
*ፍላን ሲና 871-908 ዓ.ም.
*ኒያል ግሉንዱብ 908-911 ዓ.ም.
*ዶንቃድ ዶን 911-936 ዓ.ም.
*ኮንጋላቅ ክኖግባ 936-948 ዓ.ም.
*ዶምናል ዋ ኔል 948-972 ዓ.ም.
*ማይል ሰቅናይል ማክ ዶምናይል 972-994 ዓ.ም.
*ብሪያን ቦሩማ 994-1006 ዓ.ም

## ዋቢ መጻሕፍት
የአይርላንድ ነገስታት ልማዶችን ስለ ማስማማት  

መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
መደብ:አየርላንድ
*
መግነጢስ መስክ

thumb|right|የመግነጢስ መስክን አቀማመጥ በሚያሳይ መልኩ የብረት ቁርጥራጮች በመግነጢሱ ዙሪያ የሚሰሩት ትዕይንት። መስከመሮቹ የተጠጋጉ ከሆኑ መግነጢሱ ሃይለኛ ነው እንላለን፣ ከተራራቁ ደግሞ ደካማ ነው እንላለን።

የ**መግነጢስ መስክ** ማለቱ አንድ መግነጢስ ጉልበት የሚያሳርፍበት ከባቢ ዙሪያ ነው። መስኩ ከጉልበት መስክ የተሰራ ሲሆን አፈጣጠሩም በሚንቀሳቀሱ የኤሌክትሪክ ሙላቶች፣ ከጊዜ አንጻር በሚለዋወጥ የኤሌክትሪክ መስክ እና በራሳቸው በአተም እኑሶች የተፈጥሮ መግነጢሳዊ ባህርይ ናቸው። የመግነጢስ መስክ በአንድ ነጥብ ላይ ባለው ጥንካሬ እና አቅጣጫ ይወሰናል፣ ስለሆነም የቬክተር መስክ አይነት ነው ። መግነጢሳዊ መስክ ብዙ ጊዜ የሚተረጎመ በተንቀሳቃሽ የኤሌክትሪክ ሙላቶች ላይ በሚያሳርፈው ሎሬንዛዊ ጉልበት ነው። 

መግነጢሳዊ መስክ ከጥንት ጀምሮ ለሰው ልጆች ጠቀሜታን አበርክቷል። ለምሳሌ ሰዎች ምድር ስለምታፈልቀው መግንጢሳዊ መስክ መገንዘባቸው ኮምፓስ ሰርተው አለምን ማሰስ እንዲሁም የሚገኙበትን አንፃራዊ ቦታ እንዲያውቁ አስችሏል። በአሁኑ ዘመን ተሽከርካሪ የመግነጢስ መስኮች ኤሌክትሪክ ለማመንጨትና የኤሌክትሪክ ሞተሮችን ለማንቀሳቀስ በመርዳት የዘመናዊ ህይወት መሰረት ሆነዋል። 

## ማጣቀሻ



መደብ : ኤሌክትሪካል ኢንጂኔሪንግ
መደብ:ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ
መደብ:የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት
የኮርያ ነገሥታት ዝርዝር

ማስታወሻ፦ ከ200 ዓክልበ. አስቀድሞ የነበሩት የኮርያ ነገሥታት በታሪክ ሊቃውንት ዘንድ ከአፈ ታሪካዊ ሁኔታ በላይ የላቸውም።

### የጎጆሰን ስርወ መንግሥት

በኮርያዊ ተውፊት መሠረት ዳንጉን ዋንገም በኮርያ የደረሰው በቻይና ጥንታዊ ንጉሥ ያው 25ኛው አመት ሲባል ይህ የሆነው በኮርያ ሊቃውንት አቆጣጠር በ2341 ዓ.ም. ነበረ።

### የጊጃ ሥርወ መንግሥት

በአፈ ታሪክ የቻይና ንጉሥ ዦው ዉ በ1134 አክልበ. ግድም ጊጃን በጎጆሰን ዙፋን አስቀመጠው። ይህ ታሪክ ቀድሞ በቻይናም ሆነ በኮርያ ሊቃውንት የተቀበለ ሲሆን፣ አሁን ግን የቻይና ሊቃውንት ሲቀበሉት ብዙ የኮርያ ሊቃውንት አይቀበሉትም፤ የፊተኛው 47 ነገሥታት እስከ 203 ዓክልበ. ድረስ እንደ ነገሡ ያደርጋሉ እንጂ። 

#ሙንሰውንግ (ጊጃ) (1134 – 1090 ዓክልበ.)
#ጃንግህየ (1090 -1065)
#ግየውንግህዮ (1065–1038)
#ጎንግጀውንግ (1038–1008)
#ሙንሙ (1008–980)
#ቴዎን (980–976)
#ግየውንግቻንግ (976–965)
#ህውንግፕየውንግ (965–951)
#ቸውርዊ (951–933)
#ሰውንህየ (933–904)
#ኡያንግ (904–851)
#ሙንህየ (851–801)
#ሰውንግደክ (801–786)
#ዶሄ (786–784)
#ሙንየውል (784–769)
#ቻንጉክ (769–756)
#ሙሰውንግ (756–730)
#ጀውንግየውንግ (730–711)
#ናክሰውንግ 
#ህዮጆንግ  
#ቸውንህዮ (666–642)
#ሱዶ (642–623)
#ኊያንግ (623–602)
#ቦንጊል (602–586)
#ደውክቻንግ (586–568)
#ሱሰውንግ (568–527)
#የውንገውል (527–511)
#ኢልሚን (511–494)
#ጀሰ (494–473)
#ቸውንጉክ (473–440)
#ዶጉክ (440–421)
#ህየውክሰውንግ (421–393)
#ኋራ (393-377)
#ሰውልሙን (377–369)
#ግየውንግሱን (369–350)
#ጋደውክ (350–323)
#ሳምህዮ (323–298)
#ህየውንሙን (298-259)
#ጃንግፕየውንግ (259–240)
#ጆንግቶንግ (240–228)
#ኤ (ጁን) (228–203)

*
ኮርያ