ታላቅ ሽብር

**ታላቅ ሽብር** (በሩሲያኛ **Большой террор**፣ በዩክሬንኛ **Великий терор**፣ በጆርጂያኛ **დიდი წმენდა**) ይህ የሶቪየት ፖለቲካዊ ጭቆና አካል ነበር እና በሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ በ 1937-1938 በስታሊን የግል ትዕዛዝ ተካሂዷል።
[thumb|200px|በ [የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|የሩሲያ ወረራ ባለስልጣኖች ከመፍረሱ በፊት በዶኔትስክ ውስጥ የጭቆና ሰለባዎች የመታሰቢያ ሐውልት]]
## የስም ልዩነቶች
[thumb|160px|የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ ፀረ-ሶቪየት ርዕዮተ ዓለምን ይደግፋሉ ተብለው በተጠረጠሩ ግለሰቦች ላይ ከሕግ አግባብ ውጭ እንዲገደሉ የጽሑፍ ፈቃድ ተቀበለ፣ [ኻርኪው፣ 1937።]]
ይህ የፖለቲካ ጭቆና ጊዜ ደግሞ "የኢዝሆቭ ጭቆና" እና "የስታሊን ጭቆና" (በሩሲያኛ ежовщина፣ сталинщина) ተብሎም ይጠራል በዚያ ጊዜ የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ መሪ ኒኮላይ ኢዝሆቭ (በኋላ በ 1940 ተገድሏል) እና የጭቆናዎቹ ርዕዮተ ዓለም እና ጀማሪ ጆሴፍ ስታሊን። በአውሮፓ እና አሜሪካ ስነ-ጽሁፍ ውስጥ፣ እነዚህ ክስተቶች "ታላቁ ማጽጃ" በመባል ይታወቃሉ   ።

## ታሪክ
thumb|220px|ኒኮላይ ኢዝሆቭ ከስታሊን ቀጥሎ የጭቆናዎቹ ዋና አዘጋጅ ከሆኑት አንዱ ነው
የቦልሼቪክ ፓርቲ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ፣ በየእርስ በርስ ጦርነት ዓመታትም ቢሆን ፖለቲካዊ ጭቆናን ተጠቅሞ ነበር፣ ነገር ግን በሌኒኒስት ዘመን ከነበረው ቀይ ሽብር በተለየ፣ ሁሉም ማለት ይቻላል የስታሊን ጭቆና የተፈፀመው በሰላም ጊዜ ሲሆን ከዚህም የበለጠ ሰለባዎችን አስከትሏል። የሶቪየት አምባገነን አገዛዝ በሕዝብ ላይ የማይተካ ጉዳት ያደረሰውን ሆሎዶሞርን ከፈጸመ በኋላ፣ ክሬምሊን የስታሊንን አገዛዝ ለመቋቋም የመጨረሻውን ኪሶች በጅምላ ሕዝቡን በማሰር ለማፈን ሞክሯል ። የምስጢር ፖሊሶች ሰዎችን በዘፈቀደ አፍኖ የወሰደባቸው፣ አብዛኛውን ጊዜ ለአገዛዙ ታማኝ የሆኑ ተራ ሰራተኞችን፣ እና ህገወጥ ድርጊቶች መፈፀማቸውን የሚያረጋግጡ ቀድሞ ተዘጋጅተው የነበሩትን “የእምነት ቃል” እንዲፈርሙ ያስገደዳቸው አጋጣሚዎች ነበሩ   ። ለሶቪየት መንግስት መፈጠር የተዋጉት እና ጭቆናውን ያስተባበሩት በመጀመሪያዎቹ አመታት ራሳቸው በ1937 የጭቆና ሰለባ መሆናቸው ትኩረት የሚስብ ነው። ቪክቶር ያርኪን (በቤላሩስ ውስጥ የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ የመጀመሪያ ሊቀመንበር) እራሱ በኋላ ላይ የጭቆና ሰለባ ሆነ (እ.ኤ.አ. በ 1937 የተተኮሰ) ፣ ምንም እንኳን እሱ ራሱ በ 1918-1920 ሚንስክ ውስጥ ግድያዎችን መርቷል   ። ኢስፔራንቶ ያጠኑ ብዙ ምሁራን ተገድለዋል እና ቀደም ሲል በዩኤስኤስአር ውስጥ ታዋቂ የነበረው ኢስፔራንቶ የተባለው ሰው ሰራሽ ቋንቋ በስታሊን ታግዶ ነበር  ። 

ለምሳሌ በ ቤላሩስ፣ ዩክሬን እና ካዛክስታን የሶቪየት መንግሥት ኤጀንሲዎች እንደ ቤላሩስ ነፃ አውጪ ኅብረት በመሳሰሉ ፀረ-የሶቪየት ድርጅቶች ውስጥ ተሳትፈዋል በማለት የሚከሷቸውን ሰዎች ያሳድዱ ነበር። እንደውም የተፈጠሩት በነዚህ በጣም ሚስጥራዊ የፖሊስ ወኪሎች ነው   ። ቤላሩስ ከሁሉም የበለጠ ተሠቃየች ፣ የዩኤስኤስ አር ኤስ መላውን የማሰብ ችሎታ ያላቸው - ጸሐፊዎችን ፣ ሳይንቲስቶችን     ፣ ሐኪሞችን እና ሌሎችን በማጥፋት ነው። ከታዋቂዎቹ ቤላሩስያውያን ሁሉ ገጣሚው ያኮቭ ኮላስ ብቻ ከጭቆና ተርፏል። እና በሁሉም የዩኤስኤስ አር ሪፐብሊክ ሪፐብሊኮች ውስጥ የተለያዩ ህዝቦች የአዕምሯዊ ልሂቃን ተወካዮች ሙሉ በሙሉ ከተደመሰሱ በኋላ የሩሲያዊነት በታሪክ ውስጥ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል     ። ለአካለ መጠን ያልደረሱ ልጆችም ተገድለዋል፣ ከእነዚህም ውስጥ በጣም ዝነኛ የሆነው ሚሻ ሻሞኒን ከሞስኮ በታህሳስ 9 ቀን 1937 በጥይት ተመትቶ ሁለት ዳቦዎችን ከሰረቀ በኋላ ለረጅም ጊዜ በረሃብ ምክንያት ሞትን ለማስወገድ ሙከራ አድርጓል ። እንደ ላኢላ ፋገር እና ባለቤቷ ያሉ አሜሪካዊያን ኮሚኒስቶች እንኳን ሳይቀር ስደት ተደርገዋል፣ “በስለላ” ተከሰው ዩኤስኤስአር ሲደርሱ ተገደሉ  ።

ርዕሱ በዩኤስኤስአር ውስጥ በጣም የተከለከለ ነበር እና በ 1960 ስታሊን ከሞተ ከሰባት ዓመታት በኋላ ለአጭር ጊዜ ተብራርቷል ። ከባለሥልጣናት ብርቅ ፈቃድ ውጭ ስለነዚህ ክስተቶች የጻፉት ጋዜጠኞች በሙሉ ማለት ይቻላል የመንግስት ጠላቶች ተብለው ወደ የአእምሮ ሆስፒታሎች ተልከዋል። እና በአፍጋኒስታን ውስጥ ጦርነት ካበቃ በኋላ እና የጎርባቾቭ ዲሞክራሲያዊ ማሻሻያ እርዳታ በሩሲያ የመታሰቢያ ሐውልት ዋናው የሰብአዊ መብት ድርጅት በ 1989 ተመሠረተ። የጭቆና ሰለባዎችን እጣ ፈንታ ያጠናል እና በ 2021 መጨረሻ ላይ በ ፑቲን ዘመን በሩሲያ ውስጥ ታግዶ ነበር ። ምንም እንኳን ይህ ክስተት ለ ሩሲያ ህዝብ ሀገራዊ አሳዛኝ ክስተት ቢሆንም, የፑቲን ደጋፊዎች ፋይዳውን ይክዳሉ ወይም ያጣጥላሉ። እንዲሁም በሩሲያ ውስጥ በፑቲን የግዛት ዘመን የስታሊን ስብዕና አምልኮ መመለስ አለ  ።

## የታወቁ ተጎጂዎች
### ሩሲያ

Lev Shubnikov.jpg|ሌቭ ሹብኒኮቭ
Matvey Bronshtein.jpg|ማቲቪ ብሮንስታይን
Alexei Rykov.jpg|አሌክሲ ሪኮቭ
Ernest Drezen 1928.png|ኤርነስት ድሬሰን፣ የላትቪያ ተወላጅ፣ ኢስፔራንቶ የተማረ፣ በሞስኮ ውስጥ የሠራ ምሁር፣ በ1937 ተገደለ።
Eugenio Preobrazhenski.jpg|ዬቭጌኒ ፕሪዮብራዥንስኪ
Nikolay Klyuev 1912 (cropped).jpg|ኒኮላይ ክላይቭቭ
Parfenov PS.jpg|ፒተር ፓርፌኖቭ
Mikhail Tukhachevsky.jpg|ሚካሂል ቱካቼቭስኪ ድንቅ የጦር መሪ ነበር። በጥይት ተገድሏል ነገር ግን በኋላ ጥፋተኛ አልተገኘም። የፖለቲካ ጭቆና የስታሊንን ሃይል ያጠናከረ ቢሆንም የሶቪየት ህብረትን በእጅጉ አዳክሟል።
Vasily Konstantinovich Blyukher.jpg|ቫሲሊ ብሉቸር፣ የጦር መሪ
Kameneva.jpg|ኦልጋ ካሜኔቫ በ 1937 በህገ-ወጥ ክስ ተይዞ ወደ ጉላግ ተላከ እና በ 1941 በእስር ቤት ተገድሏል
Osip Mandelstam 1934.jpg|ኦሲፕ ማንደልስታም 
Valentin Stenich.jpg|ቫለንቲን ስቴኒች
Vladimir Narbut (1888–1938).jpg|ቭላድሚር ናርቡቲ
File:Bruni NA.jpg|ኒኮላይ ብሩኒ
Shubin Semen Petrovich 1908-38.jpg|ፒተር ሹቢን
Перепёлкин ЕЯ.jpg|ኢቭገን ፔሬፔልኪን፣ የስነ ፈለክ ተመራማሪ


### [[የቤላሩስ ሶቪየት ሶሻሊስት ሪፐብሊክ|ቤላሩስ]]

Michaś Kudzielka (Čarot). Міхась Кудзелька (Чарот) (1928).jpg|ሚካሂል ቻሮት "ኩፓሊንካ" (በቤላሩስኛ Купалінка/Kupalinla) የተሰኘውን የቤላሩስኛ ባሕላዊ ዘፈን በመላው ዓለም በማስፋፋት ይታወቃል
Polymia. Полымя (1926—27). Анатоль Вольны.jpg|አናቶል ቮልኒ
Літаратурнае аб’яднанне «Полымя» 1928.jpg|በዚህ ፎቶግራፍ ላይ የሚታዩት ሁሉም ጸሃፊዎች በ1937 በጥይት የተተኮሱ ሲሆን ጸሃፊው ያንካ ኩፓላ በ1942 በሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ ተገድለዋል
Aleś Dajlidovič (Dudar). Алесь Дайлідовіч (Дудар) (1920-29).jpg|አሌስ ዱዳር
Міхась Зарэцкі (1925).jpg|ሚካሂል ዛሬትስኪ
Платон Галавач.JPG|ፕላቶን ጎሎቫች
Todar Klaštorny1.jpg|ቶዶር ክላይሽቶርኒ
Дняпроўскія ўсплёскі (1927). Юрка Лявонны.jpg|ዩሪ ሊያቮኒ
Ziama Pivavaraŭ. Зяма Півавараў (1930-36).jpg|ዚም ፒቮቫሮቭ


### [[የዩክሬን ሶቪየት ሶሻሊስት ሪፐብሊክ|ዩክሬን]]

Підмогильний Валер'ян Петрович.jpg|እ.ኤ.አ. በ 1920 ዎቹ ውስጥ የዩክሬን ጸሐፊ ቫለሪያን ፒድሞሂልኒ ስለ ኪየቭ “ከተማው” የሚል አፈ ታሪክ ያለው ልብ ወለድ ጻፈ
Mykola Khvylovy.jpg|170px|ማይኮላ ኽቪሎቪ
Les Kurbas Portrait.jpg|ዩክሬናዊው አርቲስት ሌስ ኩርባስ፣ በ1937 በጉላግ ተገደለ
Krushelnycki.jpg|ቫላዲሚዬራ ክሩሼልትስካ እና ቤተሰቧ በ1937 ተገድለው በ1956 ታድሰው ነበር
Поліщук Мневська.jpg|ጋሊና ምኔቭስካያ በ 1937 ከቤተሰቦቿ ጋር በዩኤስኤስአር ሚስጥራዊ ፖሊስ ተገድላለች
Яловий Михайло Омелянович.jpg|ሚካሂል ያሎቪ፣ ገጣሚ፣ በ 1937 ተገድሏል እና ከሞት በኋላ በ 1957 ንፁህ አወጀ 
Григорій Косинка.JPG|ግሪጎሪ ኮሲንካ
Плужник Є.jpg|ኢቭገን ሉዝኒክ 
Зеров М.jpg|በ1937 የተገደለው ማይኮላ ዜሮቭ፣ ከሞት በኋላ በ1958 በነፃ ተሰናብቷል
Mykhailo Drai-Khmara in 1910.jpg|በ 1937 የታሰረው ገጣሚ ሚካሂል ድራይ-ክህማራ በ 1939 ተገድሏል እና በ 1989 ብቻ ጥፋተኛ ሆኗል ።
Myroslav Irchan, Winnipeg.jpg|ሚሮስላቭ ኢርካን፣ የታሪክ ምሁር፣ በ 1937 የተገደለ እና በ 1956 ከሞት በኋላ ንፁህ አወጀ
Дмитро Бузько.jpg|ዲሚትሪ ቡዝኮ ፣ ዳይሬክተር ፣ ስክሪፕት ጸሐፊ ​​እና ጸሐፊ በ 1937 ተገደለ እና ከሞት በኋላ በ 1957 ጥፋተኛ አልተገኘም 
Вороний.jpg|ማርክ ቮሮኒ
Vasyl Vrazhlyvy.jpg|ቫሲል ሽታንኮ.
Микитенко І.jpg|ኢቫን ሚኪቴንኮ
Капельгородський П.jpg|ፊሊፕ ካፔልጎሮድስኪ፣ ጸሃፊ፣ በ 1938 ተገድሏል እና በ 1956 ጥፋተኛ አልተገኘም
Поліщук К2.jpg|ክሊም ፖሊሹክ፣ የበርካታ ታሪካዊ ልብ ወለዶች ደራሲ እና ደራሲ በ 1937 ተገድለዋል እና በ 1992 ብቻ ጥፋተኛ አልተገኘም
Соколовський О.gif|አሌክሳንደር ሶኮሎቭስኪ
Юрій Вухналь.jpg|ዩሪ ቩክናር
Тась.jpg|ዲሚትሮ ታስ
Gordiy Kotsuba.jpg|ጎርዴይ ኮትሱባ
Bojchuk M.jpg|ሚካሂሎ ቦይቹክ
Ivan Pribludny.jpg|ኢቫን ፕሪብሉድኒ
Світальський Микола Гнатович.jpg|ፓቬል ስቪታልስኪ
V A Antonov-Ovseenko.jpeg|በዩክሬን የሶቪየት አገዛዝ መመስረት ከደጋፊዎቹ አንዱ የሆነው ቭላድሚር አንቶኖቭ ኦቭሴንኮ በ1938 ተገደለ።
Yakir Iona.jpg|በዩክሬን የሶቪየት ኃይል መመስረትን ከሚደግፉ መካከል አንዱ የሆነው አዮና ያኪር በ1938 ተገደለ። በ 1956 ጥፋተኛ አልተገኘም


### ካዛክስታን

Turar Ryskulov-1.jpg|ቱራር ራስኩሎቭ
Saken Seifullin.jpg|ሳከን ሴይፉሊን
Beimbet Maylin.jpeg|ቤይምቤት ሜሊን 

### [[ታጂኪስታን]]

TJS 200 2010 obverse.jpg|በ1937 የተገደለው የኑስራቱሎ ማክሱም ምስል በታጂክ የባንክ ኖት ላይ ይታያል።
Абдурахим Хаджибаев.JPG|ለአብዱራኪም ክሆድጂባየቭ የመታሰቢያ ሐውልት።
Gorno-Badakhshan, Tajikistan (30150757268).jpg|ሺሪንሾ ሾተሙር

### [[ኡክቤኪስታን]]

Akmal Ikramov (cropped).jpg|አክማል ኢክራሞቭ
Ходжаев Файзулла Губайдулаевич (1896).jpg|ፋይዙላ ክሆድጃቭ 
Rakhimbaev Abdullo.jpg|አብደላ ራኪምቤቭ
Stamps of Uzbekistan, 2004-07.jpg|አብዱላህ ቃዲሪ
Choʻlpon 1997 Uzbekistan stamp.jpg|ቹልፓን አብዱልሀሚድ ሱለይማን ugli


### [[ቱርክመኒስታን]]

Кайгысыз Атабаев.jpg|ካይጊሲዝ አታባዬቭ
Nedirbaj Ajtakov.jpg|ኔዲርባይ አይታኮቭ

### [[ክይርጋዝስታን]]

Portrait of Jusup Abdrakhmanov.jpg|ዩሱፕ አብድራክማኖቭ
Kasym Tynystanov on 10 som note.jpg|ቃሲም ቲንስታኖቭ ፣ ገጣሚ


### [[ጆርጂያ]]

Titsian Tabidze.jpg|ቲሲያን ታቢዜ
Mikheil Javakhishvili 1910.jpg|ሚኬይል ጃቫኪሽቪሊ 
Georgian theater director Sandro Akhmeteli in 1910.jpg|ሳንድሮ አኽመቴሊ
Mamia Orakhelashvili.jpg|ማሚያ ኦራኬላሽቪሊ
Polikarp Mdivani.jpg|ፖሊካርፕ ምዲቫኒ
General G. Mazniashvili.jpg|ጆርጂ ማዝኒያሽቪሊ
Lortkipanidze Grigol.jpg|ግሪጎሪ ሎርድኪፓኒዜ
Sariya s buketom1.jpg|ሳሪያ ላኮባ፣ በ 1937 ተገድላለች እና በ 1956 ጥፋተኛ አልተገኘችም.
Avel Yenukidze (cropped).jpg|አቬል ኢኑኪዜ


### [[አዘርባይጃን]]

Javad Akhundzade.jpg|የሙዚቃ አቀናባሪ አህመድ ጃቫድ፣ የአዘርባጃን መዝሙር ደራሲ።
Shukriyya Javad.jpg|ሹክሪያ ጃቫድ ከካምፕ የተረፈች

Mikayil Mushfig.jpg|ሚካኤል ሙሽፊግ
Dadash Bunyadzade.jpg|ዳዳሽ ቡኒያትዛዴህ


### [[አርመኒያ]]

Amayak Nazaretyan.jpg|አማያክ ናዝሬት
Sahak Ter-Gabrielyan.jpg|ሳሃክ ሚርዞቪች ቴር-ገብርኤልያን
Yeghishe Charents Armenian poet.jpg|ዬጊሼ ቻረንስ


## ሚና ኤን.ኬ.ቪ.ዲ
thumb|150px|በስለላ እና በፀረ-ሶቪየት ቅስቀሳ ተከሰው የሚተኮሱ ሰዎች ዝርዝር
thumb|150px|ታዋቂው የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ አባል እና የቀይ ሽብር አደራጅ እና በኋላም ታላቁ ሽብር ኤፊም ኤቭዶኪሞቭ። እሱ ራሱ በ1940 በጥይት ተመታ
ብዙ ጊዜ የሀሰት የወንጀል ክሶችን የፈጠሩ እና “የኑዛዜዎችን” ለማውጣት ማሰቃየትን የተጠቀሙ የሶቪየት መንግስት የደህንነት ባለስልጣናት ቡድኖች ብዙውን ጊዜ “ትሮይካስ” (በሩሲያኛ тройки НКВД) ተብለው በሚጠሩ ሶስት ሰዎች በቡድን ሰዎችን አፈና እና ግድያ ይፈጽማሉ። በዩኤስኤስአር ጠንካራ ሳንሱር እና በወቅቱ ስለ ዩኤስኤስአር የውስጥ ጉዳዮች መረጃን በመደበቅ ከአለም ምንም ምላሽ አልነበረም          ።

ከዚህ ቀደም በ 1934-1936 አንዳንድ ሰዎች በሐሰት የወንጀል ክሶች ላይ በጥይት ተመትተዋል, ነገር ግን በዩኤስኤስአር ውስጥ የፖለቲካ ጭቆና ስርዓት እውነተኛ ጫፍ በ 1937-1938 ተከስቷል። በሳንሱር እና አንዳንድ ታሪካዊ ሰነዶች በሶቭየት መንግስት ኤጀንሲዎች ውድመት ምክንያት የጭቆናው ሰለባዎች ትክክለኛ ቁጥር በውል ባይታወቅም በሩሲያ ውስጥ በይፋ እውቅና የተሰጣቸው ዝቅተኛው ቁጥር 681 692 ሰዎች ሲሆን ሌሎች 1.5 ሚሊዮን ንፁሀን ደግሞ በጉላግ ማጎሪያ ካምፖች ታስረዋል። እ.ኤ.አ. በ1953 ስታሊን ከሞተ በኋላ የተከሰሱት በሙሉ ማለት ይቻላል በፍርድ ቤት የተለቀቁ ሲሆን በሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ የተገደሉት ደግሞ ከሞት በኋላ ንጹሐን ተብለዋል። የጭቆና አዘጋጆቹም ተጎድተዋል; ጥፋተኛ ሆነው ተገኝተው በፍርድ ቤት ተስተካክለው አልተገኙም፣ በተለይም ኒኮላይ ኢዝሆቭ   ።

## ተቃውሞ
thumb|170px|ሊዮን ትሮትስኪ፣ የቀይ ጦር መስራች፣ በጣም ጨካኝ አዛዦቹ እና የቀይ ሽብር አስፈፃሚ
በ 1930 ዎቹ ውስጥ በዩኤስኤስአር ውስጥ ሁለት ታዋቂ የፖለቲካ ሰዎች ነበሩ-ጆሴፍ ስታሊን እና ሊዮን ትሮትስኪ። ትሮትስኪ በአለም አቀፍ ደረጃ ኮሚኒዝምን ለመገንባት ካለው ፍላጎት እና ስታሊን እነዚህን እቅዶች በተወሰኑ ሀገራት ብቻ ተግባራዊ ለማድረግ ካለው ፍላጎት በስተቀር የእነሱ አመለካከት ሙሉ በሙሉ ተመሳሳይ ነበር። በመካከላቸው ግጭት እንዲፈጠር ያደረገውም ይህ ነው   ።

ስታሊን በከባድ ፓራኖያ ተሠቃይቷል እናም ውግዘት እንዲደረግበት እና ከዚያም ተጠርጣሪ ነው ብሎ የገመተውን ሰው፣ የራሱን ደጋፊዎች እና ቤተሰቦቻቸውን ሳይቀር እንዲገደል ማዘዝ ይችላል። ትሮትስኪዝም የሚለው ቃል በዩኤስኤስአር ውስጥ ከስታሊን ለየት ያሉ አመለካከቶች ላላቸው ሰዎች ያለ ልዩነት ተፈጠረ   ። 

ትሮትስኪ አገሩን ጥሎ ለመሰደድ ተገደደ እና በስደት በ1930ዎቹ ሁለተኛ አጋማሽ ላይ በብዙ ቋንቋዎች የታተመውን “የተከዳው አብዮት” የተሰኘውን መጽሃፉን አሳተመ። በዩኤስኤስአር ውስጥ ታግዶ በ 1991 ብቻ ታትሟል ።

## የመታሰቢያ ውስብስቦች
thumb|250px|የኩራፓቲ ጫካ
thumb|250px|የዩኤስኤስአር ካርታ፣ 1937
በዩኤስኤስአር ውስጥ ጭቆናዎች የተከናወኑት በዚያን ጊዜ በነበሩት ድንበሮች ውስጥ ነው። እ.ኤ.አ. በ 1939 ብቻ የተያዙት የፖላንድ ምስራቃዊ ክፍል ፣ የዩክሬን ምዕራባዊ ክፍል ፣ ሊትዌኒያ ፣ ላትቪያ እና ኤስቶኒያ የዩኤስኤስአር አካል ሆነዋል ፣ ስለሆነም እነዚህ ክልሎች እና ሀገሮች እንዲሁ ጭቆና ተደርገዋል ፣ ግን በተለየ ጊዜ  ። ከዚህም በላይ ከሂትለር ጋር ዓለምን ለመከፋፈል ስምምነትን ካጠናቀቀ በኋላ የዩኤስኤስአርኤስ ፊንላንድን ለመያዝ ሞክሯል ነገር ግን ተሸንፏል። 

ከ1968 ጀምሮ ሶቪየት ህብረት ቼኮዝሎቫኪያን ከያዘች በኋላ ሶቪየት ህብረት እና የያዙት ሀገራት በሁለተኛው የአለም ጦርነት ለተገደሉት ሰዎች ሀውልት ማቆም የጀመሩ ሲሆን ይህም በ 1930ዎቹ የሶቪየት ጭቆና ሰለባዎች በተቀበሩበት ቦታ ላይ ነው። ስለዚህ፣ ለሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወታደሮች እያንዳንዱ የሶቪዬት ሃውልት ማለት ይቻላል በሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና ሰለባ የሆኑ ሰዎችን ሚስጥራዊ መቃብር ይደብቃል። ያልተመደቡ ሰነዶችን በመጠቀም የተገኙት ለተጎጂዎች የጅምላ የቀብር ስፍራዎች በእያንዳንዱ የቀድሞ የሶቪየት ሪፐብሊክ ውስጥ ይገኛሉ። እና የጅምላ መቃብር ቦታዎች ላይ ሀውልቶች ነበሩ
* ቤላሩስ ውስጥ ኩራፓቲ ጫካ
* ዩክሬን ውስጥ ባይኮቭኒያ ጫካ
* በሩሲያ ውስጥ ካትይን ደን
* በሩሲያ ውስጥ ሳንዳርሞክ ጫካ
* ሌቫሾቮ፣ ሩሲያ
thumb|250px|በ ሞስኮ ውስጥ በክሬምሊን ግድግዳዎች አቅራቢያ የስታሊን መቃብር
በብዙ አገሮች ይህ ክስተት በሰው ልጆች ላይ ከተፈጸሙት ታላላቅ ወንጀሎች አንዱ እንደሆነ ይታወቃል፣ በ ቼክ ሪፐብሊክ የኮሚኒስት ፕሮፓጋንዳ ሙሉ በሙሉ ታግዶ ከናዚ ፕሮፓጋንዳ ጋር እኩል ነበር፣ እና በአንዳንድ አገሮች ተቃራኒው ሂደት ይስተዋላል። በመላው ሩሲያ፣ በፑቲን ዘመን፣ ከግማሽ ምዕተ ዓመት በፊት የፈረሱት የስታሊን እና የጓዶቹ ሀውልቶች እንደገና እየተገነቡ ነው   ። በሩሲያ በተያዙት የሌሎች ሀገራት ግዛቶች ከአካባቢው ህዝብ ታሪክ ውስጥ ለክስተቶች የተሰሩ ሀውልቶች ፈርሰው የታላቁ ሽብር አዘጋጆች ሀውልቶች ሲቆሙ የታወቁ ጉዳዮች አሉ ። ይህንን የማይደግፉ ሩሲያውያንም አሉ, ለምሳሌ, የሩሲያ ታሪክ ጸሐፊ እና ሳይንቲስት ኢቭገን ፖናሴንኮቭ። በቻይና ውስጥ ከማኦ ዜዱንግ የጭቆና ዘመን በኋላ የስታሊን ጭቆና በታሪክ ተመራማሪዎች ዘንድ እጅግ አሰቃቂ በሰው ልጅ ላይ የተፈፀመ በሰላማዊ ጊዜ የተፈፀመ ወንጀል እንደሆነ ይገመታል ። በተለይ በዘመናዊቷ ሩሲያ ውስጥ አንድ አስደንጋጭ ክስተት የተከሰተው በ 2024 ነው, የሩስያ ፖሊሶች በቀላሉ በመታሰቢያ ሐውልት ላይ አበቦችን ያስቀመጠች ሴት ወደ ቤት መግቢያ ላይ ማስታወሻ ትተው ነበር. ማስታወሻው ከላቭረንቲይ ቤሪያ የተናገረውን ጥቅስ ይዟል፡ "እስር ቤት ከመሄድ ቤት መቆየት ይሻላል" ።

## በኪነጥበብ ውስጥ ውክልና
* ፊልም "ኩፓላ" (Купала/Kupala 2020) በቤላሩስ ውስጥ ስለእነዚህ ክስተቶች በሀገሪቱ መሪ ገጣሚ እና ምሁር ያንካ ኩፓላ ህይወት ውስጥ የሚናገረው ይህ ፊልም። በዘመናዊ ቤላሩስ በሉካሼንኮ አገዛዝ ታግዷል።

## በተጨማሪም ተመልከት
* የሩሲያዊ ዓለም
* ቀይ ሽብር
* ጉላግ

## አገናኞች