open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን

የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ባለሥልጣኑ የቴሌኮሙኒኬሽንና የፖስታ አገልግሎቶችን የሚቆጣጠር የመንግሥት አካል ነው። ዋና ዓላማው በኢትዮጵያ ውስጥ የተሻለ፣ ውጤታማ፣ እርግጠኛና ለሁሉም የሚገኝ የኮሙኒኬሽን አገልግሎት እንዲሰጥ ማስተዳደር ነው። እንዲሁም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ኃላፊነት የሚያሳያል። ከ2019 ጀምሮ የባለሥልጣኑ የአሁኑ ዋና አስተዳዳሪ መሪ መሆኑን መምረጡ መምረጡ መምረጡ ኢንጅነር ባልቻ ረባ ነው።

ኢትዮጵያ ውስጥ የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት መግባቱ ወደ 1894 ዓ.ም የንጉሠ ነገሥት ምኒልክ ሁለተኛ ዘመን ይመለሳል። እሱ የቴሌፎን አገልግሎትን አስገብቶ ሲሆን፣ የቤተሰቡ አባል ከሆነው የአጎቱ ልጅ ራስ መኮንን ከኢጣሊያ በመመለስ በኢትዮጵያ ውስጥ የመጀመሪያውን ቴሌፎን በመጀመር እና ድርጅቱን በመቋቋም መሪነት አሳየ። በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ድርጅቱ ወደ መንግሥት በቁጥጥር ሲገባ በኋላ ወደ የፖስታ እና ኮሙኒኬሽን ሚኒስቴር ተቀላቀለ። በ1952 ዓ.ም የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ከፖስታ አስተዳደር ተለይቶ በመጓጓዣና ኮሙኒኬሽን ሚኒስቴር ተቀባ። በዚያ ወቅት አገልግሎቱ በኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን (ETC) በመሆኑ ተቆጣጠረ።

በደርግ ዘመን ኢቴኮ ለሁለት ተከፍሎ ነበር፡ የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ከጥቅምት 1975 እስከ የካቲት 1981 እና የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን በጥር 1981 የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ባለስልጣን (ኢ.ቲ.ኤ.ኤ) በጥር 1981 ዓ.ም. በኢትዮጵያ የቴሌኮሙኒኬሽን ቁጥጥር እና አሰራር ላይ ሁለቱም ኢቲኤስ እና ኢቲኤ ነበሩ። በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 10/1996 ኢቲኤ በ ETC ተተክቷል ይህም መብቶቹ በሙሉ ወደ ኢ.ቲ.ሲ. በመላ ሀገሪቱ 966 የህዝብ አገልግሎት መስጫ ጣቢያዎች እና ልውውጦች አሉ። በ2010 ኢ.ቲ.ሲ ወደ 15,000 የገጠር ቀበሌዎች የቴሌኮም አገልግሎት ለመድረስ አቅዷል። የቴሌኮም ተደራሽነት በገጠር ቀበሌዎች በ2004/05 ከነበረበት 60 ብቻ በ2007 ወደ 8 676 አድጓል። 

የሴልሉላር ሞባይል ብሮድባንድ ኔትወርክ መዳረሻ ቁጥር በ2007/8 ዓ.ም ከ2004/5 ዓ.ም በአንፍ ሀያ እጥፍ በመጨመር ወደ 1,954,527 አብቃለ። በ2005 ዓ.ም ኢ.ቲ.ሲ ከአዲስ አበባ ወደ ድሬ ዳዋ፣ ደጅቡቲ፣ ደሴ–መቀሌ፣ ባህር ዳር–ነቀምቴ፣ ጅማና ሀዋሳ በሚመራ ስድስት አቅጣጫ የሚዘረጋ 4,000 ኪ.ሜ የረቂቅ ኦፕቲካል ፋይበር መሠረተ ስርዓት አከናወነ። ይህ መሠረተ ስርዓት ዲጂታል ራዲዮና ቴሌቪዥን፣ ኢንተርኔት እና ሌሎች የሚሊቲሚዲያ አገልግሎቶችን ይደርሳል። በጃንዋሪ 2005 ዓ.ም ኢ.ቲ.ሲ ከነባር ባንድ ወደ ብሮድባንድ በመቀየር፣ ኢንተርኔት፣ ብሮድባንድ VSAT እና ብሮድባንድ ሚሊቲሚዲያ መሠረት አከባበረ፣ እናም ይህ ባለአስር ዓመታት ውስጥ ታላቅ ትልቅ መለወጥ እንደሆነ ተቆጠረ። ባልቻ ረባ በአሁኑ ጊዜ የኢ.ቲ.ሲ ዋና ዳይሬክተር ናቸው። 

## እንዲሁም

* የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች በኢትዮጵያ
* የቴሌኮሙኒኬሽን ተቆጣጣሪ አካላት ዝርዝር
* የቦትስዋና ኮሙኒኬሽን ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ

## ዋና ተልዕኮ እና ተግባራት
ኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኤጀንሲ (ETA) በፓርላማዊ አዋጅ ቁ. 49/1996 መሰረት ተቋቁመ ሲሆን፣ የኢትዮጵያን የቴሌኮሙኒኬሽን ክፍል ለመቆጣጠርና ለማሻሻል ሰፊ ተቆጣጣሪ ሃላፊነቶች ተሰጠው። አንዳንድ ዋና ተግባራቸው የሚከተሉትን ያካትታሉ፡፡

* በቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት አቅርቦት ማስቻል የማህበራዊና የኢኮኖሚ ልማትን ማበረታታት።
* ለቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት አቅራቢዎች ፈቃድ መስጠትና እንቅስቃሴአቸውን መቆጣጠር።
* ለመሠረታዊ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች የክፍያ ዋጋ ማስመዝገብና መቆጣጠር።
* ለህዝብ አጠቃቀም የተለመዱ የቴሌኮሙኒኬሽን መሳሪያዎችን ማጽደቅ።
* ለኢትዮጵያ የተመደበውን የተዋሃዱ ድምፅ ክልል (frequency spectrum) መቆጣጠር።
* ኢትዮጵያን በዓለም አቀፍ የቴሌኮሙኒኬሽን መድረኮች መወከል።
* የህግና የአስተዳደር ሥልጣን እንዲሁም የውል ማፅደቅና የንብረት መስራት እንዲሁም ሌሎች ስልጣናትን መተግበር።

## ዋቢዎች


መደብ:የቴሌኮሙኒኬሽን ትእዛዝ ባለስልጣናት
መደብ:የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት በኢትዮጵያ
አካዳሚ ከተማ (የተወሰነ ምትሃታዊ መረጃ ጠቋሚ)

አካዳሚ ከተማ (Gakuen City) በአኒሜው “とある魔術の禁書目録（የተወሰነ ምትሃታዊ መረጃ ጠቋሚ）” እና “とある科学の超電磁砲（የተወሰነ ሳይንሳዊ የባቡር ጠመንጃ）” ውስጥ የሚታየው የተገናኘ ከተማ ናት። እዚህ ከተማ በምስራቅ ጃፓን ውስጥ በተገኘው በቶክዮ ምዕራብ ተደርጎ ይመለከታል።

የዚህ ከተማ ህዝብ ወደ 2.3 ሚሊዮን ሰዎች ይደርሳል፣ ከነዚህም 80% ተማሪዎች ናቸው። በከተማው ውስጥ ከፍ ያለ ቴክኖሎጂ ተዋቀረ ሲሆን፣ የአመንዝራ ኃይል (超能力, Superpowers) ለማሻሻል የተለያዩ ሙከራዎች ይካሄዳሉ።

ተማሪዎች ከ”የሚሰማው ዜሮ” (Level 0) እስከ “የፍጹም ኃይል ደረጃ” (Level 5) ድረስ በደረጃ የተከፋፈሉ ናቸው። በዚህ ከተማ ውስጥ በግልጽ ቴክኖሎጂ እና በስውር ፖሊቲካዊ ኃይሎች መካከል አስደናቂ ተግባራት ይካሄዳሉ።

## ማንነት
ትክክለኛው ማንነቱ አሌስተር ክራውሊ በሲሲሊ የመሰረተው የቴለማ ገዳም መልሶ መገንባት ነው፣ በ"ሳይንስ" ሽፋን። በተለየ መልኩ የቴለማ ገዳም ይባላል።

ለአሌይስተር፣ “የቴሌማ ሁለተኛ ምጽአት” እና “የቴሌማ ምስል” ነው፣ እንደ ቀድሞው የቴለማ ገዳም ሁሉ የተፈጠረውም “በጉርምስና ዕድሜ ላይ የሚገኙ ወንዶችና ሴቶች ልጆችን በአንድ ቦታ ለመሰብሰብ፣ ልዩ ትምህርቱን ለማስፋፋት እና አደንዛዥ ዕፅን በመጠቀም ጥበብን ለመቅረብ ይሞክራል። Ryuka Toyama የሳይኪክ ሃይሎችን እንደ "የጉርምስና አስተሳሰብ እና የአደንዛዥ ዕፅ ተጽእኖን የሚያጠቃልል ፓራኖርማል የማስተዋወቅ ዘዴ" በማለት ይገልፃል እና ከቴሌማ ገዳም ጋር አንድ የተለመደ ነገርን ይመለከታል።

የቴለማ ገዳም መቼት በአዲስ ኪዳን ቅጽ 17 ላይ ተጠቅሷል፣ ነገር ግን በዚህ ጊዜ የሶስተኛ ወገን ግምት ብቻ ነበር፣ እና አሌስተር ራሱ ስለ ጉዳዩ በአዲስ ኪዳን ቅጽ 18 ላይ ሲናገር ተረጋግጧል። በድጋሚ በአዲስ ኪዳን ቅጽ 21 መቅድም ላይ (ገጽ 23) እንደሚከተለው በግልፅ ተቀምጧል።
ሲድኒ ኦሊምፒክ 2000

## አጠቃላይ መግለጫ
የ2000 ዓ.ም የበጋ ኦሊምፒክ ውድድር (የኦሊምፒክ ቁጥር 27ኛ) በአውስትሬሊያ ሲድኒ ከተማ በሴፕቴምበር 15 እስከ ኦክቶበር 1 ቀን ተካሄደ። እንደ ዓለም አቀፍ ትውልድ የስፖርት ውድድር ይህ ኦሊምፒክ በዓለም አቀፍ የፋሽን፣ ስምንትና የስምት ዝግጅት ውስጥ አንዱ ነበር።

በዚህ ኦሊምፒክ ውድድር ውስጥ ከ199 ሀገራት አስተላላፊ ከሆኑ 10,651 አትሌቶች በ26 ዓይነት ስፖርቶች ላይ ተወዳዳሉ።

## በህይወት ያሉ አስተዋዮች
አትሌት ካብሪዔል ማርኪ በሴርሞኒ ላይ የኦሊምፒክ ብርሃን ተሸካሚ ነበር። የመክፈቻ ዝግጅቱን የአውስትሬሊያ ገዘብነራል ጋይት ኃርድ አከናወነ።

## ዋና የሽልማት አገር
አሜሪካ በብር ማሸነፍ በኩል እና በድምሩ ሸንተቶች በመሆኑ ዋና የቻምፒዮን አገር ነበር።

## አካባቢ ማስታወቂያ
የሲድኒ 2000 ኦሊምፒክ ዋና ዝግጅት በ“ሲድኒ ኦሊምፒክ ፓርክ” ተካሄደ፣ የትልቁ ስፖርት ታንኳ ሳቲየም፣ የውሃ ምዕመናና የተለያዩ የተዘጋጀ ቦታዎች ውስጥ።

## አዝማሪ
* ኦሊምፒክ ውድድሮች
* አትላንታ ኦሊምፒክ 1996
* አቴንስ ኦሊምፒክ 2004

## ዋና አቀማመጦች
* የኦፊሲያል ድህረገፅ – Sydney 2000

## ምንጮች
* Wikipedia (English): 2000 Summer Olympics
* ኦሊምፒክ የውድድር መዝገብ 2000, IOC
በየነ ጴጥሮስ

**በየነ ፔትሮስ** በ1950 በሀዋሳ, ኢትዮጵያ የተወለደ ነው። የኢትዮጵያ የፖለቲካ ባለሞያና የዕፅዋት ሳይንስ ምሁር ነው። እ.ኤ.አ አስቀድሞ በብዙ የፖለቲካ ድርጅቶች አስተዳደር ውስጥ ተገኝቷል፡፡

እ.ኤ.አ በፖለቲካ ሜዳ ውስጥ የተገኘው በ1995 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፓርላማ አባል በመሆን ነው። ከዚያ በኋላ እንደ ዋና መሪ በየተለያዩ ፖለቲካ አካላት የተዋዋለ ነው።

እንደ ባለሙያም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የእፅዋት ሳይንስ ፕሮፌሰር ነው። የምሁራን ዘርፍ ውስጥ በውጭ እና በኢትዮጵያ ውስጥ ከፍተኛ ስራ አሳይቷል።

## የህይወት ታሪክ
በየነ ፔትሮስ በሲዳማ ክልል የተወለደ ሲሆን ትምህርቱን በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ጀመረ። ከዚያም ወደ University of Nebraska እና Tulane University በተከታታይ ተመለሰ እና የPhD ደረጃ አግኝቷል።

## ፖለቲካና ህዝብ አገልግሎት
በኢትዮጵያ ውስጥ በፖለቲካ ዜግነት እና አገልግሎት በተለያዩ እንደ ፓርላማ አባል፣ የአንዳንድ ፖለቲካ ፓርቲዎች መሪ፣ እና አስተዳደር ባለስልጣን ተገኝቷል።

## የመምህራን ሥራ
በየነ ፔትሮስ እንደ ፕሮፌሰር በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የእፅዋት ሳይንስ ዘርፍ ላይ በልዩ አስተሳሰብ ተታይቷል። ብዙ ትምህርቶችና ምርምሮች ተገኝቷል።

## አውትር አገናኝ
* የእንግሊዝኛ የበየነ ፔትሮስ ገፅ
ማርከስ ሳሙኤልሰን

**ማርከስ ሳሙኤልሰን** (Marcus Samuelsson) ኢትዮጵያ የተወለደና በስዊድን ...

## ህይወት
ማርከስ Samuelsson በኢትዮጵያ አዲስ አበባ ...

## ስራዎች
... በሚታወቀው *Top Chef Masters* ውድድር የመጀመሪያው አሸናፊ ሆነ።

## ዋና ሽልማቶች
* James Beard Foundation Award (ከፍተኛ የምግብ ሽልማት)
* Top Chef Masters Winner

## የውጭ አገናኞች
* መደበኛ ድህረ ገፁ

መዝገበ ስነ-ምግብ
መዝገበ ዜጋቸኛ
ኢስፔራንቶ

**ኢስፔራንቶ** (**Esperanto**) - በጣም ታዋቂው ሰው ሰራሽ ቋንቋ ፣ በይፋ በዓለም ላይ ለመማር ቀላሉ ቋንቋ። 
thumb|200px|የኢስፔራንቶ እንቅስቃሴ ባንዲራ
thumb|200px|የጦር ካፖርት
thumb|250px|የኢስፔራንቶ ቋንቋ ጥናት የአገር ውስጥ ድርጅቶች ያሉባቸው አገሮች ቡድን

## የፍጥረት ታሪክ
thumb|180px|ዛመንሆፍ

በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ፖላንድ በኦስትሪያ፣ በፕሩሲያን እና በሩሲያ ግዛቶች መካከል ከተከፋፈለ በኋላ በፖላንድ ብዙ ቋንቋዎች መናገር ጀመሩ፤ ዋናዎቹ የፖላንድ፣ የዕብራይስጥ፣ የጀርመን እና የሩሲያ ቋንቋዎች ናቸው። ዶ/ር ዚመንሆፍ ቀለል ባለ የጣሊያን ሰዋሰው እና በዋናነት ከተለያዩ ቋንቋዎች የአውሮፓ ግሦች በመጠቀም የራሱን ቋንቋ ለመፍጠር ወሰነ። በዚህ ቋንቋ ውስጥ የመጀመሪያው ሥራ "En la mondon venis nova sento" የተሰኘው የአለም አቀፍ የኢስፔራንቶ እንቅስቃሴ መዝሙር ነበር። ይህ ቋንቋ በ19ኛው እና በ20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በፍጥነት ተወዳጅነትን በማትረፍ በትምህርት ቤቶች እና በዩኒቨርሲቲዎች በብዛት ማስተማር ጀመረ ።

በአንደኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ኢስፔራንቶ በተፋላሚዎቹ አገሮች ወታደሮች መካከል በቀይ መስቀል በኩል ለመግባባት ይጠቀምበት ነበር። መጽሐፍ ቅዱስ ወደ ኢስፔራንቶ ተተርጉሟል። የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ለቋንቋው አዎንታዊ ምላሽ ሰጠች። ይህ ቋንቋ የሩሲያን ግዛት ካጠፋው አብዮት በኋላ የበለጠ ተወዳጅነት አግኝቷል ።
thumb|270px|የዩኤስኤስ አር የፖስታ ማህተም ፣ 1920 ዎቹበማጎሪያ ካምፖች
thumb|270px|ኢስፔራንቶ ያጠኑ እና በዩኤስኤስአር በ1937 ለተገደለው ምሁር የመታሰቢያ ሐውልት

ነገር ግን በስታሊን ዓመታት ይህ ቋንቋ የስለላ ቋንቋ ተብሎ ታውጆ ነበር, እና በዩኤስኤስአር ውስጥ የሚያውቁት ሁሉ በታላቁ ሽብር ተገድለዋል። በተመሳሳይ ጊዜ፣ በአውሮፓ አገሮች ውስጥ በጅምላ ናዚ በሰው ልጆች ላይ የሚፈጸሙ ወንጀሎች አካል የሆነው፣ ኢስፔራንቶ የአይሁድ ቋንቋ ተብሎ ታውጆ ነበር፣ እና ሁሉም ኢስፔራንቶ ያጠኑ ምሁራን በግዞት ተወስደዋል፣ በማጎሪያ ካምፖች ታስረዋል እና ተገድለዋል ።

አምባገነኑ ጆሴፍ ስታሊን ከሞተ ከሰባት ዓመታት በኋላ በ1960 በዩኤስኤስአር የኢስፔራንቶ እንቅስቃሴን ለማነቃቃት ውሳኔ ተላለፈ ፣ነገር ግን ይህ በስኬት አልተገኘም።

## ትችት
በወቅቱ ታዋቂ ሰዎች ኢስፔራንቶን ቢሟገቱም ተሳዳቢዎችም ነበሩ። ለምሳሌ ፣ የታዋቂው ምናባዊ ልብ ወለድ እንግሊዛዊው የቀለበት ጌታ እና ለዓለሙ የበርካታ ቋንቋዎችን ፈጣሪ የሆነው ጆን ቶልኪን ኢስፔራንቶን በጣም ቀላል እና ላዩን እንጂ ሙሉ ቋንቋ ሳይሆን የተመሰጠረ ኮድ ነው ብሎታል።
thumb|200px|ቶልኪየን
በተመሳሳይ ጊዜ፣ ልምድ እንደሚያሳየው ለብዙ መቶ ዘመናት የተወያየው የአንድ ዓለም ቋንቋ ሀሳብ ውድቅ ነው። ልምድ እንደሚያሳየው በተለያዩ ሀገራት እና በተለያዩ አህጉራት እንግሊዘኛ ተናጋሪዎች እንኳን አንድ ቋንቋ ቢናገሩም የተለያየ አነጋገር አላቸው። ለምሳሌ፣ በዩናይትድ ስቴትስ የሚኖሩ ሰዎች አንድ ቋንቋ እንግሊዝኛ ቢናገሩም በአነጋገር ዘይቤዎች ልዩነት የተነሳ ህንዶችን ሊረዱ አይችሉም።

## ማህደረ ትውስታ
thumb|270px|ኢስፔራንቶ ካሬ ሙኒክ
በአለም ላይ ያሉ ከተሞች በኢስፔራንቶ ስም የተሰየሙ በርካታ ጎዳናዎች እና አደባባዮች፣እንዲሁም የቋንቋው ፈጣሪ ለሆነው የዶ/ር ዚመንሆፍ ሀውልቶች አሏቸው።
## በተጨማሪም ተመልከት
* የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች
* የጦር ወንጀሎች
* የፖለቲካ ጭቆና
* የሩሲያዊ ዓለም
* ፑቲኒዝም

## አገናኞች
ካሚጁ ቱማ

ካሚጆ ቶአማ（Kamijō Tōma/上条当麻） በየፓኒዝ አዲስ ፋንታዢ እና ሳይንስ-ፊክሽን ተስተስ የሆነ በ とある魔術の禁書目録（የተወሰነ ምትሃታዊ መረጃ ጠቋሚ） የተቀመጠ ዋና ተዋናይ ነው። አባል የሆነው የመተግበሪያው ስራ በተለያዩ ስርአቶች እና ዓለም መካከል በተከሰቱ እምነታዊ እና ሳይንሳዊ አጋጣሚዎች ላይ ይከታተላል።

## '''የግል መረጃ'''

* ስም፡ ካሚጆ ቶአማ（上条当麻）
* ፆታ፡ ወንድ
* ተቀላቀለ በ፡ とある魔術の禁書目録 (የተወሰነ ምትሃታዊ መረጃ ጠቋሚ)、とある科学の超電磁砲 (የተወሰነ ሳይንሳዊ የባቡር ጠመንጃ)
* የተፈጠረበት ዓመት፡ 2004（በተመረተ ኮሚክ እና አኒሜ ዓለም ውስጥ）
* አስተዳደር እና ፈጣሪ፡ 鎌池和馬（Kazuma Kamachi）

## '''ባለመለያየት ኃይል'''

ካሚጆ ቶአማ ከፍተኛ የሆነ “የአግኝተኝ እጅ（Imagine Breaker）” ኃይል አለው። ይህ ኃይል የእጁን ቀኝ የእጅ ማዕከል ውስጥ ይገኛል። እንዲሁም የማንኛውም ዓይነት አስደናቂ ኃይል（ማግኛ ወይም ሳይንሳዊ）እንኳን ሲነካ ሊያጠፋ ይችላል።

## '''ባህሪ'''

ካሚጆ ቶአማ ግልፅ እና ጨካኝ አልሆነም። ለሰዎች ማድነት በማሰብ ሁልጊዜ እርሱን እና ኃይሉን ይጠቀማል። እንዲሁም ብዙ ጊዜ እንኳን ከጥፋት በታች ነው፣ ነገር ግን በጠንካራ አመራር የተሞላ ተዋናይ ነው።

## '''ተያያዥ ባህላዊ ሰዎች'''

* ኢንዴክስ（Index）：በካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ሰማዕታት የተቀረበች እና ሺህ መጽሐፍት በራሷ የተያዘበት ሴት ተዋናይ።
* ሚሳካ ሚኮቶ（御坂美琴）：አንዱ ከቴክኖሎጂ ዓለም ውስጥ የሚታወቀው የኤሌክትሪክ ተዋናይ።
* አሲን（Accelerator）：በተለያዩ የአደጋ ደረጃዎች ውስጥ እጅግ ጠንካራ የሆነ አውድ ባለው ሀይል ተዋናይ።

## '''የግል መረጃ'''

* ስም፡ ካሚጆ ቶአማ（上条当麻）
* ፆታ፡ ወንድ
* ተቀላቀለ በ፡ とある魔術の禁書目録 (Toaru Majutsu no Index)、とある科学の超電磁砲 (Toaru Kagaku no Railgun)
* የተፈጠረበት ዓመት፡ 2004（በተመረተ ኮሚክ እና አኒሜ ዓለም ውስጥ）
* አስተዳደር እና ፈጣሪ፡ 鎌池和馬（Kazuma Kamachi）

## '''ባለመለያየት ኃይል'''

ካሚጆ ቶአማ ከፍተኛ የሆነ “የአግኝተኝ እጅ（Imagine Breaker）” ኃይል አለው። ይህ ኃይል የእጁን ቀኝ የእጅ ማዕከል ውስጥ ይገኛል። እንዲሁም የማንኛውም ዓይነት አስደናቂ ኃይል（ማግኛ ወይም ሳይንሳዊ）እንኳን ሲነካ ሊያጠፋ ይችላል።

## '''ባህሪ'''

ካሚጆ ቶአማ ግልፅ እና ጨካኝ አልሆነም። ለሰዎች ማድነት በማሰብ ሁልጊዜ እርሱን እና ኃይሉን ይጠቀማል። እንዲሁም ብዙ ጊዜ እንኳን ከጥፋት በታች ነው፣ ነገር ግን በጠንካራ አመራር የተሞላ ተዋናይ ነው።

## '''ተያያዥ ባህላዊ ሰዎች'''

* ኢንዴክስ（Index）：በካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ሰማዕታት የተቀረበች እና ሺህ መጽሐፍት በራሷ የተያዘበት ሴት ተዋናይ።
* ሚሳካ ሚኮቶ（御坂美琴）：አንዱ ከቴክኖሎጂ ዓለም ውስጥ የሚታወቀው የኤሌክትሪክ ተዋናይ።
* አሲን（Accelerator）：በተለያዩ የአደጋ ደረጃዎች ውስጥ እጅግ ጠንካራ የሆነ አውድ ባለው ሀይል ተዋናይ።
የቁጥር አነበብ

=የቁጥሮች=

100 =አንድ

102 =አስር

103 =መቶ

106 =ሚሊዮን

109 =ቢሊዮን

1012 =ትሪሊዮን

1015 =ቆትሪሊዮን/Quadrillion

1018 =ቆንቲሊዮን/Quintillion

1021 =Sextillion

1024 =Septillion

1027 =Octillion

1030 =Nonillion

1033 =Decillion

1036 =Undecillion

1039 =Duodecillion

1042 =Tredecillion

1045 =Quattuordecillion

1048 =Quindecillion

1051 =Sexdecillion

1054 =Septendecillion

1057 =Octodecillion

1060 =Novemdecillion

1063 =Vigintillion
        .
        .
        .
        .
10100 =Googol

       .
       .
       .
10303 =Centillion

       .
       .
       .
103003 =Millinillion
       .
       .
       .
1010100 =googolex

101010100 =googolpexian

=+=

1010100 =ጎጎልፐለክስ

=የስቶር ቦታ=

103 =Kilo =K

106 =Mega =M

109 =Giga =G

1012 =Tera =T

1015 =Peta =P

1018 =Exa =E

1021 =Zetta =Z

1024 =Yotta =Y

1027 =Ronna =R

1030 =Quetta =Q

=+=

109 =ቢሊዮን
ዲግሪ

=ዲፕሎማ= 
በዲፕሎማ ደረጃ ያለው የት/ት የደረጃ ስኬል በሰንጠረዥ ሲገለፅ 

{| class="wikitable" !
ተ/ቁ !የትም/ት ደረጃ !ደሞወዝ ስኬል |- |1 
|ጀማሪ መ/ር |2416 |- |2 
|መልስተኛ መ/ር | 2724 |- |3 
|መ/ር | 3137 |- |4 
|ከፍተኛ መ/ር |3537 |- |5 
|ተ/መሪ መ/ር |4085 |- |6 
|መሪ መ/ር | 4662 |- |7 
|ከ/መሪ መ/ር |530... አለ።
}
የግእዝ ቁጥር

የግእዝ ቁጥሮች በአኀዝና በፊደል ================
##### 0. - አልቦ 1. ፩ አሐዱ 2. ፪ ክልኤቱ 3. ፫ ሠለስቱ 4. ፬ አርባዕቱ 5. ፭ ሐምስቱ 6. ፮ ስድስቱ 7. ፯ ስብዓቱ 8. ፰ ስመንቱ 9. ፱ ተሰዓቱ 10. ፲ አሠርቱ 11. ፲፩ አሠርቱ ወአሐዱ 12. ፲፪ አሠርቱ ወክልኤቱ 13. ፲፫ አሠርቱ ወሠለስቱ 14. ፲፬ አሠርቱ ወአርባዕቱ 15. ፲፭ አሠርቱ ወሐምስቱ 16. ፲፮ አሠርቱ ወስድስቱ 17. ፲፯ አሠርቱ ወሰብዓቱ 18. ፲፰ አሠርቱ ወስመንቱ 19. ፲፱ አሠርቱ ወተሰዓቱ 20. ፳ እስራ 21. ፳፩ እስራ ወአሐዱ 22. ፳፪ እስራ ወክልኤቱ 23. ፳፫ እስራ ወሠለስቱ 24. ፳፬ እስራ ወአርባዕቱ 25. ፳፭ እስራ ወሐምስቱ 26. ፳፮ እስራ ወስድስቱ 27. ፳፯ እስራ ወሰብዓቱ 28. ፳፰ እስራ ወሰመንቱ 29. ፳፱ እስራ ወተሰዓቱ 30. ፴ ሠላሳ 31. ፴፩ ሠላሳ ወአሐዱ 32. ፴፪ ሠላሳ ወክልኤቱ 33. ፴፫ ሠላሳ ወሠለስቱ 34. ፴፬ ሠላሳ ወአርባዕቱ 35. ፴፭ ሠላሳ ወሐምስቱ 36. ፴፮ ሠላሳ ወስድስቱ 37. ፴፯ ሠላሳ ወሰብዓቱ 38. ፴፰ ሠላሳ ወሰመንቱ 39. ፴፱ ሠላሳ ወተሰዓቱ 40. ፵ አርብዓ 50. ፶ ሃምሳ 60. ፷ ስድሳ 70. ፸ ሰብዓ 80. ፹ ሰማንያ 90. ፺ ተሰዓ 100. ፻ ምዕት 101. ፻፩ ምዕት ወአሐዱ 102. ፻፪ ምዕት ወክልኤቱ 103. ፻፫ ምዕት ወሠለስቱ 104. ፻፬ ምዕት ወአርባዕቱ 105. ፻፭ መዕት ወሐምስቱ 106. ፻፮ ምዕት ወስድስቱ 107. ፻፯ ምዕት ወሰብዓቱ 108. ፻፰ ምዕት ወስመንቱ 109. ፻፱ ምዕት ወተሰዓቱ 110. ፻፲ ምዕት ወአሠርቱ 111. ፻፲ወ፩ ምዕት አሠርቱ ወአሐዱ 112. ፻፲ወ፪ ምዕት አሠርቱ ወክልኤቱ 113. ፻፲ወ፫ ምዕት አሠርቱ ወሠለስቱ 114. ፻፲ወ፬ ምዕት አሠርቱ ወአርባዕቱ 115. ፻፲ወ፭ ምዕት አሠርቱ ወሐምስቱ 116. ፻፲ወ፮ ምዕት አሠርቱ ወስድስቱ 117. ፻፲ወ፯ ምዕት አሠርቱ ወሰብዓቱ 118. ፻፲ወ፰ ምዕት አሠርቱ ወስመንቱ 119. ፻፲ወ፱ ምዕት አሠርቱ ወተሰዓቱ 120. ፻፳ ምዕት ወእስራ 130. ፻፴ ምዕት ወሠላሳ 140. ፻፵ ምዕት ወአርብዓ 150. ፻፶ ምዕት ወሃምሳ 160. ፻፷ ምዕት ወስድሳ 170. ፻፸ ምዕት ወሰብዓ 180. ፻፹ ምዕት ወሰማንያ 190. ፻፺ ምዕት ወተሰዓ 200. ፪፻ ክልኤቱ ምዕት 201. ፪፻ወ፩ ክልኤቱ ምዕት ወአሐዱ 202. ፪፻ወ፪ ክልኤቱ ምዕት ወክልኤቱ 203. ፪፻ወ፫ ክልኤቱ ምዕት ወሠለስቱ 204. ፪፻ወ፬ ክልኤቱ ምዕት ወአርባዕቱ 205. ፪፻ወ፭ ክልኤቱ ምዕት ወሐምስቱ 206. ፪፻ወ፮ ክልኤቱ ምዕት ወስድስቱ 207. ፪፻ወ፯ ክልኤቱ ምዕት ወሰብዓቱ 208. ፪፻ወ፰ ክለኤቱ ምዕት ወስመንቱ 209. ፪፻ወ፱ ክልኤቱ ምዕት ወተሰዓቱ 210. ፪፻ወ፲ ክልኤቱ ምዕት ወአሠርቱ 211. ፪፻፲ወ፩ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወአሐዱ 212. ፪፻፲ወ፪ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወክልኤቱ 213. ፪፻፲ወ፫ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሠልስቱ 214. ፪፻፲ወ፬ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወአርባቱ 215. ፪፻፲ወ፭ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሐምስቱ 216. ፪፻፲ወ፮ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወስድስቱ 217. ፪፻፲ወ፯ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሰብዓቱ 218. ፪፻፲ወ፰ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሰመንቱ 219. ፪፻፲ወ፱ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወተሰዓቱ 220. ፪፻፳ ክልኤቱ ምዕት ወእስራ 230. ፪፻፴ ክልኤቱ ምሪዕት ወሠላሳ 240. ፪፻፵ ክልኤቱ ምዕት ወአርብዓ 250. ፪፻፶ ክልኤቱ ምዕት ወሃምሳ 260. ፪፻፷ ክልኤቱ ምዕት ወስድሳ 270. ፪፻፸ ክልኤቱ ምዕት ወሰብዓ 280. ፪፻፹ ክልኤቱ ምዕት ወሰማንያ 290. ፪፻፺ ክልኤቱ ምዕት ወተሰዓ 300. ፫፻ ሠለስቱ ምዕት 400. ፬፻ አርባዕቱ ምዕት
የግእዝ

የግእዝ ቁጥሮች በአኀዝ የግእዝ ቁጥሮች በፊደል የዐረብኛ ቁጥር – አልቦ 0 ፩ አሐዱ 1 ፪ ክልኤቱ 2 ፫ ሠለስቱ 3 ፬ አርባዕቱ 4 ፭ ሐምስቱ 5 ፮ ስድስቱ 6 ፯ ስብዓቱ 7 ፰ ስመንቱ 8 ፱ ተሰዓቱ 9 ፲ አሠርቱ 10 ፲፩ አሠርቱ ወአሐዱ 11 ፲፪ አሠርቱ ወክልኤቱ 12 ፲፫ አሠርቱ ወሠለስቱ 13 ፲፬ አሠርቱ ወአርባዕቱ 14 ፲፭ አሠርቱ ወሐምስቱ 15 ፲፮ አሠርቱ ወስድስቱ 16 ፲፯ አሠርቱ ወሰብዓቱ 17 ፲፰ አሠርቱ ወስመንቱ 18 ፲፱ አሠርቱ ወተሰዓቱ 19 ፳ እስራ 20 ፳፩ እስራ ወአሐዱ 21 ፳፪ እስራ ወክልኤቱ 22 ፳፫ እስራ ወሠለስቱ 23 ፳፬ እስራ ወአርባዕቱ 24 ፳፭ እስራ ወሐምስቱ 25 ፳፮ እስራ ወስድስቱ 26 ፳፯ እስራ ወሰብዓቱ 27 ፳፰ እስራ ወሰመንቱ 28 ፳፱ እስራ ወተሰዓቱ 29 ፴ ሠላሳ 30 ፴፩ ሠላሳ ወአሐዱ 31 ፴፪ ሠላሳ ወክልኤቱ 32 ፴፫ ሠላሳ ወሠለስቱ 33 ፴፬ ሠላሳ ወአርባዕቱ 34 ፴፭ ሠላሳ ወሐምስቱ 35 ፴፮ ሠላሳ ወስድስቱ 36 ፴፯ ሠላሳ ወሰብዓቱ 37 ፴፰ ሠላሳ ወሰመንቱ 38 ፴፱ ሠላሳ ወተሰዓቱ 39 ፵ አርብዓ 40 ፶ ሃምሳ 50 ፷ ስድሳ 60 ፸ ሰብዓ 70 ፹ ሰማንያ 80 ፺ ተሰዓ 90 ፻ ምዕት 100 ፻፩ ምዕት ወአሐዱ 101 ፻፪ ምዕት ወክልኤቱ 102 ፻፫ ምዕት ወሠለስቱ 103 ፻፬ ምዕት ወአርባዕቱ 104 ፻፭ መዕት ወሐምስቱ 105 ፻፮ ምዕት ወስድስቱ 106 ፻፯ ምዕት ወሰብዓቱ 107 ፻፰ ምዕት ወስመንቱ 108 ፻፱ ምዕት ወተሰዓቱ 109 ፻፲ ምዕት ወአሠርቱ 110 ፻፲ወ፩ ምዕት አሠርቱ ወአሐዱ 111 ፻፲ወ፪ ምዕት አሠርቱ ወክልኤቱ 112 ፻፲ወ፫ ምዕት አሠርቱ ወሠለስቱ 113 ፻፲ወ፬ ምዕት አሠርቱ ወአርባዕቱ 114 ፻፲ወ፭ ምዕት አሠርቱ ወሐምስቱ 115 ፻፲ወ፮ ምዕት አሠርቱ ወስድስቱ 116 ፻፲ወ፯ ምዕት አሠርቱ ወሰብዓቱ 117 ፻፲ወ፰ ምዕት አሠርቱ ወስመንቱ 118 ፻፲ወ፱ ምዕት አሠርቱ ወተሰዓቱ 119 ፻፳ ምዕት ወእስራ 120 ፻፴ ምዕት ወሠላሳ 130 ፻፵ ምዕት ወአርብዓ 140 ፻፶ ምዕት ወሃምሳ 150 ፻፷ ምዕት ወስድሳ 160 ፻፸ ምዕት ወሰብዓ 170 ፻፹ ምዕት ወሰማንያ 180 ፻፺ ምዕት ወተሰዓ 190 ፪፻ ክልኤቱ ምዕት 200 ፪፻ወ፩ ክልኤቱ ምዕት ወአሐዱ 201 ፪፻ወ፪ ክልኤቱ ምዕት ወክልኤቱ 202 ፪፻ወ፫ ክልኤቱ ምዕት ወሠለስቱ 203 ፪፻ወ፬ ክልኤቱ ምዕት ወአርባዕቱ 204 ፪፻ወ፭ ክልኤቱ ምዕት ወሐምስቱ 205 ፪፻ወ፮ ክልኤቱ ምዕት ወስድስቱ 206 ፪፻ወ፯ ክልኤቱ ምዕት ወሰብዓቱ 207 ፪፻ወ፰ ክለኤቱ ምዕት ወስመንቱ 208 ፪፻ወ፱ ክልኤቱ ምዕት ወተሰዓቱ 209 ፪፻ወ፲ ክልኤቱ ምዕት ወአሠርቱ 210 ፪፻፲ወ፩ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወአሐዱ 211 ፪፻፲ወ፪ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወክልኤቱ 212 ፪፻፲ወ፫ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሠልስቱ 213 ፪፻፲ወ፬ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወአርባቱ 214 ፪፻፲ወ፭ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሐምስቱ 215 ፪፻፲ወ፮ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወስድስቱ 216 ፪፻፲ወ፯ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሰብዓቱ 217 ፪፻፲ወ፰ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወሰመንቱ 218 ፪፻፲ወ፱ ክልኤቱ ምዕት አሠርቱ ወተሰዓቱ 219 ፪፻፳ ክልኤቱ ምዕት ወእስራ 220 ፪፻፴ ክልኤቱ ምሪዕት ወሠላሳ 230 ፪፻፵ ክልኤቱ ምዕት ወአርብዓ 240 ፪፻፶ ክልኤቱ ምዕት ወሃምሳ 250 ፪፻፷ ክልኤቱ ምዕት ወስድሳ 260 ፪፻፸ ክልኤቱ ምዕት ወሰብዓ 270 ፪፻፹ ክልኤቱ ምዕት ወሰማንያ 280 ፪፻፺ ክልኤቱ ምዕት ወተሰዓ 290 ፫፻ ሠለስቱ ምዕት 300 ፬፻ አርባዕቱ ምዕት 400 ፭፻ ሐምስቱ ምዕት 500 ፮፻ ስድስቱ ምዕት 600 ፯፻ ስብዓቱ ምዕት 700 ፰፻ ስመንቱ ምዕት 800 ፱፻ ተሰዓቱ ምዕት 900 ፲፻ አሠርቱ ምዕት 1000 ፳፻ እስራ ምዕት 2000 ፴፻ ሠላሳ ምዕት 3000 ፵፻ አርብዓ ምዕት 4000 ፶፻ ሃምሳ ምዕት 5000 ፷፻ ሳድስ ምዕት 6000 ፸፻ ሰብዓ ምዕት 7000 ፹፻ ሰማንያ ምዕት 8000 ፺፻ ተሰዓ ምዕት 9000 ፻፻ እልፍ 10,000 ፪፻፻ ክልኤቱ እልፍ 20,000 ፫፻፻ ሠለስቱ እልፍ 30,000 ፬፻፻ አርባዕቱ እልፍ 40,000 ፭፻፻ ሐምስቱ እልፍ 50,000 ፮፻፻ ስድስቱ እልፍ 60,000 ፯፻፻ ሰብዓቱ እልፍ 70,000 ፰፻፻ ስመንቱ እልፍ 80,000 ፱፻፻ ተሰዓቱ እልፍ 90,000 ፲፻፻ አሠርቱ እልፍ 100,000 ፳፻፻ እስራ እልፍ 200,000 ፴፻፻ ሠላሳ እልፍ 300,000 ፵፻፻ አርብዓ እልፍ 400,000 ፶፻፻ ሃምሳ እልፍ 500,000 ፷፻፻ ስድሳ እልፍ 600,000 ፸፻፻ ሰብዓ እልፍ 700,000 ፹፻፻ ሰማንያ እልፍ 800,000 ፺፻፻ ተሰዓ እልፍ 900,000 ፻፻፻ አእላፋት 1,000,000 ፲፻፻፻ ትእልፊት 10,000,000 ፻፻፻፻ ትልፊታት 100,000,000 ፲፻፻፻፻ ምእልፊት 1,000,000,000
ፋይዳ ዲጂታል መታወቂያ

### ከዚህ ቀደም የነበሩ የመታወቂያ ካርድ ፕሮግራሞች
ፋይዳ ወደ ስራ ከመግባቱ በፊት ኢትዮጵያ ውስጥ የመሠረታዊ መታወቂያ አልነበረም። የመሠረታዊ መታወቂያው ዝቅተኛው የአስተዳደር ክፍል ቀበሌ ተብሎ የተሰጠ መታወቂያ ነው። ከ16,400 በላይ ቀበሌዎች ይህንን መታወቂያ የሰጡት በዚያ ቀበሌ ውስጥ ያለውን ሰው መኖር ካረጋገጡ በኋላ ነው።
ወባ

የዓለም ጤና ድርጅት ባወጣው ግምታዊ መረጃ መሠረት በ2013 ከ198 ሚሊዮን በላይ የሚሆኑ ሰዎች በወባ በሽታ የተያዙ ሲሆን 584,000 የሚያህሉ ሰዎች በወባ በሽታ ሞተዋል። በበሽታው ከሞቱት መካከል አራት አምስተኛ የሚሆኑት ከአምስት ዓመት በታች የሆኑ ሕፃናት ናቸው። ይህ በሽታ ወደ መቶ በሚጠጉ አገሮችና ክልሎች በሚኖሩ 3.2 ቢሊዮን ሰዎች ላይ ስጋት ፈጥሯል።

**1 ወባ ምንድን ነው?**

ወባ በጥገኛ ተሕዋስያን ምክንያት የሚመጣ በሽታ ነው። የበሽታው ምልክቶች ትኩሳት፣ ብርድ ብርድ ማለት፣ ማላብ፣ ራስ ምታት፣ የሰውነት መጓጎል፣ ማቅለሽለሽና ማስመለስ ናቸው። አንዳንድ ጊዜ ምልክቶቹ ከ48 እስከ 72 ሰዓት እየቆዩ በድጋሚ ይታያሉ፤ ይህን የሚወስነው ግለሰቡን ያጠቁት ተሕዋስያን ዓይነትና በበሽታው ተይዞ የቆየበት ጊዜ ነው።

**2 ወባ የሚተላለፈው እንዴት ነው?**

የወባ ተሕዋስያን፣ ፕላዝሞዲያ ተብለው የሚጠሩ ባለ አንድ ሴል ፍጥረታት ሲሆኑ ወደ ሰው ደም ውስጥ የሚገቡት አኖፊሊስ በምትባለው ሴት ትንኝ ንክሻ አማካኝነት ነው።

ተሕዋስያኑ የግለሰቡ ጉበት ሴሎች ውስጥ በመግባት ይራባሉ።

በጉበቱ ውስጥ ያሉት ሴሎች ሲፈነዱ ተሕዋስያኑ ይወጡና የግለሰቡን ቀይ የደም ሴሎች ይወርራሉ። ከዚያም ተሕዋስያኑ በቀይ የደም ሴሎቹ ውስጥ መባዛታቸውን ይቀጥላሉ።

ቀይ የደም ሴሎቹ በሚፈነዱበት ጊዜ ተሕዋስያኑ ይወጡና ሌሎች ቀይ የደም ሴሎችን ይወርራሉ።

በቀይ የደም ሴሎቹ ውስጥ የሚካሄደው ይህ ዑደት ይቀጥላል። ቀይ የደም ሴሎቹ በፈነዱ ቁጥር በበሽታው የተያዘው ሰው የወባ በሽታ ምልክቶቹ ይታዩበታል።

**3 ራስህን መጠበቅ የምትችለው እንዴት ነው?**

ወባ በተደጋጋሚ በሚከሰትበት አካባቢ የምትኖር ከሆነ . . .

* አጎበር ተጠቀም። አጎበሩ: የተባይ ማጥፊያ የተረጨበት, ምንም ቀዳዳ የሌለው, በፍራሹ ዙሪያ የተጠቀጠቀ መሆን አለበት።
* ቤት ውስጥ የሚረጭ የተባይ ማጥፊያ ተጠቀም

* የሚቻል ከሆነ በበሮቹና በመስኮቶቹ ላይ እንደ ወንፊት ያለ መከለያ አድርግ፤ እንዲሁም ትንኞች እንዳያርፉ ሊከላከሉ ስለሚችሉ እንደ አየር ማቀዝቀዣ ያሉ መሣሪያዎችን ተጠቀም።
* ሰውነትህን ሙሉ በሙሉ የሚሸፍን ነጣ ያለ ቀለም ያለው ልብስ ልበስ።
* የሚቻል ከሆነ የወባ ትንኞች በብዛት ከሚገኙበት ጥሻ የሆነ አካባቢና ለትንኝ መራቢያነት አመቺ የሆኑ የታቆሩ ውኃዎች ካሉበት ቦታ ራቅ።

* በወባ ከተያዝክ በአፋጣኝ የሕክምና እርዳታ ለማግኘት ጥረት አድርግ።

አንድ ሰው የበሽታው ተሸካሚ በሆነች ትንኝ አማካኝነት ወባ ሊይዘው ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ አንዲት የወባ ትንኝ በበሽታው የተያዘን ሰው በመንደፏ ምክንያት ተሕዋስያኑ ወደ እሷ ሊተላለፉ ይችላሉ። ከዚያም ትንኟ ተሕዋስያኑን ወደ ሌላ ሰው ማስተላለፍ ትችላለች

ወባ በተደጋጋሚ ወደሚከሰትበት ቦታ ለመሄድ የምታስብ ከሆነ . . .

* ጉዞ ከመጀመርህ በፊት ወቅታዊ መረጃ ለማግኘት ሞክር። በአንድ አካባቢ ያለው የወባ ዓይነት በሌላ ቦታ ካለው ሊለይ ይችላል፤ ይህ ደግሞ ውጤታማ የሆነው መድኃኒት የትኛው እንደሆነ ለመወሰን ይረዳሃል። በተጨማሪም ከጤንነትህ ጋር በተያያዘ አንዳንድ መረጃዎችን ለማግኘት ሐኪምህን ማነጋገርህ ጠቃሚ ነው።
* እዚያ በምትቆይበት ወቅት፣ ወባ በሚከሰትበት አካባቢ የሚኖሩ ሰዎች ምን ማድረግ እንዳለባቸው የሚናገሩትን በዚህ ርዕስ ላይ የቀረቡ ምክሮች ተግባራዊ አድርግ።
* በበሽታው ከተያዝክ በአፋጣኝ የሕክምና እርዳታ ለማግኘት ሞክር። የበሽታው ምልክቶች የሚታዩት ተሕዋስያኑ ወደ ሰውነትህ ከገቡ ከአንድ እስከ አራት በሚሆኑ ሳምንታት ውስጥ እንደሆነ ማወቅ ይኖርብሃል።
* አንድ ሰው የበሽታው ተሸካሚ በሆነች ትንኝ አማካኝነት ወባ ሊይዘው ይችላል። በሌላ በኩል ደግሞ አንዲት የወባ ትንኝ በበሽታው የተያዘን ሰው በመንደፏ ምክንያት ተሕዋስያኑ ወደ እሷ ሊተላለፉ ይችላሉ። ከዚያም ትንኟ ተሕዋስያኑን ወደ ሌላ ሰው ማስተላለፍ ትችላለች

ማድረግ የምትችላቸው ተጨማሪ ነገሮች:

* በመንግሥት ወይም በማኅበረሰቡ አማካኝነት በሚሰጡ የጤና እንክብካቤ ፕሮግራሞች ተጠቀም።
* መድኃኒት መግዛት የሚኖርብህ ሕጋዊ ፈቃድ ካላቸው ቦታዎች ብቻ መሆን አለበት። (የጥራት ደረጃው ዝቅተኛ የሆነ ወይም ተመሳስሎ የተሠራ መድኃኒት በሽታው ቶሎ እንዳይድን ሊያደርግ ወይም ለሞት ሊዳርግ ይችላል።)
* የትንኝ መራቢያ ሊሆኑ የሚችሉ ቦታዎች በቤትህ አካባቢ ካሉ ለማስወገድ ጥረት አድርግ።

የምትኖረው ወባ ባለበት አካባቢ ከሆነ ወይም ወደዚህ አካባቢ ሄደህ ከነበረ ቀጥሎ የተዘረዘሩትን የወባ በሽታ ምልክቶች ችላ አትበል . . .

* ከባድ ትኩሳት
* ላብ
* የሚያንዘፈዝፍ ብርድ ብርድ የሚል ስሜት
* ራስ ምታት
* የጡንቻ መጓጎል
* ድካም
* ማቅለሽለሽ
* ማስመለስ
* ተቅማጥ

በወባ የተያዘ ሰው ሕክምና ካላገኘ ከባድ የደም ማነስ ሊያጋጥመውና ሕይወቱ አስጊ ሁኔታ ላይ ሊወድቅ ይችላል። በተለይም ልጆችና ነፍሰ ጡር ሴቶች ምልክቶቹ እየተባባሱ ከመሄዳቸው በፊት አፋጣኝ የሕክምና እርዳታ ማግኘት አለባቸው።

**ይህን ታውቅ ነበር?**

* አፍሪካ ውስጥ ብቻ በወባ ምክንያት በእያንዳንዱ ደቂቃ አንድ ሕፃን ይሞታል
* በወባ በሽታ ከተያዙ ሕመሙ ይበልጥ የሚጠናባቸው ልጆች ወይም ነፍሰ ጡር ሴቶች ናቸው።
* አልፎ አልፎ ብቻ የሚያጋጥም ቢሆንም ደም በመውሰዳቸው የተነሳ በወባ የተያዙ ሰዎች አሉ።
አለባቸው ተካ

**አለባቸው ተካ
**

አለባቸው ተካ በ1954 ዓ.ም በሰሜን ወሎ ውርጌሳ የተባለ ትንሽ ከተማ ተወለደ። የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን በወረዳው የተማረ ሲሆን ሁለተኛ ደረጃ ደግሞ አዲስ አበባ ላይ ተምረዋል ።ገና በልጅነቱ የመጀመሪያ ደረጃ ት/ቤት እያለ የኮሚዲያን ሙያ ፍቅር ያደረበት አለቤ ከኢትዮጵያ ወስጥ ምርጥና ዝነኛ ኮሜዲያን ውሰጥ አንዱ ነበር።

በኢትዮጵያ ቴሌቭዥን [ኢቲቪ] ላይ አለቤ ሾው የተሰኘው ሳምንታዊ ተወዳጅ የመዝናኛ ፕሮግራም በማቅረብ ከማዝናናቱ አልፎ ለተለያዩ የተጎዱ እርዳታ ለሚያስፈልጋቸው ወገኖቹ ለመርዳት የሚያስተባብር ሾው በመሆኑ በብዙሃኑ ዘንድ የደሃ አባት አስብሎታል።

አለቤ ለዶክመንተሪ ስራ በሄደበት ወቅት ከጅማ 3ዐ ኪ.ሜ መንገድ ላይ በደረሰበት የመኪና አደጋ ጥር 8 ዓ.ም 1997 ዓ.ም በተወለደ በ 44 ዓመቱ በሞት ተለይቶናል።

አለቤ የሁለት ሴቶች እና የአንድ ወንድ ልጅ አባት ነበረ።የቀብር ስነስርዓቱ ከ60,000 ህዝብ በላይ ይህን ጀግናና የደሀ አባት ለመቅበር ተገኝቶ ነበር።
የያስተሰርያል አልበም የዘፈኖች ዝርዝር

'*የቴዎድሮስ ካሣሁን (ቴዲ አፍሮ) አልበም: የያስተሠርያል አልበም የዘፈኖች ዝርዝር*'
አዲሱ የአባይ ድልድይ

**<big>አዲሱ የአባይ ድልድይ</big>**

ባለ ገመድ መወጠሪያ ያለው ድልድዩ ከ1 ነጥብ 4 ቢሊዮን ብር በላይ ወጪ ተደርጎበታል

የባህርዳር ከተማ ታላቅ መለያ ምልክት እንዲሆን የተገነባው የአባይ ወንዝ ድልድይ በዛሬው እለት ተመርቋል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ እና ቀዳማዊት እመቤት ዝናሽ ታያቸው ከክልሎች ርዕሳነ መስተዳድሮች ጋር በመሆን ከአራት አመት ተኩል በፊት ግንባታው የተጀመረውን የአባይ ድልድይን ዛሬ መርቀዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አህመድ (ዶ/ር) የድለድዩን መመረቅ አስመልከቶ በማህበራዊ ትስስር ገጻቸው ባሰፈሩት ጽሁፍ፤ “በባህርዳር ከተማ የተመረቀው የአባይ ድልድይ በሰዎች መካከል ያለን ግንኙነት በማጠናከር እና የንግድ እድሎችን በማሳደግ ረገድ ከፍተኛ ርምጃ ነው” ብለዋል።

“ከግዘፋዊ ቁሳዊ መዋቀሩ ባሻገርም ልዩነቶችን የማጥበብ፤ በተቃራኒ ጎራ ላሉ ሰዎች መገናኛ ድልድዮችን የማነፅ ርዕያችን መዘርጊያ ምልክት ነው” ሲሉም ገልጸዋል።

የአባይ ድልድይ እውነታዎች

አዲስ የአባይ ድልድይ የ380 ሜትር ርዝመት ያለው በሁለቱም የመንገድ ክፍል ባለሶስት መስመር የተሽከርካሪ መንገድን ብሎም በጎን የብስክሌት መጋለቢያ መስመር የተሰናዳለት ድልድይ ነው።

የአባይ ወንዝ ድልድይ በጥቅሉ 43 ሜትር የጎን ስፋት ያለው ሲሆን በግራና በቀኝ በአንድ ግዜ 6 ተሽከርካሪዎችን ማስተናገድ የሚችል ይሆናል።

አንዱ መስመር ብቻ 21.5 ሜትር ስፋት ያለው ሲሆን በውስጡ ባለ ሶስት መስመር የተሸከርካሪ መሄጃ ፣ የብስክሌት ተጠቃሚዎች መስመር እንዲሁም 5 ሜትር የእግረኛ መሄጃን ያካቷል።

ከ1 ነጥብ 4 ቢሊዮን ብር በላይ ወጪ የተደረገበት ዘመናዊ ድልድዩ፤ በጣም ውስብስብ ገመድ መወጠሪያ ያለው ዘመናዊ ድልድይ ነው።

ድልድዩ ከፊትና ከሁዋላ ከግራና ከቀኝ በ18 ኬብሎች በአጠቃላይ በ72 ኬብሎች (በገመዶች የተወጠረ) ሆኖ ጠቅላላ ክብደቱ በገመዶቹ አማካይነት ወደ ቋሚው ምሰሶ የሚተላለፍና ከምሰሶውም ወደ መሰረቱ የሚዘልቅ ነው።

ከነባሩ አባይ ድልድይ ማለትም ባህርዳር ከተማ ውስጥ ከሚገኘው 2 ኪ.ሜ እርቀት ላይ የተገነባው አዲሱ የአባይ ወንዝ ድልድይ በዘመናዊነቱም እንዲሁም ማራኪነቱም በሀገራችን ግንባር ቀደም ነው ተብሏል።

የባህርዳር ከተማ ታላቅ መለያ ምልክት እንዲሆን የተገነባው የአባይ ወንዝ ድልድይ የአካባቢውን የኢኮኖሚ እድገት ብሎም የመገናኛ አውታር የሚያነቃቃ ይሆናል።
አንዋር መስጂድ

**<big>አንዋር መስጂድ</big>**

**ታሪክ**

አንዋር መስጂድ ከተሰራ በኋላ ለህንፃ ተቋራጩ የሚከፈል ገንዘብ ጠፍቶ መስጂዱ
ተከሷል። ፍርድ ቤትም መስጂዱ እንዲዘጋ ወስኗል። በአንዋር መስጊድ ኮሚቴ ‹‹ታላቁ የአንዋር መስጊድ በአዲስ አበባ›› በሚል ርዕስ
በራስ ተፈሪ (ኃይለሥላሴ) ውድቀት ማግስት የተጻፈው መጽሐፍ እንዲህ ይገልጻል፡–

መስጊዱ አል-አንዋር ተሰርቶ እንዳለቀና ለጸሎት አገልግሎት ከዋለ በኋላ የሕንፃው ሥራ ተቋራጭ መስጊዱን ሰርቶ ሲያስረክብ ቀሪ የነበረው የ16.000 (አሥራ ስድስት ሺህ ብር) ሒሳብ ስላልተከፈለና የተወሰነ የጊዜ ገደብ ስላለፈ ከፍርድ ቤት በመጣው ትዕዛዝ መሠረት መስጊዱ እንዲዘጋ አድርጎት ነበር።

ምንም እንኳን ነዝሩ በዚያን ጊዜ መስጊዱ ምንም ገንዘብ የሌለው መሆኑን ለሥራ ተቋራጩ ቢያስገነዝብም መጠነኛ ጊዜ እንኳ ለመስጠት ተቋራጩ ሳይፈቅድ ቀረ። ከዚህ በኋላ
የመስጊዱ አስተዳዳሪ የእስልምና ሃይማኖት ተከታይ የሆኑ አዛውንቶችና ሽማግሌዎች ተሰብስበው ምክር ካደረጉ በኋላ ይህ በፍርድ የተወሰነብን ገንዘብ ከምንም ይምጣ ከምን በ24 ሰዓት ውስጥ እንዲከፈል ተወሰነ። ቢሆንም ይህ ገንዘብ በዚህ ሰዓት ውስጥ ባይከፈል ደግሞ ከመስጊዱ መሬት ቀንሰው በሀራጅ እንዲሸጥ፣ ለተቋራጩ የሚከፈል
መሆኑን ፍርድ ቤቱ በተጨማሪ አሳሰበ።

ሆነው ሆኖ የአንዋር ናዝር የነበሩት ሐጂ አቡበከር ሸሪፍ አስቸኳይ ስብሰባ ጠርተው ሙስሊሙን አወያዩ። የሙስሊሙ ዓይን የነበረው ታላቁ የአንዋር መስጂድ ከሚዘጋ በሚል ሙስሊሙ ያለውን ሁሉ አወጣ።ተሳክቶም የአንዋር መስጊድ 16 ሺህ ብሩን ከሙስሊሙ ተበደረ።

**ብድሩን የሰጡት**
* ሐጂ ራህመቶ ሙክታር (5 ሺህ)
* ሐጂ አብዶ አርሲ (2 ሺህ)
* ሐጂ ዑመር ኢብራሂም (1ሺህ)፣
* ሐጂ ሙዘይን ኡስማን (1 ሺህ)፣
* ሐጂ አቡበከር ሸሪፍ (2 ሺህ)፣
* ሐጂ ሙሐመድ ጀማል (3 ሺህ)፣
* ሐጂ ጀማል ሐሰን (1 ሺህ) እና
* ሐጂ በሽር ገዳ (1 ሺህ) ነበሩ። አላህ ይቀበላቸው

አጭር መግለጫ

    መገኛ: አዲስ ከተማ ክ/ከተማ
    የሰፈሩ ልዩ ስም: መርካቶ
    የተመሰረተበት ዘመን: 1933
    ስፋት በካ.ሜ: 20,687
    የጁመአ ሰላት: ይሰገዳል
    ይዞታ: የመንግስት
    ካርታ: አለው
    የሴቶች ቦታ : አለው
    መድረሳ: አለው
    መፀዳጃ ቤት: አለው
    የውዱእ ቦታ: አለው
    ሻወር:-
    የመኪና ማቆሚያ:
    
    https://ethiomesjid.com/anwar-mesjid/
አካል

**አካል** በአማርኛ ቋንቋ ውስጥ በተለያዩ አዋጅ የሚጠቀም ቃል ነው። በመሠረቱ የሰውነት ወይም የእንስሳ አንደኛ ክፍልን ይገልጻል፣ ነገር ግን በማህበረሰብ፣ በመንግሥት፣ እና በድርጅት አዋጅ ውስጥ እንደ አባል ወይም ክፍል ይጠቀማል።

## ትውልድ
አካል ከግእዝ ቋንቋ የመጣ ሲሆን፣ ከ“ክፍል” ወይም “አባል” ትርጉም የተዋህዶ ነው። በግእዝ እና በአማርኛ የቋንቋ ትውልድ ላይ የተመሠረተ ነው።

## አጠቃቀም
አካል በተለያዩ አዋጅ ውስጥ ይጠቀማል።

### በሕክምና ውስጥ

* አካል እንደ የሰውነት ክፍል ይገልጻል።
* ምሳሌ፡፡ *የአካል ችግር*፣ *የአካል እንቅስቃሴ*።

### በማህበረሰብ እና በድርጅት ውስጥ

* አካል እንደ አባል ወይም ክፍል ይጠቀማል።
* ምሳሌ፡፡ *የመንግሥት አካላት*፣ *የድርጅት አካል*።

### በቴክኖሎጂ እና በህግ ውስጥ

* አካል እንደ የመረጃ አካል፣ የህግ አካል፣ ወይም የመረጃ አንድነት ይገልጻል።

## ተዛማጅ ቃላት

* ሰውነት – የሰው ሙሉ አካል
* ሥጋ – የአካል ቅርፅ ወይም ሥጋማ
* አካላት – አካል በብዛት

## በቋንቋ እና በባህል ውስጥ
አካል በአማርኛ ቋንቋ ውስጥ በቅዱሳን መጽሐፍት፣ በመንፈሳዊ አዋጅ፣ እና በቅኔ ውስጥ የተለያዩ ትርጉሞች አሉት።

## አካል በአማርኛ እና በእንግሊዝኛ

## የውጭ አገናኞች

* 
* ሰውነት
* ሥጋ

## መዝገቦች
በባዮ ኢነርጂ ኢኮኖሚ ላይ የተመሰረተ የጤና መሻሻል

ባዮኢነርጂ ኢኮኖሚን ​​መሰረት ያደረገ የጤና ማሻሻያ (BEHI) ጤናን ለማራመድ እና ደስታን በዘላቂነት ለማዳበር ታስቦ በማስረጃ ላይ የተመሰረተ የእንክብካቤ አቀራረብ ነው። ይህ የአእምሮ-አካል ጤና መርሃ ግብር በበሽታ እና በሕክምና ላይ ከማተኮር ይልቅ ጤናን መፍጠር እና የንቃተ ህሊና እድገት ላይ ያተኩራል። ቤሂ የተሻለ መሆን፣ መሻሻል እና የተሻለ ማድረግ የሚል ጥንታዊ እና የተለመደ የፋርስ ቃል ነው። ቤሂ ቅልጥፍናን እና ደህንነትን ከፍ ለማድረግ በሳይኮፊዚካል ሃይሎች ቅንጅት እና አሰላለፍ ላይ ያተኩራል። ይህ ጤና-ተኮር አካሄድ በእያንዳንዱ ሁኔታ እና ድርጊት አካላዊ፣ ስሜታዊ፣ የግንዛቤ እና የባህርይ ሃይሎችን በንቃት በማስተባበር የሰውነት ግንዛቤን እና የአዕምሮ-አካል ውህደትን ለማዳበር ይረዳል።

## ማጣቀሻ
መደብ:ጉልበት
አራራት ሆቴል

አራራት ሆቴል አዲስ አበባ ውስጥ ከ4ኪሎ ወደ ቀበና በሚወስደው መንገድ መሃል አካባቢ የሚገኝ ሆቴል ነው
ነገሪ ሌንጮ

ነጌሪ ለንቾ ከ2016 እስከ 2018 ድረስ በሀይለማርያም ደሳለኝ መንግሥት ካቢኔ ውስጥ የግንኙነት ጉዳዮች ሚኒስትር አገልግሎት ካደረገ ኢትዮጵያዊ ትምህርተኛና ፖለቲከኛ ነው፣ እናም ይህንን ኃላፊነት ከጌታቸው ረዳ ተቀብሏል። 

## ትምህርት
ሌንቾ በ2004 ከእንግሊዝኛና የውጭ ቋንቋዎች ዩኒቨርሲቲ ማስተርስ ዲግሪ ተማረ። በኋላም በ2011 በህንድ ከአንድራ ዩኒቨርሲቲ የፒኤችዲ ዲግሪ አገኘ፣ ከዚያም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ እንደ ምሁር ሥራ ጀመረ እና በቋንቋ ጥናት ፋኩልቲ እንደ አስስታንት ዲን አገልግሏል።  ከዚህ ቀደም የመንግስትን የሀገር ውስጥ ሚዲያ የበላይነት የሚተቹ ፅሁፎችን ጽፏል። 

## እይታዎች/የህዝብ ተሳትፎ

* የሥራ አጥ ወጣቶች የኢትዮጵያ በመንግሥት ላይ የተቃወሙ ተቃውሞዎችን በጀርባቸው አሉ 
* በኢትዮጵያ የተቃውሞ ሰልፎች ዋነኛው ምክንያት ሥራ አጥነት 
* ለዲሞክራሲ መሰረት ለሆነ የሚዲያ ገጽታ ድጋፍ 

## ዋቢዎች

# አክዌይ፣ እስማኤል (ኖቬምበር 1፣ 2016). "ኢትዮጵያ መንግስትን አዳሻሽሏል፣ ሁለት ኦሮሞዎች ቁልፍ አቋማትን ይይዛሉ።" africanews.com. ተመልሷል ኖቬምበር 1፣ 2016.
# ነጌሪ ሌንቾ፡ የቋንቋ ጥናት ፋኩልቲ”። አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ። በ2016 ኖቬምበር 1 ቀን ተመልሷል።
# አሸናፊ፣ ነአምን (2017 ሐምሌ 28). "ስለ ሙስና፣ ታክስ እና ቤት ሥራ". ዘ ሪፖርተር ኢትዮጵያ (www.thereporterethiopia.com). ተመልሷል 2025 ጥቅምት 3.
# አፍሪካኒውዝ (2017-11-01). "የሥራ አጥ ወጣቶች በኢትዮጵያ የመንግሥት ፀረ ተቃውሞዎች መንስኤ ናቸው - የመረጃ ሚኒስትር". አፍሪካኒውዝ. ተመልሷል 2025-10-03.
# **ኢትዮጵያ ውስጥ የተነሳት ተቃውሞ ዋና ምክንያት ሥራ አልባነት ነው - ነገሪ ለንቾ"**. www.ezega.com. ተመልሷል በ ኦክቶበር 3, 2025.
መደብ:የኢትዮጵያ ካቢኔ አባላት
መደብ:የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የአካዳሚ ሰራተኞች
መደብ:በሕይወት ያሉ ሰዎች
ጤና ጥበቃ ሚኒስቴር (ኢትዮጵያ)

የጤና ሚኒስቴር (MoH) የኢትዮጵያ መንግስት የህዝብ ጤና ጉዳዮችን የሚመርምር ቢሮ ነው። ዋና መስሪያ ቤቱ በአዲስ አበባ በሱዳን መንገድ ላይ ነው።

መቅደስ ዳባ ከፌብሩወሪ 2024 ጀምሮ የሚኒስቴሩን ሀላፊነት ትወስዳለች። ድርጅቱ የህዝብ ጤና ኢንስቲትዩትን በላይ ስልጣን ያለው የካቢኔ ደረጃ ድርጅት ነው።

## ታሪክ
የሕዝብ ጤና ሚኒስቴር በ1948 ተቋቋመ፣ ከዚህ በፊት በ1946 የተሰጠ ሕግ መግለጫ በኋላ። የሕዝብ ጤና አስተዳደር በቅርቡ ወደ የሕዝብ ጤና ሚኒስቴር ተላለፈ። 

በቅርቡ ዓመታት፣ ሚኒስቴሩ የቤተሰብ ዕቅድ ፕሮግራሞችን በመተካት እና የመከላከያ መድሀኒቶችን በማቅረብ ሴቶች በጾታዊና በሕፃናት መራቢያ ጤናቸው ላይ ምርጫ እንዲኖራቸው ያደረገ ሲሆን፣ በኢትዮጵያም የህፃን ጋብቻን እና አደገኛ ተግባራትን ለመቃተት እየሰራ ነው። 

## ሚኒስትሮች

* አዳነች ኪዳነማርያም (1991–1994)
* ቴድሮስ አድሃኖም (2005–2012) 
* ሊያ ታደሰ (2018–2020)
* መቅደስ ዳባ (2024–አሁን)

መደብ:የጤና ሚኒስቴር
መሠረተ እና የበላይ መዋቅር

በማርክሳዊ ርዕዮተ ዓለም መሠረት፣ የሰው ልጅ ኅብረተሰብ ሁለት ክፍሎች አሉት: **መሠረተ እና የበላይ መዋቅር** መሰረተ መዋቅሩ የምርት ኃይሎችንና የምርት ግንኙነቶችን—ማለትም የአሰሪና ሠራተኛ የሥራ ሁኔታዎች፣ የቴክኒክ የሥራ ክፍፍልና የባለቤትነት ግንኙነቶችን—ያጠቃልላል፤ ሰዎች ለመኖር አስፈላጊ የሆኑ ነገሮችንና የቅንጦት ዕቃዎችን ለማምረት በእነዚህ ግንኙነቶች ውስጥ ይገባሉ። እነዚህ ግንኙነቶች የማህበረሰቡን ሌሎች ግንኙነቶችና አስተሳሰቦች ይወስናሉ፤ ይህ ደግሞ የበላይ መዋቅር ተብሎ ይጠራል። የማህበረሰቡ የበላይ መዋቅር ባህልን፣ ተቋማትን፣ የፖለቲካ ሥልጣን መዋቅሮችን፣ ማህበራዊ ሚናዎችን፣ ሥርዓቶችን እና መንግሥትን ያካትታል። መሰረተ መዋቅሩ የበላይ መዋቅሩን ይወስናል፤ ነገር ግን ግንኙነታቸው ሙሉ በሙሉ የምክንያትና ውጤት አይደለም። ምክንያቱም የበላይ መዋቅሩ ብዙውን ጊዜ በመሰረተ መዋቅሩ ላይ ተጽዕኖ ስለሚያሳድር ነው፤ ሆኖም የመሰረተ መዋቅሩ ተጽዕኖ የበለጠ ጉልህ ነው። በሌላ በኩል፣ ቀኖናዊ ማርክሲዝም የመሰረተ መዋቅሩና የበላይ መዋቅሩ ግንኙነት የአንድ አቅጣጫ ብቻ እንደሆነ ያምናል።።
እምቡሊ

እምቡሊ በአማራ ክልል በማቻከል ወረዳ የምትገኝ ታዳጊ ከተማ ናት።ከአዲስ አበባ በ 340 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል።  በሰሜን ደምበጫ በደቡብ አማኑኤል ያዋሱኗታል።   
አካባቢዋ በምንጭ የተጥለቀለቀ በመሆኑ ዉሀዋ ከሁሉም አካባቢ የተለየ ነዉ።  
በአካባቢዉ በቆሎ በብዛት ይበቅላል። 
አካባቢዉ በተደጋጋሚ የመሬት መሰንጠቅ እና መናድ ያጋጥመዋል። የወተት ምርትም የአካባቢዉ ማህበረሰብ መተዳደሪያ ነዉ።የህዝቧ ብዛት በዉል አይታዉቅም። ግምት ከ 5000 በላይ ይሆናል። በደኗ ግራር፣ዋርካ፣ሊጊጣ፣ዋንዛ የመሳሰሉት ይበቅላሉ።አንድ ት/ቤት አላት።
ሚሥጥረ ትንሣኤ ሙታን

ምስጢረ ትንሳኤ ሙታን 

ማለት የአምስተኛ አዕማደ ምሥጢር ነው 

የሙታን ትንሳኤ የሚናገር ምስጢር ነው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በተነሳ እኛን ደግሞ እንዲያነሳን በትንሣኤ ዘጉባኤ ላይ ከሞት ያስነሣናል።
ድንች ተከላ

ድንች የአትክልት አይነት ሲሆን በደጋማ በብዛት ና አንዳንድ በበረሀም ይበቅላል። 
የድንች ተከላ ቅደም ተከተል:- 
-ድንች ለመትከል(ለመዝራት) መሬቱን ለ3 ቀናት ማረስ፣
-በ4ተኛ ቀን በማረስ መዝራት፣
-በሽታ እንዳይዘዉ ፀረ መድሀኒት በተዘራ እለት መርጨት፣
-ከ2 ሳምንት ጀምሮ ለ3 ቀናት በመኮትኮት ድንቹን እስከ ቅጠሉ ድረስ አፈር ማልበስ፣  
-ከእንስሳት በመጠበቅ እንደ ጃርት ካሉት፣
 -በ3 ወራት ዉስጥ ሲያፈራ በማረስ ወይም በመኮትኮት ድንቹን መልቀም፣
ግራምጣ

ግራምጣ በክረምት የሚበቅል የሳር አይነት ሲሆን ሰዎች በማጨድ በማድረቅ ለስፌት ስራ ይጠቀሙበታል።ግራምጣ መሶብ፣ሰፌድ፣ቁና፣ወስከንባ ለመስራት በስፋት ይታያል።ለስፌት የሚያገለግለዉም ግራምጣዉን በወስፌ ለ3 በመሰንሰን እንዳይደርቅ በዉሀ እየነከሩ ነዉ።
አዳብና

**አዳብና** (English: Adabina) በወረሃ መስከረም የሚከበር የልጃገረዶች እና ወጣት ወንዶች የመተጫጫና የጨዋታ ስርዓት ሲሆን ከ800 አመታት በፊት ጀምሮ ሲከውን የነበረ የክስታኔ ጉራጌ ጥንታዊ ባህል ነው።  አዳብና በክሰታኔ እና በዶቢ ክስታኔ አካባቢ ለዘመናት በደምቀት ሲከበር የኖረ የጉራጌ መገለጫ ከሆኑት ባህላዊ እሴቶች መሃል አንዱ ነው። የባህሉ መነሻ ምንጭ የክስታኔ ማህበረሰብ ወይም የጎርድና ሴራ ቢሆንም በሌሎች የጉራጌ አካባቢዎችም ጭምር የአዳብና ጫዋታ ይከናውናል። ለዚህም በምሁር አክሊል ፣ ገደባኖ ጉታዘር ወለኔ እና በመስቃን ጥቂት ስፍራዎች እንደ ክስታኔ ወረዳዎችና ከተሞች እንዳለው ድምቀት ባይሆንም እንደሚከበር ለአብነት መጥቀስ ይቻላል።

አዳብና የሚለው ቃል የመጣው ’’አዳምና ሄዋን’’ ከሚለው ቃል ተነስቶ በጊዜ ሂደት’’አዳብና’’ ወይም አዳምና እየተባለ በአጭሩ መጠራቱን የአካባቢው የታሪክ አዋቂዎች ያስረዳሉ። ትርጓሜውም ለአቅመ አዳም ወይም ሄዋን የደርሱ ልጃገረዶች እና ወጣት ወንዶች አቻዎቻቸው የሚመርጡበት ፡ የሚያዩበት ፣ ለትዳር ብቁ መሆናቸው በጭፈራ እና በስፖርታዊ ትእይንቶች የሚያሳዩብት የአደባባይ ጭዋታ ነው።
## የአዳብና ታሪካዊ አመጣጥ
አዳብና በጎርደና ሴራ ከተደነገጉት ህጎች ወስጥ አንዱ ሲሆን ጥንታዊ የጎርድና አባቶች ልጆቻቸው ለአቀመ ሄዋን ሲደርሱ የሚተጫጩበት ፣ የሚተያዩበት ፣ የሚያገባት/ባው ጓደኛ እንዲፈልጉ የሚያግዝ እና በማህበረስቡ ውስጥ አንደነት ፣ ፍቅር ፣ ነጻነት እና ማንነት የሚያሳይ በየአመቱ በመስከረም አጋማሽ ተጀምሮ ጥቅምት አምስት ድረስ እንዲከበር አድርገው ከ800 አመት በፊት የቀረጽት የክስታኔ ጉራጌ ሴራ ነው።  

አዳብና መስቀልን ተከትሎ የሚከብር በአል ሲሆን ከመስከረም 16 እስከ ጥቅምት 5 ድረስ በገበያ ቦታዎች ፣ ንግስ ባለባቸው ስፍራዎች እና የህዝብ መሰብስቢያ አደባባዮዎች ይከበራል።

አዳብና ብዙ ጊዜ ከመስቀል አንድ ሳምንት በኋላ በመከበር ይታወቃል። ነገር ግን በእያንዳንዱ አካባቢዎች በተለምዶ የራሱ የሚከበርበት ቀናቶች ይለያያል። ለምሳሌ የአዳብና ዝክረ በዓላት መጀመሪያ ከአናቲ ኪዳንምህረት በመስከረም 16 ቀን እንደሚጀምር ይታውቋል። በተመሳሳይ በዳሙ እሮብ ገበያ ቀን ይደረጋል።

አዳብና በተለምዶ በሁለት አይነት ቦታዎች ይከበራል። እነሱም በታላላቅ ገበያዎች እና አከባቢው ባሉ ቤተ ክርስቲያን ዳር ይድረጋል። ለገበያ በመደበኛነት የሚገቡ  ጉራጌዎች እና አጎራባች የሆኑ የሌላ ብሄር ተወላጆች በበዓሉ ላይ ሊሳተፉ ይችላሉ። ይህ በተለይ በኬላ ፣ በአጨበርና በዶቢ ያሉ ገበያዎች ላይ በግልጽ ይታያል።

በክስታኔ የተለያዩ አካባቢዎች ውስጥ የአዳብና በአል እየተከብረ ለሶስት ሳምንታት ያህል የሚቆይ ሲሆን የበዓሉ መደምድሚያ በጥቅምት 5 በቅዱስ ገብረ መንፈስ ቅዱስ በዓል ላይ ነው።

## በአዳብና የሚታዩ ትዕይንቶች
ልጃገረዶች ቆንጆ ሆነው የሚታዩበት ቀን ሰለሆነ የጉራጌ ባህላዊ ወይም ሽንሽን ልብስ በመልበስ እና ጸጉራቻው በሹሩባ በማሰዋብ አዳብና ጫዋታ ይሳተፋሉ። ወንዶቹም ለትዳር  ብቁ መሆናቸው የሚያሳዩበት ቀን በመሆኑ አዲስ ልብሳቸው በመልበስ የአዳብና ጨዋታው ይታደማሉ።

በአዳብና ብዙ አይነት ጨዋታዎች የያዘ ሲሆን ከነዚህም ወስጥ
* ቱባ የጉራጊኛ ጭፈራ ለምሳሌ የቦላላ እና ማንጎሮ ጎሮሮ በተለያዩ ዜማዎች በመታገዝ ይቀርባሉ።
* ሌላው እስፖርታዊ ትዕይንቶች ናቸው - የብትር ዝላ ፣ አጋቲ ዝላይ(የትክሻ ዝላይ)  ፣ ሰባ እና ነጆ አራጆ ጨዋታዎች ተጠቃሾች ናቸው።

* ወጣቶች ክብ እየሰሩ ይጨፍራሉ በዚህም ጊዜ አንድ ወንድ ልቡ ላረፈባት ልጃገረድ ሎሚ በመስጠት ፍላጎቱን ይገልጻል። ልጂቷ ሎሚው ከተቀበለችው ወይም ካነሳችው የልጁ ጥያቄ መቀበሏ ምልክት ነው። ከዚያ በኋላ የወንዱ ጓደኞች የልጂቷ ማንነት አጥንተው ለቤተሰብ ያሳውቃሉ። ከዚያም ሰባት ዘር ተቆጥሮ ቤተሰብ አለመሆናቸው ከተረጋገጠ በኋላ ወደ ሴቷ ቤተሰብ ሽምግልና በመላክ የጋብቻ ስነስርዓቱ ይጀመራል። 

## አዳብና የሚከበርባቸው ታላላቅ ቦታዎች

## ምንጭ


መደብ:የክስታኔ ጉራጌ ባህል
መደብ:የጉራጌ ባህል
መደብ:የኢትዮጵያ ባህል
ራስ-ገንዘብ

**ራስ-ገንዘብ** የማምረቻ መሳሪያዎችን በግል ባለቤትነት ላይ የተመሰረተ እና ትርፍ ለማግኘት ጥቅም ላይ የሚውል የኢኮኖሚ ስርዓት ነው.      ይህ ማኅበረ-ኢኮኖሚያዊ ሥርዓት በታሪክ በተለያዩ ደረጃዎች የዳበረ ሲሆን በበርካታ መሠረታዊ አካላት ይገለጻል፡- የግል ንብረት ፣ የትርፍ ዓላማ ፣ የካፒታል ክምችት ፣ ተወዳዳሪ ገበያ ፣ የሸቀጣሸቀጥ ምርት ፣ የደመወዝ ጉልበት እና ለፈጠራና ኢኮኖሚ ዕድገት ትኩረት ሰጥቷል።       የራስገንዘብ ኢኮኖሚዎች የቢዝነስ ዑደቶች የኢኮኖሚ ዕድገት ሊያጋጥማቸው ይችላል ። 

የኢኮኖሚክስ ሊቃውንት፣ የታሪክ ተመራማሪዎች፣ የፖለቲካ ኢኮኖሚስቶች፣ እና የማኅበራዊ ባለሙያ በራስገንዘብ ትንታኔያቸው ውስጥ የተለያዩ አመለካከቶችን ወስደዋል እና የተለያዩ ዓይነቶችን በተግባር አውቀዋል። እነዚህም *[[ለሴ ፈር|ላይሴዝ-ፋይር]]* ወይም የነፃ ገበያ ራስገንዘብ ፣ የመንግስት ራስገንዘብ እና የዌልፌር ራስገንዘብምን ያካትታሉ። የተለያዩ የራስገንዘብ ዓይነቶች የነጻ ገበያ ፣ የሕዝብ ባለቤትነት ፣  የነፃ ውድድር እንቅፋት እና በመንግሥት የተደነገገው የማህበራዊ ፖሊሲዎች የተለያየ ደረጃ ያላቸው ናቸው። በገበያው ውስጥ ያለው የውድድር ደረጃ እና የጣልቃ ገብነት እና ደንብ ሚና፣ እንዲሁም የመንግስት ባለቤትነት ወሰን በተለያዩ የራስገንዘብ አይነቶች ይለያያሉ።   የተለያዩ ገበያዎች የነፃነት መጠን እና የግል ንብረትን የሚወስኑ ደንቦች የፖለቲካ እና የፖሊሲ ጉዳዮች ናቸው. አብዛኛዎቹ የራስገንዘብም ኢኮኖሚዎች የነፃ ገበያ ክፍሎችን ከመንግስት ጣልቃገብነት እና አንዳንድ ጊዜ የኢኮኖሚ እቅድን የሚያጣምሩ ድብልቅ ኢኮኖሚዎች ናቸው። 

ራስ-ገንዘብ በዘመናዊ መልኩ የወጣው በእንግሊዝ ከግብርናዊነት ፣ እንዲሁም በ16ኛው እና በ18ኛው ክፍለ ዘመን መካከል በአውሮፓ ሀገራት የንግድ ልውውጥ ስርዓት ልምምዶች ነው። የ 18 ኛው ክፍለ ዘመን የኢንዱስትሪ አብዮት ራስገንዘብን እንደ ዋና የአመራረት ዘዴ አቋቋመ ፣ በፋብሪካ ሥራ እና በተወሳሰበ የሥራ ክፍፍል ተለይቶ ይታወቃል። በሉላዊነት ሂደት ራስገንዘብ በ19ኛው እና በ20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በተለይም ከአንደኛው የዓለም ጦርነት በፊት እና ከቀዝቃዛው ጦርነት ማብቂያ በኋላ በአለም ላይ ተስፋፍቷል። በ19ኛው ክፍለ ዘመን ራስገንዘብ በመንግስት ቁጥጥር ያልተደረገበት ቢሆንም ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በኬኔሲያኒዝም በኩል የበለጠ ቁጥጥር የሚደረግበት ሲሆን ከዚያም ከ1980ዎቹ ጀምሮ በኒዮሊበራሊዝም የበለጠ ቁጥጥር ያልተደረገበት ራስገንዘብ  ተመልሷል።

## ሥርወ ቃል
"
የዎላይታ ህዝብ ነጻነት ንቅናቄ

**የዎላይታ ሕዝብ ነፃነት ንቅናቄ** ( Wolayttattuwa ፦ **Wolayttaawatu Laale Qaattaa** )፣ በአጭሩ **ዎህነን** በኢትዮጵያ በፈረንጆቹ 2023 የተመሰረተ የፖለቲካ ፓርቲ ነው። ፓርቲው ከመመሥረቱ በፊት ለሦስት ወራት ያህል ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ በጊዜያዊ ፈቃድ ሲሠራ ቆይቷል። የንቅናቄው ዋና አላማ የወላይታ ተወላጆች በኢትዮጵያ ውስጥ የተለያዩ አካባቢዎች መብታቸው እንዲከበር ማስቻል ነው።   ፓርቲው እንደ ሀገር አቀፍ ፓርቲ የተመሰረተ ሲሆን በምሥረታው ወቅት የፓርቲው አባላት ከደቡብ ክልል ፣ ከኦሮሚያ ፣ ከትግራይ ፣ ከጋምቤላ ፣ ከአፋር እና ከአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር የተውጣጡ ነበሩ። 

## ዋቢዎች

መደብ:ኢትዮጵያ
መደብ:ፓርቲዎች
አሌሲያ ካራ

**አሌሲያ ካራሲዮሎ** (እ.ኤ.አ. ጁላይ 11፣ 1996 የተወለደ)፣ በሙያዊ **አሌሲያ ካራ** የካናዳ ዘፋኝ እና ዘፋኝ ነው። በ13 ዓመቷ የዘፈኖችን ሽፋን በዩቲዩብ መለጠፍ ጀመረች።   እንደ " ራስህን ውደድ " እና " የሹራብ የአየር ሁኔታ " የመሳሰሉ የዘፈኖችን አኮስቲክ ሽፋን በመስመር ላይ ከሰቀለች በኋላ፣ በ2014 ከEP Entertainment እና Def Jam Recordings ጋር ተፈራረመች እና የመጀመሪያ ነጠላ ዜማዋን " እዚህ " በሚቀጥለው አመት ለቀቀች። በካናዳ ሆት 100 ገበታ ላይ ቁጥር 19 ላይ የወጣ ሲሆን አሜሪካ ውስጥ እንቅልፍ አጥቶ በመምታት *በቢልቦርድ* ሆት 100 ገበታ ላይ ቁጥር 5 ላይ ደርሷል።   

የካራ የመጀመሪያ ስቱዲዮ አልበም ፣ *ሁሉም ያውቃል* (2015) በካናዳ አልበሞች ገበታ ላይ ቁጥር ስምንት እና *በቢልቦርድ* 200 ቁጥር ዘጠኝ ላይ ደርሷል። የአልበሙ ሶስተኛ ነጠላ ዜማ፣ “ ጠባሳ ወደ ቆንጆሽ ”፣ በ2016 *በቢልቦርድ* ሆት 100 ላይ ስምንት ቁጥር ላይ ደርሷል። እ.ኤ.አ. በ2017 ካራ ከዲጄ እና ፕሮዲዩሰር ዜድ ጋር በመተባበር በ" Stay " ነጠላ ዜማ ላይ፣ በካናዳ ውስጥ ለሰባት ጊዜ ፕላቲነም የተረጋገጠ እና ከካሊድ ጋር በራፐር የሎጂክ ዘፈን  ቀርቧል።

ካራ በ 2018 ምርጥ አዲስ አርቲስት በማሸነፍ ለአራት የግራሚ ሽልማቶች እጩዎችን አግኝታለች ፣ ይህም ሽልማቱን በማሸነፍ የመጀመሪያዋ የካናዳ አርቲስት እንድትሆን አድርጓታል።  በ 2019 የላቲን ግራሚዎች የአመቱ ምርጥ ዘፈን እና የአመቱ ሪከርድ ታጭታለች ከጁዋንስ ጋር በ" Querer Mejor " ላይ ላላት ትብብር።  ሁለተኛዋ የስቱዲዮ አልበሟ *The Pains of Growing* (2018) የነጠላ ነጠላ ዜማዎች መጠነኛ የንግድ ስኬት ታይቷል " እየደጉ ህመሞች " እና " ብቸኛዬን እመኑ "። አልበሙ የአመቱ ምርጥ አልበም የጁኖ ሽልማት እና የአመቱ ምርጥ አልበም ጁኖ ሽልማትን ሲያሸንፍ የአመቱ ምርጥ ዘፋኝ የጁኖ ሽልማትን አሸንፋለች።   ሦስተኛው አልበሟ፣ *በመካከለኛው ጊዜ* (2021)፣ በአጠቃላይ ከተቺዎች አዎንታዊ ግምገማዎች አግኝታለች።  የካራ አራተኛው አልበም *ፍቅር እና ሃይፐርቦል* (2025) በፌብሩዋሪ 14፣ 2025 ተቺዎች እና አድማጮች ለመጡ አዎንታዊ ግምገማዎች ተለቀቀ።
ፖስት መሎን

**ኦስቲን ሪቻርድ ፖስት** (እ.ኤ.አ. ጁላይ 4፣ 1995 ተወለደ)፣  በፕሮፌሽናልነት **Post Malone** በመባል የሚታወቅ፣ አሜሪካዊ ራፐር፣ ዘፋኝ፣ የዘፈን ደራሲ፣ ሪከርድ አዘጋጅ እና ተዋናይ ነው።   የእሱ ሙዚቃ ሂፕ-ሆፕ ፣ ፖፕ ፣ አር እና ቢ ፣ ወጥመድ እና አገርን ጨምሮ የተለያዩ ዘውጎችን ያጣምራል። የመድረክ ስሙ የትውልድ ስሙን ወደ ራፕ ስም ጀነሬተር ሲያስገባ ነው። 

የሙዚቃ ስራውን የጀመረው እ.ኤ.አ.  ዘፈኑ *በቢልቦርድ* ሆት 100 ቁጥር 14 ላይ ደርሷል ፣ ከሪፐብሊክ ሪከርድስ ጋር እንዲፈርም መርቶታል ፣  እና ለመጀመሪያው የስቱዲዮ አልበም *ስቶኒ* (2016) መሪ ነጠላ ሆኖ አገልግሏል። ወሳኝ እና የንግድ ስኬት፣ *በቢልቦርድ* 200 ላይ ቁጥር አራት ላይ ወጣ እና አልማዝ -የተረጋገጠ ነጠላ " እንኳን ደስ ያለዎት " ( Quavo ን የሚያሳይ) ፈጠረ።  ሁለተኛው አልበሙ *ቤርቦንግስ እና ቤንትሌይ* (2018) *በቢልቦርድ* 200 ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ የሰራ ሲሆን በርካታ የዥረት መዝገቦችን አዘጋጅቷል።  በውስጡ *የቢልቦርድ* ሆት 100 ቁጥር አንድ ነጠላ ነጠላዎችን " ሮክታር " ( 21 Savageን የሚያሳይ) እና " ሳይኮ " ( ታይ ዶላ ምልክትን የሚያሳይ) ይዟል እና በ 61ኛው የግራሚ ሽልማቶች ለአመቱ ምርጥ አልበም ተመረጠ። የእሱ ሦስተኛው *ቢልቦርድ* ሆት 100 ቁጥር-አንድ ነጠላ, " የሱፍ አበባ ", አንድ duet Swae ሊ ጋር, 2018 አኒሜሽን ፊልም *Spider-Man: ወደ Spider-Verse ጋር* አብሮ ማጀቢያ ለ ተለቀቀ; በ RIAA ታሪክ ውስጥ ከፍተኛው የተረጋገጠ ዘፈን ሆነ እና ድርብ አልማዝ (20 ጊዜ ፕላቲነም) የምስክር ወረቀት ያገኘ የመጀመሪያው ነው።

“የሱፍ አበባ” *በቢልቦርድ* 200 ላይ ለሁለተኛ ጊዜ በወጣው *የሆሊውድ ደም መፍሰስ* (2019) በሶስተኛው አልበሙ ላይ ተካቷል እና በ 63ኛው የግራሚ ሽልማቶች ለዓመቱ የምርጥ አልበም ሁለተኛ እጩነቱን አግኝቷል።   *በቢልቦርድ* ሆት 100 ላይ አራተኛው ቁጥር አንድ የተመታውን ነጠላውን " ክበቦች " ፈጠረ እና በገበታው ላይ 61 ሳምንታት አሳልፏል፣ ይህም እስከ ዛሬ የእሱ ትልቁ ተወዳጅ ሆኗል።  የእሱ አራተኛ እና አምስተኛ አልበሞች፣ *አሥራ ሁለት ካራት የጥርስ ሕመም* (2022) እና *ኦስቲን* (2023)፣ ሁለቱም *በቢልቦርድ* 200 ላይ በቁጥር ሁለት ላይ የወጡ እና ቀጣይ ስኬትን አይተዋል። የቀድሞዎቹ አስር ምርጥ ነጠላ ዜማዎች ፈጥረዋል " እወድሻለሁ (የደስታ ዘፈን) " ( የዶጃ ድመትን የሚያሳይ) እና " አንድ አሁኑ " ( ከሳምንቱ መጨረሻ ጋር) ፣ የኋለኛው ደግሞ ፖፕ ሮክን በመፈለግ 15 ምርጥ ነጠላዎችን " ኬሚካል " ፈጠረ። ከ2024 ነጠላ ዜማዎቹ ውስጥ ሁለቱ *በቢልቦርድ* ሆት 100 ላይ ታይተዋል፡ በእንግድነት በቴይለር ስዊፍት " ፎርት ምሽት " ላይ መታየቱ፣ እና በመጀመርያው የሀገሩ ፖፕ ዘፈን ከሀገሩ ዘፋኝ ሞርጋን ዋለን ጋር)። የኋለኛው ስድስተኛው አልበም *ኤፍ-1 ትሪሊዮን* (2024) መሪ ነጠላ ሆኖ አገልግሏል፣ እሱም በዘውግ የበለጠ ሞክሮ እና *በቢልቦርድ* 200 ላይ ሦስተኛው ተከታታይ ያልሆነ ቁጥር አንድ አልበም ሆነ። 

ማሎን ከ 80 ሚሊዮን በላይ መዝገቦች በመሸጥ በጣም ከሚሸጡት የሙዚቃ አርቲስቶች ውስጥ አንዱ ነው።
ጠፍር አልጋ

ለመስራት አስፈላጊ ነገሮች፦
-እንጨት
-ጎማ(አለንጋ)
-ሚስማር
የአሰራር ቅደም ተከተል፦ 
-4 የተጠረቡ እንጨቶት 1 ሜትር የሆኑ ማቆሚያ፣ 2 በቁመት ልክ የሆኑ አግድም እንጨቶች 2 እንደሚፈልጉት የሚሆኑ አግድም እንጨት ሬክታንግል በማስመሰል መስራት አለንጋዉን በማጠላለፍ በሚስማር መምታት።
ፋይል ትራንስፈር ፕሮቶኮል

**ፋይል ትራንስፈር ፕሮቶኮል (እንግ: File Transfer Protocol)** የተባለው በኮምፒዩተር አውታረመረብ ውስጥ ፋይሎችን ከአንድ አገልጋይ ወደ ደንበኛ ኮምፒዩተር ለመላክ የሚጠቀምበት መደበኛ የግንኙነት ፕሮቶኮል ነው። ኤፍቲፒ (FTP) በደንበኛ–አገልጋይ አቀራረብ ይሰራል፣ እና በተለያዩ የቁጥጥር እና የውሂብ ግንኙነቶች በመጠቀም መስርያ መዋቅሩን ይፍጠራል።

የFTP ተጠቃሚዎች ብዙውን ጊዜ በግልፅ ጽሑፍ የመግቢያ ፕሮቶኮል በመጠቀም ራሳቸውን ሊማሩ ይችላሉ፣ ይህም ብዙ ጊዜ በየመጠቀሚያ ስም እና የይለፍ ቃል መንገድ ይሆናል። ነገር ግን፣ አገልጋዩ እንዲፈቅድ ከተዘጋጀ ከሆነ ደንበኞች በማናቸውም መንገድ ያልተመዘገቡ ሊገናኙበት ይችላሉ። የተጠቃሚ ስሞችንና የይለፍ ቃላትን ለመጠበቅ እና የይዘቱን መረጃ ለመመስጠት የሚያገለግሉ የደህንነት መስመሮች የሚፈልጉ ከሆነ፣ FTP ብዙ ጊዜ በSSL/TLS (FTPS) ይጠበቃል ወይም በSSH ፋይል ትራንስፈር ፕሮቶኮል (SFTP) ይተካል። የመጀመሪያው የFTP ደንበኛ መተግበሪያዎች ከግራፊካዊ ተጠቃሚ በይነገጽ የተገነቡ ኦፕሬቲንግ ስርዓቶች ከመኖራቸው በፊት የተፈጠሩ የትዕዛዝ መስመር ፕሮግራሞች ነበሩ። እነዚህ ፕሮግራሞች እስከ ዛሬም ብዙ የWindows፣ Unix፣ እና Linux ኦፕሬቲንግ ስርዓቶች ጋር ተያይዞ ይመጣሉ።  

የFTP ፕሮቶኮል ድጋፍ በGoogle Chrome በጃንዋሪ 2021 (ከእትም 88 ጀምሮ) ተሰናክሏል። እንዲሁም በFirefox እትም 88.0 ውስጥም ድጋፉ ተቋርጧል። በጁላይ 2021 ግን፣ Firefox 90 ፕሮቶኮሉን ሙሉ በሙሉ አጥፋፈዋል። 
thumb

### የፋይል ትራንስፈር ፕሮቶኮል ታሪክ
**ፋይል ትራንስፈር ፕሮቶኮል (FTP)** በኢንተርኔት ላይ ፋይሎችን ለመካፈል የተጠቃለለ ከበርካታ ታሪካዊ እና አስፈላጊ ቴክኖሎጂዎች መካከል አንዱ ነው። ዋናው መግለጫው በአባይ ቡሻን (Abhay Bhushan) ተጻፎ በ1971 ዓ.ም ኤፕሪል 16 ቀን እንደ  ታትመዋል። እስከ 1980 ድረስ፣ FTP በNCP (Network Control Program) ላይ ይሰራ ነበር፣ ይህም የTCP/IP ቅድመ እትም ነበር። በኋላ በTCP/IP ላይ እንዲሰራ ተዘመነ፣ ይህም በRFC 765 (ጁን 1980) እና  (ኦክቶበር 1985) ውስጥ ተገልጿል፣ እና እስከ ዛሬም የሚጠቀሙት መደበኛ ቅጥ ነው። በኋላ የተቀበሉ ብዙ RFC ሰነዶች የFTPን ስርዓት አሻሽለዋል፣ እነዚህ መካከል  (1994) ለፋየርዎል ተስማሚ የፓሲቭ ሞድ፣  (1997) ለደህንነት ቅጥያዎች፣ እና  (1998) ለIPv6 ድጋፍ እና አዲስ ፓሲቭ ሞድ ይገኛሉ። 

### ግንኙነት እና የውሂብ ማስተላለፍ
FTP በንቁ ወይም በማቋረጥ ሁኔታ ሊሰራ ይችላል፣ ይህም የውሂብ ግንኙነት በደንበኛውና በአገልጋዩ መካከል እንዴት እንደሚመሠረት ይወስናል።

በንቁ ሁኔታ (Active mode) ውስጥ፣ ደንበኛው አንድ ፖርት (የተጠለፈ እንደ ፖርት M) ይከፍታል እና ከአገልጋዩ የሚመጡ የውሂብ ግንኙነቶችን ለመቀበል ይጠባበቃል። ከዚያ ደንበኛው የፖርቱ ቁጥር እንዲያውቅ ለአገልጋዩ የ‘PORT M’ ትእዛዝ ይላካል። ከዚያ በኋላ አገልጋዩ ከራሱ የውሂብ ፖርት (ፖርት 20) ጀምሮ ወደ ደንበኛው የተጠቀሰው ፖርት ግንኙነትን ይጀምራል።

ሲያገለግል ደንበኛው በፋየርዎል ወይም በኔትዎርክ አድረስ ትራንስሌሽን (NAT) ስር ከሆነ፣ እና ይህም ከውጭ የሚመጡ የTCP ግንኙነቶችን እንዳይቀበል ከሚከለክለው ሲሆን፣ በተለምዶ የሚጠቀሙት የፓሲቭ ሁኔታ (Passive mode) ነው። በዚህ ሁኔታ፣ ደንበኛው በመቆጣጠሪያ ግንኙነት ላይ የ‘PASV’ ትእዛዝ ይላካል። አገልጋዩ ከዚያ በኋላ አይፒ አድራሻንና የፖርት ቁጥርን በመልስ ይሰጣል፣ እና ደንበኛው ከራሱ አካባቢ ፖርት ጀምሮ ወደ አገልጋዩ የተሰጠው አይፒ አድራሻ እና ፖርት ቁጥር ግንኙነትን ይጀምራል።

### ማጣቀሻዎች
ሥነ-ዕላማ

[thumb|እዚህ ''በአቴንስ ትምህርት ቤት'' ውስጥ የተገለጹት [ፕላቶ (በስተግራ) እና አርስቶትል ፣ ሁለቱም የሥነ-ዕላማ ክርክሮችን አዳብረዋል የአጽናፈ ዓለሙን ግልጽ ሥርዓት ( *አርማዎች* )]]
**ሥነ-ዕላማ**  በእንግሊዝኛ፦ (Teleology or finality) ምክንያታዊነት  ንዑስ ክፍል ሲሆን፣ የአንድን ነገር ምክንያት ወይም ማብራሪያ፣ እንደ መነሻው ምክንያት ተግባር በተቃራኒው፣ እንደ መጨረሻው፣ ዓላማው ወይም ግቡ ወሰን የሚከተል አመክንዮአዊ መደምደሚያ ወይም ማብራሪያ ነው።  ቃሉ የተገኘው ከሁለት የግሪክኛ ቃላት ነው፡- "ቴሎስ" (telos) (መጨረሻ ወይም ግብ ወይም ዓላማ) እና "ሎጎስ" (logos) (ምክንያት ወይም ማብራሪያ)።
በሰብአዊ አጠቃቀም የሚጫን ዓላማ፣ ለምሳሌ የመመገቢያ ሹካ ዓላማ፣ "ውጫዊ ዕላማ" (ወይም ተዛማጅነት ያለው) ተብሎ ይጠራል።
በጥንታዊ ፍልስፍና የተስፋፋው ነገር ግን ዛሬ አከራካሪ የሆነው ተፈጥሮአዊ ሥነ-ዕላማ፣ ተፈጥሮአዊ አካላት እንዲሁ ከሰብአዊ አጠቃቀም ወይም አስተያየት ነፃ የሆኑ ውስጣዊ ዕላማዎች እንዳሏቸው ያረጋግጣል። ለምሳሌ፣ አርስቶትል የአንድ ኦክ ፍሬ ውስጣዊ ዕላማ ሙሉ በሙሉ የደረሰ የኦክ ዛፍ መሆን ነው ሲል ተከራክሯል።

እንደ ሹካ ምግብን ለመያዝ በሰው ጥቅም ላይ የሚውል ዓላማ *ውጫዊ* ተብሎ ይጠራል።  *የተፈጥሮ ሥነ-ዕላማ* ፣ በጥንታዊ ፍልስፍና የተለመደ፣ ምንም እንኳን ዛሬ አወዛጋቢ ቢሆንም፣  የተፈጥሮ አካላት የሰው ልጅ አጠቃቀም እና አስተያየት ምንም ይሁን ምን የተፈጥሮ አካላትም *ውስጣዊ* ዓላማ እንዳላቸው ይከራከራሉ። ለምሳሌ፣ አርስቶትል የአኮርን ውስጣዊ *ዕላማ* ሙሉ በሙሉ ያደገ የኦክ ዛፍ መሆን አለበት ብሏል።  ምንም እንኳን የጥንት ፍቅረ ንዋይ ሊቃውንት የተፈጥሮ ቴሌሎጂን ሃሳብ ውድቅ ቢያደርጉም የሥነ-ዕላማ ዘገባዎች ግላዊ ያልሆኑ ወይም ሰው ያልሆኑ ተፈጥሮዎች ተዳሰዋል እና ብዙውን ጊዜ በጥንታዊ እና በመካከለኛው ዘመን ፍልስፍናዎች ይደገፋሉ ፣ ግን በዘመናዊው ዘመን (1600-1900) ውድቀት ውስጥ ወድቀዋል።
ሥነ-ክስተት (ፍልስፍና)

**ሥነ-ክስተት** ከ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ጋር የተቆራኘ የፍልስፍና ጥናት እና እንቅስቃሴ ሲሆን ይህም የተጨባጭ፣ የማወቅ ልምድ እና አለምን የመግለፅ ባህሪን በተጨባጭ ለመመርመር ይፈልጋል።  ስለ ውጫዊው ዓለም ግምቶችን በማስወገድ ፣ ክስተቶችን በሚመስሉበት ሁኔታ ለመግለጽ እና የህይወት ተሞክሮን ትርጉም እና አስፈላጊነት ለመቃኘት የንቃተ ህሊናን ሁለንተናዊ ባህሪዎችን ለመግለጽ ይሞክራል።[ 2 ]

ይህ አካሄድ ፍልስፍናዊ ቢሆንም በተለያዩ ሳይንሳዊ ዘርፎች በተለይም በማህበራዊ ሳይንስ ፣ ሰብአዊነት ፣ ሥነ-ልቦና እና የግንዛቤ ሳይንስ ውስጥ በጥራት ምርምር ውስጥ ብዙ አፕሊኬሽኖችን አግኝቷል፣ ነገር ግን እንደ ጤና ሳይንስ ፣ [ 3 ] ስነ-ህንፃ ፣ [ 4 ] እና የሰው-ኮምፒውተር መስተጋብር ፣ [ 5 ] ከብዙ ሌሎችም መካከል። በነዚህ መስኮች የሥነ-ክስተት አተገባበር ዓላማው በባህሪ ላይ ከማተኮር ይልቅ ስለ ተጨባጭ ልምድ ጥልቅ ግንዛቤን ለማግኘት ነው።

ሥነ-ክስተት ከክስተታዊነትን ጋር ተቃርኖ ነው፣ እሱም የአዕምሮ ሁኔታዎችን እና አካላዊ ቁሶችን ወደ ስሜቶች ውስብስብነት ይቀንሳል፣ [ 6 ] እና በስነ-ልቦና ጋር፣ እሱም አመክንዮአዊ እውነቶችን ወይም ሥነ ዕውቀት

የተለያዩ የሥነ-ክስተት ቅርንጫፎች ርዕሰ-ጉዳይ በሚቀርቡበት መንገዶች ላይ አስፈላጊ ልዩነቶች አሉ. ለምሳሌ፣ ማርቲን ሄይድገር እንደሚለው፣ እውነቶች በዐውደ-ጽሑፍ የተቀመጡ እና በሚወጡበት ታሪካዊ ፣ ባህላዊ እና ማህበራዊ አውድ ላይ የተመሰረቱ ናቸው። ሌሎች ዓይነቶች የትርጓሜ ፣የበራሂ እና የተጨባጭ ሥነ-ክስተትን ያካትታሉ። እነዚህ ሁሉ ልዩ ልዩ የሥነ-ክስተት ቅርንጫፎች የተለያዩ ፍልስፍናዎችን የሚወክሉ ሆነው ሊታዩ ይችላሉ የጋራ መሠረተ ቢስ የሥነ-ክስተት ጥያቄ; ማለትም ከየትኛውም የንድፈ ሃሳባዊ ማዕቀፍ ነፃ ሆነው ነገሮች እንደሚታዩ መመርመር ነው። [ 8 ]
መታሰቢያ ዮሴፍ

**መታሰቢያ ዮሴፍ** ኢትዮ-አሜሪካዊ የባህል ስትራቴጂስት፣ ደራሲ እና የሚዲያ አንተርፕርነር  እንዲሁም በባህላዊ ስትራቴጂ እና በቬንቸር ዲዛይን ላይ ትኩረቱን አድርጎ  በመላው አፍሪካ እና የአፍሪካ ዲያስፖራ ማሕበረሰብ ውስጥ የሚንቀሳቀስ የምክር እና የፈጠራ መድረክ የሆነው **የአዲስ ፊውቸርስ ላብ** የምርምር ድርጅት መስራች እና የማኔጅመንት አጋር ናት።  መታሰቢያ የኢትዮጵያ ፈጠራ ኢኮኖሚ ፌስቲቫል የሆነው **የዲዛይን ሳምንት: አዲስ አበባ** መስራች በተጨማሪም በወጣቶች ላይ ትኩረቱን ያደረገ **D!NK ቲቪ** የተባለ ዲጂታል ሚዲያ ባለቤትም ጭምር ናት።

## እድገትና እና ትምህርት
መታሰቢያ በዋሽንግተን ዲሲ የተወለደች ሲሆን እ.ኤ.አ. በ2009 ዓ.ም ከሜሪላንድ ዩኒቨርሲቲ በሥነ-ጥበብ ታሪክ የመጀመሪያ ዲግሪዋን እንዲሁም በ2013 ዓ.ም ከጆርጅታውን ዩኒቨርሲቲ በመገናኛ፣ ባህል እና ቴክኖሎጂ ሁለተኛ ዲግሪዋን አግኝታለች።

## ሙያ

### '''የዲዛይን ሳምንት፣ አዲስ አበባ'''
እ.ኤ.አ. በ2015 መታሰቢያ በኢትዮጵያ የመጀመሪያውን አለም አቀፍ የዲዛይን ፌስቲቫል የሆነውን **የዲዛይን ሳምንት: አዲስ አበባ** ለፈጠራ ኢኮኖሚ ልማት እና ለአለም አቀፍ የባህል ልውውጥ ይውል ዘንድ አቋቁማለች። ባለፉት አስር አመታት ዝግጅቱ ከ100 በላይ ፕሮግራሞችን አስተናግዷል፣ ከ50,000 በላይ ተሳታፊዎችን ስቧል፣ እንዲሁም ከብሪቲሽ ካውንስል፣ ከአለም አቀፍ ኤምባሲዎች እና የልማት ተቋማት ጋር ትብብርን አመቻችቷል። በ2025 መታሰቢያ የበዓሉን አመራር ወደ አዲስ ቡድን ቀይራ እንደ አማካሪ በማገልገል ላይ ትገኛለች።

### '''የፋይናንስ ቴክኖሎጂ'''
እ.ኤ.አ ከ2016 እስከ 2018 ዓ.ም ፣ መታሰቢያ  በኢትዮጵያ መሪ የፊንቴክ ኩባንያ በሆነው **የክፍያ ፋይናንሺያል ቴክኖሎጂ** ዋና የግብይት ኦፊሰር እና ከፍተኛ የንግድ ፈጠራ ሀላፊ ሆና አገልግላለች። ከማስተርካርድ ጋር በሽርክና የተገነባውን **MELA** የተባለውን ዓለም አቀፍ የሐዋላ አገልግሎት አበልጽጋለች እንዲሁም **የየኔጉዞ** የዲጂታል ትራንስፖርት ክፍያ ስርዓት ከመንግስት አጋሮች ጋር በመተባበር ተግባራዊ እንዲሆን አድርጋለች።  የመንግስት እና የግል ኢኒሼቲቮችን በማቀናጀት እንዲሁም ከ5,000 በላይ ለሆኑ ሴቶች እና በገጠር ለሚኖሩ ባንክ የሌላቸው ማህበረሰቦች የዲጂታል ማካተት ፕሮግራም ተግባራዊ በማድረግ ለኢትዮጵያ የፊንቴክ ስነምህዳር እድገት ዕገዛ ማድረግ ችላለች።

### '''አዲስ ፊውቸርስ ላብ'''
እ.ኤ.አ. በ2018 ዓ.ም መታሰቢያ ምርምርን ፣የስትራቴጄክ የማማከር አገልግሎትን አና የቬንቸር ዲዛይን ከአገር በቀል ፈጠራዎች ጋር የሚያጣምር ድርጅት የሆነውን **አዲስ ፊውቸርስ ላብ** አቋቋመች። አዲስ ፊውቸርስ ላብ ትኩረቱን ያደረገው በአፍሪካ የባህል እና ኢኮኖሚ እድገት ላይ ትልቅ ተፅእኖ ባላቸው **የሚዲያና መዝናኛ**፣ **የዘላቂ ውበት፣ የእርሻ ማቀነባበር፣** **የባህል እውቀት፣ ትምህርታዊ እና የፋይናንስ ቴክኖሎጂ** ሴክተሮች ላይ ነው። መታሰቢያ በድርጅቷ በኩል ባህላዊ ቅርሶችን ዲጂታላይዝ ለማድረግ ኢኒሼቲቮችን **ከጉግል አርትስ እና ካልቸር፣** ከኦሮሚያ ቱሪዝም እና ሌሎች የባህል ባለድርሻ አካላት ጋር በመተባበር መርታለች በተጨማሪም የልማት ኤጀንሲዎችን፣ የፊንቴክ ኩባንያዎችን እና የባህል ተቋማትን በአፍሪካ ኢኮኖሚ ውስጥ ስለገበያ መስፋፋትና ዲጂታላይዜሽን የማማከር አገልግሎት ሰጥታለች።

### '''የሚዲያ እና ዲጂታል መድረኮች'''
መታሰቢያ እ.ኤ.አ በ 2022 ዓ.ም በወጣቶች ላይ ያተኮረ እና ለኢትዮጵያውያንና ለአፍሪካውያን ታዳሚዎች እንዲሆን ታስቦ የተቀረፀ **D!NK ቲቪ** የተሰኘ ሚዲያን መስርታለች። በሚዲያው የተላለፈው **ላጤ: ፍቅርን ፍለጋ** የተሰኘው በኢትዮጵያ የመጀመሪያው የእውነተኛ የፍቅር ጓደኝነት ተከታታይ ትዕይንት በአንድ ክፍል ከ600,000 በላይ እይታዎችን ያገኘ ሲሆን በሀገር አቀፍ ደረጃ በስርዓተ ፆታ እና የፍቅር ግንኙነት ላይ አነጋጋሪ ለመሆን በቅቷል። ፕሮግራሙም ዓለም አቀፍ ተቀባይነት ለማግኘት የበቃ ሲሆን እንደ ቢቢሲ እና ኦኬ አፍሪካ ባሉት የሚዲያ ተቋማት ሽፋንን አግኝቷል። 

### '''ህትመቶች እና የሚዲያ አስተዋጽዖዎች'''
መታሰቢያ **ኤ ካልቸር ኦፍ ኮፊ** የተሰኘ የቡና ባህል እና ታሪክን የሚዳስስ መጽሐፍ እ.ኤ.አ በ2013 ዓ.ም ለንባብ አብቅታለች፤ መፅሀፉም በኮንግረስ ቤተ-መፃህፍት አርካይቭ ተደርጎ ይገኛል።  እ.ኤ.አ. በ 2022 ዓ.ም በብሎክቼይን ላይ የተመሠረተ አመታዊ የስራውን እትም የማሻሻል ስራ፣ የWeb3 መተግበሪያዎችን ለባህላዊ ጥበቃ እና ለፈጣሪ የኢኮኖሚ ሞዴሎች የማሰስ ተግባርን መስርታለች። የእሷ ጽሑፍ እና አስተያየት **በዘ ጋርዲያን ፣ ኳርትዝ አፍሪካ ፣ ናታል ሚዲያ'' ፣  ሰላምታ መፅሄት** እና ሌሎች አለም አቀፍ ማሰራጫዎች ላይ ቀርበዋል።  መታሰቢያ **በቢቢሲ ኒውስ፣ ኦኬ አፍሪካ**፣ እና ሌሎች የሚዲያ አውታሮች በባህል ፈጠራ እና በዲጂታል ሚዲያ ላይ ላበረከተችው አስተዋጽኦ ሽፋን አግኝታለች።.

## እውቅና
መታሰቢያ ለዲጂታል ሚዲያ፣ ለባህል ፈጠራ እና ለስነምህዳር ግንባታ ላበረከተችው አስተዋጾ እውቅናን ያገኘች ሲሆን፤ ከነዚህም ውስጥ የሚከተሉት ተጠቃሾች ናቸው።

* **የኢንተርሌጀር ፋውንዴሽን ግራንት ፎር ዌብ ሽልማት**፡ በዲጂታል ፋይናንስ እና Web3 ፈጠራ ላይ ላበረከተችው ፈር ቀዳጅ ስራ ሽልማትን አግኝታለች።
* **የትሩ አፍሪካ ምርጥ 100 ፈጣሪዎች ሽልማት፡** እ.ኤ.አ. በ2015 በአፍሪካ የባህል እና ዲጂታል ዘርፎች ላይ ላደረችው አስተዋፅዖ እውቅናን አግኝታለች።

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ገሊላ ዘካሪያ

1.    ገሊላ ኢየሱስ አቡነ ዘካርያስ ገዳም

ገሊላ የተመሠረተችው በ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በዐፄ ዓምደ ጽዮን ዘመነ መንግሥት ነው፡፡ ያቀኑትም ጻድቅ አቡነ ዘካርያስ ይባላሉ፡፡ አቡነ ዘካርያስ ትውልድ ሀገራቸው ሽዋ ቡልጋ ነው፡፡ እርሳቸውም ከዐፄ ዓምደ ጽዮን መኳንንቶች የአንዱ ልጅ ናቸው፡፡ በገድላቸ እመኳንንተ ንጉሥ ይላል ከንጉሥ ባለሟል ወገን ማለት ነው፡፡ አቡነ ያሳይ ከደብረ በንኮል ገዳም ተመልሰው ማን እንደ አባ ደርሰው ተመልሰው ወደ ሽዋ ሂደው ሳለ አብረው ጐርጐራ መጥተዋል፡፡ ከዚያም ወደ ገሊላ ገቡ ይህችም ገሊላ ደሴት የኢየሩሳሌሚቱን ገሊላ ትመስላለች፡፡ “ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ገሊላ ማዶ ባለው ባሕር ሄደ” ዮሐ.6-1 ገሊላ የባሕር አካባቢ ወደብ እንደሆነች ይህችም ገሊላ የባሕር ደሴት ናት፡፡ ደግሞ “ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የይሁዳን ምድር ትቶ ወደ ገሊላ ሄደ” ዮሐ.4÷3፡፡ ገሊላ የሚለው በመጽሓፍ ቅዱስ በርካታ ነው፡፡ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ መጀመሪያ ተአምር ያደረገው በገሊላ ነው፡፡

ሰላም ለኪ ወላዲተ ፍቅር ገሊላ፦

አምሳለ ገነት አንቲ ምልዕተ ፍሥሃ ወተድላ፦

እስመአንቲ ካእበ ለደብረሲና አምሳላ፦

ኢይርአይኪ ዐይነ አንስት እስከነ ዘመን ከዋላ፦

ዘካርያስ ወሰነኪ በብዙኅ መሀላ፡፡

ትርጓሜ የእግዚአብሔርን ፍቅር የምታስገኝ ገሊላ ሆይ ሰላም እልሻለው ደግሞ ደስታን የተመላች ገነትን ትመስሊ አለሽ የደብረሲናም አምሳያ ነሽ ስለዚህ እስከመጨረሻው ዘመን ድረስ ሴቶች እንዳይገቡብሽና በዓይናቸው እንዳያዩሽ አቡነ ዘካርያስ በጥብቅ ግዝት አስተላለፉ፡፡ ይህ ማለት ገሊላ በተራራነቷ ሙሴ አርባ ቀን አርባ ሌሊት ፁሞ ትዛዛት የተጻፉባቸውን ፅላት የተቀበለባት ደብረሲናን ትመስላለች፡፡ ሌላም “ዘካርያስ ሙሴ ነብይ ዘደብረሲና ነዓ ነዓ መንገለ ረሑቅ ፍና እንዘ ዘባነ ባሕር ትከይድ ወአኮ ደመና"

ትርጓሜ የደብረሲናው ነብይ ዘካርያስ ሆይ ከሩቅ መንገድ ደመና ሳይሆን የባሕሩን ጀርባ እየጠቀጠቅህ ናና ይላል፡፡ ሁለተኛም ገሊላና ዳጋ እስጢፋኖስ ከሌሊቱ እና ከቀኑ በዘጠኝ ሰዓት የገነት ነፋስ ይነፍሳል፡፡ ከየብስ ራቅ ማለቷም ገነትን ያስመስላታል፡፡ በዚህችም ገዳም ሥውር ገሊላ እየተባለ የሚጠራ አካባቢ አለ፡፡ የበቁ አባቶች ወደ ሥውሩ ገሊላ የሚቀላቀሉበት ጊዜም ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ሰው ከደብሩ በደቡብ በኩል ሁኖ ሲጸልይ ሥውሩ ገሊላ ተገለጸለት ወዲያው ለሰው በዚህ አካባቢ እንደዚህ ያለ መንደር ያሸበረቀ ከተማ አየሁ ብሎ ሲናገር ወዲያው ዓይኑን ታወረ በኋላም ሞተ እስከአሁንም ድረስ የዘመኑን ሰው አያስፈልገኝም ያለች ትመስላለች፡፡ በመከራውም ጊዜ ብዙ ቅዱሳኖችን ይዛ ትሠወራለች ይባላል፡፡ ወደ ጥንት ነገራችን እንመለስና አቡነ ዘካርያስ ወደ ገሊላ መግባታቸውን እናንሣ፡፡ አባታችን አቡነ ዘካርያስ ከወንድሞቻቸው ከእነ አቡነ ያሳይ ጋር ከቆራጣ (ባሕርዳር) ወደ ቀንዶ ከወጡ በኋላ ቦታ ለመከፋፈል እጣ ሲጣጣሉ ለአቡነ ዘካርያስ ገሊላ ደረሰቻቸውና ደስ አላቸው፡፡ ጥሩ ከሰው ገለል ያለች ቦታ ደረሰችኝ ብለዋል በዚህ ገሊላ ተባለች የሚሉ አሉ፡፡ አቡነ ዘካርያስም በአጽፋቸው ወደ ገሊላ ገቡ፡፡ ከዚህ በኋላ ገዳሙን ገድመው አኃውን ሰብስበው ተቀመጡ በገድላቸው እንደሚገኘው ከወደ ምሥራቅ ሰዎች ታቦተ ኢየሱስን አመጡላቸው ይላል፡፡ እርሳቸውም ተቀብለው ቤተክርስቲያን ሠርተው ሲያገለግሉት ኖሩ ቤተክርስቲያኑንም በሚሠሩበት ጊዜ ከላይ ከተራራው ጫፍ ትልቅ ዋርካ ነበር እርሱን ቆርጠው ግንዱን ለግድግዳም ለጣራም፤ ለበርም፤ ለመስኮትም፤ አድርገው ሠሩት፡፡ ዐፄ ፋሲል እስከሚያድሰው ድረስም ቆይቷል፡፡ አቡነ ዘካርያስ ከአቡነ ያፍቅረነ እግዚእ ጋር የጠበቀ ትስስር ነበራቸው የሚገናኙትም ከደራ ጉጉቤን አንሥቶ እስከ ገሊላ ያለው የጣና ባሕር ተከፍሎላቸው በእግራቸው ይመላለሱ ነበር፡፡ አባታችን አቡነ ዘካርያስ እስከ አለፉ ድረስ እየወጡ ያስተምራሉ ከእለታት አንድ ቀን ወደ አለፋ ሲሄዱ ከገሊላ እስከ ደልጊ የጣናን ባሕር እንደ ሜዳ እየጠቀጠቁ ደልጊ ከወደቡ ሲደርሱ ጂኒካ(ዲኒካላ) በሚባል ዛፍ ቅጠል እግራቸውን ቢአራግፉት ቡል ቡል ብሏል፡፡ በውሃው ላይ ሲሄዱ ቆይተው ውሃው አልነካቸውም ማለት ነው፡፡

ያች ያራገፉባትን ቅጠል ከዚያው ሲጥሏት ለምልማ አድጋ ትልቅ ዛፍ ሆነች እስከአሁንም ዲኒካላ (ጂኒካ) እየተባለች በደልጊ ማርያም ትገኛለች፡፡ በአቡነ ዘካርያስ ስም የወጣ ጸበልም አላት ደግሞ በገድላቸው እንደምናገኘው አንድፊልሞና የተባለ ረድዕ ነበራቸው፡፡ አቡነ ዘካርያስ ከውስጥ ከደሴቱ ሁነው እርሱ በዶግ ታንኳ ይወጣ ይገባ ነበር፡፡ ከእለታት አንድ ቀን ጉዳዩን ፈጽሞ በታንኳ ወደ ገዳሙ ሲገባ አንዲት ጉማሬ ከመንገድ ገለበጠችውና ከባሕሩ ወደቀ ወዲያው በአምላከ ዘካርያስ አስይዤሻለሁ ወስደሽ ከአባቴ አድርሽኝ አላት። ጉማሬይቱም ሰዉየዉን ተሸክማ ወደ ገዳሙ ወስዳ አደረሰችው፡፡ አቡነ ዘካርያስም በመንፈስ አይተው ከባሕሩ ወርደው ጉማሬይቱን ከዛሬ ጀምሮ እስከ ዕለተ ምጽአት ድረስ እንደአትነኪ ብለው አወገዙአት። እስከ አሁንም ድረስ ዓሰኛውን ስትገለብጥ ወደገሊላ የሚገባውን አትነካም። ስለ አቡነ ዘካርያስ ዝርዝር ታሪክ በገድላቸው ሙሉዉን ማየት ይቻላል፡፡ አቡነ ዘካርያስ ከጣና ተሳቱ ቅዱሳን አንዱ ናቸው፡፡ ዕረፍታቸውም ታኅሣሥ ሰባት ቀን ነው፡፡
ቢርጊዳ ማርያም

ብርጊዳ በር ጉዳዕ ማርያም

ብርጊዳ ማለት እንደዚሁ በ1314 ዓ.ም የተመሠረተች ገዳም ናት ብርጊዳ የሚለው ትርጉም በር ጉዳዕ፣ በር አንኳኳ ማለት ነው፡፡ አቡነ ቶማስ ብርጊዳ ላይ ዘግተው ሳለ መነኮሳት ሊጠይቋቸው ሲመጡ አንድ መነኩሴ ዘው ብሎ ከዘጉበት ሊገባ ሲል አንድ ረድአቸው የሚሆን አባ ዝግ በል መጀመሪያ በር ጉዳዕ አንኳኳ ብሎታል በዚህ በር ጉዳዕ ተባለ፡፡

ሐመረ ኖህ መዳልወ አልባብም ትባላለች እስከ አሁንም የብሩ ማህተም መዳልወ አልባብ ብርጊዳ ማርያም ይላል፡፡ አቡነ ቶማስ የተከሉዋቸውን አድባራት እና 44ቱ ገዳማትን በትጋት የጣናን ባሕር በእግራቸው እየጠቀጠቁ በአንድ ፅንኃህ ያጥኑ ነበር፡፡ መነሻቸውን ብርጊዳ /በር ጉዳዕ/ አድርገው ሌሊት መጀመርያ ብርጊዳን ያጥናሉ ቀጥሎ አንጋራን ቀጥሎ ገሊላን በመጨረሻም ማን እንደአባ ከንጋቱ 11:00 ሰዓት ሲሆን ደርሰው ምዕራገ ጸሎት ያደርጋሉ አንብሮ ዕድ ይጸልያሉ፡፡ “ቶማስ ጻድቅ ዘዝየ ወዘካሃ፤ አፍቀርከ አባ ቁርባነ ወንጌል ንጹሐ፤ አድባረ ፍቅር አርባዕቱ ሠርከ ወነግም፡፡ ትርጉም ቶማስ ሆይ በዚህ ዓለም በወዲያኛውም ዓለም እውነተኛ ነህ ስለዚህ በአራቱ ገዳማት ጧት ማታ ንጹሕ የሆን የወንጌልን ቁርባን ታሣርግ ዘንድ ወደድክ ይላል፡፡ ስለዚህ ማዕጠንት የብርጊዳ ነው፡፡ እስከ አሁንም ድረስ የአራቱ ገዳማት መምህራን ሲገናኙ ሰዓታት ሲቆሙ ማዕጠንት የብርጊዳ ምስባክ የአንጋራ ወንጌል የገሊላ አቡነ ዘበሰማያት የማን እንደ አባ ነው፡፡

አቡነ ቶማስ ዘብርጊዳ ምንኩስናን የተቀበሉት ከአቡነ ተክለሃይማኖት እጅ ሲሆን በልውሃ ከምትባል ቦታ ላይ 3ቱ ቅዱሳን (አቡነ ዘካርያስ ዘገሊላ፣ አቡነ እንድርያስ ዘዋሻ እንድርያስ እና አቡነ ያሳይ ዘማን እንደ አባ) ጋር አብሮ የመጣው ረድእ ቶማስ ከመስራቹ አባት ይለያል። አንዳንድ ሰዎች ረድእ ቶማስ እና አቡነ ቶማስ ዋናው የብርጊዳ መስራች ልዩነት የላቸውም ቢሉም በታሪክ መዛግብት ውስጥ አንድ ሰው እንዳልሆኑ ማየት ይቻላል።
መንዳባ መድሃኒአለም

1.    ማን እንደ አባ መድኃኒዓለም ገዳም

ገዳሙን (ቦታውን) የመሠረቱት አባት ጻድቁ አቡነ ያሳይ ይባላሉ፡፡ ትውልድ ሀገራቸውም በሸዋ ክፍለ ሀገር ተጉለት ነው፡፡ አባታቸውም የኢትዮጵያ ንጉሥ ቀዳማዊ ዓምደ ጽዮን ናቸው፡፡ ለአባታቸው ሦስተኛ ልጅ ናቸው፡፡ እናታቸው ግን የዐፄ ዓምደ ጽዮን ሚስቶች ሁለት ናቸውና የማንኛይቱ ልጅ እንደሆኑ አይታወቅም፡፡ እንደ ታሪከ ነገሥቱ ከሆነ የንጉሡ ሚስቶች ሁለት ነበሩ፡፡ አንደኛይቱ ታላቋ ዣን መንገሣ፣ ሁለተኛይቱ ብሌን ሳባ ይባላሉ፡፡ ንጉሡ ዓምደ ጽዮንም ከዕለታት አንድ ቀን ታመው ሳለ ጠላት በጦርነት ተነሳባቸው ያን ጊዜ በመኳንንቱ በመሳፍንቱ ፍርሃት ወደቀባቸው፡፡ የሕዝባቸውን መጨነቅ ያዩት ንጉሡ የሥጋ ደዌ አጥብቆ አሟቸው ሳለ ቁጭት ፀናባቸው ከሚስቶቼ ጋራ ከቤት ተኝቼ አልሞትም እየተዋጋሁ ከጦር ሜዳ ላይ እሞታለሁ ብለው በሽተኛው ሰውነታቸውን አበረታትተው ወደ ጦር ለመሄድ ሲነሡ ሁለቱ ሚስቶቻቸው እያለቀሱ ወደሰልፍ እንዳይሄዱ ለመኗቸው፡፡ ነገርግን ወደምክራቸው አልተመለሱም ከዚህ በኋላ ከታቦተ ማርያም ድንኳን ገብተው ድንግል ማርያም እንድታበረታቸውና በጦርነቱ እንድትረዳቸው አጥብቀው እያለቀሱ ለመኗት፡፡ ከዚህ በኋላ ወደ ሰልፍ ሄዱና ጠላታቸውን አጥፍተው በዚያው ሌላ ሐገር እያቀኑ ቆዩ፡፡

መዘግየታቸውን ያዩት ሚስቶቻቸው ዓምደ ጽዮን እኮ ሙቷል እያሉ አለቀሱ፡፡ ከሚስቶቻቸውም አንደኛይቱ ብሌን ሳባ የምትባለው ለትልቂቱ ለዣን መንገሣ ልጆቼን እንዴት ላድርጋቸው አለቻት እርሷም እመቤታችን ታውቃለችና ወደ እመቤታችን ድንኳን ወስደሽ አስገቢያቸው አለቻት፡፡ እሷም ወስዳ ከታቦተ ማርያም ፊት አኖረቻቸው፡፡ ያን ጊዜ እመቤታችን ባረከቻቸው ይላል፡፡ ከተባረኩት ልጆች አንደኛው አቡነ ያሳይ ሁለተኛው አቡነ መልከ ጼዴቅ ሳይሆኑ አይቀርም፡፡ በታሪከ ነገሥቱ እንደምንረዳው ከሆነ ታላቋ ዣን መንገሣ መካን ሁና ልጆቹ የብሌን ሳባ ይመስላሉ፡፡ ስለዚህ የአቡነ ያሳይ እናት ብሌን ሳባ ማለት ባያስደፍርም ሳትሆን አትቀርም፡፡ ከዚህ በኋላ ንጉሡ ዓምደ ጽዮን ጠላቶቹን አጥፍቶ ከዘመቻ ተመለሰ፡፡ ይህም ንጉሥ ከአፄ ይኩኖ አምላክ አንስቶ በሸዋ መንግሥት ስምተኛ ሁኖ ከ296 እስከ 1326 ዓ/ም ለ30 ዓመት የነገሠ ማለት ነው፡፡ ከዚህ በኋላ አባታችን አቡነ ያሳይን በጥበብና በፈሪሃ እግዚአብሔር አሳደጓቸው፡፡ አድገውም የቤተከርስቲያንን ትምህርት ብሉያትንና ሐዲሳትን እንዲሁም የቤተ መንግሥቱን ጥበብ ጠንቅቀው አወቁ፡፡ ከዚህ በኋላ የአልጋ ወራሽነት ማዕረግ ተቀበለው መንግሥት ይጠባበቁ ነበር፡፡

ከዚህ በኋላ አቡነ ያሳይ ከእናት ከአባታቸው ቤት እያሉ ከንጉሡ ደጅ የሚፀኑ መነኮሳት ሁልጊዜ ወደ ቤተመንግሥቱ ይመጡ ነበር፡፡ እርሳቸው ግን መነኮሣቱን ተቀብለው እግራቸውን አጥበው የእግዚአብሔርን ሥራ የመለኮትን ነገር የምናኔን ሕይወት ይጠይቋቸው ነበር፡፡ እነርሱም የተቻላቸውን ያህል ያሥረዷቸው ነበር አባታችን አቡነ ያሳይም መጻሕፍትን የተማሩ ስለነበር መጽሐፍ ሲመለከቱ የመነኮሳትን ምክር እና ወንጌልን ቃል በማገናዘብ የእግዚአብሔር ፍቅር በልቦናቸው እንደ እሳት ነደደ፡፡

ይልቁንም “ምንት ይብቁዖ ለሰብ እለእመ ኲሎ ዓለመ ረብሀ ወነፍሶ ሐጉለ" ሰው ዓለሙን ቢገዛ ቢያተርፍ በነፍሱ ከተጎዳ ምን ይጠቅመዋል፡፡ ማቴ 16-26" የሚለውን የፈጣሪን ቃል በማሰብ ያባታቸውን የአልጋ ወራሽነትንና የመንግሥትን ክብር ናቁት በመልክአ አቡነ ያሳይ መኑ ከማከእግዚኦ እንዘ ወልደ ንጉሥ ውእቱ ዘተናከሮ ለዓለም ዝንቱ" አቤቱ ማነው እንዳተ የንጉሥልጅ ሁኖ ይህን ዓለም የተለየው እንዲል፡፡ ዳግመኛም “እኔን መከተል የሚወድ ቢኖር እራሱን ይካድ መስቀሌን ተሸክሞ ይከተለኝ ማቴ6 24” የሚለውን መለኮታዊ ቃል በማሰብ በዚህ ዓለም ወጥመድ : ሳልገባ ብለው ወደሰልፍ እንደሚሄድ ወታደር በቆራጥነት የምነናን ጉዞ ጀመሩ፡፡ በእግዚአብሔር ስም እየዘመሩ” ፍኖተከ እግዚኦ አምረኒ ወአሠረ ዚአከ ምህረኒ አቤቱ መንገድህን አሳየኝ (አመላከተኝ የአንተን ፍለጋም አስተምረኝ መዝ24 4" ምህረትከ ይትልወኒ በኩሉ መዋዕለ ሕይወትየ” ይቅርታህና ምህረትህ እስከ ምኖርበት ዘመን ይከተለኝ መዝ 22-6” እያሉ ከቤተ መንግሥቱ ሸዋ ተነሥተው ወደ ትግራይ ክልል በአክሱም አካባቢ ከሚገኙት ገዳማት ደብረ በንኮል ከሚባለው ከአቡነ መድኃኒነ እግዚእ ገዳም ደረሱ፡፡ አቡነ መድኃኒነ እግዚእም ብዙ ፀጋ ያላቸው መሆናቸውን በመንፈስ ቅዱስ አውቀው ተቀብለው በረድእነት ከአኃው ቅዱሳን ጋር ጨምሯቸው፡፡

ብዙ ጊዜም ካገለገሉ በኋላ አቡነ መድኃኒነ እግዚእ ሰባቱን ልጆቻቸውን በአንድ ቀን አመነኮሷቸው፡፡ ሲመነኩሱም መንፈስ ቅዱስ ፀጋቸውን ለመመስከር ስለወረደ ገዳሙ የተቃጠለ እስከ ሚመስል ድረስ በብርሃን ተዋጠ፡፡ በእያንዳንዳቸው ቆብም ቦግ ቦግ የሚል ብርሃን ታየ፡፡ ስለዚህ ከዚያን ቀን ጀምሮ እንደ ሮም ተስዓቱ (9) ቅዱሳን እንደተባሉት ሁሉ እነዚህም ሳባቱ ከዋክብት ተብለው ዝናቸው በሁሉ ተሰማ፡፡ “ከጻድቃንም ብዙዎች እንደ ከዋክብት ጥበበኞችም እንደ ሰማይ ፀዳል ለዘለዓለም ይበራሉ፡፡” ዳን 23፡3። እነዚህም አባታችን አቡነ ያሳይ በቆብ ትውልድ ከእንጦንስ አንስቶ ዘጠነኛ ናቸው፡፡ 

አባ መድኃኒነ እግዚእ ያመነኮሷቸው 7ቱ ከዋክብት በመባል የሚታወቁት ቅዱሳንም እነዚህ ናቸው

አሁን ያለነው መነኮሳት የምንኩስና ሐረጋችን ከመነኮሳት ሁሉ አባት ከአባ እንጦንስ ጀምሮ እንዲህ የሚታወቅ የተሰፈረ ነው።
አሊ ክሃመነይ

thumb|አሊ ሀሴኒ ከምነዬ ዓ.ም. 2025
**አሊ ሀሴኒ ከምነዬ** (በ*Ayatollah Ali Khamenei* የታወቀ) በ19 ኤፕሪል 1939 በማሽሃድ, ኢራን ተወለደ።  

እሱ የሺዓ እምነት መሪ እና የፖለቲካ መሪ ነው፣ እና ከ1989 ጀምሮ ከፍተኛ መሪ (Supreme Leader) ነው።

## እድሜ እና ትምህርት
ከምነዬ ከማሽሃድ የመንበሩ እምነት ቤት ተወለደ። በቆም ወደ ስምንት ተማሪነት ገባና ተማረ።

## ፖለቲካ
1979 የኢራን አውድ በኋላ, ከምነዬ በመንግሥት ውስጥ ተሳትፎ ያሳየ። ከ1981 እስከ 1989 የኢራን ፕሬዚዳንት ሆነ።

## ከፍተኛ መሪ
1989 ከአያቶላህ ክሞኢኒ መሞት በኋላ, ከምነዬ ከፍተኛ መሪ ሆነ። እሱ በጦር ኃይል፣ በእምነት እና ፖለቲካ ላይ ትልቅ ትኩረት አለው።

## የገነት ስርዓት እና ፖለቲካ
ከምነዬ በስርዓት ተግባራት፣ ውጤቶች፣ እምነት እና የኢራን መንግሥት ማዕከላዊ መዋቅር ተመልከተ። እሱ በኒኩሊየር ውሳኔዎች ላይ ፋትዋ ሰጠ።

## ቤተሰብ
ከምነዬ የቤተሰቡ ገጽታ በአጠቃቀም ገለጻ አልተሰጠም ቢሆንም, እሱ ሶስት ልጆች አሏቸው።

## ተመሳሳይ ግጥምት
* ኢራን  

## ምንጮች


መደብ:የሕይወት ሰዎች
መደብ:የኢራን ሰዎች
መደብ:የኢራን ፖለቲከኞች
መደብ:ታዋቂ ሰዎች
Eskender Ebuy

Eskender Ebuy is a Ethiopian front end developer and also he is a designer and he got a good friend named Biyansa, Biyansa is the most talented person than Eskender on Back-end development. They both can make a huge project ,if they want.