open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
የኅልውና ቀውስ

**የኅልውና ቀውስ** የምንለው አንድ ግለሰብ በህይወት ጎዳናው ላይ በድንገት ቆም ብሎ በአጠቃላይ የህይወቱ መሰረቶች ላይ ጥያቄ ሲያቀርብ ነው፡- ለምሳሌ  " ህይወቴ ትርጉም፣ ዋጋ ወይም አላማ  አለው ወይ?" ብሎ ሲጠይቅ።  ይህ ጉዳይ በኅልውነት ፍልስፍና ከፍተኛ ቦት ተሰጥቶት የሚጠና ነው።

የኅልውና ቀውስ ብዙ ጊዜ የሚነሳው ባንድ ግለሰብ ህይወት ውስጥ ክፍተኛ ግምት የሚሰጣቸው ክንውኖች ሲፈጸሙ ነው፣ ለምሳሌ ያልን እንደሆን
* በአለም ውስጥ ብቻየን ነኝ ብሎ ከማሰብ
* አንድ ግለሰብ በርግጥም መሞቱ የማይቀር መሆኑን በርግጥ ሲረዳ
* አንድ ሰው ህይወቱ ትርጉም ሆነ አላማ እንደሌለው ሲገነዘብ
* አንድ ሰው ሙሉ ነጻነት እንዳለው ሲረዳ፣ ሃላፊነቱንም በዛው ልክ ሲቀበል ወይም ሲክድ
* እጅግ አስደሳች ወይም እጅግ ጎጂ የሆነ ጉዳይ በግለሰብ ላይ ሲደርስ
* በጋብቻ ወቀት፣  በፍቺ፣ መለያየት፣ የሚወዱት ሰው መሞት፣ አዲስ ፍቅረኛ፣ ልጆች አድገው ቤት ሲለቁ፣ 30 ወይም 40 ዓመት ሲሞላ፣ ወዘተ... 

እንግዲህ ይህን ቀውስ ከሌሎች ለየት የሚያደርገው ጉዳይ አለ። አንድ ግለሰብ የራሱ ህይወት በጣም አስፈላጊ መሆኑን ለራሱ እያወቀ ነገር ግን አጠቃላይ የሰወች ኑሮ ትርጉም የለሽና አላማም የሌለው መሆኑን ሲገነዘብ በጭንቅላት ውስጥ  ፍትጊያ (cognitive dissonance ) ይፈጥራል። ይህ ፍትጊያ የከባቢው ባህልና እራሱ አይምሮአችን በደመነፈስ እኒህን ለመከላከል የፈጠራቸውን የመከላከያ መሳሪያወች ያሸንፋል። ስለዚህ የኅልውና ቀውስ በሁሉም ሰው በሁሉም ህብረተሰብ ኅልው በመሆን ብቻ የሚፈጠር መሰረታዊ ጥያቄ ነው። የኅልውነት ፍልስፍና እንግዲህ የሚለው፣ እያንዳንዱ ግለሰብ የየራሱን ህይወት ትርጉምና አላማ በማስቀመጥ ይህን ቀውስ በበቂ ሁኔታ መፍታት ይችላል።
መደብ : ኅልውነት
መደብ : ፍልስፍና
የኢትዮጵያ ሶማሊያ ጦርነት

**የኦጋዴን ጦርነት** እየተባለ የሚታወቀው የ1977 እ.ኤ.አ./1978 እ.ኤ.አ. ጦርነት በኢትዮጵያና በሶማሊያ መንግስታት የተካሄደ ግቡም ኦጋዴን የተባለውን ስፍራ ለመያዝ ነው። በዚህ ጦርነት ሶቪየት ህብረት መጀመሪያ ሶማሊያን ትደግፍ እንጂ በኋላ ላይ ወደ ኢትዮጵያ በማዘንበል ኢትዮጵያን ረድታለች። ኢትዮጵያ በመጀመሪያ ዙር በአሜሪካ ስትረዳ ቆይታ በኋላ ላይ አሜሪካ ሶማሊያን ረድታለች። ጦርነቱ የቆመው የሶማሊያ ጦር ወደ ድንበሩ ሲመለስና የሰላም ስምምነት ሲፈጠር ነበር።
## የሶማሊያ መንግስትና ሕውሃት
የዚያድባሬ መንግስትና የሕውሃት ግንኙነት በጊዜው የሕወሓት አባል የነበረውን አሰገደ ገ/ስላሴን እንዲህ ጻፈ
« ከሶማሌ መንግሥት ጋር ግንኙነት የተጀመረው ሕወሓት ሱዳን ውስጥ ጽ/ቤቷን ከከፈተችበት ከ1969 መጨረሻ ጀምሮ ነው። የግንኝነቱ አመሰራረት የተጀመረው ሱዳን ውስጥ ከነበረው የሶማሊያ ኤምባሲ ሲሆን፤ጥቂት ሳይቆይ ከሶማሊ መንግሥት ጋር በቀጥታ ግንኙነቱን መሠረተ። ግንኙነቱ እንደተመሠረተ ማንኛውም የውጭ አገር ግንኙነትና እንቅስቃሴ፤የወያኔ አባሎች ወደ ውጭ አገር ለሥራ ጉዳይ ሲንቀሳቀሱ በሶማሌ ዜግነትና የሶማሌዎች ስም የያዘ ቪዛ እና ፓስፖርት በመያዝ ነበር የሚንቀሳቀሱት።
የሶማሌ መንግሥት ከኢትዮጵያ ጋር በሃይለኛ ጦርነት ተወጥሮ እያለ፤መሳርያ እንደሚያስፈልገውና በዛ ሃይለኛ ውግያ የመሳርያ ቁጠባ ማድረግ እንዳለበትና በችግር እንደተወጠረ እያወቀም ቢሆን ለህወሓት ያደረገው ዕርዳታ ወደር ለውም። በጥቂቱ የሚተለው ነው።
 
1- ሁሉም የወያኔ መሪዎችም ሆኑ የሕዝብ ግንኙነት ጉዳይ ለማስፋትና ለማጠናከር የሚላኩ ከፍተኛ የወያኔ ካድሬዎች ወደ አውሮጳ፤አሜሪካና ወደ መካከለኛው ምሥራቅ አገሮች ሲንቀሳቀሱ ሰላማዊ የዜግነት ዓለም ዓቀፍ ሕጋዊ የመንቀሳቀሻ ሰነድ መያዝ ስለሚኖርባቸው፤ ወደ 50% የሚጠጉ የወያኔ የማዐከላዊ ኮሚቴ አባሎች እና ካድሬዎች የሶማሌ ባለሥልጣኖች / ቪ አይ ቪ/ ቪዛ ተሰጥቶአቸው ስማቸውን ቀይረው በመላው ዓለም እንዲንቀሳቀሱበት የሚያስችላቸው በመፍቀድ በውጭው ዓለም ያለ ምንም ችግር ትልእኮአቸው እንዲያከናውኑ ከፍተኛ አስዋጽኦ አድርጓል።
	
2- ከ15 በላይ የሚሆኑ የወያኔ ታጋዮች ምግባቸው፤መኝታቸው፤ወጪአቸውና አስፈላጊው በጀት ሁሉ የሶማሌ መንግሥት በመሸፈን አለ የተባለ የከባድ ብረት ማሣሪያዎች፤መድፎች፤ታንኮች፤ሞርታሮች፤ዓየር መቃወሚያ -ሚሳይሎች ታንከኛ፤እና ሁሉም ዓይነት ያካተተ ፀረ ታንክ ፤ፀረ ተሽከርካሪ፤ፀረ ሰው ፈንጂ ለረዢም ጊዜ አሰልጥለውልናል። (ገጽ 144) ለምሳሌ እነ ጀላኒ ወዲ ፈረጅ፤ እነ ገብረ ሓፂን፤ብርሃነ አርብጂ የመሳሰሉት ታጋዮች ለአንድ ዓመት ሙሉ 12 ሰዎች ሶማሌ ሄደው ማንኛውንም ዓይነት ከባድ መሳርያ ሰልጥነው ለድርጅቱ ከባድ መሳርያ ስልጠና ወሳኝ ሚና የተጫወተው ይኸኛው ክፍል ነበር(ገጽ18)።
 
3- እነኚህ ሶማሌ ውስጥ የሰለጠኑ ታጋዮች ወደ ትግራይ ሜዳ በመመለስ የወያኔ ታጋዮችን በሰለጠኑበት የዘመናዊ ከባድ መሳርያዎች ስልጠና አሰልጥነው በርከት ያሉ የከባድ ብረት መሳሪያ ተኳሽ በታሊዮን ቡድን ማነፅ ተጀመረ።
 
4- የሶማሌ መንግሥት ህወሓት ከውጭ አገር አምባሳደሮች ጋር እንደ አንድ ራሱን የቻለ አገር ተደርጎ እውቅና እንዲያገኝ በማለት ሶማሊያ ዋና ከተማ መቃዲሾ ከተማ ውስጥ እንደማንኛቸውም አገሮች ወያነ ትግራይም ኤምባሲ ጽ/ቤት ተከፍቶለት ከተቀሩት የመላ ዓለም አገሮች አምባሳደሮች ጋር ጎን ለጎን በማስቀመጥ እንዲታወቅ አጽተዋጽኦ አድርጓል።
 
5- ህወሓት የሶማሌ መንግሥት የሰጠውን ሰፊ የመንቀሳቀስ ዕድል ተጠቅሞ አስፋሃ ሓጎስ የሚባል የወያኔ ማዕከላዊ ኮሚቴ አባል ከመላው ዓለም ጋር ለመገናኘት የሚያስችለው የራዲዩ ግንኙነት መስመር በመዘርጋት ከነረዳቶቹ ጋር ሶማሌ ውስጥ አስፈላጊው ግንኙነት ማድረግ ቻለ።
 

6- ያ ሶማሊያ ውስጥ አምባሲ ተከፍቶለት የነበረው የወያነ ትግራይ አምባሳደር ጽ/ቤቱን እንደ የዘመቻ መምሪያ (ቤዝ/መዋፈሪ) በመጠቀም የደርግን የዕለት ተለት ሁኔታ ዘገባ በማግኘት ብዙ ሥራዎችን እንዲከናወኑ ትልቅ ዕርዳታ አድርገውልናል።
 
7- ህወሓት ከቻይና መሣርያዎችን በመግዛትም ሆነ የግዢውን ገንዘብ ማስተላለፍ በኩል ሶማሌዎች ዕርዳታ አድርገዋል። መሣሪያዎቹ ከቻይና ተጭነው ወደ ሶማሌ ካቀኑ በሗላ ጭነቱን ተመልሰው የሶማሊ መኮንኖችና ሠራዊቶች እስከ ፖርትሱዳን በመሸኘት ያስረክቡን ነበር። ያ በጥቁር ገበያ /ኮንትሮባንድ ግዢ የተገኘው መሣርያ ግን በጋህዲ ቁጥር 1 እንደገለጽኩት ሻዕቢያዎች ሆን ብለው በሌብነት ዘርፈውታል። “ሆኖም ተጀምሮ ደርግ እስከ ተደመሰሰበት ድረስ በሕግም በኮንትሮባንድም በሶማሌ ስም ከውጭ ዓለም መሳርያ እየተገዛ በኤርትራ በኩል ይተላለፍልን ነበር። ሶማሌ ያደረገልን ዕርዳታ መተኪያ የሌለው ነበር።(ገጽ 16)
 
8- ለምሳሌ በሶማሌ ቪዛ ዜግነታቸው “ሶማሊያዊ” ተብለው በሶማሊ ቪዛ ሲጠቀሙ ከነበሩት
 
1- ግደይ ዘርአፅዮን
 
2- ስብሓት ነጋ
 
3- አስፋሃ ሓጎስ
 
4- አደም
 
5- ካሕሳይ በርሀ/ዶክተር ምስግና
 
-	
6- ገብረመድህን መሐመድ ያሲን
 
-	
7- ሥዩም መስፍን
 
-	
8- መለስ ዜናዊ
 
-	
9- ወረደ ገሠሠ
 
-	
10- ጃማይካ ኪዳነ
 
-	
11- ፀጋይ ጦማለው እና ብዙ በርከት ያሉ ታጋዮችና መሪዎች ነበሩ።
 
-	

-	

 

መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
መደብ:ጦርነት
1982 የኢትዮጵያ ሶማሊያ ድንበር ጦርነት

የ**1982 የኢትዮጵያ ሶማሊያ ድንበር ጦርነት** የሚታወቀው ዘመቻ በነሐሴ 1982 እ.ኤ.አ. የተካሄደ ሲሆን፣ በኢትዮጵያ ሰራዊት የሚደገፉ የሶማሊ ሽምቅ ተዋጊወች መካከለኛው ሶማሊያን ወረው ብዙ ከተሞችን የተቆጣጠሩበት ግጭት ነበር። ይህ ጦርነት በአሜሪካ ጣልቃ ገብነት ሊቆም ችሏል።



መደብ :የኢትዮጵያ ታሪክ
መደብ:ጦርነት
ሴት ከጠላች በቅሎ ከበላች አመል አወጣች

**ሴት ከጠላች በቅሎ ከበላች አመል አወጣች** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  የሴት ልጅ አመል ስታሳይ እየጠላች ነው ማለት ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጨረቃ ላይ መውጣት

**ጨረቃ ላይ መውጣት** የምንለው ማናቸውም ሰው ሰራሽ መንኮራኩሮች ጨረቃ ገጽ ላይ ሲያርፉ ያለውን ክንውን ነው። ይህ እንግዲህ ሰውንም ሆነ ያለሰው የተደረጉ በጨረቃ የማረፍ ክንውኖችን ይጠቀላላል። ለመጀመሪያ ጊዜ ሰው ሰራሽ የሆነ ነገር ጨረቃ ላይ ያረፈው በመስከረም 13፣ 1959 እ.ኤ.አ. ሲሆን ይኸውም የሶቭዬት ህብረት ሉና 2 ሚሲዮን ነበር። ለመጀመሪያ ጊዜ የሰው ልጅ እራሱ ጨረቃ ላይ የወጣው ሐምሌ 20፣ 1969 እ.ኤ.አ. ሲሆን ይኸውን በአሜሪካው የአፖሎ 11 ሚሲዮን መንኮራኩር ነበር። ባጠቃላይ 24 አሜሪካውያን ወደጨረቃ ተጉዘዋል፣ 12ቱ የጨረቃን ምድር በእግራቸው ረግጠዋል።

ስዕል:Aldrin_Apollo_11.jpg| በዝ አልድሪን ጨረቃ ላይ፣1969
ስዕል:Surveyor_3-Apollo_12.jpg| አለን ቢን የአፖሎ 12 ፓይለት ጨረቃ ላይ
ስዕል:Apollo_CSM_lunar_orbit.jpg| አፖሎ 15 የትዕዛዝ ሞጁል በጨረቃ ገጽ ዙሪያ ሲሽከረከር
ስዕል:Ap14 flag.ogv| የአፖሎ 14 መሪ የነበረው አለን ሼፐርድ ጨረቃ ላይ የአሜሪካን ባንዲራ ሲተክል የሚያሳይ ቪዲዮ


በዚህ ወቅት ሶቪየት ህብረትም የራሷን ጠፈርተኞች ለመላክ ሞክራለች። ለዚህ እንዲረዳት ጨረቃ ላይ አራፊ LK የተሰኘ መንኮራኩር ሰራች፣ ሆኖም ግን ይህን መንኮራኩር ወደ ጨረቃ የሚወስድ ከባድ ሃይል ያለው ሮኬት ከአሜሪካ ቀድማ መስራት ስላልቻለች ተቀደመች። ይህም በነበራት የጨረቃ ላይ ማረፍ ፍላጎት ቀዝቃዛ ውሃ ቸለሰበት። ከዚህ በታቸ ለጨረቃ ጉዞ ሶቪየቶች አዘጋጅተውት የነበረ ልኬ የተሰኘው መንኮራኩር ይታያል።

## ዋቢ ጽሁፎች


መደብ:ጨረቃ
መደብ:የጠፈር ጉዞ
ኑሮ ዘዴ

|-
|style= "background-color:SaddleBrown;"| 


|}


አጠቃላይ የኑሮ ዘዴ መደብ ዝርዝር 

__NOTOC__
__NOEDITSECTION__
ሴት ካላበለች ባልዋን ትወልዳለች

**ሴት ካላበለች ባልዋን ትወልዳለች** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ልጁ መልኩ ልዩ ከሆነ ሴትዮዋ ማግጣለች ማለት ይሆን?
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴት ካልወለደች ቋንጣ አትጠብስም

**ሴት ካልወለደች ቋንጣ አትጠብስም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: 
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴት የወደደ ጉም የዘገነ

**ሴት የወደደ ጉም የዘገነ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሴት ያመነ ጉም የዘገነ ከሚለው አባባል ጋር ይመሳሰላል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴትና አህያ በዱላ

**ሴትና አህያ በዱላ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሴት መመታት አለባት ከሚል ኋላ ቀር አስተሳሰብ የመጣ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴትና ድስት ወደ ማጀት

**ሴትና ድስት ወደ ማጀት** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: የሴቶች እጣ ፈንታ ማድ ቤት ነው ብሎ የሚያስረግጥ ኋላ ቀር አባባል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴትና ዶሮ ሳያብድ አይውልም

**ሴትና ዶሮ ሳያብድ አይውልም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ሴቶች አስተሳሰባቸው የተዛባ ነው ብሎ የሚናገር ኋላ ቀር አባባል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴትን ያመነ ጉም የዘገነ

**ሴትን ያመነ ጉም የዘገነ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ሴቶች አይታመኑም የሚል ኋላ ቀር አስተያየት ግን ሃቅ ነው::
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴት የላከው ምልክቱን አይረሳም

**ሴት የላከው ምልክቱን አይረሳም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ሴት የላከው ወንድ ብዙ ከባድ ስራወችን መፈጸም እንዲችል የሚያስገነዝብ አባባል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስምን መላክ ያወጣዋል

**ስምን መላክ ያወጣዋል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: የአንድ ሰው ተግባር ከስሙ ጋር ሲገጥም ያንን ሁኔታ ለመግለጽ የሚያገለግል አባባል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስም ይወጣል ከቤት ይከተላል ጎረቤት

**ስም ይወጣል ከቤት ይከተላል ጎረቤት** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: የሰው ልጅ ባህሪ መገለጫ ስም እቤት ይወጣና ሌላው ሁሉ ከዚህ ይከተላል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስራ ለሰሪው ምርጫ ለመራጭ

**ስራ ለሰሪው ምርጫ ለመራጭ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ስራ ለሰሪው እሾህ ላጣሪው
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስራ ለሰሪው እሾህ ላጣሪው

**ስራ ለሰሪው እሾህ ላጣሪው** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ለሌሎች የታለመ ተንኮል፣ ዘግይቶም ቢሆን በራስ ላይ ይደርሳል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስራ ያጣ መነኩሴ "አደገኛ ቦዘኔ" ተብሎ ታሰረ

**ስራ ያጣ መነኩሴ &#34;አደገኛ ቦዘኔ&#34; ተብሎ ታሰረ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ስራ ያጣ መነኩሴ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስራ ከምፈታ ልጄን ላፋታ

**ስራ ከምፈታ ልጄን ላፋታ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ስራ አጥነት ለተንኮል እንደሚያሰናዳ ያሳያል። በእንግሊዝኛው *idleness  is the workshop of the devil* ከሚለው አባባል ጋር ይሄዳል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስትወልድ የምትበላውን በርግዝናዋ ጨረስችው

**ስትወልድ የምትበላውን በርግዝናዋ ጨረስችው** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ትዕግስት የሌላትን ሴት ያሳያል 
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስትግደረደሪ ጾምሽን እንዳታድሪ

**ስትግደረደሪ ጾምሽን እንዳታድሪ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: አትግደርደሪ፣ የምትፈልጊውን እፈልጋለሁ የማትፈልጊውን አልፈልግም በይ የሚል ምክር።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስደትና አግዳሚ ሁሉንም እኩል ያረጋል

**ስደትና አግዳሚ ሁሉንም እኩል ያረጋል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  የስደትን እኩል አድራጊነት ያሳያል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስጋ ቁጠር ቢሉት ጣፊያ አንድ አለ

**ስጋ ቁጠር ቢሉት ጣፊያ አንድ አለ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ዋናውን ትቶ የማይሆን ነገር ላይ የሚናውዝን ሰው መግለጫ ምሳሌ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስጋው ያሳማ እንኳን ለበላው ለሰማው ገማ

**ስጋው ያሳማ እንኳን ለበላው ለሰማው ገማ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  የአሳማን ስጋ የሚያንቋሽሽ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማ ማዋስ ለባላገር በቅሎ ማዋስ ለወታደር

**ሸማ ማዋስ ለባላገር በቅሎ ማዋስ ለወታደር** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ሁለቱም የተዋሱትን በጣም ይጠቀሙበታል ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማን በውሀ ሰውነትን በንስሀ

**ሸማን በውሀ ሰውነትን በንስሀ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሁለቱን ለማጽዳት እነዚህ ያስፈልጋሉ።
ሠው/ቄስ ያስፈልጋል
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማኔ በመኑ ጠይብ በከሰሉ

**ሸማኔ በመኑ ጠይብ በከሰሉ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ለሁለቱ አስፈላጊ እቃወች
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴትና በቅሎ እንደገሪዋ ነው

**ሴትና በቅሎ እንደገሪዋ ነው** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: በደምብ ከተገሩ በድምብ ያገልግላሉ ከሚል ኋላ ቀር አስተሳሰብ የመጣ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸርሙጣ ስታረጅ አቃጣሪ ትሆናለች

**ሸርሙጣ ስታረጅ አቃጣሪ ትሆናለች** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ምክንያቱም በምታረጅበት ጊዜ የድሮ ዉበቷና በግብረ ስጋ ግንኙነት ያላት ቺሎታና አቂም እንደድሮ አይሆንም በተጨማሪም በስራዋ ምክንያት የምያገባትም ሆነ የሚረዳት አይኖርም ስለዚህ ያላት በቸኛው ነገር ድሮ አብራ ያደረቻቸዉን ሰዎች ምስጢር እንደምታጋልጥ በማስፈራራት ገንዘብ ለማግኘት ትሞክራለች አለበለዚያ ታጋልጣለች, መራራትም ታቆማለች::

: 
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸርሙጣን የወደደ ልብሱን ጥሎ አበደ

**ሸርሙጣን የወደደ ልብሱን ጥሎ አበደ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሸርሙጣ ለፍቅር አትሆንም።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸርሙጣን የወደደ ልብሱን ጥሎ ያበደ

**ሸርሙጣን የወደደ ልብሱን ጥሎ ያበደ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሸርሙጣን መውደድ ከቶ አይቻልም፣ የሚችል እብድ ብቻ ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸኚና ጥላ ቤት አይገባም

**ሸኚና ጥላ ቤት አይገባም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ጥላ ቤት ላይ ሲደርስ ጸሃዩ ስለሚጋረድ ይጠፋል። ጥሩ ማስተዋል ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማን ጠምዞ ያሰጧል እህልን አላምጦ ይበሏል

**ሸማን ጠምዞ ያሰጧል እህልን አላምጦ ይበሏል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  አስፈላጊ ድርጊቶች። ያልተላመጠ እህል ጤንነት ላይ ጉዳት ያመጣል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸኚ ቤት አያደርስም

**ሸኚ ቤት አያደርስም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:

* (ከመንገድ ይቀራል/ይመለሳል)

መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሹመት ላወቀው ይከብደዋል ላላወቀው ያሳብደዋል

**ሹመት ላወቀው ይከብደዋል ላላወቀው ያሳብደዋል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  የሹመት ሁለት ሰይፍነት የሚያሳይ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሹመትና ቁመት ከልኩ አያልፍም

**ሹመትና ቁመት ከልኩ አያልፍም** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ሹመትና ቁመት አይገኝ በምኞት
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሹመትና ቁመት አይገኝም በምኞት

**ሹመትና ቁመት አይገኝም በምኞት** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሁለቱም በዕድል የሚገኙ ናቸው የሚል ይመስላል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጎርጎርያን ካሌንዳር

**የጎርጎርያን ካለንዳር** ወይም በሌላ ስሙ የምዕራቡ ካሌንዳር በአለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው የቀናት አቆጣጠር ዘዴ ነው። ካሌንደሩን ያስተዋወቀው የሮማው ፓፓ ግሪጎሪ ፰ኛ ነበር። ካሌንደሩ በህዳር 24፣ 1582 ዓ.ም. (እ.ኤ.አ) የጎርጎርያን ካሌንደር ተብሎ ተሰየመ፣ በአዋጅም ጸና። የአዲሱ ካሌንደር መነሻ ምክንያት የጁሊያን ካሌንደር በአንድ አመት ውስጥ 365.25 ቀንናቶች አሉ ብሎ ያስቀመጠው እምነቱ በ11 ደቂቃወች ከዕውነተኛው የአመት ርዝመት አንሶ መገኘቱ ነበር። ስለዚህም የጁሊያን ካሌንደር ከተሰራ ጀምሮ ፓፓው እስከ ቀየረው ድረስ የተጠራቀመው ስህተት 10ቀን ወጣው። ይህ የ10 ቀን ለውጥ የካቶሊክ ቤ/ክርስቲያናንን የፋሲካ በዓል ስላዛባ ካሌንደሩ መስተካከሉ የግድ ሆነ።
ሹም ለመነ አዘዘ

**ሹም ለመነ አዘዘ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሹም ሲናገር እንደ ትዕዛዝ ይቆጠራል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሹም ለሹም ይጎራረሳል ድሀ ለድሀ ይለቃቀሳል

**ሹም ለሹም ይጎራረሳል ድሀ ለድሀ ይለቃቀሳል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  የመደብ ክፍፍልን የሚያሳይ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
በ1948 ዓ.ም. ተሻሽሎ የወጣ የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት

ፍታቤሄር ህግ

## በ1948 ዓ.ም. ተሻሽሎ የወጣ የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት
### የሕዝቡ መብቶች ክፍል

*አንቀጽ 37። ማንም ሰው በሕግ እኩል ሆኖ ይጠበቃል።

*አንቀጽ 38። በብሔራዊ (ሲቪል) መብቶች በመጠቀም ረገድ፡ በኢትዮጵያውያኖች (የኢትዮጵያ ተገዦች) መካከል ምንም ልዩነት አይኑር።

*አንቀጽ 39። የኢትዮጵያ ተወላጅነትንና የኢትዮጵያ ዜግነትን ለማግኘትና ለማጣት የሚያስችሉ ኹኔታዎችን ሕጉ ይቀምራል (ይወስናል)።

*አንቀጽ 40። የሕዝቡን መልካም ጠባይ ወይም ፀጥታን ወይም በፖለቲካ ረገድ የሚያውክ ካልሆነ በቀር፡ በንጉሠ ነገሥቱ መንግሥት ግዛት የሚኖሩ ሰዎች በሕግ መሠረት የሃይማኖታቸውን ሥርዓት አክብረው በነፃ ከመፈጸም አይከለከሉም።

*አንቀጽ 41። በመላው የንጉሠ ነገሥቱ ግዛት ውስጥ በሕግ መሠረት የንግግርና የጋዜጣ ነፃነት የተፈቀደ ነው።

*አንቀጽ 43። ማንኛውም ሰው ከንጉሠ ነገሥቱ መንግሥት ግዛት ውስጥ ሕይወቱን ነፃነቱን ወይም ንብረቱን ያለ ሕግ አያጣም።

*አንቀጽ 45። የኢትዮጵያ ዜጎች በሕጉ ተዘርዝሮ በሚወስነው መሠረት የጦር መሣሪያ ሳይዙ ሰላማዊ ስብሰባ ለማድረግ መብት አላቸው።

*አንቀጽ 46። በሕግ ካልተከላከለ በቀር በንጉሠ ነገሥቱ መንግሥት ውስጥ ከሥፍራ ወደ ሥፍራ የመዛወርና መኖሪያ ሥፍራን የመለወጥ ነፃነት ለንጉሠ ነገሥት መንግሥት ዜጎች ሁሉ ተረጋግጧል። 

*አንቀጽ 47። ማንኛውም የኢትዮጵያ ዜጋ በሕግ መሠረት ማናቸውም ዓይነት ሥራ እየሠራ ለመኖር፤ ማናቸውም የሥራ ማኅበር ለማቋቋምና በማናቸውም ማኅበር አባል ለመሆን መብት አለው።

*አንቀጽ 49። ማንኛውም የኢትዮጵያ ተገዥ ከንጉሠ ነገሥት መንግሥት ግዛት ውጭ ለመሳደድ (ሌቅቆ እንዲወጣ) ሊገደድ አይችልም።

መደብ:የኢትዮጵያ ሕገ መንግስት
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
የሰው ሰውነት አሳሳል መምሪያ

የሰው ሰውነት ለመሳል የሰው ልጅ ሰውነት በርግጥ ምን አይነት ውድርና ምን አይነት የጡንቻ እና የአጽም አቀማመጥ እንዳለው መረዳት አስፈላጊ ነው። እንዲሁ በዘፈቀደ መሳል፣ ስዕሉ ዕውነትነት እንዳይኖረው ያደርጋል። ይህ ከታች ያለው መመሪያ ይህን ችግር ለመፍታት ያገለግላል። **(ስዕሉን ለማጉላት ይጫኑት)**

800px

መደብ :ኪነ ጥበብ
መደብ :ሥዕል
መንግሥቱ ንዋይ

**መንግሥቱ ንዋይ** በ፲፱፻፰ ዓ/ም አዲስ አበባ ላይ አራዳ ጊዮርጊስ ገዳም ሠፈር አካባቢ ተወለዱ። አባታቸው ዓለቃ ንዋይ የደብሩ ዓለቃ ነበሩ። ትምሕርታቸውን በተፈሪ መኮንን ትምሕርት ቤት ተከታትለው አዲሱ የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሁለተኛ ደረጃ ትምሕርት ቤት ሲመሰረት ወደዚያ ተዛውሩ። የገነት ጦር ትምሕርት ቤት ሲከፈት ደግሞ፣ መንግሥቱ ንዋይ ተመልምለው ከገቡት ዕጩ መኮንኖች አንዱ ነበሩ። ሌሎች (በኋላ ጄነራሎች) እንደነ አቢይ አበበ፣ አሰፋ አያና፣ ኢሳያስ ገብረሥላሴና ከበደ ገብሬ በዚሁ ትምሕርት ቤት ከመንግሥቱ ጋር የነበሩ ዕጩ መኮንኖች ናቸው።

መንግሥቱ ከዚያው የጦር ትምሕርት ቤት በመቶ አለቃ ማዕረግ ተመርቀው ሲወጡ ወዲያው የጠላት ኢጣልያ ጦር አገሪቱን ይወርና እሳቸው ከሌሎች ጓዶቻቸው ጋር ወደማይጨው ዘምተው ግዴታቸውን ተውጥተዋል። ጠላትም ድሉን ሲቀዳጅ እና ንጉሠ ነገሥቱ ሲሰደዱ መቶ አለቃ መንግሥቱ በዚያን ጊዜ የኢትዮጵያ መንግሥት ወደሸሸበት ነቀምት ሄደው እዚያ “ጥቁር አንበሳ” የሚባለውን ማኅበር መሥራች አባል ናቸው። ከጥቂት ጊዜም በኋላ ከጓደኞቻቸው ጋር ወደጅቡቲ ተሰደዱ። በ፲፱፻፴፪ ዓ/ም ንጉሠ ነገሥቱ ተመልሰው ካርቱም ሲገቡ እነኚህን ስደተኛ መኮንኖች ከጅቡቲ ወደካርቱም እንዲመጡ ይደረግና መንግሥቱ ንዋይ ከነ ሙሉጌታ ቡሊ፣ ነገሠ ወልደሐና፣ ወልደማርያም ኃይሌ፣ ዘውዴ ገበሳ እና ታምራት ዘገየ ጋር ሆነው ከንጉሠ ነገሥቱ ጋር ተቀላቀሉ። ወዲያውም ከእሳቸው ጋር በ፲፱፻፴፫ ዓ/ም አብረው ወደኢትዮጵያ በድል ሲገቡ በክብር ዘበኛ ውስጥ በጄኔራል ሙሉጌታ ሥር ሻምበል ሆነው ቆዩ። በመስከረም ወር ፲፱፻፵፱ ዓ/ም ኮሎኔል መንግሥቱ ብርጋዴር ጄኔራል ተብለው የክብር ዘበኛ ጠቅላይ አዛዥነትን ተሾሙ። ተራማጅ እና የክብር ዘበኛን ሠራዊት በሰገላዊ ውትድርና ንቃተ ሕሊናውን ለማዳበር ብዙ የጣሩ መኮንን እንደነበሩ ተመስክሮላቸዋል።

መደብ:አርበኞች
ሹም ቢሞት ቀባሪው ሀምሳ የሹም ልጅ ቢሞት መቶ ሀምሳ

**ሹም ቢሞት ቀባሪው ሀምሳ የሹም ልጅ ቢሞት መቶ ሀምሳ** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

:  ሹም ከሞተ በኋላ አይፈራም ነገር ግን በኅይወት እያለ ይፈራል። ያንን የሚያሳይ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሹም ያዛል ቄስ ይናዝዛል

**ሹም ያዛል ቄስ ይናዝዛል** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: የስራቸውን ጸባይ የሚያሳይ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ፓስታ ፉርኖ

## አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች
ግማሽ ኪሎ ግራም ተቀቅሎ በደንብ የተጠነፈፈ ፓስታ

2 የሾርባ ማንኪያ ዘይት 

2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) ቺዝ

4 የሾርባ ማንኪያ (100 ግራም) የገበታ ቅቤ

5 መካከለኛ ጭልፋ ቢሻሜል ሶስ

5 መካከለኛ ጭልፋ ቦሎኔዝ ሶስ

3 እንቁላል

## አዘገጃጀት
1. ፓስታውን ትልቅ ብረት ድስት ውስጥ በማድረግ ቦሎኔዝ ሶስና ሦስት ጭልፋ ቢሻሜል ሶስ መጨመር፤

2. በጭልፋ አገላብጦ በደንብ ማቀላቀልና እንቁላሉን መትቶ በመጨመር ማዋሃድ፤

3. የዳቦ መጋገሪያ ትሪ ዘይት ቀብቶ የተዘጋጀውን ውሁድ እንደ ዳቦ መጠፍጠፍ፤

4. የተረፈውን ቦሎኔዝ ሶስና ቢሻሜል ሶስ በላዩ ላይ በመቀባት መሸፈንና ቺዝ ላዩ ላይ መነስነስ፤

5. የገበታ ቅቤውን በማንኪያ ቆራርጦ ላዩ ላይ እያራራቁ ማድረግ፤

6. ዳቦ መጋገሪያ (ፉርኖ ቤት) ውስጥ ከቶ ማብሰል፣ ወይም በትልቅ ብረት ድስት በመጠፍጠፍ በላይና በታች ከሰል አድርጐ መሥራት፤

7. ወርቃማ ቀለም ሲያመጣ ማውጣት፤

8. ቀዝቀዝ ሲል እንደ ዳቦ በደንብ አስተካክሎ ስምንት ቦታ ቆርጦ ማቅረብ፡፡

መደብ:አበሳሰል
ሹምና የጋማ ከብት በጊዜ ይከተት

**ሹምና የጋማ ከብት በጊዜ ይከተት** የአማርኛ ምሳሌ ነው።
## ትርጉሙ

: ካመሹ ነገር ለመጣ ይችላል (በመጠጥ፣ ወዘተ...)
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቁና (ሒሳብ)

**ቁና** በሂሳብ ጥናት በሁለት ጠፍጣፋወች መካከል የሚገኝ የሾጣጣ ክፍል ማለት ነው። በሌላ አነገጋገር ቁንጮው የተቆረጠበት ሾጣጣ ማለት ነው። 

ሁለቱ ከላይና ታች ያሉ ጠፍጣፋወች መሰረት ይሰኛሉ።  መሰረቶቹ ክብ የሆኑ ቁና "ክባዊ ቁና"፣ የቁናው አክሲስ ሁልቱን መሰረቶች በ900 ሰንጥቋቸው ካለፈ፣ "ቀጥተኛ ቁና" ይባላል አለዚያ የተንጋደደ ይባላል።

*የቁናው ቁመት የሚባለው በሁለቱ ጠፍጣፋወች (መሰረቶች) መካከል ያለው ፔርፔንዲኩላር ርዝመት ነው።

### ይዘት

*አንድ ቁና የአንደኛው መሰረቱ ክብ ወገብ ስፋት 20 ሳንቲ ሜቲር ቢሆን እና ሁለተኛው መሰረቱ ክብ ወገብ 40 ሳንቲ ሜትር ቢሆን፣   በሁለቱ መሰረቶች ያለው ቁመት 5 ሳንቲ ሜትር ቢሆን፣ ስንት ኪሎ ስንዴ መያዝ ይችላል?*

ይህንና መሰል ጥያቄወችን ለመመለስ የሂሳብ ጥናት ግድ ይላል። የመጀመሪያውን የቁናን ይዘት ቀመር ያገኘው ሄሮን የተባል የጥንቱ አሌክሳንድሪያ፣ ግብጽ ነዋሪ ነበር።
:V = \frac{h}{3}(B_1+B_2+\sqrt{B_1 B_2})
እዚህላይ *B*1 የመጀመሪያው መሰረት ስፋት ሲሆን

*B*2  የሁለተኛው መሰረት ስፋት ሲሆን 

*h* ደግሞ በሁለቱ መሰረቶች መካከል ያለ ቁመት ነው።

የዚህ ቀመር አመጣጥ እንዲህ ነው፦ የቁና ይዘት ቁናውን አቃፊ ከሆነ የአይነ ህሊና ሾጣጣ ላይ ቁናውን ለመስራት የተቆረጠውን ሾጣጣ ይዘት ስንቀንስ እናገኛለን። ይሄውም
:V = \frac{h_2 B_2 - h_1 B_1}{3}
ከጂዖሜትሪ ጥናት ይህን ውድር እናስተውላለን
:\frac{B_1}{h_1^2}=\frac{B_2}{h_2^2}
ይህን ከላይ ካለው ስንተካ ዋናውን ቀመር እናገኛለን።

ከዚህ በመነሳት የክባዊ ቁናን ይዘት ቀመር እንዲህ እናገኛለን
:V = \frac{\pi h}{3}(R_1^2+R_2^2+R_1 R_2)
ከዚህ በመነሳት ስለስንዴ ያነሳነውን ጥያቄ በቀላሉ መመለስ እንችላለን። 

### ቆዳ ስፋት
የቀጥተኛ ክባዊ ቁና ቆዳ ስፋት እንዲህ ነው፡
:A= \pi\left[(R_1^2+R_2^2)+\sqrt{(R_1^2-R_2^2)^2+(h(R_1+R_2))^2}\right]
እዚህ ላይ  *R*1 እና *R*2 የታችና የበላዩ ክብ መሰረቶች ራዲየስ ናቸው።

## ማጣቀሻወች


መደብ:ሾጣጣ
የቤት ዕቃ አቀማመጥ

የቤት እቃ አቀማመጥ 

፩.  የክፍልወ ዋና አትኩረት ከሆነው (ለምሳሌ እሳት ማንደጃ፣ ወይም ቴሌቪዥን ወይም መስኮት) ፊት ለፊት ትልቁን መቀመጫ (ብዙ ጊዜ ሶፋ) በሳሎንወ ወይም ትልቁን መመገቢያ ጠረጴዛ በመመገቢያ ክፍልወ ወይም ደግሞ መኝታወን ከመኝታወ ክፍልው ያስቀምጡ።  

፪. ቀጥሎ ሌሎች መቀመጫወችን (ብዙ ጊዜ ወምበሮች ወይም ደግሞ ላቭ ሲት) በ900 ከትልቁ እቃወ አጠገብ ያስቀምጡ።

፫.  እኒህ እቃወች ከሚሰሩት “L” ቅርጽ በአግድም ትይዩ ሌሎች ታናና ሁለት መቀመጫወች ያድርጉ።

፬. መቀመጫወች በንዲህ መልኩ ከተረጋጉ በኋላ ከትልቁ እቃ (መቀመጫ) ጀምሮ ያለውን ክፍተት መሙላት ይጀምሩ።

፭.  ቀጥሎ አንስተኛ የሆኑ የቤት እቃወችን፣ ለምሳሌ ታናናሽ ጠረጴዛወችን፣ ሶፋ ጠረጴዛወችን፣ ምንጣፎችን  ከመቀመጫወቹ አንጻር ይደርድሩ።

፮.  በችግን ማፍያ ውስጥ የተቀመጡ ትንንሽ አትክልቶችን ከቤት እቃወ መካከል ያስቀምጡ። በባዶ ቦታ በሩቁ ለብቻቸው አያስቀምጡ።

፯. የትራስጌ መብራቶች፣ የወለል መብራቶችን ያስቀምጡ። መብራቶቾን በ3ነጥብ (3ማዕዘን ቅርጽ) ለማስቀመጥ ይሞክሩ።

፰. በርወንና መተላለፊያወን በቤት እቃወት እንዳልተዘጉ ያረጋግጡ። በቤትወ ውስጥ ሰወች እንደልባቸው መተላለፍ ይችላሉ? ወሬስ በመካከል በሚተላለፍ ሰው ሳይቋረጡ እንግዶች ማውራት ይችላሉ? የቤትወ መብራቶች 3 ማዕዘን ቅርጽ ይሰጣሉ?

320px|left|thumb| የሳሎን ቤት ዕቃ አደራደር
400px|left|thumb|የመኝታ ቤት ዕቃ አደራደር መምሪያ

መደብ: ኑሮ ዘዴ
መደብ:የቤት ዕቃ
የእጅ አምባር

የእጅ ጌጥ|thumbnail|350px|right
**የእጅ አምባር** በእጅ ላይ የሚጠለቅ የጌጣጌጥ አይነት ነው።

መደብ:አለባበስ
የጣት ቀለበት

ቀለበት|thumbnail|350px|right
**የጣት ቀለበት** በጣት ዙሪያ የሚጠለቅ የጌጣጌጥ ዓይነት ነው።

መደብ:አለባበስ by right hand  for the fourth finger
የጆሮ ጌጥ

**የጆሮ ጌጥ** በጆሮ ላይ የሚንጠለጠል ወይንም የሚለጠፍ የጌጣጌጥ አይነት ነው።

መደብ:አለባበስ
ዱሙዚድ

**ዱሙዚድ** (ሱመርኛ፦ *ዱሙ*፣ «ልጅ» + *ዚ(ድ)*፣ «ታማኝ») ልዩ ልዩ ፍች አለው፦
*ዱሙዚድ እረኛው፤ በሱመር አፈ ታሪክ ዘንድ፣ ከማየ አይኅ በፊት የነገሠ የባድ-ቲቢራ ንጉሥ፤
*ዱሙዚድ፣ አሣ አጥማጁ፣ የኡሩክ ንጉሥ፤ ከሉጋልባንዳ ቀጥሎና ከጊልጋመሽ በፊት የነገሠ፤
*ተሙዝ፣ የባቢሎን አረመኔነት ጣኦት፤ ከሱመር ንጉሥ ዱሙዚድ ትዝታ የወረደ።
ጭምብል

ጭምብል|thumbnail|250px|right
**ጭምብል** በአብዛሃኛው በፊት ላይ የሚጠለቅ መሸፈኛ ነው።

መደብ:ባሕል
ዳዊት መለሰ

** ዳዊት መለስ ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ይታወቃል።

## የህይወት ታሪክ
በጣም ደስ የሚል ዘፋኝ ነው

## አልበሞች
* አልቻልኩም
*እንዴት ልቻል
*ሎተሪ (ፍቅር በሎተሪ)
*አንድ ቀን (2003 እ.ኤ.አ.)

## ማጣቀሻዎች

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ዋጋ

**ዋጋ** ከአንድ ግለሰብ ወይም ቡድን ላመጣው ዕቃ ወይም ለሰጠው ግልጋሎት በምላሹ የሚሰጥ የገንዘብ መጠን ነው። በዘመናዊዩ ኢኮኖሚ ገንዘብ ከፍተኛውን ሚና ይጫወታል። **ዋጋ** በዓይነት ሊከፈል እንደሚችል ይታወቃል ነገር ግን ይህ አይነቱ የአከፋፈል ዘዴ ያልተለመደ ነው።

በተለምዶው **ዋጋ** የሚባለው ገዥ ወይም የአገልግሎት ተጠቃሚ ከሚከፍለው ይልቅ ሻጭ ወይም የአገልግሎት ሰጭ ለዕቃው ወይም አገልግሎቱ የሚጠይቀውን መጠን ነው።

መደብ:ገንዘብ
ሻጭ

**ሻጭ** ወይም **አገልግሎት ሰጭ** በመሻሻጥ ሂደት ውስጥ በጠየቀው ገንዘብ ወይም ዋጋ አገልግሎት አልያም ደግሞ እቃ የሚያቀርብ የግብይት አካል ነው።

መደብ: ገንዘብ
ነጭ ሽንኩርት

230px|thumb|ነጭ ሽንኩርት

**ነጭ ሽንኩርት** (*Allium sativum*) የሽንኩርት ዘመድ ሲሆን ለምግብም ሆነ ለመድኅኒት በሰፊ የሚጠቀም ዕፅ አይነት ነው። በጣም ጠንካራ ጣዕም አለው። 

አስተዳደጉ በጣም ቀላል ነው፤ በእፃዊ ተዋልዶ ይበዛል። የሚተከለው የአኮራቹ ክፍሎች እራሳቸው እንጂ ዘር አያሰፈልግም። በብዙዎች አገራት፣ የአኮራቹ ክፍሎች  በመፀው ወራት (ከበረድ ወቅት አስቀድሞ)  በላይ አፈር ውስጥ ተቀብረው በሙቀት ጊዜ ይታረሳል። በውርጭ እንዳይበላሽ ቢያንስ በ፫ ኢንች ጥልቀት ይቀበራል። እንግዲህ ከተቀበረው በኋላ በስምንት ወር ያህል ይመረታል። እያንዳንዱ ክፍል በመሬት ውስጥ አዲስ አኮራች እንደ ፈጠረ ይሆናል። 

ነጭ ሽንኩርት ለማሳደግና ለማብዛት ለሕፃን ቢሆንም እጅግ ቀላል በመሆኑ፣ ምናልባት የሰው ልጅ ከሁሉ በፊት ያስለመደው ተክል ዝርያ ሊሆን ይችላል፤ እንዲሁም የምጣኔ ሀብት መጀመርያ መሠረት ሊባል ይቻላል። በጥንታዊ ግብጽ ሠራተኞች ከፈርዖን መንግሥት የነጭ ሽንኩርት፣ ሌላ ሽንኩርት ወዘተ. መቁነን በየቀኑ ይቀበል ነበር። ይህም ለምግብ፣ እንዲሁም አንድላይ ለገንዘብና ለዘር (ለማትረፍ) ያገልግል ነበር። ለመንግሥት የተመለሰውም ግብር (በሽንኩርት ወዘተ. ተከፍሎ) ለደህንነት በፒራሚድ መዝገቦች ውስጥ ይከማች ነበር።

ከጥንት ጀምሮ ለጤንነት እጅግ መልካም መሆኑ ታውቋል። ለጉንፋንና ለብዙ ሌላ አይነት ሕመም በማከም ይስማማል። በተለይ የደም ጋንን ከዝቃጭ መጥራት ስለሚችል፣ ለልብ ጤናማ ሆኖ ይቆጠራል። በብዙ አገራት ለረጅም ዘመን በቆየ እምነት፣ ነጭ ሽንኩርት ክፉውን ያሳድዳል። 

አኮራቹም ለወባ ወይም ለሆድ ቁርጠት መበላቱ በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ጥናት ተዘገበ። እንዲሁም ለሆድ ቁርጠት ከፌጦ ጋር ሊበላ ይችላል፣ ወይም ከጤና አዳም ፍሬና ቅጠል፣ ጠጅ ሳር ሥርና ኣጣጥ ቅጠል ጋር ሊበላ ይችላል።።

በፍቼ ኦሮሚያ በተመሳሳይ ጥናት፣ ነጭ ሽንኩርት በማርና በበርበሬ ለወባ ወይም ለትል ይበላል።

በዘጌ ጣና በተመሳሳይ ጥናት፣ ነጭ ሽንኩርት ለ«ዓይነ ማዝ» ይቀባል።


ስዕል:Young_stems_of_garlic.jpg |ነጭ ሽንኩርት - አዲስ ቡቃያ
ስዕል:Allium sativum 003.JPG |የበሰለው ነጭ ሽንኩርት ምርጥ
ስዕል:Tacuinum sanitatis-garlic.jpg |ስብሉን መምረጥ - ከድሮ መጽሐፍ
ስዕል:Garlic Press and Garlic.jpg |ነጭ ሽንኩርት በመሳሪያ ሲጨመቅ
ስዕል:Garlic by Matthew Bisanz.JPG |የተላጨ ነጭ ሽንኩርት


መደብ:አበሳሰል
መደብ:የመድኃኒት እጽዋት
መደብ:ወባ
የዞራስተር ፍካሬ ክፍል ፪

### ክፍል ፪
: "ዘሩን እንደዘራ ገበሬ ማደጉንም እንደሚጠባበቅ፣ ዞራስተር ከሰወች በማምለጥ ወደአምባው፣ ወደ የብቸኝነት ዋሻው ተመለሰ"
ዞራስተር በዚህ ወቅት ከተራራው ወርዶ ስላጋጠመው ሁኔታ ማንሰላሰል ጀመረ፣ በተለይ "ኃይልን መፈለግ" ("ኃይልን መፍቀድ")  የሚለውን ጽንሰ ሃሳብ ተገነዘበ። በዞራስተር አስተያየት ኃይልን መፍቀድ ህይወት ያለው ነገርን ሁሉ የሚገፋፋ መሰረታዊ ጉልበት ነው። ይህ ሃይል፣ በዞራስተር አስተያየት፣ ለመኖር ከመፍቀድ ሁሉ በላይ የሆነ ኃይል ነው። ኃይልን መፍቀድ በብዙ መንገድ ይገለጻል፣ ለምሳሌ፡- ባህታዊወች በመብላት ፍላጎታቸው ላይ ያላቸው ሃይል፣ ግለሰቦች በህብረተሰብ ውስጥ የሚያሳዩት የእራስን  ስልጣን የማረጋጥ ሁኔታ፣ አንድ የኪነ ጥበብ ሰው በስራው ላይ የሚያሳየው ሙሉ ክህሎት፣ ወዘተ..።  
:በሄድኩበት ቦታ ሁሉ ያገኘሁት ህይወት ያለው ነገር ሁሉ ኃይልን ይፈቅዳል፣ የሚታዘዙት እንኳ ሳይቀር ጌታ ለመሆን ይፈቅዳሉ! ደካሞች ለጠንካሮች ለመታዘዝ በሌላ ሳይሆን በራሳቸው ፈቃድ ይስማማሉ፣ ደካሞቹ ደግሞ በተራቸው ከነሱ የበለጠ ደካማ ለሆነው ጌትነት ይፈቅዳሉ፡ ይህ ጨርሰው ሊተውት የማይፈቅዱት ደስታቸው ነው!  
:ታናናሾቹ ከነሱ ያነሱት ላይ ኅይል እንዲኖራቸው ለበላዮቻቸው ፈቀቅ እንደሚሉ ሁሉ ከሁሉ የበላይ የሆነው ለአደጋና ከባድ ፈተና እንዲሁ ፈቀቅ ይላል፣ ለኅይል ሲልም ህይወቱን አደጋ ላይ ይጥላል። የሁሉ ታላቅ ፈቀቅ ማለት ለህይወት አስጊ ለሆነ አደጋና  በሞትና በህይወት ቁማር ለመጫወት ነው።
 
በዚህ ክፍል ግማሽ አካባቢ ዞራስተር ብዙ ስራው የጭንቅላት ስራ እንደሆነ ተረዳ፣ ስለዚም ቶሎ ብሎ መዝፍንና መደነስ ተያያዘ።  ደመነፍስ ኪነጥበብ የሆኑት ዘፈንና ዳንስ፣ የሰው ልጅ ኅልውና ዋና አካል መሆንቸውን በማስረገጥ ብዙ የጥበብና የብርሃን ተሸካሚ መሆን ጥሩ እንዳይደል አስረዳ።   ይህ ሁኔታ ስለአጠቃላይ የህይወት ትርጉም ያለውን አስተያያእት ተፈታተነው፡  በፍልስፍናና በትምህርት የህይወት ትርጉም ራዕይ እንደማይገለጥለት  ተረዳ። አስተማሪና አዋቂ ብቻ ከመሆን ይልቅ  እንደ ዘፈንና ጭፈራ ያሉትን የህይወትን ደመነፍሳዊ ክፍሎች በመቋደስ የህይወት እውነታወች መረዳት እንዲቻል ተገነዘበ። 

ከዘፈንና ዳንስ በኋላ ማስተማር ቀጠለ።  በዚህ ትምህርቱ አጋጣሚ የሆነ አዋቂ ሰው አግኝቶት  የዚህ አለምን የከንቱ ከንቱነት ሰማ።  ይህ ጉዳይ በዞራስተር ላይ መወላወልን ፈጠረ። ዞራስተር የሰው በላይን መምጣት  ቢሰብክም ይህ እራሱ ከንቱ እንዳልሆን ምንስ ምክንያት አለ? ዞራስትራስ የህይወትን ትርጉም እንዳወቀ ምንስ ማስረጃ አለ፣ የዞርስተር ፍልስፍናስ ካለፉት የስው ልጅ ባህሎችና አስተያየቶች ልዩ እንደሆነ ምንስ ማስረጃ አለ?

በዚህ ውዥንብር ውስጥ ያለው ዞራስተር እንቅልፍ ወስዶት ህልም ተመለከተ፣ በህልሙ  ከፍተኛ ነፋስ ተነስቶ የሬሳ ሳጥንን ሲገለብጥ፣ ከሬሳ ሳጥኑ "ህጻናት፣ መላዕክት፣ ጉጉት፣ ጅሎችና ግዙፍ ቢራቢሮወች" እያመለጡ ሲወጡ አየ። በድንጋጤ የነቃው ዞራስተር ስለህልሙ  ለአንድ ተከታዩ ነገረው። ተከታዩም ንፋሱ የዞራስተር ትምህርት ምልክት ሲሆን አጠቃላይ ህልሙም የቀድሞውን የሞተ ባህል ማጥፋቱንና በምትኩ አዳዲስ እምቅ ሃይላትን ማውጣቱን ይሳያል አለው። ዞራስተር ግን ጥርጣሬው ሊበርድ አልቻለም። የወደፊት አለም ነጻ አውጪ ከመሆን ይልቅ የሞተው የኋለኛው ዘመን ባህል አካል እንዳልሆነ እራሱን ሊያሳምን አልቻለም።

ከዚህ በኋላ የነበረበትን ቦታ ለቆ ጉዞ ጀመረ። በጉዞው አንድ አዋቂ ጎባጣ ዞራስተር ለተከታዮቹና በራሱ ጭንቅላት ውስጥ ለራሱ የሚያስተምረው የተለያየና ግብዝ መሆኑን ነገረው። ዞራስተር በዚህ ጊዜ ትልቅ ስህተት በፍልስፍናው ውስጥ እንዳለ ተገነዘበ። ለተከታዮቹም ሆነ ለራሱ የማይነግረው፣ በተጨማሪ ለራሱ እንኳ የማያምነው ትልቅ ችግር እንዳለ ተገነዘብ። ይህ ነገር ምን እንደሆነ በግልጽ ሊረዳ አልቻለም ግን ጭላጭሉ ነበረው።

"ጭር ያለው ሰዓት" ባለው የመጨረሻው ክፍሉ ዞራስተር ድምጽ ከሌለው ድምጽ ጋር ሲከራከር እናነባለን። ድምጹ "የዞራስተር ፍራፍሬወች ቢጎመሩም፣ ዞራስተር ግን ለፍራፍሬወቹ እንዳልጎመራ" አስረዳው።  ይህም በዞራስተር ስብዕናና በሚያስተምረው ትምህርት መካከል ልዩነት እንዳለና ዞራስተር ግብዝ እንደሆነ ስለሆነም ስብዕናውን በመቀየረ እራሱን ማሻሻል እንዳለበት ተረዳ። 
:ይህን በምሳሌ እነግራችዋለሁ። ትላንትና ፣ ጸጥታ በሰፈነበት ሰዓት፣  ድንገት ከእግሬ በታች ምድር ተንሸራታ ጠፋች፡ ህልሜም ጀመረ።  የጊዜ እጅ ወደፊት በሚነጉድበት፣ የህይወቴ ሰዓት ትንፋሹን በዋጠበት የሰማሁት ጸጥታ ልቤን በፍርሃት ሞላው።  
:በድንገትም ያለምንም ድምፅ አለኝ "ታውቃለህ ዞራስተር?"
:ሹክሹክታው ስላስፈራኝ ጮኽኩ፣ ፊቴም ገረጣ፣ ግን ካፌ ድምጽም አልወጣም! 
:ቀጠለም "ዞራስተር ታውቃለህ ግን አትናገርም!"
:በመጨረሻ በሚገዳደር ቃል ተናገርኩ "አወ! አውቃለሁ ግን መናገር አልፈልግም!"
:ድምጽ የሌለው ሹክሹክታ ግን ጠየቀ " አትፈልግም? ይሄ እውነት ነው? በመገዳደር ቃል እራስክን አትደብቅ!"
:በዚህ ወቅት አለቀስኩ፣ እንደህጻንም ልጅ ተንቀጠቀጥኩ፣ መለስኩም፡ "ስለእውነትስ እፈልግ ነበር! ግን እንዴት አድርጌ? እባክህ ተወኝ! ይሄ ከኔ በላይ ነው!"
:ድምጽ የሌለው ሹክሽክታም መለሰ፣ አለም "አንተ ማን ነህ ዞራስተር? ይልቁን የምትናገረውን ተናገርና ሙት!"

ከዚህ በኋላ ዞራስተር ተከታዮቹን ለሁለተኛ ጊዜ በመተው ወደ ብቸኝነቱ ዋሻ ተመለሰ።

መደብ :የዞራስተር ፍካሬ
ዱሙዚድ፣ አሣ አጥማጁ

**ዱሙዚድ «አሣ አጥማጁ»** በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ የኡሩክ ሦስተኛ ንጉሥ ነበረ። ከሉጋልባንዳ ቀጥሎና ከጊልጋመሽ በፊት 100 አመታት እንደ ነገሠ ይላል። ከዚህ በላይ የኪሽ ንጉሥ ኤንመባራገሲ በዱሙዚድ እጅ እንደ ተማረከ ይነግራል።

በሱመር አፈ ታሪክ ስለ ኡሩክ ንጉሥ ዱሙዚድ ዘመን የሚያወሩ በርካታ ሰነዶች ተገኝተዋል። በነዚህ ጽላቶች ውስጥ ግን የቅጽል ስሙ «አሣ አጥማጁ» ሳይሆን፣ የኡሩክ ንጉሥ ስም «ዱሙዚድ እረኛው» ይባላል። ነገር ግን በነገሥታት ዝርዝር ላይ፣ ሁለት ልዩ ልዩ ነገሥታት «ዱሙዚድ» ተብለዋል፤ እነርሱም ከማየ አይኅ በፊት በባድ-ቲቢራ የነገሠው «እረኛው» እና ከማየ አይኅ በኋላ በኡሩክ የነገሠው «አሣ አጥማጁ» ናቸው።  ታሪኩ በነገሥታት ዝርዝሩ ላይ ትንሽ እንደ ተደባለቀ ይመስላል። 

ጽላቶቹ እንደሚሉት፣ ይህ የኡሩክ ንጉሥ ዱሙዚድ በቅንጦት እየተቀመጠ፣ ድሆችና ረኅብተኞች ሰዎች (ወይም «ከይሲዎች» እንደሚባሉ) በአመጽ ተነሡበት። እንዳይዟት፣ ቁባት ባለሥልጣኗ ኢናና በርሷ ፋንታ ዱሙዚድን በመክዳት ወደ እጃቸው ሠጠችውና ሤረኞቹ ከዚያ ገደሉት። የሚከተለውም የኡሩክ ንጉሥ ጊልጋመሽ በነገሥታት ዝርዝር ላይ «አባቱ ከይሢ የሆነ» ይባላል። 

በኋለኛ አረመኔ እምነት፣ ዱሙዚድ እንደ ጣኦቱ ተሙዝ፣ ቁባቱም ኢናና እንደ ሴት ጣኦት እሽታር ይታወሱ ነበር። ስለ ተሙዝም ሞት በየአመቱ በብዙ ልቅሶ ማስታወሻ በዓል ይደረግ ነበር።



መደብ:የሱመር ነገሥታት
የዞራስተር ፍካሬ ክፍል ፬

### ክፍል ፬
የመጀመሪያወቹ ሶስት ክፍሎች ያለምንም ችግር በራሳቸው አንድ የተሟላ ጽሁፍ ይወጣቸዋል፣ ከዚህ አንጻር አራተኛው ክፍል የኒህ የሶስቱ አካል ይሁን እራሱን የቻለ ክፍል ይሁን የሚለው በተመራማሪወች ዘንድ ክርክር አለ። በዚህ ክፍል ዞራስተር አርጅቶ እናገኘዋለን። እንደድሮው ከተራራው ወርዶ ማስተማር አቁሞ የሚፈልጉት ሰወች ተራራው ድርስ መጥተው ትምህርት ሲወስዱ እናነባለን። ዞራስተር ከትልልቅ ሰወች ጋር በመገናኘት እራሱን በኒህ ሰወች ይከባል፣ ምግብንም ከነሱ ጋር ይካፈላል፡፡ እነዚህ ታላላቅ ሰወች፡ የግራና የቀኙ ንጉሶች፣ የአረጀው ምትሃተኛ፣ የሮማው ፓፓ፣ ፈቃደኛው ለማኝና ጥላው፣ ንጹህ አዕምሮ፣ በጣም ፉንጋው ሰው ናቸው።  ሁሉም በአዕምሮአቸው ትክክል ነው ብለው የተቀበሉት ነገር ትክክል ሳይሆን  (አምላክ፣ እውነት፣ ልብ) ተጣሞባቸው ስላገኙ፣ ሆኖም ግን ከዚህ በመነሳት ውሳኔ ላይ መድረስ አቅቷቸው ተስፋ የቆረጡ ነበሩ።  በዚህ ምክንያት ድሮ ይሰሩት የነበረውን ስራ መስራት አቅቷቸው የድሮው ስራቸው ተዋናይ/ገጸ ባህርይ  ወደ መሆን የወረዱ ነበሩ።  ለነዚህ ሰወች ሃዘን ሊገባው የነበረው ዞራስተር ከሃዘኑ ጋር ትንቅንቅ በመፍጠር ሃዘኑን ማሸነፍ እንዳለበት ያሳያል። 
:[...] "የመጨረሻው ጥፋቴ ምን ይሆን?" ብሎ እራሱን ጠየቀ
:ከዚህ በኋላ ዞራስተር ወደ ራሱ አዕምሮ አተኮረ፣ ከትልቅ ድንጋይ ላይ ተቀምጦም አንሰላሰለ። በድንገት ተስተካክሎ ተቀመጠ፣ መለሰም፦
:"ለታላላቆቹ ሰወች ከንፈር መምጠጥ! " በዚህ ጊዜ ፊቱ ወደ ንሐስ ተቀየረ
ከዚህ በኋላ በዚህ ክፍል ዞራስተር እንደ አዲስ ሰው ተቀየረ፣ 
:[...]"አንበሳውም መጥቷል፣ ልጆቸም ተቃርበዋል፣ ዞራስተርም በስሏል፣ ሰዓቴም ተቃርቧል፦  ጎሄ ቀደደ፣ ቀኔ ጀመረ፣  ተነሳ! ተነሳ! አንት ድንቅ ቀትር!"
:እንዲህ በመናገር  ከድቅድቅ ተራራ መካከል እየተፈናጠቀች እንደምትወጣ የንጋት ጮራ እያብረቀረቀ  ዞራስተር ዋሻውን ለቆ ወጣ።

መደብ :የዞራስተር ፍካሬ
ሆንግ ኮንግ

thumb|left|upright

**ሆንግ ኮንግ** (በቻይንኛ *香港*) ከቻይና ሁለት ልዩ አስተዳደር ካላቸው ግዛቶች አንዱ ነው፤ (ሁለተኛው ማካው ሲሆን)። የሚገኘው በደቡባዊ የቻይና ጠረፍ ሲሆን በፐርል ወንዝ አፍ (ዴልታ) እና የደቡብ ቻይና ባህር ይዋሰናል። ይህ አካባቢ ከአለማችን ከፍተኛ የህዝብ ጥግግት ካላቸው ቦታዎች አንዱ ነው። ይህም በ1,104 ኪ.ሜ. ካሬ ውስጥ ሰባት ሚሊዮን ሰዎችን በመያዝ ነው።

መደብ:የቻይና ከተሞች
ቻይንኛ

ቻይና፣ ታንግ የቻይና ቋንቋ፣ የቻይና ቋንቋ መሆኑን ወይም የቻይና ቋንቋዎች የቻይና ቋንቋ ቋንቋዎች አንዱ ነው፡፡አንዲት ቋንቋ ቢታየው በዓለም ቋንቋ በጣም የተጠቃሚ ቋንቋ ነው፤ አሁን የዓለም ሕዝብ አምስተኛው ቋንቋ ነው።ብዙ ቅርንጫፎች አሉት፡፡ከዚህም በላይ ቻይናውያን እንደ ሻንካይ ተጋራሚ አካባቢ የዓለምአቀፍ አቀራቢ ቋንቋ ነው፡፡

## ደግሞ ይዩ
*የቻይንኛ ሷዴሽ በዊኪ-መዝገበ-ቃላት

መደብ:ቻይና
መደብ:ቋንቋዎች
ቀረፃ

**ቀረፃ** ድርጊትን የመያዝ ወይም የመተርጎም ሂደት ሲሆን ይህም የሚቀመጠው በማጠራቀሚያ ወይም መቅረጫ ውስጥ በመረጃ መልክ ነው። ታሪካዊ ክስተቶች ለብዙ ሺህ አመታት በተለያዩ ዓይነት መንገዶች ተቀርጸው ሲቀመጡ ኖረዋል። 

* የድምፅ ቀረፃ
* የፅሁፍ ቀረፃ
* ዲጂታል ቀረፃ

መደብ:ፈጠራዎች
መደብ:መገናኛ
List of academic disciplines

*ሳይንስ
** ፊዚክስ
*** መልክዐ ምድር 
*** ሥነ ፈለክ
*** የመሬት ጥናት
** ኬሚስትሪ
*** የንጥረ ነገሮች ጥናት
**** የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ
** ስነ ሕይወት
*** ስነ-አካል

መደብ:ትምህርት
የመረጃ ሠንጠረዦች ዝርዝር

* አጠቃላይ ማጣቀሻ
* ባህላዊ እና ጥበብ
* ጂኦግራፊያዊ እና ቦታዎች
* ጤና እና ብቃት
* ታሪክ እና ሁነቶች
** ዓመት በዓላት እና ታሪካዊ ማስታወሻዎች
* ሒሳብ እና ሎጂክ
* የተፈጥሮ እና አካላዊ ሳይንስ
* ሰዎች
* ሃይማኖት እና እምነት ነክ
* ማህበረሰብ እና የማህበረሰብ ጥናት
ወረቀት

የማኒላ ወረቀቶች|thumbnail|250px|right
**ወረቀት** ላዩ ላይ ለመፃፊያ፣ ለማተሚያ እንዲሁም ለማሸጊያነት የሚያገለግል ጠፍጣፋ የእንጨት ውጤት ነው። የሚዘጋጀው የእንጨት ወይም የሳር ቃጫዎችን በማርጠብ እና እርስ በርስ በጠፍጣፋ መልኩ እንዲገናኙ በማድረግ ነው። ወረቀት የተለያዩ ጥቅሞች ሲኖሩት እንደየጥቅሙ የተለያየ ዓይነት አለው።
: ለምሳሌ፡ በመጠን
* A0 ወረቀት
* A1 ወረቀት
* A2 ወረቀት
* A3 ወረቀት
* A4 ወረቀት

መደብ:የጽህፈት መሳሪያዎች
ፒተር ኡስቲኖቭ

250px|right|thumb| ፒተር ኡስቲኖቭ
**ስር ፒተር አለክሳንደር ኡስቲኖቭ** (ከሚያዚያ 1921 - መጋቢት 28 ቀን፣ 2004 እ.ኤ.አ.) የነበረ የእንግሊዝ ተዋናይ፣ ጸሃፊና ተውኔት ደራሲ ነበር። በተለይ ደግሞ ፊልም ሰሪ፣ ቲያትር አዘጋጅ እና ኦፔራ መሪ፣ ፊልም አዘጋጅ፣ መድረክ ተላሚ፣ ፊልም ደራሲ፣ ቀልደኛ፣ ኮሜዲያን፣ ጋዜጣ አዘጋጅ፣ መጽሔት አዘጋጅ፣ ራዲዮ አስተላላፊና ቴሌቪዥን አቅራቢ ነበር።

ሰር ፒተር ኡስቲኖቭ በእናቱ በኩል የራሽያ ነገስታት ዘር ሲሆን በአባቱ በኩል ደግሞ የራሺያ፣ ጀርመንና ኢትዮጵያ ነገስታት ዘር ነው። በራሱ በኡስቲኖቭ አስተያየት ቅደመ አያቱ የአጼ ቴወድሮስ ልጅናት የሚል ሲሆን በአንዳንድ ተመራማሪወች ዘንድ ግን ቅድመ አያቱ ማግዳሊና ሀል የተባለች   የወለተ እየሱስ (ካታሪና ሀል) ልጅ ናት። ወለተ እየሱስ የእቴጌ ጣይቱ አማካሪ የነበረች የቴወድሮስ መድፍ ሰሪ የነበረው ሞሪዝ ሆል የተሰኘ አይሁድ ሚስት ነበረች።  ወለተ እየሱስ የጀርመኑ ሰዓሊ ኤድዋርድ ዛንደር እና እሳተ ወርቅ የተሰኘች የጎንደር ወታደር የነበርው መቃዶ ልጅ ናት።  

እጅግ ቅኔያዊ በሆኑ ንግግሮቹና ቀልዶቹ የታወቀው ይህ ሰው በቴሌቪዥን፣ በሌክቸርና በመሳሰሉት የህዝብ ስራወች ምንጊዜም አይጠፋም ነበር። በኋላም በነበረው የአይምሮ ብሩህነትና የዲፕሎማት ስራ አስተማሪ ሆኖ አገልግሏል፣ የዩኒሲኤፍም አምባሳደርና የአለም አቀፍ ፌዴራሊስት እንቅስቃሴም ፕሬዜዳንት ነበር። 

ፒተር ኡስቲኖቭ የአካዳሚ አዋርድስ፣ ኤሚ አዋርድስ፣ ጎልደን ግሎብስና ባፍታ አዋርድስን አሸናፊ ሲሆን የመንግስት ሽልማትንም ከእንግሊዝ፣ ፈረንሳይና ጀርመን አገሮች አግኝቷል።  በ2004 ዓ.ም. ከሞተም በኋላ፣ የዱርሃም ዩኒቨርስቲ የድህረ ምረቃ ማህበረሰብን የኡስቲኖብ ኮሌጅ በማለት ሰይሟል።

## ዋቢ ጽሕፈት


መደብ:የእንግሊዝ ተዋናዮች
መደብ :አጼ ቴዎድሮስ
መደብ :የኢትዮጵያ ሰዎች
መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
ሻማ

150px|right|thumb| የተለኮሰ ሻማ ምስል
**ሻማ** ደረቅ ነዳጅ (ሰም) እና በውስጡ የተሸፈነ ቀጭን ገመድ (ክር) ያለው የብርሃን እና የሙቀት አመንጪ ነው። በአሁኑ ጊዜ አብዛሃኛዎቹ የሻማ ዓይነቶች የሚሠሩት ከፓራፊን ሲሆን በተጨማሪም ከንብ ሰም የሚሰሩም አሉ።

ከሞራ የተሠሩ ሻማዎች በሮሜ ከ500 ዓክልበ.፣ በቻይናም ከ200 ዓክልበ. ጀምሮ ይታወቁ ነበር።

መደብ:ፈጠራዎች
መደብ:ብርሃን
መደብ:የቤት ዕቃ
ወንዝ

250px|right|thumb| የአባይ ፏፏቴ
**ወንዝ** ወደ ውቅያኖስ፣ ሀይቅ ወይም ወደ ባህር የሚያመራ ተፈጥሯዊ የንፁህ ውሀ ተፋሰስ ነው።
ከታዋቂ ወንዞች መካከል የሚከተሉትን ይዩ በተጨማሪም ወንዝ ማለት የተለያዩ የዉሃ አካላት ድምር ውጤት ነው።ለምሳሌ የአባይ ወንዝ የተለያዩ ገባር ወንዞች ውጤት ነው ።እንደሚታወቀው አባይ ወንዝ የኢትዮጵያ እንደሆነ ይታወቃል።ወንዝ በሂደቱ ሰፊ ነው። እና አባይ የኢትዮጲያኖች ደም ግባት ነው።

* ቦርከና ወንዝ
* ኤፍራጥስ ወንዝ 
* አዋሽ ወንዝ
* ዶን ወንዝ
* ሚሲሲፒ ወንዝ
* ርብ
* ኮንጎ ወንዝ
* ራይን ወንዝ
* ጥቁር አባይ
* ቢጫው ወንዝ
* አባይ ወንዝ (ናይል)
* ያንትዜ ወንዝ
* ማኬንዚ ወንዝ
* ሏር ወንዝ
* ጫማ (ወንዝ) ቬኑዝዌላ
* ቮልጋ ወንዝ
* አማዞን ወንዝ
* ዳኑብ ወንዝ
* ነጭ አባይ

*
መደብ:የውሃ አካል
ውቅያኖስ

thumbnail|right|250px|ውቅያኖሶች
**ውቅያኖስ** በምድራችን ላይ ትልቁ ውሃማ አካል ነው። በዚህም የመሬት 70.9 በመቶው ክፍል በውሀ የተሸፈነ ነው። በአጠቃላይ 5 ውቅያኖሶች ሲኖሩ እነዚህም፦
* ሰላማዊ ውቅያኖስ
* አትላንቲክ ውቅያኖስ
* ሕንድ ውቅያኖስ
* ደቡባዊ ውቅያኖስ
* አርክቲክ ውቅያኖስ ናቸው።

መደብ:የውሃ አካል
ቦርከና ወንዝ

**ቦርከና ወንዝ** በኢትዮጵያ፤ ወሎ ክፍለ ሀገር በደሴ እና ኮምቦልቻ ከተሞች የሚገኝ ታዋቂ ወንዝ ነው። ይህ ወንዝ የሚገብረው ለአዋሽ ወንዝ ነው።

መደብ:የኢትዮጵያ ወንዞች
መደብ:ደሴ
ከኩታበር ከተማ ነው የሚጀምረው።
 የቦርከና ወንዝ ከሰሜን ወደ ደቡባዊ አቅጣጫ ደሴን፣ኮምቦልቻን፥ሀርቡንናከሚሴን እየሰነጠቀ በመፍሰስ ከሚሴ ከተማን ጥቂት እንዳለፈ ወደ ምስራቅ አቅጣጫ ፊቱን በማዞር ቁልቁል ወደ አፋር ምድር ይንደረደራል ።
ሰም

[thumbnail|250px|right|የሰም [ሻማ]]
**ሰም** ሀይድሮካርቦን የሚሰራ በዝቅተኛ (ይህም ከ45 °C ወይም 113 °F በላይ በሆነ) መጠነ ሙቀት የሚቀልጥ ጥጥር አካል ነው። ሰም በውሀ ውስጥ ኢ-ሟሚ ሲሆን በፔትሮሊየም ውስጥ ግን በቀላሉ ይሟሟል። ከንብ ሰም እንደሚገኝ ሁሉ ከዕፅዋትም ይገኛል።

መደብ:ውሑዶች
ሀይቅ

thumbnail|250px|right|ሀይቅ
thumbnail|left
**ሐይቅ** ውስን የኾነ መጠነ ዙሪያ ያለው ዙሪያውን በደረቅ መሬት የተከበበ እንዲሁም በውስጡ ንጹህ ወይም ጨዋማ ውሀ የያዘ አካል ነው። ሐይቆች በመሬት ላይ ያሉ ሲኾኑ ከውቅያኖሶች ጋር አይመሳሰሉም፤ በመጠንም ቢኾን ከኩሬ ይተልቃሉ። አብዛሀኛዎቹ ሐይቆች በገባር ወንዞች የሚፈጠሩ ሲኾን በነዚሁ ከነሱ በሚነሱ ወንዞች ምክንያትም ሊጠፉ ይችላሉ።

## በኢትዮጵያ የሚገኙ ሀይቆች
በኢትዮጵያ ከሚገኙ ሀይቆች በሁለት ይመደባሉ። እነሱም የከፍተኛ ቦታና ስምጥ ሸለቆ ሀይቆች ናቸው። ከፍተኛ ቦታ ሀይቆች መካከል 
ጣና፣ 
ዘንገና 
አቤ
ዝዋይ፣ 
ላንጋኖ፣
አባያ፣ 
ሻላ፣ 
ጫሞ እና 
ጨው ይጠቀሳሉ።

መደብ:የውሃ አካል
*
ሼክስፒር

thumb|right|200px|ዊሊያም ሼክስፒር
**ዊሊያም ሼክስፒር** (ታህሳስ ወር 1564 - ታህሳስ 23 ቀን 1616 እ.ኤ.አ.) በብዙወች ዘንድ ታላቁ የእንግሊዝኛ ጸሃፊ ተብሎ የሚገመት በእንግሊዝ አገር የኖረ ገጣሚ፣ ተውኔት ደራሲ፣ ድራማ አዘጋጅ ነበር። አብዛኛው ተውኔቶቹ ትራጄዲንና ታሪክን የተመረኮዙ ነበሩ። የኮሜዲ ጽሁፎችንም አቅርቧል። የግጥሞቹና ተውኔቶቹ አንኳር ሃሳቦች የሚያጠነጥኑት የፍቅር፣ ቅናት፣ ንዴትና መሰል ጠንካራ ስሜት ያለው ሰው ሰው ስለመሆን ናቸው። ሼክስፒር ጽሁፎቹን የመዘገባቸው በ1590 እና 1613 እ.ኤ.አ. መካከል ነበር።

## ህይወት
ስለሼክስፒር ህይወት ብዙ የተመዘገበ ባይኖርም ሚስቱ አና ሃዘዋይ ትባል እንደነበርና ከርሱ በ5 ወይም 6 አመት ትበልጠው እንደነበር ይነገራል። ሼክስፒር 3 ልጆች ነበሩት፣ ሱዛና ሆል፣ ሃምነት ሼክስፒርና ጁዲት ቅኔይ ። በ1592 እ.ኤ.አ. ሼክስፒር ተዋናይ የነበረ ሲሆን፣ በዚሁ ወቅት በተውኔት ደራሲነቱ እውቅናን እያተረፈ የመጣበት ዘመን ነበር። በ1616 እ.ኤ.አ. ሲሞት ሼክስፒር አንዳቸውንም ጽሁፉን አላሳተመመ ነበር፣ ምክንያቱም አይታወቅም። ተውኔቶቹ የታተሙት ከሞተ በኋላ ነበር።

## የሼክስፒር ታዋቂ ጽሁፎች

### ትራጄዲወች
* *[[Romeo and Juliet]]*
* *[[Macbeth]]*
* *[[King Lear]]*
* *[[The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark|Hamlet]]*
* *[[Othello]]*
* *[[Titus Andronicus]]*
* *[[Julius Caesar]] *
* *[[Antony and Cleopatra]]*
* *[[Coriolanus]]*
* *[[Troilus and Cressida]]*
* *[[Timon of Athens]]*
### ኮሜዲዎች
* *[[The Comedy of Errors]]*
* *[[All's Well That Ends Well]]*
* *[[As You Like It--Text|As You Like It]]*
* *[[A Midsummer Nights Dream|A Midsummer Night's Dream]]*
* *[[Much Ado About Nothing]]*
* *[[Measure for Measure]]*
* *[[The Tempest]]*
* *[[Taming of the Shrew]]*
* *[[Twelfth Night|Twelfth Night or What You Will]]*
* *[[The Merchant of Venice]]*
* *[[The Merry Wives of Windsor]]*
* *[[Love's Labour's Lost]]*
* *[[The Two Gentlemen of Verona]]*
* *[[Pericles Prince of Tyre]]*
* *[[Cymbeline]]*
* *[[The Winter's Tale]]*

### ታሪካዊ
* *[[Richard III (play)|Richard III]]*
* *[[Richard II (play)|Richard II]]*
* *[[Henry VI, part 1]]*
* *[[Henry VI, part 2]]*
* *[[Henry VI, part 3]]*
* *[[Henry V (play)|Henry V]]*
* *[[Henry IV, part 1]]*
* *[[Henry IV, part 2]]*
* *[[Henry VIII (play)|Henry VIII]]*
* *[[King John]]*

### የጠፉ ጽሁፎች
* *[[Love's Labour's Won]]*
* *[[Cardenio]]*

## "ሼክስፕሪርን" ማን ጻፈው?
ሼክስፕሪ ከሞተ 150 ዓመት በኋላ ድርሰቶቹን እርሱ አልጻፋቸውም የሚል አስተያየት ብቅ አለ። ለዚህ ምክንያቱ ሼክስፒር ከእንግሊዝ ውጭ ብዙ ስላልተዘዋወረና በድርሰቶቹ ደግሞ ሌሎች አገሮችን፣ ለምሳሌ ጣሊያንን፣ ስፔንን ወዘተ በጥልቅ እንደሚዋቅ ስለሚያሳይ ነበር። ብዙ ተመራማሪወች የሼክስፒርን ድርሰቶች ሼክስፒር እንደጻፋቸው ቢያምንም አሁን ድረስ እርሱ አልጻፈውም የሚል ክርክር ይነሳል።
## ዋቢ ጽሁፍ


መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
መደብ:ድራማ
መደብ:ቴያትር
ማን አየሁ

**ማን አየሁ** በብርቱካን ዱባለ በ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. የወጣ የሙዚቃ አልበም ነው።

## የዜማዎች ዝርዝር

## ምንጭ
* ብሔራዊ ቢብሎግራፊ (መዝገበ ቀረፀ ድምፅ ወምስል)፤ ሰኔ ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. ፤ ገጽ 3

## የውጭ መያያዣ
* የ«ማን አየሁ» ቪዲዮ 

መደብ:አልበሞች
ብርቱካን ዱባለ

**ብርቱካን ዱባለ** የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።

## አልበሞች
* ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. ማን አየሁ
*፲፱፻፺፰ ዓ. ም. አለን ጉዳይ

መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ባህር

[thumbnail|250px|ባህር ከ[የባህር ዳርቻ|ባህር ዳርቻ ሲታይ|right]]
**ባህር** ትልቅ የውሀ አካል ሲሆን በአብዛሀኛው ጊዜ ከውቅያኖስ ጋር የሚዋሰን ይሆናል። በተለምዶ ውቅያኖሶችም ባህር ተብለው የሚጠሩ ሲሆን መጠኑ እጅግ የተለቀ እና ተፈጥሯዊነቱን ያጣ ሀይቅም ባህር ሊባል ይችላል። እዲሁም በተለምዶው ሰፊ የሚለውን ቃል ትርጉም ለመስጠት እንጠቀመዋለን።  
* ቀይ ባህር

መደብ:የውሃ አካል
የአጼ ምኒሊክ ምስሎች

ስዕል:Etiopia-menelik1.jpg
ስዕል:Minilik1907.jpg|1899 ዓ.ም
ስዕል:MinilikStatue.jpg
ስዕል:Minilktaytu1885.jpg| ምንሊክና ጣይቱ ፲፰፻፸፯
ስዕል:Menelik-2.gif
ስዕል:ምኒልክ.JPG
ስዕል:Menelik II ethiopia.gif
ስዕል:L_0d5d7c053b0c64bf5ed4a6aee733c6c8.jpg
ስዕል:422083853 cbc1a68488 o.jpg|አጼ ምንሊክ
ስዕል:MinilikANDtayitu.JPG
ስዕል:Menelik1906.jpg| አጼ ምንሊክ በ1898 ዓ.ም.
ስዕል:1906Miniellik.jpg| አጼ ምንሊክ በ1898 ዓ.ም.
ስዕል:1907minilikdrive.jpg| አጼ ምንሊክ በመጀመሪያ መኪናቸው
ስዕል:1907firstMinilikDrive.jpg| አጼ ምንሊክ የመጀመሪያዋን መኪና ለመጀመሪያ ጊዜ ሲሞክሩ ፲፰፺፱
ስዕል:Tomenelekinmotor00hallrich_0340.jpg| ዓፄ ምኒልክ ስለመኪና ገለጻ ሲደረግላቸው። (ታኅሣሥ ፳፪ ቀን ፲፰፺፱ ዓ/ም)
ስዕል:Aod20.jpg.jpg|ዓፄ ምኒልክ በፈረንሳይ አገር የቴክኖሎጂ ፌስቲቫል ፖስት ካርድ
ስዕል:MinilikdinnertoAmericans1903.jpg| አጼ ምኒልክ ለአሜሪካውያን ግዣ ሲያደርጉ ፲፰፺፭ ዓ.ም.
ስዕል:MinilikAtwoldegiorigisPalace1903.jpg| አጼ ምኒልክ በወልደጊዮርጊስ ቤተመንግስት
ስዕል:MinilikGondor.jpg|ዓፄ ምኒልክ በጎንደር
ስዕል:minilik.jpg
ስዕል:Tomenelekinmotor00hallric1907h 0360.jpg|ሚኒሊክ ቤ/መንግስት 1899 ዓ.ም.
ስዕል:Banquet_at_the_court_of_Menelik,_Massaja_1885-95.jpg| ግብዣ በዓፄ ምኒልክ የግብዣ አዳራሽ ፲፰፹፭
ስዕል:RussianAmbassadors.jpg
ስዕል:Mekonenburial.JPG| በራስ መኮንን ቀብር ላይ
ስዕል:Captureh.JPG|በአድዋ ጦርነት
ስዕል:Menelik_II_inspecting_railway.jpg| ከጅቡቲ አዲስ አበባ ባቡር ሲያስተክሉ
ስዕል:Detail_from_a_painting_of_The_Battle_of_Adwa_by_an_unknown_Ethiopian_artist_c.1925.jpg| ስለ አድዋ ጦርነት የተሳለ (1927 ዓ.ም.)፡ ሰአሊው ያልታወቀ
ስዕል:Adwa2big.jpg
ስዕል:ራስ መኮንን.JPG


መደብ:አጼ ምኒልክ
ምኒልክ
ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ

**ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ** በውርስ የሚገኝ የኢትዮጵያ የአገዛዝ ሥርዓት ነው። ይህም የቆየው የዘውዳዊው አገዛዝ እስከአለቀበት 1966 ዓ.ም. ነው። ንጉሠ ነገሥቱ የሀገሪቱ ርዕሠ ብሔር እና ርዕሠ መስተዳድር ሆነው ያገለግላሉ። ሥርዓቱ ለንጉሠ ነገሥቱ የህግ አውጭ፣ ህግ አስፈፃሚ እና ህግ ተርጓሚነትን ስልጣን ይሰጣል። የዚህ ዓይነቱ አገዛዝ ህገ-መንግስታዊ ዘውድ ይባላል።

መደብ:የኢትዮጵያ ማዕረግ
ጋሪ

thumb|right|150px|ጋሪ
**ጋሪ** በተለያዩ ቦታዎች ከቦታ ቦታ ለመዘዋወር የሚያገለግል በለማዳ እንስሳት የሚጎተት የመጓጓዣ መሳሪያ ነው።

## ታሪክ

## የጋሪ ዓይነቶች

## የተለያዩ የጋሪ አይነቶች


File:Cart.jpg|የፈረንሳዮች የእንጨት ጋሪ። 
File:DirkvdM cuba horsecart.jpg|የኩባ የፈረስ ጋሪ።
File:Windmill and Cart.JPG|አሜሪካ ውስጥ ቴክሳስ።
File:Rusty Cart Wheel 2000px.jpg|የብረት ጎማ ያለው ጋሪ።
File:Australian cart.jpg|ቀላል የእንጨት ጋሪ በአውስትራልያ።
File:Cernuschi Museum 20060812 147.jpg|በኮርማ የሚጎተት የቻይናዎች ጋሪ።



መደብ:መጓጓዣ
ሐምሌ ፳፪

**ሐምሌ ፳፪** ቀን 

በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፳፪ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፵፬ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፵፫ ቀናት ይቀራሉ።

## ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
* ፲፰፻፳፰ ዓ/ም በፓሪስ ከተማ በፈረንሳይ አብዮት እና በ’ናፖሌዎናዊ ጦርነቶች’ ሕይወታቸውን ላጡ ፈረንሳውያን ወታደሮች መታሰቢያ የቆመው  ‘የድል ቅስት’ (Arc de Triomphe) ተመረቀ።

* ፲፱፻፲፫ ዓ/ም አዶልፍ ሂትለር የጀርመን ሰብአዊ የሠራተኞች ማኅበር (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei ) መሪ ሆኖ ተመረጠ። 

* ፲፱፻፳፰ ዓ/ም በወሎ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ የነበሩት አቡነ ጴጥሮስ በፋሺስት ኢጣልያኖች እጅ ተረሽነው ለኢትዮጵያ አገራቸው ነጻነት ሰማዕትነት ተቀበሉ።

* ፲፱፻፵ ዓ/ም በሁለተኛው ዓለም ጦርነት ምክንያት ለ አሥራ ሁለት ዓመታት ተቋርጦ የነብረው የኦሊምፒክ ፲፬ኛው ውድድር በሎንዶን ተጀመረ።

## ልደት

* ፲፰፻፸፭ ዓ/ም ኢጣልያዊው የፋሺስት መሪ ቤኒቶ ሙሶሊኒ በዛሬው ዕለት ተወለደ።

## ዕለተ ሞት

* ፲፰፻፺፪ ዓ/ም በአድዋ ጦርነት ጊዜ የኢጣልያ ንጉሥ የነበሩት ቀዳማዊ ኡምቤርቶ፣ ጋኤታኖ ብሬስኪ በተባለ ነፍሰ ገዳይ እጅ ሞቱ።

## ዋቢ ምንጮች

* (እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/July_29

መደብ:ዕለታት
የወታደሮች መዝሙር

**የወታደሮች መዝሙር** የሚባሉት አስራ ሁለት በጥንቱ አማርኛ የተጻፉ ግጥሞችን ነው። ከነዚህ ግጥሞች አራቱ በ1300ወቹ በአጼአምደ ጽዮን ዘመን የተጻፉ ሲሆን ምናልባትም በጣም ቀደመትና እስካሁን ካልጠፉ የአማርኛ ጽሁፎች መካከል ናቸው። እኒህ አራቱ ግጥሞች በኤድዋርድ ኡልንድሮፍ የበለጠ ተጠንተዋል።  የመጀመሪያዎቹ ግጥሞች ስለ 15ኛው ክፍለ ዘመን ንጉስ፣ ስለ ቀዳማዊ አፄ ይስሐቅ የተገጠሙ ሲሆን ጣሊያናዊው ታሪክ ተማሪ ሴሩሊ የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሑፍ ፈርጥ ካላቸው ወገን ናቸው።   ቀሪዎቹ ግጥሞች ለዓፄ ዘርአ ያዕቆብና በኋላም ለዓፄ ገላውዲወስ የተገጠሙ ነበሩ።

ከዚህ ጎን በ1881 በጣሊያን አገር ታትሞ ከወጣው የጥናት መጽሄት ሙሉው ፲፪ቱ ግጥሞች ቀርበዋል።   የቃላቶቹ አጻጻፍ፣ አልፎ አልፎ አደናጋሪና በ1686ዓ..ም ለታተመው የአማርኛ መጽሐፍ  መጽሐፈ፡ትምህርት፡ዘልሳን፡አምኅራ።‎  የቀረቡ ናቸው።  

## ከግጥሞቹ የተወሰደ

እንዴት ታስደነግፅ

ደንጊያ በቁልቁለት ስሮጽ

እርሱ በእርሱ ሲፋለጽ

እንዴት ያስደነግጽ

እንዴት ታስደነግፅ

ኮከብ ትመስል ዣን በጽሩ ሰማይ ሲሮጽ

ወደ ምዕራብ ሲሠርፅ

ገጽኹ እንዴት ያስደነግፅ

ሲሬ ሠራዌ የመስል ዣን 

ሐምበል አልብሶ ረመጽ

ጎድን በሪም ሲፈጸፍጽ

ሐንገት በሰይፍ ሲቆርጽ

ገጽኹ እንዴት ያስደነግፅ

ዣን ይስሐቄ ገጽ

ምላት የመስል ዣን

ሳፍ ለሳፍ ካንፈርዓጽ

ወርካ ከስሩ ነቅሎ ሲያሮጽ።

እንዴት ያስደነግፅ

ገጽኹ የዣን ይስሐቄ እንዴት ያስደነግጽ

ዣን ይስሐቄ ገጽ።

## ማጣቀሻ



መደብ:14ኛ ክፍለ ዘመን የአማርኛ ሥነ ጽሑፍ
መደብ: 15ኛ ክፍለ ዘመን የአማርኛ ሥነ ጽሑፍ
መደብ: 16ኛ ክፍለ ዘመን የአማርኛ ሥነ ጽሑፍ
መደብ: የኢትዮጵያ ታሪክ
ታይላንድ

**ታይላንድ** በደቡብ-ምሥራቅ እስያ በአውሮፓ አገራት መቸም ያልተገዛው ብቸኛ አገር ነው። ዋና ከተማው ባንኮክ ነው። እስከ 1931 ዓ.ም፣. ድረስና እንደገና ከ1937 እስከ 1941 ዓ.ም. ድረስ የአገሩ ስም በይፋ **ሳያም** ነበረ። 

የታይላንድ መንግሥት ሃይማኖት ቡዲስም ነው። 

## ባህል
የታይላንድ ባህል ምግብ እጅግ የተቀመመ ነው፣ አበሳሰሉም በተለይ ስኳር፣ ፍራፍሬ፣ ሚጥሚጣ፣ አሣ ይጠቅማል። ከሁሉ የተወደደ እስፖርት እግር ኳስ ነው፤ ሆኖም ታክራው የሚባል ሌላ ኗሪ የኳስ ጨዋታ ይወደዳል። ታይላንድ «የፈገግታ አገር» በመባል ታውቋል፤ በጣም ጨዋ አገር ነው፤ ሰላምታ ሲሰጡም ፈገግ ማለት እና መዳፎች አንድላይ በማድረግ እጅ መንሣት አይነተኛ ነው። 
  

*
ቀዳማዊ ቴዎድሮስ

**ቀዳማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ** በዙፋን ስማቸው  ወልደ አምበሳ  እ.ኤ.አ ከ1413-1416 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት የነበሩ ናቸው። የቀዳማዊ ዓፄ ዳዊትና የንግስት ጺዮን መንገሻ ልጅ ነበሩ፡፡
ታሪክ አጥኝው ዋሊስ በድጅ ቀዳማዊ ቴወድሮስ ለ3ዓመት  ነገሡ ቢልም  በብዙ ታሪክ አጥኝወች ዘንድ ለ9 ወር ብቻ እንደነገሡ ይታመናል። ምንም እንኳ የነገሡበት ዘመን አጭር ቢሆንም የኒህ ንጉሥ ዘመን በጥንቱ የኢትዮጵያውያን ትዝታ ውስጥ ምንጊዜም የማይረሳና እጅግ ተወዳጅ ነበር።  በ18ኛው ክፍለ ዘመን ጎንደር ተጉዞ የነበረው የስኮትላንዱ ጄምስ ብሩስ እንዲህ ሲል ይዘግባል፦

ቀዳማዊ ቴወድሮስ "ሃይማኖተኛና የሃይማኖት ድርሳናትን በጣም እሚወዱ" እንደነበር ዋሊስ በድጅ የተሰኘው የታሪክ አጥኝ ስንክሳሩን በመተርጎም አስቀምጧል። በኋላ ዳግማዊ አጼ ቴዎድሮስ እንደፈጸሙት የቤተክርስቲያናንን መሬት ለገበሬው አክፋፍለዋል። ይህም አጼይኩኖ አምላክ ለቤተክርስቲያን ይገባል ያሉትን 1/3ኛ የአገሪቱን መሬት ስምምነት የጣሰ ነበር።  እኒሁ ንጉስ ወደ እየሩሳሌም ለመጓዝ ፈልገው አቡነ ማርቆስ  ለደህንነታቸው በመስጋት እንዳይሄዱ አድርገዋል።

ምንም እንኳ የቤተ ክርስቲያንን ይዞታ ለገበሬወች ቢያከፋፍሉም እኒሁ ንጉስ በኋላ ላይ በተዋህዶ ቤተከርስቲያን ቅዱሳን ተርታ  ተመደቡ። ለዚህም ምንክንያታቸው ሃይማኖተኝነተቸው፣ ለድሆች የነበራቸው ሩህሩህነትና በጊዜው እንግዳ የነበረው በአንድ ሚስት መወሰናቸው ነበር።

ቴዎድሮስ ከአዋሽ ወንዝ ማዶ እንደሞቱ በመዋዕላቸው የተፃፈ ሲሆን የታሪክ ፀሀፊው ታደሰ ታምራት ግን በውጊያ የመጣ ሞታቸውን ለመደበቅ እንደተሞከረ ይገምታል። " አጼ በእደ ማርያም ከተቀበሩበት ተድባባ ማርያም አፅማቸውን አስውጥተው በአጥሮንሳ ማርያም ቤተክርስቲያን፣ መርሐ ቤቴ እንዲያርፍ አድርገዋል። 

ከቴዎድሮስ ማለፍ ቀጥሎ ታናሽ ወንድማቸው ዓፄ ይስሐቅ ዙፋን ላይ ወጡ።

## ዋቢ ጽሑፎች



ቴዎድሮስ 1
ዓፄ ይስሐቅ

**ቀዳማዊ  አጼ ይሥሓቅ** በዙፋን ስማቸው "ዳግማዊ ገብረ መስቀል" ሲባሉ እ.ኤ.አ ከ1414-1429 የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት የነበሩ ናቸው። የቀዳማዊ አጼ ዳዊት ሁለተኛ ወንድ ልጅ ሲሆኑ የቀዳማዊ ቴዎድሮስ ታናሽ ወንድም ናቸው።

በግብጽ ቆብጦች ላይ በሚካሄድው ዘመቻ ምክናያት ብዙ ኮብቶች ወደኢትዮጵያ በዚሁ ዘመን ተሰደዱ። ከነዚህ ውስጥ ፋቅር አል-ዳዋ የተሰኘው የግብጹ ማምሉክ ባለሟል ይገኝበታል።  ይህ ባለሟል በይስሓቅ ግዛት ውስጥ ተሰሚነት በማግኘቱ የአገሪቱን የግብር ስርዓት በመለወጥ በግብጽ ማምሉኮች በሚሰራበት መልኩ እንዲሆን አድርጓል። የንጉሱንም አለባበስ በመቀየርና መስቀል እንዲይዝ በማድረግ ንጉሱ ከቀሪው ህዝብ ለየተ እንዲል አድርጓል።   በኋላም በራሳቸው በግብጽ እስላሞች መካከል በተነሳ ጠብ የቁስ ክፍለ ሃገር ገዢ የነበርው አሚር አል-ቱንቡጋ አል-ሙፍሪቅ  በአጼ ይስሓቅ መንግስት ባለሟልነትን አግኝቶ በኋላ የንጉሱ ሰራዊት እንዲሻሻል አድርጓል። ይህ ግብጻዊ ለኢትዮጵያው ሰራዊት ካስተዋወቃቸው ነገሮች ውስጥ የእሳት ችቦ መወርወሪያ ዘዴንና የሻሞላ ውጊያን ይይዛሉ።  እንደ ታሪክ አጥኝው ጅ.ቢ.ኸንቲንግፎርድ አባባል ከሆነ የኢትዮጵይ ነገስታት ቋሚ ዋና ከተማ ማድረግ ያቆሙት በዚሁ ንጉስ ዘመን ነበር።

ከአክሱም ነገሥታት በኋላ የመጀመሪያውን ከአውሮጳውያን መሪወች ጋር ግንኙነት ያደረገው ይሄው ንጉስ ነበር። ለምሳሌ ለአራጎን መሪ ለነበርው አልፎንሶ አምስተኛ በ1428 ዓ.ም. በእስላሞች ላይ የተባበረ ሃይልን ለመመስረት ደብዳቤ ልኳል። በዚሁ ደብዳቤ የጋብቻን ነገር ያወሳ ሲሆን  ህጻኑ ዶን ፔድሮ  ከእጅ ጥበብ አዋቂወች ጋር ወደ ኢትዮጵያ መጥቶ የይስሓቅን ሴት ልጅ እንዲያገባ ያትታል።  አልፎንሶ ለይስሓቅ የመለሰለት ደብዳቤ ባይገኝም ለይስሓቅ ተከታ ለአጼ ዘርዓ ያዕቆብ በ1450 በደረሰ ደብዳቤ ደህንነታቸው እስከተጥበቀ ድረስ እጅ ጥበበኞችን በደስታ ወደኢትዮጵያ እንደሚልክና ከአሁን በፊት የላካቸው 13 ጥበበኞቹ በመንገድ ላይ እንደጠፉ ሳይጠቅስ አላለፈም። 

በኒሁ ንጉስ ዘመን በፈላሾች በተነሳ አመጽ ምክንያት ንጉሱ ወደወገራ ዘምተው አመጸኞቹን ኮሶጌ ላይ በማሸነፍ አመጹን አረገቡ። በዚያውም ደብረ ይሥሓቅ የተሰኘውን ቤተክርስቲያን ለድሉ ማስታወሻ ኮሶጌ ላይ አሰሩ። . ንጉሱ ተመልሰው ከአገው ምድር ባሻገር ያለውን የሻንቅላ ምድር ላይ ዘመቻ አካሂደዋል። በደቡብ ምስራቅ ደግሞ ከአረብ አገር የተመለሱትን የሳድ አዲን ፪ኛ ልጆች ወግተዋል።

በዚሁ ዘመን የተጻፈ፣ በታሪክ አጥኝው ኢኔርኮ ቼሩሊ "የኢትዮጵያ ግጥም ፈርጥ" የተባለ አጼ ይስሓቅን የሚያወድስ ግጥም እስካሁን ይገኛል። እላይ በፒ.ዲ.ፍ መልኩ ተዘጋጅቶ ቀርቧል።

ታሪክ አጥኝው ታደሰ ታምራት ይስሓቅ ከመስሊሞች ጋር ሲዋጋ ወደቀ ይበል እንጂ ዋሊስ በድጅ በርግጥም በወንጀል እንደተገደለና በተድባባ ማርያም እንደተቀበረ ይናገራል።

## ዋቢ ጽሑፎች



መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት
ላዛኛ

## አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች
*ግማሽ ኪሎ ግራም ቤት የተዘጋጀ ወይም ታሽጐ የሚሸጥ ላዛኛ 
*5 ትልልቅ እንቁላል
*5 መካከለኛ ጭልፋ ቦሎኔዝ ሶስ
*8 የሾርባ ማንኪያ (200 ግራም) የገበታ ቅቤ
*5 መካከለኛ ጭልፋ ቢሻሜል ሶስ
*1 የሾርባ ማንኪያ ዘይት
*1 የሻይ ማንኪያ ጨው
*2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) የተፈጨ ቺዝ

## አዘገጃጀት
*1. ጨው፣ ዘይትና በርከት ያለ ውሃ አፍልቶ ላዛኛውን እየዘረጉ መጨመር፣
*2. ለአምስት ደቂቃ ካበሰሉ በኋላ እንዳይሰባበር ወይም እንዳይቦካ በጥንቃቄ አውጥቶ ቀዝቃዛ ውሃ ያለበት ሰፋ ያለ ዕቃ ውስጥ መጨመር፣
*3. እንዳይሰባበር ተጠንቅቆ አውጥቶ በንፁህ አቡጀዲ ላይ አድርጐ ጫን፣ ጫን እያደረጉ መጠጥ እንዲል ማድረግ፤
*4. የዳቦ መጋገሪያ ትሪ ላይ ሁለት የሾርባ ማንኪያ ቅቤ መቀባት፤
*5. ትሪው ላይ ላዛኛውን በነጠላው ከዳር እስከዳር ማንጠፍ፤
*6. የሥጋ ሶሱንና እንቁላሉን ደባልቆ መምታት፤
*7. ከውሁዱ 2 መካከለኛ ጭልፋ አውጥቶ የተነጠፈው ላዛኛ ላይ በተመጣጠነ መልኩ መቀባት፤
*8. ሁለት መካከለኛ ጭልፋ ቢሻሜል ሶስ ከላዩ ጨምሮ ማዳረስ፤
*9. በዚህ ዓይነት አንድ ተጨማሪ ድርብ መጨመር፤
*10. ከላዩ ላዛኛ በማንጠፍ ከዳር እስከ ዳር መሸፈን፣
*11. መጀመሪያ ቀሪውን ውሁድ፣ ቀጥሎም የቀረውን ቢሻሜል ጨምሮ መቀባት፤
*12. ቺዙን ከዳር እስከዳር መነስነስና ቅቤ አልፎ፣ አልፎ ጣል ጣል ማድረግ፤
13. ወርቃማ መልክ እስከሚያወጣ ፉርኖ ቤት ወይም የዳቦ መጋገሪያ ውስጥ ማብሰል። 

[ከዚህ በተለየ መጀመሪያ ቢሻሜል ሶሱን፣ ቦሎኔዝ ሶሱንና እንቁላሉን አዋህዶ በየደረጃው ውህዱን ከላይ በተጠቀሰው መልኩ በመቀባት ማዘጋጀት ይቻላል።]

መደብ:አበሳሰል
ክለብ ሳንድዊች

**ክለብ ሳንድዊች** 

## አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች (ለ6 ሰው)
*1 ኪሎ ግራም ዳቦ
*3 የሾርባ ማንኪያ የገበታ ቅቤ
*4 የሾርባ ማንኪያ (100 ግራም) ማዮኔዝ ሶስ 
*2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) ተቀቅሎ የተከተፈ የዶሮ ሥጋ 
*1 መካከለኛ ጭልፋ (100 ግራም) የተከተፈ ቲማቲም
*2 መካከለኛ ጭልፋ (100 ግራም) የተከተፈ የሰላጣ ቅጠል
*1 መካከለኛ ጭልፋ (100 ግራም) የተከተፈ ቀይ ሽንኩርት
*3 በቁመቱ የተከተፈ ቃርያ
*4 ተቀቅሎ በቁመቱ የተከተፈ ዕንቁላል
*2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) በቁመቱ የተከተፈ ለስላሳ የበሬ ሥጋ
*1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ
*1 የሻይ ማንኪያ ጨው
*2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) በቁመቱ የተከተፈ ሞርቶዴላ 

## አዘገጃጀት

*1. ጥሬ ዕቃዎቹን በሙሉ ከዳቦ በስተቀር ከማዮኔዙ ጋር ቀላቅሎ መለወስ፤
*2. ዳቦውን በጐኑ በሦስት ማዕዘን በስሱ መቁረጥ፤
*3. የእያንዳንዱን ቁራጭ ጠብሶ አንዱን ገጽታ በቅቤ ማውዛት፤
*4. ሦስት የሾርባ ማንኪያ ዉሑድ ባንድ ቁራጭ የወዛ ገጽታ ላይ አድርጐ በቢላዋ እየተጫኑ መስተካከል፤
*5. በላዩ አንድ ቁራጭ ዳቦ መደረብና ከዉሑዱ ሦስት የሾርባ ማንኪያ ጨምሮ ማስተካከል፤
*6. ተጨማሪ አንድ ቁራጭ መደረብና ጫን፣ ጫን አድርጐ ማስተካከል፤
*7. ዙርያውን በቀጭኑ በቢላዋ እየከረከሙ ማስተካከል፤
*8. የተደራረበውን ዳቦ ከላይኛው ግራ ማዕዘን ጫፍ በመጀመር ቀኝ ማዕዘኑ ድረስ በቢላዋ መቁረጥ፤

መደብ:አበሳሰል
የበግ እግር አሮስቶ

የበግ እግር አሮስቶ ለ7 ሰው
አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች
- 3 መካከለኛ የበግ እግር ከነአጥንቱ
- 4 መካከለኛ ካሮት - 4 ዝንጣፊ ሲለሪ
- 2 ቀጫጭን ባሮ ሽንኩርት
- 5 መካከለኛ ቀይ ሽንኩርት
- 6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ዘይት
- 6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ቬጅቴብል ስቶክ (የአትክልት መረቅ)
- 3 የሾርባ ማንኪያ የወይን ጠጅ
- 3 የሾርባ ማንኪያ የፉርኖ ዱቄት
- 1 የሻይ ማንኪያ ጨው
- 1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ
- 5 ትላልቅ ፍሬ ነጭ ሽንኩርት

አዘገጃጀት

1. ሥጋውን ማጽዳት፤
2. ካሮቱንና ቀይ ሽንኩርቱን በቁመቱ አራት ቦታ መቆራረጥ፤
3. ሲለሪውንና ባሮ ሽንኩርቱን አጥቦ ስምንት ቦታ መቆራረጥ፤
4. ሥጋውን በቢላዋ እየበሱ ከየዓይነቱ እያደባለቁ በሺሽ ክበብ ሽቦ በመታገዝ ሲለሪ፣ ቀይ ሽንኩርትና ነጭ ሽንኩርት፣ ካሮትና ባሮ ሽንኩርቱን ልጦ ሳይቆራርጡ መክተት፤
5. በትልቅ ድስት ዘይት አግሎ ሥጋውን በመጨመር ወርቃማ መልክ እስኪያወጣ እያገላበጡ መጥበስ፤
6. መረቁን አሙቆ ድስቱ ውስጥ ጨምሮ እንዲበስል መተው፤
7. ሲበስል ስጋውን ማውጣት፤
8. ከድስቱ ውስጥ ዘይቱን ማጥለልና መረቁን አንተክትኮ መጠኑ እንዲቀንስ ካደረጉ በኋላ ወይኑን ጨምሮ ግማሽ እስኪሆን ማንተክተክ፤
9. ዱቄቱን ጨምሮ በደንብ ካሹ በኋላ ጨውና ቁንዶ በርበሬ መጨመር፤
10. ስጋውን በስሱ ቆራርጦ ማባያውን በላዩ ማፍሰስ ወይም ለየብቻ ማቅረብ፤
11. ከተጠበሰ ድንችና ከክብ ካሮት ወይም በቁመቱ ተቆርጦ ከተቀቀለ ካሮት ጋር ማቅረብ ይቻላል፡፡

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
የሩዝ ቅቅል

የሩዝ ቅቅል) ለ3 ሰው

አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች 
3 የቡና ስኒ (300 ግራም) ሩዝ 
1 መካከለኛ ጭልፋ (150 ግራም) የደቀቀ ቀይ ሽንኩርት 6 የሾርባ ማንኪያ ዘይት 
1 የሻይ ማንኪያ ጨው 
1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ

አዘገጃጀት
1.    ሩዙን በደንብ አጥቦ ደረቅ እስኪል ማንጠፍጠፍ፤ 
2.    ዘይት በደረቅ ብረት ድስት ውስጥ አሙቆ ቀይ ሸንኩርቱን በመጨመር ማቁላላት፤ 
3.    ሩዙን በላዩ ጨምሮ ደርቆ ቀላ ያለ መልክ እስኪያወጣ ማቁላላት፤ 
4.    ሩዙ በተለካበት ዕቃ እጥፍ የሚሆን ውሃ መጨመር፤
5.    አንዴ ብቻ አማስሎ እስኪበስል መተው፤
6.    ጨውና ቁንዶ በርበሬውን ጨምሮ ማስተካከል፤ 
7.    ውሃው መጦ ሲበስል ማውጣት፤
8.    ውሃው መጦ ሩዙ ካልበሰለ በማንኪያ መሃሉ ላይ ወጋ አድርጎ የፈላ ውሃ በመጨመር እንደገና እስኪመጥ መጠበቅና ለገበታ ሲፈለግ ከሶሱ ጋር ደባልቆ ወይም ለየብቻ ማቅረብ፡፡

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ዶሮ ኮተሌት

### አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች
*   4 የጸዳ የዶሮ መላላጫ (600 ግራም ያህል የሚመዝን)
*   2 የቡና ስኒ (100 ግራም) የፉርኖ ዱቄት 
*   2 የተመታ እንቁላል 
*   1 የሻይ ማንኪያ ጨው 
*   6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ዘይት 
*   1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ 
*   4 የቡና ስኒ (200 ግራም) የዳቦ ዱቄት 

### አዘገጃጀት
*    ሥጋውን በሥጋ መቀጥቀጫ መጠፍጠፍ፤ 
*    ጨው፣ ቁንዶ በርበሬና የፉርኖ ዱቄቱን መቀላቀል፤ 
*    ሥጋውን በተቀላቀለው ዱቄት መለወስ፤ 
*    የተመታው እንቁላል ውስጥ እየነከሩ ካወጡ በኋላ የዳቦ ዱቄቱ ላይ መተምተም፤ 
*    ሥጋውን አራት ማዕዘን ቅርጽ መስጠት፤ 
*    የጋለ ዘይት ውስጥ ቅርጽ በተሰጠው በኩል መጥበስ፡፡

መደብ:አበሳሰል
የዶሮ ጥብስ በከሰል

## መጠን
*ከ1 ኪሎ እስከ 1 ½  ኪሎ የሚመዝን ዶሮ
*1 ራስ ቀይ ሽንኩርት
*2 የሾርባ ማንኪያ የቲማቲም ጭማቂ 
*1 የሻይ ማንኪያ የሥጋ ቅመም (ታይም ወይም በሶብላ)
*2 የሾርባ ማንኪያ ዘይት 
*1 የሻይ ማንኪያ ኮምጣጤ 
*1 የሻይ ማንኪያ ሶያሶስ 
*½ የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ

## አሠራሩ
* ዶሮው ተቆራርጦ (ያለ ቆዳ) በደንብ ከታጠበ በኋላ አጠንፍፎ ትልቅ ድስት ውስጥ መጨመር፤ 
* ሽንኩርት በርዝመቱ ከታትፎ በላዩ ላይ መጣል፤ 
* ጨውና ቅመሙን መነስነስ፤ 
* ያንን የቲማቲም ጭማቂ፣ የዘይት፣ የኮምጣጤና የሶያሶስ ድብልቅ ውስጥ ለአንድ ሰዓት ያህል መዘፍዘፍ፤ 
* እያወጡ በብረት ሽቦ ላይ በከሰል ላይ መጥበስ (እሳት ሳይበዛበት ተስተካክሎ በጥንቃቄ መብሰል አለበት።

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
እንቁላል ሳላድ

## የሚያስፈልጉ ነገሮች
*6 መካከለኛ ቲማቲም 
*3 የተቀቀለ ዕንቁላል 
*2 ሰላጣ 3 የሾርባ ማንኪያ የወይራ ዘይት 
*1 የሾርባ ማንኪያ ኮምጣጤ 
*½ የሻይ ማንኪያ ጨውና ቁንዶ በርበሬ 

## አሠራሩ
# ዕንቁላሉን ቀቅሎ ከበሰለ በኋላ ልጦ ቀዝቃዛ ውኃ ውስጥ መጨመር (ይህም ዕንቁላሉ እንዳይጠቁር ይረዳል) 
#. ሰላጣውን በደንብ ማጠብና እንደ ጎመን ቀንጥሶ በሚቀርብበት ዕቃ ላይ ማድረግ፤ 
#. ቲማቲሙን አጥቦ በስሱ መቁረጥ፤ 
#. ዕንቁላሉን እንደ ቲማቲሙ በክቡ መክተፍ፤ 
#. ሰላጣውን በቲማቲሙና በዕንቁላሉ ማስጌጥ፤ 
#. ዘይቱን፣ ኮምጣጤውን፣ ጨውና ቁንዶ በርበሬውን በአንድ ላይ አደባልቆ በዚያ ላይ ማፍሰስና ማቅረብ፡፡

መደብ:አበሳሰል
ቸኮሌት ጄነዋስ ኬክ (1 ኪሎ ግራም ለማዘጋጀት)

## አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች
* 8 እንቁላል 
* 2 የቡና ስኒ ስኳር 
* 3 የቡና ስኒ የፉርኖ ዱቄት 
* 1 የቡና ስኒ የካካዎ ዱቄት 
* 4 የሾርባ ማንኪያ የገበታ ቅቤ
* 2 የሾርባ ማንኪያ ቤኪንግ ፓውደር

## አዘገጃጀት

# ዕንቁላሉንና ስኳሩን ጎድጎድ ያለ ዕቃ ውስጥ አድርጎ የሞቀ ውሃ የተጣደበት ብረት ድስት ውስጥ በማድረግ በዕንቁላል መምቻ እጥፍ ያክል እስኪነሣ መምታት፤ 
#     ጎድጎድ ያለውን ዕቃ ከብረት ድስት ውስጥ ማውጣት፤ 
#    ዱቄቱን ቤኪንግ ፓውደሩንና የካካዎ ዱቄቱን ለብቻ መቀላቀል፤ 
#    በተጓዳኝ የኬክ መጋገሪያ ትሪ ላይ ትንሽ ቅቤ ቀብቶ ትንሽ የፉርኖ ዱቄት ላዩ ላይ ከነሰነሱ በኋላ ትሪውን በማንቀሳቀስ በእጅ ሳይነኩ አዳርሶ ዱቄቱን ማራገፍ፤ 
#    የቤኪንግ ፓውደሩንና ዱቄቱን ድብልቅ ቀስ በቀስ ላዩ ላይ በተን እያደረጉ በዝርግ ጭልፍ ወይም በእጅ ማዋሃድ፤ 
#    ቅቤውን አቅልጦ በመጨመር ማዋሃድ፤ 
#    የተዘጋጀው  የኬክ መጋገሪያ ላይ ውሁዱን ገልብጦ የሞቀ ዳቦ መጋገሪያ ውስጥ ማብሰል ወይም ከ200ሴንቲ ግሬድ እስከ 220ሴንቲ ግሬድ ለ30 ደቂቃ ማቆየት፡፡
(በዚህ መልክ የተዘጋጀውን ኬክ ብቻውን መብላት የሚቻል ሲሆን፣ ለተለያዩ የኬክ ዓይነቶች ማዘጋጃነትም ይውላል)

መደብ:አበሳሰል
ግሪልድ ቺዝ ሳንድዊች

በ15 ደቂቃ የሚደርስ

## የሚያስፈልጉ ነገሮች
*4 በስሱ የተቆረጠ ዳቦ
*3 የሾርባ ማንኪያ የገበታ ቅቤ፣ ሦስቱም ተከፋፍሎ 
*2 በስሱ የተቆረጠ ቼዳር ቺዝ

## አሠራሩ
የታጠበውን መጥበሻ በመካከለኛ ሙቀት ማጋል። የተቆራረጠው ዳቦ በአንደኛው ጎን ቅቤ መቀባት። የተቀባውን ዳቦ መጥበሻው ላይ አስቀምጦ ላዩ ላይ አንድ የተቆረጠ ችዝ ማድረግ።

ሌላ ዳቦ ቅቤ በመቀባት ከቺዙ በላይ ማስቀመጥ። (ቅቤ የተቀባው የዳቦው ክፍል ወደ ላይ መሆን አለበት።) ዳቦው ቡናማ መልክ እስኪይዝ ድረስ መጥበሻው ላይ ማጋሉን መቀጠል። ቺዙም መቅለጥ ይኖርበታል። የቀሩትን ሁለት ዳቦዎችም በተመሳሳይ መልኩ መጥበስና ማቅረብ።

መደብ:አበሳሰል
የተጠበሰ ዶሮ

300px|thumbnail|right|KFC
### አስፈላጊ ጥሬ እቃዎች

*    አንድ የተበለተ ዶሮ 
*    አንድ ኩባያ ደርቆ የተፈረፈረ ዳቦ 
*    አንድ የሻይ ማንኪያ የነጭ ሽንኩርት ዱቄት (ደቅቆ የተከተፈ)
*    አንድ የሻይ ማንኪያ የደረቀ ጦስኝ
*    ግማሽ የሻይ ማንኪያ የተፈጨ ቃሪያ  
*    አንድ ኩባያ ማዮኒዝ 

### አዘገጃጀት

*1. ኦቨኑን በ350 ዲግሪ ወይም በ175 ዲግሪ ሴሊሸስ ማሞቅ፣ 
*2. በጎድጓዳ ሳህን የዳቦውን ፍርፋሪ፣ የነጭ ሽንኩርቱን ዱቄት፣ ጨው፣ ቁንዶ በርበሬ፣ ጦስኝ እና የተፈጨ ቃሪያውን መደባለቅ፣
*3. የተቆራረጡትን የዶሮ ብልቶች ማዮኒዝ ውስጥ እየነከሩ ጎድጓዳ ሰሃን ውስጥ በደንብ እስኪዳረስ ድረስ ማንደባለል፤ ከዚያም በስሱ የማብሰያ ትሪውን ዘይት ለቅልቆ ለ5 ደቂቃ ያህል ወይም መረቁ እስኪጠፋ ድረስ ማብሰል። በዚህ መልክ የተዘጋጀው ዶሮ ለአምስት ሰው ይበቃል።

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
በመረቅ የበሰለ የዶሮ

### አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች

* 1 ዶሮ (ከ1 ኪሎ ግራም እስከ 1 ኪሎ ግራም ከሩብ የሚመዝን)
* 1 መካከለኛ ጭልፋ (100 ግራም) የተገረደፈ ባሮ ሽንኩርት
* 2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) የተገረደፈ ካሮት 
* 2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) የተገረደፈ ቀይ ሽንኩርት
* 6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ዘይት
* 1 የሻይ ማንኪያ [ጨው]

* 1 ዝንጣፊ [ሮዝሜሪ (የጥብስ ቅጠል)

* 1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ

* 1 ሊትር ቺክን ስቶክ (ከዶሮ የተሠራ መረቅ)

### አዘገጃጀት

* 1. ዶሮውን መበለትና ማጽዳት
* 2. ቀይ ሽንኩርቱን በዘይት ማቁላላትና ካሮቱን እና ባሮውን ጨምሮ ማቁላላት
* 3. ቺክን ስቶኩን ጨምሮ ማንተክተክ፣ ከዚያም ሮዝሜሪውን መጨመር 
* 4. የዶሮውን ሥጋ መጥበሻ ላይ በነጩ ጠብሶ በድስቱ ውስጥ ጨምሮ ማብሰል፣
* 5. ጨውና ቁንዶ በርበሬ ጨምሮ ማውጣት
* 6. ለገበታ ሲፈለግ መረቅ በሥጋው ላይ እያፈሰሱ ማቅረብ

(ከደብረወርቅ አባተ፣ ሱ ሼፍ፣ የውጭ ምግቦች አዘገጃጀት)

መደብ:አበሳሰል
በቅመም የተዘፈዘፈ አትክልት

## ጥሬ እቃ

*ግማሽ ኩባያ በቀጭኑ ሆኖ በክብ የተከተፈ ዝኩኒ
*ግማሽ ኩባያ ቀይ የፈረንጅ ቃሪያ በክብ የተከተፈ
*ግማሽ ኩባያ ቢጫ የፈረንጅ ቃሪያ በክብ የተከተፈ
*ግማሽ ኩባያ ዱባ በክብ የተከተፈ 
*ግማሽ ኩባያ በክብ የተከተፈ ቀይ ሽንኩርት
*16 ትልልቅ ፍሬ ፍሬሽ መሽሩም
*16 ትንንሽ ቲማቲም 
*ግማሽ ኩባያ ኦሊቭ ኦይል (የወይራ ዘይት)
*ግማሽ ኩባያ ሶያ ሶስ (ቀዩ)
*ግማሽ ኩባያ የሎሚ ጭማቂ
*አንድ ትልቅ የነጭ ሽንኩርት ዘለላ የተፈጨ

## አሠራር

*1. አትክልቶቹን በሙሉ ትልቅ ጎድጓዳ ሳህን ውስጥ መጨመር
*2. አነስ ባለ ዕቃ ደግሞ ዘይት፣ ሶያ ሶስ፣ የሎሚ ጭማቂው እና ነጭ ሽንኩርቱን ቀላቅሎ፣ በአትክልቱ ውስጥ መጨመር፤ ከዚያ ሳህኑን ሸፍኖ ለግማሽ ሰዓት ያህል ፍሪጅ ውስጥ በመክተት እንዲዘፈዘፍ ማድረግ፡፡
*3. ከዚያም የግሪል መጥበሻን ካሞቁ በኋላ በዘይት መለቅለቅ፤ አትክልቱን ከተዘፈዘፉበት እያወጡ ከ12 - 15 ደቂቃ መጥበስ ወይም ደግሞ እስከሚበስሉ ድረስ በመጥበሻው ላይ ማቆየት፡፡

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
የቆስጣና የዕንቁላል ጥብስ

መጠን

ግማሽ ኪሎ ቆስጣ
2 ቲማቲም የተከተፈ
2 ራስ ቀይ ሽንኩርት የተከተፈ
ዘይት
3 ዕንቁላል
ጨው እንደ አስፈላጊነቱ

 

አሠራሩ
1. ቆስጣውን ሸምጥጦ አጥቦ ማብሰል፤
2. ሽንኩርቱን በዘይት አቁላልቶ ቲማቲም መጨመር፤
3. ትንሽ ካቁላሉ በኋላ ቆስጣውን ከውኃው አጠንፍፎና፤ ጨምቆ ሽንኩርቱ ውስጥ መጨመር፤
4. ሲበስል ጨው ጨምሮ አስማምቶ ማውረድ፤
5. ቀዝቀዝ ሲል እንቁላሉን መትቶ ጎመኑ ላይ መጨመርና ማዋሀድ፤
6. በመጥበሻ ዘይት አሙቆ እያገላበጡ እንደቂጣ መጋገር በላይም በታቹም ቡኒ ሲመስል (ቀላ ሲል) ማውጣት፤
7. ከወረደ በኋላ 4 መአዘን 4 መአዘን እያደረጉ ቆርጦ ማቅረብ፡፡

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
አንድ ላይ የበሰለ አትክልት

ጥሬ ዕቃ
ለ10 ደቂቃ ብቻ የተቀቀሉ 2 ራስ ድንቾች (ልጦ በሦስት መአዘን መክተፍ) 
4 ካሮቶች (በክብ መክተፍ)
1 ራስ አበባ ጐመን  (የአበባው ቅርጽ ተጠብቆ መክተፍ) 4 ዝኩኒዎች (በክብ መክተፍ)
1 የሾርባ ማንኪያ ኦሊቭ ኦይል (ሌላ አይነት ዘይት መጠቀም ይቻላል) 
1 ሲኒ መሽሩም (ሊበላ የሚችል እንጉዳይ)
ጨው
ደርቆ ለሾርባነት  የተዘጋጀ አትክልት (ክኖር የደረቀ አትክልት)

አሠራር 
1. በ400 ዲግሪ ፋራናይት ወይም በ205 ድግሪ ሴሊሽየስ ኦቭን የምግብ ማብሰያውን ማሞቅ፡፡ ከዚያም ማብሰያ ትሪውን (ፓትራ) ዘይት ወይም የዳቦ ቅቤ መለቅለቅ፡፡
2. ማብሰያው ትሪ ላይ አትክልቱን በሙሉ አቀላቅሎ በደንብ እስኪርስ ድረስ ዘይት መለቅለቅ፡፡ ለሾርባነት የተዘጋጀውን (ደርቆ የታሸገውን አትክልት) ነስንሶ ኦቮን ውስጥ መክተት እና አትክልቶቹን ከ30-45 ደቂቃ ማብሰል፡፡ (ኦቭን ካልተገኘ ጐድጐድ ባለ መጥበሻ ወይም ብረት ድስት አትክልቱን ማብሰል ይቻላል)
በዚህ መልኩ የተዘጋጀ ምግብ 4 ሰዎችን ይመግባል፡፡

መደብ:አበሳሰል
ከአትክልት ጋር የሚሠራ ገንፎ

**ከአትክልት ጋር የሚሠራ ገንፎ** በኢትዮጵያ አበሳሰል አለ። ከ6 ወር እስከ 9 ወር ዕድሜ ላለው ሕጻን ይስማማል።

## አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች
* 4 የሾርባ ማንኪያ ዱቄት (የበቆሎ፣ የስንዴ፣ የማሽላ፣ የገብስ፣ የዳጉሳ) 
*  1 መካከለኛ ድንች 
*  ግማሽ ኩባያ ጎመን ወይም ስፒናች ረቆስጣሪ 
*  2 ኩባያ ውሃ 
* 1 የሾርባ ማንኪያ የዱቄት ወተት 
*  ግማሽ ኩባያ የተቀቀለ ባቄላ ወይም አተር፣ ሽምብራ፣ አደንጓሬ፣ ቦሎቄ 

## አዘገጃጀት
* ጎመን ወይም ረቆስጣሪ ማጠብ፣ 
* ከድንቹ ጋር ደባልቆ ማብሰል፣ 
* ድንቹንና አትክልቱን መፍጨት፣ 
* የተቀቀለውን ባቄላ መፍጨትና ከድንቹና ከአትክልቱ ጋር መቀላቀል፣ 
* ዱቄቱን ከወተት ጋር ካገነፉ በኋላ፣ ከአትክልቱ ጋር ቀላቅሎ ማማሰል፣ 
* ቀዝቀዝ ሲል በማንኪያ መመገብ፡፡ 

ማሳሰቢያ፣ ከአንድ ዓመት በታች የሆኑ ሕጻናት ምግብ ውስጥ ጨውም ሆነ ማንኛውንም ቅመማ ቅመም መጨመር አያስፈልግም፡፡ ምክንያቱም በጣም ያልዳበረው የሕጻኑ ኩላሊት ከባድ በሆነ የማጣራት ሥራ ስለሚጠመድ ነው፡፡ ቅመሞችም ለጨጓራ ስለሚከብዱ መጨመሩ አይደገፍም፡፡

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
የአትክልት መረቅ

አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች 
- 8 የሾርባ ማንኪያ (200 ግራም) የገበታ ቅቤ 
- 3 መካከለኛ ጭልፋ (300 ግራም) የተገረደፈ ቀይ ሽንኩርት 
-  2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) በስሱ የተቆረጠ ባሮ ሽንኩርት

-  1 መካከለኛ ጭልፋ (150 ግራም) የደቀቀ ሴለሪ (የሾርባ ቅጠል) 
-  2 መካከለኛ ጭልፋ (200 ግራም) የተገረደፈ ጥቅል ጐመን
-  1 መካከለኛ ጭልፋ (100 ግራም) የተገረደፈ ቲማቲም 
-  2 ፍሬ ነጭ ሽንኩርት 
-  1 የላውሮ ቅጠል 
-  12 ሊትር ቀዝቃዛ ውሃ 
-  1 የሾርባ ማንኪያ ጨው 

አዘገጃጀት 
1. በትልቅ ብረት ድስት ቅቤውን ማቅለጥ፤ 
2. ቀይ ሽንኩርት፣ ባሮና ሴለሪውን ጨምሮ በነጩ ማቁላላት፤ 
3. ጥቅል ጎመኑን፣ ቲማቲሙን፣ ነጭ ሽንኩርቱንና ላውሮውን ጨምሮ ትንሽ ማማሰል፤ 
4. ውሃውንና ጨዉን ጨምሮ ለሰስ ባለ እሳት ላይ ለአንድ ሰዓት ማንተክተክ፤ 
5. አውጥቶ ትንሽ ቀዝቀዝ ሲል በንጹሕ አቡጀዲ ማጥለል፤ 
6. አቀዝቅዞ በተገቢው ዕቃ ማቀዝቀዣ ውስጥ ማስቀመጥ፡፡ 

(ደብረ ወርቅ አባተ፤ የውጭ ምግቦች አዘገጃጀት፣ 1993)

መደብ:አበሳሰል
የድንችና የእንቁላል ሰላጣ

**የድንችና የእንቁላል ሰላጣ** - በ15 ደቂቃ ውስጥ የሚዘጋጅ 

### የሚያስፈልጉ ነገሮች

*ስምንት እንቁላል 
*አንድ ትልቅ ድንች፣ የተከተፈ (በፈለጉት ቅርጽ መክተፍ ይቻላል) 
*ሁለት የሻይ ማንኪያ የተፈጨ ዝኩኒ (Pickle relish)

*አራት የሻይ ማንኪያ ድሬሲንግ ክሬም (miracle whip መጠቀም ይቻላል) 
*ሁለት የሻይ ማንኪያ ሰናፍጭ (mustard) 
*ቁንዶ በርበሬ ለጣዕም 
*የፈረንጅ ቃሪያ (ተቆራርጦ)

### አዘገጃጀቱ

# እንቁላሎቹን ለመቀቀያ በተዘጋጀ ድስት ሁለት ሴንቲ ሜትር በላይ ውሃው እስኪሸፍነው ድረስ ውሃ መጨመር፤ በእሳት ላይ ከጣዱ በኋላ ወዲያው እንደፈላ እንቁላሎቹን አውጥቶ በትኩሱ ውሃ ውስጥ ለ15 ደቂቃ ማቆየት፡፡ ከ15 ደቂቃ በኋላ እንቁላሎቹን ከትኩሱ ውሃ አውጥቶ እስኪቀዘቅዝ ድረስ በቀዝቃዛ ውሃ ማለቅለቅ፤ የቀዘቀዙትን እንቁላሎች እኩል ለሁለት ከሰነጠቁ በኋላ አስኳሉን እያወጡ ከንጹሕ ሰሀን ላይ ማድረግ፤ 
# በተፈለገው ቅርጽ የተከተፈውን ድንች ከ10 እስከ 15 ደቂቃ ድረስ በውሃ ማብሰል፤ የበሰለውን ድንች ውሃውን አጠንፍፎ ድንቹን ማቀዝቀዝ፤ 
# ንጹሕ ሰሀን በማዘጋጀት የእንቁላል አስኳሉን ከተፈጨው ዝኩኒ፣ ከሰናፍጭ፣ ድሬሲንግ ክሬም፣ ጨውና ቁንዶ በርበሬውን ማቀላቀል፤ የበሰለውን ድንችም ለሰሀን ውስጥ ጨምሮ በሹካ እያማሰሉ ማቀዝቀዝ፤ በመጨረሻም በመመገቢያ ሰሀን አዘጋጅቶ የድንችና እንቁላል ሰላጣውን በሰሀኑ ላይ ማድረግና ለመልክ የፈረንጅ ቃሪያውን ቆራርጦ ላዩ ላይ መነስነስና ለማዕድ ማቅረብ፤

መደብ:አበሳሰል
የዶሮ አሮስቶ

የዶሮ አሮስቶ (ሮስትድ ቺክን) ለ2 ሰው 

አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች 
- 1 በደንብ የፀዳ ዶሮ (ከ800 ግራም እስከ 1 ኪሎ ግራም የሚመዝን) 
-     ሩብ ሊትር ዘይት 
-     6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ቺክን ስቶክ

-    10 የሾርባ ማንከያ ብሬድ ሶስ 
-    1 የሻይ ማንኪያ ጨው 
-    3 የሾርባ ማንኪያ የደቀቀ ሮዝመሪኖ 
-   1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ 
-     1 የሻይ ማንኪያ በርበሬ 
-    1 የሻይ ማንኪያ ሰናፍጭ (መስታርድ) 
-    2 የሾርባ ማንኪያ የደቀቀ ነጭ ሽንኩርት 

አዘገጃጀት

1. ቁንዶ በርበሬ፣ በርበሬ፣ ሮዝመሪኖ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ሰናፍጭና 6 የሾርባ ማንኪያ ዘይት ደባልቆ መለወስ፤ 
2. የዶሮውን ውስጣዊና ውጫዊ አካል በተዘጋጀው ዉሁድ እያሹ መቀባት፤ 
3. በብረት ምጣድ ወይም በድስት ውስጥ ትንሽ ዘይት አግሎ እያገላበጡ ወርቃማ መልክ እስኪያወጣ መጥበስ፤ 
4. ቀሪውን ዘይት የዳቦ መጋገሪያ በትሪ ላይ አግሎ ዶሮውን ላዩ ላይ ማድረግ፤ 
5. ዳቦ መጋገሪያ ውስጥ መክተት፤ 
6. እያገላበጡ የራሱን መረቅ ከላይ በመጨመር ማብሰል፤ 
7. ዶሮውን አውጥቶ ቺክን ስቶኩን በላዩ ጨምሮ በማማሰል ወፈር ብሎ ሲንተከተክ ማውጣት፤ 
8. ጨዉንና ቅመሙን አስተካክሎ በጠቅጣቃ ማጥለያ ማጥለል፤ 
9. የተዘጋጀውን (ሶስ..ና ብሬድ ሶሱን ለየብቻ በማድረግ የዶሮ አሮስቶውን ለሁለት ከፍሎ ማቅረብ፡፡

(ደብረወርቅ አባተ (ሱ ሼፍ)፤ የውጭ ምግቦች አዘገጃጀት፣ 1993)

መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል