Јодралу

**Јодралу** () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кан-Оозы аймагында Айты-Коолдыҥ јурт јеезезине кирет.

## Этимологиязы
Јодралу .

## Физико-географиялык темдектери

### Географиязы
Јурт Туулу Алтайдыҥ кӱнбадыш јанында, Теректи ле Тӧгӧриктиҥ сындарыныҥ алдында, Чарыш сууга Кичӱ-Шибертиниҥ ле Мӧштӱ сууныҥ киргенинде турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 842—856 метрге бийик.

### Климады
Климады орто-континентал. Кыш узун ла соок. Ортоайлык температура −19..-20 °С, кар јаан, салкын-шуурган болот. Јай серӱӱн ле кыска. Јаан изӱ айда тыҥ ла изӱ кӱнде +25..+30 °С болор аргалу, је ортоайлык јайгы температура +15 °С. Јуттыҥ кеми 450—500 мм кире болот. Салкынныҥ тӱргени 4,3 м/с.

### Аҥ-куштары
Тайгаларында јӱзӱн-јӱӱр аҥдар јӱрет : айу, бӧрӱ,тӱлкӱ, койон, јекен, агас, албаа, јоонмойын, кӧрӱк, јараа, марал, аҥ, элик, булан, тооргы. Куштардаҥ кедери тарал, карган, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган, сӧлӧм лӧ база кезик бӱдӱм балык бар.

### Ӧзӱмдери
Бу тайгаларда мӧш, тыт, чиби, кайыҥ агаш ӧзӧт. Тайга-тажында јиилек, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш кӧп ӧзӧт.
«Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек (), кызыл тазыл ла о.ӧ..

### Јери ле јолдоры
Јурттыҥ текши јериниҥ 74,07 га. Јодралу јурттыҥ сыны тӱндӱктеҥ тӱштӱк јаар 1,193 км, кӱнчыгыштаҥ кӱнбадыш јаар 1 км 285 м. Јуртта 3 ором: Амырдыҥ, Чарыштыҥ, Юбилейдиҥ.
Бого келерге ӱч јол бар. Улалу — Чаргы — Чакырдыҥ боочызы — Кан-Оозы — Јодралу. Узун јол Улалу — Себиниҥ боочызы — Нефтебаза — Јоло — Јабаганныҥ боочызы — Кан-Оозы — Јодралу. Алтай кырай ажыра Јаш-Тура — Солонешный — Тураты — Келейдиҥ боочызы — Кан-Оозы — Јодралу. Јодралу јурт регионал учурлу «Кан-Оозы — Коргон» деп регионал учурлу кӧӧлик јолдо турат (идентификационный темдеги 84К-109, узуны 63,095 км) јолдо турат. Кан-Оозынаҥ ары 6 км кире јол асфальт, оноҥ ары тегин јол, ташту кумакла јазап салган.

## Тӱӱкизи
Јурт 1855 јылдарда тӧзӧлгӧн. Јодралу јуртта миссионерлер јадып баштаган. 1897 јылдыҥ тооалыжыла бу јуртта 662 кижи јаткан. Улустыҥ иштенгени аш салары, мал-аш азыраары ла маала кичеери болгон. Граждан јууныҥ ӧйинде бу јаан јурт болгон, Чарыштыҥ суузын экијандай. Јаҥы совет ӧй келерде, кудай јаҥына удура иш ӧткӱрилген, коммуналар ла артельдер ачылган.

## Эл-јон

Берилген таблицада кӧргӱзилген јылдарда улустыҥ тоозы астап баратканы иле кӧрӱнет.

## Ук-калыктары
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 389 кижи болгон, олордыҥ 26 % орустар, 73 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.

## Инфраструктуразы

* орто ӱредӱлӱ школ;
* эмчилик;
* библиотека;
* јурттыҥ клубы;
* стадион;
* магазин.


## Экономиказы
Јуртта јаан производстволык ээлем јок. Кӧп саба билелер таҥынаҥ ээлемдӱ, мал азырайт. Туризм.

## Кереестер

### Тӱӱкилик
* Јаҥыс мӧҥкӱ (2017 јылдыҥ кандык айыныҥ 1 кӱнинеҥ ала јери кайдазы јарталбаган).

### Археологиялык
* Ташта јурамал (1451, 1452).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

### Ар-бӱткендик
* Байлу туу;
* Тоҥмок суу;
* Боочы.

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

## Јарлу улузы
* Модоров Н. С. (10.12.1939) — тӱӱкилик билимниҥ докторы, профессор, Россияныҥ гуманитар академиязыныҥ турчызы.
* Модоров Я. Г. (1917—1979) — коммунист, Барнаулда партийный школдо ӱренген. Кан-Оозында, Кош-Агашта аймакисполкомныҥ башкараачызыныҥ ордынчызы болуп иштеген (1944—1946). Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ ӧйинде Экинурда, Јодралуда колхозтордыҥ јааны болгон, кийнинде пенсияга чыкканча кой кабырган, јакшы ижи учун «Иштиҥ Кызыл маанызы» деп орденле, «За освоение целинных земель» ле «Иштиҥ ветераны» деп медальдарла, кӧп тоолу грамоталарла кайралдаткан, Областьтыҥ Кӱндӱлӱ доскозында бичилген болгон.
* Саврин Т. Б. (1921—) — Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачызы, кайралдары: «За взятие берлина», «За освобождение Варшавы» деп медальдар, «Орден Отечественной войны ΙΙ степени».
* Сумин Г. П. (08.01.1953) — политик, экономист, Новосибирскте ӱренген, кайралдары: Кӱндӱлӱ ат «Заслуженный работник социальной сферы Республики Алтай», «Почётный гражданин Республики Алтай», «Знак Почёта» орден, почётные грамоты Алтай Республика ла Эл Курултайдыҥ кӱндӱлӱ грамоталары.

## Ајарулар

## Тайантылар
* Окылу сайт «Кан-Оозы аймак»