Аркыт (суу)

**Аркыт** () — Россияда Алтай Республиканыҥ Кош-Агаш аймагында суу.

## Этимологиязы
Аркыт — чеген, кымыс ачыдар, јазаар кӱп, агаштаҥ да, теренеҥ де эткен болор.
# .
# .

## Физико-географиялык темдектери
Аркыт Россияда Алтай Республиканыҥ јаан деген сууларыныҥ бирӱзи. Аркыт суу Туулу Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнчыгыш јанында, Сайлугемниҥ сын-тайгаларында эки суу Јазатыр ла Акалака биригеле бӱткен. Бу суу Кадынга келип кирет. Аркыт сууныҥ узуны — 106 км, текши јери — 9550 км².

Сууныҥ узуны 106 км (Акалака суула кожо — 232 км), текши јери — 9550 км². Јазатыр ла Акалака суулар биригеле Аркыт суу башталат, талайдыҥ кеминеҥ 1531,4 метрге бийик, оозында дезе — 765 м. Јазатырдыҥ оҥ јарадында, суулардыҥ белтиринде Бел-Ажу јурт турат. Сууныҥ агыны тӱштӱк-кӱнбадыш јаар ууланган. Аркыт суу Кадынныҥ оозына 390 км јетпей јӱрӱп кожулат, Кадын-Бажыныҥ ла Чуйдыҥ сын-тайгаларыныҥ мӧҥкӱ тошторы сууларды кайылып 40 % толтурат, 34 % — кыштай јааган кар, 17 %— јаҥмырдыҥ суузы, 9 % — јер алдында суулар. Кӱчӱрген айда тшло бӱркелет, кандык айда тожы тӱжет. Орто келтеҥи 10 м/км, оозында ортојылдык сууныҥ кеми 112 м³/с. 
Јуук деген јон јаткан јер Јазатыр. Аркыт сууныҥ јарадында аташ јурт бар. Ол сууныҥ Кадынла бирриккенинеҥ ыраак јокто Бел-Ажу деп јурт турат (талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1637 метрге бийик).

#### Балыктары
Аркыт сууда чараган (хариус), бел, јылмай, чортон, чабак, сӧлӧм деп балыктар јӱрет.

### Кош суулары
Аркыттыҥ башталган Акалака суузыныҥ (экинчи колонкада) кош суулары база кӧргӱзилген.
*(указаны км от устья)*

* 3 км:  Сата-Кулар (Сата-Кулар);
* 18 км: Јетикӧл, Таҥкылу-Карасу (Етугол, Танклу-Карасу);
* 22 км: Шабла (Шавла);
* 30 км: Јоло (Ело);
* 37 км: Караайры (Коир);
* 44 км: Ӱнгӱр  (Юнгур);
* 46 км: Бортылдак (Бартулдак);
* 52 км: Јыдугем (Иедыгем):
* 57 км: Кулагаш (Кулагаш);
* 62 км: Калјанкӧл (Кальджинколь);
* 68 км: Кӱркӱре (Куркуре);
* 77 км: Карагем (Карагем);
* 82 км: Карасу (Карасу);
* 90 км: Кӧксу (Коксу);
* 102 км: Бара (Бара);
* 106 км: Јазатыр, Усай (Джазатор, Усай);
* 122 км: Байжигит (Байжигит);
* 133 км: Караалака (Караалаха);
* 139 км: Каракунгой (Каракунгой);
*         Талдыбулак;
* 150 км: Јаҥыкӧл (Жанжикуль);
*         Байбкӱн (Байбкунь);
* 166 км: Кара-Булак (Кара-Булак);
* 167 км: Аккӧл (Аккол);
*         Калјанкӧл (Кальджинкой);
* 174 км: Калгуты (Калгуты);
* 193 км: Чолок-Чад (Чолок-Чад);
* 200 км: Карабулак (Карабулак);
* 214 км: Бетсу-Канас (Бетсу-Канас);
* 217 км: Ӱкек (Укок).


## Суу реестрдиҥ чотогоныла
Суу Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — Кадын, суу подбассейны — Бий ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) Оп суунаҥ ала Эрчишке киргенине јетире.

## Кереес јерлери
Аркыт сууныҥ јараш јери *Карагемниҥ кызыгы* (). Мында суу Кадын-Бажыныҥ сынын кечип, беш километр кызыкла тӧмӧн агып тӱшет. Аркыт сууныҥ бу кызыгын («каньон») озо ло баштап 2003 јылда барнаулдыҥ суу-спортчылары — Александр Проваторов, Сергей Блошкин, Владислав Зырянов «Бублик» деп кемеле кечип чыккан.
* Мӧҥкӱсалгыш. Салкечӱ деп јерде Бел-Ажунаҥ 12 км киреде, Аркыттыҥ суузыныҥ сол јанында (1798);
* Ташта јурамалдар. Аркыттыҥ суузы ла Кӧксуу бириккенинде (2185);
* Чийнелӱ — алматтардыҥ байлу туузы, Аркыттыҥ суузыныҥ сол јанында (1996);
* Мӧҥкӱсалгыш. Аркыттыҥ суузыныҥ сол јарадында (1798);
* Шибееленген јер (). Аркыт јурт ла Бел-Ажу јурттардыҥ ортозында (1796).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

File:Katun Argut.jpg|Кадын, Аркыт кожо
Файл:Слияние Аргута и Катуни.jpg| Аркыт (оҥ јаны) ла Кадынныҥ (сол јаны) бириккени
Файл:Музей в устье Аргута.jpg|Аркыт сууныҥ оозында ачык јерде «Музей»


## Ајарулар

## Литературазы
* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.

* 
* 
* 
* 

## Тайантылар

*