Дайбово

**Дайбово** () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Турачак аймагында
Салазанныҥ јурт јеезезине кирет.

## Этимологиязы

## Физико-географиялык темдектери

### Географиязы
Јурт Туулу Алтайдыҥ тӱндӱк јанында, Аба-Јыштыҥ ортозында, Бийдиҥ суузыныҥ сол јарадында турат,
кӱнбадыш јанында Тийбезе деп суу ла тӱштӱк јанында Неметка деп суу агат.
Айландыра Арчауш, Аккан-Чуй, Јаан аталык, Кичӱ Аталык деп кырларга курчаткан.
Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 277 метрге бийик.

### Климады
Климады орто-континентал, кыштары сӱрекей јаан карлу болот, јас келгенче јол јок болот. Климады орто-континентал. Узун соок кыш ла серӱӱн јай. Кейдиҥ ортојылдык температуразы 4,3 °С, јылуныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, сооктыҥ эҥ ле тыҥы −55 °С, јердиҥ кыртыжыныҥ ортојылдык температуразы 0 °С, баштапкы сооктор 05.06./08.09, сооктор јок кӱндер бир јылга 94, јут-чыктыҥ кеми јыл туркунына 826 мм, ортојылдык салкынныҥ кеми 1,3 м/с, 15 м/с тыҥ салкын бир јылда 10,3 кӱн. Кардыҥ, кӱрттиҥ тереҥи кышкыда 1,5-2 метрдеҥ ажыра болот кезик јерлерде.

### Аҥ-куштары
Аба-Јыштыҥ аҥы-кужы астаган да болзо, корулу јерлерде (заповедникте) айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, какай, јеекен, шӱлӱзин, туйгактузы: булан, элик, марал, аҥ, оокторы: сарас, агас, јоонмойын, албаа, суузар, тийиҥ кӧрӱк, камду ла оноҥ до ӧскӧзи. Кезик куштардыҥ тоозы астап, Кызыл бичикке де киргени бар, ол барынтычы куштардаҥ кӧп сабазы: шоҥкор, ала-ылаачын, мечиртке, ӱкӱ. Оок куштар ол каргаа, саҥыскан, тарал, кӧктийек, кӱӱк, кас, турна, бӧднӧ, чай, кӱртӱк, томыртка.

### Ӧзӱмдери
Койу кара агаш ӧзӧт, ортозында јаан састарлу, јойгон, чиби, мӧш, кайыҥ, аспак, карагай ла тал. Чыкту кей, јылу ыжык јер, јердиҥ кыртыжы јымжак учун ӧлӧҥ чӧп бийик ле койу ӧзӧт, эмеш ачык јадаҥдар ла меестерде јӱзӱн чечектер, јиилектер, јаскыда калба, орляк, кӧжнӧ лӧ кӱскиде кузук, эм ӧлӧҥдӧр лӧ тазылдар быжат. Састу јерде тӧҥӧзӧктӧрдӧ кыйгак ӧлӧҥ, кӧгӧзин ле камыш ӧзӧр. Кӱӱктаман, саргай, чейне, быркырууш чечек, ак чечек, калаш чечек ле о.ӧ. Јиилектердеҥ јайгыда каракат, тийиҥкат, кызылгат, бороҥот, јыдукара, чычрана, јодро јакшы тӱжӱм берет. «Республика Алтайдыҥ Кызыл бичигиниҥ» ӧзӱмдери ол эм-тазылдар: кызыл тазыл, алтын тазыл.

Аралдарда јӱзӱн-јӱӱр тайа, јыраа, каргана туй ла јайылып ӧзӧт.

### Јери ле јолдоры
Јуртта 3 ором: Тӧс, Јараттай, Школдыҥ. Јол јок јер. Јакалай јолдор ло кышкы јолдор.

## Тӱӱкизи
Јурт 1887 јылда тӧзӧлгӧн, кезик јерде 1828 јылда тӧзӧлгӧн деп бичилип калган. Бу јерге Никита Дайбов деп кижи озо јадып, јурт оноҥ ары ӧскӧн дедер, улустыҥ айдыжыла болзо.

## Эл-јон

1989 јылда 9 кижи, 2002 јылда 8 кижи јуртаган.

## Ук-калыктары
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 8 кижи болгон, олордыҥ 75 % орустар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон (кумандылар ла тубалар).

Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
Ончо инфраструктурный обьекттер Салазан јурт јеезеде.

## Экономиказы
Туризм. Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ. Агашла иштер.

## Кереестер

### Археологиялык
* Ташта јурамалдар. Дайбово ло Турачактыҥ ортозы (1299).

### Ар-бӱткендик
* Уйа деп байлу кыр (1262).
* Урчин байлу јер (1265).
* Куру-Тулойсу. Ташта јурамал. Турачак ла Бийканыҥ ортозында (1302).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

## Јарлу улузы

## Ајарулар

## Тайантылар