Кочкор айдыҥ 11 кӱни

**Кочкор айдыҥ 11 кӱни** () — григориан кӱнтизӱде јылдыҥ 42 кӱни. Јылдыҥ учына јетире 323 кӱн арткан (високосный јылда 324 кӱн).

Кочкор айдыҥ 11 кӱни —  юлиан кӱнтизӱ аайынча 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнине јетире болгон, 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнинеҥ ала — кочкор айдыҥ 11 кӱни григориан кӱнтизӱ аайынча болгон.

XX-чы ла XXI-чи чактарда юлиан кӱнтизӱле чаган айдыҥ 29 кӱни болгон.

## Байрамдар
### Эл јон ортодо
*  ООН — Элјондык билимде кыстар ла ӱй улустыҥ байрамы.
*  Оору кижиниҥ телекейлик кӱни.

### Калыктардыҥ
*  Камерун— Јииттердиҥ кӱни.
*  Либерия— Јуучыл кӱчтердиҥ кӱни.
*  Польша — Агаш-аразында аҥ-куштарды кичеер кӱн.
*  США — Изобретатель ле рационализатордыҥ кӱни.
*  Филиппины — Эвелио Хавьераныҥ кӱни.
*  Япония — Тергеениҥ тӧзӧлгӧн кӱни.

### Кудайлык
#### Католицизм
* Папа Римский Григорий II эземи;
* Богоматерь Лурдскаяныҥ эземи;
* Бенедикт Анианскийдиҥ эземи.

#### Православие
* кыйналгандар Сильван епископ, Лука диакон ло Мокий чтецтиҥ эземи ()
* святитель Лаврентий, затворник Печерский, епископ Туровскийдиҥ  эземи ()
* святительдер Герасим (— јј. киреде), Питирим () ла Ионаныҥ эземи (), оВеликопермский, Устьвымский епископтор;

### Бу кӱнде чыккандарга ат
* Католический: Бенедикт, Грегори, Мария
* Православный: Авив, Афраат, Варсимей, Герасим, Дмитрий, Иван, Игнатий, Иона, Иперихий, Константин, Лаврентий, Леонтий, Лука, Мокий, Паригорий, Питирим, Роман, Сильван, Фафуил, Филофей, Юлиан, Яков.

## Керектер
### Алтай Республика
### Калыктар ортодо
### XIX чактаҥ озо
* 1695 — Польско-турецкий јуу : великий коронный гетман Станислав Ян Яблоновский Львовто јуу-согушта татар башчы Шебас-Гирейдиҥ черӱлерин сӱрген.
* 1697 — Пётр I каан таҥкыны садарын јараткан.
* 1720 — Плотник Ефим Никонов јажытту кеме, кереп тудуп баштаган («потаённое судно», суу алдында јӱрер кеме, субмарина).
* 1727 — Англо-испан јуу: Гибралтардыҥ осадазы башталган.

### XIX чак
*  — Роберт Фултон пароход патенттеген.
*  — Лондонныҥ колледжине тайанып, Лондонский университет ачылган. Лондондо баштапкы  университет.
* — Јопон империяныҥ Конституциязы, Конституция Мэйдзи чыгырылган, ол монархию прусский конституцияга тӱҥей. Конституцияныҥ ӱлекерин јазаарын Ито Хиробуми башкарган. Јопон јеринде Конституция алынган, Азияда баштапкы парламент Јопон јеринде табылган.

### XX чак
*  — швейцар Санкт-Мориц калада Кышкы Олимпий ойындар ачылган (1928). 
* 1940 — Линия Маннергейма ӱзӱлген, Кызыл черӱ Совет-фин јууда (1939—1940) туружып,  Финляндияны бактырган. 
* 1943 — Сталин «СССР-да ядернояй јуу-јепсел атомный бомба эдери керегинде» Государственный комитет обороныныҥ (ГКО) чыгарган јӧбине кол салган  .
* 1944 — Ровно-Луцкий операция: 60-чы армияныҥ 1-чи Украинский фронттыҥ черӱлери кала ла Шепетовка деп јаан темирјол узелди јайымдаган.
* 1956 — баштапкы Военно-транспортный самолёт *Ан-8* (лётчик-испытательдер Я. И. Верников (командир) В. П. Васин (экинчи пилот) Святошино аэродромноҥ учып чыккан.
* 1970 — баштапкы Јопон спутник «Осуми» орбитага чыккан, Јердиҥ искусственный спутниги.
* 1978 — Кыдат тергееде Аристотельдиҥ, Шекспирдиҥ ле Диккенстиҥ бичиктерин ойто кычырар эдип јараткан.
* 1980 — Владимир Меньшовтыҥ «Москва слезам не верит» деп кинозыныҥ премьеразы ӧткӧн.
* 1990 — Фредерик де Клерк,  ЮАР-дыҥ алганчы ак президенти  АНК конгресс ле ӧскӧ дӧ апартеидке удура болгон кыймыгуларды легелизовать эдер деп указ чыгарган, 27 јыл тӱрмеде отурган Нельсон Мандела јайымга чыккан.
* 1991 — Гаагада Представительствозы јок калыктардыҥ биригӱзи () тӧзӧлгӧн. Исландия Литваны јайым ороон деп јӧпсинген.
*  — команда Дискавери (шаттл) STS-82 Хаббл телескопты јаҥырта јазаарга атанган.

### XXI чак
*  — создан компьютерный вирус Anna Kournikova.
* 2009 — ракета-носитель «Протон-М» Байконур космодромноҥ, Јердиҥ орбитазына эки јаҥы россий искусственный спутник *ИСЗ* «Экспресс-АМ44» ле «Экспресс МД1» јетирген.
*  — Гравитациялык толкуларды эксперимент эдип ченеп кӧрӧри јарлалган.

## Бу кӱнде чыккандар
### XIX чактаҥ озо
* 1624 — Ламберт Домер (1700 ј.бож.), нидерланд  јурукчы барокко ӧйдиҥ.
* 1657 — Бернар Ле Бовье де Фонтенель (1757 ј.бож.), француз бичиичи ле билимчи.
* 1776 — Иоанн Каподи́стрия (1831 ј.бож.), россий ле грек тергеелик ишчи,   Россияныҥ тыш керектерле министры (—), јайым Грецияныҥ баштапкы башкараачызы (—).
* 1800 — Уильям Генри Фокс Тальбот (1877 ј.бож.), англий физик ле химик, фотојурук эткендердиҥ бирӱзи.

### XIX чак
* 1847 — Томас Эдисон (1931 ј.бож.), американ изобретатель ле аргачы.
* 1874 — Эльза Бесков (1953 ј.бож.), швед бичиичи, балдардыҥ бичиктериниҥ иллюстраторы.
* 1875 — Василий Качалов (чын ӧбӧкӧзи *Шверубович*; 1948 ј.бож.), актёр театр, киноныҥ ла ӱнделтериниҥ, художественный сӧстиҥ узы, таскадаачы, СССР-дыҥ эл артизи.
* 1887
** Сигизмунд Кржижановский (1950 ј.бож.), совет бичиичи, драматург, философ, театровед.
** Иван Шадр (чын ӧбӧкӧзи *Иванов*; 1941 ј.бож.), орус совет скульптор-монументалист.
* 1894 — Виталий Бианки (1959ј.бож.), совет балдардыҥ бичиичи.
* 1898 — Лео Силард (1964 ј.бож.), американ физик, баштапкы ядерный реактордыҥ авторлорыныҥ бирӱзи.

### XX чак
* 1902
** Любовь Орлова (1975 ј.бож.), актриса театр ла киноныҥ, кожоҥчы ла бијечи, пианист, СССР-дыҥ эл артизи.
** Яков Ромас (1969 ј.бож.), јурукчы, сценограф, оформительский искусствоныҥ узы, јурукчы, СССР-дыҥ эл јурукчызы.
* 1917
** Джузеппе де Сантис (1997 ј.бож.), итальян кинорежиссёр ло сценарист.
** Сидни Шелдон (чын ӧбӧкӧзи *Шехтель*; 2007 ј.бож.), американ бичиичи ле сценарист.
* 1930 — Валя Котик (1944 ј.бож.), Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ јиит партизаны, кайуучыл, Советский Союзтыҥ Геройы (, божогон кийнинде).
* 1932 — Евгений Горбунов, совет ле россий физик, *Управляемый термоядерный синтез* аайынча иштеп баштагандардыҥ бирӱзи.
* 1938
** Борис Майоров, совет хоккеист, эки катап олимпий чемпион, кӧп катап телекей ле  Европаныҥ чемпионы.
** Евгений Майоров (1997 ј.бож.), совет хоккеист, олимпий чемпион, эки катап телекейдиҥ чемпионы, спортивный комментатор, брат-близнец Борис Майоровтыҥ карындажы, ийгистиҥ келтейи.
* 1964 
** Аркадий Волож, «Яндекстиҥ» баш директоры.
** Адриан Хаслер, лихтенштейнде политик, премьер-министр  јылдаҥ ала.

*  — Роман Зобнин, россий футболист.
*  — Даниил Медведев, россий теннисист, бывшая первая ракетка мира, победитель Открытого чемпионата США ().

## Бу кӱнде божогондор
### XIX чактаҥ озо

*  — Тиберий Клавдий Цезарь Британник ( ј.чык.), римский император Клавдийдиҥ уулы, Нерон корондоткон.
*  — Гордиан III ( ј.чык.), римский император ( ј.ала).
* 867 — Блаженная Феодора (815 ј.чык.), византий императрица.
* 1406 — Димитрий Прилуцкий, монах, преподобный Орус серикпениҥ, Спасо-Прилуцкий монастыр тӧзӧгӧн.
* 1507 — Ян Глоговчик (1445 ј.чык.), польский астроном, математик, богослов, философ, врач ла таскадаачы.
* 1650 — Рене Декарт (1596), француз философ, математик, физик.
* 1755 — Шипионе Маффеи (1675 ј.чык.), итальянский поэт, драматург, археолог, искусствовед.

### XIX чак
* 1824 — Дмитрий Горчаков (1758 ј.чык.), орус ӱлгерчи,  драматург.
* 1829 — Тегеранда Александр Сергеевич Грибоедов ӧлтӱрткен (1795 ј.чык.), орус ӱлгерчи, драматург, дипломат.
* 1840 — Иван Козлов (1779 ј.чык.), орус ӱлгерчи, кӧчӱреечи.
* 1868 — Жан Бернар Леон Фуко (1819 ј.чык.), француз физик ле астроном.

### XX чак
* 1904 — Владимир Марковников (1838 ј.чык.), орус химик, билим школ тӧзӧгӧн.
* 1923 — Вильгельм Киллинг (1847 ј.чык.), немец математик.
* 1924
** Дмитрий Кайгородов (1846 ј.чык.), орус лесовод, естествоиспытатель, орус фенологияныҥ «адазы».
** Жан-Франсуа Рафаэлли (1850 ј.чык.), француз јурукчы, гравёр, иллюстратор, Парижтиҥ бытописатели.
* 1939 — Николай Насонов (1855 ј.чык.), орус совет зоолог,  Петербургский билим академияныҥ академиги.
* 1948 — Сергей Эйзенштейн (1898 ј.чык.), совет кинорежиссёр, сценарист, теоретик кино.
* 1973 — Ханс Йенсен (1907 ј.чык.), немец физик,  Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреады () «за открытие оболочечной структуры ядра».
* 1990 — Владимир Беляев (1909 ј.чык.), орус ла украин совет бичиичи.

### XXI чак
* 2005
** Владимир Котельников (1908 ј.чык.), совет россий билимчи (радиотехника).
* 2010
** Ирина Архипова (1925 ј.чык.), операныҥ кожоҥчызы, СССР-дыҥ эл артисти.
** Роман Дмитриев (1949 ј.чык.), совет борец јайым стиль, телекейдиҥ чемпионы ла Олимпий ойындардыҥ чемпионы. 
** Ирина Масленникова (1918 ј.чык.), операныҥ кожоҥчызы, таскадаачы, РСФСР-дыҥ эл артисти.

## Ајарулар