Азимов, Айзек

**А́йзек Ази́мов** (*Isaac Asimov*, **Исаа́к Ю́дович Ази́мов**; 2.1.1920, Петровичи, РСФСР — 6.4.1992, Манхэттен, Нью-Йорк, США) — американ бичиичи-фантаст, прозаик, биохимик, журналист.

## Биографиязы
Айзек Азимов 1920 јылда чаган айдыҥ 2-чи кӱнинде чыккан деп чотолот, је чын чыккан кӱни јарт эмес, кере бичик јок, ого коштой григориан ла еврей календарьлардыҥ башкаланганынаҥ улам, јартын билер арга јок болгон. Смоленский областьта Петровичи деп јерде (эмдиги Руссковское сельское поселение, Шумячский район, Смоленская область) еврей биледе чыккан. Ада-Энези (Anna Rachel Berman-Asimov, 1895—1973) и Юда Аронович Азимов (Judah Asimov, 1896—1969),Анна-Рахиль Исааковна Берман кулур теермелейтен, мельниктер болгон. Уулын тайдазыныҥ адыла адаган, тайдазы Исаак Берман болгон (1850—1901).
1921 јылда Петровичиде Азимов ло база 16 бала ӧкпӧзинеҥ оорый берген (двусторонняя пневмония). Јаҥыс Азимов тирӱ арткан. Оныҥ кийнинеҥ биледе сыйны  Марсия (Маня; 17.06.1922 — 2.04.2011) ла карындажы Стэнли (25.07.1929 — 16.08.1995) чыккан.

1923 јылда Айзекӱч јашту болордо, Азимовтыҥ билези Соединённые Штаты јаар Ливерпуль ажыра «Балтик» деп пассажирский лайнерле («чемоданныҥ ичинде» деп бойы айткан) учкан, США-да олор Бруклиндее јаткан, оноҥ бир канча јылдаҥ олор кондитерский магазин ачкан. Ада-энези идиш тилле, англий тилле куучындап турган учун, бала база ол тилдерле куучындаган, је орус тилди ӱренип албаган. Азимов кичинектеҥ ала  Шолом-Алейхемниҥ куучындарын кычырып ӧскӧн. Бруклинде чыдаган Азимов беш јаштуда кычырып ӱренип алган, кийнинде сыйнын кычырышка ӱреткен, сыйны школго экинчи класска отурып алган. Айзекти энези беш јаштуда, јажын јаанадып, бир јыл озо, бруклинский районныҥ Бедфорд — Стайвесант деп школыныҥ 1 клазына кийдирген, ол уулчак 7.09.1919 јылда чыккан деп айткан. Ӱчинчи класста ол бу јастыраны  2.01.1920 эдип тӱзетирткен. Азимов сегис јаштуда, 1928 јылда США-ныҥ гражданины боло берген.

1935 јылда 15 јаштуда онынчы классты божодоло Айзек Азимов Seth Low Junior College деп колледжка кирген, је бир јылдаҥ колледж јабылып калган.  Ол Нью-Йоркто Колумбийский университеттиҥ химический факультедине кирип, 1939 јылда бакалавр деп степень алган, 1941 јылда —  химияныҥ магистры болуп, аспирантурага кирген. Је 1942 јылда ол Филадельфия јаар барып, ондо армейский судоверфьте ихимик болуп иштеген. Ол ло верфьте оныла кожо Роберт Хайнлайн иштеген, база бичиичи-фантаст.

## Кайралдары
### Хьюгоныҥ сыйы
* 1963 билим-популяр статьялары учун;
* 1966 «Основание» деп серия учун.(как «Лучшую серию НФ всех времён»);
* 1973 «Сами боги» деп роман учун.;
* 1977 «Двухсотлетний человек» деп повесть  учун;
* 1983 «Основание» «Академия на краю гибели» деп роман учун;
* 1994 «А. Азимов: Мемуары» деп  автобиография учун.

### Небьюлдыҥ сыйы
* 1972 «Сами боги» деп роман учун;
* 1976 «Двухсотлетний человек» деп повесть учун.;

### «Локус» деп журналдыҥ сыйы
* 1973 «Сами боги» деп роман учун.
* 1975 катап чыгарылган «До золотого века» деп антология/јуунтызы  учун.
* 1977 «Двухсотлетний человек»  деп повесть учун.
* 1981  «По-прежнему чувствую радость. Автобиография. 1954—1978» публицистиказы учун.
* 1983 «Край Основания» деп роман учун.
* 1987 «» деп куучыны учун.
* 1995 «А. Азимов: мемуары»  деп  публицистиказы учун.

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

## Тизим
* 1950 — Мен, робот ()

## Ајарулар

## Тайантылар