Ӱстӱги-Кӧкӧйӧ

**Ӱстӱги-Кӧкӧйӧ** () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Шабалин аймагында Улус-Чаргыныҥ јурт јеезезине кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

## Этимологиязы
Кӧкӧйӧ — кӧк куш .

## Физико-географиялык темдектери

### Географиязы
Алтай Республиканыҥ тӱндӱк-кӱнбадыш јанында, Кӧкӧйӧ сууны экијандай турат. Јал-Мӧҥкӱниҥ сындары, Беш-Бажыныҥ тайгалары курчайт. Јурт Кӧкӧйӧниҥ боочызыныҥ алдында, тӱндӱк келтейинде турат. Тӱштӱк кӱнбадыш јаар јолдо Чакырдыҥ боочызы туштайт. Јуугында јурттар: Улус-Чаргы, Барагаш, Чаргы-Оозы. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 600—800 метрге бийик.

### Климады
Орто-континентал климат. Тӱштӱктей аймактарга кӧрӧ ай-кӱн эмеш јымжак. Кышкы сооктыҥ ортоайлык температуразы —19 °С, чаган айдыҥ тыҥыда соогы —35..-40 °С. Кар эмеш калыҥ тӱжер. Јайгы орто температура +15..+16,5 °С болзо, јаан изӱ айдыҥ тыҥ изӱзи +35 °С кире бар. Јут-чыктыҥ кеми јеткил тӱжет 435—462 мм. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с.

### Аҥ-куштары
Тайгаларында алдында кандый ла аҥдар кӧп болгон. Казырларынаҥ айу, бӧрӱ, јеекен, тӱлкӱ, шӱлӱзин. Туйгакту аҥнаҥ булан, марал, какай, элик, тооргы. Оок аҥдар кӧп болгон борсык, агас, јоонмойын, киш, камду, кумдус, маны, сарас, момон, ӧркӧ, суузар, сыгырган, тарбаган, тийиҥ, токтонок, эрлен, чычкан, кӱжӱл ле о.ӧ..

Калганчы јылдарда алтай артап, экологиялык айалгалар уйадап, аҥ-куштыҥ тоозы кезем астаган ла кезик аҥдар торт јоголорго јеткен учун олорды «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кийдирген: тооргы, маны, камду, суузар. Јӱзӱн-јӱӱр куштардыҥ тоозы база ла астаган. Алдында јайым јӱретен агуна (), аҥыр (), баарчык (), бӧднӧ (), јелечи (), јаҥалбай (), јылантык () сӱреен ас туштайт. «Кызыл бичикке» кирген куштар ол турна, балыкчы куш (), боро ылаачын (), кӧкӧлик (), ала ылаачын ().

### Ӧзӱмдери
Јурттыҥ тайга-тажында тыт, мӧш, чиби. Аралдарда эргиш, беле, аспак, тайа, липа, ыргай, каргана, сӧҥӱскен, јыраа, кайыҥ каа-јаада ӧзӧт. Ак јерлерде кулузын, балузын, кӧгӧзин, јонјолой, кандык, маҥыр, јыланкӧс, јыланјастык, кӧрмосјиилек (), отӧлӧҥ, јеҥес, кыйгак ӧлӧҥ, маргаа, јыду маргаа, кара чалкан (), буланат, чийне, кӧктаман, саргай, торко чечек (), алаҥуш, комургай (), кӱнкаајы, таҥдалай, кӱзӱҥи чечек, калаш чечек, мӧт чечек, алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек, кылбыш (), чай чечек (), быркырууш чечек, кӱмели, кой маҥыр (), ийт маҥыр, калба, батун, кӧжнӧ-шарапшын. Јиилектер: кой јиилек, уйкӧс, бороҥот, тийиҥкат, казылган, јыдукара, тайабаш ().

### Јери ле јолдоры
Јуртта 1 ором: Тӧс.
«Чаргы — Ильинка — Тураты» деп регионал учурлу јол ӧдӧт (темдеги 84К-121).

Бу јол Р-256 «Чуйдыҥ трагы» (Р256) деп федерал учурлу кӧӧлик јолго Чаргы јуртта бириге берет.

## Тӱӱкизи
Јурт 1886 јылда тӧзӧлгӧн.

## Эл-јон

## Ук-калыктары
Орус ла алтай улус јуртайт.
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 62 кижи болгон, олордыҥ 71 % орустар, 26 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон.

Окылу тил: орус, алтай.

## Инфраструктуразы
* баштамы школ;
* јурттыҥ клубы;
* магазин;
* стадион.

## Экономиказы
Мал ла аҥ азыраары. Кажы ла биле таҥынаҥ ээлемдӱ (СПК).

## Кереестер

### Тӱӱкилик

### Археологиялык
* мӧҥкӱсалгыш (218);
* ташта јурамал (219).

### Ар-бӱткендик
* Байлу боочы. Јурттаҥ 2 км јерде эдеги (303);
* Кара суу. Ӱстӱги Кӧкӧйӧниҥ боочызында (..).

Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

## Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

## Јарлу улузы

## Ајарулар

## Тайантылар
* Администрация МО «Шебалинский район»