Aragonien

**Aragonie** (spanisch und aragonesisch *Aragón*, katalanisch *Aragó*) isch en autonomi Gmäinschaft im Nordoste vo Spanie. Iiri Gränze zu Frankriich isch im Norde dr Hauptkamm vo de Püreneä, im Oste gränzt si an Katalonie, im Südoste an Valencia und im Weste an Kastilien-La Mancha, Kastilien und León, La Rioja und Navarra. D Hauptstadt isch Saragossa.

S Gebiet vo dr hütige Autonome Gmäinschaft entspricht em früener *Köönigriich Aragonie* im ängere Sinn, wo sinersits si Naame em Fluss Aragón verdankt.

## Geografii
Im Norde vo Aragonie si d Püreneä, wo dr Hauptkamm von ere siner ganze Lengi nooch d Nordgränze vo dr Autonome Gmäinschaft bildet.

Durch die Ebene des zentralen Aragoniens verläuft der Mittellauf des Ebro, zu dessen Einzugsbereich der größte Teil der Region gehört.

Im Süden der Region liegen Teile des Iberischen Randgebirges.

### Flüss

Bedütendi Flüss in dr Regioon si dr Ebro, und sini drei lingge Nääbeflüss Aragón,  Gállego und Segre, dr Cinca (e Nääbefluss vom Segre), dr Jalón (e rächte Nääbefluss vom Ebro), dr Jiloca (e Nääbefluss vom Jalón) und dr Mijares und dr Turia, wo vom Süüde vo Aragonie us dur d Regioon Valencia diräkt ins Middelmeer fliesse.

## Bevölkerig

Aragonie ghöört zu de Regioone vo Spanie, wo am dünnste besiidlete si. Die äinzigi Groossstadt isch d Hauptstadt Saragossa, wo öbbe d Helfti vo de Iiwooner vo dr Regioon läbt.

### Sprooche

Näbe em Spanische schwätzt mä in e baar Dääler in de Püreneä no die autochthoni aragonesischi Sprooch, wo verschiide isch vom aragonesische Dialäkt vom Spanische. Usserdäm schwätzt mä in e baar Bezirk im Oste vo Aragonie dr Gränze zu Katalonie (der Franja de Aragón) nooch Katalanisch.

### Die grösste Stedt

## Die politischi Gliiderig
Aragonie umfasst die drei Browinze Huesca, Saragossa (*Zaragoza*) und Teruel, und die si in 33 Bezirk (*Comarcas*) iidäilt.

## Politik
### Parlamänt
Sit 1983, wo Aragonie en autonoomi Regioon worden isch, het s acht Waale zum Regionalparlamänt (*Cortes de Aragón*) gee. Näbe de Parteije, wo in ganz Spanie verdräte si (die linggi PSOE, die konserwativi PP und die linggi IU) häi no zwäi Regionalparteie Bedütig: die bürgerligi Partido Aragonés (PAR) und die linggsorientierti Chunta Aragonesista (CHA).

### Regierig
D Regionalregierig wird als *Gobierno de Aragón* oder au as *Diputación General de Aragón* bezäichnet. Dr Vorsitz het e Ministerbresidänt (*Presidente de Aragón*), wo vom Parlamänt gweelt wird und d Minister (*Consejeros*) ernennt.

D Regionalregierige sit 1983:

## Wirtschaft
2003 isch s Bruttoinlandsprodukt pro Iiwooner 19'841 Öiro gsi. Im Vergliich mit em BIP pro Chopf vo dr EU, in Chaufchraftstandard usdruckt, het Aragonie im Joor 2006 en Index vo 112 (EU27=100) ghaa.

## Litratuur
* Günter Holtus, Michael Metzeltin, Christian Schmitt (Hrsg.): *[[Lexikon der Romanistischen Linguistik]].* 12 Bände. Niemeyer, Tübingen 1988–2005; Band VI,1: *Aragonesisch / Navarresisch, Spanisch, Asturianisch / Leonesisch. Aragonés / Navarro, Español, Asturiano / Leonés.* ISBN 3-484-50236-3.

## Weblingg

* Regierung Aragoniens (spanisch)
* Allgemeine Daten über Aragonien (spanisch)
* Wege von Aragon (spanisch)
* Aragonesisch im ''Lexikon der Romanistischen Linguistik''

## Kwelle