Rheinbrücke Schaffhausen–Flurlingen

D **Rhybrugg Schaffuusè–Flurlingè** isch è Strõssèbrugg, wo i dè Schwiz dè Hochrhy übberquert un im Zuug vo dè Gründenstrõss d Stadt Schaffuusè mit dè Gmeind Flurlingè im Kanton Züri vobindet. D Brugg hèt èn Faarschtreifè Richtig Flurlingè, zwei Faarschtreifè Richtig Schaffuusè un uff dè Oschtsitè è Trottoir un èn Velowäg.

## Gschichtè
Diè èrscht Rhybrugg zwǜschè Schaffuusè un Flurlingè isch im Johr 1860 als 2,4&nbsp;Meter breitè Holzschteeg für lychtè Vokeer zwǜschè dè Gebäude vo dè Zieglerschè Donwarèfabrik entschtandè. D Bauköschten hèn 15'000&nbsp;Frankè bedrait un sin durch öffentlichi un brivati Bydrääg uffbrocht worrè. D Uffwèndig für dè Unterhalt vom Bauwärch hèt nõch dè Yrichtig von èm Unterhaltsfond mit 4'000&nbsp;Frankè d Donwarèfabrik uffbrocht. Nõchdèmm 1915 vodraaglich au dè Gebruuch vo dè Brugg durch d Fuurwärch mit èrè Massè vo bis zu zwei Tonnè zuèglõ worrè isch, hèt sich dè Kanton Schaffuusè un dè Kanton Züri am wachsendè Unterhaaltsuffwand beteiligèt. D Köschtè von èrè im Johr 1930 aaschtehendè, grösserè Inschtandsetzig isch mit 60'000&nbsp;Frankè voaaschlaat worrè un hèt schlièsslich 1936 zuè nèrè komplèttè Übbernaam vom Bauwärch durch diè beidè Kantön gfüürt. Uffgrund vo dè Baufälligkeit vum Steeg isch desèll schlièsslich für Chraftfaarzüüg un Fuerwärch gschpèrrt un am Èndi vo dè 1930er d Blaanig für è Ersatzbauwärch in vokeerstechnisch besserer Laag uffgnõ worrè.

Diè neu Brugg isch vom Dezembèr 1941 bis Juni 1942 uugfäär 110&nbsp;Meter obberhalb vom Holzschteeg bezièhigswys 300&nbsp;Meter unterhalb vom Moserdamm baut worrè. Diè 87,4&nbsp;Meter langi Staalbedongkonschtruktion hèt 400'000&nbsp;Frankè koschtet. Si hèt è 3,5&nbsp;Meter breiti Faarbaan un beidsitig 1,5&nbsp;Meter breiti Trottoir ghaa. S Bauwärch isch asè konschtruyrt worrè, dass spôter è Vobreiterig flussabsi möglich gsi isch un am linkè Rhyufer è brojèktyrtè Rhyhaffè übberschpannt wörrè hèt chönnè. Zuèsätzlich isch diè spôteri Düèferlegig vom Flussbett im Raamè vom Uusbau vum Chraftwärch Schaffuusè un dè blaante Uusbau für d Rhyschifffaart berüggsichtigèt worrè.

Für èn Aaschluss vo Schaffuusè i dè Düèflaag a s Nationalstrõssènetz vo dè Schwiz hèt sich uss dè fortgschribbenè Blaanig d Notwendigkeit vo zwei Rhybruggènè ergää: d Rhybrugg A4 für dè Durchgangsvokeer in Richtig Nordè un d Flurlinger Brugg i dè Volängerig vum Cholfirschtdunnel für dè Vokeer uss èm Südè in Richtig vo dè Schaffuuser Innèschtadt. Zuèsätzlich hèt d Brugg witerhy dè lokal Strõssèvokeer zwǜschè Schaffuusè un Flurlingè uffnää. Well s Bauwärch vo 1942 für diè neuè Vokeersschtrööm è nit uusreichendi Tragfähigkeit ghaa hèt, z schmal un in sinèrè Geometry mit dè neuè Strõssèfüürig unvodräglich gsi isch, isch es Èndi vo dè 1980er Johr zuè nèm Neubau chò. Diè Spannbedongkonschtruktion hèt drei 3,5&nbsp;Meter breiti Faarschtreifè chriègt un èn 3,0&nbsp;Meter breitè Gee- sowiè Radwäg, wo uff dè Obberschtròmsitè aagordnèt isch. Diè 1990 fèrtiggschtellt Brugg hèt mit Ufermuèrè un Energykanal 14,6 Millionè Frankè koschtèt.

## Bruggèkonschtruktionè

### Brugg 1942
Dè Übberbau hèt uss ènèm Blattèbalchè mit èrè Höchi von 2,36&nbsp;Meter un ènèrè Blattèbreiti vo 6,8&nbsp;Meter bschtandè. Übber dè Flusspfyler isch dè Blattèbalchè voutèförmig uusbildet gsi un hèt unnè è Druggblattè ghaa. I dè Längsrichtig isch èn 87,4&nbsp;Meter langè Gerberdräger mit drei Fälder un Stützwittè vo 25,4, 36,6 un 25,4&nbsp;Meter als Bauwärchssischteem vorhandè gsi. Dè yghängte Dräger i dè Bruggèmitti isch 19,8&nbsp;Meter wit gschpannt gsi. È Flachgründig uff èm aaschtehendè Chalchschteifels isch uusgfüürt worrè. D Brugg hèt i dè Randfälder è Stygig vo jewyls 4&nbsp;Brozènt in Richtig vo dè Brüggèmitti uffgwisè, wo dè Yhängedräger horizontal glagerèt gsi isch. Durch Hebig vom Yhängedräger un èm südlichè Randfäld hèt d Möglichkeit von èrè konschtantè Stygig vo 4&nbsp;Brozènt in Richtig Flurlingè bschtandè un bim Bau vum Rhyhaffè hèt mò d Brugg übber desèll wäg volängerè chönnè.

### Brugg 1990
Dè Übberbau bschtòt uss eim vorgschpanntè Blattèbalchè mit èrè einheitlichè Höchi von 1,35&nbsp;Meter un ènèrè Blattèbreiti vo 16,55&nbsp;Meter. In Längsrichtig isch èn 99&nbsp;Meter langè Durchlaufdräger mit drei Fälder un ènèrè Stützwitti vo 31, 40 un 28&nbsp;Meter als Bauwärchssischteem vorhandè gsi. Dè Übberbau isch mit dè beidè schiibèförmigè Flusspfyler, wo i dè Richtig vo dè Strömig vum Rhy stön, monolithisch vobundè. È Flachgründig uff èm Chalchschteifels, wo drunter lyt,  isch vorhandè. D Hèrschtellig vum Übberbau isch mit ènèm Leergrüscht gmacht worrè, dè Übberbau lyt uff vyr Pfòòljoch, dè Flusspfyler un dè Widderlager uff .

## Literadur
* Hans Rudolf Stierli, Erwin Stucki, Paul Wüst: * Vor dem Bau der N4: Die Rheinübergänge zwischen Stein am Rhein und Eglisau*. I dè:*Rheinbrücke N4*, Hrsg. Nationalstrõssèbüro vom Kanton Schaffiusè, Meier Volaag Schaffuusè 1995, ISBN 3-85801-112-6
* E. Maier, E. Rathgeb, C. F. Kollbrunner: *Neue Strassenbrücke über den Rhein zwischen Schaffhausen und Flurlingen*. I dè:* Schweizerische Bauzeitung*, Band 120, 22. Auguscht 1942, S. 92-94

## Luèg au
* Lischtè vo dè Rhybruggènè

## Weblingg