Prosa

**Prosa** (lat. **' „grad uuse“, „äifachi Reed“) bezäichnet d Sprooch wo nid bunde isch, im Gegesatz zur Formulierig in [[Vers|Värs]], [[Reim|Riim]] oder in ere bewusst rhüthmische Sprooch. As **prosaisch*' bezäichnet mä e Daarstellig, wo eender droche und unufgregt isch.

Ursprünglig het mä dr Begriff vo dr Prosa as Bezäichnig für wüsseschaftligi Schrifte verwändet, zum Bischbil in dr Gschichtsschriibig, dr Filosofii oder in de Naturwüsseschafte, und au für schriftligi Notize im Gegesatz zur Dichdig, wo bis ins 18. Joorhundert mäistens in Värsform verfasst und mündlig ufgsäit worde isch. 

Dä Underschiid het s nöizitlige Litratuurverständnis bis in s 18. Joorhundert brägt, wo uf eme Wärtigssüsteem basiert het, wo grundsetzlig d Värsform vorzooge het und vo dr Prosa dänggt het, ass iire die „formativi Chraft“ wurd feele.  

Spööter het mä dr Prosabegriff allgemäin für alli Teggst brucht, wo nid in Värsform gsi si, sigs normali Alldaagsreed wie au kunstvoll gstalteti [[Fiktion|fiktionali]] Teggst. Sit em 18. Joorhundert wird dr Begriff au as e Sünonüüm für die verzelendi Litratuur bzw. [[Epik]] brucht, vor allem für e [[Roman]] as Hauptmedium vo dere [[Gattung (Literatur)|literarische Gattig]].

D Prosa umfasst alli literarische Gattige, wo Beobachtets, Empfundnigs, Erfundnigs und Usdänkts mitdäile und meer oder weniger interpretiere: si stellt s in en usgsprochnige oder unusgsprochnige Sinn-Zämmehang, erklärt, kommentiert, analüsiert oder bewärtet und iiri Daarstelligsform isch im Underschiid zum [[Versdrama|Värsdrama]] und dr [[Lyrik|Lüürik]] nit värsförmig.  

[[Gattung (Literatur)|Schaner]] vo dr Prosa si z.&nbsp;B. dr [[Roman]], d [[Novelle|Nowälle]], d [[Erzählung|Verzelig]], d [[Kurzgeschichte|Churzgschicht]], dr [[Essay|Essey]], s [[Feuilleton|Föitong]], d [[Memoiren|Memuarelitratur]], d [[Biografie|Biografii]], dr [[Brief]], Sachteggst vo alle Arte und die ganzi [[wissenschaftliche Literatur|wüsseschaftligi Litratuur]].

Zwar wird d Prosa nit dur festi Reegle vo dr Teggstkomposizion bestimmt, si cha sich aber strukturell verdichte. Prosateggst chönne zum Bischbil dur [[Rhetorisches Stilmittel|rhetorischi Figure]] oder rhüthmischi Satzändi oder au dur e logischi [[Eurythmie|Öirüthmii]], wo dr Entwigglig vo de Gedanke entspricht, ([[Wilhelm von Humboldt|W. v. Humboldt]]) oder e „gäistigi [[Syntax|Süntax]]“ ([[Jacob Grimm|J. Grimm]]) in iirer Gestaltigsoffehäit uf die verschidnigste Arte intensiwiert wärde. Au chönne sich d Merkmol vo dr Prosa mit dr Kwantidäät verändere: d Lengi isch e Vorussetzig für en epischi Entfaltig, d Chürzi für [[Aphorismus|aforistischi]] Pregnanz.

Dr (litratuur-)gschichtligi Erfolg vo dr Prosa vor allem sit em 20. Joorhundert goot zämme mit *em Verfall vo verbindlige Wältbilder im Brozäss vo dr Modärne, wo d Prosa zur Darstelligsform für e Wält wird, wo sich in ere nüt me riimt.*

D *Gebruuchsprosa* vermiddlet iiri Inhalt z.&nbsp;B. in [[Rede|Reede]], im [[Gespräch|Gsprööch]], per [[Brief]], in [[Zeitschriftenartikel|Ardikel]] und [[Sachtext|Sachteggst]] (z.&nbsp;B. Teggst vo [[Gesetz|Gsetz]] oder [[Gebrauchsanleitung|Gebruuchsaaläitige]]). Dodrvoo underschäidet mä die *literarischi Prosa*, wo bewusst poetischi Gstaltigsmiddel verwändet, sig s bi dr Wortwaal, im [[Satzbau]], in dr [[Sprachmelodie|Sproochmelodii]], dr Bildhaftigkäit und im [[Intonation (Phonetik)|Sproochrhüthmus]]. Die wüsseschaftligi Prosa (z.&nbsp;B. in dr Filosofii) überschniidet sich mänggisch mit dr literarische Prosa.

In dr [[Literaturwissenschaft|Litratuurwüsseschaft]] isch s umstritte, öb dr Geegesatz *Prosa-Värsdichdig* gäignet isch, zum e Gattigssüstem druf ufzbaue, wo dr gliich Wärt het wie s Konzept vo de „Naturforme“ [[Lyrik|Lüürik]], [[Epik]] und [[Dramatik]].

== Weblingg ==

[http://www.buecher-wiki.de/index.php/BuecherWiki/Prosa *Prosa*]. Uf: *buecher-wiki.de''. Abgrüeft am 24. Merz 2014.

## Fuessnoote