Eukaryoten

Unter **Eukaryote** oder **Eukaryonte** (Eukaryota; vu altgriechisch εὖ *eu* ‚guet‘, ‚ächt‘ un καρυωτός *karyotos* ‚nussartig‘, mänkmol nit ganz korräkt as κάρυον *karyon* ‚Nuss‘ ibersetzt) wäre alli Läbewäse zämmegfasst, wu d Zälle ne Zällchärn hän. D Gruppe vu allne Organisme, wu kai Zällchärn hän, wäre Prokaryote gnännt. Näbe dr Bakterie un dr Archäe stelle d Eukaryote aini vu dr drei Domäne in dr Syschtematik vu dr Läbewäse dar.

## Merkmol
D Zälle vu dr Eukaryote hän zmaischt e Durmässer vu 10-30&nbsp;µm. Si sin in dr Regle vyl greßer wie die vu dr Prokaryote, ihre Volume umfasst eppe s 100 bis 10000fach. Fir s Funktioniere vu dr zelluläre Ablaif iber greßeri Entfärnige innerhalb vu dr Zälle isch e hechere Organisationsgrad, e Ufdailig vum Zällruum in Kompartimänt (abgränzti Ryym) un e Transport zwische däne Kompartimänt ginschtig. Us däm Grund sin eukaryotischi Zälle mit Zällorganälle strukturiert, wu wie d Organ vun eme Lyyb verschideni Funktione uusiebe. Dr Zällchärn mit em Hauptaadail vum genetische Material vu dr eukaryotische Zälle het dr Gruppe dr Name gee. Wyteri Gen chemme je no Art in dr Mitochondrie – Organäll, wu dur chemischi Reaktione Energi z Verfiegig stelle – un Plaschtide – Organälle, wu d Photosynthese dryybe - vor. Em intrazälluläre Transport diene d Organälle vum Endomembransyschtem.

Struktur un Form git dr eukaryotische Zälle s Cytoskelett, wu au fir d Furtbewegig dient. S isch us Mikrotubuli, Intermediärfilamänt un Mikrofilamänt ufböue. E Dail Eukaryote, zem Byschpel Pflanze un Pilz, hän au Zällwände, wu d Zälle usserhalb vu dr Cytoplasmamembran yyschließe un ihri Form bstimme.

E wyteri Bsunderhait vu dr Eukaryote lyt in dr Proteinbiosynthese: Andersch wie d Prokaryote sin Eukaryote in dr Lag, mit dr nämlige DNA-Information dur alternativ Splicing unterschidligi Protein härzstelle.

## Mehzälligkait
Eukaryote chenne Aizäller oder mehzälligi Läbewäse syy. Die bstehn zmaischt us ere greßere Zahl vu Zälle mit gmainsamem Stoffwächsel, doderby ibernämme speziälli Zälltype bstimmti Ufgabe. Di maischte bekannte Mehzäller sin Eukaryote, dodrunter d Pflanze, Dierer un mehzälligi Pilz.

## Syschtematik
D Eukaryote stelle aini vu dr drei Domäne in dr biologische Syschtematik, also di hegscht Kategori zur Klassifizierig vu Läbewäse dar. 
Di zurzyt aktuäll Syschtematik vu dr Eukaryote isch vu Adl *et al.* 2005 ufgstellt wore. Si glidere d Eukaryote in sechs Gruppe, vylmol „Supergruppe“ gnännt, statt eme klassische Ranguusdruck:

* Eukaryote (Eukaryota)
** Amoebozoa
*** Tubulinea
*** Flabellinea
*** Stereomyxida
*** Acanthamöbe (Acanthamoebidae)
*** Entamoebida
*** Mastigamoebida
*** *[[Pelomyxa]]*
*** Schlyympilz (Eumycetozoa)
** Opisthokonta
*** Pilz (Fungi)
*** Mesomycetozoa
*** Chragegaiseldierli (Choanomonada)
*** Vylzälligi Dierer (Metazoa)
** Rhizaria
*** Cercozoa
*** Haplosporidia
*** Foraminifere (Foraminifera)
*** *[[Gromia]]*
*** Strahledierli (Radiolaria)
** Archaeplastida
*** Glaucophyta
*** Rotalge (Rhodophyceae)
*** Chloroplastida, wu d Pflanze derzue ghere.
** Chromalveolata
*** Cryptophyceae
*** Chalchalge (Haptophyta)
*** Stramenopile (Stramenopiles)
*** Alveolata
** Excavata
*** Fornicata
*** *[[Malawimonas]]*
*** Parabasalia
*** Praexostyla
*** Jakobida
*** Heterolobosea
*** Euglenozoa

Näbe däne Gruppe wird bi däne Taxa d Stellig as uusicher aagsääne (*incertae sedis*) un si chenne nit yygordnet wäre:

* *Ancyromonas*
* Apusomonadidae
* Centrohelida
* Collodictyonidae
* Ebriacea
* Spironemidae
* Kathablepharidae
* *Stephanopogon*

Dur neieri Forschige wäre d *Ebriacea* zue dr Cercozoa innerhalb vu dr Rhizaria gstellt un *Stephanopogon* zue dr Excavata.

## Fueßnote


## Literatur
* Bruce Alberts: *Molekularbiologie der Zelle*. 5. Auflage, Wiley-VCH, Weinheim 2011, ISBN 978-3-527-32384-5. Übersetzung ins Deutsche, Originaltitel: *Molecular biology of the cell*.
* Friedrich Katscher: *The history of the terms Prokaryotes and Eukaryotes*. In: *Protist*. Bd. 155, Nr. 2, 2004, S. 257–263. DOI 10.1078/143446104774199637
* Jan Sapp: *The prokaryote-eukaryote dichotomy: Meanings and mythology*. In: *Microbiology and Molecular Biology Reviews*. Bd. 69, Nr. 2, 2005, S. 292–305. ISSN 1092-2172. https://web.archive.org/web/20110807193519/http://mmbr.asm.org/cgi/content/full/69/2/292?view=long&pmid=15944457#top

## Weblink

* Eukaryonten Zellaufbau
* Eukaryoten (Tree of Life Web Project)
* Botanik online