Fraunhofer-Institut für Werkstoffmechanik

S **Fraunhofer-Inschtitut fir Wärchstoffmechanik IWM** (dt. *Fraunhofer-Institut für Werkstoffmechanik IWM*) z Fryburg isch e Inschtitut vu dr Fraunhofer-Gsellschaft. S Fraunhofer IWM isch Forschigs- un Entwickligspartner vu dr Induschtry un vu effetlige Ufdraggeber zue Theme vu dr Sicherhait, Zueverlässigkait, Lääbesduur un Funkzionalitet vu Wärchstoff in Böudail un Fertigungsverfahre. Mit syne Gschäftsfälder un däre ire Laischtigsspäktrum isch s Fraunhofer IWM Forschigs- un Entwickligspartner fir d Wärtig un Wyterentwicklig vu hochbeaaspruchte Wärchstoff un Böudail im fir d Optimierig vu relevante Fertigungsverfahre. S isch anne 1971 z Fryburg grindet un 1992 mit em Standort z Halle (Saale) uusgwytet wore. Dr Inschtitutsdail Halle vum Fraunhofer IWM isch zum 1. Jänner 2016 zum aigeständige Fraunhofer-Inschtitut fir Mikrostruktur vu Wärchstoff un Sischtem IMWS wore.

## Kumpetänze
D Wärchstoffmechanik vum Fraunhofer IWM umfasst alli Froge vu dr Funkzion, em Verhalte un dr Aigeschafte vu Wärchstoff in ire Entwicklig, ire Härstellig, ire Verschaffig un ire Yysatz. Mit wärchstoffmechanischem Know-how chenne d Aigeschafte, Funkzione un Belaschtigsgränze vu Wärchstoff un Böudail fir di gwinschte Aforderige gwärtet, yygstellt un besser gmacht wäre. D Expertis vum Fraunhofer IWM lyt in dr Beraiche, wu d Wärchstoff in Böudail un Fertigungsverfahre extreme un kumpläxe Belaschtigsbedingige uusgsetzt sin un wu Verbesserige in dr Laischtig un dr Funkzione wäge däm nume dur e ganzhaitli Verständnis chenne realisiert wäre. Us em Zämespiil vu Experimänt un Simulazion wird an Lesige fir Froge zue Wärchstoff us fascht allne Induschtryberaich gschafft. 

As wisseschaftli-tächnologisch „Handwärchzyyg“ diene doderby d Chärnkumpetänze vum Inschtitut:
* Wärchstoff- un Böudailkarakterisierig
* Wärchstoffmodellierig un Simulazion
* Tribology un Oberflechedesign

## Wärchstoff- un Böudailkarakterisierig
S Fraunhofer IWM karakterisiert un wärtet d Aignschafte vu Wärchstoff in Böudail un Fertigungsverfahre un s Verhalte vu Böudail uf Hufe Skale. Mer bschaut d Entwicklig, d Fertigung un dr Yysatz vu Wärchstoff un Böudail integral un unterstitzt doderby d Realisierig vu neie Funkzione un Fertigungsschritt.

## Wärchstoffmodellierig un Simulazion
Go d Aigeschafte vu Wärchstoff us ire innere Struktur ablaite, entwicklet un brucht s Fraunhofer IWM mechanisme-basierti Wärchstoffmodäll. Iber sonigi Struktur-Aigeschaftsbezieige cha mer umgchehrt Yyfluss nee uf d Strukturentwicklig bim Härstelle un bim Yysatz.

## Tribology un Oberflechedesign
D Tribology untersuecht d Rybig, Schmirig un Verschlyss vu Lager, Fierige, Gedrib, Medore un andere Meschineelemänt. Oberflechine un ire Verschlyss wäre analysiert un fir mee Funkzionalitet un Laischtigsfähigkait modifiziert. 

## Forschig
S Fraunhofer IWM forscht in fimf Gschäftsfälder. Je no Projäktthema wird e interdisziplinär Team mit dr bruchte Kumpetänmze zämegstellt.

### Materialdesign
Mit simulatorische un experimentäll Methode, wu uf dr Feschtkerperfisik un Wärchstoffmechanik, duet Gschäftsfäld s Materialverhalte un d Materialaigeschafte untersuech un vorhärsage. Doderdur chenne Materialstrukture un -funkzione gstaltet wäre. Yyfliss vu Krischtalldefäkt un Gfiegstrukture uf s Materialverhalte wäre ufzaigt. Des Wisse bildet d Grundlag, zum Wärchstoff ressource- un energyeffiziänt z kumbiniere un doderdur tächnischi Sischtem noohaltig besser z mache.

### Fertigungsprozäss
In däm Gschäftsfld untersuecht un entwicklet mer effiziänti un sicheri Fertigungsprozäss zum Härstelle vu Halbzyyg un Böudail mit funkzionale Aigeschafte. Im Vordergrund stehn bulvertächnologischi Prozäss un komplexi Fluidsischtem bis zur Mikrofluidik, s Umforme un s Schaffe an duktile Wärchstoff un au Bearbaitigsverfahre fir spredi Wärchstoff un d Glasformgebig.

### Tribology
S Gschäftsfäld macht Rybigs- un Verschlyssforschig. S optimiert tribologischi Sischtem un entwicklet Lesige fir Rybigsminderig un Verschlyssschutz dur tächnischi Keramik, dur neiartigi Schmirstoff, tribologischi Schichtsischtem un au dur fertigungstächnisch kundizionierti Tribowärchstoff. Rybigs-, Abrib-, Yylauf- un Verschlyssmechanisme wäre ufdeckt un d Tribochemy vu Maschineelemänte wie Wälz- un Glaitlager, Schnyd- un Umformwärchzyyg un Motor- un Gedribelemänt. Doderzue wäre experimentälli Untersuechige, Multiskalemodellierig un numerischi Simulazion aun au d Mikrostrukturanalys bruucht.

### Böudailsicherhait un Lychtböu
D Wärtig vu dr Sicherhait un vu dr Aignig vu Böudail mit hoche sicherhaitstächnische Aaforderige unter bedribsrelewante Beaaspruchige stehn im Mittelpunkt vum Ufgabespäktrum. D Palette vu dr Aawändige goht vu Sicherhaitsnoowys vu Chraftwärchkumpenänt iber dr Noowys vu dr Fählertoleranz vu Böudail vu dr Ruumfahrt, dr Lääbesduuranalys vu thermomechanisch beaaspruchte Kumpenänt in Chraftwärch un Auto bis zue dr Crashanalys vu Fahrzyygkumpenänt. Doderby sin näb em Yysatzverhalte vu modärne Wärchstoff au Fiegverbindige un Hybridböuwyse wichtig.

### Wärchstoffwärtig, Lääbesduurkunzäpt
S Gschäftsfäld wärtet dr Yyfluss vu Mikrostruktur, Aigespannige un Schäde uf d Funkzionalitet un d Lääbesduur vu Böudail. E bsundere Fokus lyt doderby uf dr Verchnipfig vu zylgrichtete Analyse un Experimänt mit furtschrittlige Wärchstoffmodäll. Schwärpinkt vu dr Arbete sin d Modellierig vu zyklische thermo-mechanische Beaaspruchige un d Ufklerig vu Degradazionsmechanisme vu dr Korrosion, Spannigsrisskorrosion un Wasserstoffverspredig. Bi akute Schadesfäll erstellt s Gschäftsfäld au Guetachte.

## Finanzierig un Personalstand
Dr Bedribshuushalt wird finanziert dur extärni Erdreg un inschtituzionälli Ferrderig (Grundfinanzierig). Anne 2022 isch dr Bedribshuushalt bi 25,4 Millione Euro gläge, dodervu 25,1 Brozänt Induschtryerdreg. Dr Inwäschtizionshuushalt isch bi 2,3 Millione Euro gläge.

Ändi 2022 hän am Fraunhofer IWM insgsamt 327 Lyt gschafft: 271 Mitarbaiter*ne as Stammpersonal un 56 Mitarbaiter*ne as Hilfspersonal (Hilfschreft, Praktika, Uusbildig, Abschlussarbete). S Stammpersonal setzt si zäme us 136 wisseschaftlige Mitarbaiter*ne, 71 tächnischi Bscheftigti un 55 Aagstellti in dr Verwaltig un IL-Stab. 9 Uuszubildendi wäre in vier Beruef uusbildet.

## Weblink
* Offiziälli Websyte
* Profil vum Fraunhofer IWM
* Johresbericht Fraunhofer IWM 2018
* Johresbericht Fraunhofer IWM 2017
* Johresbericht Fraunhofer IWM 2016

## Fueßnote