Chrétien de Troyes

Dr **Chrétien de Troyes** /kʁetjɛ̃ dətʁwa/ (* um 1140 z Troyes; † um 1190) isch e franzöösische Autor gsi.
Er gältet as dr Begründer vo dr Gattig vom Hööfische Romaan und as däm si wichdigst Verdräter in dr altfranzöösische Litratuur. Sini Värsromään häi d Litratuur und Kunst in ganz Öiropa noochhaltig beiiflusst. Si si zum Bischbil Vorlaage für die middelhoochdütsche Epiker Hartmann vo Aue und Wolfram vo Eschebach gsi.

## Lääbe
Konkreti Lääbensdate vom Chrétien si nit bekannt, usser dass er in sim Roman *Erec et Enide* verzellt, ass era us Troyes wurd stamme (er het im Dialäkt vo dr Champagne gschriibe) und dass er e gueti Bildig noch dr Art vom ene Kleriker muess gnosse ha. Si Schaffenszit isch offesichtlig vo öbbe 1160 bis in d 1180er-Joor gange. In dr Wismig vo äim vo sine Romään, em *[[Lancelot]]*, stoot, ass er im Ufdraag vo dr Grööfin Marie de Champagne verfasst worde isch, wo dä Ditel 1164 bechoo het, wo si ghürootet het. Si letschts und unvolländets Wärk, dr *Conte du Graal*, isch im Groof Philipp vo Flandere gwidmet, wo dä Ditel 1169 übernoo het und 1180 Regänt vo Frankriich worde isch. D Widmig isch offesichtlig vor däm Zitpunkt verfasst worde, wil si daas nid erwäänt.

S Publikum vom Chrétien si sonigi fürstligi Mezeen gsi und iiri Frau, Hoofdaamen und Edelfröiläin, und de chliinere und middlere Milidäär- und Verwaltigsaadlige, wo an iire Hööf gläibt oder vercheert häi. Si Schaffe dokumentiert dr Höhepunkt vo dr Macht vo dene Territorialfürste (Herzöög, Groofe u.ä.), wo d Hööf von ene im 11. und 12. Joorhundert as Macht- und Kulturzentrum mit em Hoof vo de franzöösische Köönig riwalisiert häi.

## Wärk
D Wärk vom Chrétien si nit vollständig erhalte. Überliiferet si vor allem fümf Romään, wo d Stoff von ene zum grösste Däil us dr sogenannte *[[Matière de Bretagne]]* stamme, em keltisch-britannische Saagekräis um e Köönig Artus. Die Saage basiere vermuetlig uf mündlig verbräitete Gschichte, wie si im walisische *[[Mabinogion]]* und de irische *echtrai* (Gschichte vo Abentüürräise) verarbäitet si. Dr Chrétien het sä mit erfundene Episode aagriicheret und d Handlige in e Wält verläit, wo em hööfische Zitgäist entsproche het. D Vorstellige vom Minnedienst, wie si in dr Trubaduurlürik entwigglet worde si, chömme au in sine Epos vor; vor Allem isch d Minne dr Inhalt vo de zaalriiche Dialöög und innere Monolöög. Sis Verfaare, wo us verschiidene Elimänt e kunstvoll strukturierti und bedütigsvolli Handlig gschafft het, bezäichnet dr Chrétien mit schriftstellerischem Sälbstbewusstsii as e *molt bele conjointure* (e „seer schööni Verbindig“).

* *[[Erec et Enide]]* (etwa 1170); dt. *Erec und Enide*: d Vorlaag für Erec vom Hartmann vo Aue
* *Cligès* (öbbe 1176)
* *Le Chevalier de la charrette* (öbbe 1177–1181); dt. *Lancelot oder der Karrenritter*
* *Yvain ou Le Chevalier au lion* (öbbe 1177–1181); dt. *Iwain oder der Löwenritter*: d Vorlaag für Iwein vom Hartmann vo Aue
* *Li Contes del Graal ou Le roman de Perceval* (1182–1191), nit volländet; dt. *Perceval oder die Erzählung vom Gral*
* *Guillaume d’Angleterre* (um 1175); dt. *Wilhelm von England* (vermuetlig nit vom Chrétien de Troyes, sondern vom ene andere Chrétien)

## Litratuur

* Erich Köhler: *Vorlesungen zur Geschichte der französischen Literatur. Mittelalter.* Band 1. Herausgegeben von Henning Krause. Kohlhammer, Stuttgart 1985, ISBN 3-17-008603-0, S. 125–166 (Online-Ausgabe (PDF; 2,18 MB)).
* Larry D. Benson: *The Tournament in the Romances of Chrétien de Troyes & L'Histoire de Guillaume Le Maréchal.* s. n., s. l. n. a (Online-Ausgabe).
* Malcolm Godwin: *Der Heilige Gral. Ursprung, Geheimnis und Deutung einer Legende.* Heyne, Münche 1994, ISBN 3-453-08025-4.
* Stefan Hofer: *Chrétien de Troyes. Leben und Werke des altfranzösischen Epikers.* Böhlau, Graz u.&nbsp;a. 1954.
* Martin H. Jones, Roy Wisbey (Hrsg.): *Chrétien de Troyes and the German middle ages* (= *Arthurian Studies.* Vol. 26 = *Publications of the Institute of Germanic Studies.* Vol. 53). Papers from an international Symposium [held at the University of London's Institute of Germanic studies, from 19 to 22 April 1988]. Brewer u.&nbsp;a., Cambridge u.&nbsp;a. 1993, ISBN 0-85991-356-2.
* Charles Potvin: *Bibliographie de Chrestien de Troyes. Comparaison des manuscrits de Perceval le Gallois. Un manuscrit inconnu, chapitres uniques du manuscrit de Mons, autres fragments inédits.* Muquardt u.&nbsp;a., Brüssel u.&nbsp;a. 1863, (Digitalisat).
* Jing Xuan: *Subjekt der Herrschaft und christliche Zeit. Die Ritterromane Christines de Troyes*, Wilhelm Fink, Münche 2012, ISBN 978-3-7705-5394-5.

## Weblingg
* 
* Gert Pinkernell: „Namen, Titel und Daten der französischen Literatur“ (Hauptkwelle vom Artikel)
* Dictionnaire Électronique de Chrétien de Troyes ATILF/CNRS-Nancy Université und LFA/Université d'Ottawa