Josef Stalin

Dr **Josef Wissarionowitsch Stalin** (/*Iossif Wissarionowitsch Stalin*, wiss. Transliteration **', geboren als **Iosseb Bessarionis dse Dschughaschwili*', [[Georgische Sprache|georgisch]]: ; russisch /*Iossif Wissarionowitsch Dschugaschwili,* wiss. [[Transliteration]] *,* ) (* 6. Dezember<sup>[[Julianischer Kalender|jul.]]</sup>/[[18. Dezember]]<sup>[[Gregorianischer Kalender|greg.]]</sup> [[1878]] z [[Gori]], [[Russisches Kaiserreich|Russischs Kaiserriich]]; † [[5.&nbsp;März|5. Merz]] [[1953]] z [[Kunzewo (Moskau)|Kunzewo]] bi [[Moskau]], [[Sowjetunion]]) isch e [[Sowjetunion|sowjetische]] [[Politiker]] vo [[Georgier|georgischer]] Abstammig und vo 1927 bis 1953 dr [[Diktatur|Diktator]] vo dr [[Sowjetunion]] gsi. Dr [[Kampfname]] *Stalin*, wo noch verschiidene Dütige für „dää us Staal“ stoot, het er 1912 aagnoo.

Vo 1922 bis 1952 isch er dr [[Generalsekretär]] vom [[Zentralkomitee]] vo dr [[Kommunistische Partei der Sowjetunion|Kommunistische Partei vo dr Sowjetunion]] (KPdSU) gsi, vo 1941 Vorsitzende vom [[Rat der Volkskommissare|Root vo de Volkskommissar]] (Regierigsschef), vo 1946 Vorsitzende vom [[Ministerrat der UdSSR|Ministerroot vo dr UdSSR]] und in de Joor 1941 bis 1945 Oberste Befäälshaber vo dr [[Rote Armee|Roote Armee]] – dr „[[Generalissimus]]“. Won er sich im Machtkampf in dr KPdSU duuregsetzt gha het, het er die Ämter bis zu sim Dood bsetzt.

Wäärend sinere Regierigszit het dr Stalin e [[Totalitarismus|totalitäri Diktatur]] errichdet, het im Raame vo politische „[[Stalinsche Säuberungen|Süübrige]]“ meereri Millione vo vermäintlige und daatsächlige Gegner lo verhafte, in [[Schauprozess|Schau-]] und [[Geheimprozess|Ghäimbrozäss]] zu Zwangsarbet lo verurdäile oder lo hiirichde und Millione vo witere Sowjetbürger und ganzi Volksgrubbe vo bsetzte Gebiet in [[Gulag]]-Stroofarbetslaager lo [[Deportation|deportiere]]. E Hufe si dört ermordet worde oder an dä ummenschlige Bedingige gstorbe.
Er het d [[Kollektivierung|Kollektiwierig]] vo dr Landwirtschaft forsiert, was bsundrigs in dr [[Ukraine]], an dr [[Wolga]], im [[Kuban-Gebiet]] und in andere Däil vo dr Sowjetunion zu [[Hungersnot|Hungersnöt]] gfüert het, und öbbe [[Holodomor|säggs Millione Lüt si ene zum Opfer gfalle]].

Zu de Erfolg vom Stalin zelt mä d [[Industrialisierung der Sowjetunion|Industrialisierig vo dr Sowjetunion]]. Under sinere Füerig het sich s Land in a baar Joor us eme rückständige [[Agrarstaat]] in en atomari [[Supermacht]] entwigglet. Er isch zerst e wichdige Partner vom [[Deutsches Reich 1933 bis 1945|nationalsozialistische Dütschland]] gsi und noch em Überfall vo de Dütsche uf d Sowjetunion vo de [[Alliierte]] und het eso starke Iifluss uf dr Lauf vom [[Zweiter Weltkrieg|Zwäite Wältchrieg]] gha und denn uf d [[Kalter Krieg|Entwigglig vo Öiropa noch em Chrieg]]. Si Reschiim und sini Interpretazione vom [[Marxismus]] und vom [[Leninismus]] wärde as [[Stalinismus]] bezäichnet.

Uf em Gebiet vo dr ehemoolige Sowjetunion isch er wäärend Joorzäänte [[Glorifizierung|glorifiziert]] worde im ene [[Personenkult|Personekult]], wo in dr sowjetische Gschicht äinzigartig isch, und das het bis hüte Uswirkige. Noch em Dood vom Stalin het si Noochfolger [[Nikita Sergejewitsch Chruschtschow|Nikita Chruschtschow]] d [[Entstalinisierung|Entstalinisierig]] iigläitet und mit sinere Person und sim Wärk öffentlig abgrächnet. Die spöötere Regierige häi aber mit dam nid witergmacht und s zum Däil sogar rückgängig gmacht. Im Joor 2009 häi noch ere Umfroog vom Mäinigsforschigsinstitut [[WZIOM]] 37 % vo de Gfrogte e positivs Bild vom Stalin ghaa, 24 % e negativs und 28 % isch s egal gsi.

D Usdrück *Stalinismus* und *stalinistisch'' si im Dütsche negativ bsetzt und wärde brucht, zum e totalitääre oder diktatorische Füerigsstil z kritisiere.

## Podcast

* Tatort Geschichte: Der junge Stalin und der Überfall auf die Bank von Tiflis. Eine Produktion der Georg von Vollmer Akademie und Bayern 2 erschienen am 30. April 2021

## Fuessnoote