open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sivry-Ante

**Sivry-Ante**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (bis 2015 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne (bis 2017 zem Arrondissement Sainte-Menehould), zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle un zem G’maindaverbànd Région de Suippes, wo ànna 2014 grìnda worra-n-ìsch.

## d’ baida Dorfnàmma
Dr Nàmma vum Dorf Sivry hàt sìch ìm Làuif vu dr G’schìcht asoo uff Làtiinisch, Àltfrànzeesch un schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dr Nàmma vum Dorf Ante hàt sìch asoo äntwìckelt:

Daa Nàmma schtàmmt vum Fluss Ante, wo durs Dorf fliasst.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1219930", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Sivry-Ante lììgt ìm Argonner Wàld äbba 38 Kilomeeter oscht-nordeeschtlig vu Châlons-en-Champagne un äbba 69 Kilomeeter oscht-süüdeeschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Sivry-Ante vu da Noochberg’mainda Braux-Saint-Remy ìm Norda un Nordwäschta, Villers-en-Argonne ìm Norda, Le Chemin ìm Oschta, Le Vieil-Dampierre ìm Süüda, Épense ìm Süüda un Süüdwäschta so wia Dampierre-le-Château ìm Wäschta.

## G’schìcht
Ànna 1967 hàt m’r d’ Ortschàfta *Ante* un *Sivry-sur-Ante* verainigt worra, fìr d’ hìttiga G’mainda *Sivry-Ante* bìlda.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Johànnis-em-Taifer-Kìrìch *()* z’ Sivry-sur-Ante. Ìn dr Kìrìch sìnn a pààr Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: s’ fàrwiga Holzkrüzifix vum 17. Joohrhundert dr Wäihwàsserbäcka üss Màrmoor vum 18. Joohrhundert, a Aichaholzmeewel vum 18. Joohrhundert so wia s’ G’mäld vum „hl. Johànnis em Taifer mìt’ma Bischoof“ vum 17. Joohrhundert.
* d’ reemisch-kàthoolischa Mària-Geburt-Kìrìch *()* z’ Ante. Ìn dr Kìrìch ìsch d’ fàrwiga Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 15. Joohrhundert bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.
* s’ Schloss Boncourt


France, Marne, Sivry-Ante (3).JPG|ìm Dorf Sivry-sur-Ante
France, Marne, Sivry-Ante (4).JPG|z’ Sivry-sur-Ante
France, Marne, Sivry-Ante (9).JPG|z’ Sivry-sur-Ante
France, Marne, Sivry-Ante (2).JPG|d’ Kìrìch vum hl. Johànnis em Taifer
France, Marne, Sivry-Ante.JPG|d’ Mària-Geburt-Kìrìch z’ Ante


## wìchtiga Litt üss dr G’mainda
* dr Nàtüürforscher un Dìchter Adelbert vu Chamisso (1781–1838) ìsch uff’m Schloss Boncourt uff d’ Walt kumma.

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Sivry-Ante uff dr Websitta vum INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Sivry-Ante ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Le Chemin

**Le Chemin**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle un zem Arrondissement Châlons-en-Champagne. 

## dr Dorfnàmma
Schuu-n-ànna 1204 hàt m’r dr Dorfnàmma-n-uff Àltfrànzeesch *Le Chemin* g’schrììwa. Noh-n-em Ernest Nègre schtàmmt dr Nàmma vun’ra gàllischa Wurzla.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q674777", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
D’ G’mainda Le Chemin lììgt àm Süüdrànd vum Argonner Wàld àn dr owwera Aisne, ìn wälla doo ìhr Züafluss Hardillon iimìndet. Umgaa ìsch sa vu dana Nochberg’mainda doo:

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Claudiuskìrìch *()*, wo üss’m 16. Joohrhundert schtàmmt. Ìn dr Kìrìch ìsch d’ fàrwiga Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd àls Ainzelobjakt bii da Histoorischa Dankmooler mìt’ra nàzionààla Bediitung klàssifiziart. Üsserdam sìnn viar Objakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: s’ fàrwiga Holzkrüzifix vum 18. Joohrhundert, s’ Àltààrkriiz üss Kupfer vum 17. Joohrhundert, dr vergulda Holztàbernààkel vum 18. Joohrhundert so wia d’ fàrwiga Holzschtàtüüta vum hl. Claudius, em Schutzpàtroon vum Dorf, wo ìm 17. Joohrhundert haarg’schtällt wìrd.
* d’ dräi Brunna Saint-Claude, Saint-Vincent un Sainte-Geneviève
* a ehamoolig Wàschhüüs


TGV World Speed Record 574 km per hour.jpg|D’ Schnallfààhrschträcka LGV Est européenne bii Le Chemin
Eglise Saint Claude Le Chemin.jpg|d’ Claudiuskìrìch


## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Le Chemin biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Le Chemin ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Communauté de communes de la Région de Suippes

D’ **Communauté de communes de la Région de Suippes** ìsch a frànzeesch G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 1. Janner 2014 grìnda worra un umfàsst dàdoo 16 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz lììgt ìm Ort Suippes.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ànna 2014 dur d’ Füsioon vu da Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar g’hàà hàt:
* Communauté de communes de la Région de Suippes (vor 2014) un
* Communauté de communes des Sources de la Vesle.

Àm 1. Janner 2017 hann àlla dräi G’mainda vu dr ehamooliga *Communauté de communes des sources de la Vesle* (Courtisols, Poix un Somme-Vesle) dr Verbànd fààraloo un hann sìch dr Communauté de communes de la Moivre à la Coole ààg’schlossa. Doo druff hàt dr Verbànd sii urschprìngliga Nàmma *Communauté de communes de la Région de Suippes* wììder bikumma — ìnzwìscha-n-ìsch daa Nàmma-n-a àndra Rachtspärseenlikait worra gsìì.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Communauté de communes de l’Argonne Champenoise

D’ **Communauté de communes de l’Argonne Champenoise** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2014 grìnda worra un umfàsst 60 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz ìsch ìm Ort Sainte-Menehould.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2014 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu da Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt:
* dr Communauté de communes de la Région de Givry-en-Argonne,
* dr *Communauté de communes de la Région de Sainte-Menehould* un
* dr *Communauté de communes du Canton de Ville-sur-Tourbe*

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Communauté de communes de la Brie Champenoise

D’ **Communauté de communes de la Brie Champenoise** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 30. Dezamber 1996 grìnda worra un umfàsst 20 G’mainda (Schtànd: 1. Janner 2020). Dr Verwàltungssìtz lììgt ìn dr G’mainda Montmirail.

## histoorischa Äntwìcklung
Àm 1. Janner 2020 hàt d’ G’mainda Margny d’ Communauté de communes des Paysages de la Champagne fààralo un hàt sìch dam G’maindaverbànd ààg’schlossa.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Communauté de communes Côtes de Champagne et Val de Saulx

D’ **Communauté de communes Côtes de Champagne et Val de Saulx** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 15. Septamber 2016 grìnda worra un umfàsst 40 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz lììgt z’ Sermaize-les-Bains.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2017 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu dana zwai Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt:
* dr Communauté de communes Côtes de Champagne et Saulx un
* dr Communauté de communes Saulx et Bruxenelle

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Communauté de communes de la Grande Vallée de la Marne

D’ **Communauté de communes de la Grande Vallée de la Marne** (CCGVM) ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 16. Dezamber 1992 grìnda worra un umfàsst 14 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz lììgt sìch ìn dr näija G’mainda Aÿ-Champagne.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Communauté de communes Perthois-Bocage et Der

D’ **Communauté de communes Perthois-Bocage et Der** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 1. Janner 2014 grìnda worra un umfàsst 25 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz lììgt ìm Ort Saint-Remy-en-Bouzemont-Saint-Genest-et-Isson.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch ànna 2014 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu dräi Orgànisàzioona, wo ’s gaa hàt:
* dr Communauté de communes du Bocage Champenois,
* dr Communauté de communes Marne et Orconte und
* dr Communauté de communes du Perthois.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Liste der Gemeindeverbände im Département Marne

S’ Département Marne lììgt ìn dr Regioon Grand Est ìn Frànkrììch. ’S ìsch ìn 15 G’maindaverband unterglììdert.

## d’ G’maindaverband

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne
Communauté de communes Vitry, Champagne et Der

D’ **Communauté de communes Vitry, Champagne et Der** (offiziäll schribbt m’r *Communauté de communes de Vitry, Champagne et Der*) ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 14. Nowamber 2012 grìnda worra un umfàsst 35&nbsp;G’mainda. Dr Verwàltungssìtz b’fìndet sìch ìn dr Schtàdt Vitry-le-François.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Weblìnks
* Schtàtistischa Dààta zem G’maindaverbànd Vitry, Champagne et Der biim INSEE (frànzeesch)

## Kwalla
Communauté d’agglomération du Grand Saint-Dizier, Der et Vallées

D’ **Communauté d’agglomération du Grand Saint-Dizier, Der et Vallées** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté d’agglomération ìn da Départements Haute-Marne un Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 28. Nowamber 2016 grìnda worra un umfàsst 60 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz ìsch ìn dr Schtàdt Saint-Dizier z’ fìnda. A B’sunderhait ìsch, àss d’ Schtrüktüür ìwwer zwai Départements lììgt.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2017 äntschtànda dur d’ Füsioon vu dräi Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt:
* dr Communauté d’agglomération Saint-Dizier, Der et Blaise (vor 2017),
* dr Communauté de communes de la Vallée de la Marne un
* dr Communauté de communes du Pays du Der.

Sa ìsch urschprìnglig dr Nàmma „Communauté d’agglomération Saint-Dizier, Der et Blaise“ biib’hàlta, àwwer ’s ìsch a àndra Rachtspärseenlikait gsìì. Schuu-n-àn dr Näigrìndung hann sìch d’ G’mainda Cheminon un Maurupt-le-Montois vu dr ehamooliga Communauté de communes Saulx et Bruxenelle em näija Verbànd ààg’schlossa.

Dur a Ärlàss vu da Prefäkta vu da baida Départements hàt dr Verbànd àm 8. Hornung 2024 ìhr hìttiger Nàmma bikumma.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Ainzelnoohwiisa


## sunschtiga Weblìnks
* Schtàtistischa Dààta zem G’maindaverbànd biim INSEE (frànzeesch)
Communauté d’agglomération Épernay, Coteaux et Plaine de Champagne

D’ **Communauté d’agglomération Épernay, Coteaux et Plaine de Champagne** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté d’agglomération ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 12. Septamber 2016 grìnda worra un umfàsst 47 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz ìsch ìn dr Schtàdt Épernay z’ fìnda.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2017 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu zwai Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt
* dr Communauté de communes Épernay-Pays de Champagne un
* dr Communauté de communes de la Région de Vertus.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## d’ Anderunga ìm G’maindab’schtànd
ànna 2018:
* Füsioon *[[Gionges]]*, *[[Oger]]*, *[[Vertus]]* un *[[Voipreux]]* → Blancs-Coteaux

## Kwalla
Communauté d’agglomération de Châlons-en-Champagne

D’ **Communauté d’agglomération de Châlons-en-Champagne** (kurz *Châlons Agglo*) ìsch a frànzeesch G’maindaverband mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté d’agglomération ìm Département Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 21. Septamber 2016 grìnda worra un umfàsst 46 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz b’fìndet sìch ìn dr Schtàdt Châlons-en-Champagne.

Zem 1. Janner 2025 hann d’ G’mainda Dampierre-au-Temple un Saint-Hilaire-au-Temple d’ näija G’mainda La Neuville-au-Temple gebìlda. Domìt ìsch d’ Ànzààhl vu da Mìtglììdsg’mainda uff 45 g’sunka.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2017 d’ Füsioon vu zwai Orgànisàzioona, wo ’s gaa hàt:
* dr Communauté d’agglomération de Châlons-en-Champagne (vor 2017) un
* dr Communauté de communes de la Région de Mourmelon.

Dr näija G’maindaverbànd hàt zwààr dr gliicha Nàmma, àwwer ’s ìsch a àndra Rachtspärseenlikait.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Communauté de communes du Bassin de Joinville en Champagne

D’ **Communauté de communes du Bassin de Joinville en Champagne** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Haute-Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 31. Mai 2013 grìnda worra un umfàsst 59 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz ìsch ìm Ort Joinville z’ fìnda.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2014 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu dräi Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt:
* dr Communauté de communes Marne Rognon,
* dr *Communauté de communes de la Région de Doulevant-le-Château* un
* dr *Communauté de communes du Canton de Poissons*

Àn dr Grìndung hann sìch àui wittera salbschtandiga G’mainda-n-em Verbànd ààg’schlossa.

## d’ Mìtglììdsg’mainschàfta

## Kwalla
Communauté de communes du Grand Langres

D’ **Communauté de communes du Grand Langres** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìm Département Haute-Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 27. Dezamber 2016 grìnda worra un umfàsst 54 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz lììgt ìm Ort Langres.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2017 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu zwai Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt:
* dr Communauté de communes du Grand Langres (vor 2017) un
* dr Communauté de communes du Bassigny.

Dr näija Verbànd hàt zwààr dr gliicha Nàmma, àwwer ’s ìsch a näija Grìndung gsìì mìt’ra àndra Rachtspärseenlikait.

## d’ Mìtglììdsg’mainschàfta

## Kwalla
Communauté de communes de l’Ouest Vosgien

D’ **Communauté de communes de l’Ouest Vosgien** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd mìt dr Rachtsform vun’ra Communauté de communes ìn da Départements Vosges un Haute-Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 1. Janner 2017 grìnda worra un umfàsst 69 G’mainda. Dr Verwàltungssìtz lììgt ìm Ort Neufchâteau. A B’sunderhait ìsch, àss d’ Schtrüktüür vu da Mìtglììdsg’mainda-n-uff zwai Départements lììgt.

## histoorischa Äntwìcklung
Dr G’maindaverbànd ìsch àm 1. Janner 2017 äntschtànda, dur d’ Füsioon vu zwai Orgànisàzioona, wo ’s vorhaar gaa hàt:
* dr Communauté de communes du Bassin de Neufchâteau un
* dr Communauté de communes du Pays de Châtenois

Gliichzittlig hàt sìch d’ G’mainda Aroffe üss dr Communauté de communes du Pays de Colombey et du Sud Toulois em näija Verbànd ààg’schlossa.

Àm 1. Janner 2025 ìsch s’ Dorf Rollainville Tail vu dr G’mainda Neufchâteau worra. Domìt ìsch d’ Ànzààhl vu da Mìtglììdsg’mainda uff 69 g’sunka.

## d’ Mìtglììdsg’mainda

## Kwalla
Saônelle

D’ **Saônelle** ìsch a Bàch ìn Frànkrììch, wo ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Ìn’ma Àbschnìtt vun ìhrem Owwerlàuif ìsch’r àui unter’m Nàmma *Royat* bekànnt. Ar ìsch a lìnker un süüdwäschtliger Züafluss vu dr Maas.

## Verlàuif
D’ Saônelle äntschprìngt àn dr G’maindagranz vu Lafauche un Prez-sous-Lafauche. Ar fliasst ìn Rìchtung Nordoscht un mìndet nooh äbba 22 Kilomeeter àn dr G’maindagranz vu Frebécourt un Coussey vu lìnks ìn d’ Maas. Uff ìhrem Waag duurakweert sa d’ Départements Haute-Marne un Vosges.

## d’ Züaflìss
* dr Ruisseau d’Orquevaux (*lìnks*), 3,0 km
* dr Ruisseau de la Goulotte (*lìnks*), 1,0 km
* dr Ruisseau de la Fontaine des Auges (*rachts*), 1,1 km
* dr Ruisseau de Vonevau (*rachts*), 1,1 km
* dr Ruisseau des Arentolles (*lìnks*), 1,9 km
* dr Ruisseau du Brouillard (*rachts*), 1,3 km
* dr Ruisseau du Champ Balance (*rachts*), 1,4 km
* dr Ruisseau de la Fousole (*rachts*), 0,9 km
* dr Ruisseau de Mureau (*lìnks*), 3,5 km
* dr Ruisseau de Trevau (*rachts*), 1,3 km
* dr Ru du Vau (*lìnks*), 3,3 km
* dr Ru de Rorthey  (*lìnks*), 2,5 km

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Département Haute-Marne
** Liffol-le-Petit
* Département Vosges
** Liffol-le-Grand
** Pargny-sous-Mureau
** Sionne

## Ainzelnoohwiisa


## Weblìnks
* Débits caractéristiques de la Saônelle (frànzeesch; PDF; 13&nbsp;kB)
Liffol-le-Petit

**Liffol-le-Petit**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ). Sa g’heert züa dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne), zem Département Haute-Marne, zem Arrondissement Chaumont un zem Kàntoon Poissons.

## wia m’r d’ Iiwoohner nännt
Ìm Frànzeescha kààt m’r d’ Iiwoohner vu Liffol-le-Petit mìt dräi verschììdana Nàmma b’zaichna:
* **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija)
* **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija)
* **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija)

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1339311", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Liffol-le-Petit lììgt äbba 35 Kilomeeter nordeeschtlig vu Chaumont àn dr Granz zem Vogeesa-Département. Umgaa wìrd Liffol-le-Petit vu da Noochberg’mainda Aillianville ìm Norda un Nordwäschta, Liffol-le-Grand ìm Norda un Oschta, Harréville-les-Chanteurs ìm Süüdoschta, Bourmont-entre-Meuse-et-Mouzon ìm Süüda un Süüdoschta, Prez-sous-Lafauche ìm Süüda un Wäschta so wia Lafauche ìm Wäschta un Nordwäschta.

Dur d’ G’mainda fiahrt d’ friahjera Nàzionààlschtrooss 65 (d’ hìttiga D674).

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()*


Liffol-le-Petit Place.jpg|àm Dorfplàtz mìt dr Remigiuskìrìch hìnterdràà
Liffol-le-Petit Monument.jpg|s’ Kriagerdankmool
Liffol-le-Petit Puits.jpg|dr Rààdbrunna
Liffol-le-Petit Monument2.jpg|d’ Remigiuskìrìch mìt’m Kriagerdankmool vornadràà
Liffol-le-Petit Eglise 4.jpg|ìm Kìrchaschìff
Liffol-le-Petit Eglise 6.jpg|dr Hàuiptàltààr ìn dr Remigiuskìrìch
Liffol-le-Petit Eglise 5.jpg|a Gedankatààfla ìn dr Kìrìch, fìr d’ G’schtoorwana vum Äärschta Waltkriag eehra


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Liichtàthlet Pierre Colnard (1929–2018) ìsch doo uff d’ Walt kumma.

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Haute-Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Liffol-le-Petit biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Liffol-le-Petit ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Abor & Tynna

**Abor & Tynna** sin e Musikduo vu Eeschtryych. S bstoot us de Gschwischtrig Attila (* 1998 z Wien) un Tünde Bornemisza (* 22. Dezämber 2000 z Wien). Im Meerz 2025 hän si mit em Lied *Baller* in dr Castingshow *Chefsache ESC 2025 – Wer singt für Deutschland?* gwunne un sin fir Dytschland bim *[[Eurovision Song Contest]] 2025* z Baasel aadrätte.

## Gschiicht
D Gschwischtrig sin z Wien in ere Musikerfamilie ufgwagse. Ire Vater Csaba Bornemisza (* 1966 z Wien) isch syter anne 1993 Tschellischt bi de Wiener Philharmoniker. D Tünde spiilt Queerfleete un ire Brueder Attila Tschello. D Gschwischtrig studiere Maschiineböu un Fililogy.

Anne 2016 hän si ire eerschte gmainsaame Song ufgnuu. Si sään si im Beraich Pop, Hip-Hop un Eläktroonik. Im Joor 2024 sin si Voorgruppe gsii, wu d „Glas Tour“ vu dr Nina Chuba z Bremen ufgmacht wooren isch. Anne 2025 het si si mit irem Lied *Baller* us irem Debütalbum *Bittersüß*, wu d Tünde alias Tynna singe un dr Attila (Abor) si uf em Tschello beglaite duet, erfolgryych fir di dytsch Voorentschaidig *Chefsache ESC 2025 – Wer singt für Deutschland?* zum Eurovision Song Contest bewoorbe. Si sin vu dr Jury in dr Voorrundi, em Halbfinaal un em Finaal als wytegweelt woore un hän am 1. Meerz 2025 mit 34,9 % vu dr Stimme s Televoting vu dr verbliibene fimf Superfinalischte*ne gwunne. Si hän Dytschland bim Wettbewäärb am 17. Mai 2025 z Baasel verdrätte. Bim Finale vum ESC sin si it em Lied *Baller* uf Blatz 15 chuu.

## Weblink
* Websyte vum Duo
* Interview vum 27. Februar 2025 – 18′50″

## Fueßnote
Fontaine des Carmes (Reims)

Dr **Fontaine des Carmes**  („Karmeliitabrunna“), womm’r àui **Fontaine du Barbâtre**  nännt, ìsch a Brunna z’ Reims, wo àls frànzeesch Histoorisch Dankmool g’schìtzt ìsch.

## wu ’s lììgt
Dr Fontaine des Carmes lììgt àn dr Kriizung vu dr Rue du Barbâtre un dr Rue des Carmes ìm Viartel Barbâtre grààd süüdeeschtlig vum Schtàdtzäntrum. Sa lììgt àn dr Fàssààda vum Gebäi àm 108 Rue du Barbâtre — s’ Üssera vu dam Gebäi ìsch ìm Schtiil Art Déco ziart. Ìm Gebäi ìsch zallamols s’ G’schaft Nr. 22 vum Reimser Familistère gsìì, un ìm 20. un 21. Joohrhundert ìsch doo s’ G’schaft „Le Chaisier“.

Dr Bunna haisst asoo, dänn’r schteht naawa-n-em ehamooliga Karmeliitakloschter. Ànna 2021 ìsch bii dr Brunna-n-a Bar g’äffnet worra, wo „La Fontaine“ haisst.

## G’schìcht
Dr Brunna ìsch ìm 18. Joohrhundert bàuija worra. Sa ìsch bii da 17 Brunna, wo dr Domhärr Jean Godinot un dr Louis-Jean Levesque de Pouilly hann loo ärrìchta, fìr d’ Schtàdt Reims mìt Trìnkwàsser versorga. Àb 1844 hàt m’r jedoch dr Brunna nìmm b’nutzt.

S’ Hüüs, wu dr Brunna d’rgeega schteeht, ìsch ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra. Noh-n-em Kriag ìsch’s ìm Schtiil vu dr Art Déco wììder uffbàuija worra.

Dur a Verordnung vum 22. Jüüni 1923 ìsch dr Karmeliitabrunna bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart worra, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.

Ìm friahja 21. Joohrhundert ìsch dr Brunna waaga dr Luftverschmutzung gànz schwàrz gsìì. Àm 3. Hornung 2022 hàt dr Reimser G’maindaroot b’schìmmt, àss m’r dr Brunna räschtoriara wurd. D’ Räschtoriarungsàrweeta hann viar Moneet làng düürt un sìnn ìm März 2025 fartig gsìì: Zitterhaar ìsch dr Brunna wììder wiiss z’ sah, wia ’s àm Ààfàng gsìì ìsch. D’ Àrweeta hann ìnsg’sàmt } Öiro koschta — d’rfìr hann fräiwìlliga Mezääna bezààhlt, d’ Finànziarung ìsch vu dr Fondation du Patrimoine orgànisiart worra. Gliichzittlig ìsch d’ Hüüsfàssààda verputzt worra.

## Weblìnks

## Noohwiisa
Parc de la Patte-d’Oie

Dr **Parc de la Patte-d’Oie**  ìsch a grosser Pàrk z’ Reims, wo àls „beàchtenswart“ iig’schtuuft ìsch.

## wu ’s lììgt
Dr Parc de la Patte-d’Oie, wo 3,7 Häktààr grooss ìsch, lììgt süüdlig vu da Basses Promenades zwìscha dr Vesle un dr Reimser Hàuiptbàhnhoof àm Rànd vum histoorischa Zäntrum vu dr Schtàdt. Ar granzt ìm Wäschta àn dr Boulevard Louis-Roederer un ìm Oschta vum Boulevard du Général-Leclerc. Grààd neerdlig vu dr Pàrkànlààg schteht dr Reimser Zirküs, un grààd süüdlig ìsch s’ Kongrasszäntrum.

## G’schìcht
Dr Pàrk ìsch ànna 1733 ààg’lajt worra. Ar ìsch ànna 1896 ìm anglischa Schtiil umg’schtàlta worra — dr näija Pàrk hàt dr Làndschàftsgartner Jean-Pierre Durand zaichnet. Dr Kiosk, wo ’s hìtt gìtt, ìsch zallamols uff da Promenades gsìì. Ar ìsch noh dr rüssischa Geegnera Anna Politkowskaja g’nännt worra.

Dr Pàrk ìsch nochamol ànna 1994 ìm modärna Schtiil noh-n-em näija Plààn vum Alain Marguerit arfrìscht worra. D’rbii hàt m’r mehrera Ànlààga züag’fiagt: A Schpììlgàrta fìr Kìnder un àui a kìschtliga Wàsserkwalla mìt’ma Bàssìng un dr Kiosk, so wia-n-a Plàtz mìt Wàsserschtrààhla. Vor’m Kongrasszäntrum hàt m’r àui a Schtaigruppa ìnschtàlliart, mìt’ma Mammutbàuim ema Bachla. Dàs Wark hàt dr Durand ànna 1896 zaichnet. Nohdam àss m’r d’ Àrkitäktüür vu da Promenades àbg’andert worra-n-ìsch, hàt m’r ìm Nowamber 2022 d’ Schpììl- un Ziarungsànlààga-n-ìm Pàrk ärfrìscht — fìr d’ näija Schpììlànlààga hann d’ Iiwoohner ìm Nätz g’wählt. Üsserdam hàt m’r ìn da d’ Wàsserànlààga sìnn a Fìlter ìnschtàlliart.

Dr Pàrk ìsch ànna 2015 àls „beàchtenswarter Gàrta“ iig’schtuuft worra.

Zitter’m 26. Jüüni 2024 därft m’r nìmm ìm Pàrk ràuicha — ’s ìsch dr äärschta Reimser Pàrk, wumm’r s’ Zigarättlaràuicha verbotta hàt.


Kiosque cerfs 5690.JPG|a Schtàtüüta vor’m Bachla un em Kiosk
Kiosque patte d'oie 824.jpg|wia dr Kiosk üsssììht
Kiosque anna politkovsaia 08.jpg|uff’m Kiosk ìsch a Gedankatààfla, fìr d’ Anna Poitkowskaja eehra
Blue 1510362 spectacle patte d'oie.jpg|a Schàuischpììl vor’m Kiosk ànna 2022
Parc de la patte d'oie 718.jpg|dr Schpììlgàrta fìr Kìnder
Jeux patte d'oie 1551590.jpg|a àndra Schpììlànlààga
Parc de la patte d'oie 708.jpg|ìm Schpììlgàrta
Parc de la patte d'oie 696.jpg|ìm Pàrk ìsch a Rüahjgàrta mìt „Throona“
Parc de la patte d'oie 678.jpg|s’ Bachla
Fontaine wallace patte d'oie 1004944.jpg|a Wallace-Brunna ìm Pàrk


## Lìteràtüür zem Theema
* 

## Weblìnks

* B’schriiwung vum Parc de la Patte-d’Oie bii dr Schtàdtverwàltung Reims (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Boulevard Louis-Roederer

Dr **Boulevard Louis-Roederer** ìsch a Schtrooss z’ Reims.

## Verlàuif
Dr Boulevard Louis-Roederer bìldet dr süüdliga Tail vu dr Wäschtgranz vum Reimser Schtàdtzäntrum — hìnterdràà lììgt dr Viartel Clairmarais. Ar verlàuift schnüarschträcks uff äbba 700 Meeter ìn dr Rìchtung Nordoscht-Süüdwäscht äntlàng da Untera Promenades. Ar fàngt ìm Norda zwìschem Reimser Hàuiptbààhnhoof un em Square Colbert àà. Doo ìsch’r dur a Tunnel mìt’m Boulevard Joffre verbunda, wo witter uff Norda bis àn d’ Place de la République un d’ Avenue de Laon fààhrt.

Süüdlig vu dr Rue Bir-Hakeim fààhrt dr Boulevard zwìschem Parc de la Patte-d’Oie ìm Oschta un em Pierre-Schneiter-Gàrta ìm Wäschta un fiahrt uff dr raachta Schpüar uff d’ Avenue Brébant un uff dr lìnka Schpüar ìns Kriiz vu dr Schtàdtotobààhn A 344 „Reims Centre“, wo dr Aisne-Marne-Kànààl un d’ Vesle ìwwerkweert fìr ìn d’ Rìchtung vu Cormontreuil fààhra.

Vor dr Rue Bir-Hakeim ìsch dr Reviar vu dr Nàzionààlpolizäi z’ sah.

## G’schìcht
D’ Schtrooss ìsch ìm 19. Joohrhundert ààg’lajt worra, wumm’r d’ Schtàdt üsserhàlb vu da Müüra vergreessert hàt. Sa ìsch noh-n-em Reimser Unternammer Louis Roederer g’nännt, wo dr bekànnta Schàmpàànierhüüs Roederer grìnda hàt.

## a pààr Bìlder

Boulevard Louis Roederer 04199.JPG|dr Polizäireviar àn dr Kriizung vu dr Rue Bir-Hakeim
Oeuvre hotel de police reims 1303846.JPG|ìn dr Ardg’schoosshàlla vum Polizäireviar
Reims pont sur la tranchée du Boulevard Joffre et du Boulevard Louis Roederer.png|dr Tunnel, wo dr Boulevard Louis-Roederer mìt’m Boulevard Joffre verbìndet
Manif anti passe sanitaire 28 aout reims 1108524.jpg|a Demonschtràzioon geega dr frànzeescha Ìmpfpàss wahrend dr COVID-19-Pàndemii àm Boulevard Louis-Roederer àm 28. Àuigscht 2021


## Lìteràtüür
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Hourges

**Hourges**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims. 

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  un **'  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1222339", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Hourges lììgt äbba 28 Kilomeeter wäscht-nordwäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Houges vu da Noochberg’mainda Breuil-sur-Vesle ìm Norda, Vandeuil ìm Oschta, Savigny-sur-Ardres ìm Süüdoschta, Serzy-et-Prin ìm Süüda, Crugny ìm Süüda so wia Unchair ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Ruffin-et-Saint-Valère. Ìn dr Kìrìch sìnn a Hüüfa Objakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: zwai Bruchschtìckla vu’ma Schtairetààwel üss’m 16. Joohrhundert, dr Schtaireflief vum Jesüs Krìschtüs àm Kriiz mìt zwai Schtìfter, wo düan kniia (17. Joohrhundert), d’ Schtaischtàtüüta vu’ma Àposchtel mìt’ma Schwart (16. Joohrhundert), d’ Schtaischtàtüüta vu dr hl. Barbara (17. Joohrhundert), d’ Schtaischtàtüüta vu dr hl. Margareta (16. Joohrhundert), d’ Schtaischtàtüüta vun’ra hailiga G’màrterta (17. Joohrhundert), so wia zwai Grààbschtaina mìt’m Relief vu Kriizigungsgruppa: dr Aina vum Joohr 1630 un dr Àndra vum Joohr 1641.
* a Wàschhüüs
* a Kàlkoofa
* s’ Kriagerdankmool


Hourges mairie 4032.jpg|s’ Roothüüs
Hourges 4028.JPG|d’ Dorfkìrìch
Hourges monument aux morts 4029.JPG|s’ Kriagerdankmool
Lavoir d'Hourges 4024.jpg|s’ Wàschhüüs
Hourges lavoir 4026.jpg|ìm Wàschhüüs
Hourges 4037.JPG|dr Kàlkoofa


## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Hourges uff dr Websitta vum INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Hourges ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Caurel (Marne)

**Caurel**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Reims un ìsch Mìtglììd ìm G’maindaverbànd Communauté urbaine du Grand Reims.

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  un **'  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q747871", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Caurel lììgt äbba 10 Kilomeeter nordeeschtlig vu Reims ìm neerdliga Tail vum Département Marne. D’ G’mainda b’fìndet sìch ìm Norda vu dr histoorischa Prowìnz Champagne. Uff’m G’maindagebiat fliasst kää Fluss. S’ Zäntrum lììgt uff’ra Heecha vun äbba 110 Meeter. S’ G’lànd ìsch ìm neerdliga Tail flàch, àwwer ìm Süüda schtaigt’s bis uff ìwwer 155 Meeter Heecha.

Äbba 92 Prozant vu dr G’maindaflächa waara fìr d’ Làndwìrtschàft b’nutzt, dr Ààtail àn G’land mìt kìnschtligem Bàui d’ruff ìsch um äbba 5 Prozant g’laaga, un 3 Prozant vum G’land wìrd vum G’warbagebiat *Parc d’activités de Witry-Caurel* bedäckt.

Umgaa wìrd Cuarel vu da Noochberg’mainda Pomacle ìm Norda, Lavannes ìm Oschta, Berru ìm Süüda so wia Witry-lès-Reims ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Basle üss’m 12., 13. un 14. Joohrhundert, wo zitter 1921 àls Histoorisch Dankmool klàssifiziart ìsch, wo-n-a nàzionààla Bediitung hàt. Ìn Kìrìch sìnn d’ Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna üss’m 15. Joohrhundert so wia d’ schtainiga Schtàtüütagruppa vu dr hl. Anna, wo ìn dr Jumpfa s’ Laasa larna düat (16. Joohrhundert) àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.
* s’ Kriagerdankmool, fìr d’ G’schtoorwana vum Äärschta Waltkriag eehra, ìsch ànna 1928 bàuija worra.


Entrée de Caurel 200.JPG|a Waagkriiz àn dr Iifàhrt vum Dorf
Mairie Caurel 82.jpg|s’ Roothüüs
Monument église st-Basle Caurel 193.JPG|s’ Kriagerdankmool vor dr Kìrìch
De Caurel 6194.JPG|dr Portààl vu dr Kìrìch
De Caurel 6199.JPG|a Tail vu dr Kìrchafàssààda
De Caurel 96.JPG|dr Glockaturm


## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Websitta vu dr G’maindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Caurel uff dr Websitta vum INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Caurel ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Tramery

**Tramery**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Dormans-Paysages de Champagne.

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch, Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1222281", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Tramery lììgt äbba 21 Kilomeeter wäscht-süüdwäschtlig vu Reims àn dr Ardre. Umgaa wìrd Tramery vu da Noochberg’mainda Faverolles-et-Coëmy ìm Norda un Wäschta, Treslon ìm Nordoschta, Poilly ìm Süüda un Oschta so wia Lhéry ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Johànnis-dr-Taifer-Kìrìch *()*. Ìn dr Kìrìch sìnn dr Tàuifbäcka vum 12. Joohrhundert so wia-n-a Grààbschtai vum Joohr 1521 àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. Üsserdam sìnn a Hüüfa Wark bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: D’ Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 16. odd’r 17. Joohrhundert, d’ Schtaischtàtüüta vum hl. Remigius üss’m 16. odd’r 17. Joohrhundert, d’ Schtaischtàtüüta vun’ra hailiga G’màrterta (16. Joohrhundert), d’ Schtaischtàtüüta vum hl. Johànnis em Taifer üss’m 17. Joohrhundert, d’ Schtaischtàtüüta vu dr hl. Barbara üss’m 16. odd’r 17. Joohrhundert, d’ Schtaischtàtüüta vum hl. Sebàstiààn üss’m 18. Joohrhundert, zwai Schtàtüütasockel üss Schtai vum 15. Joohrhundert so wia d’ Schtaikonsoola vun Angel mìt Wàppa üss’m 16. Joohrhundert.




## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Tramery biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Tramery ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Informàzioona züa dr G’mainda Tramery, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Thil (Marne)

**Thil**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Reims un ìsch Mìtglììd ìm G’maindaverbànd Communauté urbaine du Grand Reims.

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:
**Tylia* (ànna 1047)
**Thyl* (ànna 1294)
**Thy* (ànna 1642)
**Ty* (ànna 1700)
**Til* (ìm 18. Joohrhundert)
**Thylia* (ànna 1738)

Dr frànzeescha Nàmma „Thil“ schtàmmt vum Làtiinischa **', wo „[[Linden (Botanik)|Lìnda]]“ bediitet.

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **  (fìr d’ Manner) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q664825", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Thil lììgt äbba àcht Kilomeeter nord-nordwäschtlig vu Reims ìm Norda vu dr histoorischa Prowìnz Champagne. Uff’m G’maindagebiat ìsch kää Fluss z’ fìnda. S’ Zäntrum vu dr G’mainda lììgt uff’ra Heecha vun äbba 110 Meeter ìwwer’m meer, àwwer ìm Wäschta schtaigt’s bis uff 130 Meeter, un ìm Oschta ìsch’s sogààr unter 100 Meeter hooch.

Äbba 85 Prozant vu dr G’maindaflächa wìrd fìr d’ Làndwìrtschàft. Dr Ààtail vu dr Flächa, wo kìnschtlig bàuija-n-ìsch, ìsch um 15 Prozant g’laaga (Schtànd: 2018).

Umgaa wìrd Thil vu da Noochberg’mainda Villers-Franqueux ìm Norda, Courcy ìm Oschta, Saint-Thierry ìm Süüda so wia Pouillon ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()* üss’m 17. Joohrhundert, wo noh-n-em Äärschta Waltkriag wììder uffbàuija worra-n-ìsch.
* biim Dorf schteht a Waagkriiz, fìr àn d’ Befräijung vu Thil ìm Àuigscht 1944 ärrìnnera


Thil - église (02).JPG|d’ Remigiuskìrìch
Thil - monument aux morts.JPG|s’ Kriagerdankmool vor dr Kìrìch
Mairie église monument Thil 4927.jpg|s’ Roothüüs vor dr Kìrìch


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Thil biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Thil ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Ormes (Marne)

**Ormes**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims.

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dr Nàmma „Ormes“ schtàmmt vum Àltfrànzeescha *Olme*, wo salbscht vum Làtiinscha **' kummt, wo „[[Ulmen|Rüeschta]]“ bediitet.

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1220021", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Ormes lììgt ìm Zäntrum vu dr Champagne, àls Vorort äbba fìmf Kilomeeter wäscht-süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Ormes vu da Noochberg’mainda Thillois ìm Norda, Tinqueux ìm Oschta, Les Mesneux ìm Süüda, Pargny-lès-Reims un Coulommes-la-Montagne ìm Süüdwäschta so wia Vrigny ìm Wäschta. 

Durs G’maindagebiat fààhrt d’ Otoschtrooss A 26.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()* üss’m 12. Joohrhundert, wo zitter 1920 bii da Histoorischa Dankmooler schteeht, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. Ìm Ìnnera sìnn viar Wark àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: D’ Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m schpeetera 15. Joohrhundert, so wia d’ dräi Schtaischtàtüüta vum hl. Remigius, vu dr hl. Kàtharina un vu dr hl. Barbara, wo üss’m 16. Joohrhundert schtàmma. Üsserdam sìnn d’ Holzschtàtüüta vum hl. Fiacrius üss’m 18. Joohrhundert so wia dr Retààwel vum Hàuiptàltààr mìt zwai Hailigaschtàtüüta druff (18. Joohrhundert) àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann.


Église et baptistère 465.JPG|d’ Remigiuskìrìch
Eglise de Ormes.jpg|d’ Remigiuskìrìch
Ormes nef 118.JPG|ìm Kìrchaschìff
Mairie Ormes 458.JPG|s’ Roothüüs


## Wìrtschàft
D’ Gmainda Ormes lììgt ìm Wiibàuigebiat Champagne. Ìm G’maindagebiat sìnn àwwer numma 8,40 ha mìt Raabgàrta gepflànzt, d’runter 6,20 ha mìt dr Raabsorta Pinot Meunier un 1,30 ha mìt Pinot Noir un 0,90 ha mìt Chardonnay (Schtànd: 2025).

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* d’ Websitta vu dr G’maindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Ormes biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Ormes ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Ormes, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Autoroute A 26

D’ **Autoroute A 26** ìsch Otoschtrooss ìm Norda vu Frànkrììch, wo 361 Kilomeeter làng ìsch, un wo Calais un Troyes verbìndet. M’r nännt sììe àui „Anglander-Otobààhn“ (uff Frànzeesch **), dänn sa bìldet d’ Hàuiptverbìndung zwìschem Eurotunnel (wo ìn Anglànd fiahrt) un em Norda un em Oschta vu Frànkrììch. B’sunderscht ìm Summer fààhra druff vììla britischa Fààhrzigga. Vor äbb m’r ìn da 1990er Joohra d’ A 16 g’äffnet hàt, ìsch d’ A 26 Tail vu dr Schtroossaverbìndung vu London uff Pàriis gsìì.

D’ Otoschtrooss ìsch Tail vu da Öiropàschtroossa E 15 un E 17.

## d’ Schträcka
D’ Otobààhn fàngt z’ Calais àm Otobààhnkriiz mìt dr A 16 — vu doo haar kààt m’r mìt’m Wààga-n-uff d’ Schìffer iischtaiga, wo ìn Angland fààhra. D’rnooh verlàuift d’ Otobààhn ìn Rìchtung Süüdoschta vorna àn da Orta Saint-Omer, Béthune, Lens un Arras. Ìn dr Neecha vun Arras kriizt sa d’ A 1, wo uff Pàriis fiahrt.

Witterscht verlàuift d’ A 26 ìn Rìchtung Süüdoscht, vorna àn Cambrai, Saint-Quentin un Laon, vor äbba sa ìn dr Neecha vu Reims uff d’ A 4 trìfft. Fìr d’ naachschta 36 km laifa A 26 un A 4 zamma uff dr saalwa Schpüar bis uff Châlons-en-Champagne, wo sa sìch wììder tränna. D’ A 26 verlàuift witter ìn Rìchtung Süüda, bis sa ìn dr Neecha vu Troyes àm Otobààhnkriiz uff d’ A 5 trìfft.

D’ Otobààhn wìrd vu dr SANEF betrììwa.

## a pààr Bìlder

A26 - Sortie 6 (Béthune) à Fouquières-lès-Béthune - 1.JPG|bii Fouquières-lès-Béthune
A26 à hauteur de Vaudricourt.JPG|bii Vaudricourt
IMG A4-A26-Echangeur.JPG|wu d’ A 26 d’ A 4 trìfft
A26-A344 - 2019-06-03 - IMG 2456.jpg|wu d’ A 26 d’ A 344 trìfft


## Weblìnks

* d’ Autoroute A 26 bii WikiSara (frànzeesch)
Olizy

**Olizy**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Dormans-Paysages de Champagne.

## dr Dorfnàmma
S’ Dorf ìsch ìm 19. Joohrhundert Olizy-Violaine g’nännt gsìì. ’S hàt àui d’ Nàmma *Olizy-la-Montagne* un *Olizy-sous-Châtillon* trajt.

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1221152", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Olizy lììgt äbba 22 Kilomeeter wäscht-süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Olizy vu da Noochberg’mainda Romigny ìm Norda un Oschta, Jonquery ìm Oschta un Süüdoschta, Cuisles ìm Süüda un Süüdoschta, Anthenay ìm Wäschta so wia Villers-Agron-Aiguizy ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()*, wo zitter 1921 bii da Histoorischa Dankmooler schteeht, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. Ìn dr Kìrìch ìsch d’ Schtaischtàtüüta vu dr Jumpfra Mària üss’m 15. Joohrhundert àls Ainzelobjakt bii da Histoorischa Dankmooler iitrajt, wo-n-a nàzionààla Bediitung hàt. Àui dr Plattlabooda-n-üss Kerààmik vum 15. Joohrhundert un a Fanschter vum 16. Joohrhundert sìnn zallamols bii da Histoorischa Dankmooler mìt’ra nàzionààla Bediitung klàssifiziart gsìì; Sa sìnn àwwer ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra.
* a Wàschhüüs
* a Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag mìt dr Schtàtüüta vu’ma frànzeescha Soldààt, wo dr Pàriiser Alfred Benon ànna 1926 g’hàuija hàt.


Olizy village de champagne 02385.JPG|wämm’r ìns Dorf fààhrt
Eglise Saint-Rémi d'Olizy.JPG|d’ Remigiuskìrìch
Olizy monument aux morts 02401.JPG|s’ Kriagerdankmool
Lavoir olizy 02394.JPG|s’ Wàschhüüs


## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Olizy biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Olizy ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Olizy, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Annelles

**Annelles**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Ardennes ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Rethel un zem Kàntoon Château-Porcien. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1020529", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Annelles lììgt ìm Süüdwäschta vum Ardenna-Département, äbba 11 Kilomeeter süüdeeschtlig vu dr Schtàdt Rethel, 48 Kilomeeter süüdwäschtlig vu Charleville-Mézières un 35 Kilomeeter nordeeschtlig vu dr Grossschtàdt Reims. Umgaa wìrd Annelles vu da Noochberg’mainda Thugny-Trugny ìm Norda, Seuil ìm Nordoschta, Ménil-Annelles ìm Oschta, Ville-sur-Retourne ìm Süüdoschta, Bignicourt ìm Süüda, Juniville ìm Süüdwäschta un Perthes ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Sulpiciuskìrìch *()*. Ìn dr Kìrìch ìsch zallamols a Gruppa vu dräi G’mälda vum Krìschtilaawa, wo vermüatlig dr Jacques Wilbault g’moolt hàt, bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft gsìì, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. D’ Wark sìnn àwwer ànna 1940 ìm Zwaita Waltkriag zärschteert worra.


08014 1 ANNELLES.jpg|d’ Sulpiciuskìrìch
Annelles - le village - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|wämm’r ìns Dorf fààhrt


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* d’ Jeanne Alexandrine Pommery (1819-1890), wo s’ Schàmpàànierhüüs Pommery g’laita hàt, ìsch z’ Annelles uff d’ Walt kumma.

## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Ardennes

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Annelles biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Annelles ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Annelles, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Ménil-Annelles

**Ménil-Annelles**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Ardennes ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Rethel un zem Kàntoon Château-Porcien. 

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1084939", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Umgaa wìrd Ménil-Annelles sìnn Seuil ìm Norda, Saulces-Champenoises ìm Oschta, Pauvres ìm Süüdoschta, Ville-sur-Retourne ìm Süüda un Annelles ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Niklàuiskìrìch *()*
* s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag


Ménil-Annelles (08 Ardennes) - l’ Église Saint- Nicolas - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|d’ Niklàuiskìrìch
Ménil Annelles-FR-08-église-01.jpg|a àndra Sìcht vu dr Niklàuiskìrìch
Ménil Annelles-FR-08-monument aux morts-a1.jpg|s’ Kriagerdankmool
Ménil Annelles-FR-08-monument aux morts-a3.jpg|d’ Schtàtüüta vum Kriagerdankmool
Ménil Annelles-FR-08-monument aux morts-a2.jpg|d’ Nàmma vu da G’schtoorwana-n-àm Füass vum Dankmool


## Wìrtschàft
Ìm G’maindagebiat vu Ménil-Annelles lììgt a Wìndpàrk.

## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Ardenna-Département

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Ménil-Annelles biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Ménil-Annelles ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Ménil-Annelles, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Aussonce

**Aussonce**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Ardenna-Departement ìn dr Grand Est (bis 2015 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Rethel, zem Kanton Château-Porcien so wia zem G’maindaverbànd Pays Rethélois. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1020616", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Aussonce lììgt ìn dr Trockana Champagne, äbba 18 km süüdlig vu Rethel, 24 km nordeeschtlig vu Reims, 43 km neerdlig vu Châlons-en-Champagne un 54 km süüdwääschtlig vu Charleville-Mézières. D’ Wäschtgranz vu dr G’mainda bìldet d’ Granz zem noochberliga Département Marne. Umgaa wìrd Aussonce vu da Noochberg’mainda Ménil-Lépinois ìm Norda, Juniville ìm Nordoschta, La Neuville-en-Tourne-à-Fuy ìm Oschta, Bétheniville ìm Süüdoschta, Pontfaverger-Moronvilliers ìm Süüda, Heutrégiville ìm Süüdwäschta so wia Warmeriville ìm Wäschta. Viar vu daana G’mainda lììga ìm Département Marne.

## G’schìcht
Dr Ainsiidler Sindulf vu Reims hàt vermüatlig ìm 7. Joohrhundert z’ Aussonce g’laabt.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Sindulfuskìrìch *()*
* d’ reemisch-kàthoolischa Sindulfuskàpall *()*
* d’ Kùmmàndrii vu Merlan
* dr diitscha Militäärfrììdhoof


Aussonce-FR-08-panneau-01.JPG|s’ Schìld, wämm’r ìns Dorf fààhrt
Aussonce (08 Ardennes) - l’ Église Saint-Sindulphe - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|d’ Sindulfuskìrìch
Aussonce-FR-08-église-11.JPG|a àndra Sìcht vu dr Sindulfuskìrìch
Aussonce-FR-08-église-12.JPG|noch a àndra Sìcht vu dr Sindulfuskìrìch
Aussonce-FR-08-monument aux morts-04.JPG|s’ Kriagerdankmool
Aussonce-FR-08-mairie-03.JPG|s’ Roothüüs


## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Ardenna-Département

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Aussonce biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Aussonce ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Aussonce, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa