Dietrichepik

D **Dietricheepik** isch e Sammelbegriff für middelhoochdütschi Heldeneepe, wo dr Dietrich vo Bärn d Hauptrolle din spiilt. D Dietricheepik isch vom 13. bis ins 17. Joorhundert im dütsche Sproochruum beliebt und verbräitet gsi.

D Figuur vom Dietrich basiert woorschinlig uf em Ostgooteköönig Theoderich dr Grooss († 526). Es git zwäi themaatischi Komplex: Gschichte vom Dietrich und Ermanarich und Gschichte vo de Abentüür vom Dietrich. Die Komplex si au in dr Überliiferig und dr Daarstellig dütlig vonenander underschiide; em erste säit mä dorum au die *histoorischi Dietricheepik*, dr zwäit wird as *aventiurehafti Dietricheepik* bezäichnet.

Zur histoorische Dietricheepik wärde zelt:
* D Flucht vom Dietrich, im *Buch vo Bärn* (4. V. 13. Jh.)
* D Raabeschlacht, im *Buch vo Bärn* (4. V. 13. Jh.)
* Dr Dood vom Alphart (4. V. 13. Jh.)
* Dr Dietrich und dr Wenezlan

Zur *aventiure*hafte Dietricheepik ghööre:
* D Virginal (2. V. 13. Jh.)
* Im Köönig Laurin si Roosegaarde (2. V. 13. Jh.)
* Dr Roosegaarde z Worms (2. V. 13. Jh.)
* S Lied vom Ecke (um 1225)
* Dr Goldemar (um 1230)
* Dr Sigenot (2. V. 13. Jh.)
* Dr Wunderer (öbbe 1503)

In Umkräis vo dr middelhoochdütsche Dietricheepik ghööre dr Helderomaan *Biterolf und Dietleib* (um 1260) und zwäi spootmiddelalterligi Ballaade, s *Jüngere Hildebrandlied* us em 13. Joorhundert (überliiferet 15. Joorhundert) und s niiderdütsche Lied vo *Ermenrich sim Dood* us dr Middi vom 16. Joorhundert.

S Nibelungelied, wo dr Dietrich vo Bärn zwar vorchunnt, wird nit im ängere Sinn zur Dietricheepik zelt.

Elteri, nit middelhoochdütschi, Züügniss vo dr Dichdig um e Dietrich vo Bärn si:
* S althoochdütsche *Hildebrandlied* us em 4. Joorzäänt vom 9. Joorhundert
* Dr *Ruunestäi vo Rök* us em schweedischen Ostgötland, 9. Joorhundert
* Värs im altänglische Gedicht *D Chlaah vom Deor* us em *Exeter Book* us dr 2. Helfti vom 10. Joorhundert
* Värs im *Waldere*, dr altänglische Fassig vo dr Saag vom *Walther und Hildegund* us dr Zit um 1000.

E Hufe vo deene Eepe kenne mer as Bestanddäil vo de *Heldenbücher*, wo zwüsche dr erste Helfti vom 14. Joorhundert und 1590 as Handschrifte oder Druck erschiine si. Si enthalte mäistens meereri Dietrich-Eepe und anderi Heldedichdige, z.&nbsp;B. vilmol dr *Ortnit/Wolfdietrich*-Züklus. Vo 1480 aa enthalte die Heldebüecher au en Überblick über s Heldezitalter (Heldebuech-Prosa) as Vorreed oder Schlusstext.

D *Thidrekssaga* mit Handschrifte in Altnorwäägisch und Schweedisch isch im Underschiid zu dene Text Prosa. Si behandlet aber nit nume Episoode, sondern bringt d Saage verzelerisch in e biograafische Gsamtzsämmehang.

## Usgoobe und Liddratuur
* Christa Habiger-Tuczay (Uusegääber): *Die aventiurehafte Dietrichepik: Laurin und Walberan, der jüngere Sigenot, das Eckenlied, der Wunderer*. Mittelhochdeutscher Text und neuhochdeutsche Übersetzung von Christa Tuczay, Kümmerle, Göppingen 1999, ISBN 3-87452-841-3.
* Joachim Heinzle: *Einführung in die mittelhochdeutsche Dietrichepik*. de Gruyter, Berlin 1999, ISBN 3-11-015094-8.
* Elisabeth Lienert und Gertrud Beck (Uusegääber): *Dietrichs Flucht. Textgeschichtliche Ausgabe*. Niemeyer, Tübinge 2003, ISBN 978-3-484-64501-1.
* Elisabeth Lienert und Dorit Wolter (Uusegääber): *Rabenschlacht. Textgeschichtliche Ausgabe*. Niemeyer, Tübingen 2005, ISBN 978-3-484-64502-8.
* Elisabeth Lienert und Viola Meyer (Uusegääber): *Alpharts Tod. Dietrich und Wenezlan. Textgeschichtliche Ausgabe*. Niemeyer, Tübinge 2007, ISBN 3-484-64503-2.

## Weblingg zu Saagestoff
* Handschriftenübersicht
* Dietrichsage bei Gutenberg.de
* Sage nach Buch von Bern
* Sage nach dem Eckenlied
* Sage nach Hildebrandslied und Nibelungenlied
* Sage von Dietrich und Zwerg Laurin
* Rosengarten zu Worms
* DFG-Projekte der Bremer Mediävistik
* Zeittabelle Entstehung nach Seelbach (PDF-Datei; 122 kB)

## Fuessnoote