Dielheim

**Dielheim** (sidfränkisch *Diele*) isch e Gmai im Rhy-Necker-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het  Iiwohner (Stand: ). Si ghert zue dr Metropolregion Rhy-Necker.

## Geografi
Dielheim lyt am Leimbach am weschtlige Rand vum Kraichgau an dr Gränz zue dr oberrhynische Diefebeni. Dr Baan bstoht us 54,8 % Landwirtschaftsflechi, 24,9 % Wald, 18,6 % Sidligsflechi un 1,7 % sunschtiger Flechi.

Nochbergmaine vu Dielheim sin Wiesloch, Meckesheim, Zuzenhausen, Sinsheim, Mühlhausen un Rauenberg.

## Gmaigliderig
Zue Dielheim ghere d Derfer Dielheim, Horrenberg un Balzfeld un d Wyler Oberhof un Unterhof. Uf em Baan lyt au d Wieschtig Hildebrandeshusen, wu me aber nit sicher cha lokalisiere.


Wappen Dielheim bis 1985.svg|Dielheim
COA Horrenberg.svg|Horrenberg
COA Unterhof.svg|Unterhof
DEU Oberhof Murg COA.svg|Oberhof


## Gschicht
Dielheim isch zum erschte Mol im Lorscher Codex anne 767 as *diuuelenheim* gnännt wore. Anne 1272 het s Hochstift Speyer d Helfti vum Ort ghcauft. Derzue hän Adelsfamilie wie Herre vu Sickingen, vu Rosenberg, vu Menzingen, vu Neipperg un vu Gemmingen Bsitz un Rächt ghaa, bis Speyer anne 1512 s Ort ganz gchauft het. 

Um 1220 isch di abgange Burg Horrenberg böue wore, s Dorf isch um die Burg entstande un isch zum erschte Mol anne 1272 gnännt wore, wu dr Bischof Heinrich vu Speyer d Burg fir s Hochstift Speyer gchauft het. Vu 1462 bis 1498 isch s Dorf zytwys im Bsitz vu dr Kurpfalz gstande, druf isch s wider an Speyer chuu. 

Balzfeld isch zum erschte Mol anne 1306 gnännt wore as *Balgesuelt*, s het scho im Mittelalter zue Horrenberg ghert. Oberhof un Unterhof sin alli zai zumn erschte Mol anne 1341 gnännt wore, as *superiore curia* un *inferiori curia*. D Wyler hän vor em Ibergang an Bade zum Hochstift Speyer ghert. Anne 1932 sin Ober- un Unterhof zue Horrenberg yygmaindet wore. 

Wu s Hochstift Speyer anne 1803 im Rame vum Rychsdeputationshauptschluss säkularisiert woren isch, sin Dielheim, Horrenberg, Oberhof un Unterhof  an s Kurfirschtedum Bade chuu, ab 1806 an s Großherzogtum Bade. Ab 1810 het Dielheim zum Bezirksamt Wiesloch ghert, ab 1938 Landchrais Haidelberch. 

Zum 1. März 1972 sin Horrenberg mit de Ortsdail Balzfeld, Oberhof un Unterhof yygmaindet wore. Im Rame vu dr bade-wirttebärgische Chraisreform isch 1973 dr Landchrais Haidelberch ufglest wore un d Dielheim isch zum neie Rhy-Necker-Chrais chuu. 

### Yywohnerentwicklig

## Religion
Dur d Zuegherigkait zum Hochstift Speyer sin d Derfer draditionäll katholisch bregt. Anne 2018 sin 53,0 Brozänt vu dr Yywohner katholisch gsii (2007: 76 Brozänt) und 15,9 Brozänt evangelisch (2007: 16 Brozänt).

## Verwaltig
Dielheim het e Verwaltigsgmainschaft veryybart mit dr Stadt Wiesloch un dr Gmai Dielheim

Burgermaischter vu Dielheim:
* 1948–1978: Erhard Greulich
* 1978–2002: Bruno Gärtner
* 2002–2017: Hans-Dieter Weis
* syt 2017: Thomas Glasbrenner

### Partnergmaine
* Saint-Nicolas-de-Port, Lothringe, Frankrych: syt 1985
* Lengyeltóti, Komitat Somogy, Ungarn: syt 1995

## Kultur und Sehenswürdigkeiten
* Katholischi Chilche St. Cyriak, Dielheim (1784, Durm gotisch vu 1496)
* Katholischi Hailigchryzchilche Balzfeld (Durm 16.-18. Jh., Schiff 1907)
* Kapäll Oberhof (1787)
* Burg Dielheim (Ändi 14. Jh., abgange, hite nume no Flurname)
* Burg Horrenberg (zum erschte Mol gnännt 1184 as *castellum Horemberg*, hite nume no Räscht)


Dielheim-rathaus-2012-79.JPG|Rothuus
Dielheim-cyriak-2012-91.JPG|St. Cyriak
Dielheim-cyriak-2012-83.JPG|Innenaasicht
Balzfeld-kirchblick-2015-002.JPG|Hailigchryzchilche
Balzfeld-kathkirche-2015-8.JPG|Innenaasicht
Dielheim Leimbachtalschule 20101010.jpg|Leimbachschuel
Balzfeld-kapelle-2015-001.JPG|Kapäll Balzfeld
Balzfeld-frdhfkapelle-2015-1.JPG|Fridhoskapäll Balzfeld
Dielheim-Oberhof Kapelle.jpg|Kapäll Oberhof


## Dialäkt
Dr Dialäkt vu Dielheim ghert zum Sidfränkisch.

## Literatur
* Ruth Greulich, Martin Bambach: *1200 Jahre Dielheim*. Dielheim 1966.
* Staatl. Archivverwaltung Baden-Württemberg in Verbindung mit d. Städten u.d. Landkreisen Heidelberg u. Mannheim (Hrsg.): * Die Stadt- und die Landkreise Heidelberg und Mannheim: Amtliche Kreisbeschreibung*.
** Bd 1: *Allgemeiner Teil*. Karlsruhe 1966.
** Bd 2: *Die Stadt Heidelberg und die Gemeinden des Landkreises Heidelberg*. Karlsruhe 1968.
* Harald Gomille: *Die Geschichte der Gemeinde Dielheim: mit Horrenberg, Balzfeld, Unterhof und Oberhof*. Herausgegeben von der Gemeinde Dielheim (Eigenverlag). 
** Band 1: 1994.
** Band 2: 1998.
* Klaus Ronellenfitsch: *Dielheimer Familienbuch 1648–1900, mit Horrenberg, Balzfeld, Unterhof und Oberhof*. Dielheim 2000 (= Badische Ortssippenbücher 85).
* Gemeinde: Dielheim im Jubiläumsjahr 2017.

## Weblink

* Websyte vu Dielheim
* Dielheim uf LEO-BW
** Dielheim Altgemeinde uf LEO-BW
** Horrenberg uf LEO-BW
** Balzfeld uf LEO-BW
** Oberhof uf LEO-BW
** Unterhof uf LEO-BW

## Fueßnote