Auäcker (Stühlingen)

S Nadurschutzgebièt **Auäcker** lyt im Mittlerè Wuètèdal ; s Gebièt fangt unterhalb vu Grimmelzofè aa un gòt bis uff d Höchi vum Breschnegg, wo è bitzeli unterhalb vu Wizä Baanhof am rächtè Dalrand lyt. D Auäcker befindèt sich nordöschtlichè Eggè vum Landchrais Waldshuèt.

## Kenndatè
S Nadurschutzgebièt isch mit dè Voorning vum Regyrungsbräsidium Fryburg vum 19. Juli 1982 uusgwisè worrè und hèt è Größi vo öppè 13,5 Hektar. S wörd unter dè Schutzgebiètsnummèrè 3.119 gfüürt. Dè CDDA-Code für s Nadurschutzgebièt lutet 162254  un isch glych aazluègè wie d WDPA-ID.

## Laag

S Nadurschutzgebièt lyt deilwys uff èm Bann vu Grimmelzofè un èm Bann vu Wizä. Wiè us èm Nammè abzleitè isch, lyt s Gebièt i dè Au vo dè Wuètè.  D Wuètè isch abber ab èm Seldègrabbè unterhalb vu Grimmelzofè èn Dütsch-Schwyzer Gränzfluss, woby diè link Au uff èm Bann vu Schlaatè SH, ergo schwyzer Staatsgebièt lyt. Diè rächt Au lyt vollschtändig uff èm Grimmelzofer un Wizämer Bann un dõdemit uff dütschem Staatsgebièt.
Grundsätzlich gildet dè Nadurschutz uff beidè Sitè vo dè Wuètè, allerdings git s kai gränzübbergryfènds Nadurschutzgebièt, sèllèwäg bezièt sich s uusgwisènè Nadurschutzgebièt uff diè link Wuètè au unterhalb vum Grimmelzofèner Sportblatz bis zum Seldègrabbè un dè rächtè Wuètèau südlich vo Grimmelzofè bis zum Wizämer Steg, wo è bitzeli obberhalb vo dè Mündig vum Ehrèbach d Auäcker uffhörèd. 
Sèlli Definition vum Nadurschutzgebièt isch allerdings nu e adminischtrativi Begränzig, well uff dè Kanton Schaffuuse sowoll uff dè linkè Sitè vum Seldègrabbè un a dè linkè Au unterhalb vum Seldègrabbè bis übber dè Wizämer steeg èbbèso è kantonales Nadurschutzgebièt ygrichtet hèt.
Dalabsi gän d Auäcker ab dè Ehrèbach-Mündig i s Gwann *Weiden* a dè rächte Wuètèau resp. *Widen* a dè linkè Wuètèau übber.

## Zämmesetzig
Unterhalb vum Grimmelzofer Sportblatz bzw. èm Radfaarerbrüggli übber d Wuètè gòt s Nadurschutzgebièt mit dè linkè un rächte Wuètèau los. Nõch öppè 500 m unterhalb vum Brüggli chunnt a dè linkè Wuètèhaaldè dè Seldègrabbè dèzuè.
### Seldègrabbè

Dè Seldègrabbè isch èn Bachdobel, wo uff dè Höchi vum Grimmelzofer *Rychèbärg* un èm nördlichschtè Eggè vum Schlaatemer Bann aafangt un gäch uff èrè Längi vu öppè 600 m bis a d Wuètè abbè gòt. Uff sinèrè ganzè Längi bildèt d Mitti vum Seldègrabbè d Staatsgränz zwüschè Dütschland un dè Schwyz ab. E bitzeli obberhalb vo dè Mündig gòt è munzigs Brüggli übber dè Grabbè, sèll isch dè einzigè Gränzübbergang im Seldègrabbè. Im Seldègrabbè ghört nu diè rächti Haaldè, d Seldèhaaldè zum NSG Auäcker, diè linki Haaldè uff èm Schlaatemer Bann wörd vo dè Schaffuuser Bhördè gschützt.

### Wuètèau
Vo dè Mündig vum Bächli im Seldègrabbè èwäg gòt s NSG i dè flachè, rächtè Wuètèau witter uff èrè Längi vo öppè 1,4 km bis zum Wizämer Steeg. D Au isch i sèllèm Abschnitt uugfäär 25-100 m, im Durchschnitt öppè 60 m breit. Die linki Wuètèau usserhalb vum NSG isch übbrigens è tǜpischi Flüèhaaldè, well si zimli steil bis a s Ufer abbè sticht.
### Wizämer Steeg

Dè Wizämer Steeg vobindet diè rächti mit dè linkè Au vo dè Wuètè. I dè Mitti vom Steeg volauft widderum diè Dütsch-Schwyzer Staatsgränz. Diè rächti Au lyt uff èm Wizämer Bann uff dè Höchi vo dè Dalmündig vum Ehrèbachdal i s Wuètèdal. Am rächtè Steegchopf gòt nit nu dè Wuètèdalradwäg vorby, au dè Mitarbeiterparkblatz vo dè Fa. Sto git èn ächtè Kontrascht zu dè NSG-Au. A dè linkè Au gòt dè Wäg graaduus witter un d Haaldè uff dè *Staufèbärg* uè, wo dè Huusbärg vo Schlaatè isch. Bim Steeg cha mò bis a d Wuètè abbè laufè, um sich d Auèlandschaft dirèkt a dè Wuètè aazluègè.

### Ehrèbach-Mündig

Vum Wizämer Steeg èwäg gòt s NSG übber è Längi vo öppè 350 m i dè rächtè Wuètèau witter bis zuè dè Mündig vum Ehrèbach i d Wuètè. Well dè Ehrèbach 100-300 m obberhalb am Wärchgländè vom Sto en passant gòt, isch dè unterschte Bachabschnitt bis zuè dè Wuètè ydämmt un befeschtigt worrè. S NSG Auäcker hört ca. 80 m obberhalb vu sèllèrè Stell uff. Diè linki Au vum Wizämer Steeg absi lyt nǜmmi an èrè Haaldè, ab èm Steeg isch d Au flach. Im Gegèsatz zum NSG Auäcker hört s NSG Sèldèhaaldè i dè linkè Au nit uff, sondern gòt im Gwann "Wydè" (amtlich: "Widen") bis zum Ygang vum Obberwisemer Kanaal witter.

## Schutzgrund
Dè hauptsächliche Grund für sèllèn Schutz isch dè Erhaalt vo dè Wuètè-Auè un èm Sèldè-Grabbè als Läbbensruum vo charakteristisch uusbildèter Auè- un Schluchtwaald-Läbbensgmeinschaftè. Dè Erhaalt isch dört nötig worrè, well im Wildfluss Wuètè obberhalb vu Obberwisè/Stüèlingè bzw. dè Wuètèflüè bis zuè dè Mündig in Hochrhy sit èm Aafang vum 20. Johrhundert mit Uferbefeschtigungè, Stauweer un Kanäl sinè Wuèt gnõ worrè isch. Diè uusgedeentè Fälder unterhalb vo Grimmelzofè un s expandyrende Wärchsgelände vum Sto hèn d Wuètèau immer stärker bedrängt, dè Schutz vo dè Auäcker hèt sich dõdemit uffdrängt.

## Hischtörle
S Nadurschutzgebièt Auäcker isch am 19. Juli 1982  vum Regyrigsbräsidium z Fryburg zum NSG erklärt worrè. Näbbem Schutz vo Fauna un Flora i dè Auè sèlber hèt mò abber diè Äcker un Wisè, wo i dè Dalmitti ligèd, explizit uusgnõ vum Nadurschutz, demit witterhy Landwǜrtschaft bedribbè wörrè cha. Dè Auèwaald isch nit zum Bannwaald gmacht worrè. 
Im Vorlauf zuè dè Uuswysig vum NSG Auäcker isch im Früèling 1980 dè Wizämer Steeg uff Initiativè vu dè Gmaand Schlaatè 42 Johr nõch èm Abriß widder uffbaut un am 29. Juni 1980  ygweyt worrè.  

## Erwitterig

A dè rächtè un linkè Wuètèau unterhalb vo dè Ehrèbachmündig hèt mò im Raamè von èm gränzübberschrittendè Renaduryrigsbrojèkt vum Juni 2020 bis Dezembèr 2021 dè Auèberych in nadürlichè Wildfluss-Zuèschtand zrugg vosetzt. Alli Erwitterungè sin a dè rächtè Au im Gwann "Wyydè" (amtlich: "Weiden") aaglait worrè, dõdèzuè ghört èn 180 m langè Sitèarm mit Inslè, zwei Uusleitigsschtellè mit witterè Inslè un è vogrösserts Auègebièt. Durch diè Renaduryrig i dè Wyydè isch i dè Zuèkumpft è volängerts NSG Auäcker möglich, bis jetzt abber nit aadenkt.

## Artèinventar
Im Nadurschutzgebièt *Auäcker* sin folgendi Artè erfasst:

* Amphibiè
: *[[Salamandra salamandra]]* (Gääli Mollè)

* Vögel
: *[[Mergus merganser]]* (Gänsesäger)

* Höcheri Pflanzè/Farn
: *[[Aconitum lycoctonum]]* subsp. vulparia (Gäälè Iisèhuèt), *[[Aconitum napellus]]* (Blauè Iisèhuèt), *[[Aquilegia atrata]]* (Schwarzi Akelei), *[[Aquilegia vulgaris]]* agg. (Artègruppè Gwöönlichi Akelei), *[[Aruncus dioicus]]* (Waald-Geißbart), *[[Carex humilis]]* (Ärd-Seggè), *[[Centaurium erythraea]]* (Ächtes Dausendgüldèchrutt), *[[Cephalanthera damasonium]]* (Wyßes Waaldvögele), *[[Cephalanthera longifolia]]* (Schwärtblättrigs Waaldvögele), *[[Cytisus nigricans]]* (Schwarzwörrèndè Gaißklee), *[[Daphne mezereum]]* (Chellerhals), *[[Epipactis helleborine]]* agg. (Artègruppè Breitblättrigi Stendelwurz), *[[Gagea lutea]]* (Waald-Gäälschtèrn), *[[Leucojum vernum]]* (Märzèbècher), *[[Lilium martagon]]* (Türkèbund), *[[Lunaria rediviva]]* (Wildes Silberblatt), *[[Melittis melissophyllum]]* (Immèblatt), *[[Orchis mascula]]* (Stattlichs Knabèchrutt), *[[Orobanche minor]]* (Chlynè Summerwurz), *[[Orthilia secunda]]* (Nickendes Wintergrüè), *[[Peucedanum oreoselinum]]* (Bärg-Hòòrschtrang), *[[Primula elatior]]* (Großi Schlüsselbluèmè), *[[Primula veris]]* (Arznei-Schlüsselbluèmè), *[[Salix elaeagnos]]* (Lavändel-Wiidè), *[[Salix myrsinifolia]]* (Schwarz-Wiidè), *[[Tanacetum corymbosum]]* (Äbèstrüüßigi Wuècherbluèmè), *[[Trifolium rubens]]* (Purpur-Klee), *[[Ulmus glabra]]* (Bärg-Ulmè)

## Literadur
* Regyrungsbräsidium Fryburg (Hrsg.): *Die Naturschutzgebiete im Regierungsbezirk Freiburg*. Thorbecke, Stuègètt 2011, ISBN 978-3-7995-5177-9, S. 647–648.

## Weblinggs

* 
* Chartè vum Nadurschutzgebièt Auäcker

## Einzelnòchwys