open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Areopoli

**Aréopoli** (, "Stadt vom Ares"), früenner **Tsímova** (Τζίμοβα), isch e Stedtli uf de Mani. S litt südlich vom Hafe Liméni im Landesinnere. I de Umgebig vo Areopoli a de Chüste gitses vili Hööline, wo zom Tail i de Staizitt biwonnt wore sind.

Areopoli isch e Stedtli mit enge verwinklete Gessli. Vo de vile Cherche und Chappeli isch d Cherche Ájios Joánnis Pródroms ("Johannes de Toiffer") e Bsuech wert. Da stammt usem früene 18. Joorhundert und isch mit Freske usem Lebe vom Jesus uusgmoolet. D Cherche Taxiárchis ("Erzengel") isch ane 1798 vo de Famili Mavromichalis gstiftet wore. Uf de Platia vo Areopoli stoot e Denkmool vom Petrobei Mavromichalis.

Z Areopolis isch am 17. März 1821 di griechisch Revoluzio uusgrueffe wore. Under de Füerig vom domoolige Bey Petrobei Mavromichalis sind d Maniote uf Skardamula marschiert, wo si sich mit de Lütt vom Panagotis Troupakis, em Soo vom Michalis Troupakis troffe hend. D Maniote sind den gege Kalamata zoge und hend am 23. Märze d Stadt ignoo und Törgge vertribe. D Stadt, wo dozmool no Tsímova ghaisse hett, isch denn zu Eere vom griechische Chrieggott Ares i Areopoli umgnennt wore.
Anaxilas von Rhegion

De **Anaxilas** oder **Anaxilaos vo Rhegion** (, ) isch de Tyrann vo Rhegion (hütt: Reggio Calabria) und Messana (hütt: Messina) gsii.

D Famili vom Anaxilas isch nochem Zweete Messenische Chrieg im uusgeende 7. Joorhundendert v. Chr. uf Italie uusgwanderet. Ane 494 v. Chr. hett er d Oligarchii vo Rhegion gstürzt und hett sich as Alaiherrscher etabliert. Spööter hett er d Stadt Zankle eroberet, wo uf Sizilie gegenöber vo Rhegion glegen isch. Er hett denn die Stadt i Messana umtauft, as en Erinnerig a d Haimet vo sinere Famili. As Tyrann vo dene beede Stedt hett er Chrieg mit de Tyranne Gelon vo Syrakus und Theron vo Akragas gfüert und sich debii mit Karthago vebündet. Ane 480 v. Chr. hett er de Gelon vo Syrakus as Oberherr müese anerchene. Er isch ane 476 v. Chr. gstorbe und de Mikythos het as Vormund för sini zwee jugedlichi Söö regiert. Ane 467 v. Chr. hett de a dene d Herrschaft öbergee. 461 v. Chr. sind si gstürzt wore.
Communauté d’agglomération de Colmar

D **Communauté d’agglomération de Colmar** ìsch a Communauté d’agglomération ìm Owerelsàss (Frànkrìch). Sa ìsch àm 1. November 2003 grìnda worra. Wia d Communauté de communes du Pays du Ried Brun zum 1. Januar 2016 ufgleest wora ìsch, sìn Teil Gmeine züa dr Communauté d’agglomération de Colmar kumma. Zum Kommünàlverbànd gheera 20 Gmeina. Dr Hauiptort vum Kommünàlverbànd ìsch Colmar, Präsidant ìsch dr Gilbert Meyer.

## Gmeina
# Àndelse
# Bischwihr
# **[[Colmar|Colmer]]**
# Dìrke
# Fortschwihr
# Heilikriz
# Herrlese
# Horwrig-Wihr
# Hüse
# Ìngersche
# Iebse
# Munze
# Needermorschwìhr
# Porte du Ried
# Sundhoffe
# Wàlbàch
# Wattelse
# Wickerschwihr
# Wìnzne
# Zìmmerbàch

## Weblink
* http://www.agglo-colmar.fr

## Qualla
Communauté d’agglomération des Trois Frontières

D **Communauté d’agglomération des Trois Frontières** ìsch bìs 2016 a Communauté d’agglomération ìm Owerelsàss (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 30. Oktober 2000 áls Communauté de communes grìnda worra, sit em 1. Januar 2016 ìsch sa a Communauté d’agglomération. Zum Kommünàlverbànd han 10 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Kommünàlverbànd ìsch Saint-Louis gsìì, Präsidant dr Alain Girny. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Verband Communauté de communes de la Porte du Sundgau un Communauté de communes du Pays de Sierentz zum neie Verbànd Saint-Louis Agglomération füsioniert wore.

## Gmeina
# Bàrtene
# Blohze
# Büschwíller
# Chems
# Hagene
# Häsige
# Hììninga
# Neidorf
# Rosenöi
# **[[Saint-Louis (Oberelsass)|Saint-Louis]]**

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20170125155153/http://www.cc-3frontieres.fr/
Nordische Gruppe (Astronomie)

Die **Nordischi Gruppe** isch e grossi Gruppe vo retrograde, irreguläre Mönd vom Planet Saturn, wo sich uf ähnliche Bahne beweget.

Die grosse Halbachse vo ihrene Bahne velaufed debi zwüsched 12,9 und 25,1 Millione Kilometer. D Bahne wised Exzentrizitäte zwüsched 0,130 und 0,580 sowie Inklinatione (Bahnneigige) zwüsched 145,2° und 177,5° uf, wobi die Mönd sich retrograd, d. h. entgege vo de Rotationsrichtig vom Planet, um de Saturn beweged.

Andersch als bi de Mönd vo de Inuit-Gruppe und de Gallische Gruppe sind die Bahnelement vo dere Gruppe sehr unterschiedlich. Es isch wahrschienlich, dass die Gruppe us mehrere Undergruppe bestoht.

Die 29 Mitglieder vo dere Gruppe sind (mit zuenehmendem Abstand vom Saturn):
* Phoebe
* Skathi (Skathi Undergruppe)
* S/2007 S 2
* Skoll (Skathi Undergruppe)
* Greip
* Hyrrokin (Skathi Undergruppe)
* S/2004 S 13
* S/2004 S 17
* Jarnsaxa
* Mundilfari
* S/2006 S 1 (Skathi Undergruppe)
* Narvi (Narvi Undergruppe)
* Bergelmir (Skathi Untergruppe)
* Suttungr
* S/2004 S 12
* S/2004 S 7
* Hati
* Bestla (Narvi Undergruppe)
* Farbauti (Skathi Undergruppe)
* Thrymr
* S/2007 S 3
* Aegir
* S/2006 S 3 (Skathi Undergruppe)
* Kari (Skathi) Undergruppe)
* Fenrir
* Surtur
* Ymir
* Loge
* Fornjot

D Mönd vo de Nordische Gruppe werdet vo de Internationale Astronomische Union (IAU) – mit Usnahm vom Phoebe – nach Gstalte (v. a. Riise) us de Nordische Mythologie benennt.
Communauté de communes de la Basse Zorn

D **Communauté de communes de la Basse Zorn** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 20. Dezember 1993 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera sìwa Gmeina ìm Zorndàl. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Herdt, Präsidant ìsch dr Denis Riedinger.

## Gmeina
# Bietle
# Gaiderte
# Gries
# **[[Hördt (Unterelsass)|Herdt]]**
# Kurzehüse
# Widbrüsch
# Wirsche

## Weblink
* http://www.cc-basse-zorn.fr

## Qualla
Schlesien (Begriffsklärung)

**Schlesien** isch de Name vo däne geografische Objekt:
* Schlesien, e Landschaft, wo sich hüt öber drü Länder erstreckt
** Oberschlesien, e Region im Süde vo Pole und Nordoschte vo Tschechie
** Niederschlesien, e Region im Südweschte vo Pole und im Ochte vo Dütschland
* Tschechisch-Schlesie, Mährisch-Schlesie bzw. Sudeteschlesie, es Gebiet im Nordoschte vom hütige Tschechie
* *Herzogtum Schlesien*, es historischs Gebiet
* *Provinz Schlesien*, es historischs preussischs Gebiet
* *Österreichisch-Schlesien*, es historischs Gebiet
* *Woiwodschaft Schlesien (1920–1939)*, es historischs polnischs Gebiet
* *Woiwodschaft Schlesien*, e polnischi Verwaltigsainhait

und witeri Sache:
* *SMS Schlesien*, es Schiff vo de dütsche kaiserliche Marine, wo vo 1908 bis 1945 im Dienst gsi isch

**Lueg au:**
* Schlesier, e Person, wo us em Gebiet vo Schlesie chunnt
* s slawische Schlesisch, e Sproch, wo vorallem i de Region Oberschlesie gschwätzt wird
* Oberschlesie (Zytig), e Zytig wo zwai Mol pro Monet use chunnt
Communauté de communes du Pays de Barr

D **Communauté de communes du Pays de Barr** (bìs 2016 *Communauté de communes Barr-Bernstein*) ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 1. Januar 2013 grìnda worra dur d Füsion vu dr Communauté de communes du Piémont de Barr un dr Communauté de communes du Bernstein et de l’Ungersberg. Zum Kommünàlverbànd gheera 20 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Bàrr, Präsidant ìsch dr Gilbert Scholly.

## Gmeina
# Àndlöi
# Apfig
# Äschhoffe
# **[[Barr|Bàrr]]**
# Batschwiller ìm Loch
# Bleschwiller
# Burige
# Dàmbàch
# Gertwiller
# Gogschwiller
# Heljestään
# Hoowàld
# Itterschwiller
# Mìttelbarige
# Nuutelt
# Risfald
# Sampeeter
# Stotze
# Vàlf
# Zallwiller

## Weblink
* www.pays-de-barr.fr

## Qualla
Communauté de communes de Benfeld et Environs

D **Communauté de communes de Benfeld et Environs** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 23. Dezember 1993 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han elf Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Banfald gsìì, Präsidant dr Denis Schultz Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes du Pays d’Erstein un Communauté de communes du Rhin zum neie Verbànd Communauté de communes du Canton d’Erstein füsioniert wore.

## Gmeina
# **[[Benfeld|Banfald]]**
# Herbse
# Hìttene  
# Kerzfald 
# Koiene 
# Màtzene 
# Rossfald 
# Sànd 
# Sarmersche 
# Weschthüse 
# Wìttre

## Weblink
* http://www.cc-benfeld.fr

## Qualla
Communauté de communes de Bischwiller et Environs

D **Communauté de communes de Bischwiller et Environs** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 18. Dezember 2000 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han sechs Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Bìschwiller gsìì, Präsidant dr Raymond Gress. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Verband Communauté de communes de la Région de Haguenau, Communauté de communes de la Région de Brumath un Communauté de communes du Val de Moder zum neie Verbànd Communauté d’agglomération de Haguenau füsioniert wore.

## Gmeina
# **[[Bischweiler|Bìschwiller]]**
# Ewerhoffe
# Kàltehüse
# Rohrwiller
# Schirraan
# Schirroft

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20161030114128/http://www.cc-bischwiller.fr/
Stimmloser alveolo-palataler Frikativ

De **stimmlosi alveolo-palatali Frikativ** isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im IPA defür isch .

## Artikulation
*Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird.
*De Artikulationsort isch alveolopalatal; des heisst, dass zum eine d Zùng hinter em Zahndamm e Engi bildet, wie bi eme postalveolare Luut. Glychzytig isch de Luut palatalisiert. Des heisst, dass de hinteri Deil vo de Zùng em harte Gaume aagnöcheret wird.
*D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
*Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
*Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

## Verbreitig

## Fuessnote
Asklepios

De **Asklepios**, uf tütsch o **Äskulap** (; ) isch i de griechische Mythologii e Hailheros, wo im Lauf vo de Gschicht im Kult zomene wichtige Hailgott woren isch. Siin wichtigste d Tempel isch uf de Peloponnes i de Stadt Epidauros gstande. Vo do hend d o Römer de Gott öbernoo. Siis Woorzaiche und hailige Tier isch d Schlange.

## Name
De Name Asklepios isch vorgriechisch und cha nöd düütet were. Bim Homer und im ionische Tielekt luttet er *Asklēpiós*, im arkadische *Asklāpios* (Ἀσκλαπιός) und uf lakonisch *Aglāpiós* (Ἀγλαπιός). Z Epidauros isch er *Aisklāpiós* (Ἀισκλαπιός) gnennt wore, du druus isch direkt di römischi Form *Aesculāpius* entstande. Die alte Grieche hend de zweet Tail zo altgriech. *épios* "mild, hilfriich" gstellt, und vo dem Wort isch de Name vo sinnere Frau Epione entstande.

## Saag
De Asklepios isch de Soo vom Apollon, sini Muetter isch Koronis. Noch de Saag vo Epidauros, isch d Koronis di Gliebti vom Apollon gsii und isch schwanger mit erem Vatter Phlegyas uf Epidauros choo. Do hett si haimlich ufem Berg Myrtion de Asklepios uf d Welt broocht und de uusgsetzt. Gaisse hend s Büebli gnäärt. Wo de Hirt Aresthanes anechoo isch und gsie hett, as Funke usem Liib vom Büebli schüsset, isch er vor Angst verchlöpft und isch eweggrennt.

Di tragischeri Version isch die, as d Koronis, nochdem si vom Apollon schwanger woren isch, sich in Ischys verliebt hett und mit dem grad ono Sex ghaa hett. D Artemis hett si wege dem miteme Pfiil töödt. Wo ere Liichnaam uf de Schitterhuufe glait woren isch, het de Apollon de Asklepios us erem Buuch grettet und de Hermes hett s Büebli zom hailchundige Kentaur Cheiron broocht, wo de Asklepios uufzoge hett und de i d Hailchunst iigfüert het.

Noch de messenische Saag aber, isch de Asklepios de Soo vo de Arsinoë, e Töchter vom Leukippos.

De Asklepios isch e guette Hailer wore. Won er e toote Mentsch wider lebig gmacht hett, hett da de Hades nöme grad guet gfunde und sich bim Zeus bichlagt und de hett de Asklepios mitem Strool töödt. De Apollon hett denn uus Raach d Kyklope töödt, wo de Blitz gschmidet ghaa hend. Wege demm hett er e Joor lang as Chnecht bim König Admetos müese tiene. De Asklepios isch as Sternbild Ophiuchus ("Schlangeträäger") versternt wore.

Bim Homer werd de Asklepios as de Vatter vo de hailchundige Helde Machaon und Podaleirios gnennt, wo im Trojanische Chrieg di verwundete Grieche ghailt hend.

## Kult
De wichtigsti Kult vom Asklepios isch de vo Epidauros gsii. Da Hailigtum isch nodisnoo immer bikannter wore und vo doo uus het sich de Kult vom Asklepios immer mee verbraitet und isch vo doo o uf Room choo. Mengisch het sich am noie Kultort e Schlange zaiget, wo as Bott oder Manifestation vom Asklepios interpretiert woren isch und aazaigt hett, wo e Tempel baut were söll. E wichtigs Asklepieion isch i de Stadt Messene gstande, wo under andene o e Bild vo sinnere Muetter Arsinoë gmoolt gsii isch.

## Anzelnoowiis


## Literatur
Communauté de communes des Portes de Rosheim

D **Communauté de communes des Portes de Rosheim** (bìs 2016 *Communauté de communes du Canton de Rosheim*) ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 29. Dezember 1992 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera niin Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Roose, Präsidant ìsch dr Michel Herr.

## Gmeina
# Bìsche
# Bersch
# Grandelbrüech
# Griese
# Mollkìrich
# Ottrott
# Rosewiller
# Roose
# Sàm Nàwer

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20160422074956/http://www.cc-cantonrosheim.fr/

## Qualla
Communauté de communes les Châteaux

D **Communauté de communes les Châteaux** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 11. Dezember 2000 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han fìmf Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Wickersche gsìì, Präsidant dr André Bieth. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Eurométropole de Strasbourg füsioniert wore.

## Gmeina
# Àchene 
# Hàngebiete
# Kolbse 
# Oschthoffe
# **[[Breuschwickersheim|Wickersche]]**

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20161003150710/http://cc-leschateaux.fr/
Communauté de communes des Coteaux de la Mossig

D **Communauté de communes des Coteaux de la Mossig** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 30. Dezember 1992 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 14 Gmeina ìm Mossigdàl gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Wàssle gsìì, Präsidant dr Daniel Acker. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes de la Porte du Vignoble zum neie Verbànd Communauté de communes de la Mossig et du Vignoble füsioniert wore.

## Gmeina
# Bàlwere
# Draane
# Gràscht
# Hohgäft
# Jetterschwiller
# Knersche
# Kosswiller
# Rànge
# Rumedswiller
# Wàngeburi-Angedààl
# **[[Wasselnheim|Wàssle]]**
# Weschthoffe
# Zäine
# Zehnàcker

## Weblink
* http://www.mossig.fr
Stimmloser retroflexer Plosiv

De **stimmlosi retroflexi Plosiv** isch e Konsonant vo de mänschliche Sprooch.  S Zeiche im IPA defür isch .

## Artikulation
*Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo.
*De Artikulationsort isch retroflex; d Zùng wird hinter de Zahndamm zrùggboge ùn bildet dörte en Verschlùss.
*D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
*Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
*Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

## Verbreitig

## Fuessnote
Berau

**Berau** isch de Name vo däne geografische und kulturelle Objekt:
* Üelinge-Birchedorf, en Ortsdail vo de Gmaind Üelinge-Birchedorf im Landchrais Waldshuet, Bade-Würtebärg, Dütschland
** Kloster Berau, es ehmoligs Benediktinerinnechloschter im Ortsdail Berau vo de Gmaind Üelinge-Birchedorf
** Propstei Berau, es Feschts Huus, wo de Sitz vo de Pröpst vom Chloschter Berau gsi isch

* *Berau*, e Bucht am öschtlichen Endi vom Wolfgangsee im Salzkammerguet, Öschtriich

* *Berau (Macadade)*, en Ort uf de Insle Atauro im Suco Macadade, Oschttimor
** *Foho Berau*, en Bärg uf de Insle Atauro, Oschttimor
** *Rio de Berau*, en Fluss uf de Insle Atauro
* *Lago Berau*, en See z Oschttimor

* *Berau*, en Regierigsbezirk z Oschtkalimantan, Indonesie
** *Berau*, en Fluss uf Kalimantan, Indonesie
Bondorf (Begriffsklärung)

**Bondorf** isch de Name vo däne Ort:
* Bondorf, e Gmaind im Landchrais Böblinge, Bade-Würtebärg
* *Bondorf*, en Ortstail vo de Stadt Bad Honnef im Rhii-Siig-Chrais z Nordrhii-Weschtfaale 
* *Bondorf*, en Ortstail vo de Stadt Bad Saulgau, Oberschwobe
* *Bondorf*, en Ortstail vom Markt Schnaittach z Mittelfranke, Bayern 
* *Bondorf*, de dütsch Name vo de Ortschaft Bigonville (uf luxemburgisch: *Bungeref*) i de Gmaind Rambruch z Luxeburg

**Lueg au**
* Bohndorf
* Bendorf (Begriffsklärig)
* Bonndorf
* Bohndorff
* Pondorf
* Ponndorf
Horror

**Horror** (vo lat. *horror* „Erstarre, Tschudere, Schrecke, Gruuse“) chan aini vo däne Bedütige ha:
* es Gfühl vom Unhaimliche, lueg Grauen
* e Literatur-Genre, lueg Horrorliteratur
* e Film-Genre, lueg Horrorfilm
* e Musig-Genre, lueg Horrorpunk
* es Computerspiil-Genre, lueg Survival Horror
* *Horror (1962)*, en italienische Kinofilm
Trikka

**Trikka** ()  isch di antiki Hoptstadt vo de thessalische Landschaft Hestiaiotis gsii.  D Ruine liged bim hüttige Trikala ().

Vo de antike Stadt, wo am Fluss Lethaios glegen isch, isch fasch nünt bikannt. Si isch i de zwait Hälfti vom 3. Joorhundert v. Chr. makedonisch wore und ane 186 v. Chr. wider zo Thessalie cho und 146 v. Chr. zom Römische Riich. D Stadt isch vom Chaiser Iustinian bifestigt wore und i de byzantinische Zitt de Sitz vomene Bischof gsii.

Di "rossnäärendi Trikke" werd scho bim Homer gnennt und ghört nochem Schiffkatalog zäme mit Oichalia und Ithome zom Piet vom Machaon und siim Brüeder Podaleirios, de beede Söö vom Asklepios.

## Anzelnoowiis


## Literatur
*
Phanas (Messenier)

**Phanas** () isch e messenische Held gsii, wo i de Olympische Spiili de Langstreggelauf (*dolichos*) gwune hett, e Disziplin wo ane 720 v. Chr. iigfüert woren isch. Nochem Pausanias isch er im Zweet Messenische Chrieg ane 682 v. Chr. i de Schlacht am Groosse Grabe umchoo, wo d Spartaner d Messenier bisigt hend. S Joor vom olympische Siig isch nöd bikannt.

## Quelle
* Pausanias, *Raise z Griecheland* 4,17,9

## Literatur
* Paul Christesen: *Olympic Victor Lists and Ancient Greek History*; Cambridge University Press (2007). ISBN 978-0521866347. S. 485f.
* Mark Golden: *Sport in the Ancient World from A to Z*. Routledge (2004). ISBN 0-415-24881-7. S. 131.
Arsinoë (Tochter des Leukippos)

D **Arsinoë** () isch i de griechische Mythologii d Töchter vom Leukippos und d Schwöster vo de Leukippide Hilaeira und Phoibe, wo vo de Dioskure entfüert wore sind. D Arsinoë isch noch de messenische Saag e Gliebti vom Apollon gsii und dör de d Muetter vom Asklepios und vo de Eriopis. Da isch da, wo d Messenier globt hend, sös het nemmli d Koronis as Muetter vom Asklepios ggolte.

D Arsinoë hett z Sparta e Hailigtum ghaa und uf de Agora vo Messene isch e Brunne gflosse, wo Arsinoë ghaisse hett.

## Quelle
* Apollodor 3.10.5f.
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 2.26.7; 4.3.2

## Noowiis


## Literatur
*
Koronis (Mutter des Asklepios)

D **Koronis** () isch i de griechische Mythologii e Gliebti vom Apollon und d Muetter vom Asklepios und d Töchter vom Phlegyas emene Soo vom Ares.

Noch de Saag vo Epidauros, wo de wichtigst Tempel vom Asklepios gstanden isch, isch di schwangeri Koronis mit erem Vatter uf Epidauros choo, wo si ufem Berg Myrtion haimlich de Asklepios uf d Welt broocht hett. S Büebli, wo ufere Waid uusgsetzt woren isch, isch denn vo Gaisse uufzoge wore. Wo de Hirt Aresthanes da Büebli gfunde hett, isch er verchlöpft, well Fungge usem Liib vom Büebli gschosse sind, und wel er sich gförcht hett, ischer devoogrennt.

Nochere tragischere Version het d Koronis, nochdem sii vom Apollon schwanger woren isch, sich in Ischys verliebt und mit ono Sex ghaa. E Chraie () hett da em Apollon verzellt. De hett denn mit siim Pfiil de Ischys töödt und d Artemis hett d Koronis töödt. D Chraie wo doozmool no schneewiiss gsii sind, sind sitt den cholerabeschwarz. Wo d Koronis ufem Schitterhuuffe glegen isch, het de Apollon de Asklepios usem Buuch vo de Koronis grettet und em hailchundige Kentaur Cheiron zom uufzüche ggee.

## Literatur
*
Asine (Argolis)

**Asine** ()  isch en antiki Hafestadt i de Argolis uf de Peloponnes gsii am Argolische Golf. Si isch 8 Kilometer süüdööstlich vo de Stadt Nauplia (hütt: Nafplio) glege. D Ruine liget ufem Vorpirg Kastraki.

## Saag
Noch de Saag isch d Stadt vo de Dryoper gründet wore, zäme mit Hermione, wo si us ere Haimet bim Berg Parnass vertribe wore sind. Im Schiffkatalog vom Homer isch Asine e Stadt vom Diomedes gsii.

## Gschicht
Uf em Vorpirg Kastraki sind früehelladischi Öberrest gfunde wore und scho denn e wichtige Hafenort gsii, wo Handel mit de Kyklade und Kreta tribe hett. Au i de Mykenische Zitt isch Asine e wichtige Hafe blibe. De Ort isch bis i di geometrischi Zitt kontinuierlich biwonnt gsii, die letschte Fund chönd is End vom 8. Joorhundert v. Chr. datiert were. Di archäologische Fund vo Asine underschaidet sich düttli vo dene vo de gliichzittige argivische Umgebig.

Um 700 v. Chr. hett Argos d Stadt Asine, wo aageblich mitem spartanische König Nikandros verbündet gsii isch, aagriffe und zerstört. Nume de Tempel vom Apollon Pythaieus hends lo stoo loo. D Biwonner sind uf Schiff gfloche. Di vertribne Asinäer hend drufabe d Spartaner im Erste Messenische Chrieg understützt. Drufabe hend si vo de Spartaner e Chüstestraiffe z Messenie öberchoo, wo si di messenischi Stadt Asine (hütt: Koroni) gründet hend.

Im 2. Joorhundert v. Chr. isch Asine noi gründet wore, de Pausanias hett im 2. Joorhundert n. Chr. aber numeno Ruine gfunde.

## Lueg no
* Asine z Lakonie
* Asine z Messenie

## Noowiis


## Literatur
* 
* Dieter Hennig: *Asine.* in: Siegfried Lauffer (Hg.): *Griechenland. Lexikon der historischen Stätten*, Verlag C. H. Beck, München 1989, S. 136-138
* Thomas Kelly: *The Argive Destruction of Asine*. i: *Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte* 16, H. 4 (1967), S. 422-431.
Communauté de communes du Kochersberg

D **Communauté de communes du Kochersberg** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 21. November 2012 grìnda worra dur d Füsion mit dr Communauté de communes Ackerland. Zum Kommünàlverbànd gheera 23 Gmeina àm Kocherschbari. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Drüdersche, Präsidant ìsch dr Justin Vogel.

## Gmeina

# Barstett
# Dìngse
# Dìrnìnge
# Doosne
# **[[Truchtersheim|Drüdersche]]**
# Fassne
# Filgriese
# Fìrne  
# Göine
# Griese
# Händsche
# Hìrrige
# Ittene   
# Kiene
# Kìttelse
# Neierte-Ìttle
# Ruur
# Schnarsche
# Stìtze-Offne
# Wìlde
# Wìnzne
# Wiwersche
# Zwàtzne  


## Weblink
* http://www.kochersberg.fr

## Qualla
Communauté de communes de l’Outre-Forêt

D **Communauté de communes de l’Outre-Forêt** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 1. Januar 2014 grìnda worra dur d Füsion vu dr Communauté de communes du Soultzerland un dr Communauté de communes du Hattgau et environs. Zum Kommünàlverbànd gheera 13 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Sulz unterm Wàld, Präsidant ìsch dr Pierre Mammosser.

## Gmeina
# Àschbàch
# Batschdorf
# Hàtte
# Hoffe
# Keffenàch
# Mammelshoffe
# Owerreddere
# Retschwiller
# Ritterschoffe
# Scheeneburi
# **[[Sulz unterm Wald|Sulz unterm Wàld]]**
# Stundwiller
# Sürburi

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20160814100154/http://cc-outreforet.com/

## Qualla
Asine

**Asine** () isch de Name vo drai antike Stedt uf de Peloponnes:

* Asine (Argolis), Stadt i de Argolis, um 700 v. Chr. vo Argos zerstört
* Asine (Messenien), Stadt z Messenie, hütt Koroni 
* Asine (Lakonien), Stedtli z Lakonie am Lakonische Golf.
Asine (Lakonien)

**Asine** () isch i de Antiki e chliises Stedtli am Lakonische Golf gsii, zwösched em Vorpirg Tainaron und de Hafestadt Gythion. D Laag isch nöd völlig gsicheret, s werd aber agnoo, as es süüdlich vom antike Las a de Bucht vo Skoutári glegen isch, wo späärlichi antiki Fund us de klassische und de röömische Zitt gmacht wore sind.

## Gschicht
D Gründig vo Asine isch nöd klar, s werd aber vermuetet, as sich d Biwoner vo Asine do niderloo hend, nochdem dene sini Stadt vo Argos geg s Endi vom 8. Joorhundert v. Chr. völlig zerstört woren isch. D Spartaner, wo mit dene Asinäer verbündet gsii sind, hend dene nochem Erste Messenische Chrieg e Chüstestraiffe z Messenie ggee, wo si messenische Asine gründet hend.

Ane 424 v. Chr. hend d Athener im Peloponnesische Chrieg under de Füerig vom Nikias vo de Insle Kythera us di lakonischi Chüste aagriffe, debii o d Stedt Helos und Asine. Guet zwaihundert Joor spööter isch ane 219/8 v.&nbsp;Chr. im Makedonisch-Röömische Chrieg de makedonischi König Philippos V. miteme Heer bis as Vorpirg Tainaron zoge. Er hett Asine aagriffe, isch aber zruggschlage wore.

## Lueg no
* Asine i de Argolis
* Asine z Messenie

## Noowiis


## Literatur
*
Communauté de communes du Pays de Hanau

D **Communauté de communes de l’Outre-Forêt** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 13. Dezember 1999 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 19 Gmeina ìm Hànauierlànd gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Buxwiller gsìì, Präsidant dr Bernard Brumbter. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes du Pays de La Petite-Pierre zum neie Verbànd Communauté de communes de Hanau-La Petite Pierre füsioniert wore.

## Gmeina
# Bìscholz
# Bosselshüse
# **[[Buchsweiler (Unterelsass)|Buxwiller]]**
# Büswiller
# Duusne
# Ìngwiller
# Kìrrwiller
# Manischoffe
# Mielhüse
# Neiwiller
# Nìdersulzbach
# Owermodre-Zutzedorf
# Owersulzbàch
# Rìngedorf
# Schàlkedorf
# Schìllerschdorf
# Üetwiller
# Winburi
# Witerschwiller

## Weblink
* http://www.cc.pays-de-hanau.com
Communauté de communes du Pays de La Petite-Pierre

D **Communauté de communes du Pays de La Petite-Pierre** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 31. Dezember 1992 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 19 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch La Petite-Pierre gsìì, Präsidant dr Jean Adam. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes du Pays de Hanau zum neie Verbànd Communauté de communes de Hanau-La Petite Pierre füsioniert wore.

## Gmeina
#Diefebàch
#Erkertswiller
#Eschburi
#Frohmìl
#Hìnschburi
#**[[Lützelstein|Lìtzelstäin]]**
#Lììschteburi
#Lohr
#Peterschbàch
#Pfàlzweier
#Puberich
#Ripertswiller
#Roschtai
#Scheenburi
#Spàrschbàch
#Struth
#Wìmmenau
#Wìnge
#Zìttersche

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20161103044955/http://www.cc-paysdelapetitepierre.fr/
Welt-AIDS-Tag

Dr **Wält-AIDS-Dag** wird all Johr vu dr UNAIDS, dr AIDS-Organisation vu dr Verainte Natione, organisiert un findet am 1. Dezämber statt.

## Gschicht
Dr Wält-AIDS-Dag isch zum erschte Mol 1988 vu dr WHO uusgruefe wore un vu Aafang aa unter e bsunder Motto gstellt, wu si d Aktivitete vu dr AIDS-Organisationen in dr verschidene Länder chenne dra orientiere. Syter anne 1996 wird dr Wält-AIDS-Dag vu dr UNAIDS organisiert.

Rund um dr Globus mahne am 1. Dezämber verschideni Organisationen an s Thema AIDS un riefe derzue uf, aktiv z wäre un Solidaritet z zaige mit HIV-Infizierte, AIDS-Chranke un dr Mänsche, wu ihne noch stehn. Dr Wält-AIDS-Dag dient au dezue, Verantwortligi in Boltitik, Massemedie, Wirtschaft un Gsellschaft draa z mahne, ass es d HIV-/AIDS-Pandemy wyter git.

## Weblink

* Kampagnewebsite zum Wält-AIDS-Dag vu dr BZgA
Nestor (Mythologie)

De **Nestor** () isch i de griechische Mythologii de König vo Pylos und e Held, wo i de Ilias vom Homer e wichtigi Rolle iinint. Er isch en erfaarene waise Grais, wo no recht guet bi Chräften isch. En Abschnitt vo dem Heldenepos werd vo de Homerforschig  *[[Nestoris (Ilias)|Nestoris]]* gnennt.

De Nestor isch de Soo vom Neleus und vo de Chloris. Er hett as anzige Soo de Aagriff vom Herakles öberlebt, wo im Champf all sini Brüedere töödt hett. De Nestor isch doozmool z Gerenia gsi, drum trait er de Name *Gerenios* oder *Gerenische Grais*. As junge Maa hett er gege de Wile vo sim Vatter im Chrieg gege d Eleer mitchämpft und isch siigriich mit vill Büüti zruggchert. Er het o gege d Molione und gege d Kentaure gchämpft.

De Nestor isch noch sim Vatter König vo Pylos wore, s isch aber scho i de Antiki umstritte gsii, weles Pylos as gmaint isch. De Pindar isch de erst gsi, wo de Nestor mit Messenie verbunde hett, indem er en "Messenische Grais" nennt. De Nestor isch zimmli aalt gsii, woner in Troianische Chrieg zoge isch mitere Flotte vo 90 Schiff. Debii hend en zwee Söö, de Thrasymedes und Antilochos biglaitet.

As Grais hett er nöd a de Chempf tailgnoo und hett, wen er sich doch nöd het chöne zrugghalte jedesmool vo sinene Söö usem Champf müese grettet were und de Antilochos isch debii sogeer umchoo. As erfaarene Wagechämpfer het de d Raie vo de Striitwäge gornnet. Er isch e redseelige Grais gsii, wo gern öber sini jugedliche Heldetaate verzellt het. Er hett d Grieche biroote und bi de Striiteraie under de Grieche vermittlet. Sini Reede zaiget e gwössi Altersmildi im Gegesatz zo dene vom Odysseus wo uf Herti pocht hend. De Nestor und si Soo Thrasymedes hend zo de ganz wenige ghört, wo nochem Troianische Chrieg hail haichoo sind. De Nestor hett d Tootebai vom Machaon vo Troia mitgnoo und z Gerenia bistattet.

De Nestor hett nochene fridlich z Pylos wittergherrscht und er isch vom Telemachos bsuecht wore, wo de siin Vatter Odysseus gsuecht hett. D Odyssee git e guete Iidrugg, wie de Nestor und sini Famili glebt hend.

Verhüürootet isch de Nestor mit de Eurydike oder de Anaxibia gsii und hett sibe Buebe und zwoo Maitle ghaa. De ältist Sii isch de Antilochos gsii, wo vor Troia gfallen isch, de jüngsti isch de Peisistratos gsii. Di andere hend Thrasymedes, Perseus, Stratichos oder Stratios, Aretos und Echephron ghaisse.. Sini Töchtere sind Peisidike und Polykaste, wo de Telemachos ghüüroote hett, gsii.

Wo de Pausanias im 2. Joorhundert n. Chr. d Stadt Pylos bim Vorpirg Koryphasion uufgsuecht hett, hend em d Lütt dai s Graab und s Huus vom Nestor zaiget und o d Hööli wo sini Chüe gwonnt hend.

## Anzelnoowiis


## Literatur
*
Thrasymedes

**Thrasymedes** () isch de Name vo:
* Thrasymedes (Soo vom Nestor), emene Soo vom Nestor, wo im Troianische Chrieg debii gsii isch.
* Thrasymedes (Bildhauer), e Bildhauer vo de Insle Paros, wo um 375 v. Chr. gwörkt hett.
Schiffskatalog

De **Schiffkatalog** (, neōn katalogos) isch e Tail vom 2. Buech vo de Ilias, wo de Homer gschribe hett. Do drii werd wered d Heelde und d Stedt vo de Achäer uufzellt, wo im Troianische Chrieg tailgnoo hend und o d Aazaal vo de Schiff werd uufglistet, wo sich im Hafe vo Aulis troffe hend, bivor si uf Troia gseglet sind. Dromm de Name.

## Uufbau
De Schiffkatalog isch geographisch gornnet und fangt mi Boiotie aa, goot öber d Insle Euboia und Athen uf d Peloponnes und den uf Nordgriecheland mit Thessalie. Vo de Insle wered Kreta, Rhodos und di Ionische Insle gnennt, mit Ithaka, de Haimet vom Odysseus. 

## Historischi und geographischi Biwertig
Früenner isch hüüffig agnoo wore, as die Liste di politischi Situation us de Zitt vom Troianische Chrieg agee hett und me hett versuecht di gnennte Stedt mit Orte z identifiziere, wo mykenischi Rest gfunde wore sind, well noch de Agoobe vo de antike Schriftsteller de Troianischi Chrieg um s Joor 1200 v. Chr. stattgfunde hett, wa vili ebefalls as e historisch korrekts Daatum aagluegt hend. D Gegner vo dere These hend eender dodeför plädiert, ass de Schiffkatalog mee di geograafische Verhältnis zo de Zitt vom Homer oder echli früener bischriibi. Aber o daa passt nöd, denn im Katalog chömed Ortschafte vor, wo sös nöd gnennt wered. Scho i de Antiki hend sich di Gleerte dröber uusgloo, wo weli Stadt gnau ligi, denn es isch för e Stadt e hööchs Prestiisch gsii, wenn si i de Ilias gnennt woren isch. Und för da hend sich die Neme grad guet gaignet.

De Homer het gueti Chentniss vo de griechische Geographii ghaa, da zaigt sich i siim ganze Werch. Aber er hett di reaali Geographii mitere mythische Geographii vermischt. Im Schiffkatalog sind offebaar frai erfundnigi Näme iigsetzt wore, wenn s Versmääss und de Uufbau vom Vers da verlangt hend. Drum isch de Schiffkatalog im groosse und ganze zwoor e früeni Geographii vo Griecheland, aber mengisch mue d Historizitäät vomene Name uufgee oder aazwiiflet were. D Füerer und Könige wo im Schiffkatalog gnennt wered, stamed ali us de Heldesaag und sind uf e ka Fall historisch.

## De Kataloog

## Literatur
* Günther Jachmann: *Der homerische Schiffskatalog und die Ilias*; Springer Fachmedien Wiesbaden (1958). ISBN 978-3-322-98023-6
* Edzard Visser: *Homers Katalog der Schiffe*.
Chloris (Tochter des Amphion)

D *Chloris* () isch i de griechische Mythologii d Frau vom Neleus. Si isch d Töchter vom Amphion usem minyische Orchomenos. Si isch d Muetter vo de Pero, vom Nestor, Periklymenos, Tauros, Asterios, Pylaon, Deimachos, Eurybios, Epilaos (Epileon), Phrasios, Eurymenes (Antimenes), Euagoras und Alastor.

Si isch z Delphi im Bild vo de Underwelt abbildet gsii, wo de Polygnot gmoolte ghaa hett.

## Literatur
*
Nestoris (Ilias)

D **Nestoris**, au **Nestorerzälig**, isch e Tail vom 11. Buech vo de Ilias (Il. 11.694-762), wo offebar d Reste vomene Heldenepos gsii sind, wo entweder d Gschicht vom saagehafte Pylos oder vom Nestor bischribt.

I de Nestoris werd verzellt, wie de Neleus und sini Söö vom Herakles aggriffe wered und as debii ali Söö vom Neleus umchömed ussert de Nestor. Drufabe falled d Eleer is Piet vo Pylos ii. De Nestor ninnt gege de Wille vo sim Vater im Chrieg tail und bisigt d Eleer. Debii chämpft er au d Gege d Molione.

## Anzelnoowiis


## Literatur
* R. Cantieni: *Die Nestorerzählung im XI. Gesang der Ilias*; Zürich (1942).
Asios (Sohn des Dymas)

De **Asios** () isch i de griechische Mythologii de Soo vom Dymas, wo de König vo de Phryger am Fluss Sangarios gsii isch. Er isch de Brüeder vo de Hekabe, wo de Priamos, de König vo Troia ghüroote hett und d Muetter vom Held Hektor isch.

Im Trojanische Chrieg het de Apollon s Uussie vom Asios agnoo, und ase de Hektor öberzoge, gege de Patroklos z chämpfe. De Asios isch vom Aias em Groosse töödt. wore.

## Quelle
* Homer, *Ilias*, 16, 715ff.
* Strabon, *Geographica*, 590.
* Dictys Cretensis, *Ephemeris belli Troiani *, 4, 12.
Rudolf Schoch (Musikpädagoge)

Dr **Rudolf Schoch** (* 30. Juli 1896 z Dürnten em Kanton Zürich, † 10. Juli 1982 en dr Stadt Zürich) ischt a Schweizer Musikpädagog, Kombonischt, Senger, Musikschriftsteller ond Chorleider gwäa. 

## Aus seim Leaba
Dr Rudolf Schoch ischt am 30. Juli 1896 em schweizerischa Ort Dürnten uff d Welt komma. Noch dr Schuelausbildong en seim Hoimetort ond z Bubikon hot’r z Küsnacht s Lehrer-Seminar bsuecht. Wia-nr no mit sellem ferdich gwäa ischt, hot’r en Zürich da Beruaf vo-ma Primar-Lehrer ausgiabt. Neabaher hot’r Gsangsondricht gnomma ond bei viile Konzert als Solischt mitgwirkt. Em Lauf dr Zeit hot’r au vorschiidene Sengkreis ond Musikgrubba ens Leaba gruafa ond sich als Pädagog em Bereich vo dr Schuelmusik an ausgezeichneda Ruaf erworba. Erheblich do drzua beitraga hend au seine Fachbiacher, seine Vorträg ond seine Artikel en Zeidonga ond Fachzeitschrifda.

Dr Rudolf Schoch hot bei dr Redakzion vom Liederbuch für d Oschtschweizer Schuele, em Schweizer Sengbuech, mitgschaffet.

Am 10. Juli 1982 hot dr Rudolf Schoch seine Auge fir emmer gschlossa. 86 Johr alt ischt’r worra. Heitzodag isch seller Moo bloß noh e-ma kloina Personakreis an Begriff.

## Ehronga
* 1963 hot em Schoch de philosophisch Fakuldeet I vo dr Uni Zürich da Dr. h. c. vorlieha.
* Em gleicha Johr isch dr Schoch vo dr Stadt Zürich mit dr Hans-Georg-Nägeli-Medaille – benannt noch-em vordinschtvolla Schweizer Liaderkombonischt Hans Georg Nägeli – auszeichnet worra.

## A Auswahl vom Schoch seine Schrifda
* 1933: *Blockflötenschule*
* 1946: *Musikerziehung durch die Schule*
* 1948: *Blockflötenstunden bei Rudolf Schoch*

## Quella
* 
* Friedrich Herzfeld: *Das Lexikon der Musik.* Ullstein, Frankfurt am Main – Berlin – Wien 1976, S. 479.

## Weblink
* Nachlassverzeichnis Rudolf Schoch bei der Musikabteilung der Zentralbibliothek Zürich
Stimmhafter retroflexer Plosiv

De **stimmhafti retroflexi Plosiv** isch e Konsonant vo de mänschliche Sprooch.  S Zeiche im IPA defür isch .

## Artikulation
*Es isch en Verschlùssluut; dr Lùftstrom im Muul wird ganz blockiert ùn deno wird d Lùft ùff eimool dur s Muul abgloo.
*De Artikulationsort isch retroflex; d Zùng wird hinter de Zahndamm zrùggboge ùn bildet dörte en Verschlùss.
*D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder.
*Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
*Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

## Verbreitig

## Fuessnote
Machaon

De **Machaon** ()  isch i de griechische Mythologii e Hailheros und de Feldarzt vo de Achäer im Troianische Chrieg. Er isch e Schüeller vom hailchundige Kentaur Cheiron gsii.

De Machaon isch de Soo vom Asklepios und vo de Epione, s wered aber ono anderi Neme vo sinnere Muetter aggee. De Machaoon hett d Antikleia ghüroote und isch de Vatter vom Gorgasos und vom Nikomachos. D Muetter vo sinene andere Söö isch nöd bikannt, eri Näme sind Sphyros, Alexanor und Polemokrates. Si sind ali Haiheroe, wo e Tempel för de Asklepios gstiftet ghaa hend.

Zäme mit sim Brüeder Podaleirios hett er 30 Schiff uf Troia gfüert, d Stedt wo die beede biherrscht hend sind nochem Schiffkatalog Trikke, Oichalia und Ithome. As Feldarzt vo de Grieche hett er de Menelaos ghailt, wo vomene Pfiil i de Schultere verwundet woren isch. Er isch im Chrieg vo de Amazone Penthesileia töödt wore, nochere andere Version aber vom Eurypylos. De Nestor hett denn d Tootebai vom Machaon uf Gerenia broocht und dai bistattet. De messenischi König Glaukos hett denn z Gerenia d Vereerig vom Machaon iigfüert. De Pausanias, wo im 2. Joorhundert Gerenia bsuecht hett, sait, as da Heiligtum vom Machaon Rhodos ghaisse hett.

## Literatur
* 
* Benjamin Hederich: „Gründliches mythologisches Lexikon“, Leipzig, Gleditsch 1770 der Fürstlich Fürstenbergischen Hofbibliothek zu Donaueschingen. Wissensch. BG. (online) ISBN 978-3-89853-535-9; Reprographischer Nachdruck, Darmstadt 1996. ISBN 3-534-13053-7
* Projekt Gutenberg-DE Gustav Schwab: Sagen des klassischen Altertums Machaon und Podaleirios (Kapitel 144) ISBN 3-458-31827-5
Damasen

De **Damasen** () isch i degriechische Mythologii e Gigant. Er chunnt nume i de *Dionysiaka* vom Nonnos vor, wo im 5. Joorhundert glebt hett.

De Damasen isch e Soo vo de Erdgöttin Gaia, wonen ooni Vatter us sich use gibärt hett. Er isch miteme Bart uf d Welt choo und d Giburtsgöttin Eileithyia hett en mit Waffe uusgstattet. Ufzoge woren isch er vo de Eris, de Göttin vom Striit.

Nochdem e Traach de Tylos töödt hett, hett de Damasen uf Bitt vo dem sinnere Schwöster Moria de Traach miteme Bommstamm töödt.

## Quelle
* Nonnos von Panopolis, *Dionysiaka* 25. Gsang, V. 486–521.

## Literatur
* 
* 

## Link
* Damasen im Theoi Project (uf englisch)
Moria (Mythologie)

**Moria** (, *[[Olivenbaum|„Ölbomm“]]*) oder **Morie** (Μορίη) isch i de griechische Mythologii e Nymphe, wo z Lydie am Fluss Hermos glebt hett. 

D Moria isch d Schwöster vom Tylos, wo, vonere riisige Schlange pisse, gstoorben isch. E Naiade rupft d Schlange vom Tylos ewegg. D Moria, wo vo wittem gsie hett, wa passiert isch, bittet de Riis Damasen, as er eri helffi. De töödt d Schlange miteme Bommstamm. D Moria biobachtet drufabe, wie s Wiibli vo de toote Schlange i d Berge chrüücht und miteme Chrutt im Muul zruggchunt, wo „Zeusblueme“ haisst. Und wo s Wiibli s tooti Manndli mit dem Chrutt striichelet, werd da wider lebig und baid Schlange verchrüüchet sich innere Hööli. D Moira ninnt da Chrut und tuet mit demm ere siin toote Brüeder striichele und de werd o wider lebig.

D Moria und de Riis Damsen chömed nume i de *Dionysiaka* vom Nonnos vor, wo im 5. Joorhundert glebt hett. De Tylos degege isch scho früenner bikannt gsii und werd o uf lydische Münze us de röömische Chaiserzitt abbildet.

## Quelle
* Nonnos von Panopolis, *Dionysiaka* 25. Gsang, V. 452–553

## Literatur
* 

## Weblinks
* Moria im Theoi Project (englisch)
Communauté de communes du Pays de la Zorn

D **Communauté de communes du Pays de la Zorn** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 14. März 1996 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera 23 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Huffalde, Präsidant ìsch dr Bernard Freund.

## Gmeina

#Àltackedorf
#Attedorf
#Bossedorf
#Dunzne
#Gäiswiller-Zäwerschdorf
#Gràssedorf
#**[[Hochfelden (Unterelsass)|Huffalde]]**
#Huhfrànkne
#Ìngne
#Issehüse
#Lìxhüse
#Malse
#Mìnversche
#Mutzehüse
#Rìngeldorf
#Scharle
#Schwìngelse
#Wàltne
#Wickersche-Wiltzhüse
#Wìlse
#Wingersheim les Quatre Bans


## Weblink
* http://www.payszorn.com

## Qualla
Aigila

**Aigila** () isch de Name vo:

* Aigila (Lakonie), en antiks Demterhailigtum im Piet z Lakonie, weleweeg uf de Halbinsle Mani.
* Aigila, oder Aigilia isch de antiki Name vo de Insle Antikythera
Stimmlose uvulare Affrikate

Di **stimmlosi uvulari Affrikchate** isch e Kchonsonant, wo in de Sprooche vo dr Wält sehr sälte vorchùnt. Im grööschte Deil vùm Hochalemannische git es de Luut. Es Byspil isch s Wort „ho**ck**e“, wo aber au [] cha sy.

Usser im Hochalemannische isch de Kchonsonant vorallem us e paar Sprooche vùm Kaukasus bekannt.

S Zeiche im internationale phonetische Alphabet für de Luut isch  oder .

## Artikchulation
*Es isch e Affrikchate; d Artikchulation fängt wie bimene Verschlùssluut demit aa, dass d Lùft im Muul ùffgstaut wird, ùn s Lööse vùm Lùftstrom duuret lang gnue, dass en Frikchativ entstoot.
*De Artikulationsort isch uvular; de hinteri Zùngerùgge bildet mitem Gaumezäpfli zerscht en Verschlùss ùn deno e Engi.
*D Phonation isch stimmlos; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder nit.
*Es isch en orale Kchonsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
*Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

## Verbreitig

## Literatur/Quelle
Labiodentaler Flap

De **labiodentali Flap** isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. S Zeiche im Internationale Phonetische Alphabet defür isch . De Luut isch vorallem uss afrikanische Sprooche bekannt.

## Artikulation
*Es isch e Flap; d Zùng schlait ei Mool gäge de Artikulationsort.
*De Artikulationsort isch labiodental; er wird mit dr Ùnterlippe ùn de Zään artikuliert.
*D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder.
*Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
*Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

## Verbreitig

## Fuesnote
Helene (Mythologie)

D **Helene**  oder **Helena** ( *Helénē*; ) isch i de griechische Mythologii e uusergwöönlich schööni Frau, wo vom troianische Prinz Paris graubt woren isch, wa de Grund vom Troianische Chrieg gsii isch. 

## Mythos
D Helene isch d Töchter vom Zeus und vo de Nemesis. Die hett sich ine Gans verwandlet, wo de Zeus si verfolgt hett. De aber hett sich ine Schwan verwandlet. D Nemesis hett denn imene Hain bi Sparta en Ai glait. Hirte hend de zo d Leda broocht, de Frau vom spartanische König Tyndareos. Und wo da Ai uusbrüetet wore isch, isch d Helene gschlupft. I de jüngere Saage isch aber d Leda d Muetter vo de Helena, und si hett s Ai glait, nochdem de Zeus mit ere Sex i de Gstalt vomene Schwaan ghaa hett. Di beede Dioskure geltet as eri Brüedere und usemen andere Ai gschlupft. D Helene isch no zimmli jung vom Theseus graubt wore, aber d Dioskure hend si bifrait und zrugg uf Sparta broocht. De Tyndareos hett e Fest verastaltet, wo ali Fraier vo de Helene zemechoo sind und si hett de Menelaos uusgweelt. De isch denn nochem Tood vom Tyndareos König vo Sparta wore, well d Dioskure scho gstorbe sind. Wo de Paris de Menelaos bsuecht hett, hett er sich i d Helene verluegt und si graubt und uf Troia entfüert. Nochem Fall vo Troia ninnt de Menelaos si wider zu sich. S Chind vo dem Paar isch d Hermione. Um d Helene sind i de Antiki verschidnige Saage entstande.

## Kult
D Helene isch z Lakonie zäme mitem Menelaos vereert wore, vor alem im Menelaion z Therapne, wo nöd wiit ewegg vo Sparta glegen isch. Da Haligtum, wo scho de Alkman erwäänt, isch archäologisch erforscht und en Inschrift vo doo usem 6. Joorhundert v. Chr. isch a de Welena (Ϝελένᾱ) gwidmet, wie di lakonischi Form vom Name luutet Z Sparta isch d Helene as e Platane vereert wore, wo mit Chränz gschmückt gsii isch und för si isch s Eleneia-Fest gfiiret wore. Si isch underem andere o uf de Insle Rhodos und Chios vereert wore.

## Noolebe
Di schööni Helena isch sitt de Renaissance e bliebts Thema, wo i de Literatur und bildende Chünst uufgriffe woren isch, bsunders wie si usem Ai schlupft und vom Paris graubt werd.

## Anzelnoowiis


## Literatur
*
Dioskuren

D **Dioskure** (, im Dual: Διοσκόρω  „Zeus-Söö“) sind i de griechische Mythologii d Zwillingsbrüdere, wo as Schutzgotthaite agrueffe wore sind. Ene sini Neme sind Kastor und Polydeukes (Κάστωρ καὶ Πολυδεύκης), wo d Röömer as Castor und Pollux öbernoo hend.

## Mythos
D Dioskure sind d Söö vo de Leda und vom Zeus, as sterbliche Vatter werd de spartanischi König Tyndareos gnennt, dromm sind si o as Tyndaride (Τινδαρίδαι) bikannt. Noch de Kyprie isch de Kastor de sterblichi Soo vom Tyndareos und de Polydeukes und d Helene di unsterblichi Chind vom Zeus.

D Dioskure sind ufem Inseli Pephnos uf d Welt choo. De Hermes hett si uf Pellana broocht, wo si ufzoge wore sind. D Dioskure hend a de Argonautefaart tailgnoo und o anderi Oobetüür undernoo. Spööter hett de Theseus d Helena graubt, wo i de Antiki as e bsunders schöni Frau ggulte hett. D Dioskure hend eri Schwöster bifrait und uf Sparta zruggbroocht.

D Dioskure hend selber d Leukippide Hilaira und Phoibe graubt, d Töchtere vom Leukippos und die ghüroote. De Soo vo de Hilaeira und vom Kastor isch de Anaxis oder Anogon und de Soo vom Polydeukes und vo de Phoibe de Mnasinos oder Mnesileos.

D Dioskure und Apharetide Idas und Lynkeus hend z Arkadie e Veeherde graubt und wo si d Büüti tailt hend, sind d Dioskure vom Idas öberlistet wore. S isch zom Striit choo und d Dioskure hend d Herde uf Lakonie tribe. De Lynkeus het si verfolgt und ufem Taygetos hett er gsie, wie de Kastor sich innere hoole Aiche versteggt hett und mit siim Speer het er de Kastor töödt. De Polydeukes hett drufabe de Lynkeus töödt und wo de Idas mit demm hett afange chämpfte hett de Zeus de Idas mitem Strool erschlage.

Well de Kastor sterblich und de Polydeukes unsterblich gsii sind, sii aber hend wöle immer zämebliibe, isch es choo, as beed e halbs Joor ufem Olymp und e halbs Joor im Hades verbroocht hend.

## Vereerig
D Dioskure sind vor alem uf de Peloponnes vereert wore und ganz bsunders z Sparta, wo ere Kult eng mit de baide Königshüser verbunde gsii isch. Si hend au de Waffetanz erfunde und d Spartaner im Chrieg gschützt. Dai sind si i Form vo zwee Bommstemm, wo mit zwee Balke verbunde gsii sind, vereert wore, sone Kultbild isch *dokana* gnennt wore. D Gräber vo de Dioskure sind z Sparta und z Therapne zaigt wore, aber o z Argos.

D Dioskure sind as Noothelfer aagrueffe wore und hend us de Seenoot grettet und hend sich entweder as Elmsfüür manifestiert oder as zwee Sterne. Erst spööter sind si mitem Sternbild Zwilling gliichgsetzt wore.

## Literatur
*
Uvularer Konsonant

Mit eme **uvulare Konsonant** meint mer in de Foneetik en Artikulationsort. Ùn zwar die Konsonante, wo am Gaumezäpfli (lat. *uvula*) artikuliert werde.

In de alemannische Dialäkt chömme zum eine die uvulare Frikativ, also [] (wie in *ma*'ch**e'') ùn [] (***ch*'alt*), vor, dernäbe no e uvulari [[Affrikater Konsonant|Affrikat]] [] (in Dialäkt, wommer öbe *An**kch**e'' sait). Allerdings sin die meischt in freier Variation mit de entsprächende velare Luut. Zum andre git es uvulari Luut in dänne Dialäkt, wommer s  als en Zäpfli-r usspricht. In däm Fall handlet es sich ùm en uvulare Approximant [] oder en uvulare Vibrant [].

Uss de Sprooche vo de Wält sin die uvulari Luut als eigeständigi Foneem bekannt: