Karl-Theodor zu Guttenberg

Dr **Karl-Theodor zu Guttenberg** (* 5. Dezämber 1971 z Minche, vollständige Name *Karl Theodor Maria Nikolaus Johann Jacob Philipp Franz Joseph Sylvester Freiherr von und zu Guttenberg*) isch e dytsche Bolitiker (CSU).

Är isch ab em 9. Februar 2009 Bundesminischter fir Wirtschaft un syt em 28. Oktober 2009 Bundesminischter vu dr Verdaidigung im Kabinett Merkel II gsi. Am 1.&nbsp;Merz 2011 het er syy Ruckdritt erklert.

## Herchumft un Familie

Dr Karl-Theodor zu Guttenberg stammt us em glyychnamige fränkische Adelsgschlächt. Syy Großvater Karl Theodor Freiherr von und zu Guttenberg isch vu 1967 bis 1969 Barlamentarische Staatssekretär im Bundeschanzleramt gsii. Syyni Eltere sin dr Dirigent Enoch zu Guttenberg un däm syyni domoli Frau Christiane, e geboreni *Gräfin von und zu Eltz*. D Eltere hän sich anne 1977 schaide loo un d Christiane het speter in zwoter Eh dr Adolf Henkell-von Ribbentrop ghyrote. No dr Schaidig vu dr Eltere sin dr Guttenberg un syy jingere Brueder Philipp bim Vater ufgwachse. D Familie isch remisch-katholisch. Dr Guttenberg het vier Stiefgschwischter us dr zwote Ehene vu syyne Eltere.

Syt em 12. Februar 2000 isch dr Karl-Theodor zu Guttenberg mit dr Stephanie Freifrau von und zu Guttenberg ghyrote – ere Ururänkeli vum dytsche Ryychschanzler Otto von Bismarck. S Baar het zwoo Dechtere (uf d Wält chuu 2001 un 2002) un läbt im Berliner Westend.

## Studium
Noch em Abitur am Ignaz-Günther-Gymnasium z Rosenheim 1991 het dr Karl-Theodor zu Guttenberg im Gebirgsjegerbataillon 233 vu dr Gebirgsdruppe vu dr Bundeswehr z Mittenwald syy Grundwehrdienscht ab. Dert het er sich geg dr dreimonetig Fahnejunker-Lehrgang fir Offiziersaawärter entschide un het statt däm sechs Monet lang e Unteroffizierslehrgang absolviert. Dr Guttenberg het dr Dienschtgrad Stabsunteroffiziervu dr Reserve. 

Dr Guttenberg het vu 1992 bis 1999 Rächtswisseschafte an dr Universitet Bayreuth studiert. 1993 het er e Studium vu dr Bolitikwisseschaften aagfangen an dr Hochschuel fir Bolitik Minche. In dr Sozietet Peltzer & Riesenkampff z Frankfurt am Main un in dr Chanzlei Mayer, Brown and Platt z New York City het er in syym Studium mehwichigi Praktika absolviert, wun er in syym Läbeslauf as „berufliche Stationen in Frankfurt und New York“ firilupft. Z Bayreuth het er anne 1999 s Erscht juristisch Staatsexame bstande. Wel ihm s Zwait juristisch Staatsexame fählt, isch er kai Volljurischt.

Dr zu Guttenberg het bim renommierte Bayreuther Jurischt Peter Häberle e Dissertation aagfange mit em Titel *Verfassung und Verfassungsvertrag. Konstitutionelle Entwicklungsstufen in den USA und der EU*, wun ere 2007 no rund sibe Johr *summa cum laude* zum Doktor vu dr Rächt promoviert woren isch. Die Dissertation isch 2009 bim Berliner Fachverlag Duncker & Humblot publiziert wore. D Arbet isch im Februar 2011 wäge Plagiat-Verdacht in d Kritik grote un dr Karl-Theodor zu Guttenberg het d Universitet Bayreuth um d „Rucknahm vu syym Doktorgrad“ bätte. Die het em noch ere Iberbriefig dr Doktorgrad entzoge.

## Bolitischi Karriere

Dr Karl-Theodor zu Guttenberg isch Mitglid vu dr Christlig-Soziale Union (CSU) z Bayern. Bis Dezämber 2008 isch er Vorsitzende vum CSU-Verband vu syym Haimetort Guttenberg gsi. Är het derzue au em Vorstand vum CSU-Chraisverband Kulmbach aaghert. Am 8.&nbsp;Dezämber 2007 isch er as Noofolger vum Werner Schnappauf zum Vorsitzende vum CSU-Bezirksverband Oberfranke gwehlt wore. Dr Karl-Theodor zu Guttenberg sitzt im Bresidium un au im Vorstand vu syyre Bartei un isch Laiter vum Fachuusschuss Ussebolitik im Arbetschrais Ussen- un Sicherhaitsbolitik gsi. Generalsekretär vu dr CSU isch er in dr Zyt vum 30.&nbsp;Oktober 2008 bis zum 9.&nbsp;Februar 2009 gsii.

Derzue isch dr zu Guttenberg syter anne 2002 Mitglid vu dr Dytsche Gsellschaft fir Uuswärtigi Bolitik, vu dr Atlantik-Bruck un vum Aspen-Institut. Syt 2005 isch er Vizebresidänt vu dr Sidoschteuropa-Gsellschaft un Mitglid vu dr Dytsch-Britische Barlamentariergruppe im Dytsche Bundesdag. Är isch au Mitglid vu dr Europa-Union Barlamentariergruppe Dytscher Bundesdag un vu dr Junge Union.

### Chraisdag Kulmbach (syt 2002)
Dr Guttenberg ghert syt 2002 em Chraisdag vum Landchrais Kulmbach aa un isch 2008 as Chraisdagsmitglid fir d CSU widergwehlt wore. D Wahlperiode im Chraisdag Kulmbach lauft no bis 2014.

### Dytsche Bundesdag (syt 2002)
Syt 2002 isch dr zu Guttenberg Mitglid vuim Dytsche Bundesdag. Dert isch er vu 2005 bis Novämber 2008 Obmann vu dr CDU/CSU-Bundesdagsfraktion im Uuswärtigen Uusschuss un Sprächer vu dr CDU/CSU-Fraktion fir Abrischtig, Nitverbraitig un Rischtigskontrolle gsi. Dr zu Guttenberg isch bishär alliwyl as diräkt gwehlte Abgordnete vum Wahlchrais Kulmbach in dr Bundesdag yyzoge. Bi dr Bundesdagswahl 2005 het er 60 Brozänt vu dr Erschtstimmen iberchuu. Am 27. Septämber 2009 isch er im Wahlchrais 240 Kulmbach mit em bundeswyt beschten Erschtstimmen-Ergebnis (68,1 Brozänt) in dr Bundesdag gwehlt wore.

### Bundesminischter fir Wirtschaft un Technologi (2009)
Noch em Ruckdrittsgsuech vum Michael Glos as Bundesminischter fir Wirtschaft un Technologi isch dr zu Guttenberg am 9. Februar 2009 zue däm syym Noofolger im Kabinett Merkel I ernännt wore.

In eme Färnseh-Interview mit em ZDF het dr Guttenberg an däm Dag erklert: „[Ich] habe vor dem Eintritt in die Politik in der freien Wirtschaft gearbeitet, war dort tätig, habe dort Verantwortung im eigenen Familienunternehmen getragen.“ Noch eme Bricht vum Färnsehmagazin Panorama sei des aber e Iberdryybig, wel die Unternämme nume wenig Mitarbaiter ghaa hebe un dr Unternämmeszwäck vor allem d Verwaltig vum Familievermege sei. Derzue hätt dr Guttenberg no Panorama am nämlige Dag uf ere Pressekonferenz dr Yydruck gweckt, anne 1989 am Börsegang vu dr familienaigene Rhön Klinike mitgmacht z haa. Dr Guttenberg sei zue däm Zytpunkt aber grad emol 18 Johr alt gsii un sei au speter in syyre Zyt as Ufsichtsrot nit am operative Gschäft bedailigt gsii.

D Veraidigung vor em Dytsche Bundesdag isch am 12.&nbsp;Februar gsii. Bi syym Amtsaadritt isch dr zu Guttenberg mit 37 Johr dr bis dert jingscht Wirtschaftsminischter vu dr Bundesrepublik Dytschland gsii. In eme Interview zue syyre Amtsyyfierig het er im Februar 2009 gsait, ass Märt „erwiesenermaßen effizient“ seie. Är deet wäge däm warne vor ere Uuswytig vu dr Roll vum Staat im Zug vu dr Finanzkrise un är stiend Mindeschtlehn skeptisch gegeniber. D Wirtschaftsdebatte isch no syyre Aasicht „in eine Schieflage geraten. Das Wort Gerechtigkeit erfreut sich großer Beliebtheit“. Noch em zu Guttenberg git s z Dytschland e „Umverteilungsgerechtigkeit“, aber kai „Leistungsgerechtigkeit“. Fir d Zuechumft het er Styyrsänkige aagchindet.

Dr Guttenberg het syy Amt as Wirtschaftsminischter aadrätte in dr internationale Finanz- un Wirtschaftskrise. Fir dr Automobilhärsteller Opel, het er erklert, wett är zämme mit General Motors no Finanzinvestore sueche. D Verhandlige mit General Motors zue dr Frog vu dr Zuechumft vum Dochterunternämme Opel sin bis Ändi Mai 2009 gange un hän nit zuen eme Ergebnis gfiert. Dr zu Guttenberg het derno Ändi Mai 2009 im Gegesatz zue andere Minischter un dr Angela Merkel erklert, är diei fir Opel e Insolvänzverfahre bevorzuge, bim Krisegipfel zuen ere Rettig vu Opel hän sich aber Minischter mit ere gegedailige Mainig durgsetzt. Au fir s in d Krise grote Unternämme Quelle/Arcandor isch vum Wirtschaftsminischterium d Insolvenz favorisiert wore, Burgschafte sin abglähnt wore. Dr zu Guttenberg het as Grund fir syy Vorgoh aagee, ass d Unternämme scho vor dr Krise vu bedriibswirtschaftlige Fählentwickligen un Managementfähler bregt gsii seie. Fir s marod Finanzunternämme Hypo Real Estate (HRE) het dr zu Guttenberg wäg dr Syschtemrelevanz noch ere gnaue Briefig staatlige Unterstitzigszahlige zuegstimmt. S Finanzmärtstabilisierigsergänzigsgsetz het er aber abglähnt (ohni ass er sich hätt chenne dursetze), wel s em Staat im Gegezug zue dr Rettigszahlige ne Kontrolle iber s Unternämme megli macht un dr yyfluss vum HRE-Management yyschränkt.

### Bundesminischter vu dr Verdaidigung (syt 2009)

Syt em 28. Oktober 2009 isch dr zu Guttenberg Bundesverdaidigungsminischter. Är isch dr jingscht Verdaidigungsminischter in dr Gschicht vu dr Bundesrepublik Dytschland. Är setzt sich yy fir dr versterkt Kampfyysatz vu dr Bundeswehr im Side vu Afghanistan.

Mit em Amt het er au d Ufgab ibernuu, d Vorgäng um dr Luftaagriff bi Kunduz vum 3. un 4. Septämber 2009 ufzklere, wu in dr Amtszyt vu syym Vorgänger Franz Josef Jung gsi isch. Dr Guttenberg het d Bundeswehr zerscht wie dr Jung in Schutz gnuu geg Vorwirf, s Bombardement sei nit z rächtfertige, het aber nimmi wie dr Jung bstritte, ass Zivilischte deetet wore sin. Ainewäg het er aber d Aktion am 6. Novämber 2009 „militärisch angemessen“ gnännt. Am 3. Dezämber 2009 het er die Uussag revidiert.

Wäg dr Vorwirf vu dr Oppositionsbarteie iber dr bishärig Informationsfluss zum Vorfall z Kunduz isch Untersuechigsuusschuss bildet wore. Dr Guttenberg het gsait, är heb sich vor syyre erschte Stellignahm zum Luftschlag z Kunduz delefonisch mit em Wolfgang Schneiderhan uf e konkrete Wortlut verständigt. In däre Erklerig het dr Guttenberg s Bombardement nit numen militerisch aagmässe gnännt, sunder au uuvermyydli. Dr Schneiderhan het dergege uusgsait, är heb em Guttenberg nit empfohle, dr Luftschlag as uuvermyydli darzstelle. Widersprich het s au gee bi dr Darstellige vun eme Gsprech, wu zue dr Entlossig vum Peter Wichert un em Schneiderhans gfiert gha het.

Im Ramme vu dr Berliner Sicherhaitskumferänz im Novämber 2010 het dr Guttenberg, ähnlig wie dr domolig Bundesbresidänt Horst Köhler vorhär, gforderet, wirtschaftlig Inträsse vu Dytschland au militerisch abzsichere. Doderno mießt dr „Zusammenhang von regionaler Sicherheit und deutschen Wirtschaftsinteressen offen und ohne Verklemmung angesprochen werden“. D SPD un dr Griene hän mit scharfer Kritik reagiert; dr Guttenberg het syy Uussag widerholt bin ere Gaschtred uf em CDU-Barteidag am 15. Novämber 2010.

Aafangs 2010 het dr Guttenberg e Defizitanalyse fir d Erkännig vu Sterkine un Schwechine vu dr aktuälle Bundeswehrsituation in Ufdrag gee. Am 12. April het er d Bundeswehr-Strukturkommission yygsetzt, wu dr Vorsitz vun ere dr Schef vu dr Bundesagentur fir Arbet, dr Frank-Jürgen Weise, ibernuu het. D Empfählige vu därehätte ne großi Umstrukturierig vu dr Bundeswehr sotte vorberaite, mit em Ziil, d Verdaidigungsressurse vu Dytschland dr aktuällen un chimftige sicherhaitsbolitische Rusforderige aazbasse.

Am 23. Augschte 2010 het dr Guttenberg dr Regierigskoalition fimf verschideni Modäll fir di chimftig Struktur vu dr Strytchreft vorgstellt. In allne Modäll isch vu 150.000 bis 180.000 Zyt- un Beruefssoldaten uusgange wore. In e Dail Modäll isch d Uussetzig vu dr Wehrbflicht blant gsii, anderi sin dergege vu 25.000 Grundwehrdienschtlaischtenden un 25.000 freiwillige zuesätzlige Wehrdienschtlaischtenden uusgange. Au Variante mit 30.000 Grundwehrdienschtlaischtenden oder generäll freiwillig Wehrdienschtlaischtende het s gee.

Am 1. Septämber 2010 het dr Guttenberg d Verdaidigungsuusschiss vu Bundesdag un Bundesrot iber dr aktuäll Sachstand vu dr Ergebnis vu dr Strukturkommission unterrichtet. Dr Zwischebricht vum Generalinspekteur het ergee, ass d Bundeswehr soll chlainer wäre. 163.500 Soldatinne un Soldate – 156.000 Beruefs- un Zytsoldaten plus zmindescht 7.500 bis 23&nbsp;Monet freiwillig Wehrdienschtlaischtendi– sin dr „absolut Mindeschtumfang“ gnännt wore. Derzue isch d Uussetzig vu dr Wehrbflicht empfohle wore. Im Grundgsetz soll d Wehrbflicht aber wyter din blybe.

Am 26. Oktober 2010 isch dr Abschlussbricht vu dr Strukturkommission an dr Karl-Theodor zu Guttenberg ibergee wore. D Ergebnis sähne vor, ass d Muschterig un d Yyberuefig in Zuechumft uusgsetzt wäre, wel d Verbflichtig zum Grundwehrdienscht uf absähbari Zyt sicherhaitsbolitisch nimi brucht wird. Di 7.000 Soldate, wu zurzyt bi aktiven Yysetz derby sin, solle uf 18.000 meh wie verdopplet wäre. D Bundeswehr soll uf rund 180.000 Soldaten un rund 50.000 Dienschtboschte fir zivil Bschäftigti reduziert wäre. Derzue wird empfohle, s Verdaidigungsminischterium vu Bonn komplett uf Berlin z verlegen un d Aazahl vu dr Dienschtboschte z halbiere.

E Aadrag, d Wehrbflicht uuszsetze, wu dr CSU-Vorstand uf e Initiative vum Guttenberg uf em CSU-Barteidag gstellt het, isch am 29. Oktober 2010 mit großer Mehrhait aagnuu wore. Au dr CDU-Barteidag het däm am 15. Novämber 2010 mit großer Mehrhait zuegstimmt. Dr Guttenberg het dodervor in ere Red bi dr Delegierte fir syyni Bundeswehrreform gworbe.

Am 1.&nbsp;Merz 2011 isch er as Verdaidigungsminischter zruckdrätte. Zum Noofolger sich dr bishärig Inneminischter Thomas de Maizière ernännt wore.

## Plagiatsvorwirf un Folge
Am 16. Februar 2011 het dr Bremer Staatsrächts-Brofässer Andreas Fischer-Lescano in dr Siddytsche Zytig Vorwirf vorbrocht, dr zu Guttenberg heb in syyre Doktorarbet Passasche vu andere Autore ibernuu ohni si as Zitat z chännzaichne. Im Zug vu dr effetlige Debatte sin wyteri Passasche us däre Doktorarbet bekannt wore, wu as Plagiat gwärtet wore sin. 

Dr Guttenberg het die Vorwirf 16. Februar 2011 „abstrus“ gnännt, het am 18. Februar 2011 derno „Fehler“ yygruumt, het aber Plagiatsvorwirf wider zruckgwise. Är het erklert, är wett gärn „bis zum Ergebnis der Prüfung vorübergehend auf das Führen des Titels verzichten“. Är heb „zu keinem Zeitpunkt bewusst getäuscht oder bewusst die Urheberschaft anderer nicht kenntlich gemacht.“ 

Am 21. Februar het dr zu Guttenberg bin ere CDU-Wahlkampfveraastaltig bekannt gee, ass er syy Doktortitel duurhaft nimmi wett fiere. Är het yygruumt, ass er „gravierende Fehler gemacht“ heb un het erklert, är heb „möglicherweise an der ein oder anderen Stelle, an der ein oder anderen Stelle auch zu viel, auch teilweise den Überblick über die Quellen verloren“. Derzue het er gsait: „Ich habe diese Fehler nicht bewusst gemacht, ich habe auch nicht bewusst oder absichtlich in irgendeiner Form getäuscht.“ Är het d Universität Bayreuth um Rucknahm vu syym Doktortitel bätte. E Ruckdritt as Verdaidigungsminischter het dr Guttenberg aber uusgschlosse.

Am 23.&nbsp;Februar 2011 het dr Guttenberg in ere Aktuälle Stund im Bundesdag nomol yygrummt, är heb e „sehr fehlerhafte Doktorarbeit geschrieben“, aber nit bewusst dyscht un au nit versuecht, syy Verwändig vu Arbete vum wisseschaftlige Dienscht z verschlaiere. Är heb „hochmietig“ glaubt, familiäri, bolitischi un wisseschaftligi Aaforderige zämmezbringe z chenne, sei aber an däre „Quadratur des Kreises“ gschyteret.  Är het au betont: „Ich habe mehrfach gesagt, dass ich diese Doktorarbeit persönlich geschrieben habe.“

An dr Universität Bayreuth isch e Untersuechig yyglaitet wore. Am 23. Februar 2011 het d Universitet Bayreuth bekannt gee, ass em Guttenberg syy Doktortitel aberkännt wird.

Am 1. Merz 2011 het dr Minischter zu Guttenberg Konsequänze us dr Plagiatsaffäre zoge un het d Bundeschanzleri um syy Entlossig as Verdaidigungsminischter bätte. Glyychzytig isch er vu allne ibrige bolitische Ämter zruckdrätte.

:*Wenn es auf dem Rücken der Soldaten nur noch um meine Person gehen soll, kann ich das nicht mehr verantworten. […] Ich habe zu meinen Schwächen und Fehlern zu stehen [...] bis hin zum Schreiben meiner Doktorarbeit. […] Es ist mir (aber) nicht mehr möglich, den in mich gesetzten Erwartungen gerecht zu werden. […] Ich war immer bereit zu kämpfen, aber ich habe die Grenzen meiner Kräfte erreicht.* Karl-Theodor zu Guttenberg

Im Merz 2011 het d Staatsaawaltschaft Hof bekannt gee, ass wäg dr Plagiatsvorwirf e Ermittligsverfahre geg dr Ex-Verdaidigungsminischter yyglaitet wird.

## Vereffetlichunge (Uuswahl)
* *Die Idee vom Staatsbürger in Uniform. Lehren aus dem 20. Juli 1944*. Konrad-Adenauer-Stiftung, Sankt Augustin [u. a.] 2010, ISBN 978-3-941904-75-0.
* *Verantwortung in der sozialen Marktwirtschaft*. Robert-Bosch-Stiftung, Stuttgart 2009, ISBN 978-3-939574-18-7.
* *Verfassung und Verfassungsvertrag. Konstitutionelle Entwicklungsstufen in den USA und der EU*. Duncker & Humblot, Berlin 2009, ISBN 978-3-428-12534-0 (Druckausgabe), ISBN 978-3-428-52534-8 (*Schriften zum internationalen Recht*, Nr.&nbsp;176; zugleich Dissertation, Universität Bayreuth, 2007)
* *Die Beziehungen zwischen der Türkei und der EU – eine „privilegierte Partnerschaft“.* Akademie für Politik und Zeitgeschehen, München 2004, ISBN 3-88795-275-8. (Hanns-Seidel-Stiftung, Aktuelle Analysen, Heft&nbsp;33)

## Literatur
* Anna von Bayern: *Karl-Theodor zu Guttenberg. Aristokrat, Politstar, Minister.* Fackelträger-Verlag, München 2010, ISBN 978-3-7716-4453-6. (Biografie)

## Dokumentation
* Deutsche Dynastien – Die Guttenbergs in: Das Erste: Mediathek vum 22. Novämber 2010 (44 Minuten); Informationen zur Dokumentation

## Weblink

* Dr Karl-Theodor zu Guttenberg uf dr Syte vum Bundesminischterium vu dr Verdaidigung (BMVg.de)
* Persenligi Websyte vum Karl-Theodor zu Guttenberg
* Biografi bim Dytsche Bundesdag
* Läbeslauf bi dr CDU/CSU-Bundesdagsfraktion

## Fueßnote