Donaueschinger Musiktage

D **Donaueschinger Musikdäg** sin e Feschtival, wu alljohr vum Sidweschtrundfunk z Eschinge veraastaltet wird un zytgnessischi Musik urufgfiert wird. Zur Zyt wird s gferderet dur s Land Bade-Wirttebärg, d *Kulturstiftig vum Bund* un d *Ernst von Siemens Musikstiftig*. D Donaueschinger Musikdäg finde allmol am dritte Oktoberwuchenänd statt un wäre mittlerwyli live im Kulturprogramm SWR2 un im Internet iberdrait.

## Gschicht

### 1921–1933

D Musikdäg sin anne 1921 as *„Donaueschinger Kammermusikuffierige zur Ferderig vu zytgnessische Tonchunscht“* (dt. „Donaueschinger Kammermusikaufführungen zur Förderung zeitgenössischer Tonkunst“) grindet wore dur dr Firschtlig Firschtebärgische Musikdiräkter Heinrich Burkard unter dr Protektion vum Firscht Max Egon II. vu Firschtebärg. Si sin dodermit s eltscht un traditionsrychscht Feschtival fir Neji Musik wältwyt.

Im erschte Konzärt vu dr *Donaueschinger Kammermusikuffierige zur Ferderig vu zytgnessische Tonchunscht* am 31.&nbsp;Juli 1921 isch s *Quartett fir 2 Violine, Viola un Violoncello, op. 16* vum Paul Hindemith ufgfiert wore. In dr Johr dernoch hän u.&nbsp;a. Uruffierige vu Wärch vum Alban Berg, vum Arnold Schönberg un vum Anton Webern stattgfunde.

### 1934–1945
Unter dr chinschtlerische Leitig vum Hugo Herrmann isch e Musikfescht grindet wore, wu dr „nationalsozialistische Aaschauige“ entsproche gha het. Titel vu dr Feschtival sin u.&nbsp;a.: „Donaueschinger Musikfeiern“, „Alte und neue Kammermusik aus dem schwäbisch-alemannischen Raum“ un „Oberrheinisches Musikfest“ gsi.

### 1946–1949
Schon 1946 het d „Gsellschaft vu dr Musikfrejnd“, gnähmigt vu dr franzesische Bsatzigsregierig, as *„Neue Musik Donaueschingen“* e erschts Feschtival veraastaltet, allno unter dr Leitig vum Hugo Herrmann.

### 1950–1969
Anne 1949 het d „ Gsellschaft vu dr Musikfrejnd “ Kontakt mit em Heinrich Strobel ufgnuu, em Leiter vu dr Musikabteilig vum Sidweschtfunk Bade-Bade un mit em e Zämmearbet uusgmacht. Syterhär het dr Sidweschtfunk (speter dr Sidweschtrundfunk) di chinschtlerisch Verantwortig gha fir s Feschtival. Mit em Yystig vum SWF het s e programmatischi Akzäntverschiebig uf Orcheschtermusik gee.

Unter dr Leitig vum Strobel hän im Oktober 1950 d *„Donaueschinger Musikdäg fir zytgnessischi Tonchunscht“* (dt. „Donaueschinger Musiktage für zeitgenössische Tonkunst“) stattgfunde. Zem erschte mol isch s SWF-Sinfoniiorcheschter ufträtte unter dr Leitig vu syym Schefdirigänte Hans Rosbaud.

### 1970–1974
Noch em Dod vum Heinrich Strobel het dr Otto Tomek d chinschtlerisch Leitig vum Feschtival ibernuu, wu anne 1971 s erscht Mol unter em Name *„Donaueschinger Musikdäg“* syy Publikum empfange het. 1972 isch s erscht Mol dr *Karl-Sczuka-Preis* vum Sidweschtfunk an dr Musikdäg verlejt wore.

### 1975–1992
1975 het dr Josef Häusler di chinschtlerisch Leitig ibernuu, ab 1981 unterstitzt dur dr Christof Bitter. 

### 1992–2014
Im Johr 1992 het dr Armin Köhler d Stell vum Josef Häusler ibernuu, är isch bis 2014 dr chinschtlerisch Laiter gsii. In dr letscht Johr sin d Donaueschinger Musikdäg au fir e breiter Publikum intressant wore. Megli gmacht het des u.&nbsp;a. au Ferderig dur Kulturstiftig vum Bund ab 1996. Klangchunscht un alternativi Präsentations- un Rezeptionsforme hän unter dr Leitig vum Köhler e bsundere Ruum yygnuu. Wu dr Peter Voß, dr Grindungsintendant vum Sidweschtrundfunk (SWR), anne 1996 s Budget um 300.000 DM (vu insgsamt 1,5 Mio.) het welle chrize, sin d Musikdäg vor em Uus gstande. E braite un internationale Protescht het des druf verhinderet,

### 2014–2021
Im Oktober 2014 isch dr Björn Gottstein as chinschtlerische Laiter ab 2017 nominiert wore, het s Amt aber dur dr Dod vum Köhler im November 2014 scho 2015 ibernuu. Anne 2020 sin d Donaueschinger Musikdäg wäg dr COVID-19-Pandemi abgsait wore.

### Syt 2022
Zum 1. Merz 2022 het mit dr Lydia Rilling zum erschte Mol e Frau di chinschtlerisch Laitig vu dr Donaueschinger Musikdäg ibernuu.

## Uusgwahllischt vu ufgfierte Komponischte
*1921:* Alban Berg, Alois Hába, Ernst Krenek, Philipp Jarnach, Anton Webern, Arnold Schönberg, Josef Matthias Hauer, Paul Hindemith.

*1925:* Hanns Eisler, Paul Dessau, Igor Strawinski.

*1927:* Kurt Weill, Darius Milhaud.

*1951–1960:* Pierre Boulez, Olivier Messiaen, Hans Werner Henze, Karlheinz Stockhausen, Bernd Alois Zimmermann, Luigi Nono, Earle Brown, John Cage, Henri Pousseur, Iannis Xenakis, Luciano Berio, Elliott Carter, Mauricio Kagel, Edgard Varèse, Krzysztof Penderecki.

*1961–1980:* György Ligeti, Heinz Holliger, Alfred Schnittke, Dieter Schnebel, Wolfgang Rihm, Helmut Lachenmann, Hans Zender, Brian Ferneyhough, Peter Eötvös, Younghi Pagh-Paan.

*syt 1981:* Klaus Huber, Mathias Spahlinger, Dror Feiler, Antoine Beuger, Olga Neuwirth, Julio Estrada, Peter Ablinger, Diego Minciacchi, Bendedict Mason, Silvia Fómina, Frederic Rzewski, Misato Mochizuki, Jörg Widmann, Mark Andre.

## Film
* *75 Jahre Donaueschinger Musiktage – Das Ende der Musik?* Dokumentarfilm (60 Minuten) vum Harold Woetzel, SWF 1996 (YouTube-Video)
* *Ohren auf! 100 Jahre Donaueschinger Musiktage*, Ein Film von Bettina Ehrhardt, SWR 2021 (ARD-Mediathek)

## Literatur
* Josef Häusler: *Spiegel der Neuen Musik: Donaueschingen. Chronik – Tendenzen – Werkbesprechungen*. Kassel etc.: 1996 – ISBN 3-7618-1232-9
* Reinhard Oehlschlägel: *Zur Disposition? – Zu den Donaueschinger Musiktagen*, in: MusikTexte Nr. 64, April 1996, S. 3–4 (pdf-download)
* 
* Michael Wackerbauer: *„Mythos Donaueschingen“. Zur Rolle einer Idee im Wandel von Festspielkonzeptionen*,  in: Colloquium Collegarum. Festschrift für David Hiley zum 65. Geburtstag, hrsg. v. Wolfgang Horn/Fabian Weber (Regensburger Studien zur Musikgeschichte, Bd. 10), Tutzing 2013, S. 303–336, ISBN 978-3-86296-058-3
* Michael Wackerbauer: *Die Donaueschinger Musikfeste 1921 bis 1926. Regesten zu den Briefen und Dokumenten im Fürstlich-Fürstenbergischen Archiv mit einer historischen Einführung* http://donaueschingen-regesten.ur.de/ (Regensburger Studien zur Musikgeschichte, Bd. 12), Regensburg 2017, ISBN 978-3-940768-73-5
* 
* Hugo Siefert: Zu den Anfängen einer Donaueschinger Musik. In: Schriften des Vereins für Geschichte und Naturgeschichte der Baar, Band 59 (2016).
* Hugo Siefert: Donaueschinger Musik unterm Hakenkreuz bis Mitte der 1950er Jahre. In: Schriften des Vereins für Geschichte und Naturgeschichte der Baar, Band 60 (2017).
* Hugo Siefert: Im Zeichen eines mutigen Aufbruchgeistes – Donaueschinger Musik Mitte des 20. Jahrhunderts. In: Schriften des Vereins für Geschichte und Naturgeschichte der Baar, Band 61 (2018).

## Weblink

* Offizielle Website
* Websyte vu dr Gesellschaft der Musikfreunde
* Archiv mit de Konzertprogrammen vu de Musikdäg syt 1921