Annette Frei Berthoud

D **Annette Frei Berthoud**, (* 1951 as *Annette Frei*) isch e Schwyzer Hischtoorikeri, Sachbuechautoori un Dokumäntaarfilmreschiseeri. Si giltet as aini vu dr Grinderne vu dr modäärne Frauegschiichtsschryybig in dr Schwyz. Syter 1993 schafft si fir d Fäärnseeraie *[[Neue Zürcher Zeitung|NZZ Format]]*, wu näbe Reschy un Draibuech au fir d Brodukzioon zueständig isch.

## Lääbe
D Annette Frei Berthoud isch z Härchenge ufgwagse. Si het ab 1972 Gschiicht un Etnology an dr Uniwersiteet Züri studiert. Anne 1978 het si aafange as Draibuechautoori un TV-Produceri fir s Schwyzer Fäärnsee schaffe. Anne 1984 het si dr Schurnalischt un Ibersetzer Jean Michel Berthoud ghyroote. S Baar het zwai gmainsaami Chinder.

Iri Lizänziaatsaarbet an dr Uniwersiteet Züri het si zum Teema *Arbeiterbewegung und Frauen in der Schweiz um die Jahrhundertwende* gmacht. Im Zämehang mit ire Foorschig het si di sozialistisch Fraueräächtleri Anny Klawa-Morf chännegleert. Doodrus isch anne 1982 dr Dokumäntaarfilm *Ich ha nie ufgä* entstande, wu im Schwyzer Fäärnsee zaigt wooren isch, un s Buech *Die Welt ist mein Haus. Das Leben der Anny Klawa-Morf*, wu 1991 im Limmat Verlag uusechuu isch.

Noch em Lizänziaat het d Annette Frei Berthoud e Bromozioonsverfaare aagfange. Iri Dissertazioonsschrift unter em Titel *Rote Patriarchen. Arbeiterbewegung und Frauenemanzipation in der Schweiz um 1900*, wu si dr Froog noogange  isch, wie wyt si d Sozialischte vum Aafang vum 20. Jorhundert fir Fraueräächt yygsetzt ghaa het un was fir e Blatz d Fraue in dr Aarbaiterbeweegig ghaa hän, isch 1987 uusechuu. S Bromozioonsverfaare het si 1988 mit em Titel Dr. phil abgschlosse.

Syt 1993 schafft si as Draibuechautoor un Boduzänti fir *NZZ Format*, s Fäärnseebrogramm vu dr *[[Neue Zürcher Zeitung|Züri-Zytig]]*, wu si iiber 100 Film derfiir realisiert ghaa hän. Anne 2012 het si d Berthoud Media GmbH grindet, e Filmbrodukzioonsfiirma, wu si mit iirem Suun un irem Mann Jean Michel Berthoud zämegschafft het.

## Wäärch
Ab de 1970er Joor het d Annette Frei zäme mit andere Studäntene z Züri zue dr Frauegschiichtsschryybig in dr Schwyz gschafft. Aaloss sei e studäntisch organisierti Frauewuche anne 1975 gsii, so d Lina Gafner un d Simona Isner im Noowoort zue dr Biografy vu Frei iber d Anny Klawa-Morf.

Im Rame vu ire Lizänziaatsaarbet zum Thema *Arbeiterbewegung und Frauen in der Schweiz um die Jahrhundertwende* heeb si d Anny Klawa-Morf z Bärn kuntaktiert, so d Annette Frei Berthoud iber iri eerscht Begeegnig. Doodrus het si ne meejeerige Dialoog zwische de boode Fraue entwickelt. Us de Toonbandufzaichnige sin druf e Film un e Buech entstande. Dr Film, wu an Orginaalschaublätz z Bärn un z Züri drillt wooren isch, verzellt d Biografy vu dr Klawa-Morf, verchnipft mit dr Gschiicht vu dr Arbaiternebeweegig in dr Schwyz. Är dokumäntiert au di äng «freundschaftliche Beziehung», wu si im Lauf vu dr Joor zwische dr Annette Frei Berthoud un dr Anny Klawa-Morf entwicklet ghaa jet un bi de Draiaarbete no diefer woore sei. S Buech, *Die Welt ist mein Haus. Das Leben der Anny Klawa-Morf,* setzt si us biograafische Notize un Artikel vu dr Anny Klawa-Morf zäme un us Fotografie us iirem Bsitz, Dokumänt un de Gspräächsufzaichnige vu dr Annette Frei Berthoud. D Biografy, wu anne 1991 im Limmat Verlaag uusechuu isch, isch 2024 zue irem 130. Gebuurtsdaag vu dr Anny-Klawa-Morf-Stiftig nei uusegee woore.

Dr Jakob Tanner, Stiftigsroot vu dr Anny-Klawa-Morf Stiftig, het d Annette Frei Berthoud im Voorwoort vu *Die Welt ist mein Haus* e «Pionierin der Frauengeschichtsschreibung der 1970er und 1980er Jahre» in dr Schwyz gnännt. D Lina Gafner un d Simona Isler, d Diräkterne vu dr Gosteli-Stiftig, hän si Noowoort as aini vu dr Grinderne vu dr Schwyzer Frauegschiichtsschryybig un brominänti Verdrätteri vu dr Oral History, wu in de 1980er Joor nei entstanden isch, gwiirdigt, wu si duuregsetzt heeb, drotz ass si kai akadeemischi Unterstitzig ghaa heeb un vu dr Brofässer kai Verständinis iiberchuu heeb.

## Uusglääseni Filmografy
* 1982: *Ich ha nie ufgä* (mit dr Ellen Steiner)
* 1994: *Requiem für Ueli – Unfalltod eines Kindes*
* 2019: *Leonardo da Vinci und das Gemälde der Isabella d’Este*
* 2022: *Fritz Hug – Das Tier wie ich es sehe*

## Publikazioone
* *Rote Patriarchen: Arbeiterbewegung und Frauenemanzipation in der Schweiz um 1900.* Chronos Verlag, Zürich 1987, ISBN 3-905278-13-8.
* *Die Welt ist mein Haus. Das Leben der Anny Klawa-Morf.* Limmat Verlag, Zürich 1991, ISBN 3-85791-178-6.
** Neuauflage 2024: *Die Welt ist mein Haus. Das Leben der Anny Klawa-Morf.* Buch & Netz, Kölliken 2024, ISBN 978-3-03805-653-9.
* mit Thuri Maag: *Trüffeln. Warenkunde, Geschichten und Rezepte.* Fona Verlag, Aarau 2009, ISBN 978-3-03780-355-4.
* *Starke Schweizerinnen. Wie die Schweiz dank den Frauen den Zweiten Weltkrieg überlebte.* 2012 (Kindle E-Book).

## Weblink
* 
* d Annette Frei Berthoud bi Swissfilms
* Websyte vu dr Annette Frei Berthoud

## Fueßnote