Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande

Dr **Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land** isch vu 1875 bis zum 1. Jänner 1973 dr Kommunallanddag, des haißt s Barlemänt, vum Hauezollersche Landeskommunalverband gsii.

## Vorgschicht
Historisch het s in dr Hauezollersche Fischtedimer kai Landständ gee. D Verfassig vu Hauellezollre-Semmerenga het anne 1831 fir Hauellezollre-Semmerenga zum erschte Mol e Landtag, d Landständ vum Firschtedum Hauellezollre-Semmerenga, yygfiert. Z Hauellezollre-Hächenga isch 1798 d Hächenger Landesdeputation as landständigi Verdrättig gschaffe wore.

Mit dr Ibernahm dur Preuße 1850 het d Arbet vu däne Ständeversammlige ufghert, ohni ass diräkt e Noofolgorganisation gschaffe woren isch. 

## Allgemeines
Die Hauezollersche Land sin formal Dail vu dr preußische Rhypovinz gsii. Wel Hauezollre wyt ewäg gsii isch vu dr Rhypovinz, het s in dr maischte Beraich aber e organisatorischi Aigeständigkait gee, s Biet het wäge däm zum Dail dr Karakter vun ere aigene Provinz ghaa. Au fir d Volksverdrättig het s ebe ne aigene Kommunallandag gee un Hauezollre isch nit im Provinziallanddag vu dr Rhyprovinz verdrätte gsii.

## dr Kommunallanddag ab 1875
Anne 1853 hän alli Burgermaischter un Vegt vu dr Hauezollersche Land in ere Petition an preußische Chenig um d Yyfierig vun ere Volksverdrättig bäte. 1867 het dr Oberamtmann Emele e neii Initiativ doderzue aagfange. Mit dr Amts- un Landesornig vum 2. April 1873 isch dr Kommunallanddag gschaffe wore. Är isch us 16 Abgordnete bstande. E Virilstimm het dr Firscht vu Hauiezollre ghaa, d Firschte vu Firschtebärg (wäg dr Herrschaft Jungnau un dr Herrschaft Drochtelfenga) un Thurn un Taxis (wäg dr Herrschaft Oschdrach) hän zäme ai Stimm ghaa. Si hän si im Landdag chenne verdrätte loo. D Stedt Hächenga un Semmerenga hän je ain Abgordnete gwehlt. E jedes vu dr vier Oberämter het drei Abgordneti gwehlt. D Wahle sin in indiräkt gsii dur d Amtsversammlige vu dr Oberämter (ohni die Virilischte, wu dert au Stimmrächt ghaa hän). D Wahl isch uf segs Johr gsii. All drei Johr isch d Helftig vu dr Abgordnete uusgschide un d Mandat sin dur Ergänzigswahle nei bsetzt wore.

D Ufgabe vum Kommunalverband sin im Dotationsgsetz vum 8. Juli 1875 feschtglait gsii. Unterhaltig un Neiböu vu chaussierte Wäg, Unterstitzig vum Krais- un Gmaindstroßeböu, Beferderig vu Landesmelioratione, Landarme- un Korrigändewäse, Irre-, Daubstumme- un Blindewäse, Unterstitzig vu milddetige Stiftige, landschaftligi Kulturpfläg, Dänkmolpfläg, Landesforschig un Landesbibliotheke. Speter sin Wohlfahrts-, Gsundhaits- un Jugedfirsorg derzue chuu. Dr Kommunallanddag het dr Landesuusschuss gwehlt, wu fir d Umsetzig vu däne Ufgabe zueständig gsii isch, un het s Budgeträcht iber s Budget vum Kommunalverband ghaa.

### Mitglider
#### Standesherre
D Standesherre hän si im Kommunallanddag verdrätte loo.

#### Abgordneti
Fir d Abgordnete lueg die Abgordnetelischte:
* 1874–1879
* 1880–1885
* 1886–1891
* 1892–1897
* 1898–1902
* 1902–1907
* 1907–1912
* 1913–1918

## In der Weimarer Republik
Mit em Gsetz iber d Umbildig vum Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land der vum 16. Juli 1919 isch s Wahlverfahre fir dr Kommunallanddag im demokratische Sinn nei gfasst wore. Dr Landdag isch ab jetz us 24 Mitglider bstande, wu in freier un glycher Wahl bstimmt wore sin. Gwehlt wore sin si auf drei Johr. Zum erschte Mol isch au s Frauewahlrächt yygfiert wore.

Am 30. Septämber 1919 het s di erscht Wahl gee.

### Ergebnis vu dr Kommunallanddagswahle
D Stimmeverdailig bi dr Wahl 1922 lyt nit vor.

**Stimmenaadail vu dr Bartei in Brozänt**

**Sitzverdailig**

Fir di gewehlte Abgordnete lueg die Abgordnetelischte:
* 1919–1922
* 1922–1925
* 1925–1929
* 1929–1933
* 1933

### Preußische Staatsrot
In dr Weimarer Republik het dr Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land no dr Preußische Verfassig vu 1920 ai Mitglid in Preußische Staatsrot gwehlt In däre Tabälle wäre die Verdrätter ufzellt:

### Glychschaltig un Uflesig
Am 12. Merz 1933 isch zum letschte Mol e Kommunallanddag gwehlt wore. Ähnlig wie bi dr Rychsdagswahl ai Wuche vorhär, isch dr Wahlkampf unter em Druck vu dr NSDAP gstande. Ainewäg het s Zäntrum wider e Meehait im Kommunallanddag iberchuu. Mit em preußische Gsetz iber d Yyswytig vu dr Befugnis vu dr Oberpresidänte vum 15. Dezämber 1933 isch dr Kommunallanddag zum 31. Dezämber 1933 ufglest wore.

## No 1945
Noch em Zweete Wältchrieg un dr Uflesig vum Land Preuße isch s ganz Biet Dail vum 1947 grindete Land Wirttebärg-Hauezollre wore. Dr Landeskommunalverband vu dr Hauezollersche Land isch wäg em parziälle Sälbschtverwaltigsrächt fir Hauezollre, wu no Artikel 2 vu dr Verfassig garantiert woren isch, wyter bstoo blibe. Des het ghaiße, ass d Krais Semmerenga un Hächenga als furt e Sunderbarlemänt ghaa hän, wu z Semmerenga parallel zum Bebehauser Landdag dagt het. Dr Landeskommunallanddag isch jetzt us 20 Mitglider bstande (derzue di beede Landret, wu berotendi Mitglider gsii sin), wu dur d Kraisdag vu dr Krais Hächenga un Semmerenga gwehlt wore sin, e jede Kraisdag hetz eh Mitglider gwehlt.

Des isch au no dr Grindig vum Land Bade-Wirttebärg 1952 eso blibe, erscht im Zug vu dr Kraisreform 1973 isch dr Landeskommunalverband un dodermit au dr Landeskommunallanddag zum 1.&nbsp;Jänner 1973 ufglest wore.

## Literatur
* Josef Mühlebach: *Der Landeskommunalverband der Hohenzollerischen Lande. Geschichtliche Entwicklung, Rechtsgrundlagen und Aufgabengebiete.* Sigmaringen 1972 (= Arbeiten zur Landeskunde Hohenzollerns, Heft 10).

## Fueßnote