Kleinbürgertum

As **Chläibürger** het mä ursprünglig d Lüt us dr underste Schicht vom Bürgerdum bezäichnet, wie Handwärker, chliini Kauflüt, Volksschuelleerer u.&nbsp;Ä. as Geegebegriff zum Groossbürgerdum. Hüte wird dr Begriff noch em Duden für «ein Angehöriger des unteren Mittelstandes» oder abwärtend „ein Spiessbürger“ brucht.

## Wie dr Begriff entstande isch
Es gseet us, wie wenn dr Begriff „Chläibürger“ im 18. und 19. Joorhundert entstande isch. S Wörterbuch vom Johann Christoph Adelung vo 1811 kennt dr Begriff nit, erst im *[[Deutsches Wörterbuch|Dütsche Wörterbuech]]* vo de Brüeder Grimm und Noochfolger chunnt er 1873 vor. Es git as Noochwiis e Zitat us em Joor 1783: «*in [[Königsberg (Preußen)|Königsberg]] heiszen die arbeiter so, im gegensatz der groszbürger*». Dr Duden säit über d Häärkumft: «*ursprünglich (landschaftlich) = [[Arbeiter]]*». S Digitaale Wörterbuech vo dr dütsche Sprüüch (DWDS) dänkt, es sig 1830 bim Ludwig Börne erschiine, aber scho im 18. Joorhundert gläägentlig für «Arbäiter» brucht worde.

Spööter het s Wort e negatiivi moraalischi Komponänte überchoo: Im Underschiid zum Groosskaufmaa und Groossbürger, wo vilmol internazionaali Beziejige gha het und doorum ‹wältmännischer› dänkt häig, isch dr Begriff „chläibürgerlig“ für e beschränkti Wältsicht vo de ‹Diefergstellte› brucht worde.

## D Verwändig vom Begriff im Marxismus
In dr marxistisch-leninistische Terminologii si «Chläibürger» Nitbroletarier, wo kä feste Klassestandpunkt häige und sich dr Klass, wo grad herrscht, wurde aabasse. S Adjektiiv «chläibürgerlig» bezäichnet en ideologischs Abwiiche (au vo Broletarier).

D Chläibürger stöön –&nbsp;ökonomisch und vom Marxismus us gsee&nbsp;– zwüsche de Loonarbäiter und de Kapitaliste. Si häi Gmäinsams mit de Loonarbäiter und mit d Kapitaliste: uf dr öinte Site müesse si vo dr äigene Aarbet lääbe, uf dr andere ass si drbii iiri äigene Brodukzioonsmiddelbenütze und s Brodukt vo iirer Aarbet as Waar, wo iine ghöört, verchaufe. Die mäiste si Äinzelaarbäiter – und wäge däm git s Brobleem, si vo de Buure abzgränze, bsundrigs (in dr leninistische Terminologii) vo de «Middelbuure».

Ass sich d Chläibürger vom Proletariaat sälber abgränzt häi und sich nid mit de Ziil vom Kommunismus solidarisiert häi het ene zuesätzlig d Verachdig vo de ‹Hööchergstellte› iibrocht und au d Abläänig vo kommunistische Publiziste wie em Marx und em Horkheimer – wil si daas as e Hindernis für e Revoluzioon in iirem Sinn aagluegt häi.

In sim Kommunistische Manifest het dr Karl Marx 1848 gschriibe:

Dr Max Horkheimer het um 1960 eso dänkt:

## Liddratuur
* Annette Leppert-Fögen: *Die deklassierte Klasse. Studien zur Geschichte und Ideologie des Kleinbürgertums.* Fischer, Frankfurt am Main 1974, ISBN 3-436-01945-3.
* Dirk Jung: *Vom Kleinbürgertum zur deutschen Mittelschicht. Analyse einer Sozialmentalität.* Die Mitte, Saarbrücken 1982, ISBN 3-921236-40-1.
* Berthold Franke: *Die Kleinbürger. Begriff, Ideologie, Politik.* Campus, Frankfurt am Main 1988, ISBN 3-593-33908-0.
* Heinz-Gerhard Haupt, Geoffrey Crossick: *Die Kleinbürger. Eine europäische Sozialgeschichte des 19. Jahrhunderts.* Beck, München 1998, ISBN 3-406-43258-1.
* Thomas Althaus (Uusegääber): *Kleinbürger. Zur Kulturgeschichte des begrenzten Bewußtseins.* Attempto, Tübinge 2001, ISBN 3-89308-323-5.
* Heinz Schilling: *Kleinbürger. Mentalität und Lebensstil.* Campus, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-593-37250-9.
* Joska Pintschovius: *Die Diktatur der Kleinbürger. Der lange Weg in die Mitte.* Osburg, Berlin 2008, ISBN 3-940731-04-8.
* Hans Magnus Enzensberger: *Von der Unaufhaltsamkeit des Kleinbürgertums. Eine soziologische Grille*. In: *Kursbuch*, 45, 1976, Rotbuch, Berlin, S. 1–8

## Weblingg
* Heinz Abels: ''Einführung in die Soziologie 2: Die Individuen in ihrer Gesellschaft'' (2009, Site 310)

## Fuessnoote