Ludwig IX. (Frankreich)

Dr **Louis&nbsp;IX. vo Frankriich** (* 25. April 1214 z Poissy, vermuetlig uf dr Burg Poissy; † 25. August 1270 z Karthago), isch vo 1226 bis 1270  Köönig vo Frankriich us dr Dünastii vo de Kapetinger gsi. Mä säit em mänggisch au dr **Ludwig dr Häilig**, oder uf Franzöösisch **Saint Louis**. Für die arabisch-muslimischi Chroniste isch er äifach *Raydāfrans* gsi.

Dr Louis zelt zu de bedütende öiropäische Monarche im Middelalter. An sini Herschaft erinneret mä sich z Frankriich as e goldigs Zitalter (*le siècle d’or de St. Louis*), wo s Land uf eme wirtschaftlige und politische Höhepunggt gsi isch. Er isch dr Aafüerer vo zwäi Chrüzzüüg gsi und noch em Dood vom Kaiser Friedrich&nbsp;II. vo Hohestaufe het men en under de öiropäische Herrscher as *primus inter pares* aagluegt, wo moralisch so integer gsi isch, ass er dr Schiidsrichter in iire Händel worde isch.

Dr Louis isch seer fromm gsi (*amour de Dieu*), und alles won er gmacht het, isch us dr Sicht vom christlige Glaube choo. In middelalterlige Köönigsliste het dr Louis au dr Übernaame „Prud'homme“, was druf aaspiilt, wien er sis Lääbe gläbt het, uf dr Basis vo dr *prud’homie*, was e Mischig us Määssigung, Vernumft, Dapferkäit und ritterliger Höfligkäit gsi isch. Sini Zitgenosse hä em mänggisch aber au as „Mönchsköönig“ bezäichnet, und scho zu Läbzite het er dr Ruef vom ene Häilige gha, und die katholisch Chille het en denn 1297 au hälig gsproche. Sithäär gältrt dr Louis as dr Idealtüpus vom ene christlige Herrscher. Si Gedänkdaag isch an sim Doodesdaag, am 25. August.
## Im Louis si Verheltnis zu Heretiker, Unglöibige und de Juude
As religiööse Fanatiker het dr Louis alli Lüt bekämpft, won er as unglöibig aagluegt het. Zum die, wien er s gsee het, heretische Katharer usrotte, het er d Inkwisizioon versterkt. 1243 het er iiri Hauptburg Montségur lo belaagere, und wo d Verdäidiger im Joor druf kapituliert häi, het er sä lo verbrenne.  Gege Unglöibigi wie d Muslim oder d Mongole het er Chrüzzüüg organisiert und Lüt lo zwangsdaufe.

D Juude het er zerst mit wirtschaftlige Massnaame verfolgt, wie em Verbot vo dr Gäldwäggselwirtschaft. Vom 3. Merz 1240 aa het er denn im ganze Land dr Talmud lo beschlagnaame und het duusigi vo Talmud Büecher 1242 z Bariis bim ene Autodafé lo verbrenne. 1247 het dr Babst das zwar verbote, aber dr Louis het äinewääg witer gmacht. 1252 het er befoole, alli Juude us Frankriich z verdriibe, und nume Konvertite zum Christedum häi döfe bliibe. D Juude häi vo 1269 aa bsundrigi Chläider müesse aahaa, wie s scho s Vierte Laterankonzil vo 1215 empfoole ghaa het: Die jüüdische Manne häi e *[[Gelber Ring|Rouelle]]*, e gääle Ring, uf dr Brust müesse aamache und d Fraue e bsundrigi Huube aazie. Aber wenigstens het dr Louis IX. käi Gwalt brucht gege sä und wo s im Anjou  Pogrom gege d Juude gee het, het er die Verantwortlige vor Gricht gstellt und lo hiirichte. Aber dr Louis het doch dr Aafang gmacht drmit, ass d Obrikäit d Juude duet usgränze, und dr Antijudaismus vom Staat us het sich in Öiropa afo verbräite.

## Litratuur
* Louis-Sébastien Le Nain de Tillemont: *La Vie de Saint Louis, roi de France*. Hrsg. von J. de Gaulle in 6 Bänden, Paris 1847-1851.
* William Chester Jordan: *Louis IX and the challenge of the crusade. A study in rulership*. Princeton 1979.
* Antoine F. de Lévis-Mirepoix: *Saint Louis, roi de France*. Paris 1970.
* Régine Pernoud: *Le siècle de Saint Louis*. Paris 1970.
* Gerard Sivéry: *Saint Louis et son siècle*. Paris 1983.
* 
* Alain Saint-Denis: *Le siècle de Saint Louis*. Paris 1994.
* Jacques Le Goff: *Ludwig der Heilige*. Klett-Cotta, Stuttgart 2000, ISBN 3-608-91834-5.
* Dirk Reitz: *Die Kreuzzüge Ludwigs&nbsp;IX. von Frankreich 1248/1270*. Lit, Münster 2005, ISBN 3-8258-7068-5 (zugleich Dissertation, TU Darmstadt 2004).
* Sindy Schmiegel: *Gerechtigkeitspflege und herrscherliche Sakralität unter Friedrich&nbsp;II. und Ludwig&nbsp;IX. Herrschaftsauffassungen des 13. Jahrhunderts im Vergleich*. Dissertation, Universität Passau 2007 (Volltext)
* Anja Rathmann-Lutz: *„Images“ Ludwigs des Heiligen im Kontext dynastischer Konflikte des 14. und 15. Jahrhunderts*. Berlin 2010, ISBN 978-3-05-004660-0.

## Weblingg

* ''The Memoirs of the Lord of Joinville. A new English Version'', englische Übersetzung des ''Vie de Saint Louis'' von Ethel Wedgwood (New York, 1906)

## Fuessnoote