Fère-Champenoise

**Fère-Champenoise**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Kàntoon Vertus-Plaine Champenoise ìm Arrondissement Épernay. D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff [[Französische Sprache|Frànzeesch]]. S’ Dorf **Normée**  ìsch a [[Commune déléguée|delegiarta G’mainda]] vu Fère-Champenoise.

== wu dr Nàmma haar ìsch ==
Ànna 1131 ìsch s’ Dorf unter’m [[Lateinische Sprache|làtiinischa]] Nàmma **' ärwäähnt worra. Ìn dr Regioon sìnn zwai Derfer, wo dr saalwa Nàmma hann: Fèrebrianges ìm Département Marne un Fère-en-Tardenois ìm nochberliga Département Aisne.

Dr Nàmma vu Normée hàt sìch ìm Làuif vu dr G’schìcht asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch äntwìckelt:

Noh-n-em Ernest Nègre schtàmmt daa Nàmma vum germàànischa Pärsoonanàmma „Nodelmar“.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q834061", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Fère-Champenoise lììgt ìm Süüda vum Département Marne, ìn dr trockana Champagne. Sa lììgt 37 km wäschtlig vun Châlons-en-Champagne, 38 km süüdlig vun Épernay, 79 km süüdlig vu Reims un 76 km neerdlig vu Troyes. Umgaa wìrd Fère-Champenoise vu da Noochberg’mainda Val-des-Marais, Écury-le-Repos un Clamanges ìm Norda, Soudron un Lenharrée ìm Oschta, Connantray-Vaurefroy, Euvy un Corroy ìm Süüda so wia Connantre un Bannes ìm Wäschta.

## G’schìcht
D’ G’mainda Fère-Champenoise ìsch wahrend dr Frànzeescha Revoluzioon grìnda worra. Ànna 1972 ìsch s’ Dorf Normée Tail vu dr G’mainda Fère-Champenoise worra. Hìtt hàt Normée dr Schtàtüss vun’ra delegiarta G’mainda, mìt’ma delegiarta Bìrgermaischter un ema aigana Roothüüs.

Noh-n-em Äärschta Waltkriag ìsch d’ G’mainda Normée ànna 1921 vu dr frànzeescha Regiarung mìt’m Kriagskriiz 1914–18 üsszaichent worra.

Ìm Mai un Jüüni 2024 sìnn ìn dr Schüal vu Fère-Champenoise ìwwer 100 Kìnder vergìfta worra. Àm And Jüüni sìnn d’ Kìnder ìn dr Schüal z’ruckkumma. M’r hàt nia g’wusst, wàs dia Vergìftunga verursàcht hàt.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

Mìt  Iiwoohner (àm ) zeehlt Fère-Champenoise bii da greeschta G’mainda vum Département Marne. D’ Iiwoohnerzààhl hàt ìn dr äärschta Hälfta vum 20. Joohrhundert ìm B’raich zwìscha 2100 un 2350 Litt g’laaga. Ìn dr Zitt um 1970, wu Normée iig’maindet worra-n-ìsch, ìsch d’ Beveelkerungszààhl nàdììrlig schtàrk g’wàcksa. Zitter 1975 nìmmt d’ Beveelkerung liicht àb.

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Timotheuskìrìch *()*, wo vum 12. Joohrhundert schtàmmt. Dr gootischa Choor ìsch ìm friahja 16. Joohrhundert bàuija worra. Ìn dr Kìrìch ìsch a Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd àls Ainzelobjakt bii da Histoorischa Dankmooler iitrajt, wo-n-a regionààla Bediitung hann.


Fère-Champenoise-FR-51-église Saint-Timothée-a1.jpg|d’ Timotheuskìrìch
Fère-Champenoise - Eglise Saint-Thimothée -2.JPG|a àndra Sìcht vu dr Kìrìch
Fère-Champenoise - Eglise Saint-Timothée -3.JPG|noch a àndra Sìcht vu dr Kìrìch
Ère-Champenoise - Eglise Saint-Timothée -4.JPG|d’ Wäschtfàssààda vu dr Kìrìch ànna 2009
Fère-Champenoise-FR-51-église-intérieur, a01.jpg|ìm Kìrchaschìff
Fère-Champenoise-FR-51-église-intérieur, a04.jpg|ìm Choor


* àm Frììdhoofswaag schteht s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag, wo vum Robert Delandre g’hàuija worra-n-ìsch. Druff ìsch a Viktoriaschtàtüüta mìt’ra Loorbeerakrànzla.  Àm Füass vum Dankmool ìsch a Gedankschtai, wo àn d’ Schlàcht vu 1814 ärrìnnert. Àm 28. Àuigscht 2024 hàt m’r vor’m Dankmool dr 80. Joohrestààg vu dr Befräijung vum Frànkrììch ìm Zwaita Waltkriag g’fiirt.
* ìm Ortsnàmma ** lììgt dr nàzionààla Militäärfrììdhoof, wo zwìscha 1919 un 1934 ärschtällt worra-n-ìsch. Zitter 1928 schteht doo a Dankmool, fìr d’ frànzeescha Soldààta vum Äärschta Waltkriag eehra. Uff’m Frììdhoof sìnn 5816 Soldààta beardigt, d’rvuu ìwwer 3346 ìn’ma Gebainerhüüs. Üsserdam sìnn 161 frànzeescha un 3 belgischa Soldààta vum Zwaita Waltkriag doo beardigt.
* a Dankmool, fìr d’ rüssischa Soldààta-n-eehra, wo ìn dr Schlàcht bii Fère-Champenoise ànna 1814 g’schtoorwa sìnn. ’S ìsch ànna 2014 ärrìchta worra.


Monument aux Morts Fère-Champenoise.jpg|s’ frànzeescha Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag
Fère-Champenoise-FR-51-mémorial russe 1814-A.jpg|s’ rüssischa Dankmool
Fère-Champenoise-FR-51-mémorial russe 1814-D.jpg|Schtàtüüta-n-uff’m rüssischa Dankmool
Fère-Champenoise-FR-51-mémorial russe 1814-B.jpg|uff’m Dankmool ìsch uff Frànzeesch un Rüssisch g’schrììwa



Fère-Champenoise-FR-51-panneau d'agglomération-1.jpg|s’ tüüpischa frànzeescha Schìld àn dr Dorfiifàhrt
Entrée de Fère-Champenoise.jpg|àn dr Iifàhrt vu dr G’mainda: „Fère-Champenoise haisst sììe wìllkumma“
Fère-Champenoise-FR-51-mairie-04.jpg|s’ Roothüüs
Fère-Champenoise-FR-51-hôtel à insectes-01.jpg|a Ìnsäkthìttla z’ Fère-Champenoise
Fère-Champenoise - la Vaure.JPG|d’ Vaure z’ Fère-Champenoise
Square de la Vaure.jpg|a klainer Pàrk um d’ Vaure
Fère-Champenoise - 1bis rue du Marchal-Joffre.JPG|s’ Gebäi àm 1 bis Rue du Maréchal-Joffre
Fère-Champenoise - 176 rue du Maréchal-Joffre.JPG|s’ Hüüs àm 176 Rue du Maréchal-Joffre
Fère-Champenoise - 35 rue Maréchal-Foch.JPG|s’ Hüüs àm 35 Rue du Maréchal-Foch
Fère-Champenoise - 5 place Georges Clemenceau.JPG|s’ Hüüs àm 5 Place Georges-Clémenceau


* ìm Dorf Normée ìsch d’ reemisch-kàthoolischa Màrtiinskìrìch *()*. Ìn dara Kìrìch sìnn dräi Objakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: s’ fàrwiga Holzkrüzifix vum 17. Joohrhundert, d’ holziga Schtàtüütagruppa vum hl. Màrtiin, wo sii Màntel düat taila (17. Joohrhundert) so wia zwai Glààsfanschter vum 12. Joohrhundert. Üsserdam sìnn àui dräi Objakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schrììwa, wo-n-a regionààla Bediitung hann: dr schtainiga Tàuifbäcka, wo vermüatlig vum 16. Joohrhundert schtàmmt, d’ Holzschtàtüüta vum hl. Eligius üss’m 18. Joohrhundert so wia d’ Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 17. Joohrhundert.
* z’ Normée ìsch àui a Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag


Normée-FR-51-panneau d'agglomération-02.jpg|s’ Iifàhrtsschìld vun dr delegiarta G’mainda
Normée-FR-51-mairie-1.jpg|s’ Roothüüs vu Normée
Normée-FR-51-église-1.jpg|d’ Màrtiinskìrìch
Normée-FR-51-mémorial vendéen-01.jpg|s’ Vendée-Dankmool
Normée-FR-51-monument aux morts-03.jpg|s’ Kriagerdankmool z’ Normée
Normée-FR-51-monument aux morts-04.jpg|a Tààfla-n-uff’m Kriagerdankmool
Normée-FR-51-monument aux morts-05.jpg|a àndra Tààfla-n-uff’m Kriagerdankmool


## Wìrtschàft
Z’ Fère-Champenoise ìsch dr Làndwìrtschàftsektoor schtàrk vertratta. Biim Dorf fìndet m’r mehrera Arntgehälter fìr Getraida. Üsserdam lììgt d’ G’mainda ìm Wiibàuigebiat Champagne.


Fère Champenoise-FR-51-gare & silos-a1.jpg|Arntgeählter fìr Getraida hìnter’m ehamooliga Bààhnhoof z’ Fère-Champenoise
Fère Champenoise-FR-51-silos Providence-02.jpg|Arntgehälter fìr Getraida z’ Fère-Champenoise, wo züa dr Grupp Vivescia g’heert
Fère-Champenoise-FR-51-silos céréaliers-2.jpg|Arntgehälter fìr Getraida z’ Fère-Champenoise
Normée-FR-51-silo céréalier-02.jpg|Arntgehälter fìr Getraida z’ Normée


## Pàrtnerschàft mìt’ma àndra Ort
Zitter 1962 gìtt’s a Pàrtnerschàft zwìscha Fère-Champenoise un Bruchhüüsa, ema Ortstail vu dr diitscha G’mainda Ättlìnga-n-ìm Bundeslànd Bààda-Wìrttabarg. Ìn baida G’mainda ìsch a Schtrooss noh-n-em jewilliga Pàrtnerort g’nännt: ’S gìtt naamlig a *()* z’ Fère-Champenoise un a Fere-Champenoise-Schtrooss z’ Ättlìnga-Bruchhüüsa.

## wìchtiga Litt üss dr Schtàdt
* baida Politiker Edme Lheureux (1733–1798) un Nicolas Lheureux (1730–1806) sìnn z’ Fère-Champenoise uff d’ Walt kumma. Sa sìnn Bìrgermaischter vun La Branche-du-Pont-de-Saint-Maur gsìì, hìtt ìn dr G’mainda Joinville-le-Pont bii Pàriis lììgt.
* dr Politiker Paul Coutant (1868–1921) ìsch z’ Fère-Champenoise uff d’ Walt kumma. Ar ìsch zwaimol Àbg’oordneter vum Département Marne ìn dr Nàzionààlversàmmlung gsìì.
* dr Romànìscht Georges Le Gentil (1875–1953) ìsch z’ Fère-Champenoise uff d’ Walt kumma. Ar ìsch Profasser fìr portügììsischa un bràsiliàànischa Lìteràtüür àn dr Sorbonne gsìì.
* dr Schurnàlìscht Yanick Villedieu (* 1947) ìsch z’ Fère-Champenoise uff d’ Walt kumma. Ar hàt siina Kàrriar ìn Kànàdà g’màcht un hàt hàuiptsaachlig Wìssaschàftssandunga moderiart.
* d’ Desäinera Matali Crasset (* 1965) hàt ìhra Kìndhait z’ Normée verbrocht.

## Lìteràtüür zem Theema
* 
* 
* 
* 
* 

## Lüag àui
* Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne
* s’ Dorf Ferschampenuas ìn Rüsslànd

## Weblìnks

* Websitta vu dr G’maindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Fère-Champenoise biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Fère-Champenoise ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa