Schwaben (Bayern)

**Schwaabe** isch zem aine e Bezirk zem andere e Regierigsbezirk z Bayre. Dr Bezirk ùn Regierigsbezirk umfasse s glyych Bied. Mer said au **Bayrisch-Schwaabe**, wel s dää Dail vù Schwaabe isch, wù zue Bayre ghèèrd. Verwaltigssitz vùm Bezirk ùn dr Regierigssitz vùm Regierigsbezirk isch Augschburg.

## Gliiderig
Bezirk sin z Bayre *Sälbschdverwaldigs-Chèrberschafde*, wù Chrais sich derzue zämegschlose hän. Si sin e dridi kommunal Eebeni iber d Gmaine ùn dr Chrais, wù s esoo nùme im Bùndesland Bayre gid. Dr Regierigsbezirk isch e Bhèèrd vùm Land. Im Geegesatz zue dr Landraadsämder, wù glyychzidig e Bhèèrd vù dr Gmaine ùn vùm Land sin, isch di midler Verwaldigseebeni z Bayre in Bezirk ùn Regierigsbezirk ùfdaild.

Zem Regierigsbezirk Schwaabe ghèère vier chraisfrèii Schded ùn zee Landchrais:

;Chraisfrèii Schded
* Augschburg
* Kaufbeire
* Kempte
* Memmenge

;Landchrais

## Gliiderig vor der Chraisreform

Vor dr Landchraisreform am 1. Juli 1972 hed dr Regierigsbezirk Schwaabe zee chraisfrèii Schded ùn zwanzg Landchrais ghaa.

### Chraisfrèii Schded vor der Chraisreform

* Augschburg
* Dillenge an der Donau
* Genzburg
* Kaufbeire
* Kempte (Allgäu)
* Lindau (Boodesee)
* Memmenge
* Neiburg an der Donau
* Nei-Ulm
* Nearle

### Landchrais vor der Chraisreform

## Gschichd

Ane 1803 isch di "Bairisch Provinz Schwaabe" ùnder ere Landesdirektion z Ulm us schweebsiche Bied bilded woore, wù dùr dr Ryychsdeputationshauptschlùss zue Bayre chùù sin. E Dail isch èèrschd noch em Friide vù Pressburg vù 1805 bayrisch woore. Ane 1808 isch Schwaabe in drèi Chrais gliidered woore: dr *Oberdonauchrais*, dr *Lechchrais* ùn dr *Illerchrais*. 1817 sin die drèi zämezooge woore zem *Oberdonauchrais* mid Augschburg as Verwaldigssitz. 1837 isch Neiburg derzue chùù, Aichach, Fridberg ùn Rain sin derfir zue Oberbayre. Dr Chrais isch derno ùmgnänd woore in *Chrais Schwaabe ùn Neiburg*. 1879 isch Rain wider zem Chrais Schwaabe ùn Neiburg chùù. 1939 isch dr Chrais in *Regierigsbezirk Schwaabe* ùmgnänd woore, 1944 isch no Fridberg derzuechùù.

Noch em Zwaide Wäldchrieg hed Lindau zue dr franzeesische Besatzigszoone ghèèrd, wäg däm isch s us em Regierigsbezirk uusgliidered woore. Noch ere Volchsabschdimig ane 1955 isch s wider zue Schwaabe chùù. Bi dr Landchraisreform ane 1972 sin d Schdad ùn dr Landchrais Neiburg ùn d Gmaine im Fuchstal zuem Regierigsbezirk Oberbayre chùù, derfir dr greeschd Dail vùm alde Landchrais Aichach zue Schwaabe.

## Geografii
Bayrisch-Schwaabe lyd im Siidweschde vù Bayre. S good vùm Nerdlenger Ries im Noorde bis zem bairische Allgai im Siide. Im Weschde wird Bayrisch-Schwaabe vù dr Iller begränzd, im Oschde dùr dr Lech bzw. dùr dr Lechrain. Im Noorde gränzd s an Mittelfranke, im Osten an Oberbayre, im Siide an di eschdryychische Bùndesländer Tirol ùn Vorarlberg ùn an dr Schwyzer  Kanton St. Galle. Im Weschde gränzd s an di baade-wiirdebäärgische Regierigsbezirk Stuagert ùn Diibenga.

## Religion
Schwaabe isch wie Aldbayre in dr Haubdsach katholisch. S gid weenigi prodeschdandischi Bied, z. B. im Nerdenger Ries, Memmenge, bi Ulm, Bächenge, Burtebach ùn Hause. Di katholische Gmaine ghèère zem Bischtum Augschburg

## Dialäkt
Dr Lech bilded zimli gnau d Gränz zwische dr alemannische ùn dr bairische Dialäkt. User em weschdlige Allgai, wù Boodeseealemannisch gschwäzd wird, ghèère Dialäkt weschdli vùm Lech zem Schweebisch. Im Landchrais Aichach-Fridberg ùf dr eschdlige Syde vùm Lech wääre bairischi Dialäkt gschwäzd.

D alemannisch Dialekt z Bayrisch-Schwaabe sin bschriibe im Schweebische Wèèrderbuech ùn im Schbroochatlas vù Bayrisch-Schwaabe bzw. im Vorarlberger Schbroochatlas.

## Bezirk

### Bezirkstag

#### Zämesetzig

¹ 1954 und 1958 GB/BHE

#### Bezirkstagspräsidente
* Josef Fischer (CSU), 1958-1974
* Georg Simnacher (CSU), 1974-2003
* Jürgen Reichert (CSU), syder 2003
Syder em 16. Oktober 2003 isch dr Jürgen Reichert (CSU) Bezirkstagspräsident. Syyne Stellvertreter sin dr Alfons Weber ùn d Ursula Lax (beidi CSU).

## Spezialitete

D traditionelle Kuche uf dr Schwäbisch Alb isch oifoch. An Haufa Gerichte sin als arme Leit Esse entstande. Gesse wore isch des, wo mer dahoim odr in dr Umgebig erwirtschaftet hed.
* Brenntar
* Kässspätzle
* Schupfnudla
* Bavesa
* Alb-Leisa
* Ofaschlupfer

## Bekannte Luit
* Ludwig Aurbacher (1784–1847), Geistlicher, Schriftsteller (D Sieba Schwoba)
* Michael Bredl (1915–1999), Volksmusiker, erschter Volkmusikpfleger z Boirisch-Schwoba 
* Hans Magnus Enzensberger (* 1929), Dichder, Schriftsteller
* Ludwig Ganghofer (1855–1920), Schriftsteller und Erfinder
* Alfred Weitnauer (* 1905 z Kempte; † 1974 z Obergenzburg), Hoimatpfleger, Schriftsteller, Hischtoriker

## Literatur
* Walter Heubach: *Schwaben 1987. Ein Regierungsbezirk stellt sich vor*. Globel-Verlag, Möglingen 1987.
* *Schwaben*. Textheft zur Wandzeitung „Gesellschaft und Staat“, München 1994.
* Dietrich Bessler: *Der Bezirk - Partner seiner Bürger*. In: *Bayerisch Schwaben*. Stadler-Verlag, Konstanz 1996, S.265-275.
* Dieter Draf u.&nbsp;a. (Hrsg.): *Schwaben - Bayern - Europa. Zukunftsperspektiven der bayerischen Bezirke*. Festschrift für Georg Simnacher, St.&nbsp;Ottilien 1992. 
* Pankraz Fried: *Bayerisch Schwaben. Grundzüge der geschichtlichen Entwicklung*. München 1994.
* Bernhard Hagel u.&nbsp;a.: *Geschichte des Bezirkstags Schwaben*. Bände I - V, Augsburg 1978 bis 1987.
* Bernhard Hagel, Peter Klimm: *Der Bezirk Schwaben: Vom Landrath zur modernen Selbstverwaltung*. In: ebbes 2/1994, S.20-22.
* Johann M. Hübler: *Bayerisch-Schwaben und Neuburg und seine Nachbargebiete. Eine Landes- und Volkskunde*. Hobbing & Büchle, Stuttgart 1901 (Digitalisat).
* Stefan Heinze: *Die Region Bayerisch Schwaben. Studien zum schwäbischen Regionalismus im 19. und 20.&nbsp;Jh.*. Augsburg 1995.
* Georg Simnacher: *Schwaben und Europa*. In: *Bayerisch Schwaben*. Konstanz 1996, S.101-110.
* Georg Simnacher: *150 Jahre bayerische Bezirke - ein Jubiläum am Beginn der vollen Selbstverwaltung*. In: *Schwaben - Tradition und Fortschritt*. Konrad Verlag, Weißenhorn 1997, S.1-10. 
* Georg Simnacher: *Universität Augsburg und Bezirk Schwaben*. In: *Schwaben - Tradition und Fortschritt*. Konrad Verlag, Weißenhorn 1997, S.11-16. 
* Theo Stammen: *Beneidenswert: Der Bezirk, die dritte kommunale Ebene in Bayern*. In: ebbes 2/1994, S.23.

## Weblink

* Regierig vù Schwaabe
* Bayrisch Schwaabe – (Tourismusverband Allgai / Bayrisch-Schwaabe e.V)
* Bayrisch-Schwaben-Blickpinkt – (Satz ùn Grafik Partner GmbH)
* Bilder vùm Regierigssitz mit em Fronhof – (Augschburg-Wiki)