open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Staufen

**Staufen** isch dr Name vu däne Ortschafte, Bärg un Burge:

Ortschafte:
* Staufe im Bryysgau, Stadt im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade Wirttebärg
* Staufe (Grafehuse), Ortsdeil vu dr Gmei Grafehuse im Landchreis Waldshuet z Bade Wirttebärg
* Staufe, Ortsdeil vu dr Gmei Syrgestoi im Landkrois Dillenge an dr Duene z Bayern
* Staufe AG, Gmei im Kanton Aargau in dr Schwyz
* Staufen, friejere Name vu dr Gmei Étueffont im Territoire de Belfort z Frankryych

Bärg:
* Staufe (Hegau), e verloschene Vulkan im Hegau
* Staufe (Vorarlberg), e Bärg eschtlig vu Doarobiro z Vorarlberg
* Staufe (Vogese), e Bärg in dr Vogese
* Staufen, e Gebirgsstock in dr Chiemgauer Alpe
* Staufen, e Bärg im Taunus im Main-Taunus-Kreis

Burge:
* Burg Staufe (Schwarzwald), Burgruine bi Staufe im Bryysgau im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade Wirttebärg
* Burg Staufe (Hegau), Burgruine bi Hilzinge im Landkroes Konschtanz z Bade Wirttebärg

**Lueg au:**
* Staufer, e schwebischs Adelsgschlächt
* Hohenstaufen
Hohenstaufen

**Hohenstaufen** stoht fir:
* s Gschlächt vu dr Staufer

* Hohestaufe (Geppenge), Ortsdeil vu Geppenge z Bade-Wirttebärg
* Burg Hohestaufe, Ruine bi Geppenge, Stammsitz vu dr Staufer
* Hohestaufe (Bärg) (684 m), Bärg uf Schwebische Alb bi Geppenge, ein vu dr Drej Chaiserbärg

*9. SS-Panzer-Division „Hohenstaufen“, Division vu dr Waffe-SS
* K.D.St.V. Hohenstaufen, Studänteverbindig 

Fälschligerwyys wird au dr *Hochstaufen*, e Bärg bi Bad Reichenhall, als 'Hohenstaufen' gnännt.
Schauenburg

**Schauenburg** isch dr Name vu däre Ortschaft: 
* Schauenburg, e Gmei im Landkreis Kassel z Hesse

**Schauenburg** stoht fir:
* dr Lohrer Buechverlag Verlag Moritz Schauenburg
* e ehmoligi Grofschaft z Nordhesse
* e ehmoligi Grofschaft z Nidersachse

**Schauenburg** isch dr Name vu däne Burge:
* **Dytschland**
** Schaueburg (Oberkirch), e Burgruine im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg
** Schaueburg (Stette am kalte Markt), e Burgruine im Landkrois Simmernge z Bade-Wirttebärg
** Schauenburg (Dossene), e Burgruine im Ryy-Neckar-Chreis z Bade-Wirttebärg
** Schauenburg, e Burgruine im Landkreis Kassel z Hesse
** Schauenburg, e Burgruine im Landkreis Gotha z Thüringe
** alte Name vu dr Schaumburg im Landkreis Schaumburg z Nidersachse

* **Schwyz**
** Schaueburg (Frenkedorf), zwo Burgruine im Bezirk Liestel im Kanton Basel-Landschaft

**Schauenburg** isch dr Familiename vu däne Lyt:
* Adolf I. (?-1130), Grof vu Schauenburg un Holstein
* Adolf II. (1128-1164), Grof vu Schauenburg un Holstein
* Adolf III. (um 1160-1225), Grof vu Schauenburg un Holstein
* Adolf IV. (vor 1205-1261), Grof vu Schauenburg (1225-1238) un Holstein (1227-1238)
* Adolf VI. (um 1256-1315), Grof vu Schauenburg un Holstein-Pinneberg
* Balthasar Alexis Henri Antoine von Schauenburg (1748–1831), franzesische General us em Elsass
’s Ländle, meine Heimat

**’s Ländle, meine Heimat**, dichtet un vertont vum *Anton Schmutzer* (1864-1936), isch syt 1949 d Landeshymne vum eschtrychische Bundesland Vorarlberg.

D Urfassig vu dr Hymne goht uf s Johr 1905 zruck. Dodmol het dr Fealdkircher Musiklehrer un Chorleiter Anton Schmutzer s Gedicht *Vorarlbergers Heimweh* vertont. Anne 1907 het er d Melodii lycht gänderet un het derzue ne neje, sälber dichtete Text gschribe: *„Du Ländle, meine teure Heimat“*. 1937 het d Vorarlberger Landesregierig s Volkslied zum offiziälle „Landeslied“ gmacht, doderfir sin in dr zwote Strofe d Bezugnahme uf dr Chaiser un d Monarchii us em Text uusegnuu wore. Bis dert het s no gheiße *„hier hält man treu zum alten Kaiser“*, dr *„Kaiser“* isch schließlig dur s *„Heimatland“* ersetzt wore, alternativ doderzue wird aber au *„Vaterland“* gsunge. In dr Johre vum Chrieg un em Nationalsozialismus, wu Vorarlberg zytwys wider vu Innschbruck uus regiert woren isch, het s Lied e bsunderi lokalpatriotischi Bedytig gwunne. Im Johr 1949 het dr Vorarlberger Landdag *’s Ländle, meine Heimat* dur Gsetz zur Landeshymne ghobe.

## Text
* **lueg: **

## Rächtsgrundlage
* Art. 6 Abs. 4 Vorarlberger Landesverfassig: Dur Gsetz wird e Landeshymne bstimmt.
* D Landeshymne isch im Gsetz iber d Landessymbole, LGBl.Nr. 11/1996, 58/2001, gregelet; Text un Noten in Aalag 3.
* No § 248 Abs. 2 Strafgesetzbuch, BGBl.Nr. 60/1974, stoht d Landeshymne au unter eme strofrächtlige Schutz.

## Weblink
* Chorfassig, z Verfiegig gstellt vu dr Vorarlberger Landesregierig. (MP3-Datei; 1,99 MB)
* Kapällefassig, z Verfiegig gstellt vu dr Vorarlberger Landesregierig. (MP3-Datei; 1,07 MB)
* Noten un Text uf dr offiziälle Websyte vum Land (PDF-Datei; 978 KB)
* Bricht vum ORF zum 60-jehrige Jubiläum vu dr Landeshymne
Hohenzollernlied

S **Hohenzollernlied** isch d Hymne vu Hauezollre, eme historische Land uf em Biet vum hitige Bade-Wirttebärg.

S Hohenzollernlied isch syt 1860 verbreitet. D Melodii isch vum franzesische Lied „Ma Normandie“ ibernuu, bi dr Melodii un em Rytmus git s regional unterschidligi Versione. 

Dr Verfasser vum Hohenzollernlied isch umstritte. Zum eine wird s eme Soldat vu Hechinge mit Name Konrad Killmeier zuegschribe, wu vu 1858 bis 1861 in eme hohezollerische Füselierregimänt z Saarlouis dient het.

Zum andere heißt s, s Lied sej anne 1849 dichtet wore vum domolige Oberposchtpraktikante *Hermann Vitalowitz* (* 1825 z Hechinge), wu Hauezollere dur dr Regierigsverzicht vu dr Firschte vu Hauezollre-Simeringe un Hauezollre-Hechinge an Preuße gfallen isch.

Im Mittelpunkt vum Lied stoht dr Zoller, e markante Bärg bi Hechinge am Rand vu dr Schwebische Alb, wu wyt sichtbar d Burg Hauezollre stoht.

## Text
***lueg: **

## Fuessnote


## Weblink
* Text
* Melodii
* Alli Strofe gsunge, Format: RealAudio-Stream
* Text un Melodii uf dr Websyte vum Huus Hohenzollern
Bro gozh ma zadoù

S Lied **Bro gozh ma zadoù** (alem. "S alt Land vu myyne Vätere") isch d Nationalhymne vu dr Bretagne. 

D Melodii isch di nämlig wie die vu dr walisische *[[Hen Wlad Fy Nhadau]]* un die vu dr kornische Hymne *[[Bro Goth Agan Tasow]]*. Si soll im Johr 1856 vum Waliser *Iago ab Ieuan* (ängl. James James, 1833 - 1902) komponiert wore syy. Dr bretonisch Text stammt vun *François "Taldir" Jaffrenou*, (1879-1956), wu ne anne 1898 verfasst het. 1903 isch *Bro gozh ma zadoù* vu dr *Union Régionaliste Bretonne* zue dr bretonische Nationalhymne uusgruefe wore.

## Text
* ** in dr alemannische Textsammlig (Wikisource)

## Weblink
* ''Bro gozh ma zadoù'' as MP3 (bretonisch)
Preisend mit viel schönen Reden

**Preisend mit viel schönen Reden** isch di alt Landeshymne vu Wirttebärg. Dr Text isch e Gedicht vum Justinus Kerner (1786-1862).

## Entstehig

Dr Justinus Kerner het dr Text im Johr 1818 verfasst as Ballad mit em Titel *Der reichste Fürst* zue Ehre vum Grof Eberhard im Bart. Gsungen wird dr Text mit dr Melodii vum Volkslied *In des Waldes tiefsten Gründen*, wu vun eme nit bekannte Komponischt gschaffe un anne 1801 s erscht Mol in eme Liederbuech vereffentligt woren isch. Uffällig sin di Gmeinsamkeite in dr Melodii mit dr Marseillaise. Dr friescht Abdruck vum Text zämme mit dr Melodii isch anne 1823 erschine.

Dr Kerner het dr Stoff zue syyre Ballad us dr historische Sag iber dr Ryychsdag z Worms anne 1495 gnuu, wu Eberhard as Anerkännig vu syyne Leischtige vum Chenig Maximilian I. zum erschte Herzog vu Wirttebärg erhobe woren isch. Noch eme Humanischt un Reformator Philipp Melanchthon soll s bim Gaschtmohl zuen ere Stryt chuu syy zwische dr Firschte, wu derby gsi sin, iber d Ryychtimer vu ihre Länder. Dr Eberhard sej us däm Stryt as Siger fiirigange. Syy Land Wirttebärg sej villicht arm, aber är as Firscht chennt syyne Untertane ruckhaltlos verdröue, wel sälbscht im diefschte Wald chennt er syy Chopf e jedem bliebige Främde zum Schlofe in dr Schoß lege, ohni ass er mießt Angscht haa, asss er umbrocht wird.

S *Lied der Württemberger*, wu speter zue dr Wirttebärgische Landeshymne gmacht woren isch, zeigt, ass dr Grof im Bart bi, Volk seli beliebt gsi isch un bi dr Ryychsfirschte großes Aasäh gnosse het. No Johrhunderti speter isch dr Eberhard as Ideal vun eme volksnoche un grächte Landesvater in eme fridlige Staat aagsähne wore. 

Villicht het dr Melanchthon aber dr speter Herzog Eberhard mit däm syy Vorfahr *[[Eberhard II. (Württemberg, Graf)|Eberhard dem Greiner]]* verwägslet. Vu däm git s d Sag, ass er bi me Ufenthalt im Wildbad (hite Bad Wildbad oder villicht au Bad Teinach) vum Grof *Wolf von Eberstein* hätt solle iberfalle wäre. Des isch aber vun eme Hirt verhinderet wore, wu dr Eberhard zerscht gwarnt gha het un e derno iber d Bärg vum Schwarzwald in d Burg Zavelstein soll drait haa, wel dr Eberhard ufd syre Flucht z erschepft gsi sej.

D Verbreitig vum Loblied in Liederbiecher un Liedflugschrifte isch in dr 1840er-Johr zimli aagstige. Bis in d Mitti vum 20. Johrhundert isch s vilmol in Schuel- un andre Liederbiecher abdruckt wore. Hite wird des historisch Landeslied nume no sälte offiziäll vordrait.

## Text
* ** in dr alemannische Textsammlig (Wikisource)

## Literatur
* Susanne Dieterich: *Württembergische Landesgeschichte für neugierige Leute*. 2 Bände. DRW-Verlag Weinbrenner, Leinfelden-Echterdingen 2002–2003, ISBN 3-87181-468-7. Zum Lied: Teil 1, Seite 89ff.
* Gerhard Raff: *Hie gut Wirtemberg allewege. Das Haus Württemberg*. Band 1. DVA, Stuttgart 1988, ISBN 3-89850-110-8, S. 348

## Weblink
* Preisend mit viel schönen Reden (Noten un Text)
* Preisend mit viel schönen Reden (MP3-Datei, 3,37 MB)
Burg Wiesneck

Di **Burg Wiesneck** isch e Burgruine im Ortsdeil Wisneck vu dr Gmei Buechebach im Schwarzwald im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.

## Lag
D Ruine lyt im Zartner Becki am Yygang vum Helledal, em Wagesteigdal un em Unteryybedal. D Burg isch strategisch ginschtig gläge un het d Stroß bewacht, wu iber s Wagesteigdal uf dr Durner uffegfiert het.

Um d Burg het sich scho frie d Ortschaft Wisneck bildet gha, wu anne 1837 uf Buechebach yygmeindet woren isch.

## Gschicht
D Burg isch s erscht Mol anne 1079 urkundlig gnännt wore un isch im Bsitz vu dr Grofe vu Haigerloch gsi. Im Johr 1096 het sich s dr Grof *Adalberg vu Haigerloch* no dr Burg as *vu Haigerloch-Wisneck* gnännt. Eso hän sich d Burgherre zue Konkurrente vu dr Zähringer entwicklet, wu im Bryysgau vorgherrscht hän.

Im Johr 1118 het dr *Bruno vu Haigerloch-Wisneck* s Chloschter St. Märge errichte loo. Um 1121 isch d Burg s erscht Mol vu dr Zähringer gschlisse, aber bal wider ufböue wore. D Familie vu dr Grofe vu Haigerloch-Wisneck isch um 1170 uusgstorbe, dodermit isch d Burg un dr Bsitz an d *[[Grafen von Hohenberg (Schwaben)|Grofe vu Hoheberg]]* gfalle. Si hän d Burg anne 1293 wyterverchauft.

Im Buurechrieg isch d Burgaalag vu eme Hufe vu ufständische Buure unter em Hans vu Bulgebach gstirmt un gschlisse wore, aber bal scho wider zem Deil wider ufböue wore.

Anne 1577 isch si an d Freiherre vu Sickinge-Hoheburg ibergange. Im Dryßgjehrige Chrieg isch d Burg anne 1646 vu dr Franzose gschlisse wore. In dr Zyt derno het d Burg as Steibruch dient fir d Lyt in dr Gegnig.

## Aalag
Vu dr Burgaalag sind abgsäh vum Yygangsberaich hite nume no wenig Muurräscht erhalte. An dr Iberräscht vu dr Vorburg, dr Hauptburg un em Palas isch aber no guet z sähne, ass es eini vu dr greßere Burgaalage in dr Region gsi isch.

## Verein
Anne 2002 isch dr *Verein Burg Wiesneck e. V.* grindet wore, wu wett Sorg drage fir d Burgruine Wisneck.

## Galerii

Datei:Burg Wiesneck 8424.jpg
Datei:Burg Wiesneck 8426.jpg
Datei:Burg Wiesneck 8429.jpg
Datei:Burg Wiesneck 8430.jpg
 

## Literatur
*Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. I. Nördlicher Teil Halbband A-K*. Ostfildern 2003

## Weblink

* Burg Wisneck uf burgeninventar.de
Kastelburg

D **Kaschtelburg** isch e Burgruine oberhalb vu Waldkilch im Landkreis Emmedinge z Bade-Wirttebärg.

## Lag
D Räscht vu dr friejere Burgaalag lige uf eme Biel 100 Meter oberhalb vu dr Innestadt vu Waldkilch im Bryysgau.

## Gschicht

D Kaschtelburg isch zwische 1260 un 1270 dur d *Herre vu Schwarzeberg* böue loo wore. Wie d Schwarzeburg, wu uf dr äänere Dalsyte lyt, isch si fir dr Verdeidigung vu dr Stadt Waldkilch do gsi un fir d Kontroll iber dr Handelswäg dur s Elzdal.

Dr erscht Bewohner vu dr Burg isch dr *Johann I. von Schwarzenberg* gsi. D Schwarzeberger sin scho anne 1345 uusgstorbe, d Burg isch an dr Martin Malterer vu Fryybeg verchauft wore, wu im Johr 1386 in dr Schlacht bi Sempach gfallen isch. 1429 isch d Burg an dr *Berthold von Staufen* chuu.

Im Dryssgjehrige Chrieg isch d Burg dur chaiserligi Truppen am 14. März 1634 gschlisse wore, ass si si nit dr schwedische Truppe hän miesse iberloo, wu als wyter vorgruckt sin.

Syt e baar Johr wird versuecht, d Ruine, wu romantisch iber dr Waldkilcher Altstadt lyt, böulig z sichere (Aktion Kaschtelburg).

## Weblink

* Kastelburg uf burgeninventar.de
* Ruine Kastelburg
Koliburg

D **Koliburg**, au *Kohlebärg* gnännt, isch e Burgruine in eme Wald uf 360 m Hechi am Nordhang vum Katharinebärg 2300 Meter sidweschtlig oberhalb vu dr Stadt Ändige am Kaiserstuehl im Landchreis Ämmedinge z Bade-Wirttebärg.

## Gschicht
Die Hecheburg isch um 1200 böue wore un isch im Bsitz vu dr *Koler vu Ändinge* gsi. D Burg isch e Läche vum chloscher St. Margarete z Waldkilch gsi. Anne 1321 isch d Burg vu dr Herre vu Üseberg mit Hilf vu dr Burger vu Ändige gschlisse wore. D Burg isch im Lauf vu dr Johrhundert as Steibruch gnutzt un doderdur abdrait wore.

## Aalag
Vu dr friejere Buurgaalag sin nume no wenig Muurräscht erhalte.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965

## Weblink
* Koliburg uf burgeninventar.de
* Koliburg uf alemannische-seiten.de
Ofis ar Brezhoneg

S **Ofis ar Brezhoneg** (frz. *Office de la langue bretonne*, alem. *Amt vu dr Bretonisch Sproch*) isch e Organisation, wu as Hauptziil d Erhaltig vu dr bretonische Sproch het. Si isch am 1. Mai 1999 grindet wore. Presidänti vum Ofis ar Brezhoneg isch syt dr Grindig d Lena Louarn (* 1950).

## Ufgab

Ei Ufgab vu däre Organisation isch es, d Entwicklig vum Bretonisch soziolinguistisch un geografisch z beobachte – (*„Arsellva ar brezhoneg“*– „Beobachtigsstell vum Bretonisch“). Derzue isch si Dreeger vum *TermBret*, ere Terminologii-Zentrum, wu Werterbiecher, Biecher un Charte uf Bretonisch uusegit un bretonischi Terminologie fir neji Beraich vum modärne Läbe definiert, z. B. isch Aafangs 2009 d Software fir Skype ibersetzt wore un syt em Summer 2009 wird uf translatewiki.net d Software vu OpenstreetMap.com vun eme Mitarbeiter vum Ofis ar Brezhoneg ibersetzt.

Uf dr Homepage vum Ofis ar Brezuhoneg wird e Datebank aabote, wu mer bretonischi Toponym cha sueche un au ne Datebank mit dr neje Terminologie.

## S Bretonisch
D Organisation bemiet sich um d Ferderig vum Bretonisch bi Chinder un Jugedlige in dr Schuele un au um d Entwicklig vu dr Sproch in dr Elteregeneration mit Kursaagebot. Scho in dr Johr vu 1998 bis 1999 hän bi sonige Kurs eppe 9.300 Erwagseni mitgmacht. Aber au dur organisierti Korreschpondänz (z. B. per Internet) oder dur Praktika wird Bretonisch glehrt. Die Kurs wäre nit nume in dr Bretagne aabote, sundern au 28 Kurse usserhalb, dervu ellai 15 in dr Pariser Gegnig. 

Anne 2003 het s *Ofis ar Brezhoneg* e bretonischi Stroßecharte vu dr Bretagne (5 Départements) uusegee.

## Finanzierig un Organisierig
Die uuabhängig Organisation het e durschnittlig Budget vu 1 Mio. Euro, s Gäld chunnt doderby in dr Hauptsach vu dr Bretagne un vum Département Loire-Atlantique.

## Lüeg au
* Office pour la Langue et les Cultures d’Alsace et de Moselle

## Weblink
*Offizielle Internetufftritt vum Ofis ar Brezhoneg
Oberharzer Wörterbuch

S **Oberharzer Werterbuech** (dt. *Oberharzer Wörterbuch*) isch e Dieläktwerterbuech, wu dr Wortschatz vu dr erzgebirgische Sprochinsle im Oberharz erfasst un bschrybt.

D Oberharzer Sprochinsle isch im 16. Johrhundert entstande, wu Bärglyt us em Erzgebirge in dr Harz yygwanderet sin. Bis hite het sich do die erzgebirgisch Dieläkt in eme niderdytsche Umland ghalte. Wel d Oberharzer Dieläkt zue dr mitteldytsche Dieläkt zelle, sin si nit in s Niidersächsisch Werterbuch, wu syter anne 1935 an dr Universitet Göttinge dra gschafft wird, ufgnuu.

## Gschicht
Dr erscht Versuech fir e Oberharzer Werterbuech het s scho vor em Zweite Wältchrieg gee. Im *Wörterbuchkartell*, wu in dr 1930er Johr di dytsche Dieläktwerterbiecher zämmegschlosse gsi sin, wird anne 1932 as Kontakt fir e Oberharzer Werterbuch dr Studierot Sumpf vu Clausthal ufgfiert. Des Projäkt isch aber uuvolländet blibe.

Dr *Karl-Heinrich Weidemeier* (* 1931 z St. Andreasberg) het sich scho syt Aafangs 1980er Johr mit Oberharzer Dieläkt bschäftigt. Är isch kei Sprochwisseschaftler, het aber anne 1994 e Mundart-Glossar vu St. Andreasberg uusegee. 

Unter syyre Leitig het sich e *„Arbeitskreis Oberharzer Wörterbuch“* grindet, wu (ehreamtlig) Matrial fir e Oberharzer Werterbuech zämmedrait. Sprochwisseschaftlig unterstitzt wore sin dr Weidemeier un dr Arbeitskreis vum Prof. Dr. Joachim Göschel un vum Dr. Kurt Kehr vum *Forschigsinschtitut fir dytschi Sproch - Dytsche Sprochatlas* an dr Universitet Marburg.

Anne 1987 isch uf Aaregig vum Rudi Barke un em Kurt Astheimer au ne *„Oberharzer Mundartstammtisch“* grindet wore, wu langi Zyt rege Zuelauf gha het. Dr Kurt Astheimer het am Oberharzer Werterbuech as Organisator mitgschafft un het Gälder bsorgt fir dr Druck.

## Gwährslyt
Im „Arbeitskreis Oberharzer Wörterbuch“ hän verschideni Lyt mitgschafft as Gwährslyt fir di verschidene Gmeine vu dr Oberharzer Sprochinsle:
*Kurt Astheimer un Günter Hake fir Clausthal
*Christel Chiriatti un Elisabeth Kneistler für Wildemann
*Werner Böttcher fir Lautenthal
*Alfred Kneistler fir Altenau
*Irmgard Maaß un Günter Rosenthal fir Zellerfeld
*Käthe Mahne, Heinz Schubert, Ernst-August König un Karl-Heinrich Weidemeier fir St. Andreasberg.

## Bänd
Druckt wore isch s Oberharzer Werterbuech in acht Bänd zwische 1998 un 2004. S isch in dr *„Schriftenreihe des Oberharzer Geschichts- und Museumsvereins (OGMV)“* erschine.

*Karl-Heinrich Weidemeier: Oberharzer Wörterbuch. Die Mundart der Oberharzer Sprachinsel. Oberharzer Geschichts- und Museumsverein Clausthal-Zellerfeld 1998-2004 (Schriftenreihe des Oberharzer Geschichts- und Museumsvereins) ISBN 3-9805522-5-X
*Band 1. A bis C. 1998
*Band 2. D bis F. 1998
*Band 3. G bis J. 1999
*Band 4. K bis M. 1999
*Band 5. N bis R. 2000
*Band 6. S bis T. 2001
*Band 7. U bis Z. 2002
*Band 8. Glossar, Register A bis Z. 2004

## Uuszeichnig
Dr Karl-Heinrich Weidemeier het anne 2006 fir s „Oberharzer Werterbuech“ dr Kulturpryys Harz 2006 vum Kulturuusschuss vum *Regionalverband Harz e.&nbsp;V. Quedlinburg* iberchuu.

## Weblink
*Kulturpreis Harz 2006 - an Herrn Karl-Heinrich Weidemeier
Paul Ibenthaler

De **Paul Ibenthaler** (* 18. Juni 1920 z'Lörrach; † 2001 z'Eichsle, Stadt Rhyfelde, Landkreis Lörrach) isch e dütsche Moler, Bildhauer un Autor gsi. 

Um de 2500 Werke, wu im Bsitz vu de *Paul und Regina Ibenthaler Stiftung* sin, wu am 1. April 1993 gründet worde isch, werde sit 2009 in zwei Usstellige im Johr im Paul-Ibenthaler-Huus z Lörrach für d'Bevölkerig zuegänglich gmacht.

## Lebe un Werk
De Paul Ibenthaler isch 1920 z'Lörrach uf d'Welt chu un het 1934 e Lehr als Installateur aagfange. 1937 het er z'Münche d'Eröffnig vu de nationalsozialistische Große Dütsche Kunstusstellig im Huus vu de dütsche Kunst in Münche bsuecht, wu ihn beiiflußt het. Uf de einde Sidde het er dört e Usstellig gseh, wu kulturpolitisch iinepasst het in d'nationalsozialistischi Gsinnig, uf de andere Sidde hets dört in de Hofgartearkade e Usstellig geh mit "entarteter" Kunst, so daß er zwei Kunschtrichtige direkt mitnander vergliiche het chönne. 

1939 isch er zum Militärdienst iizoge worde un isch ab 1940 z Vélizy-Villacoublay stationiert gsi. Dört het er sich im Rahme vumme Soldatebetreuuigsprogramm vu de dütsche Bsatzigsmacht an de Académie de la Grande Chaumière mit de ziitgenössische französische Kunscht usnandersetze chönne. Wu er wieder deheim gsi isch us de amerikanische Kriegsgfangeschaft 1945, isch er uf Lörrach chu, wu er 1947 bi de erschte Kunschtusstellig noch em Krieg mitgwirkt het. Ab 1962 het er an de Gymnasie Rhyfelde un z Grenzach-Wyhle Kunscht unterrichtet bis 1980. 1974 isch er mit sinere Familie uf Eichsle zoge. Sini zweiti Frau Regina isch 2006 gstorbe. 

Im Lauf vu sinem Lebe het de Paul Ibenthaler mehr als 4000 Bilder un Skulpture gschaffe, wu er mit sinere Frau archiviert het. Er het am meischte mit Öl- un Temperafarbe gmolt, aber au Aquarellfarbe, Chohle un Tuschi het er gnu. De Paul Ibenthaler isch e bedüddende Vertreter vum expressive Realismus. 

Sit em April 2009 het d'Stiftig ihre Sitz in de Lörracher Baumgartnerstrooß 16. S'Huus isch vu de Stiftig kauft worde, damit mr dört sini Werk usstelle cha.  

## Werk (Uswahl)
* *Karl Friedrich Rieber, Gründer des Motettenchor Lörrach*. In: *Unser Lörrach, eine Grenzstadt im Spiegel der Zeit*. Lörrach-Tumringen, Kropf & Herz, Bd. 4 ,1973, S. 193 - 195.
* *Kultur der Nachkriegszeit in Lörrach aus der Sicht eines Beteiligten*. In: *Das Markgräflerland*, 1995, Heft 2, S. 38ff.
* *Bilder und Bildwerke*. Schopfheim 1991
* *Erinnerungen. Kritische Betrachtungen. Sentenzen*. Rheinfelden/Eichsel, Uehlin Druck- und Papierhaus, 1997.

## Literatur (Uswahl)
* Jürgen Scharf: *Paul Ibenthaler – Gemälde, Aquarelle, Zeichnungen, 1938–1957*. Freiburg, Schillinger 1986
* Hans Helmuth Hofstätter: *Paul Ibenthaler*. In: *Das Markgräflerland*, 1994, Heft 1, S. 99 ff.
* Berthold und Angelika Hänel: *Maler und Bildhauer im Markgäflerland*. In: *Das Markgräflerland*, 1994, Heft 2, S. 291.
* Hans Helmuth Hofstätter: *Paul Ibenthaler 1920 - 2001, Der Mensch - sein Menschenbild*. In: Das Markgräflerland, 2003, Heft 1.

## Einzelnoochwis


## Weblink
Burg Alzenach

D **Burg Alzenach** isch e abgangeni Burg bim Ortsdeil Ginglige vu dr Stadt Brysach im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.

D Burg Alzenach isch im 12. Jahrhundert s erscht Mol gnännt wore un isch im Bsitz vu Minischteriale vu dr Herzeg vu Zährige gsi. Anne 1283 isch si an dr Johanniterorde chuu. D Burg isch vor 1347 gschlisse wore, un s Guet, wu derzue ghert het, isch an s Frauechloschter Sulzburg chuu. Vu dr friejere Burgaalag isch nyt me erhalte. Uf Luftbilder chaa mer d Struktur vu dr Aalag no sähne.

## Literatur
* Max Miller (Hrsg.), Gerhard Taddey: *Baden-Württemberg.* Kröner, Stuttgart 1965 (Handbuch der historischen Stätten Deutschlands, Band 6).

## Weblink
* Burg Alzenach uf burgeninventar.de
* Burg Alzenach uf alemannische-seiten.de
Burg Au

D **Burg Au** isch e abgangeni Burg bi Au im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme Sporn bim untere Burghof im Wald oberhalb vum Gwaan „Burghefe“ gläge uf ere Aahechi vum Schyymbeg

Die Spornburg isch anne 1344 s erscht Mol gnännt wore. Si isch im Bsitz vu dr Familie Au gsi.

Hite isch vu dr Burgaalag nyt me erhalte.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern.  *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Au uf burgeninventar.de
Burg Auggen

D **Burg Augge** isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Augge im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch sidlig vu dr Chilche im Beraich Hauptstroß / Metzgergässli / Am Brunnebuck gläge. S het no ne Gwaanname "Schlössligarte".

D Burg isch im 14. Joh. s erscht Mol gnännt wore. Si isch im Bsitz vu dr *Herre vu Staufe* as Läche gsi un speter im Bsitz vu dr Familie *von Reischach* un dr Familie *von Alten-Summerau und Praßberg*. Im Dryssgjehrige Chrieg isch si gschlisse wore, zue däre Zyt het si dr Markgrofe vu Bade ghert.

Vu dr ehmolige Burgaalag isch nyt me erhalte.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965

## Weblink
* Burg Augge uf burgeninventar.de
Burg Bickensohl

D **Burg Bickesohl** isch e abgangeni Burg im Ortsdeil Bickesohl vu dr Stadt Vogtsburg im Kaiserstuehl im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf rund 265 Meter iber Normalnull gläge uf em chleine Bärgsporn circa 80 Meter sidweschtlig vum Rothuus un circa 100 sidweschtlig vu dr Chilche.

Iber d Bsitz- un Herrschaftsverhältnis vu dr Burg Bickesohl isch wenig bekannt.

Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Bickesohl uf burgeninventar.de
Burg Bischoffingen

D **Burg Bischeffinge** isch e Burgruine bim Stadtdeil Bischeffinge vu dr Stadt Vogtsburg im Kaiserstuehl im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt in Ortslag uf rund 225 Meter iber Normalnull am sidlige Rand vu Bischeffinge in dr Dorfstroß 5.

## Gschicht
D Burg isch vu dr Herre *von Bischoffingen* im 11.&nbsp;Johrhundert böue wore (1083 bis 1087 isch e *Hermann von Bischoffingen* gnännt) un gege Änd vum 14.&nbsp;Johrhundert vu dr Herre *von Trottikofen* uusböue wore. No böulige Verändrige isch d Aalag au as Zehntschyyre un as Drotte brucht wore.

Hite isch d Aalag in Privatbsitz.

## Aalag
D ehmolig circa 30 mol 30 Meter groß quadratisch Burgaalag zeigt Räscht vu dr mittelalterlige Böusubschtanz us Buckelquader mit ere Hechi bis 4 Meter im Sidweschtecke, wu hite in e Wohnhuus verböue sin. 

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Bischeffinge uf burgeninventar.de
Burg Breisach

D **Burg Breisach** isch e abgangeni Burg bi dr Stadt Brysach im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt bi rund 198 Meter iber Normalnull am nerdlige Änd vum langgstreckte Brysacher Minschterbärg

## Gschicht
Die Hecheburg isch im 12.&nbsp;Johrhundert vum Berthold V. von Zähringen böue loo wore, anne 1294 uusböue wore un 1315 zuen ere Ryychsburg ernännt wore. 1633 un 1638 isch si im Dryssgjehrige Chrieg bschädigt un im Johr 1745 schließli gschlisse wore. 

## Aalag
Di ehmolig Burgaalag het e Donjon gha, e Palas, e Bärgfrid mit ere Heche vu 28 bis 30 Meter uf ere Grundflechi vu 24 mol 17 Meter un ere Muursterki vu 3 Meter, derzue ne Halsgrabe mit ere Breiti vu 20 bis 24 Meter un ere Diefi vu 12 Meter. Vu dr Aalag sin no Muurräscht un dr Halsgrabe erhalte. E Burgmodäll isch im Stadtmuseum im Ryydor uusgstellt.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965

## Weblink
* Burg Brysach uf burgeninventar.de
Ruine Bubenstein

D **Ruine Buebestei**, au *Nej-Falkestei* gnännt, isch e Burgruine oberhalb vum Ortsdeil Falkesteig vu dr Gmei Buechebach im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme Felssporn an dr Nordsyte vum Helledal circa 500 Meter weschtlig vu dr Burg Alt-Falkestei 

## Gschicht
Die Spornburg isch vum *Walter von Falkenstein* im 13. Johrhundert böue wore, 1266 wäre d Herre *von Falkenstein* as Bsitzer gnännt, anne 1328 d Herre *von Staufen*. Im 19. Johrhundert wird e Deil vum Burgfelse fir e Yysebahnlinie gsprängt un no 1960 wird d Burg wäge Böufälligkeit abbroche. 

## Aalag
Dr Bärgfrid vu dr Burg het e Grundflechi vu 10 mol 10 Meter gha, dr Halsgrabe ne Diefi vu 5 Meter un e breiti vu 8 Meter. Vu dr ehmolige Burgaalag sin no Muurräscht un dr Halsgrabe erhalte.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink

* Burg Buebestei uf burgeninventar.de
Burg bei Burg

D **Burg bi Burg** isch e abgangeni Burg nerdlig vum Ortsdeil Burg vu dr Gmei Kilchzarte im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme Uuslaifer vum Galgebiel uf eme Buckel ober halb vum Laubishof gläge. 

Wahrschyns isch die Durmhigelburg nume us eme Durm bstande uf eme Burgareal vu circa 10 mol 10 Meter. Vu dr ehmolige Burgaalag isch nume no dr Durmhigel erhalte. 1975 het mer no ne Grabe chenne sähne. Keramikschärbe, wu gfunde wore sin, stamme us em 13. bis 15. Johrhundert.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg bei Burg bei burgeninventar.de
Ruine Burkheim

D **Ruine Burge**, au *Nejs Schloss* oder *Schwendi-Schloss* gnännt, isch e Burgruine sidweschtlig vum Ortsdeil Burge vu dr Stadt Vogtsburg im Chaiserstuehl im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme gäche Felse in Spornlag.

## Gschicht
Die Hecheburg isch vor 1000 vu dr Herre *von Burkheim* böue wore. Anne 1231 wird si s erscht Mol gnännt. Anderi Bsitzer sin d Markgrofe von Hachberg gsi un 1316 d Herre von Üsenberg, 1561 dr Lazarus von Schwendi un d Familie Bastian. No Zersterige un Widerufböute isch d Burg 1672 bis 1676 im Luxeburgische Chrieg ändgiltig gschlisse wore. 1991 bis 1995 isch d Schlossmuure saniert wore. Hite isch d Burg in Privatbsitz vun ere Wyychällerei.

## Aalag
Vu dr ehmolig Burgaalag sin no Räscht vum Nejböu, eme langgstreckte Wohnböu mit eme hoche Gibel, un Räscht vu dr Währmuure erhalte.

## Literatur
* Friedrich-Wilhelm Krahe: *Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon*. Sonderausgabe. Flechsig, Würzburg 2000, ISBN 3-88189-360-1
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965

## Weblink
* Burg Burge uf burgeninventar.de
Bezirk Reutte

Dr **Bezirk Raete** isch e Verwaltigsbezirk vum eschtryychische Bundesland Tirol. Är gränzt im Norde an Bayern (Landkrois Oberallgai, Landkrois Oschtallgai un Landkreis Garmisch-Partenkirchen), im Side an d Tiroler Bezirk Landeck un Imst un im Weschte an Vorarlberg (Bezirke Breagaz un Bluadaz). D Region nännt mer au Außerfern.

## Geografii
Dr Bezirk umfasst s Lechtal, s Tannheimer Tal un s sognännt *Zwischetore* zwische Reutte un em Fernpass. Dr Bezirk het Aadeil an dr Lechtaler Alpe, am Wättersteigebirg, an dr Allgaier Alpe un dr Ammergauer Alpe. Wichtige Seä sin dr Plansee, dr Heiterwanger See, dr Haldesee, dr Urisee un dr Vilsalpsee.

## Wirtschaft un Infrastruktur
D Wirtschaft vum Bezirk isch bregt vum Dienschtleischtigssektor un vum industriäll-gwärblige Sektor. Im Beraich vu dr Dienschtleischtig dominiert dr Turismus, vor allem in dr Gebiet Zugspitze, Tannheimer Tal, Plansee, Lechtal un Sytetäler. Greßeri Induschtriizäntre sin Reutte, Elbigenalp, Höfen un Vils, wichtigi Produktionsbetrib het s in dr Beraich Metallinduschtrii un Böugwärb.

Dr Bezirk bildet e gschlossene Arbetsmärt un het e verglyychswyys nidere Uus- un Yypändleraadeil us andere Regione.

## Verwaltigsgliderig
Dr Bezirk Raete glideret sich in 37 Gmeine, dervu ei Stadt un ei Märtgmei. In Chlammere stehn d Yywohnerzahle vum 31. Dezämber 2008.

## Weblink
* „Verein Regionalentwicklung Außerfern“ vu dr 37 Gmeine vum Bezirk
* Bezirkshauptmannschaft Reutte
Adolf Riedlin

De **Adolf Riedlin** (* 3. April 1892 z'Laufe bi Sulzburg im Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald; † 9. September 1969 z'Friburg) isch e dütsche Moler gsi.

## Läbe und Werk

De Adolf Riedlin het noch de Schuel zerscht e Lehr als Moler und Lackierer z'Friburg absolviert, wu er 1910 mit de Gselleprüefig abgschlosse het. Ab 1911 het er d'Kunstgwerbschuel z'Karlsrueh bsuecht. 1912/13 het er dann no zwei Semeschter an der Großherzogliche Kunstschuel Karlsrueh als Schüeler vum Profässor Walter Georgi. Hindenooch het er selbstständig als Chilchemoler gschafft.

1914 isch de Riedlin zum Militär iizoge worde. Im September 1914 isch er schwer verwundet worde, aber bis zum Kriegsendi isch er wieder gsund gsi un het an d'Front müesse. 

Vu 1919 bis 1920 isch er Schüeler vum Adolf Hölzel an de Stuegeter Kunschtakademie gsi. De Hölzel, wu hüd als eine vu de Wegbereiter in de Entwicklig vu de abstrakte Molerei gilted und sich no vor em Kandinsky mit abstrakte Gstaltige befasst het, het de Riedlin beiidruckt. Er het ab 1921 Erfahrige als freie Moler gsammlet und isch 1924 uf Bade-Bade umzoge, wu er sich mit de Porträtmolerei bschäftigt het. 1926 isch er uf Laufe zruggkehrt.

Bimene fünfmonatige Ufenthalt in Paris anne 1928 isch er vu de Surrealischte un vum Kubismus prägt worde. Sini Darstellige vu Markgräfler Landschafte un Mensche im Stil vum expressive Realismus hänn ihm d'Ächtig vu de nationalsozialistische Kulturpolitik iibrocht.

Ab 1930 het er z'Basel gwohnt, aber 1933 isch er wieder uf Laufe zrugg. 1937 isch er dann uf Friburg zoge. Dört sin im gliiche Johr durch d'Richskulturkammere fünf als „entartet“ iigstufti Bilder us em Augustinermuseum z'Friburg beschlagnahmt und hii gmacht worde.

1940 het er nomol Kriegsdienst leischte müesse un isch in amerikanischi Kriegsgfangeschaft chu. Nach sinere Entlassig 1946 het er wider z'Friburg gwohnt, wu er 1969 gstorbe isch.

## Literatur
* Paul Ibenthaler: *Adolf Riedlin*, in: *Unser Lörrach, eine Grenzstadt im Spiegel der Zeit*. Lörracher Chronik 1970, S. 13 ff. Lörrach-Tumringen, Kropf & Herz 1970.
* *Adolf Riedlin 1892–1969*. Ausstellungskatalog, Augustinermuseum Freiburg im Breisgau; Museum am Burghof Lörrach, 1992.
* Antje Lechleiter: *Die Künstlergruppe „Badische Secession“. Geschichte, Leben und Werk ihrer Maler und Bildhauer*. Frankfurt u. a., Lang 1994. ISBN 3-631-47034-7

## Weblink
*  Haus am Altenberg, Adolf Riedlin
*  Stadt Lörrach, Museum am Burghof, Bild Markgräflerinnen 1923
*  Stadt Lörrach, Museum am Burghof, Bild Drei Markgräflerinnen 1924
Burg Dachswangen

D **Burg Dachswange** isch e abgangeni Burg bi Umkilch im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.

D Burg Dachswange isch vu dr Herre *von Dachswangen* böue wore. si isch im 12. Johrhundert s erscht mol gnännt. No 1765 isch si zuen ere Mihli umböue wore, isch aber speter verfalle. Anne 1977 isch si umböue wore, doderby het mer Räscht vu dr urspringlige burgaalag gfunde.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Dachswange uf burgeninventar.de
Burg Dottighofen

D **Burg Dottighofe** isch vermuetlich e abgangeni Burg bim zue Chrozige-Bienge ghörige Wyyler Dottighofe im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg gsi. 

Si zellt zue dr zwifelhafte Alage, wil vu dr Burg nit meh erhalde isch. D'Topographi vum Dottighofer Buck eschtlig vum Wiler losst aber e Burgalag vermuete.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Dottighofe uf burgeninventar.de
Feimlisburg

D **Feimlisburg** isch e abgangeni Burg bi Chilchofe, em Ortsdeil vu dr Gmei Ehrechilche im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si het wahrschyns as Fluchtburg dient. Vu däre ehmolige Wallburg isch hite nyt me erhalte.

## Literatur
* Hansjürgen Brachmann: *Der frühmittelalterliche Befestigungsbau in Mitteleuropa. Untersuchungen zu seiner Entwicklung und Funktion im germanisch-deutschen Bereich.* In: *Schriften zur Ur- und Frühgeschichte. 45*. Akademie Verlag. Berlin 1993. ISBN 3-05-001995-6
*Wolfgang Hübener: *Die Feimlisburg (Gem. Kirchhofen)*. In: Schau-ins-Land Bd. 90 (1972) S. 197-203

## Weblink
* Feimlisburg bei burgeninventar.de
Burg Falkenbühl

D **Burg Falkebiel** isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Stäge im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf eme Biel 380 Meter iber Normalnull am Uusgang vum Wittedal gläge, 1000 Meter vum Schloss Weiler.

## Gschicht
S isch nit bekannt, wänn die Higelburg böue woren isch. S erscht Mol gnännt wird si anne 1405. Si isch im Bsitz gsi vu dr Herre *von Falkenstein*, vu dr Herre *von Blumeneck*, vum *Dietrich von Landeck* (anne 1517) un im Bsitz vu dr Herre *von Sickingen*.

## Aalag
Wahrschyns isch d Burg in dr Hauptsach us eme 9 Meter hoche Wohndurm as Bärgfrid bstande. vu däm Durm sin no 3 Meter hochi Räscht erhalte.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965
* Eduard Schuster: *Die Burgen und Schlösser Badens*. Verlag der Hofbuchhandlung Friedrich Gutsch, Karlsruhe 1908
* *Schau in´s Land. Blätter für Geschichte, Sage, Kunst & Naturschönheiten des Breisgaues*. 4. Jahrgang. 1877. S. 60
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Falkebiel uf burgeninventar.de
* Burg Falkebiel uf stegen-dreisamtal.de
Burg Grüneck (Lipburg)

D **Burg Grieneck**, au *Gerneck* gnännt, isch e abgangeni Burg bi Lipburg, eme Ortsdeil vu dr Gmei Badewyyler im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. 

D Burg isch im 13. Johrhundert böue wore un anne 1272 gschlisse. Hite isch vu dr ehmolige Burgaalag nyt me erhalte.

## Literatur
* Friedrich-Wilhelm Krahe: *Burgen des deutschen Mittelalters. Grundriss-Lexikon*. Weidlich/Flechsig, Würzburg 1994. ISBN 3-8035-1372-3 

## Weblink
* D Burg Grieneck uf burgeninventar.de
Grüneck

**Grüneck** isch dr Namme vu däne Burge:
* Burg Grüeneck, Burgruine bi Ilanz im Bezirk Surselva im Kanton Graubünde, Schwyz
* Burg Grieneck, abgangeni Burg bi Badewyyler-Lipburg im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg, Dytschland
Horburg

**Horburg** stoht fir:

*Horburg, dr dytsch Name vu Horwig, eme Ortsdeil vu Horwig-Wihr im Oberelsiss
*Horburg, e Ortsdeil vu dr Gmei Horburg-Maßlau im Saalekreis z Sachse-Anhalt
*Horburg, e Ortsdeil vu dr Gmei Barum im Landkreis Lüneburg, Nidersachse

* d Burg Horburg, e abgangeni Burg bi Staufe-Etzebach im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald, Bade-Wirttebärg
Burg Hugstetten

D **Burg Hüschtett** isch e abgangeni Burg in Ortslag z Hüschtett, eme Ortsdeil vu dr Gmei March im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch villicht do gsi, wu hite s Schloss Hüschtett stoht.

Vu dr Burgaalag vu dr ehmolige Niiderigsburg isch hite nyt me erhalte.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Hüschett uf burgeninventar.de
Burg Ihringen

D **Burg Ihringe**, au *Burghalde* gnännt, isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Ihringe im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf em Gwan „Burghalde“ nerdlig vum Ortschärn in Richtig Achkarren gläge.

Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte. Wahrschyns sin di letschte Räscht vu dr Burg im Dryssgjehrige Chrieg abbroche wore.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Ihringe uf burgeninventar.de
Burgrest Kastelberg

Dr **Burgräscht Kaschtelbärg** isch e Burgruine bi Ballrächte-Dottige im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf em Kaschtelbärg 500 Meter nerdlig vu Sulzburg.

## Gschicht
Die Hecheburg isch im 12.  oder 13. Johrhundert vu dr Herre von Üsenberg böue wore, wahrschyns as Durmburg. 

## Aalag
Di ehmolig rächteckig Burgaalag het e Grundflechi vu 36 x 16 Meter, e Bärgfrid as Wohndurm uf ere Grundflechi vu 10 x 10 Meter mit ere Muursterki vu circa 3,6 Meter, derzue ne Ringmuur un e Ringgrabe. Hite sin no ne 5 Meter hoche Räscht vum Bärgfrid erhalte, dr Ringgrabe un Räscht vu dr Ringmuur.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. II. Südlicher Teil Halbband A-K*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 16. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 978-3-7995-7366-5

## Weblink
*  Burgräscht Kastelberg bei burgeninventar.de
Burg Horburg

D **Burg Horburg** isch e abgangeni Burg bim Etzebach gsi, eme Wyyler, wu hite zue Staufe im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald, Bade-Wirttebärg ghert. Die Hecheburg isch uf dr Etzebacher Hechi gläge bim hitige Uussichtsdurm. 

Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte.

## Literatur
* Horst Wolfgang Böhme (Hrsg.): *Burgen der Salierzeit Teil 1 und 2*. Publikationen zur Ausstellung "Die Salier und ihr Reich". Monographie des Römisch-Germanischen Zentralmuseum, Forschungsinstitut für Vor- und Frühgeschichte. Thorbecke, Sigmaringen 1991. ISBN 3-7995-4134-9 

## Weblink
* D Burg Horburg uf burgeninventar.de
Burg Heitersheim

D **Burg Heitersche** isch e abgangeni Burg bi dr Stadt Heitersche im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.

Die Burg isch vum Heiterschemer Ortsadel böue wore. Vu dr ehmolige Burg isch hite nyt me erhalte.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965

## Weblink
* D Burg Heitersche uf burgeninventar.de
Burg Kirchzarten (Hochstauden)

D **Burg Kilchzarte (Hochstude)** isch e abgangeni Burg bi Burg, em Ortsdeil vu dr Gmei Kilchzarte im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch circa 1000 Meter nordweschtli vu dr Dalvogtei gläge im Beryych vum Gwan „Hochstude“.

Vu dr ehmolige Burgaalag isch nyt me erhalte Anne 1887 het dr Adolf Poinsignon e ringfermige Wall bschribe, langi Zyt isch des s Einzig gsi, was vu dr Burgaalag bekannt gsi isch. Im Johr 1991 het derno s Landesdänkmolamt uf Luftbilder e zwoti ringfermigi Struktur sideschtlig vu däm Wall uusgmacht, wu uf e vorglagereti Vorburg zruckgfiert wird. Fund fir e Datierig vu däre Burgaalag fähle bishär. .

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. A - K. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 14. Thorbecke. Sigmaringen 2003. ISBN 3-7995-7364-X

## Weblink
* Burg Kilchzarte (Hochstude) uf burgeninventar.de
Burg Mengen

D **Burg Mänge** isch e abgangeni Burg bi Mänge, eme Ortdeil vu dr Gmei Schallsched im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch weschtlig vum Ort im Gwan „Chaiberiedli“ gläge.

Anne 1466 wird d Burg as "Burgstal zu Mengen" gnännt. Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite nyt me erhalte.

## Literatur
* Alfons Zettler, Thomas Zotz: *Die Burgen im mittelalterlichen Breisgau. Halbband 1. L - Z. Nördlicher Teil*. Ostfildern. In. *Archäologie und Geschichte. Freiburger Forschungen zum ersten Jahrtausend in Südwestdeutschland*. Heft 15. Thorbecke. Sigmaringen 2006. ISBN 3-7995-7365-8

## Weblink
* D Burg Mänge uf burgeninventar.de
Burg Neu-Blumberg

D **Burg Nej-Bluembärg**, au *Raiberschlessli* gnännt, isch e Burgruine bi Geschwyler, eme Ortsdeil vu dr Gmei Löffingen im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf eme Felse in dr Wueteschlucht.

D Burg isch im 14. Johrhundert s erscht Mol gnännt wore. Anne 1525 isch si im Buurechrieg gschlisse wore. As Bsitzer wäre d Herre *von Blumberg* gnännt. Hite sin vu dr Burgaalag nume no wenig Muurräscht erhalte.

## Literatur
* Arthur Hauptmann: *Burgen einst und jetzt. Burgen und Burgruinen in Südbaden und angrenzenden Gebieten*. 3. Auflage. Verlag des Südkurier. Konstanz 1987. ISBN 3-87799-040-1

## Weblink
* D Burg Nej-Bluembärg uf burgeninventar.de
Burg Oberried

D **Burg Oberried** isch e abgangeni Burg bi Oberried im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch in dr Nechi vum Chloschterareal gläge am Nordoschtrand vu dr Gmei.

Wär di Higelburg het böue loo isch nit bekannt. Si isch e rundi Motte gsi, e Durmhigelburg, mit eme Durmässer vu circa 20 Meter un ere Hechi vu circa 3 Meter. Vu dr ehmolige Burgaalag isch no dr Burghigel erhalte.

## Literatur
* Heiko Wagner: *Theiss-Burgenführer Oberrhein. 66 Burgen von Basel bis Karlsruhe*. Theiss, Stuttgart 2003. ISBN 3-8062-1710-6

## Weblink
* Burg Oberried uf burgeninventar.de
Rosenburg (Müllheim)

D **Roseburg** isch e abgangeni Burg bi dr Stadt Mille im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.

D Burg isch anne 1439 s erscht Mol gnännt wore. Im 19. Johrhundert sin di letschte Räscht vun ere abdrait wore. Hite isch vu dr ehmolige Burgaalag nyt me erhalte.

## Literatur
* Max Miller, Gerhard Taddey: *Handbuch der historischen Stätten Deutschlands. Band 6. Baden-Württemberg*. Stuttgart 1965

## Weblink
* D Roseburg uf burgeninventar.de
Rödelsburg

D **Rödelsburg** isch e abgangeni Burg bi dr Gmei Ehrechilche im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si lyt uf ere bewaldete Aahechi eschtlig vu Staufe.

Vu dr ehmolige Burgaalag isch hite no ne Grabe erhalte.

## Literatur
* Landesvermessungsamt Baden-Württemberg und Landesfremdenverkehrsverband Baden-Württemberg (Hrsg.): *Schlösser, Burgen, Kirchen, Klöster in Baden-Württemberg*. Stuttgart 1990

## Weblink
* D Rödelsburg uf burgeninventar.de