open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Surya

De **Surya** (Sanskrit: सूर्य, *Sūrya* m.) isch de Sunegott im Hinduismus und de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Südweste.

## Famili
I de vedische Zitt het de Surya as Soo vom Himelsgott Dyaus ggulte und er isch de Gliebti oder de Maa vo de Ushas gsii. Im Lauf vo de Zitte isch er mit merere Liechtgotthaite verschmolze, wien em Mitra, em Vivasvat oder em Savitar und werd drum zu de Adityas grechnet, da sind d Söö vo de Aditi. De Surya selber cha drum au Aditiya gnennt were. I de Puranas isch de Surya de Vatter vom Todotegott Yama und sinere Zwilingschwöster Yami, wo mengisch au mit de Flussgöttin Yamuna gliichgsetzt werd. En andere Soo vom Surya isch de Manu Vaivasvata, wo as erste Mensch gelt und s erst Gsetzbuech gschribe hett. D Königsdynastii wo vom Manu und dem si Soo Ikshvaku abstammt werd drumm Sunedynastii (Suryavamsha) gnennt. Die bikanntiste Spröss vo de Sunedynastii sind de Rama und de Buddha. E wittere Soo vom Surya isch de Shani, wo de Planet Saturn verkörperet.

Im indische Epos Mahabharata isch de Surya de göttlich Vatter vom Karna, wo de unehelich Soo vo de Kunti isch und dodemit de Halbbrüeder vom Arjuna.

## Ikonografii
De Surya isch scho i de vedische Zitt eng mitem Ross verbunde wore. Im Rigveda werd s Suneross Etasha gnennt, wo de Sunewage zücht. Spöter isch de Sunewage mit vier oder sibe Ross dargstellt wore. Sin Wagelenker isch de Aruna, e Brüeder vom Garuda. De Surya het i de Gstalt vomene Ross em Waise Yajnavalkya de wiissi Yajurveda vermittlet. Em Surya sini Huut isch bronzig und er werd miteme Straalechranz umgee.

## Vereerig
I de vedische Zitt het de Surya zu de wichtigeste Gotthaite zellt. Im früene Hinduismus isch e Sekte entstande, d *Sauras* oder *Saurapatas*, wo de Surya as höchste Gott vereert hend. Im früene Mittelalter het underem Iifluss vo de persische Sunevereerig de Sunekult im nördliche Indie starch a Bidüttig zuegnoo. Abem 13. Jh. isch aber de Sunekult immer mee in Hindergrund trette. Hütt werd de Surya täglich im Morgeritual mitem Gayatri-Mantra agrueffe.

D Sauras essed nöd vorem Suneuufgang und nöd nochem Suneundergang. Eres Sektezaiche, maist e Suneraad, brenet si sich uf de Stirn, Ärm oder Brust ii. De bikanntist Sunetempel isch im 13. Jh. vom König Narasimhadeva (1238-1264) z Konarak im indische Bundesland Orissa paut wore. De Tempel, wo d Form vomene Sunewage het, isch hütt tailwiis zämeghait und ghört zum UNESCO-Weltkulturerb. Sini Muure sind mit tantrische und sexuelle Szene verziert. D Sauras hend sich i zwoo Richtige uuftailt. De linkshendig Sunekult isch eng mitem Shani (de Planet Saturn), em Soo vom Surya verbunde, und het au sexuelli Praktike und Tempelprostitution gchennt.

## Lueg au
* Suryanamaskar
* Sunedynastii
* Mitra
* Vivasvat
* Pushan

## Quelle


## Büecher
* Benjamin Walker: *Hindu World*. London (1968)
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Indra

De **Indra** (Sanskrit: इन्द्र, *Indra* m.; Pali: *Inda*) isch de Donnergott und Götterkönig im Hinduismus und im Buddhismus. Im Jinismus isch Indra (Ardhamagadhi: *Inda*) as Titel vomene Götterkönig.

## Vedismus & Hinduismus
De Indra isch de wichtigst Gott i de vedische Zitt gsi und em sind öppe e Viertel vo de Hymne im Rigeveda gwidmet. D Agoobe öber sini Eeltere i de verschidnige Quelle sind widersprüchlich. 

De Indra werd as e starche Held gschilderet und sini Waffe isch de Donnerstai Vajra, wo vom göttliche Werchmaister Tvashtar gschmidet woren isch. Em Indra sin Heldemuet stiigt is unermessliche, wener vom Soma trinkt, emene Ruuschtrank, wo hütt nüme bikannt isch, aber im vedische Ritual e groossi Role ignoo hett. De Indra faart e Striitwage wo vo zwee Falbe zoge werd. De gröösti Find vom Indra und vo de Mentsche isch de Schlangedämon Vritra, wo s Wasser iisperrt, so as ales Land uuströchnet.

Im jüngere Hinduismus trettet de Indra hinder anderne Gotthaite zrugg, wa au schöö im Champf zwöschet em Krishna und em Indra verbildlicht werd. Trotzdem werd er no as Götterkönig bizaichnet, wo sin Sitz i de himmlische Götterstatt Amaravati („Unsterblichait“) hett. Sis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch de wiissi Elifant Airavata. Uf Bilder werd er mengisch mit uuzälige Auge, wo ufem ganze Körper vertrailt sind, dargstellt. Sini Chlaider sind root. De Indra isch de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Ooste.

## Buddhismus
De Buddhismus het di altererbte Gotthaite nöd verworffe, sondern as e bsundri Klass vo Lebewese, nebet Dämoone, Tier, Mentsche und andere, bitrachtet. De Indra werd maist underem Name Śakra (Pali: *Sakka*) gnennt und isch de König vo de 33 Götter (*Trayastrimsha*). Er gelt als Vereerer vom Buddha. E Jünger vom Buddha het emole de Indra prüeft, öb er au die buddhistisch Lehr verstande heb und de Götterkönig het mit Bravur abgschnitte. D Frau vom Indra isch d Suja und vo dere hetter vier Töchtere.

## Jinismus
Im Jinismus isch Indra numeno de Titel vode Götterkönige. Vo dene gits im ganze 64 und jede herrscht öber en anderi Göttergruppe. Die Indras sterbet wie all Wese nochere gwösse Zitt und chömet spöter wider uf d Welt, gmääss em Karma. Wenn en Indra sterbt, werd en anders Wese Götterkönig. De Sitz vomene Indra chan aber zittewiis au offe bliibe.

D Gstalt vom vedische Indra lebt im Śakra (Ardhamagadhi: *Sakka*) witter. Er isch de Indra vo de süüdliche Hälfti vom underste Himmel. Wen e Tirthamkara uf d Welt chunnt, zitteret sin Thron und er goot sofort zu de Muetter und segnet s noigiborni Chind.

## Lueg au
* Parjanya

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Buchsweiler

**Buchsweiler** stoht für:

***[[Buchsweiler (Unterelsass)|Buxwiller]]** im Departement Bas-Rhin, Elsass.
***[[Buchsweiler (Oberelsass)|Buxwiller]]** im Departement Haut-Rhin, Elsass.
***Buchsweiler**, e abgangeni Ortschaft in dr hütige Gmei March, Landchreis Briisgau-Hochschwarzwald, Bade-Württeberg
Agni

De **Agni** (Sanskrit: अग्नि, *Agni* m.; Pali: *Aggi*) isch de Füürgott im Hinduismus, wo bsunders i de vedische Zitt vereert woren isch und im moderne Hinduismus fast kai Role me spilt.

Im Rigveda isch de Agni nebet em Indra di wichtigst Gotthait. E verkörperet s Füür, bsunders aber s Opferfüür und isch drum de Vermittler zwöschet de Mensche as Opferer und de Götter as Opfernemer. As *Grihapati* („Huusherr“) isch er ständige Gast bi de Mentsche und schützt die i de Form vom Herdfüür, wo as hailig gelt. I de Luft manifestiert sich de Agni as Blitz und im Himmel as Sunefüür. D Herkumpft vom Agni isch aber s Wasser, wege dem werd er *Apam napat* „Wasserenkel“ gnennt. De Name vo sinere Frau Svaha isch no hüt e verbraitete Opferruef, wo bim Füüropfer güsseret werd. De Agni werd mit zwee Chöpf und flammige Hoor dargstellt und het meriri Ärm, sis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch de Widder. Er isch de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Südooste.

:„Wiene wertvolls Ross
:mit Vereerig loobi di, Agni,
:du, wo öber ali Opfer waltisch!“ Rigveda I,27,2

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Mitra (Vedismus)

De **Mitra** (Sanskrit: मित्र, *Mitra* m.) isch e alte vedische Gott, im Hinduismus isch de Mitra mitem Sunegott Surya verschmulze.

Im Rigveda verkörperet de Mitra, sin Name bidüttet „Vertraag, Fründ“, d Grechtigkait. Er werd zäme mitem Varuna gnennt und baid bildet e Paar, wo hell und dunkel, Moorge und Oobed, Taag und Nacht verkörperet. De Mitra isch a de Metnsche wollgsinnt und barmherzig und wacht öber Verträäg. Wie de Varuna ghört er zo de Adityas.

De Mitra und de Varuna werdet imene bronzezittliche Vertrag usem 13. Joorhundert v.Chr. vo de Mittanni, wo z Mesopotamie glebt hend, gnennt, wa s Aalter vo dem Götterpaar bizügt. De persischi Sunegott Mithra, wo au vo römische Soldaate vereert woren isch, het de gliich vorgschichtlich Uursprung wie de indischi Mitra.

## Büecher
*Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Mitra (Begriffsklärung)

**Mitra** isch:
* Mitra, e traditionelli Mütze vomene Bischoff
* Mitra (Gattung), e Gattig us de Famili vo de Mitraschnegge
* Mitra (Mondkrater), e Krater ufem Moo

**Mitra** isch de Name vo verschidnige Gotthaite:
* Mitra (Vedismus), e vedische Gott
* Mithra, persische Sunegott (hellenisiert: Mithras)
* Mitra (Göttin), persischi Naturgöttin

**Mitra** isch de Name vo merere Persone:
* Nandini Mitra (* 1975), tütschi Fernseemoderatorin
* Naresh Mitra (1888–1968), indische Filmregisseur
* Ramon Mitra, Jr. (Ramon "Monching" Villarosa Mitra, Jr.; 1928–2000), philippinische Politiker
* Rhona Mitra (* 1976), britischi Filmschauspileri
* Sigri Mitra Gaïni (* 1975), färingischi Filmschauspileri und Dichteri
* Sisir Kumar Mitra (1890–1963), indische Physiker
* Subrata Mitra (1930–2001), indische Kameramaa
* Subrata K. Mitra (* 1949), Politikwössenschaftler
* Tridib Ranjan Mitra, indische Insekteforscher

**MITRA** isch d Abchörzig för
* MITRA (EU-Projekt), Monitoring and Intervention for the Transportation of Dangerous Goods
Pfarrer

**Pfarrer** isch en Begriff, wo bsunders in chrischtliche Chilene für e Person bruucht wird, wo für d Leitig vo de Gottesdienscht und für d Seelsorg in ere Pfarrei oder Chilegmaind zueschtändig isch.

## Etymologii
S Wort Pfarrer (früehmhd. *pharrâre,* mhd. *pharrære, pharrer, pfarrer;* es „ph“ spricht mer „pf“ uus) isch abgleitet vo ahd. *pharra* „Pfarre“. *Pharra* isch en Entlehnung vo de süddütsche Chilesproch us griechisch *παροικία* *paroikía,* wo zsämmegsetzt isch us *παρά* (in der Nöchi, noch zu) und *οίκος* (Huus), d.&nbsp;h. wörtlig „Nochberhüüser, Nochberschaftsbezirk“; dodrvo abgleitet isch au der latiinisch Begriff *parochus* oder *parochianus*. Im Chilelatiinisch git s für Pfarrer drnäbe au dr Udruck *plebanus* „Lüütpriester, Landpfarrer, Dorfgeistlige“ (im Gegensatz zum gebildete Kleriker) vo *plebs* „(eifachs Chile-)Volch“) und/oder vo *(ecclesia) plebes* „Lüütchile, Pfarrchile“).

## Ufgabe
Je nach Organisation vo de jewilige Chile isch de Pfarrer näbe de Gottesdienscht und de Seelsorg au ganz oder teilwiis au für d Leitig vo de Gmeind verantwortlich. Usnahme gits in dere Bezieig bsunders in Landeschilene in de Schwiiz, wo d Pfärrer in bschtimmte Landeschilene kei Schtimmrächt im Chilegmeindrot reschpektiv de Chilepfläg hei.

Au anderi Ufgabe, wi zum Bischspil Religionsunterricht, chöi zum Arbeitsuftrag vo eme Pfarrer ghöre. 

In der römisch-katholische und de chrischtkatholische Chile cha numme en Prieschter Pfarrer si.

## Fraue im Amt als Pfarrer
Sit öppe de Mitti vom 20. Johrhundert hei in vilne Chilene au Fraue d Möglichkeit übercho, Pfarrerin z werde. Wil i de römisch-katholische Chile s Amt vom Pfarrer a s Prieschtertum bunden isch und nume Manne Prieschter chönd wärde, gits döt kei Pfarrerinne. Im Zytalter vom Prieschtermangel chunnts immer hüfiger vor, as e Pastoralassistänti im e Seelsorgeteam und/oder in ere Pfarrei di administrativi Leitig öberninnt. Gemäss em «Römische Chilerächt» (Codex Iuris Canonici) chan aber nume en Prieschter d Pfarreileitig inne ha, was zu immer grössere Seelsorgeverbänd resp. Seelsorgeeinheite füert.

## Weblink

* Pfarrer im Dütsche Wörterbuech vom Jacob Grimm und em Wilhelm Grimm. Band 13, Spalte 1621.
* Pfarre, pfarr im Dütsche Wörterbuech vom Jacob Grimm und em Wilhelm Grimm. Band 13, Spalte 1619.
* Aktuelli Literatur zum Thema ''Ständ und Ämter i de Chile'' uf theologie-systematisch.de vom Herbert Frohnhofen vo de *Kath. Hochschuel Mainz*
* Priester werden? Imfos uf berufe-der-kirche-speyer.de

## Fuessnoote
Mitra (Göttin)

D **Mitra** ( *f.*) isch de Name vonere persische Göttin, wo nume vom Historiker Herodot gnennt werd.

## Öberliferig
De Herodot schribt öber d Religioo vo de alte Perser: 
:*»Si hend o glernt a de Ourania z opfere und hend de Kult vo de Assyrer öberno und vo de Araber. D Assyrer nenet si Aphrodite Mylitta, d Araber Alilat,  d Perser aber Mitra.«* Hdt. I,131

## Düütig
Die Passaasch bim Herodot gelt as problematisch. Zwoor hend d Perser di solari Gotthait Mithra (agr. Μίθρας *Míthras*) vereert, wo aber immer as e männliche Gott bischribe werd, wäred de Herodot vonere Göttin redt. Ourania isch nämli e Name vo de griechische Liebesgöttin Aphrodite und Mylitta/Mylissa e Name vonere assyrische Göttin und d Alilat isch e guet bikannti arabischi Göttin, wo vorem Uufchoo vom Islam vereert woren isch.

Well aber anderi antiki Autore schriibet, as d Perser d Gotthaite nöd gschlechtlich denkt hebid, werd von e paar Forscher agnoo, as de Herodot doch de Mithra (Miθra) gmaint heb, ass aber de Vergliich mit de Liebesgöttin nöd korrekt sai. Anderi Forscher vermuetet hinderem Name e Wort för »Muetter« und bitrachtet d Mitra as e Form vo de Grosse Göttin.
Erdmutter

D **Erdmuetter** oder **Muetter Erde** (lat. *Terra mater*) isch e gängigi Bizaichnig för d Erdgöttin i verschidnige Kulture. I de Religiosforschig werd drunder de Archetyp vonere müetterliche Erdgöttin verstande, wo Lebe gitt und ninnt. I esoterische Chrais und au i neopagane Religione isch s Konzept vo de Erdmuetter ebefalls verbraitet. I de Regle - aber nöd zwingend - isch d Erdmuetter mit de *Grosse Muetter* (lat. *Magna Mater*) oder de *Grosse Göttin*  identisch.

## Germane
De römische Historiker Tacitus bischribt de Kult vo de germanische Göttin Nerthus und umschribt si as *"Terra mater"* »Erdmuetter«. De angelsächsisch Flursege, rüeft si as *"Erce eorðan módor"* (»Erce, Erdmuetter«) und as *"Folde, fira módor"* (»Folde, Menschemuetter«) aa.

## Kelte, Balte
Bi de Kelte werd d Göttin Herecura aimol as Terra mater umschribe. Bi de Balte haisst d Erdgöttin Žemyna, so bi de Litauer, und bi de Lette Zemes māte »Erdmuetter«.

## Antike Kulturchrais
Bi de Grieche werd d Erdmuetter dör d Gaia vertrette, aber au dör d Demeter. Us Chliisasie stammt de Kult vo de Kybele. Au di ägyptisch Göttin Isis cha bis zomene gwüsse Grad zu de Erdmuetter grechnet were. Allerdings hend sich di alte Ägypter d Erde as e männliche Gott vorgstellt.

## Indoeuropäer
Scho för di vorhistorischi indoeuropäischi Religioo werd e Erdmuetter agnoo: *Pl̥th2uih2 meh2tēr  *f.* »Erd-Muetter« agnoo, wo im Vedismus as Prthivī mātā witterlebt.

## Noizitt
I de Noizitt isch d Vorstellig vonere Muetter Erde zomene noie Symbol vo Naturverbundehait wore, bsunders i de New Age-Biwegig werd dodemit au de Respekt vorem Planet Erde verbunde, ooni as dodemit e wörklichi Personifizierig stattfindet. I villne neopagane Chraise isch d Muetter Erde e wichtigi Göttin.

## Männlichi Erdgotthaite
Nöd i allne Kulture isch d Erde as e Göttin vorgstellt wore. Bi de Ägypter isch de Geb en Erdgott gsii und sini Frau isch d Himmelgöttin Nut. Bi de Hattier, emene bronzezittliche Volch z Chliiasie isch des Istarazill ebefalls e männliche Erdgott gsi.

## Lueg au
* Jörd
Yamuna

D **Yamuna** (Sanskrit: यमुना, *Yamunā* f.; Hindi: *Jamna*) isch e Fluss z Indie, wo im Himalaya entspringt und bi Allahabad in Ganges ineflüsst. Mitere Längi vo 1375 km isch er de längst Nebefluss vom Ganges ond am Zemmefluss gar länger ond greeser als de Ganges selbscht.

D Yamuna het eri Quele bi Yamunotri am Südfuess vom Himalaya und flüüsst geg Süüde a de Städt Delhi, Mathura und Agra verbii. Si macht denn e wiite Boge geg Oste und mündet bi Allahabad in Ganges. A de Yamuna liget au Vrindavan, de hailigst Ort vo de Krishnavereerig und s Taj Mahall.

D Yamuna isch zimmli verdreckt und gelt dromm ab de Höchi vo Delhi as e toote Fluss und d Uufer sind streckewiis Müllhaldene. 

## Mythologii

D Yamuna ghört zu de sibe hailige Flüss z Indie. De Zämefluss mit de hailige Ganga (Ganges) werd Triveni (Sanskrit: त्रिवेणी, *triveṇī*) gnennt, well noch de Mythologii d Sarasvati, en andere hailige Fluss, au a dere Stell mündet, wenn au im Verborgene. D Yamuna werd mengisch mit de Yami gliichgsetzt, de Zwillingsschwöster vom Tootegott Yama. Ere Vatter isch de Vivasvat und d Muetter isch d Samjna.

## Fuessnoote
Varuna

De **Varuna** (Sanskrit: वरुण, *Varuṇa* m.) isch de Wasser- und Meergott im Hinduismus. Er het im Vedismus e wichtigi Role iignoo.

## Vedismus
I de Vede isch de Varuna e mächtige Gott gsii, wo nünt oder nu wenig mit Wasser z tue ghaa het. Er isch en allumfassende Gott, wo öber ales wacht. Er isch de Garant vo de Weltornnig und werd maist zäme mitem Mitra gnennt. Sini Frau isch d Varuni.
:„Los min Ruef, Varuna,
:und heb Verbärmst hütt!
:Noch der hani planget!

:Du Waise, öber s All,
:Himmel und Erde, herrschisch du!
:Los zue, uf dinnere Faart!

:Löös di obersti Fessle von üüs,
:tue die mittleri uufchnüpfe,
:abe mit de underste, demit i leb!“ Rigveda I,19-21

## Hinduismus
Im Hinduismus het de Varuna sini hööch Position verlore und isch zom Wassergott wore, woll wege sim Name. Siis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch de Makara, e chrokedilartigs Fabeltier, wo im Wasser lebt. Er gelt als Wächter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Weste. Im Kult spillt er hütt kai Role mee.

## Fuaßnota


## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Lokapala

**Lokapala** (Sanskrit: *lokapāla* m.) bizaichnet im Hinduismus, Jinismus und Buddhismus e Welthüeter. Jedem Lokapala isch ai Himelrichtig zuegwise, woner residiert. Im Buddhismus weret vier Lokapalas gnennt, im Hinduismus acht.

## Hinduismus
Im Hinduismus sind di acht Lokapalas Gotthaite wo öber e Tail vo de Welt wache tüend. Jede Lokapala het en Elifant, wonen understützt. Ursprüngli sind s nume vier Lokapalas gsii. Im Tantrismus chömet degege no zwee dezue, und zwoor de Vishnu för de Nadir und de Brahma im Zenit. Astell vom Sune- und Moogott im SW und NO werdet au anderi Gotthaite gnennt.

## Jinismus
Im Jinismus sind vier Lokapala (Ardhamagadhi: *logapāla*) bikannt, d Näme vo de acht Himmelsrichtige wiised aber drufhii, as d Jainas früener die gliiche acht Lokapalas gchennt hend, wie d Hindus. Lokapala sind Amtsträger i de Götterhierarchii, wo unmittelbar underem Indra (Götterkönig) stönd. Jedem Lokapala isch e Farb und e Tier zugornnet.

## Buddhismus
De Buddhismus chennt vier Welthüeter, nennt si aber Grosskönig (*Chaturmaharajas*) Jede Grosskönig herrscht öber e bistimmti Gruppe vo Wese und het 28 Minister, won em understellt sind. 

 	 	
## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Nagold

**Nagold** stoht fir:
* e Stadt im Landchreis Calp, Bade-Wirttebärg, lueg Nagold (Stadt)
* e Näbefluss vu dr Enz z Bade-Wirttebärg, lueg Nagold (Fluss)
Sarasvati

D **Sarasvati** (Sanskrit: सरस्वती, *Sarasvatī* f.) isch e Fluss und d Göttin vo de Waishait im Hinduismus.

## Fluss
I de Vede werd hüüffig de Fluss Sarasvati gnennt, wo e wichtigi Role spillt. Im Gegesatz zu de andere Flüss, cha d Sarasvati aber nöd miteme moderne Fluss gliichgsetzt were und s werd drum aagnoo, as de Fluss versickeret isch oder sin Lauf gänderet het. Zwor gits no hüt e Flüssli mit dem Name, wo i de Wüesti vo Rajasthan versickeret, aber d Laag und d Gröössi passed schlecht zum vedische Fluss, wo is Meer flüsst. I de Hindumythologii zällt d Sarasvati no hütt zu de sibe hailige Flüss und s werd agnoo, as d Sarasvati för d Mentsche nöd sichtbar flüüst. Si söll bi Allahabad mit de Flüss Yamuna und Ganga (Ganges) zämeflüüsse. 

## Göttin
I de vedische Zitt isch d Sarasvati d Göttin vom Fluss Sarasvati gsii. Im früene Hinduismus isch si mit de Vac, de Göttin vo de Sprooch und vo de Reed verschmolze. Hüt isch d Sarasvati d Frau vom Brahma und Göttin vo de Wösseschaft und vo de Chünst, wie Musig und Schriibkunst, und si isch d Schützeri vo de Schüeller und Studente, aber au vo de Handwercher. Si het d Devanagarischrift erfunde und s Sanskrit erschaffe. D Sarasvati werd maist mitere Vina, da isch en indisches Saiteinstrument, emene Buech und emene Roosechranz i de Händ abbildet.
:„Besti Muetter, beste Fluss,
:besti Göttin, Sarasvati!
:Ooni Loob simmer no
:e Loobgsang, o Muetter, mach för üüs!“Rigveda II,41,16

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Lakshmi

D **Lakshmi** (Sanskrit: लक्ष्मी *Lakṣmī* f.; Pali: *Lakkhī*) isch im Hinduismus d Göttin vom Woolstand und Riichtum. Noch de Öberliferig isch si usem Milchmeer entstande und denn d Frau vom Vishnu wore. Jedesmol wenn de Vishnu uf d Welt as Avatar chunnt, werd au d Lakshmi inkarniert, so as Sita, d Frau vom Rama, em sibte Avatar, und as Rukmini, d Frau vom Krishna, em achte Avatar. D Lakshmi isch d Muetter vom Liebesgott Kama. Si werd mit vier Ärm dargstellt. I zwoo Händ hebt sie je ai Lotusblueme us de andere zwoo Händ flüüsset Münze.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Yama

De **Yama** (Sanskrit: यम, *Yama* m.) isch de Tootegott im Hinduismus. Er isch zudem de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Süüde.

De Yama isch de Soo vom Vivasvat und de Zwillingsbrüeder vo de Yami, wo hüffig mitem Fluss Yamuna gliichgsetzt werd. De Yama und d Yami geltet as di erste Wese wo gstoorbe sind und geltet drum au as Stammeltere vo de Mentsche. Die Funktion tailt er mit sim Brüeder Manu. De Yama isch noch sim Tood de Gott vom Tood und vo de Tootewelt wore. As Tooterichter repräsentiert er o d Grechtigkait. Sini Huut isch grüe und er trait rooti Chlaider. Sis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch e schwarze Büffel. As e Waffe trait er e Chüüle.

Da Yama tailt äänlichi Züüg mitem iranische Urkönig Yima und au e gwüssi Verwandtschaft werd mitem germanische Uurriis Ymir agnoo, äänlichi Vorstlige chönet aso scho i de indoeuropäischi Religioo vorhande gsii sii.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Ganesha

De **Ganesha** (Sanskrit: गणेश, *Gaṇeśa* m.) oder **Ganapati** (Sanskrit: गणपति, *Gaṇapati* m.) isch e Gott im Hinduismus. Er isch de Soo vom Shiva und vo de Parvati und de Brüeder vom Skanda. De Ganesha schafft Hindernis usem Weg und werd drumm immer as erste aagrueffe. Dargstellt werd de Ganesha as e dicke Maa miteme Elifantechopf, wobii ann vo de Stoosszää abbrochen isch. Sis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch e Ratz.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Chandra

De **Chandra** oder **Chandrama** (Sanskrit: चन्द्र, *Candra* m.; *Candramā* m.; Pali: *Canda*, *Candimā*) isch de Moogott im Hinduismus. Er werd maist au **Soma** gnennt und isch de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Nordooste.

## de Chandra und di 27 Nakshatras
De Chandra isch de Soo vom Waise (*[[rishi]]*) Atri und vo de Anasuya. Er het 27 Töchtere vom Daksha ghüürootet, wo di 27 Moohüser (*nakshatra*) darstelet. Er het aber nume för d Rohini Auge ghaa und eri iifersüchtige Schwöstere hend sich bim Vatter bischweert. De het drufabe de Chandra verfluechet, aser abmergle söll. Do hend aber di 27 Fraue Mitlaid öberchoo und de Vatter bete, er söll de Fluech rückgängig mache, waner au gmacht het. Aber e Tail vom Fluech isch blibe und drum wachst de Moo 14 Taag und schwiinet denn 14 Taag.

## de Chandra und d Tara
De Chandra het sich i d Tara („Stern“), d Frau vom Brihaspati („Jupiter“), verliebt und si entfüert. Da isch d Uursach vomene groosse Chrieg gsii, wo ase lang duuret het, bis de Brahma em Chandra bifole het, d Tara em Brihaspati zruggee. Si isch aber schwanger gsii und het e Bueb uf d Welt broocht, wo si Budha gnennt het. De isch aber ase hübsch gsii, ass sowoll de Chandra wie au de Brihaspati sich um d Vaterschaft gstritte hend und de Chrieg isch fast wider noi uufgflammt. Uf Bifeel vom Brahma het si denn zueggee, as de Chandra de Vatter vom Budha isch. De Budha isch de Planet Merkur und tar nöd mit em Buddha, em Bigründer vom Buddhismus verwechslet were. Vom Budha stammt d Moodynastii (Chandravamsha) ab, wo au de Krishna dezuegrechnet werd.

## Lueg au
* Soma

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Soma (Saft)

De **Soma** (Sanskrit: सोम, *soma* m.) isch e Ruuschtrank, wo i de Vede gnennt werd und im vedische Kult e wichtigi Role gspillt het. De Soma het nöd nu biruuscht, sondern au inspiriert, Muet igflööst und ghailt.

## Herstelig
D Zämesetzig und d Herstelig vo dem Ruuschtrank isch nüme bikannt, vermuetet werd as de Soma de Saft vo de Sidepflanze (*Asclepias acida*) gsii isch, aber anderi Vermuetige schlönd anderi Pflanze vor. Nochem Rigveda isch de Soma e geelbruune oder röötliche Saft. Er werd vo de Somapflanze gwune, wo i de Berge wachst. D Stengel weret mit Stai uuspresst und de Saft lauft dör e wulligs Siib inen Holzchöbel. De raini Soma werd a de Götter gopferet, zum Trinke werd er mit Milch oder Wasser verdünnt und gsüesst. De mythisch Soma aber chunnt vom Himmel, wo ursprüngli au d Haimet vo de Somapflanze gsii isch.

## Kult und Vereerig
De Soma isch a de Götter gopferet wore und de Donnergott Indra werd i de Vede as starche Somatrinker bischribe. Aber au di andere Götter trinket de Soma, demit si Unsterblichkait erlanget. De Somasaft isch ase wichtig gsii, as er vergöttlicht woren isch und im Rigveda sind öber 120 Hymne nöd nume em Saft und a de Pflanze sondern au em Gott Soma gwidmet. Im Hinduismus isch de Gott Soma mit dem Moogott Chandrama verschmolze.

:„Die Somatröpfe,
:die uuspresste ufem Opferstrau
:die, Indra, trink, zur Stärchig!“ Rigveda I,16,5

## Haoma
De Soma isch scho vo de Indoarier hergstellt wore und bi de Iraner het de Saft *Haoma* ghaisse, wa luutlich exakt mit Sanskrit Soma öberiistimmt. Wie de Soma wachst au de Haoma i de Berge und sini Stengel weret uuspresst. De geeli Saft isch denn mit Milch verdünnt wore.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Soma

**Soma** stoot för:
* Soma (Saft), e Ruuschtrank mit wichtige kultische Bidütig im Vedismus
* Soma isch au e Name vom indische Moogott Chandrama
* Soma Records, schottisches Plattelabel för elektronischi Musig
* Somawürfel, e Chnobelspiili
* SomaFM, amerikanische Internetradiosender

**Soma** (vo griechisch σῶμα *soma* „Körper“) bizeichnet i de Biologi und Medizin:
* Soma (Zellbiologie), de Körper vonere Zelle
* somatisch, Adjektiv wo sich uf de Liib oder Körper vom Mentsch bizücht im Gegesatz zu de Psyche

**Soma** bizaichnet i de Geografi:
* Soma (Türkei), e Stadt a de Ägäis (Türkei)
* Sōma, e Stadt i de japanische Präfektur Fukushima
* Soma (Gambia), e Stadt z Gambia

**Soma** isch de Familiname vo:
* Ragnvald Soma (* 1979), norwegische Fuessballspiler

**Soma** isch der Vorname vo:
* Soma Morgenstern (1890–1976), tütschsproochige Schriftsteller

D Abchörzig **SOMA** stoot för:
* Semantic Object Modeling Approach, e Modellierigssprooch 
* Service-Oriented Modeling and Architecture, vo de IBM
* *SOMA Sozialmarkt* för Sozialmarkt (Einzelhandel)
Braunberg

De **Bruunbärg** isch en 877 Meter höcher Bärg im nördliche Schwarzwald. Er bschtoht us em grosse und em chline Bruunbärg, wo durch en Sattel mitenand verbunde sind.

## Lag vom Bärg
De Bärg ligt südöschtlich vo Oppenau und wird uf drü Site, nämlich im Oschte, im Süde und im Weschte vo de Rench umflosse. Im Norde isch s Liirbachtal und de Breitebärg, wo d Gränze vom Bruunbärg düent markiire. De Bärg ligt uf de Gemarkig vo de Gmeine Oppenau und Bad Peterstal-Griesbach.

## Geologie
Wi im Nordschwarzwald üblich, so isch au uf em Bruunbärg de Bundsandschtei di oberschti Gschteinsschicht. Bi Wanderige um und uf em Bruunbärg cha me di rote Bundsandschteischichte guet gseh.

## Tourismus
Uf und um de Bruunbärg hets vieli Wanderweg, wo guet bschilderet sind. Au Biketoure rund um de Bärg sind möglich. 

## Weblink
* Velotour rund um de Bruunbärg uf de Website vo Schwarzwald-Tourismus
Nirriti

D **Nirriti** (Sanskrit: *Nirṛti* f.) isch im Hinduismus d Göttin vom Verderbe und werd as d Muetter vo de Angst und d Frau vom Uurecht bischribe. Si bringt a de Lebige und a de Toote Uuhail. Ere weret schwaarzi Chlaider gopferet.

De **Nirriti** (Sanskrit: *Nirṛti* m.) werd mengisch astell vom Surya as de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Südweste gnennt. Sis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch en Esel.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Vayu

De **Vayu** (Sanskrit: वायु, *Vāyu* m.) oder **Vata** (Sanskrit: वात, *Vāta* m.) isch de Windgott im Hinduismus und de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Nordweste. De Vayu isch de Biglaiter vom Donnergott Indra und wie de a de Mentsche fründlich gsinnt und bringt Woolstand. Er isch us de Brust vom Purusha entsprunge und isch selber de Vatter vom Affegott Hanuman. Er isch hellhüttig und hebt i de Händ Faane. Siis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch d Antilope.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Kubera

De **Kubera** oder **Kuvera** (Sanskrit: कुबेर, *Kuvera* m.) isch im Hinduismus de Gott vom Riichtum und de Welthüeter (*[[lokapala|lokapāla]]*) vom Noorde. 

Vo Giburt uuf ghört de Kubera zu de Dämoone, denn sin Vatter isch de Vishravas, werum er selber au *Vaishravana* gnennt werd. De bösi Dämon Ravana, wo öber Lanka gherrscht het und d Sita graubt het, isch siin Halbbrüeder. Nochdem de Kubera tuusig Joor asketisch glebt gha het, het en de Brahma as Biloonig zum Welthüeter vom Noorde igsetzt und en zum Gott vo de Riichtümer gmacht. De Kuvera wont im Noorde ide Stadt Alaka im Himalaya. Dargstellt werd er mit drai Bai und drai Chöpf, aber er het nu acht Zee und isch aioigig.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Ushas

D **Ushas** (Sanskrit: उषस्, *Uṣas* f.) isch im Vedismus d Göttin vom Morgeroot.

D Ushas werd as e bildhöbschi jungi Frau bischribe, wo nie aalteret. Si achtet ali Mentsche, egaal wele Rang si hend und wie si uusgsiend. Im Rigveda sind ere rund 20 Hymne gwidmet, womit si die Göttin isch, wo am maiste vereert woren isch. Si faart jede Moorge imene lüüchtige Wage uus, wo vo Stuete oder Chüe zoge werd, und vertribt Tünkli. Si isch d Töchter vom Himmelsgott Dyaus und d Schwöster vo de Nachtgöttin Nakta. De Sunegott Surya isch ere sin Gliebte oder Maa. Im spöötere Hinduismus spillt si kai Role mee.

:„Ushas, wenn du hüt mit dinene Straale
:wiit di beede Töörflögel vom Himel uuftuesch,
:denn gwäär üüs din wolfloose Scherme,
:und mit Chüe Labsaal, o Göttin!“ Rigveda I,48,15

D Ushas isch en Erb us de vorhistorische indoeuropäische Religioo und isch verwand mit de griechische Eos und de römische Aurora, wo ebefalls Göttine vom Morgeroot sind.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Hanuman

De **Hanuman** (Sanskrit: हनुमान, *Hanumān* m.) isch im Hinduismus e göttliche Aff und de troi Tiener vom Rama.

De Hanuman isch de Soo vom Windgott Vayu und vo de Nymphe Anjana. As Birooter vom Affekönig Sugriva werd er e Bundesgnoss vom Rama und werd denn sin troiste Tiener, wo im End d Sita rettet. Er werd as Aff mit menschliche Züüg dargstellt. Er isch muskulös und sini Huttfaarb isch hüffig goldig oder orangsch. D Langure (*Semnopithecus sp.*) weret z Indie as Hanumanaffe bizaichnet.

De Hanuman het gwaltigi Chräft. So isch er i aim Sprung vo Indie uf d Insle Lanka ggumpet. Woner het söle vom Himalaya Hailpflanze bringe, het er vergesse weli er söll pflücke und het drum de ganzi Berg uusgrisse, und ase ali Hailpflanze vo dem Berg zum Rama broocht. Er cha aber au dör d Wulche flüüge. Won em d Aahaänger vom Ravana, em Genger vom Rama, de Schwanz aazunde hend, het er die Glegehait gnutzt und mit sim brenige Schwanz di ganzi Stadt vom Ravana aazunde.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Rama

De **Rama** (Sanskrit: राम, *Rāma* m.) isch de sibeti Avatar vom Vishnu und di biliebtist Held im Hinduismus.

## s Lebe
De Rama isch de Soo vom König Dasharatha vo Ayodhya us de Sunedynastii. Dör e List vo sinere Stiifmuetter muen er is Exiil und lebt mit sinnere Frau Sita und sim Halbbrüeder Lakshmana im Waald. De Dämoon Ravana raubt d Sita und entfüert si uf d Insle Lanka, wo de Ravana König isch. De Rama füert e Chrieg gege de Ravana, wobii er vom Aff Hanuman tüchtig understützt werd. Er bisigt de Ravana und d Sita werd bifrait. Diham aber bischuldigt er si, as si em untroi wore sai. Si cha dör e Füürproob eri Uuschuld biwiise. D Gschicht vom Rama werd im Heldeepos *Ramayana* gschilderet. Denebet gits ono anderi Öberlifrige.

## Vereerig
De Rama werd sitem 11. Joorhundert kultisch vereert. Abbildet werd er maist zäme mit de Sita und em Lakshmana und em Hanuman, wo vorem Rama chnüület und en abete tuet. Dargstellt werd de Rama as muskuööse Held mit emene Pfiilboge. As Avatar vom Vishnu isch er blauhüütig. De Rama werd wie de Krishna im Mahamantra aagrueffe.
Rama (Begriffsklärung)

**Rama** bizaichnet:
* Rama, de sibti Avatar vom Gott Vishnu im Hinduismus
* Rama (Fluss), e Fluss im nördliche Herzegowina
* Rama (Volk), ein indigenes Volch z Nicaragua (Mittelamerika).

**Rama** isch de Name vo merere Ortschafte:
* Rama (biblischer Ort), *Ramathaim-Zophim*, antiki Stadt om Pirg Ephraim z Israel
* Rama (Nicaragua), e Stadt z Nicaragua
* Rama (Fürstentum), e Förstentum uf em Piet vom hüttige Herzegowina
* Prozor-Rama, e Gmaind im Kantoo Herzegowina-Neretva z Bosnie und Herzegowina

**Rama** isch de Name vo de Könige vo de Chakri-Dynasty z Thailand:
* Rama (Könige von Thailand) -
** Buddha Yodfa Chulaloke, Rama I. de Gross (1782–1809)
** Buddha Loetla Nabhalai, Rama II. (1809–1824)
** Phra Nang Klao, Rama III. (1824–1851)
** Mongkut, Rama IV. (1851–1868)
** Chulalongkorn, Rama V. de Gross (1868–1910)
** Vajiravudh, Rama VI. (1910–1925) 
** Prajadhipok, Rama VII. (1925–1935)
** Ananda Mahidol, Rama VIII. (1935–1946)
** Bhumibol Adulyadej, Rama IX. de Gross (gchrönt 1946)

* Ramathibodi I. (1314–1369), de erst König vom Königriich Ayutthaya z Thailand
* Ramathibodi II. (1472–1529), König vom Königriich Ayutthaya z Thailand

**Rama** isch de Familiname vo merere Persone:
* Carol Rama (* 1918), italienischi Chünstleri
* Edi Rama (* 1964), albanische Politiker und Chünstler
* Hans Rama (1906–1967), tütsche Fotigraaf
* Milaim Rama (* 1976), Schwizer Tschütteler
* Valdet Rama (* 1987), tütsche Tschütteler
Sita

D **Sita** (Sanskrit: सीता, *Sītā* f.) isch i de hinduistische Saag d Frau vom Rama und gelt as Inkarnation vo de Göttin Lakshmi.

## s Lebe
D Sita isch bim Pflüege us de Erde uuftaucht und denn vom König Janaka as Tochter agnoo wore. Er hett si groosszoge und denn mitem Rama verhürootet. Wo de Rama is Exiil het müese, isch si em as troiji Frau in Wald gfolgt und het dai glebt. Wo de Rama uf de Jagt gsii isch, isch si vom Dämoon Ravana entfüert wore. Er het si i sinnere Stadt iigsperrt und vo ere verlangt, ass er si hürooti, aber si het sich em verwaigeret. De Rama isch zäme miteme Heer us Affe und Bääre gege d Insle Lanka zoge, wo de Ravana König gsii isch. Em Hanuman isches gglunge, d Sita z rette und de Rama het de Ravana bisigt. Nochdem d Sita wider hai zum Rama choo isch, het er si bischuldigt, as si em untroi wore sai. Si het da abgwert und sich is Füür gsetzt, um z biwiise, as si uuschuldig isch. De Rama het drufabe sini Bischuldigunge biroit, aber d Sita het sich zruggzoge und isch im End wider i de Erde verschwunde.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Sita (Begriffsklärung)

**Sita** bizaichnet:

* Sita isch im Hinduismus d Frau vom Rama
* (244) Sita, e Planetoid, wo noch ere binennt isch
* Sita (Mondkrater), e chliine Krater ufem Moo isch o noch ere binennt
* Sita Maria Vermeulen, e holländischi Sängeri
* Sita (Titularbistum), e Titularbistum
* SITA S.C, en Unterneme 

* SITA Deutschland GmbH, e Entsorgigsunterneme mit Sitz z Köln, wo zu de französische SUEZ-Gruppe ghört.
* SITA-Bauelemente GmbH mit Sitz z Herzebrock-Clarholz.
* SITA (Société Internationale de Télécommunication Aéronautique), e belgischi Gnosseschaft för Dateverarbaitig und Kommunikation
* SITA, e Karrierestufe (Senior IT Architect) i IT-Unterneme.
* SITA Slovenská tlačová agentúra, di slowakischi Nochrichteagentur

* Sita (Chabarowsk), en Ort i de russische Regioo Chabarowsk
* Sita (Bistriţa-Năsăud), en Ort im rumänische Chrais Bistriţa-Năsăud
Dyaus

De **Dyaus** oder **Dyaus Pita** (Sanskrit: द्यौष् पिता *Dyauṣ Pitā* m. „Vatter Himmel“) isch im Vedismus de Himmelgoot, wo immer zäme mit de Erdmuetter Prithivi agrueffe werd. 

Im Rigveda sind em göttliche Paar Dyava-Prithivi („Himmel-Erde“) sechs Hymne gwidmet. Si wered as „Vättere“, „Müettere“ oder „Eltere“ vo allne Wese bizaichnet und as soomeriiche Muni und Chue bischribe. Zu dene sine Chind ghöret vili Natuurgötter, so de Regegott Parjanya, de Sunegott Surya und d Ushas, d Göttin vom Morgeroot. De Dyaus isch waise, fründlich gsinnt und schützt all Wese. Im jüngere Hinduismus spillt de Dyaus kai Role mee.

:„Da söll, Himmel-Erde, woor were,
:Vatter, Muetter, wani do an oi seg:
:Weret di Nöchste vo de Götter mit Hilflaistige,
:e mit Naarig verseeni fraigebigi Gmaind wömmer!“Rigveda I,185,11

De Dyaus Pita goot uf de indoeuropäisch Himmelgott **Dyēus ph<sub>2</sub>tēr* zrugg, wo au im griechische Göttervatter Zeus und im römische Iuppiter witterlebt. Degege ghört de germanisch Chriegsgott Ziu/Tyr nöd do ane.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Prithivi

D **Prithivi** oder **Prithvi Mata** (Sanskrit: पृथिवी माता, *Pṛthivī Mātā* f. „Muetter Erde“; Pali: *Paṭhavī*) isch d Erdmuetter im Vedismus.

D Prithivi werd im Rigveda zäme mitem Himelsgott Dyaus i sechs Hymne as Paar Dyava-Prithivi agrueffe. Im Gegesatz zum Dyaus, wo nie elai gnennt werd, cha si aber au elai agrueffe were. D Prithivi isch d Muetter vo alne Wese. Si blibt immer jung und isch fründli zu allne Gschöpf. Im früene Hinduismus werd d Prithivi as Töchter vom König Prithu bitrachtet.

D Prithivi Mata dörft e Fortsetzig vonere vermuetete urindoeuropäische Erdmuetter **Pl̥th<sub>2</sub>uih<sub>2</sub> meh<sub>2</sub>tēr* sii.

## Lueg au
* Litavis
* Jörd

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Parvati

D **Parvati** (Sanskrit: पार्वती, *Pārvatī* f.) isch im Hinduismus d Frau vom Shiva und gelt as d Muetter vom Ganesha und vom Skanda. Si isch di fründlichi Form vo de Durga. Ere sis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch de Loi.

## Famili
D Parvati isch di widergiborni Sati, wo di ersti Frau vom Shiva gsii isch. Parvati haisst „Berg“ und si isch d Töchter vom Himavan (Himalaya) und vo de Mena. Si repräsentiert de fründlichi und hüüslichi und au de müetterlichi Aspekt vo de Devi und werd hüüffig zäme mit em Shiva, em Ganesha und em Skanda as Vorzaigefamili vo de hinduistische Götterwelt dargstellt. Streng gnoo isch nume de Ganesha ere sis Chind, wäred de Skanda usem Soome elai vom Shiva antstanden isch, wo is Füür ghait isch. De Füürgott Agni het denn de Soome in Ganges grüert und drus use isch de Skanda entstande.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Skanda

De **Skanda** (Sanskrit: स्कंद, *Skanda* m.) isch de Chriegsgott im Hinduismus. Er isch de Soo vom Shiva. Bi de Tamile isch er mitem alte tamilische Gott Murugan verschmolze.

## Giburt und Ikonografii
De Skanda het e ussergwöönlichi Giburt: de Soome vom Shiva is nämmli is Füür tropfet. De Füürgott Agni het denn de in Fluss Ganges ine gworffe. D Flussgöttin Ganga het de im Himalaya as Land gschwemmt und drus use isch de Skanda entstande. Di sechs Krittikas (Plejade) hend en as Zögling agnoo, werum er sechs Chöpf und sechs Müüler het und au Karttikeya gnennt werd. Er hett au zwölf Ärm. Sini Waffe sind de Speer und de Pfiilboge und de Güggel isch sis Faanezaiche. Siis Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch aber de Pfau, woner vom Garuda öbercho het.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Garuda

De **Garuda** (Sanskrit: गरुड, *Garuḍa* m.; Pali: *Garuḷa*) isch im Hinduismus de König vo de Vögel und s Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) vom Gott Vishnu.

## Giburt
De Garuda isch de Soo vom Kashyapa und vo de Vinata und de Brüeder vom Aruna, em Wagelenker vom Sunegott Surya. Won er uf d Welt choo isch, het er ase starch glüüchtet, as sogäär d Götter Angst vorem ghaa hend. Well d Kadru, d Muetter vo 1000 Schlange, drunder de Schlangekönig Shesha, sini Muetter underjocht hett, isch er de grööscht Find vo de Schlange. Um sini Muetter z bifraie, het er vom Donnergott Indra de Unsterblichkaitstrank Amrita gstole. Wel er aber selber nöd devo trunke gha het, het em de Vishnu d Unsterblichkait ggee. Als Gegegoob het er em Vishnu abotte, sis Riittier z were.

De Garuda het de Liib und de Chopf vomene Maa, aber dezue rooti Adlerflögel, Adlerchlaue und en Adlerschnabel. De Garuda isch aus s Woppetier vo Indonesie und di indonesisch Fluglinie het sich noch im binennt.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Garuda (Begriffsklärung)

**Garuda** bizaichnet

*Garuda, de hinduistischi Vogelkönig
*Garuda Indonesia, di indonesischi Fluglini
*Garuda (Film), e thailändische Film vom Joor 2004
Devi

D **Devi** (Sanskrit: देवी, *Devī* f. „Göttin“) isch im Hinduismus de Name vo de Göttin, wo ali wiiblichi Aspekt und ali Göttine umfasst. Si manifestiert sich i merere Aspekt und het drum meriri Näme.

Im Hinduismus spilet nu wenig Göttine en aktiifi oder öbergornneti Role, hüffig sind si nu Biglaiterine und d Fraue vo männliche Götter und underem Name Devi chönd al Göttine zämegfasst were. Im jüngere Hinduismus isch Devi bsundrigs de Name vo de Frau vom Shiva und haisst i de milde Form Parvati, Uma oder Gauri und i de wilde Form Durga oder Kali.

As **Tridevi** („Draigöttin“) isch si d Verschmelzig vo de Göttine Sarasvati, Lakshmi und Parvati, de drai Fraue vo de drai Hoptgötter Brahma, Vishnu und Shiva.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Devi (Begriffsklärung)

**Devi** (Sanskrit: देवी devī *f.* »Göttin«) isch:
* Devi, e hinduistischi Göttin

**Devi** isch de Name vo merere Persone:
* Gayatri Devi (1919–2009), indischi Maharani
* Mahasweta Devi (1926–2016), indischi Schriftstelleri
* Phoolan Devi (1963–2001), indischi Bandekönigin und Politikeri
* Savitri Devi (1905–1982), indischi Schriftstelleri
* Seeta Devi (1905–1983), indischi Stummfilmschauspileri
* Suniti Devi (1864–1932), indischi Maharani

**Devi** isch dr Titl vo merere Film:
* Devi (1960 Film), a bengalischr Film vo Satyajit Ray
* Devi (1970 Film), a indischr Film vo V. Madhusudhana Rao
* Devi (1972 Film), a malayischr Film vo K. S. Sethumadhavan
* Devi (1999 Film), a telugu Film vo Kodi Ramakrishna
* Dr Nama vo dr 14. Episod vo dr Serie Xena: Warrior Princess (season 4)

**Devi** isch dr Nama vo merere Ort:
* Devi, Khyber Pakhtunkhwa, a Dorf em Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan
* Devi, Punjab, a Schdadt em Punjab, Pakistan
Durga

D **Durga** (Sanskrit: दुर्गा, *Durgā* f.) isch e wichtigi Göttin im Hinduismus und isch di wildi Form vo de Devi.

D Durga isch di wildi Form vo de Frau vom Shiva im Gegesatz zu de milde Parvati. Im Kult und Mythos isch si aber nöd eng mitem Shiva verbunde und handlet mee aigestädig. Si agiert bsunders as Gegneri vo Dämone. Dargstellt werd d Durga mit acht Ärm, i dene hebt si Waffe und Musiginstrument, so e Schwert, e Draizack, e Pfiil, e Chüüle, e Rad, e Muschelhorn, e Drommle, e Glogge und so witter. Um de Hals trait si mengisch e Chetti us Mentscheschädel. Eres Riittier (*[[vahana|vāhana]]*) isch de Tiger.

## Büecher
* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
Vahana

**Vahana** (Sanskrit: वाहन, *vāhana* n. „Zuugtier, Wage“) bizaichnet im Hinduismus s Tier, won e Gotthait druf riitet. Da Riittier isch maist e typisches Erkennigszaiche vo de Gotthait. E paar vo dene Tier hend en persööönliche Charakter, wie de Garuda oder de Nandi, anderi sind bloossi Tier oni witteri mythologische Verchnüpfig. E Paar devo sind Fabelwese.

## Vahanas
*Agni: Widder
*Brahma: wiisse Schwaan
*Durga: Tiger
*Ganga: Makara
*Ganesha: Ratz
*Indra: de wiiss Elifant Airavata
*Kama: Papegai
*Nirriti: Esel
*Parvati: Loi
*Shiva: de wiiss Muni Nandi
*Skanda: Pfau
*Varuna: Makara
*Vayu: Antilope
*Vishnu: de Adlermensch Garuda
*Yama: schwarze Büffel
*Yamuna: Schildchrott
Pali

**Pali** (Pali: Pāḷi "Regle") isch e mittelindischi Sprooch, wo zum Prakrit ghört. S Pali isch di hailigi Sprooch vom Buddhismus. Es het kai aigni Schrift. Ursprüngli isch es mit de Devanagari gschribe wore, i de Regle aber werds i de lokale Schrift gschribe. Im Weste wert di latinisch Schrift mit bsundrige Diakritika bruucht.

## Ursprung
S Pali isch vermuetli usem Prakrit entstande, wo im Piet vo de indische Provinz Bihar gredt woren isch, aso em Piet, wo de Buddha gwürkt het. Doch werd agnoo, as s Pali extra as e Schriftsprooch gschaffe woren isch, um di buddhistische Teggscht uufzschriibe. Di ältiste schriftliche Zügnis stamet usem 3.Jh.v.&nbsp;Chr. Mit de Uusbraitig vom Buddhismus isch s Pali as Literatursprooch öber e groosse Tail vo Asie verbraitet woore.

## Verwandtschaft
S Pali isch eng verwandt mitem Sanskrit, zaichnet sich aber under anderem dör e starchi Assimilierig vo Konsonantegruppe uus (skt. karma, p. kamma), Monophthongierig vo /ai/ und /au/ (skt. Gautama, Vaiśālī, p. Gotama, Vesālī), Zämefall vo /ś/ und /ṣ/ mit /s/ (skt. Śrāvasti, p. Sāvatthi) und und Verhuuchig vo dem /s/ i Konsonantegruppe (s. nakṣatra, Viṣṇu, p. nakkhatta, Veṇhu) und Realisierig vo silbischem /ṛ/ as e Vokal (skt. Kṛṣṇa, Ṛṣipatana, p. Kaṇha, Isipatana). Zudem het s Pali mitem cerebrale /ḷ/ e Luut, wos im Sanskrit nöd git (skt. Garuḍa, Veṇuvana, p. Garuḷa, Veḷuvana).
Prakrit

**Prakrit** (Sanskrit: प्राकृत prākṛta *n.*) isch d Bizaichnig vo de mittelindische Tielekt, wo au s Pali dezue ghört.

## Verwandtschaft
S Prakrit isch im Gegesatz zum Sanskrit, wo e künstlichi Literatursprooch isch, di gsprochni Sprooch vom Alltaag. Es zaichnet sich gegenöber vom Sanskrit dör e Veraifachig vo de Silbestruktur und Grammatik und dör e grössere Aatail a nödindoeuropäische Wörter uus. S Prakrit isch abem 3.Jh.v.&nbsp;Chr. schriftlich öberliferet, aber vill älter. Im 11.Jh.n.&nbsp;Chr. isches vom Noiindische abglöst wore.

## Tielekt
S Prakrit zerfallt i meriri Tielekt, wobii aber nöd all Variante erfassbar sind. Die Tielekt sind tailwiis lokali Variante, wo aber i gwüssne Volksschichte e wiiti Verbraitig öber s Uursprungspiet gfunde hend.
*s **[[Pali]]** (Pāḷi) isch d Sprooch vom Buddhismus und werd hüt no bruucht. As Literatursprooch isch es i villne buddhistische Länder verbraitet und werd i de jewilige lokale Schrift gschribe.
*d Sprooch vo de Inschrifte vom König Ashoka bildet en aigni Prakritvariante.
*s **Maharashtri** (Mahārāṣṭrī) isch de lokali Tielekt vom indische Land Maharashtra. As e Sprooch vo de Lyrik und Epik het s e hööchs gsellschaftlichs Prestisch gnosse.
*s **Shauraseni** (Śaurasenī) isch nocheme agseene altindische Stamm a de Yamuna binennt. Die Sprooch hend im Theater d Fraue und Chind gredt, wääred d Mane Sanskrit bruucht hend.
*s **Magadhi** (Māgadhī) isch de lokali Tielekt vo de indische Landschaft Magadha. Im Theater redet Persone, wo nidrigi Chaste darstelet, s Magadhi.
*s **[[Ardhamagadhi]]**  (Ardhamāgadhī »Halbmagadhi«) oder **Jainaprakrit** isch e wichtigi Sprooch im Jinismus.
*s **Paishachi** (Paiśācī) isch e nordwestliche Tielekt, wo im Theater di niderste Persone gschwätzt hend.
*d **Apabhramsha**-Tielekt (»Zerfallstielekt«) sind spootmittelindischi Tielekt, wo scho nööch bim Noiindische stönd.