open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seille (Mosel)

D **Seille** isch e rächte Nääbefluss vo dr Mosel in dr franzöösische Regioon Grand Est.

## Dr Naame
Mä säit dr Seille au die *Lothringischi Seille* oder die *Groossi Seille* zum sä vo dr Seille z underschäide, wo in dr Regioon Burgund in d Saône mündet. Dr Fluss het au wääred dr dütsche Herrschaft (1871 bis 1918) amtlig dr Naame *Seille* ghaa, bis 1916 dr Naame in *Selle* gänderet worde isch. Si wird mänggisch uf Dütsch as *Selz* bezäichnet, doo handlet es sich aber um e Missverständnis, wo dr Naamensänderig vo 1915 vo Coin-sur-Seille in *Selzeck* chunnt.

## Geografii
### Dr Lauf
Dr Kwellbach vo dr Seille, dr *Ruisseau de Guessing*, het si Kwelle im Regionaale Naturpark Lothringe, im Gebiet vo dr Gmäind Maizières-lès-Vic, und het im Kwellgebiet meereri Nääme und fliesst schliesslig in dr Linderweiher (frz.: *Étang de Lindre*). Bi Lindre-Basse fliesst er under sim ändgültige Naame *Seille* witer.
Dr Fluss fliesst mit vile Flussschläife generell in ere nordwestlige Richdig und mündet noch 138 Kilometer im Stadtgebiet vo Metz in d Mosel. Uf iirem Wääg fliesst si dur d Departemänt Moselle und Meurthe-et-Moselle und bildet in iirem Middellauf über e langi Strecki d Gränze zwüsche de bäide Departemänt. Im 19. Joorhundert het s Blään gee, d Seille z kanalisiere (Canal des Salines de l’Est), wo aer nit usgfüert worde si.

### Ort am Fluss
(vo oobe uf unde)
* Azoudange
* Dieuze
* Vic-sur-Seille
* Brin-sur-Seille
* Nomeny
* Marly
* Metz

## Weblingg

* Bilder und d Gschicht vo dr Seille
* Débits caractéristiques de la Seille (franzöösisch; PDF; 27&nbsp;kB)

## Fuessnoote
Département Marne

S’ **Département Marne**  ìsch a frànzeesch Département, wo sìch ìm Nordoschta vum Lànd ìn dr Regioon Grand Est befìndet —bis züa 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne. ’S trajt d’ Oordanummer 51. ’S ìsch noh-n-em nàmmensgliicha Fluss gnännt. D’ Prefäktüür ìsch Châlons-en-Champagne, àwwer d’ beväälkerungsriichschta un kültüräll bediitendschta Schtàdt ìsch Reims. Dàtoo sìnn ìm Département Marne  Iiwoohner (Schtànd: ).

## Geogràfii
S’ Département Marne granzt ìm Norda àns Département Ardennes, ìm Oschta àns Département Meuse, ìm Süüdoschta àns Département Haute-Marne, ìm Süüda àns Département Aube, ìm Süüdwäschta àns Département Seine-et-Marne un ìm Nordwäschta àns Département Aisne.

Ìm Département Marne lìegt d’ Làndschàft Champagne, wu maa dr berìahmta Champagner harschtällt.

## Gschìcht
Wia maischt àndra frànzeescha Départements-n-ìsch s’ Marne àm 4. März 1790 grìnda worra. As bschteht üss Taila, wo vorhar züa dr Prowìnz Champagne gheert hann. Urschprìnglig sìnn d’ säcks Dischtrikta Châlons-sur-Marne, Épernay, Reims, Sainte-Menehould, Sézanne un Vitry-le-François gsìì. Ànna 1800 sìnn dia säcks Dischtrika d’ fìmf Arrondissements Châlons-sur-Marne, Épernay, Reims, Sainte-Menehould un Vitry-le-François worra. Vu 1926 bis 1940 ìsch s’ Arrondissement Sainte-Menehould uffgleest gsìì.

Vu 1960 bis 2015 hàt s’ Département züa dr Regioon Champagne-Ardenne gheert, wo ànna 2016 ìn dr Grand Est füsioniart worra-n-ìsch.

## Schtädt
D’ beväälkerungsriichschta Gmainda-n-ìm Département Marne sìnn:

## Verwàltungsglìederung
Ìm Département Marne sìnn 4 Arrondissements, 23 Kàntoona un 616 Gmainda:

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da Gmainda-n-ìm Département Marne

## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

* D’ offiziälla Websitta vum Département Marne (frànzeesch)
* D’ offiziälla Websitta vu dr Prefäktüür vum Département Marne (frànzeesch)
Paul Gugelmann

Dr **Paul Gugelmann** (* 19. Mai 1929 z Schönewerd; † 14. Merz 2022 z Gretzebach) isch e Schwyzer Chinschtler gsii, wu mer vor allem dur syni „poetische Maschine“ chännt. E Großdail vu däne Maschine gheren ere Stiftig un mer cha si im Paul-Gugelmann-Museum z Schönewerd aaluege. Dernäbe het dr Gugelmann zmaischt im Ufdrag verschideni mobili Skulpture gschaffe, wu mer im effetlige Ruum an verschiden Ort vu dr Schwyz cha bschaue.

## Lääbe un Wäärch
Dr Paul Gugelmann isch as fimft vu sibe Chinder uf d Wält chuu. Är isch in ere aifache Arbaiterfamilie ufgwagse, wu in ere Wohnig im Chryzgang vu dr Stiftschilche Schönewerd gläbt het. Wie vyl Schönenwerder het er in dr Bally Schuefabrike gschafft, zerscht in dr Wärbeabdailig as Grafiker, speter as Schuedesigner. Anne 1951 isch er uf Paris zoge, wun er e Kreationsstudio fir sy Firma ufböue un glaitet het. Är het d Erika Huber ghyrote, mit ire het er e Dochter un e Suhn ghaa. Sy Frau isch 2003 gstorbe. In syre Freizyt het er zaichnet un modelliert.

Sy erschti Maschine, *Piano* vu 1963, het er us Bronzedail zämeböue, wun er uf eme Pariser Flohmärt gchauft ghaa het, un het si mit ere Spiilzyg-Dampfmaschine aadribe. No het er anderi Skulpture gmacht, wu aafangs mit Dampfmaschine un hite mit Prässluft aadribe wäre.. Speter het er mit Eläktromotor, Handdriller un Fäderwärch as Aadrib fir siyni Maschine gschafft. Derwylscht di frieje Maschine us dr 1960er-Johr musikalischi Theme un au sonigi Titel ghaa hän, het dr Gugelmann in syne Arbete ab dr 1970er-Johr gsellschaftligi, ethischi un bolitischi Theme ufgrife.

Anne 1969 isch dr Gugelmann retuurchuu in d Schwyz. Bi Uusstellige im In- un Uusland isch er as Chinschtler bekannt wore, het aber alsfurt bis zue syre Pänsionierig 1992 bi dr Bally Schuefabrike gschafft. Syni Maschine cha mer nit chaufe un ghere syt 1994 zum Dail ere Stiftig, wu s Paul-Gugelmann-Museum z Schönenwerd bedrybt, zum Dail hän si ihm privat ghert. Dr Gugelmann het zletscht z Gretzebach gläbt. Är isch am 14. Merz 2022 im Alter vu 92 Johr gstorbe.

## Uuszaichnige
* 1996: Ehrig vu dr Stiftig Pro Olten
* 2009: Prix Wartenfels
* 2015: Soledurner Kunschtpriis

## Literatur
* Madeleine Schüpfer: *[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=olt-001:1990:48#50 Porträt des Künstlers Paul Gugelmann]*. In: *Oltner Neujahrsblätter*, Bd. 48, 1990, S. 46–52.
* *Poetische Maschinen Paul Gugelmann*, Schönenwerd: Paul-Gugelmann-Museum, 2009, ISBN 3-9522617-3-4.
* Martin Heim: *[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=olt-001:2013:71#42 Die fantastische Welt von Paul Gugelmanns poetischen Maschinen]*. In: *Oltner Neujahrsblätter*, Bd. 71, 2013, S. 38–39.
* Madeleine Schlüpfer: *[https://www.e-periodica.ch/digbib/view?pid=olt-001:2016:74#59 20 Jahre Paul-Gugelmann-Museum in Schönwerd]*. In: *Oltner Neujahrsblätter*, Bd. 74, 2016, S. 55–57.

## Weblink

* Paul-Gugelmann-Museum Schönenwerd
* 

## Fueßnote
Prisca Thevenot

D’ **Prisca Thevenot**  (* 1. März 1985 z’ Schtroossburi, Unt’relsàss) ìsch a frànzeescha Politikera vu dr Pàrtäi La République en Marche (LREM). Sa ìsch sitter 2020 Wortfiahrera vun LREM un sitter Jüüni 2022 Àbgoordneta vum Département Hauts-de-Seine ìn dr Nàzionààlversàmmlung.

## ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Prisca Thevenot ìsch ànna 1985 z’ Schtroossburi-n-uff d’ Walt kumma. Sa ìsch d’ Tochter vu mauriziànischa-n-Iiwànderer. Wu sa zwai Joohra àlt gsìì-n-ìsch, hàt sa mìt ìhra Äältra-n-ìn dr neerdliga Vorort vu Pàriis gwàndelt. Uffgwàcksa-n-ìsch sa z’ Stains ìm Département Seine-Saint-Denis. Sa ìsch Unternammera un Berooterin ìm Braich Farnmìttailunga gsìì.

Ànna 2016 ìsch d’ Thevenot Mìtglìed ìn dr Beweegung La République en Marche worra, fìr d’ Kàndidàtüür vum Emmanuel Macron àn dr Presidàntschàftswàhl unterschtìtza. Àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2017 ìsch sa Kàndidààta-n-ìm 4. Wàhlkrais vum Seine-Saint-Denis gsìì. Àn dr zwaita Runda-n-ìsch sa vu dr Kommünìschta Marie-Georges Buffet gschlààga worra. Ìm Nowamber 2020 ìsch sa zamma mìt dr Maud Bregeon àls Wortfiahrera vu La République en Marche ärnännt worra. Àn dr Regionààlwàhl vu Jüüni 2021 ìsch sa àls Regionààlräätin vum Île-de-France fìrs Département Seine-Saint-Denis gwählt worra —sa ìsch Kàndidààta gsìì-n-uff dr Lischta vum Laurent Saint-Martin.

Àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2022 ìsch d’ Thevenot ìm 8. Wàhlkrais vum Département Haut-de-Seine àls Àbgoordneta ìn d’ Nàzionààlversàmmlung gwählt worra. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa 65,75 Prozant vu da Schtìmma geega d’ Annie Larroque Comoy (LFI–NUPES) bikumma.

D’ Prisca Thevenot ìsch verhiirootet un Müatter vu zwai Kìnder. Sa hàt dr Verain Civil Impact grìnda, wo-n-ìm Frànkrììch un uff Maurizius àktiiv ìsch.

## Weblìnks
* D’ Prisca Thevenot ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Hubert Ott

Dr **Hubert Ott**  (* 6. Jüüni 1964 z’ Kolmer, Owerelsàss) ìsch a frànzeescher Politiker vu dr Pàrtäi Mouvement démocrate (MoDem). Sitter 2022 ìsch’r Àbgoordnet’r vum Owerelsàss ìn dr Nàzionààlversàmmlung.

## siina Kàrriar
Dr Hubert Ott ìsch Lehrer vu da Nàtüürwìssaschàfta-n-àm Champagnat-Ìnschtitüüt z’ Isana ìm Owerelsàss. Ànna 1991 ìsch’r Vorsìtzender vum Umwaltschutz-Verain Rouffach Incitation Nature worra. 

Ànna 1995 ìsch’r Opposizioons-Gmaindaroot z’ Ruffàch worra. Ànna 2008 ìsch dr Ott Mìtglìed ìn dr Pàrtäi Mouvement démocrate (MoDem) worra; schpeeter ìsch’r nàzionààler Delegiart’r vu dr Pàrtäi worra. Àb 2014 ìsch’r àui Mìtglìed ìm Root vum Kommünààlverbànd Pays de Rouffach, Vignobles et Châteaux gsìì.

Àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2017 hàt sìch dr Ott ìm 2. Wàhlkrais vum Owerelàss uffgschtällt. Ar ìsch àn dr zwaita Runda vum Jacques Cattin (LR) gschlààga worra. Àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2022 ìsch’r ìm gliicha Wàhlbezirk àls Àbgoordnet’r gwählt worra, àls Kàndidààt vum Pàrtäibìndniss Ensemble. Àm zwaita Wàhlgàng hàt’r 52,90 Prozant vu da Schtìmma geega dr Cattin bikumma. Sii bäschter Schtìmma-n-ààtail hàt’r z’ Gawerschwihr bikumma (62,61 Prozant).

Dr Ott ìsch fìr dr Üüsstrìtt vum Elsàss üss dr Regioon Groosa-n-Oschta. Ar ìsch àui fìr d’ Àbschàffung vu da Ärbschàftsschtiira fìr d’ Fàmìlia-n-unternamma.

Dr Hubert Ott hàt a Tochter, d’ Hélène, un zwai Seehn, wo Auguste un Théodore haissa. Dr Auguste ìsch Vorsìtzender vu da *Jeunes Démocrates*, dr Jugendàbtailung vum MoDem, un pàrlàmäntàrischer Mìtàrwaiter vum Öiropäischa-n-Àbgoordnet Christophe Grudler.
 
## Weblìnks
* Ìm Hubert Ott siina offiziälla Websitta (frànzeesch)
* Dr Hubert Ott ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Pfalz (Region)

D **Pfalz** isch e Regioon im Süüde vom Land Rhiiland-Pfalz in Südwestdütschland. Si het hüte e Flechi vo 5451,13&nbsp;km², und es lääbe dört öbbe 1,4&nbsp;Millioone Iiwooner.

## Geografii

Im Weste gränzt d Pfalz an s Saarland, im Nordweste an dr Hunsrück, nordöstlig an s rhiihessische Alzeyer Hügelland, die östligi Gränze zu Hesse und Baade-Württebärg (bzw. zu Baade mit dr hütige Regioon Kurpfalz) bildet dr Rhii, und im Süüde si s die franzöösische Landschafte Elsass und Lothringe.

## Gschicht
Ab 1214 sind verschideni Linie vom Adelshuus vo de Wittelsbacher di stèrchscht Chraft i dère Regioon woorde. Ab de Mitti vom 13.&nbsp;Jarhundert händ die dän au zu de sibe Churfürschte ghöört, wo amig de tüütsch König gwèèlt händ. S doozmaalig Churfürschtetum Pfalz isch linggs- *und* rächtsrhynisch gsy; d Hauptstadt isch zeerscht Heidelberg und spööter Mannheim gsy. 1777 sind di pfälzische Wittelsbacher Hèrzoog (und ab 1806 König) vo Bayre woorde; d Pfalz isch ab doo e Regioon vom bayrische Staat gsy.

I de Zyt vom Napoleon isch s vormaalig Churfürschtetum uufglööst woorde: Di linggsrhynische Täil sind a Frankrych gfale, di rächtsrhynische 1803 a Bade. Uf de Grundlaag vom Wiener Kongräss isch 1816 de linggsrhynisch Täil wider a Bayre choo. 1945, nach em Zwäite Wältchrieg, isch dèè aber vo Bayren abtrännt woorde und mit em süüdliche Täil vom prüüssische Rhyland und wyteri Gibiet zum nöie Land Rhyland-Pfalz zämegfasst woorde.

S alt Churfürschtetum Pfalz isch hüt aso im Wäsentlichen uuftäilt in e Regioon, wo «Pfalz» ghäisst und zu Rhyland-Pfalz ghöört, und e Regioon, wo «Kurpfalz» ghäisst und zu Bade-Württebèrg ghöört. En chlyne Täil vo de linggsrhynische Pfalz ghöört hüt zum Saarland.

## Wirtschaft
D Pfalz isch bikannt für iri Wy. Si isch au e vil bsuechti Tourismusregioon.

Z Ludwigshafen im Oschte lyt e groosses Induschtrygibiet. D Weschtpfalz staat wirtschaftlich weniger guet daa; en wichtigen Aarbetgäber isch d *Ramstein Air Base* vom amerikaanische Militèèr.

## Spraach
I de Pfalz reded die, wo na Dialäkt schwätzed, pfälzischi Mundaarte; die ghööred zum Rhyfränkisch. De Woortschatz wird im sächsbändige *[[Pfälzisches Wörterbuch|Pfälzische Wöörterbuech]]* dokumäntiert.


Datei:Speyer---Cathedral---South-View---(Gentry).jpg|UNESCO-Wältkultuurerb:dr Kaiserdom z Speyer
Datei:Donnersberg von Steinbach.jpg|Dr höggst Bärg in dr Pfalz:dr Donnersbärg ()
Datei:150502-Hambach-01.jpg|S Sümbool vom Hambacher Freihäitsfest vo 1832:s Hambacher Schloss
Datei:DerNeueAdlerbogenDannenfels.JPG|Dr Adlerbooge uf em Donnersbärg


## Liddratuur
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Jörg Koch: *Die Pfalz. 55 Highlights aus der Geschichte. Menschen, Orte und Ereignisse, die unsere Region bis heute prägen.* Sutton Verlag, Erfurt 2020, ISBN 978-3-96303-159-5.
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblingg

* Bezirksverband Pfalz
* Bayern-Pfalz-Stiftung
* Historischer Verein der Pfalz
* Historische Karte 1816 bis heute
* Historisches Museum der Pfalz in Speyer
* Kunstportal Pfalz
* Zum Wohl. Die Pfalz. Verein Pfalzwein e.&nbsp;V.

## Fuessnoote
Gemeindepräsident

E **Gmäindibresidänt** oder **Gmäindsbresidänt** (im Kanton Friburg **Ama** (oder inoffiziell *Sändigg, Sendigg*), im Kanton Aargau **Gmeindamme** oder **Stadtamme**, im bünderische Tavaas **Landamme**, im Kanton Appäzäll Innerrhode **Bezirkshoptme** oder churz **Hoptme**) isch s Ooberhaupt von ere schwizerische politische Gmäind und wird vo de Stimmbürger vo dr Gmäind gweelt.

## Funkzioone und Ufgoobe
Dr Gmäindibresidänt isch verantwortlig für d Läitig vo sinere Kollegiaalbehörde, isch also dr Schef vo dr Exekutiive, Er kümmeret sich drum, ass d Gsetz vom Kantoon und Bund usgfüert wärde, wenn das Däil vo de Ufgoobe vo dr Gmäind isch, und um alli Reglemänt, wo d Gmäind erloot. In chliinere Gmäinde isch er mäistens au dr Vorsitzend vo dr Gmäindiversammlig, wo s oberste Legislatiive Organ von ere politische Gmäind isch.

Gmäindibresidänte wärde mäistens an dr Urne, vo dr Gmäindiversammlig oder indiräkt dur s Gmäindiparlamänt gweelt. D Amtszit isch zwüsche zwäi und fümf Joor lang. Im Kanton Friburg konstituiert sich dr Gmäindiroot, wo vom Volk gweelt worde isch, sälber, und weelt au d Gmäindibresidänt. 

Dr Gmäindibresidänt het vilmol e starki Machtposizioon, wil er dr Gmäindiroot, d Gmäindiversammlig und d Gmäindiverwaltig läitet. Wil d Ufgoobe in modärne Gmäinde immer komplexer und vilfältiger wärde und e groosses fachligs Wüsse, zitligs Angaschemänt und persöönlige Iisatz verlange, cha das vilmol nüme vom e Milizpresidänt gläistet wärde. Es bestoot dorum d Tendänz zum Vollamt und Gmäindibresidänt wird mee und mee e Bruef.

## Liddratuur
* 
* 

## Fuessnoote
30. Februar

Dr Moonet Februar het im juliaanische und im gregoriaanische Kaländer nume 28 Dääg und in Schaltjoor 29. Wo Schweede vom juliaanische zum gregorianische Kaländer in dr Kaländerreform 1712 umgschaltet het, het s e **30. Februar** gee. Es git verschidnigi Kaländerentwürf, wo dr Februar 30 oder mee Dääg het, wo aber nid umgstzt worde si.

## Dr 30. Februar z Schweede

Am Aafang vom Joor 1700 het Schweede beschlosse, vom juliaanische zum gregoriaanische Kaländer z wäggsle. Die ursprüngligi Idee isch gsi, ass mä vom Joor 1700 aa bis zum Joor 1740 uf im Ganze elf Schaltjoot wurd verzichde und eso nodinoo dr Underschiid zwüschen em alte und em nöije Kaländer wurd usgliiche. Das hätt zwar d Umstellig im Land sälber äifacher gmacht, d Beziejige zu allen andere Staate weere aber komplizierter worde, wil Schweede denn 40 Joor lang mit käim andere Staat dr gliich Kaländer gha hätt und dr kaländaarisch Underschiid zum Räst vo Öiropa sich alli vier Joor gänderet hätti. Im Joor 1700 het mä mit dr Reform aagfange und dr 29. Februar übersprunge. Denn isch aber dr Grooss Nordisch Chrieg (1700 bis 1721) usbroche, wo mä d Blään uf Iis gläit het.  Im Januar 1711 het dr Köönig Karl XII. beschlosse zrugg zum juliaanische Kaländer zgoo. Jetz isch Schweede aber e Daag vorus gsi und zum das uszgliiche het mä 1712 e zwäite Schaltdaag, dr 30. Februar iigschaltet. Das het au für Finnland gulte, wo dennzumol vo Schweede abhängig gsi isch, nit aber in de schweedische Browinze z Dütschland, wo mit de üübrige protestantische Gebiet vo Dütschland scho 1700 dr gregoriaanisch Kaländer iigfüert häi. 1753 het Schweeden denn aber dr gregoriaanisch Kaländer doch no iigfüert.

## Weblingg

*  (änglisch)
*  (änglisch)
*  (änglisch)
* 

## Fuessnoote
Didier Lemaire

Dr **Didier Lemaire**  (* 23. Jüüli 1975 z’ Àltkìrìch, Owerelsàss) ìsch a frànzeescher Politiker vu dr Pàrtäi Horizons. Sitter 2022 ìsch’r Àbgoordnet’r vum Owerelsàss ìn dr Nàzionààlversàmmlung.

## sii Laawa un Kàrriar
Dr Didier Lemaire ìsch ànna 1975 z’ Àltkìrìch ìm owerelsassischa Sundgàui uff d’ Walt kumma. Uffgwàcksa-n-ìsch’r ìm Àltkìrcher Viartel Saint-Morand. Mìt 16 Joohra-n-ìsch’r ìn siinera Haimetschtàdt fräiwìlliger Pumpie worra. Ànna 2003 ìsch’r Pumpie vu Berüaf z’ Mìlhüüsa worra, un drnooh z’ Àltkìrìch ànna 2011. Àb 2018 hàt’r àm Rättungszäntrum vu Kolmer gschàfft.

Ànna 2014 ìsch dr Lemaire Gmaindaroot z’ Àltkìrìch worra, wu dr Jean-Luc Reitzer Bìrgermaischter gsìì-n-ìsch. Ìm folgenda Joohr ìsch’r Mìtglìed ìn dr Pàrtäi Union des démocrates et indépendants (UDI) worra. Ànna 2017 ìsch’r zwaiter Schtällvertratter vum Àltkìrcher Bìrgermaischter Nicolas Jander worra; àn dara Schtälla-n-ìsch’r veràntwortlig fìr Schport un Sìcherhait gsìì. Ànna 2020 hàt’r siina Pàrtäi fàraloo, dänn’r ìsch nìt mìt’m Àbkumma mìt Les Républicains z’frìeda gsìì. Ànna 2021 hàt’r sìch àn dr Pàrtäi Horizons vum ehamààliga Premierminìschter Édouard Philippe ààgschlossa. Ìm gliicha Joohr ìsch’r äärschter Schtällvertratter vum Bìrgermaischter worra. Dr Lemaire ìsch àui Vìzavorsìtzender vum Kommünààlverbànd Sundgàui gsìì.

Àn dr Pàrlàmantswàhl vu Jüüni 2022 ìsch dr Lemaire àls Àbgoordnet’r vum 3. Wàhlkrais vum Owerelsàss (Àltkìrìch–Sää-Louis) gwählt worra, fìrs Pàrtäibìndniss Ensemble. Àm äärschta Wàhlgàng ìsch’r mìt 19,66 Prozant vu da Schtìmma-n-àm zwaita Plàtz ànakumma, grààd hìnter àm Christian Zimmermann (RN), wo 20,38 Prozant vu da Schtìmma bikumma hàt. Àm zwaita Wàhlgàng hàt’r àwwer dr Zimmermann gschlààga, mìt 53,88 Prozant vu da Schtìmma. Fìr ìn dr Nàzionààlversàmmlung sìtza hàt’r siina Amt àls Gmaindaroot un Vìzavorsìtzender vum Sundgàuijer Kommünààlverbànd müassa fàraloo.

Dr Didier Lemaire ìsch mìt’ra Krànkaschwaschter verhiirootet un hàt zwai Kìnder. Ar labt noch z’ Àltkìrìch.

## Weblìnks
* Dr Didier Lemaire ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Bundesrat (Österreich)

Dr **Bundesroot** bildet in Ööstriich näben em Nazionaalroot die zwäite Chammere vom ööstriichische Parlamänt. Er isch dr Verdrätigskörper vo de Bundesländer uf dr Eebeni vom Bund. Dr Vorsitz vom Bundesroot wird as Bundesrootsbresidänt bezäichnet, d Mitgliider häi dr Diddel *Mitglied des Bundesrates*, vilmol säit men e aber *Bundesrat* beziejiswiis *Bundesrätin*.

W#ge dr Sanierig vom Parlamäntsgeböid daage dr Nazionaalroot und dr Bundesroot sit em 20. Septämber 2017 in dr Wiener Hoofburg.

## Ufgoobe

Dr Iifluss vom ööstriichische Bundesroot in Österreich isch in de mäiste Fäll chlii gegenüber em Nazionalroot. Sis *suspensive* (d.&nbsp;h. ufschiebende) Weto cha vom Nazionaalroot mit ere äifache Meerhäit übergange wärde. Er cha also Gsetz –&nbsp;bis uf e baar Usnaame&nbsp;– nume ufschiebe.

E Zuestimmrächt het dr Bundesroot in deene Fäll:
* Verfassigsgsetz und -bestimmige, wo d Kompetänze vo de Bundesländer iischränke: e Zwäidriddelmeerhäit und d Helfti vo de Mitgliider müesse aawääsend si, Art.&nbsp;44 Abs.&nbsp;2 Bundesverfassigsgsetz (B-VG)
* gsetzligi Bestimmige, wo d Rächt vom Bundesroot sälber beträffe
* Staatsverdrääg, wo Aagläägehäite vo de Bundesländer reegle: brucht e umbedingti Meerhäit, Art.&nbsp;50 Abs.&nbsp;4 B-VG

Verfassigsgsetz und -bestimmige, wo d Ardikel&nbsp;34 oder&nbsp;35 vom Bundes-Verfassigsgsetz ändere, bruche noch Art.&nbsp;35 Abs.&nbsp;4 B-VG au no d Meerhäit vo de Versräter vo weenigstens vier Länder im Bundesroot.

In mängge Aagläägehäite (z.&nbsp;B. s Überdrääge vo Ufgoobe vo dr middelbaare in die ummiddelbaari Bundesverwaltig oder en Änderig vo Landesgränze) häi d Länder au e diräkte Iifluss uf d Gsetzgääbig vom Bund.

Bi Verfassigsändrige muess au ee Volksabstimmig abghalte wärde, wenn e Driddel vo de Mitgliider vom Bundesroots das verlangt.

Noch Art.&nbsp;42 Abs.&nbsp;5 B-VG het dr Bundesroot kä Rächt bi Gsetz mitzwirke, wo äine vo deene Pünkt beträffe:

* D Änderig vo dr Gschäftsornig vom Nazionaalroot
* D Uflöösig vom Nazionaalroot (vorzitigi Beändigung vo dr Gsetzgääbigsperioode)
* D Finanzgsetzgääbig (was dr Bundeshushalt u.&nbsp;ä. aagoot)

Im Geegesatz zur Laag im dütsche Bundesroot gältet im östriichische Bundesroot s freije Mandaat: Jeedes Mitgliid vom Bundesroot cha frei abstimme, es git käi Zwang zur Blockabstimmig in Frakzioons- oder Länderblöck.

## Fuessnoote
Ministerium für Kultus, Jugend und Sport Baden-Württemberg

S **Ministerium für Kultus, Juuged und Sport Baade-Württebärg** (churz *Kultusministerium* oder *KM*) isch e Oobersti Landesbehörde. Es isch äins vo zwölf Ministeerie in dr Verwaltig vom Land Baade-Württebärg. Es het si Sitz in dr Landeshauptstadt Stuttgart.

## Läitig
D Ministere isch sit 2021 d Theresa Schopper (Grüeni). D Staatssekretäär si sit 2021 d Sandra Boser (Grüeni) und dr Volker Schebesta (CDU). Dr Daniel Hager-Mann isch sit 2021 dr läitend Beamti und Amtsschef.

## Gschäftsberiich
Zum Gschäftsberiich vom Kultusministerium ghööre:

#die schuelischi Bildig und Erziejig, bsundrigs
##die allgemäin bildende Schuele;
##die berueflige Schuele;
##d Elementaarerziejig;
##s Brivaatschuelwääse;
##d Leererusbildig in dr zwäite Faase, Pedagoogischi Fachseminaar, Leererfortbildig;
##d Usbildigs- und Brüefigsornige für d Leererusbildgi und s organisiere vo de Leeramtsbrüefige;
##d Bildigsforschig;
##d Bildigsinformazioon und Bildigsberootig;
##dr Färnunderricht;
##überregionaali und internazionaali kulturelli Aagläägehäite;
#Aagläägehäite vom Sport, Wandere;
#d Juugendpflääg;
#d Witerbildig;
#d Häimetpflääg, Volksmuusig und Laiekunst;
#die zentraali Kontaktstell für s Eerenamt;
#s Landeskuratorium für Bürgeraarbet;
#s Beziejige vom Staat zu de Chille und andere Religioonsgmäinschafte, Staatsläistige, Chillestüürrächt;
#sustige Aagläägehäite im Beriich vom Kultus, dr Juugend und Sport, solang kä anders Ministerium zueständig isch.

## Weblingg
* Offizielli Website

## Fuessnoote
Mark Aurel

Dr **Mark Aurel** (* 26. April 121 z Room; † 17. Merz 180 z Vindobona oder z Sirmium), au **Marc Aurel** oder **Marcus Aurelius**, isch vo 161 bis 180 dr röömisch Kaiser und as Filosoof dr letzti bedütendi Verdräter vo dr jüngere Stoa gsi. As Princeps und Noochfolger vo sim Adoptiivvater Antoninus Pius het er sich sälber as  *Marcus Aurelius Antoninus Augustus* bezäichnet. Mit sim Dood isch in vile Hiisichte e Faase vo innerer und üsserer Stabilidäät und Brosperidäät für s Röömische Riich, d Eera vo de sogenannte Adoptiivkaiser, ume gsi. Dr Mark Aurel isch dr letzt von ene, denn er het e Soon gha, dr Commodus, won er as si liiblige Erb für d Herrscherfunkzioon vorberäitet het.

Dr Mark Aurel het innenpolitisch brobiert, mit Gsetzgääbig und Rächtssprächig s Loos vo de Benoochdäiligte vo dr domoolige röömische Gsellschaft z verbessere, vor allem vo de Sklaave und Fraue. En ussergwöönligi Uuseforderig isch e katastrofaali Überschwemmig vom Tiber gsi, die Antoninischi Pest und spontaani Verfolgige vo Christe im Röömische Riich. An de Gränze vom Riich het er noch ere lengere Friidenszit wider an meerere Fronte gege aagrifendi Find müesse vorgoo. Im Oste vom Riich si das d Parther gsi, wo vom Mark Aurel sim Mitkaiser Lucius Verus besigt worde si, und im Ruum vo dr Donau häi Germaane-Stämm s Riich bedroot. Si letzts Lääbensjoorzäänt het dr Mark Aurel dorum vor allem im Fäldlaager vrbrocht. Dört het er sini *Sälbstbetrachdige* verfasst, wo im dr Ruef vom ene *Filosoofekaiser* iibrocht häi und wo vo mängge zur Wältliddratur zelt wärde.

## Liddratuur
**Übersichtsdaarstellige**
* Ilsetraut Hadot, Richard Goulet: *Marcus Annius Verus (Marc Aurèle).* In: Richard Goulet (Uusegääber): *Dictionnaire des philosophes antiques*. Band 4, CNRS Éditions, Paris 2005, ISBN 2-271-06386-8, S. 269–281

**Iifüerige**
* Anthony R. Birley: *Mark Aurel. Kaiser und Philosoph.* 2., durchgesehene und erweiterte Uflaag. C.H. Beck, Münche 1977, ISBN 3-406-06760-3. Änglisch: *Marcus Aurelius. A biography*. Batsford, London 1987, ISBN 0-7134-5428-8 
* Alexander Demandt: *Marc Aurel. Der Kaiser und seine Welt.* C.H. Beck, Münche 2018, ISBN 978-3406718748.
* Jörg Fündling: *Marc Aurel. Kaiser und Philosoph.* Primus Verlag, Darmstadt 2008, ISBN 978-3-89678-609-8 (Rezension).
* Pierre Grimal: *Marc Aurèle.* Bariis 1991.
* Wolfgang Kuhoff: *Mark Aurel. Kaiser, Denker, Kriegsherr.* Kohlhammer, Stuttgart 2019, ISBN 978-3-17-021110-0. 
* Klaus Rosen: *Marc Aurel.* 3. Uflaag. Rowohlt, Reinbek 2004, ISBN 3-499-50539-8 

**Rezepzioon**
* 

## Fuessnoote
Amélie Mauresmo

D **Amélie Mauresmo** (* 5. Juli 1979 z Saint-Germain-en-Laye) isch e ehmoligi franzesischi Tennisspileri. Si isch insgsamt 39 Wuche d Nr. 1 vu dr WTA-Wältranglischt gsii. 

Anne 1996 het si d Juniornetitel bi dr French Open un z Wimbledon gwunne. Bim WTA Bratislava het si im Oktober 1999 ire erscht Tuniersiig gfyrt. Mit dr franzesische Mannschaft het si 2003 dr Fed Cup gwunne. Bi dr Olympische Spiil 2004 z Athen het si d Silbermedaille gwunne. Am 13. Septämber 2004 isch si as erschti franzesischi Tennisspiileri d Nummere 1 vu dr WTA-Wältranglischt wore. Iri greschte Erfolg het si 2006 mit em Siig bi dr Australian Open 2009 mit em Siig z Wimbledon ghaa. Am 3. Dezämber 2009 het si verchindet, ass si mit ire Profikarriere ufhert. 

Si wohnt mit ire Partneri z Gämf un isch Mueter vun eme Suhn (* 2015) un ere Dochter (* 2017).

## Weblink

* Amélie Mauresmo – Offizielli Websyte
* 
*
Maud Bregeon

D’ **Maud Bregeon**  (* 11. Hornung 1991 z’ Poitiers) ìsch a frànzeescha Politikera vu dr Pàrtäi La République en Marche (LREM). Sa ìsch sitter 2020 Wortfiahrera vun LREM un sitter 2022 Àbgoordneta ìn dr Nàzionààlversàmmlung fìrs Département Hauts-de-Seine.

## ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Maud Bregeon ìsch ànna 1991 z’ Poitiers ìm Wäschtfrànkrììch uff d’ Walt kumma. Sa hàt a Inscheniöörüüssbìldung àn dr Polytäcknischa Hoochschüal vu dr Uniwärsitäät vu Nantes bikumma. Sa ìsch Àtoom-Inscheniööra gsìì bii Électricité de France (EDF), wu sa Schpeziàlìschta fìr d’ Nootlààga gsìì-n-ìsch.

Ìm Septamber 2019 ìsch d’ Bregeon àls LREM-Kàndidààta fìr d’ Gmaindawàhl vu 2020 z’ Levallois-Perret ìm Département Hauts-de-Seine nominiart worra. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa zamma mìt’m Arnaud de Courson a gmainsààma Lischta-n-uffgschtällt, àwwer sìe sìnn vu dr Agnès Pottier-Dumas gschlààga worra. D’ Pottier-Dumas hàt àlso-n-em Patrick Balkany àls Bìrgermaischter noohgfolgt.

Ìm Nowamber 2020 ìsch d’ Bregeon zamma mìt dr Prisca Thevenot àls Wortfiahrera vu La République en Marche ärnännt worra.

Àn dr Pàrlàmantswàhl vu Jüüni 2022 ìsch d’ Maud Bregeon àls Àbgoordneta vum 13. Wàhlkrais vum Hauts-de-Seine gwählt worra, fìrs Pàrtäibìndniss Ensemble. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa 59,11 Prozant vu da Schtìmma geega dr Brice Gaillard (PS–NUPES) bikumma.

## Weblìnks
* D’ Maud Bregeon ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Italienische Fußballnationalmannschaft

Die **italiäänisch Nazionaalmannnschaft im Schutte** () vo de Manne isch d Uswaalmannschaft vom italiäänische Fuessballverband *Federazione Italiana Giuoco Calcio (FIGC)*. Dr Mannschaft säit mä au *Squadra Azzurra*, *Gli Azzurri* oder *La Nazionale* und si wird vom *Commissario Tecnico*, em Nazionaaldreener gläitet. Si spiilt uf dr internazionaale Eebeni bi Länderspiil gege anderi nazionaali Verbänd.

Die italiäänischi Mannschaft het vier Wältmäisterdiddel (1934, 1938, 1982 und 2006) gwunne, zwäi Öiropamäisterdiddel (1968 und 2021), zwäi Erfolg im Öiropapokaal vo de Fuessball-Nazionaalmannschafte (1927–1930, 1933–1935) und äi Olympiasiig (1936) und isch äini vo de erfolgriichste Nazionaalmannschafte im Schutte. In dr FIFA-Wältrangliste vom Februar 2022 isch Italie uf em säggste Blatz gsi.

## Sit 2018
Under em Interimsdreener Luigi Di Biagio het Itaalie 0:2 gege Argentinie verloore und unentschiide 1:1 gege Ängland. Im Summer 2018 het dr Buffon si ändgültige Rückdritt us dr Nazionaalmannschaft ewrkläärt. Dr Roberto Mancini isch dr nöi Dreener worde. Im erste Spiil under em Mancini het Itaalie am 28. Mai 2018 im e Testspiil z Sanggalle  2:1 gege Saudi-Araabie gwunne, und drei Daag spööter z Nizza  1:3 gege dr spööter Wältmäister Frankriich. Drei Daag druf het si z Turin en 1:1 Unentschiide gege d Niderland uusegspiilt. Im Septämber 2018 het d *UEFA Nations League* aagfange, und Itaalie isch in ere Grubbe mit Poole und Portugal gsi und isch uf em zwäit Blatz choo.

Für d Öiropamäisterschaft 2021 het sich Itaalie noch Belgie as zwäiti Mannschaft für d Ändrunde kwalifiziert.

Im erste Spiil z Rom het Itaalie gege d Türkei mit 3:0 gwunne, im zwäite Spiil 3:0 gege d Schwiz und im dritte Spiil 1:0 gege Wales. Im Achtelfinaal mit eme 2:1 n. V. Siig gege Ööstriich häi sich d *Azzuri* für e Vierdelfinaal kwalifiziert, und z Münche mit 2:1 gege Belgie gwunne. Im Halbfinaal gege Spanie häi si e Benaltischiesse brucht und si mit 4:2 witerchoo. Im Finaal am 11. Juli 2021 im Wembley-Stadion isch s gege Ängland noch 120 Minuute 1:1 gstande und noch de Benalty isch Itaalie mit 3:2 zum zwäite Mol noch 1968 zum öiropääische Tschampion kröönt worde. 

In dr Kwalifikazioonsrunde für d Wältmäisterschaft 2022 het d *Squadra Azzurra* gege Nordirland, Litaue, Bulgarie und d Schwiz gspiilt und in d *Play-offs* gege Nordmazedonie müesse. Das Spiil häi si z Palermo mit 0:1 verloore, und häi wider emol e Wältmäisterschaft verbasst.

## Fuessnoote
Prosperität

Under **Brosperidäät** ( «Glück bringe) verstoot mä in de Wirtschaftswüsseschafte e Konjunkduurfaase oder e Zuestand, wo d Wirtschaft und dr Woolstand, wo mit däm chunnt, waggse. s Geegedäil vo dr Brosperidäät isch Krise, Depressioon oder Austeridäät.

## Allgemäins
Brosperidäät isch en Anglizismus  (), wo vom amerikaanische Wirtschaftsoptimismus chunnt. Er bezäichnet e Faase, wo d Undernääme gueti Gwünn mache und d Erwartige für d Zuekumft positiiv si. In dr Konjunkduurleer stoot Brosperidäät sünonüüm für d Faase vom wirtschaftlige Ufschwung oder vo dr Hoochkonjunkduur (), wo au de Verbruucher dur e hoochi Beschäftigungskwoote und eme stiigende Bro-Chopf-Iikomme zu wirtschaftligem Erfolg verhälfe .

D Faase vo dr Brosperidäät isch kennzäichnet dur en optimistischi Stimmig bi Undernäämer und Verbruucher, s Konsuum- und s Brodukzioonsnivoo stiige aa und Volksiikommen und dr Woolstand in dr Gsellschaft waggse.

## Fuessnoote
Flavius Aëtius

Dr **Flavius Aëtius** (* um 390 z Durostorum, hüte Silistra z Bulgaarie; † 21. oder 22. Septämber 454 z Room) isch e weströömische Armeemäister und Politiker in dr spootantike Völkerwanderigszit gsi. Er het joorelang as Gäisle am hunnische Hoof gläbt und politischi Kontakt gmacht, won er von ene spööter brofitiert het. Dr Aëtius het sit de 420er Joor drei Joorzäänt lang e maassgääblige Iifluss uf d Füerig vo de Riichsgschäft im Westriich gha und isch dreimol Konsul (432, 437 und 446) worde. Zsämme mit Westgoote und andere germaanische Völcher *(gentes)* het er in dr Schlacht uf de Katalaunische Fälder dr Aagriff vom Attila sine Hunne  451/2 chönne abweere.

## Liddratuur
* Henning Börm: *Westrom. Von Honorius bis Justinian*. 2. Uflaag, Kohlhammer, Stuttgart 2018, S. 71–104.
* J. B. Bury: *History of the Later Roman Empire. From the death of Theodosius I. to the death of Justinian (a.D. 395 to a.D. 565).* Band 1. Macmillan, London 1923 (Unabridged and unaltered republication. Dover Publications, New York NY 1958).
* 
* Peter Heather: *Der Untergang des römischen Weltreichs.* Klett-Cotta, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-608-94082-4, S. 301–347, 426–432 (Originalusgoob: *The Fall of the Roman Empire.* Macmillan, London u. a. 2005, ISBN 0-333-98914-7).
* Hartmut Leppin: *Aetius.* In: Michael Sommer (Uusegääber): *Politische Morde. Vom Altertum bis zur Gegenwart.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2005, ISBN 3-534-18518-8, S. 80–88.
* 
* Theodor Mommsen: *Aetius.* In: *Hermes.* Bd. 36, 1901, S. 516–547 (hier online (PDF; 17&nbsp;kB)).
* John R. Moss: *The Effects of the Policies of Aetius on the History of Western Europe*. In: *Historia* 22, 1973, S. 711–731.
* 
* Timo Stickler: *Aëtius. Gestaltungsspielräume eines Heermeisters im ausgehenden Weströmischen Reich* (= *[[Vestigia]].* Bd. 54). Beck, Münche 2002, ISBN 3-406-48853-6 
* Jeroen Wijnendaele: *The early career of Aëtius and the murder of Felix (c. 425–430 CE).* In: *Historia* 66, 2017, S. 468–482.
* Giuseppe Zecchini: *Aezio. L'ultima difesa dell'occidente romano* (= *Centro ricerche e documentazione sull'antichità classica.* Monografie 8). „L'Erma“ di Bretschneider, Room 1983, ISBN 88-7062-527-3.

## Fuessnoote
Attila

Dr **Attila** († 453) isch vo 434 (as Mitherrscher zsämme mit sim Brueder Bleda) bzw. 444/45 (as Eläiherrscher) bis zu sim Dood „Köönig“ *(rex)* vom Chriegerverband vo de Hunne gsi. S Zentrum vo sim Machtberiich isch s Gebiet vom hütige Ungarn gsi, wo d Hunne im 5. Joorhundert e churzlääbigs Riich gha häi, wo under em Attila si grössti Macht erläbt het, aber scho churz noch sim Dood wider zsämmebroche isch.

Dr Attila het widerhoolt Chriegszüüg gmacht, und isch drbii vilmol seer hert mit de Lüt umgange. Er het sich zerst gege Ostroom gwändet, noch 451/52 aber vor allem gege Westroom. Er het mit bäide Däil vom Riich diplomaatischi Kontakt ghaa, und isch vor allem druf us gsi, möögligst hoochi Dributzaalige duurezsetze. Die het er brucht, zum si Vilvölkerriich zsämmezheebe. D Römer iirersits si an möögligst stabiilen und ruejige Verheltniss im Barbaricum ääne an dr Gränze intressiert gsi. Für die röömisch-hunnische Kontakt in deere Zit stoot mit em Gschichtswärk vom Priskos, wo no Fragmänt drvo existiere,  e wichdigi Kwelle zur Verfüegig.

As legendääri Figuur *Köönig Etzel* het dr Attila in e Hufe middelalterlige Wärk witergläbt, wie im Nibelungelied und dr Dietrichepik.

## Liddratuur

* *Attila und die Hunnen.* Begleitbuch zur Ausstellung. Herausgegeben vom Historischen Museum der Pfalz, Speyer. Theiss, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8062-2114-5
* Henning Börm: *Westrom. Von Honorius bis Justinian* (= *Kohlhammer-Urban-Taschenbücher.* Bd. 735). Kohlhammer, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-17-023276-1
* Hyun Jin Kim: *The Huns.* Routledge, New York 2016 
* Michael Maas (Uusegääber): *The Cambridge Companion to the Age of Attila.* Cambridge University Press, Cambridge 2015, ISBN 978-1-107-63388-9
* Otto Maenchen-Helfen: *Die Welt der Hunnen. Herkunft, Geschichte, Religion, Gesellschaft, Kriegführung, Kunst, Sprache.* Deutschsprachige Ausgabe besorgt von Robert Göbl. VMA-Verlag, Wiesbaden 1997, ISBN 3-928127-43-8
* Mischa Meier: *Geschichte der Völkerwanderung. Europa, Asien und Afrika vom 3. bis zum 8. Jahrhundert.* Beck, Münche 2019 (grundlegende, umfassende und aktuelle Darstellung der „Völkerwanderung“ in globaler Perspektive).
* Michael Schmauder: *Die Hunnen. Ein Reitervolk in Europa.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2009, ISBN 978-3-89678-342-4
* Timo Stickler: *Die Hunnen* (= *Beck’sche Reihe* 2433 *C. H. Beck Wissen*). Beck, Münche 2007, ISBN 978-3-406-53633-5 
* Edward A. Thompson: *The Huns.* Revised and with an afterword by Peter J. Heather|Peter Heather. Blackwell, Oxford 1999, ISBN 0-631-21443-7 

## Weblingg

* J. B. Bury (1928): ''The Invasion of Europe by the Barbarians. A Series of Lectures.'' (änglisch; PDF-Download, 603&nbsp;kB)
* 

## Fuessnoote
Anschlag von Kopenhagen am 3. Juli 2022

Àm 3. Jüli 2022, geje de hàlwer Sechse àm Nochmidàà (17:30 CEST), ìsch uf e pààr Litt ìm Inkaufszentrum *Field's* ìn Kopehaage, d Hauptstàdt vu Dänemàrik, gschosse worre. Drej vu'ne sìnn gstorwe un vìer sìnn verletzt worre.

De Verursàcher vu dere Schiesserej ìsch wohrschints e 22-jähricher Dän, wi vu de Polizej verhàftet worre ìsch.

Wennigschtes drej Persone ìm krìtische Züestànd sìnn ìm greeschte Spitàl vu Dänemàrik "Rigshospitalet" gschìckt worre.

De anglisch Sänger Harry Styles hätt e Konzert denawe gahn solle, àwwer ar het sini Uffìerung kurz denoh annüliert.

De letscht tedlich Àngrìff ìn Kopehaage het vor mehrere Johre, ìm Hornung 2015, stàttgfunde.

## Füessnote
Coelestin IV.

Dr **Coelestin IV.**, aigetli **Goffredo di Castiglione**, (* im 12. Johrhundert z Mailand; † 10. Novämber 1241 z Rom) isch im Johr 1241 fir 17 Däg Papscht gsii. Dr Näffe vum Urban III. isch am 25. Oktober 1241 as Noofolger vum Gregor IX.  gwehlt wore, wu im hoche Alter gstorben isch.

## Lääbe
Dr Coelestin isch vu Mailand gsii, wun er vu 1223 bis 1226 Chanzler vum Erzbischdum gsii isch. Syt em 18.&nbsp;Septämber 1227 isch er Kardinalprieschter vu San Marco z Rom ugsii un syt 1238 Kardinalbischof vu Sabina.

Dr Coelestin IV. isch dr erscht PApscht gsii, wu in eme Konklave vu dr Kardinäl gwehlt woren isch. Dr remisch Senator Matteo Rosso Orsini het d Kardinäl im Septasolium feschtsetze loo. Ain vu dr Kardinäl isch wäg dr extreme Hitz un dr kataschtrofale hygienische Umständ gstorbe. Ainewäg hän si d Kardinäl erscht no lengerer Zyt uf dr grais Kardinal Goffredo Castiglione chenne ainige.

Sy Wahl zum Papscht uf uf Drybe vu sällene Kardinäl chuu, wu d Chilche hän welle versehen mit em Chaiser Friedrich II., wu mit em Gregor IX. hoffnigslos verfyndet gsii isch. 

Dr Coelestin IV. isch, gschwecht dur s Konklave, am 10.&nbsp;Novämber 1241 no 17 Däg gstorbe, no voreb er het chenne gchrent wäre. Sy Noofolger isch noch ere zwaijehrige Sedisvakanz dr Innozenz IV. wore, dodermit isch d Versehnigsbolitik zwische Rych un Kurie zum Änd chuu.

## Literatur
* 
* 
* .
* 
* 

## Weblink

* 
*
Olivier Becht

Dr **Olivier Becht**  (* 28. Àwrìl 1976 z’ Schtroossburi, Unt’relsàss) ìsch a frànzeescher Politiker, wo jetz Mìtglìed ìn dr Pàrtäi Agir ìsch.

Ar ìsch vu 2008 bis 2017 Bìrgermaischter vu Rìxa bii Mìlhüüsa gsìì. Gwählt worra-n-ìsch’r ìn’ma zwaita Wàhlgàng mìt viar Kàndidààta (*quadrangulaire*) un ìsch mìt 31 Joohra dr jìngschta Bìrgermaischter ìm Elsàss worra. Vum 2. Àwrìl 2015 bis àm 23. Jüüni 2017 ìsch’r àui Mìtglìed ìm Département-Root vum Owerelsàss gsìì; àls fìmfter schtällvertrattender Vorsìtzender vum Département-Root ìsch’r veràntwortlig gsìì fìr Wìrtschàft un Lokààlracht. Ànna 2017 Àbgoordnet’r vum 5. Wàhlkrais vum Owerelsàss ìn dr Nàzionààlversàmmlung worra. Ìm Jüüli 2022 ìsch’r àls delegiarter Minìschter fìr Üüssahàndel, Àttraktiwitäät un d’ Üüsslàndsfrànzoosa ìn dr Regiarung vu dr Élisabeth Borne ärnännt worra. Ìn dr Nàzionààlversàmmlung hàt ìhm siina Schtällvertrattenda Charlotte Goetschy-Bolognese noohgfolgt.

Dr Olivier Becht hàt àn dr Nàzionààla Hoochschüal fìr Verwàltung (ENA) gschtudiart un ìsch drnooh Berooter biim Verwàltungsbezirk vu Nànzig gsìì. Sitter Septamber 2008 ìsch’r àui Profasser fìr Racht, Geopolitik un Äffentliga Finànz àn dr Üniwärsitäät vum Owerelsàss z’ Mìlhüüsa.

Sitter 2001 ìsch’r mìt dr Rumääna Livia Stoica verhiirootet, wo-n-àls Àmtfràui biim Öiropàroot schàfft. Zamma hann sa a Kìnd, wo ànna 2012 uff d’ Walt kumma-n-ìsch.

## Weblìnks

* Ìm Olivier Becht siina Websitta (frànzeesch)
* Dr Olivier Becht ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)
* Dr Olivier Becht ìn dr *Base Sycomore* vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Landesregierung von Baden-Württemberg

D **Landesregierig vo Baade-Württebärg**, in dr Landesverfassig nume *[[Regierung|Regierig]]*, au Kabinett oder Ministerroot, isch s Läitigsorgaan vo dr Exekutive vom dütsche Land Baade-Würtebärg. D Landesregierig kümmeret sich um e Vollzuug vo de Gsetz, wo s Landesparlamänt beschliesst, und um d Verwaltig vom Land. Drüüber uuse läitet si dr Staat politisch und het e groosse Iifluss uf d Gsetzgääbig, uf dr Eebeni vom Land wie vom Bund. Si het iire Sitz in dr Landeshauptstadt Stuegert.

## D Bildig vo dr Regierig
D Regierig bestoot us em Ministerbresidänt und de Minister und Staatssekretäär. Dr Ministerbresidänt wird vom Landdaag mit de Stimme vo dr Meerhäit vo sine gsetzlige Mitgliider gweelt. Er muess mindestens 35 Joor alt (Art. 46 Abs. 1 LV), aber sälber kä Landdagsabgordnete si. Vo 1968 bis 1992 het d CDU immer e Meerhäit vo de Landdaagssitz ghaa und het eläi Regierige bildet (d Kabinett Filbinger I bis IV, d Kabinett Späth I bis IV und s Kabinett Teufel I). Wenn kä Bardei en absoluti Meerhäit het, häi d Bardeie Sondierigsgsprööch abghalte und Koalizioonsverhandlige und schliesslig Koalizioone bildet. Wenn s drei Möönet lang kä Regierig het, gältet dr Landdaag as ufglööst.

Zum d Amtsgschäft chönne usüebe bestoot d Regieirg us em Staatsministerium as Behörde vom Ministerbresidänt und elf Fachministeerie:

*s Staatsministerium
*s Ministerium vom Innere, für d Digitalisierig und d Kommuune
*s Ministerium für Finanze
*s Ministerium für Kultus, Juuged und Sport
*s Ministerium für Wüsseschaft, Forschig und Kunst
*s Ministerium für Umwält, Klima und Energiiwirtschaft
*s Ministerium für Wirtschaft, Aarbet und Turismus
*s Ministerium für Soziaals, Gsundhäit und Integrazioon
*s Ministerium für Ernäärig, Ländlige Ruum und Verbruucherschutz
*s Ministerium der Justiz und für Migrazioon
*s Ministerium für Vercheer
*s Ministerium für Landesentwicklig und Woone

## Liddratuur

* Felix Hörisch und Stefan Wurster (Uusegääber, 2017): Das grün‐rote Experiment in Baden-Württemberg. Eine Bilanz der Landesregierung Kretschmann 2011–2016. Springer VS, Wiesbaden. https://www.springer.com/de/book/9783658148676
* Felix Hörisch und Stefan Wurster (Uusegääber; 2021): *Kiwi im Südwesten – Eine Bilanz der zweiten Landesregierung Kretschmann 2016 - 2021.* Springer VS, Wiesbaden. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-658-34991-2
## Weblingg
* D Website vo dr Landesregierig vo Baade-Württebärg
* *[http://www.landtagswahl-bw.de/9482.html Die Regierungen Baden-Württembergs seit 1952]* im Internetangebot zur Landtagswahl 2016 (Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg)

## Fuessnoote
Marlène Schiappa

D’ **Marlène Schiappa** (Üssschprooch uff Frànzeesch: , uff Korsisch un Itàlianisch: ; * 18. Nowamber 1982 z’ Pàriis) ìsch a frànzeescha Politikera (LREM), Àuitoora un Fràuijarachtlera. Vu Mai 2017 bis Jüüli 2020 ìsch sa Schtààtssekretäära fìr d’ Gliichhait zwìscha Fràuija un Manner gsìì. Drnooh ìsch sa bis ìm Mai 2022 àls biigoordneta Minìschtera biim Ìnnaminìschter veràntwortlig fìr Schtààtsbìrgerschàft gsìì. Ìm Jüüli 2022 ìsch sa àls Schtààtssekretäära fìr Soziààlwìrtschàft un Gmainschàftslaawa-n-ärnännt worra.

Ìhra Biacher hàt sa ìwwer Gliichschtällung vu da Gschlachter un ìwwer Säxüalitäät gschrìewa.

## d’ Biacher, wo sa gschrìewa hàt
; unter ìhrem aigena Namma

; unter’m Psöidonyym Marie Minelli

## Lìteràtüür
* Martina Meister: *[https://www.emma.de/artikel/marlene-schiappa-die-unerschrockene-335149 Marlène Schiappa: Die Unerschrockene. Die französische Staatssekretärin für Gleichberechtigung schrieb früher erotische Romane. Jetzt kämpft sie gegen sexuelle Gewalt.]* In: *Emma*, 13. Dezember 2017.
* *[https://www.freitag.de/autoren/linkerhand/absolute-beginnerin Absolute Beginnerin. Marlène Schiappa, jüngstes Mitglied der Regierung Macron, hat sich ihre Sporen nicht an Eliteschulen, sondern im Internet verdient.]* a Unterhàltung ìn *Der Freitag*, Nr. 01/2018, 4. Jan 2018, gfiahrt vu dr Romy Straßenburg.

## Weblìnks

* D’ Marlène Schiappa uff dr Websitta *Vie publique* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Simone Veil

D’ **Simone Veil**  (* àls *Simone Annie Liline Jacob* àm 13. Jüüli 1927 z’ Nizza; † 30. Jüüni 2017 z’ Pàriis) ìsch a frànzeescha Verwàltungsbeàmtin, Schtààtsfràui un Juudavernìchtungsìwwerlaawenda gsìì.

Vu 1974 bis 1979 ìsch sa frànzeescha Gsundhaitsminìschtera gsìì. Ànna 1975 hàt sa s’ Gsätz um d’ Äntkriminàlisiarung vum Schwàngerschàftsàbbruch zur Àbschtìmmung gbrocht, wo-n-àls *loi Veil* bekànnt ìsch. Vu 1979 bis 1993 ìsch sa Mìtglìed ìm Öiropäischa Pàrlàmant gsìì, wo sa vu 1979 bis 1982 ìhra Presidànta gsìì-n-ìsch. Vu 1993 bis 1995 ìsch sa Soziààlminìschtera vu Frànkrììch gsìì. Vu 1998 bis 2007 ìsch sa Mìtglìed ìm Verfàssungsroot gsìì, un Mìtglìed ìn dr Académie française àb’m 20. Nowamber 2008.

## Lìteràtüür
; uff Diitsch
* Simone Veil: *Und dennoch leben. Die Autobiographie der großen Europäerin.* Vum Frànzeescha-n-ìwwersätzt vu dr Nathalie Mälzer-Semlinger. Aufbau-Verlag, Berlin 2009, ISBN 978-3-351-02677-6.
* Ulrich Meister: ''Simone Veil, Europapolitikerin.'' In: *NZZ Folio*, Àuigscht 1991
* Maxi Leinkauf: ''Sonntagsinterview: „Ich war die Hassfigur der Reaktionäre“.'' In: *Der Tagesspiegel*, 22. März 2009

; uff Frànzeesch
* 
* 
* 
* *Simone Veil. Une femme exceptionnelle.* Reihe *Au micro.* Heft 12. Langenscheidt, Berlin 1983, ISBN 3-468-45575-5.
* Simone Veil: *Une vie.* Autobiographie. Stock, Paris 2007, ISBN 978-2-234-05817-0.
* Annick Cojean: *Simone Veil et les siens*, Éditions Grasset, Paris 2018, ISBN 978-2-246-81865-6.

; uff Itàlianisch
* 

## Weblìnks

* 
* 
* 
* 
* Dorothea Schanen: 
*
Angélica Rivera

D’ **Angélica Rivera Hurtado** (; * 2. Àuigscht 1969 z’ Mexiko-Schtàdt) ìsch a mexikànischa Farnsahschàuischpìelera. Sa ìsch vu 2010 bis 2019 mìt’m ehamààliga Schtààtspresidànt Enrique Peña Nieto verhiirootet gsìì un ìsch àlso vu 2012 bis 2018 *Primera Dama de México* gsìì.

## ìhra Laawa un Kàrriar
D’ Rivera hàt zwìscha 1989 un 2007 ìn da Farnsahseria vum mexikànischa Mediakonzärn Televisa gschpìelt. Bekànnt ìsch sa ànna 2007 worra dur d’ Telenovela *Destilando amor*, wu sa d’ Hàuiptrolla ghàà hàt. Wagadam hàt maa-n-ìhr dr Ìwwernamma „d’ Meewa“ gaa (uff Schpànisch *la gaviota*).

Vu 2004 bis 2008 ìsch sa mìt’m mexikànischa Produzänt José Alberto Castro verhiirootet gsìì. Zamma hann sa dräi Kìnder ghàà.

Àm 27. Nowamber 2010 hàt sa dr Enrique Peña Nieto ghiiroota. Àm 9. Hornung 2019 hàt sa verkìndigt, àss s’ Pààr sìch loo schaida wurd. D’ Rivera hàt a exklüsiiwa Bsìtz ìn’ma gedüachta Viartel z’ Mexiko-Schtàdt kàuift. Wagadam hàt maa-n-ìhr ìm Nowamber 2014 Beschtachung vorgworfa.

## ìhra Filmogràfii àm Farnsah
* 2007: *Destilando amor* àls Teresa Hernández /“Gaviota”/ Mariana Franco
* 2003: *Mariana de la noche* àls Marcia Montenegro
* 2001: *Sin pecado concebido* àls Mariana Campos Ortiz
* 1998: *Ángela* àls Ángela Bellati Gallardo
* 1997: *Huracán* àls Elena Robles
* 1995: *La dueña* àls Regina Villarreal
* 1993: *Sueño de amor* àls Isabel
* 1991: *La Pícara Soñadora* àls Giovanna Carini
* 1991: *Alcanzar una estrella II* àls Silvana
* 1990: *Mi pequeña Soledad* àls Marisa
* 1990: *Alcanzar una estrella* àls Silvana
* 1989: *Simplemente María* àls Isabella de Penalbert
* 1989: *Dulce desafío* àls Gina

## Weblìnks

* 

## Referanz