2017

|}
## Was isch bassiert?
* 1. Jänner: Dr António Guterres wird Generalsekretär vu dr Verainte Natione.
* 1. Jänner: D Doris Leuthard wird Bundespresidänti vu dr Schwyz.
* 1. Jänner: Malta ibernimmt d Rotsbresidäntschaft vu dr EU.
* 1. Jänner: Eschtrych ibernimmt d Bresidäntschaft vu dr OSZE.
* 17. Jänner: S Bundesverfassígsgricht lähnt e Verbot vu dr NPD zum zwaite Mol ab.
* 17.–20. Jänner: 47. Wältwirtschaftsforum uf Tafaas, Schwiiz
* 19. bis 26. Jänner: 52. Soledurner Filmdäg
* 20. Jänner: Dr Republikaner Donald Trump, wu am 8. Novämber 2016 gwehlt woren isch, wird vum Chief Justice John Roberts zum Bresidänt vu dr USA veraidigt.
* 5. Februar: Landdagswahl z Liechtenstaa
* 9. bis 19. Februar: 67. Internationali Filmfeschtspiil Berlin
* 12. Februar: D Bundesversammlig wehlt dr Frank-Walter Steinmeier zum neie dytsche Bundesbresidänt. Am 19. Merz dritt er sy Amt aa.
* 9. bis 19. Merz: 87. Gämfer Auto-Salon
* 19. Merz: Dr Martin Schulz wird uf eme Barteidag zum Bundesvorsitzer un Chanzlerkandidat vu dr SPD fir d Bundesdagswahl 2017 gwehlt.
* 22. bis 29. Merz: Gipfeldräffe vu dr Arabische Liga z Amman, Jordanie
* 25. Merz: Fusion vum *Deutschfreiburger Heimatkundeverein* un dr *Deutschfreiburgische Arbeitsgemeinschaft* zum Verain Kultur Natur Deutschfreiburg (KUND)
* 29. Merz: S Verainigt Chenigrych verchindet dr Uusdritt us dr Europäische Union no Artikel 50.
* 2. April: Friburg-Marathon
* 9. April: Züri Marathon
* 15. April: 100. Johresdag vu dr Basler Muschtermäss
* 23. April: 1. Rundi vu dr Bresidäntschaftswahl z Frankrych
* 25. bis 30. April: 71. Tour de Romandie
* 26. bis 29. April: Gipfel vu dr ASEAN z Metro Manila, Philippine
* 7. Mai: In dr Stichwahl vu dr Bresidäntschaftswahl z Frankrych setzt si dr Emmanuel Macron gege d Marine Le Pen dure.
* 16. bis 20. Mai: 62. Eurovision Song Contest in dr Ukraine
* 22. bis 28. Mai: 17. fryburger film forum
* 26./27. Mai: 43. G7-Gipfel z Taormina, Italie
* 10. bis 18. Juni: 81. Tour de Suisse
* 11. un 18. Juni: Bi dr Barlemäntswahl z Frankrych gwinnt d Bartei La République en Marche vum Bresidänt Emmanuel Macron di absolut Meehait.
* 14. Juni: S Biosphärebiet Schwarzwald wird vu dr UNESCO anerkännt.
* 15. bis 18. Juni: Art Basel
* 18. Juni: D Bevelkerig vu Moutier stimmt mit 2.067 Stimme (51.7 %) zue 1.930 Stimme (48.3 %) fir dr Wächsel vum Kanton Bärn zum Kanton Jura. D Abstimmig isch aber wäge Uuregelmäßigkaute fir uugiltig erklert wore.
* 22. Juni: Dr Dytsch Bundesdag bschließt di vollständig Rehabilitierig vu dr Manne, wu unter em ehmolige Strofrächtsparagraf 175 wäge Homosexualitet verurdailt wore sin.
* 22. bis 25. Juni: 30. Eidgnössisch Jodlerfäscht z Brig
* 26. Juni: Dr chinesisch Friidesnobelbryysdreeger Liu Xiaobo wird no iber acht Johr us em Gfängnis entloo.
* 29. Juni: Dr *Rat für deutscher Rechtschreibung* verchindet Änderige an dr dytsche Rächtschrybig, unter anderem wird e groß ß in di amtli dytsch Rächtschrybig ufgnuu.
* 30. Juni: Mit 393 Stimme bi 226 Gegestimme un vier Enthaltige bschließt dr Dytsch Bundesdag d Yyfierig vu dr Ee fir homosexuälli Baar. Am 7. Juli stimmt au dr Bundesrot zue. S Gsetz dritt am 1. Oktober in Chraft.
* 30. Juni: 1. Dreyland-Bluesfestival, Schopfe
* 30. Juni bis 15. Juli: 51. Montreux Jazz Festival
* 1. bis 22. Juli: 104. Tour de France
* 5. bis 23. Juli: 35. Zelt-Musik-Festival, Friburg
* 6. bis 30. Juli: 24. Stimme-Feschtiwäl z Löörech
* 7./8. Juli: Gipfeldräffe vu dr G20 z Hamburg
* 9. Juli: D Hehline un Yyszytchunscht im Schwebische Jura wäre vu dr UNESCO in d Lischt vum Wältkulturerb ufgnuu.
* 19. Juli bis 20. Augschte: 72. Breagazer Feschtspiil
* 12. Augschte: Street Parade z Züri
* 17. bis 26. Augschte: 11. Badefahrt
* 30. Augschte bis 9. Septämber: 74. Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig
* 3. Septämber: Eiropäische Dag vu dr Jidische Kultur
* 24. Septämber: Bi dr Bundesdagswahl z Dytschland wird d CDU/CSU vu dr Bundeschanzleri Angela Merkel mit 33 Brozänt vu dr Stimme sterkschti Chraft. D SPD chunnt mit 20,5 % uf schlächtscht Wahlergebnis in dr Gschicht vu dr Bundesrepublik. D AfD (12,6 %) wird drittsterkschti Bartei un ziet zum erschte Mol in Bundesdag yy. Derzue sin im Bundesdag verdrätte d FDP (10,7 %), di Linke (9,2 %) un di Griene (8,9 %). Di meewichige Sondierigsgspräch zue dr Bidlig vun ere sognännte „Jamaika-Koalition“ us Union, FDP un Griene wären am 19. Novämber ohni Ergebnis abbroche.
* 1. Oktober: Bim Unabhängigkaitsreferendum z Katalonie, wu vu dr spanische Regierig nit anerkännt un vum spanische Verfassigsgricht verbote woren isch, stimmen iber 90 % vu dr Lyt fir d Unabhängigkait vu Spanie. Wu s katalanisch Regionalbarlemänt am 27. Oktober d Unabhängigkait verchindet, wird di katalanisch Regierig un s Regionalbarlemänt vu dr spanische Zäntralregierig fir abgsetzt erklert. Fierendi katalanischi Bolitiker sin verhaftet bzw. mit Haftbefähl gsuecht wore. Fir dr 21. Dezämber sin Neiwahle aagchindet wore. Die Neiwahle hän d Barteie gwunne, wu fir d Unabhängigkait sin.
* 12. bis 22. Oktober: 75. OLMA Schweizer Messe für Landwirtschaft und Ernährung
* 15. Oktober: Bi dr Nationalrotswahl z Eschtrych wird d ÖVP unter em Sebastian Kurz mit 31,36 % sterkschti Bartei, d FPÖ wird mit 27,35 zwootsterkschti Bartei, d SPÖ chunnt uf 26,75 %, NEOS uf 4,96 %. Nei im Nationalrot isch d Liste Peter Pilz mit 4,14 %, di Griene blybe mit 3,32 % an dr 4%-Hurd hange.
* 6. Novämber bis 17. Novämber: 23. UN-Klimakumferänz (COP 23 / CMP 13) z Bonn, Dytschland
* 13./14. Novämber: Gipfel vu dr ASEAN z Pampanga, Philippine
* 21. Novämber: Z Simbabwe verchindet dr langjehrig Bresidänt Robert Mugabe sy Amtsverzicht. E baar Däg vorhär het s Militer gege ne butscht ghaa.
* 22. Novämber: Dr Ratko Mladić wird vum UN-Chriegsverbrächertribunal wäge Velkermord, Chriegsverbrächen un Verbräche gege d Mänschligkait im Bosniechrieg zue re läbeslange Freihaitsstrof verurdailt.
* 24. Novämber: Bi me Terroraaschlag uf d al-Rawda-Moschee z Egypte stärbe iber 300 Mänsche un iber 100 anderi wäre verletzt.
* 5. Dezämber: Dr eschtrychisch Verfassigsgrichtshof entschaidet, ass d Ee ab em 1. Jänner 2019 au fir homosexuälli Baar ufestoot.
* 6. Dezämber: Jerusalem/Israel: As erschte Staat erkänne di Verainigte Staate unter em Bresidänt Donald Trump Jerusalem as uudailti Hauptstadt vu Israel diplomatisch aa. Säll fiert zu Protescht, nid nu i de arabische Wält – au de UNO-Sicherheitsroot prieft e Resolution.
* 15. Dezämber: D Standseilbahn Schwyz–Stoos wird ufgmacht.

## Gedänkjohr
S Johr 2017 isch zum Gedänkjohr für 500 Johr Reformation worde. As Aalass dienet d Aaschlagig vo de 95 These vom Martin Luther a de Türe vo de Schlosschile z Wittebärg. I de Schwiz isch s 2017 au s Gedänkjohr zum 600. Geburtstag vom Brueder Chlaus mit verschidnige Aaläss. Wäge däm Gedänkjohr isch en Trägerverain gründet worde. Im Summer isch s Visionsgedänkspiil Vo innä uisä uf de Allmänd vo Sachsle ufgfüert worde.

## uf d Wält chuu
* 31. Augschte: Gabriel vu Schwede, schwedische Prinz

## gstorbe
* 5. Jänner: Klaus Wildbolz, Schwyzer Schauspiiler
* 10. Jänner: Roman Herzog, dytsche Bolitker un Bundesbresidänt
* 15. Jänner: Charles-Henri Favrod, Schwyzer Schurnalischt un Fotosammler
* 19. Jänner: Otto Hiltbrunner, Schwyzer Altphilolog
* 19. Jänner: Jan Kruis, niderländische Comiczaichner
* 3. Februar: Martin Gotthard Schneider, dytsche Chilchemusiker
* 11. Februar: Kurt Marti, Schwyzer Pfaarer un Schriftsteller
* 12. Februar: Al Jarreau, US-amerikanische Sänger
* 13. Februar: Ernst Schulin, dytsche Hischtoriker
* 14. Februar: Al Imfeld, Schwyzer Theolog un Publizischt
* 14. Februar: Gianuario Carta, iteliänische Politiker
* 25. Februar: Elisabeth Bieneck-Roos, dytschi Moleri
* 6. Merz: Arif Demolli, kosovarische Schriftsteller
* 7. Merz: Kurt Meyer, Schwyzer Germanischt
* 17. Merz: Jean Bonvin, Schwyzer Ekonom
* 18. Merz: Chuck Berry, US-amerikanische Rock ’n’ Roll-Sänger
* 21. Merz: Emil Mundhaas, dytsche Haimetautor
* 23. Merz: Ursula Brunner, Schwyzer Aktvischti fir Faire Handel
* 27. Merz: Rainer Kussmaul, dytsche Gyyger un Dirigänt
* 7. April: Marthe Gosteli, Schwyzer Frauerächtleri
* 7. April: Günter Wagner, dytsche Haimetdichter
* 15. April: Kurt Zurfluh, Schwyzer Färnseh un Radiomoderator
* 30. April: Ueli Steck, Schwyzer Bäärgstyyger
* 3. Mai: Lukas Ammann, Schwyzer Schauspiler
* 8. Mai: Peter Vogel, dytsche Chinschtler
* 12. Mai: Artur Doppelmayr, eschtrychische Unternämer
* 13. Mai: Günter Dietz, dytsche Dichter
* 23. Mai: Roger Moore, britische Schauspiler
* 25. Mai: Fritz Lichtenhahn, Schwyzer Schauspiiler
* 2. Juni: Sonja Sutter, dytschi Schauspiileri
* 3. Juni: Gerhard Gebauer, dytsche Bolitiker
* 12. Juni: Roland Brogli, Schwyzer Bolitiker
* 12. Juni: rosalie, dytschi Chinschtleri
* 16. Juni: Helmut Kohl, dytsche Bolitiker
* 17. Juni: Pierre Imhasly, Schwyzer Schriftsteller
* 30. Juni: Simone Veil, franzesischi Bolitikeri
* 5. Juli: Pierre Henry, franzesische Komponischt
* 13. Juli: Liu Xiaobo, chinesische Schriftsteller un Fridesnobelbryysdreger
* 22. Juli: Polo Hofer, Schwyzer Rockmusiker
* 11. Augschte: Peter Bürger, dytsche Literaturwisseschaftler
* 15. Augschte: Arthur Honegger, Schwyzer Schurnalischt un Schriftsteller
* 17. Augschte: René Quellet, Schwyzer Pantomine
* 27. Augschte: Helli Stehle, Schwyzer Schauspileri un Radiomoderatori
* 28. Augschte: Benno Malfèr, Südtiroler Theoloog, Abt vom Chloschter Muri-Gries
* 12. Septämber: Heiner Geißler, dytsche Bolitiker
* 24. Oktober: Fats Domino, US-amerikanische Musiker
* 30. Oktober: Alfred Heizmann, dytsche Lehrer un Fasnetsdichter
* 26. Novämber: Baldo Blinkert, dytsche Soziolog
* 29. Novämber: Verena Stefan, Schwyzer Schriftstelleri
* 3. Dezämber: Willy Ziegler, Schwyzer Galerischt
* 6. Dezämber: Johnny Hallyday, franzesische Sänger, Liedermacher un Schauspiler
* 7. Dezämber: Stefan Sonderegger, Schwyzer Sprochwisseschaftler
* 27. Dezämber: Günther Richard Burger, dytsche Lehrer, Haimetdichter un Naturschitzer
* 30. Dezämber: Hanery Amman, Schwyzer Musiker und Mundartsänger

## Rund um di alemannische Dialäkt
* 1. Merz bis 30. Juni: E Friehjohr fer unseri Sproch - im gànze Elsass
* 10. bis 27. Merz: 42. Reidlenger Mundart-Woche
* 31. Merz un 29. April: 38. Haigerlocher Mundarttage, Hoagerloch
* 7. bis 9. April: 29. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt
* 5. Mai: Mundartnacht «gägäWärt», Soledurn
* 13./14. Mai: 7. Mundarttage Bad Bellingen
* 10. Juni: Finale vum 1. Concours „d’Stìmme“, Schlettstàdt
* 15. bis 17. Septämber: 2. Schwäbische Mundarttheatertage, Stuegert
* 29. Septämber bis 8. Oktober: 22. Alemannischi Wuche, Oberried
* 11. bis 13. Oktober: 19. Arbeitstagung zur alemannischen Dialektologie, Fryburg im Brysgau
* 12. bis 15. Oktober: 1. Mundartfestival Arosa
* 14. Oktober: 1. Gschwender Mundartfestival
* 19. bis 21. Oktober: 4. Mundartwoche zwischen Kupferkesseln, Schwabensause, Brauhaus Zollernalb, Albstadt
* 7. bis 10. Novämber: 7. Mundartfestival All's Dialekt, Hohenems
* 18. Novämber bis 1. Dezämber: Kabarett- und Mundarttage 2017, Stadtforum Bad Saulgau

### Literatur
* Anna Maria Bacher: *Öigublêck Augenblicke Colpo d'occhio.* Limmatverlag 2017. ISBN 978-3-85791-828-5
* Raffaela Baechler: *Absolute Komplexität in der Nominalflexion.  Althochdeutsch,  Mittelhochdeutsch, Alemannisch und deutsche Standardsprache.* Language Science Press, Berlin 2017 
* Christelle Baldeck: *Elsass frei!.* Yoran Embanner 2017. ISBN 978-2367470412
* Christian Bärtschi: *Der Haaggestäcke.* Wyteri Gschichte us mym Läbe. Egger AG, Frutigen 2017. ISBN 978-3-033-06393-8
* Aernschd Born: *Eifach e Lied. 230 Liedtexte aus 50 Jahren.* ambripress 2017. ISBN 978-3-905367-12-6
* Leo Buchs:: *Früer ìsch mengs gònz òndersch gsyy. As paar Gschìchtlìnì fer dyy, wa wìi wǜsse, wìs früer z Jùu gsyy ìsch: aber as ìsch de nìt aùts waar!.* Verlag Förderverein Jùutütsch, Baar 2017. ISBN 978-3-03-306224-5
* Ludwig Dorner: *Etz isch noch go gnuag Hai hunta! Oberschwäbische Sprüche, Redensarten, Lebensweisheiten, Lieder.* Biberacher Verlagsdruckerei 2017. ISBN 978-3-943391-88-6
* Anni Gastl: *So goht’s Bobinga zua.* Bobingen 2017
* Ariane von Graffenried: *Babylon Park.* Verlag Der gesunde Menschenversand, Luzern 2017. ISBN 978-3-03853-036-7
* Rolf Hermann: *Das Leben ist ein Steilhang.* Verlag Der gesunde Menschenversand, Luzern 2017. ISBN 978-3-03853-035-0
* Ulrich Krummenacher: *Rotheburger Gschichte. Erlebnisse eines Schülers zur Zeit des Zweiten Weltkrieges». Brunner Medien AG, Kriens 2017
* *Läsiblüescht. Prättigauer und Davoser Dialekttexte aus 159 Jahren.* 336 Seiten. 29 ganzseitige Illustrationen. Mit beigelegter CD *Losiblüescht.* Herausgegeben von der Walservereinigung Graubünden. Davos 2017. ISBN 978-3909210-05-3
* Andreas Lötscher: *Areale Diversität und Sprachwandel im Dialektwortschatz. Untersuchungen anhand des Sprachatlas der deutschen Schweiz.* Franz Steiner Verlag, Stuttgart 2017 (Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik. Beihefte; Band 169). ISBN 978-3-515-11687-9
* Andreas Neeser: *Nüüt und anders Züüg. Mundartprosa.* Zytglogge-Verlag 2017. ISBN 978-3-7296-0955-6
* [[Markus Ramseier]] (Hrsg.): *Die Orts- und Flurnamen des Kantons Basel-Landschaft.* Gesamtwerk in Schuber (Band 1 -7). Verlag des Kantons Basel-Landschaft 2017. ISBN 978-3-906819-17-4
* Antoine de Saint-Exupéry: *De klaan Prìnz.* Üssem Frànzeesche ìns Stroßbùrjerische ìwwersetzt vùm Adrien Fernique. Edition Tintenfaß 2017. ISBN 978-3-946190-52-3
* Roland Schärer (Hrsg.): *Härzschmärz - von Ernst Burren bis Pedro Lenz.* Cosmos Verlag 2017. ISBN 978-3-305-00483-6
* Yvonn Scherrer: *Böimig. Ein Lebensbuch.* Cosmos Verlag 2017. ISBN 978-3-305-00464-5. 96 S.
* [[Christian Schmid]]: *Mir stinkts! 50 Redensarten – Herkunft und Bedeutung.* Cosmos 2017. ISBN 978-3-305-00452-2
* [[Christian Schmutz]]: *D Seisler hiis böös. Erzählung mit Hör-CD.* Zytglogge-Verlag 2017. ISBN 978-3-7296-0953-2
* [[Viktor Schobinger]]: *De tood isch gschnäler als der Ääschme.* (Züri-Krimi 28) 2017. ISBN 978-3-908105-28-2 
* Ursula Stalder-Witschi: *Darfs es bitzeli meh sy. Gschichte us der Nachbarschaft.* Zytglogge-Verlag 2017. ISBN 978-3-7296-0964-8
* Bernhard Walker: *Zämurächu: Schpruchjini und Zellute vam Bernhard Walker.'' Rotten Verlag, Visp 2017. ISBN 978-3-906118-56-7

## Weblink

## Fuessnote