open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Himmelblauer Bläuling

De **Himmelblau Bloilig** (*Lysandra bellargus*) isch e Summervogel.

## Verbraitig
De Himmelbalu Bloilig lebt i Mittel- un Südeuropa, feelt aber z Süüdgriecheland und z Süüditalie. Er mag chalchhatlige Bode.

## Uussie
De Himmelblau Bloilig isch e blaue Summervogel mit ere Spannwiiti vo 30 bis 35 mm. S Mandli het himelblaui Flügel mit eme wiisse Rand und emene dünne fiine schwaze Trennstrich. Au de Körper isch blau. Wiibli hend bruuni Flügel miteme liechte blaue Schimmer.

## Jooreszyklus
D Aier wered im Mai und Juni ainzeln glait und d Raupe schlüffed noch zwoo bis drai Wuche. Nocheme Monet tüend si sich verpuppe. De Falter schlüüfft noch drai Wuche. Im Augste wered nomol Aier glait und di zwoot Raupegeneratio schlüfft im September. Si öberwintered und wered erst im Früelig uusgwachse und tüend sich denn verpuppe.

## Raupe
D Raupe werd 16 mm lang, si isch hoorig und dunkelgrüe. Si isch uf Schmetterlingsblüetler (*Faboideae*) spezialisiert und fresst vor alem Schlössli (*Hippocrepis comosa*), Wald-Zist (*Stachys sylvatica*), Chronwicke (*Coronilla*) und Ginster (*Genista*) 

## Literatur
* 
* Manfred Koch: *Wir bestimmen. Schmetterlinge. Band 1. Tagfalter Deutschlands.* Neumann Verlag Radebeul 4. Auflage 1966
* 
* 

## Weblink

* www.lepiforum.de Taxonomie und Foti
* www.schmetterling-raupe.de
* Moths and Butterflies of Europe and North Africa (englisch)
*
Nachtfalter

**Flipper**  (alemanischi Näme)  sind e Gruppe vo de Falter, wo nachtaktiv sind. Im Gegesatz zo de Summervögel sind si farblich wenig uuffälig, maist bruu und uf Holz oder Bommrinde fast nöd erchennbar.

## Systematik
I de wösseschaftliche Systematik bildet si kai aigni Gruppierig und hend drum au kai wösseschaftlichi Bizaichnig. Zo de Flipper wered meriri Famili grechnet:

* Nachttoggeli (*Noctuidae*)
* Wisespinner (*Lemoniidae*)
* Pfauespinner (*Saturniidae*)
* Schwärmer (*Sphingidae*)
* Spanner (*Geometridae*)
* Widderli (*Zygaenidae*)
* Zaaspinner (*Notodontidae*)

## Bilder

Datei:Martinac bukovy 2.jpg|Naagelfläck*Aglia tau*
Datei:Aglia tau - caterpillar 01 (HS).jpg|Rauppe vom Nagelfelck
Datei:Acherontia atropos MHNT dos.jpg|Tootechopf*Acherontia atropos*
Datei:Totenkopfschwaermerraupe DrTS.jpg|Rauppe vom Tootechopf
Datei:Deilephila elpenor 02.jpg|Mittlere Wiischwärmer*Deilephila elpenor*
Datei:Deilephila elpenor caterpillar 2007.jpg|Rauppe vom Mittlere Wiischwärmer
Datei:Sechsfleck Widderchen3.jpg|Bluettröpfli*Zygaena filipendulae*
Datei:Zygaena filipendulae - Sechsfleck Widderchen - Raupe 02.jpg|Rauppe vom Bluettröpfli
Datei:Anania hortulata GER-Saxony 2011-06-02.jpg|Brennesslezüüsler*Anania hortulata*
Datei:Eurrhypara hortulata - Larva 01 (HS).JPG|Rauppe vom Brennesslezüüsler


## Weblink
Pierre-Philippe Blaser

De **Pierre-Philippe Blaser** (* 1968) isch en Schwiizer Pfarrer und sit em 1. Juli 2012 Synodalratspräsident vo de Evangelisch-reformierte Chülcha vom Kanton Fryburg.

De Pierre-Philippe Blaser isch im Kanton Noieburg ufgwachse und het unter anderem z Brüssel evangelischi Theologii schtudiirt. Er isch Pfarrer vo de Chülchagmiin Môtier-Vully, wo er sich e 100 %-Schtell mit sinere Frau Florence duet teile. Scho vorher het er mit ihre zämme e Pfarrschteu in de Chülchagmiin Châtel-Saint-Denis gha. Uf de Synodesitzig vo de Fryburger Kantonalchülcha vom 4. Juni 2012 isch er zum Synodalrotspräsident und dodermit zum Nochfolger vom Daniel de Roche gwählt worde. Sini Schteu het er am 1. Juli 2012 aaträte.

## Einzelnochwis


## Weblink
* Protestinfo: «Vully: un couple de pasteurs pour un poste»
La Trinité-sur-Mer

**La Trinité-sur-Mer** (bretonisch *An Drinded-Karnag*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Trinité-sur-Mer lyt am Atlantik, 21 km vu Vannes un 31 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 31 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Saint-Philibert im Norde un Oschte, Plouharnel im Nordweschte, Carnac im Side un Weschte un Locmariaquer im Sidoschte.

## Gschicht
Dr Name *La Trinité* isch zum erschte Mol gnännt wore no 1750. Bis 1864 het d Gmai zue Carnac ghert.

## Verwaltig
 vu La Trinité-sur-Mer isch . La Trinité-sur-Mer ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Trinité-sur-Mer ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Saint Joseph (1682)
* Alignements Petit-Menec, Le Bourg
* Allee couverte Er-Roh
* Dolmen Kermarker
* Dolmen Mane Rohr
* Dolmens Mane-Kervilor
* Tumulus d'Er-Velenc-Losquet

## Lyt
* Jean-Marie Le Pen (* 1928), franzesische rächtsextreme Bolitiker (Front National)
* Alain Barrière (* 1935), franzesische Sänger un Komponischt

## Weblink

* http://www.la-trinite-sur-mer.fr
* La Trinité-sur-Mer uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
La Trinité-Surzur

**La Trinité-Surzur** (bretonisch *An Drinded-Surzhur*, im lokale Dialäkt *An Drinded* [ən dʁinˈdɛt]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Trinité-Surzur lyt 14 km vu Vannes un 60 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 14 m un 42 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Lauzach im Oschte, Theix im Norde un Surzur im Side.

## Gschicht
Bis anne 1790 het s Dorf zue Surzur ghert.

## Verwaltig
 vu La Trinité-Surzur isch . La Trinité-Surzur ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Trinité-Surzur ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche de la Trinité (1905)

## Weblink

* La Trinité-Surzur uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Nachfolgestaat

**Noochfolgerstaat** (au *Sukzessioonsstaat*) säit mä im allgemäine Sproochgebrauch eme Staat, wo s Staatsgebiet oder e Däil vom ene Staat, wo usenandergheit oder chliiner wird, übernimmt oder uf däm sim Territorium nöi entstoot. Sit em Ändi vom „Iisige Vorhang“ sött mä in däm Zämmehang zum Bischbil d Noochfolgerrepublike vo dr Sowjetunion, vo Jugoslawie und und vo dr Tschechoslowakei erwääne.

## D Gsamträchtsnoochfolg im Völkerrächt
Im ängere völkerrächtlige Sproochgebruuch bezäichnet e Noochfolgerstaat e nöis Völkerrächtssubjekt, wo noch dr Uflöösig vom ene Staat d Rächtsnoochfolg für da Staat übernimmt. So falle alli Verdrääg, Rächt und Pflichte, wo für e vorhäärig Staat gulte häi, jetz uf e Noochfolger. D Wiener Konvenzioon über s Rächt vo dr Staatenoochfolg in Verdrääg (1978) gseet im Ardikel 34 grundsetzlig e Universalsukzessioon vo de Staate vor, wo noch em Undergang vom ene Staat uf däm sim Gebiet nöi entstande si, und zwar in bilaterale wie au in multilaterale Verdrääg.

### Montenegro as Bischbil
Serbie isch as Noochfolgerstaat vo Serbie und Montenegro  Mitgliid in de Veräinte Nazioone (UN) bliibe, wääred Montenegro noch eme Unabhängigkäitsreferändum sich für d Mitgliidschaft bi dr UN und bi andere Organisazioone wider het müesse bewärbe. Das isch eso noch dr Verfassigscharta vo Serbie und Montenegro us em Joor 2003 gmacht worde. Wil Montenegro sich abspaltet het, het s alli Rächt vo dr politische und rächtlige Kontinuität verloore und het dorum nit as Noochfolgerstaat im völkerrächtlige Sinn gulte.

## Fuessnoote


## Litratuur
* Andreas Zimmermann: *Staatennachfolge in völkerrechtliche Verträge: Zugleich ein Beitrag zu den Möglichkeiten und Grenzen völkerrechtlicher Kodifikation* (= Beiträge zum ausländischen öffentlichen Recht und Völkerrecht; Bd. 141), Springer, Berlin/Heidelberg/New York 2000, ISBN 3-540-66140-9.
* Burgenthal/Karl Doehring/Juliane Kokott: *Grundzüge des Völkerrechts*, 2. Auflage, Heidelberg 2000.
* Wilfried Fiedler: ''Der Zeitfaktor im Recht der Staatensukzession''. In: *Staat und Recht. Festschrift für Günther Winkler*, Wien 1997, S.&nbsp;217–236.
* Wilfried Fiedler: ''Staatensukzession und Menschenrechte''. In: B. Ziemske et al. (Hrsg.), Festschrift für Martin Kriele, München 1997, S.&nbsp;1371–1391.

## Weblingg
* European Journal of International Law – State Succession in Respect of Human Rights Treaties (engl.)
* Der Österreichische Staatsvertrag und die Minderheiten – Symposium der Alpen-Adria-Universität und des Slowenischen wissenschaftlichen Institutes, Klagenfurt, Rede Milan Kučan, 23. Mai 2005
* Materialie zur Vorlääsig Völkerrächt – SS 2006 in der juristische Fakulteet vo dr Uni Passau
La Vraie-Croix

**La Vraie-Croix** (bretonisch *Langroez* [lãnˈgʁwe:s]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Name
Dr Name *La Vraie-Croix* („s wohr Chryz“) chunnt no dr Legänd vun eme Ritter us em Johanntierorde, wun ne Sprysse vum Hailige Chryz vun eme Chryzzug mitbrocht heeb. Uf syre Ruckrais sei er dur s Dorf durechuu un heeb do ibernachtet. Am negschte Morge sei dää Sprysse verschunde gsii, druurig sei er derno wyterzooge. D Bewohner vum Dorf heebe dää Sprysse aber in eme Graagernäscht in ere Wyssdornhecke gfunde. Si heebe dää Sprysse mitgnuu, aber am negschte Daag sei er wider im Näscht vum Graager gsii. Derno heeb si bschlosse an däre Stell e Kapäll fir die Reliquie z böue.

## Geografi
La Vraie-Croix lyt 17 km vu Vannes un 62 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 60 m un 151 m iber Normalnull. 

## Gschicht
La Vraie-Croix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1522 as *L'Hopital de Sulniac*.

## Verwaltig
 vu La Vraie-Croix isch . La Vraie-Croix ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Vraie-Croix ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Kapäll Vraie Croix

## Weblink

* La Vraie-Croix uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Brennnesselzünsler

De **Brenesslezüüsler** (*Anania hortulata*) isch e chliine Flipper, wo vo Lichtquele azoge werd und au i Cherze ineflügt, werum er Züüsler haisst.

## Verbraitig
De Brenesslezüüsler lebt am Waldrand und i Waldliechtige, Pärk und buschriiche Gärte. Am Buuch het er e Ghöörorgan, won er d Ultraschalltöö vo de Fledermuus cha ghööre und so sich i Sicherhait bringe cha.

## Uussie
De Brenesslezüüsler het e Spannwiiti vo 30 mm. Sini wiisse Flügel hend schwarzi Flecke, de Chopf und Brust sind geel, de Hinderliib schwarz.

## Jooreszyklus

D Raupe, wo öberwintered, verpuppt sich im Früelig. De Falter versteckt sich dör de Tag döre zwösched de Pflanze und flüügt nume znacht. 

## Raupe
D Raupe isch grüe und fresst Brenessle (*Urtica*), Münz (*Mentha*) und Winde (*Convolvulus*).

## Literatur
* David J. Carter: *Pest Lepidoptera of Europe with special references to the British Isles.* 431 S., Dr. W. Junk Publishers, Dordrecht 1984 ISBN 90-6193-504-0.
* Hans-Joachim Hannemann: *Kleinschmetterlinge oder Microlepidoptera II. Die Wickler (s.l.) (Cochylidae und Carposinidae). Die Zünslerartigen (Pyraloidea).* In: Friedrich Dahl: *Die Tierwelt Deutschlands und der angrenzenden Meeresteile nach ihren Merkmalen und nach ihrer Lebensweise.* 50. Teil, VEB Gustav Fischer Verlag Jena 1964
* Frantisek Slamka: *Die Zünslerfalter (Pyraloidea) Mitteleuropas: Bestimmen - Verbreitung - Fluggebiet - Lebensweise der Raupen*. 2. teilweise überarbeitete Aufl., Bratislava 1997, ISBN 8-096-75402-5
* Andreas Tränkner, Houhun Li und Matthias Nuss: *On the systematics of Anania Hübner, 1823 (Pyraloidea: Crambidae: Pyraustinae).* Nota lepidopterologica. 32(1): 63–80, 2009 PDF

## Weblink

*www.lepiforum.de Taxonomie und Foti
*www.schmetterling-raupe.de
*Ian Kimber: Guide to the moths of Great Britain and Ireland (englisch)
*Moths and Butterflies of Europe and North Africa (englisch)
* 
* GloBIZ Globales Informationssystem Zünslerfalter
Alpen-Weissling

De **Alpe-Wiisslig** (*Pontia callidice*) isch e Summervogel, wo i de Berge vorchunnt.

## Vorchoo
De Alpe-Wiisslig chunnt nume i de Alpe und i de Pyrenäe vor und isch uf Alpe und grääsige Berghäng zwösched 2000 und 3000 müM zfinde. De Falter flügt im Juni und Juli, i warme Sümmer cha im Augste e zwooti Faltergeneratioo vorchoo. D Raupe fressed im Augste und September.

## Uussie
De Alpe-Wiisslig isch e schneewiisse Summervogel, wo uf de Vorderflügel bruuni Straiffli und Flecke het. Bi de Wiibli sind Flecke düttlicher abbildet. Sin Körper isch grau, de Hinderliib wiislich. D Flügelundersiite hend e Grüestich.

## Raupe
D Raupe werd 30 bis 35 mm lang und isch grau miteme Blaustich. Ofem Rugge het si zwoo wiissi Linie und e Raiie mit geele Tupfe. Si isch uf Chrützblüetler (*Brassicaceae*) spezialisiert, bsunder uf de Schwiizer Schöterich (*Erysimum rhaeticum*) und uf di Geel Reseda (*Reseda lutea*).

## Unterarte
**Pontia callidice callidice* (Hübner, 1800). Alpe, Pyrenäe
**Pontia callidice chrysidice* (Herrich-Schäffer, 1844). Chliiasie, Iran
**Pontia callidice libanotica* (Bernardi, 1966). Libanon
**Pontia callidice hazara* (Wyatt, 1961). Afghanistan
**Pontia callidice hinducucica* Verity, 1911. Pamir
**Pontia callidice kalora* (Moore, 1865) NW-Himalaya, W-Tibet
**Pontia callidice duplati* (Bernardi, 1965). China (Gansu)
**Pontia callidice amdensis* (Verity, 1911). China (Gansu)
**Pontia callidice amaryllis* Hemming, 1933. Tian Shan, Ghissar, Darvaz, Alai
**Pontia callidice halasia* Huang & Murayama, 1992. China (Xinjiang)

## Literatur
* C. T. Bingham: *Fauna of British India. Butterflies. Volume 2.* (1907)
* W. H. Evans: *The Identification of Indian Butterflies.* Bombay Natural History Society, Mumbai, India (2nd Edition, 1932)
* Meena Haribal: *Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History.* (1994)
* M. A. Wynter-Blyth: *Butterflies of the Indian Region.* Bombay Natural History Society, Mumbai, India (1957).

## Weblink

* 
* Moths and Butterflies of Europe and North Africa (englisch)
* Matt Rowling: European Butterflies. ''Pontia callidice'' (englisch)

## Fuessnote
Mittlerer Weinschwärmer

De **Mittleri Wiischwärmer** (*Deilephila elpenor*) isch e Flipper, wo scho i de Dämmerig flüügt.

## Verbraitig
De Wiischwärmer isch in Europa wiit verbraitet. Er isch am Waldrand, Waldliechtige, Pärk, Wiiberge und Bluemegärte zfinde. Er suugt a de Blüete vo Waideröösli (*Epilobium*), Springchrüüter (*Impatiens*), Nachtcherze (*Oenothera*), Chrottebeeri (*Lonicera*) und i Gärte am Phlox.

## Uussie
De Miitleri Wiischwärmer werd 32 mm lang und het e Spannwiiti vo 60 bis 70 mm. Sini Vorderflügel sind oliivgrüe und hend hine und em Rand e rosaroots Band. De Hinderflügel isch wiiroot. De Körper isch oliivgrüe mit roseroote Straiffe. 


Deilephila elpenor elpenor MHNT CUT 2010 0 229 Vernoux, Ain, France male dorsal.jpg| ♂  	
Deilephila elpenor elpenor MHNT CUT 2010 0 229 Vernoux, Ain, France male ventral.jpg| ♂  △	
Deilephila elpenor MHNT dos.jpg| ♀ 	
Deilephila elpenor MHNT ventre.jpg|  ♀ △	



Deilephila elpenor caterpillar 2007.jpg|d Raupe vom Mittlere Wiischwärmer
Deilephila elpenor chrysalis 02.JPG|d Puppe vom Mittlere Wiischwärmer


## Jooreszyklus
De Falter schlüüft im Juni us de bruune Puppe, wo öberwinteret het.  Si paaret sich und s Wiibli lait im Juni ainzelni Aier ab, und d Roipli schlüüffet nochere Wuche. Im September grabt d Raupe en Erdhööli und verpuppt sich zom öberwintere.

## Raupe
D Raupe cha 80 mm lang were. Si isch grüe und het uf de Siite e dünne wiisse Straiffe und am Hindertail e chliises Hörnli. Noch de letschte Hüütig isch si bruu. Si grabt denn e Erdhööli und verpuppt sich und öberwinteret as Puppe. Di gfräässigi Raupe mag Gaisslaitere (*Epilobium*), Rebe (*Vitis vinifera*), Fuchsia (*Fuchsia*), Waldmeister (*Galium odoratum*).

## Synonyme
* *Sphinx elpenor* Linnaeus, 1758 Syst. Nat. (Edn 10) 1: 491
* *Chaerocampa lewisii* Butler, 1875 Proc. zool. Soc. Lond. 1875: 247
* *Sphinx porcus* Retzius, 1783 Genera et Species Insect. : 34
* *Pergesa szechuana* Chu & Wang 1980

## Literatur
* Heiko Bellmann: *Der Neue Kosmos Schmetterlingsführer, Schmetterlinge, Raupen und Futterpflanzen*, S. 106, Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co, Stuttgart 2003, ISBN 3-440-09330-1
* David J. Carter, Brian Hargreaves: *Raupen und Schmetterlinge Europas und ihre Futterpflanzen.* Blackwell Wissenschaftsverlag 1987, ISBN 3-8263-8139-4
* Günter Ebert (Hrsg.): *Die Schmetterlinge Baden-Württembergs* Band 4, Nachtfalter II (Bombycidae, Endromidae, Lemoniidae, Saturniidae, Sphingidae, Drepanidae, Notodontidae, Dilobidae, Lymantriidae, Ctenuchidae, Nolidae). Ulmer Verlag Stuttgart 1994. ISBN 3-8001-3474-8
* Manfred Koch: *Wir bestimmen. Schmetterlinge. Band 2. Bären, Spinner, Schwärmer und Bohrer Deutschlands.* S. 110f Neumann Verlag Radebeul 2. Auflage 1964

## Fuessnote


## Weblink

* www.lepiforum.de: Taxonomi und Foti
* www.schmetterling-raupe.de
* Moths and Butterflies of Europe and North Africa
* P.R. Pittaway: Sphingidae of the Western Palaearctic
Landaul

**Landaul** (bretonisch *Landaol*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Landaul lyt 26 km vu Vannes un 22 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 66 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Brech, Landévant, Locoal-Mendon, Nostang un Pluvigner.

## Gschicht
Landaul isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1387 as *Landaul* (1389: *Landaule*, 1630: *Landole*).

## Verwaltig
 vu Landaul isch . Landaul ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Landaul ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Château de Kerambourg (15. Jh.)
* Chilche Saint-Théleau / Sainte-Marie-Madeleine (15. Jh.)
* Kapäll Saint-Maurille / Saint-Mamert, Langombrach (1659)

## Weblink

* Landaul uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Landévant

**Landévant** (bretonisch *Landevant*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Landévant lyt 29 km vu Vannes un 18 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 80 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Landaul, Languidic, Nostang un Pluvigner.

## Gschicht
Landévant isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1330 as *Landecvan* (1387: *Landevant*, 14. Jh.: *Lendevant*, 1481: *Landevan*, 1630: *Landenen*).

## Verwaltig
 vu Landévant isch . Landévant ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Landévant ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche Saint-Martin (1824)
* Kapäll Locmaria-er-Hoet
* Kapäll Sainte-Brigitte
* Kapäll Saint-Laurent
* Kapäll Saint-Nicolas

## Partnergmai
*  Ballymahon, Irland

## Weblink

* http://www.landevant.fr
* Landévant uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Lanester

**Lanester** (bretonisch *Lannarstêr*) isch e franzesischi Stadt im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai bildet dr Kanton Lanester im Arrondissement .

## Geografi
Lanester lyt an dr Mindig vum Scorff in dr Mindigsdrächte vum Blavet in dr Atlantik, 45 km vu Vannes zwische 0 m un 51 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Lorient, Caudan, Hennebont, Kervignac un Locmiquélic.

## Gschicht
Dr Name wird zum erschte Mol gnännt wore anne 1815 as *Lanerster* (1818: *Lann Ester*, 1818: *Chemin de Lann ester*, 1818: *chemin de la Lantaire*, 19. Jh.: *Llan-er-Stère*, 19. Jh.: *Lanester-Bras*). Bis 1909 het Lanester zue Caudan ghert.

## Verwaltig
Dr Burgermaischteri vu Lanester isch . Lanester ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syt 1909
* 1909-1919: Jean-Marie Le Halpert
* 1919-1941: Pierre Rogel
* 1941-1944: Eugène Morvan
* 1944-1945: Pierre Rogel
* 1945-1953: Robert Boulay
* 1953-1996: Jean Maurice
* 1996-2001: Jean-Pierre Anfré
* 2001-2004: Jean-Claude Perron
* syt 2004: Thérèse Thiéry

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Lanester ghert zum Bretonisch. Dr Gmairot het am 13. Juli 2006 d Charta Ya d’ar brezhoneg unterzaichnet. Anne 2007 sin 5,8% vu dr Schueler in zwoosprochige Klasse gange.

## Kultur un Böuwärch
* Dolmen vu Kervenguen
* Staischissle vu Saint-Guénaël
* Stèle vu Locunel
* Chilche Saint Joseph du Plessis (modärn)
* Kapäll Saint-Gwenhael

## Literatur
* Léone Beaumes: *Lanester au fil de notre histoire*. Éd. à compte d’auteur (Bretagne Graphique Imprimerie), 1985
* André un Lucette Leclère (préf. Jean Maurice, maire honoraire de Lanester): *Images et mémoire de Lanester*. Lanester, Éd. à compte d’auteur, 1999 (ISBN 2-9505821-9-2)
* Yann Lukas: *Lanester, histoire d’une ville*. Quimper, Éd. Palantines, 1999 (ISBN 2-911434-08-0)
* Mairie de Lanester: * Lanester, histoire d’une Libération*. Lanester, Éd. à compte d’auteur (Atelier d’Impression Lorientais), 1995
* Claude Le Colleter: *Lanester, rivages d'histoires et de légendes*. Liv'Éditions, 2008

## Weblink

* http://www.lanester.com/
* Lanester uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Langoëlan

**Langoëlan** (bretonisch *Lanwelan*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Langoëlan lyt am Scorff, 63 km vu Vannes un 43 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 137 m un 274 m iber Normalnull. 

## Gschicht
Langoëlan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1233 as *Langoelan* (1499: *Langouellan*, 1630: *Lengouelan*).

## Verwaltig
 vu Langoëlan isch . Langoëlan ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syt 1983
* 1983-1989: Edouard Gallo
* 1989-1995: Joseph Brulé
* 1995-2001: Edouard Gallo	 
* 2001-2008: Guy Sinel 	 
* 2008-2014: Florence Le Beller
* syt 2014: Yann Jondot

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Langoëlan ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Saint-Barnabé (16. Jh.)
* Dolmen de la Villeneuve

## Weblink

* Langoëlan uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Langonnet

**Langonnet** (bretonisch *Langoned*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Langonnet lyt am Ellé, 74 km vu Vannes un 41 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 104 m un 292 m iber Normalnull. 

## Gschicht
Langonnet isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as *Lanchunuett* (1161: *Langonio*, 1161: *Langonio*, 1301: *Lenguenet*, 1368: *Langonec*, 1516: *Langonet*, 1536: *Langonnet*).

## Verwaltig
 vu Langonnet isch . Langonnet ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Langonnet ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Tumulus de Bodven
* Menhir de Bodero
* Chilche Saint Pierre et Saint Paul
* Chilche de la Trinité-Langonnet
* Kapäll Saint-Brendan (16. Jh.)
* Kapäll Sainte-Magdeleine (16. Jh.)
* Kapäll Saint-Germain (16. Jh.)
* Abtei Notre-Dame de Langonnet (grindet anne 1136, rekonschtruiert im 17. Jh)
* Manoir de Kermain (1. Jh.)


Datei:Mairie de Langonnet.JPG|Rothuus
Datei:Langonnet (56) Église 04.JPG|Chilche Saint Pierre et Saint Paul
Datei:La Trinité-Langonnet (56) Église 01.JPG|Chilche de la Trinité-Langonnet
Datei:Langonnet chapelle Saint Brendan.JPG|Kapäll Saint-Brendan
Datei:Langonnet abbaye cloître.JPG|Abtei Notre-Dame de Langonnet
Datei:Langonnet Kermain.JPG|Manoir de Kermain


## Weblink

* http://www.langonnet.fr
* Langonnet uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Languidic

**Languidic** (bretonisch *Langedig*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Languidic lyt 18 km nordweschtli vu Lorient un 35 km vu Vannes uf ere Hechi zwische 7 m un 126 m iber Normalnull. Zue dr Gmai ghere unter anderem no d Wyler Kerbléhan, Kerentestec, Kernec, Kergohanne, Kervréhan, Lambézégan, Saint-Jean, Saint-Étienne, Saint-Donatien un Tréauray.

## Gschicht
Languidic isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1160 as *Lankintic* (1264: *Landgedic*, 1264: *Landgendic*, 1282: *Languidic*, 1291: *Languindic*, 1313: *Languendic*.

## Verwaltig
 vu Languidic isch . Languidic ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Languidic ghert zum Bretonisch. Zwoosprochigi Klasse sin an dr Schuele anne 2001 yygfiert wore. Im Johr 2007 sin 18,4% vu dr Schueler in zwoosprochige Klasse unterrichtet wore, anne 2010 20,3 %.

## Kultur un Böuwärch
* Alignements Grand Resto Kersolan
* Kapäll Notre-Dame-des-Fleurs (1451), Languidic
* Kapäll Notre-Dame-de-Becquerel oder Saint-Maur (16. Jh.), Kernec
* Kapäll Saint-Jacques (19. Jh.), Kergohanne
* Kapäll Notre-Dame-du-bon secours (1806), Kervréhan
* Kapäll Notre-Dame-de-Grâce11 (17. Jh.), Lambézégan
* Kapäll Saint-Abibon (16. Jh.), Tréauray
* Kapäll Saint-Jean (17. Jh.), Saint-Jean
* Kapäll Saint-Étienne14 (17.-18. Jh.), Saint-Étienne
* Kapäll Saint-Donatien (16.-18. Jh.), Saint-Donatien
* Kapäll Saint-Urlo (16. Jh.), Saint-Donatien
* Brunne vu 1772, Kernec
* Château de Kerrous (19. Jh.)
* Château du Quellenec (15.-18. Jh.)
* Château de La Forest (17.-19. Jh.)


Datei:Chapelle ND des Fleurs Languidic 2004 267.jpg|Kapäll Notre-Dame-des-Fleurs
Datei:Chapelle Notre-Dame-de-Becquerel de Kernec.JPG|Kapäll Notre-Dame-de-Becquerel
Datei:Chapelle de Saint Urlo Languidic.jpg|Kapäll Saint-Urlo
Datei:Fontaine de Saint Urlo Languidic.jpg|Brunne vu 1772


## Partnergmaine
*  Rimpar, Dytschland (syt Juli 1997)
*  Great Cornard, Ängland (syt em 21. Oktober 1989)

## Literatur
* Xavier Dubois: *Languidic au fil des siècles*. éditions Maury, 2007 ISBN 978-2-9533281-0-3

## Weblink

* http://www.languidic.fr
* Office du tourisme de Languidic
* Languidic uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Lanouée

**Lanouée** (Gallo *Lanoés*, bretonisch *Lannoez*) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2019 isch si mit Les Forges (Morbihan) zue dr *Commune nouvelle* Forges de Lanouée fusioniert wore.

## Geografi
Lanouée lyt im Nordee vu Morbihan an dr Gränze zum Département Côtes-d’Armor, 41 km vu Vannes un 65 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 32 m un 117 m iber Normalnull. Im Norde vum Bann lyt dr Forêt de Lanouée.

## Gschicht
Lanouée isch zum erschte Mol gnännt wore anne 820 as *Lanoes* (1124: *Lanniou*, 1130: *Lannois*, 1131: *Lannou*, 1132: *Lannoix*, 1171: *Lannois*, 1221: *Lannoie*, 1239: *Lannoez*).

## Verwaltig
Dr letscht Maire vu Lanouée isch dr Gérard Granvalet gsii.

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Lanouée ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Chilche Saint-Pierre (12. Jh.)

## Weblink

* Lanouée uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Lantillac

**Lantillac** (Gallo *Lantiliau*, bretonisch *Landeliav*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Lantillac lyt 35 km vu Vannes un 58 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 41 m un 124 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Buléon, Guégon, Pleugriffet un Radenac.

## Gschicht
Lantillac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1378 as *Lentillac* (1387: *Lantillac*, 1516: *Landillac*).

## Verwaltig
 vu Lantillac isch . Lantillac ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Lantillac ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Chilche Notre-Dame-de-toute-Aide (1865-67, Glockedurm 1910)
* Manoir de Talhouët (1754)
* Manoir de La Ville-Gauthier (1568)
* Manoir du Bois-Derval (18. Jh.)

## Weblink

* Lantillac uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Larmor-Baden

**Larmor-Baden** (bretonisch *An Arvor-Baden*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Larmor-Baden lyt am Golf vu Morbihan, 12 km vu Vannes un 39 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 26 m iber Normalnull. Zum Bann vu dr Gmai ghere vier Insle, d Île de Berder, d Île de Gavrinis, d Île Longue un Radenec. 

## Gschicht
Larmor-Baden isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1401 as *Notre-Dame de Larmor* (15. Jh.: *Guendur*, 15. Jh.: *Kerloeis*, 15. Jh.: *Guendut*, 16. Jh.: *Kerloix*, 17. Jh.: *Gueuredu (ou) Larmor*, 17. Jh.: *Gueredut*, 17. Jh.: *L'Armor*, 17. Jh.: *Guerdut (ou) Larmor*, 17. Jh.: *Kerloës*, 18. Jh.: *Gueredus (ou) Larmor*, 1809: *Larmor*, 19. Jh.: *Arvour*). Bis anne 1924 het d Gmai zue Baden ghert.

## Verwaltig
 vu Larmor-Baden isch . Larmor-Baden ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syt 1924
*1924: Emile Sébire
* 1924-1944: Vincent Le Tallec
*1944: Joseph Jouanno
*1945-1947: Joseph Binvel
*1947-1959: Camille Lesquel
*1959-1971: Maurice Neveu
*1971-1989: Charles Le Berrigaud
*1989-1994: André Beauchesne
*1994-1998: Marie-Henriette Mahéo épouse Le Boru
*1998-1998: Jean-Marc Guillaume
*1999-2001: Christian Patte
*2001-2008: Bernard Le Boru 
* syt 2008: Denis Bertholom

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Larmor-Baden ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Tumulus Etal-Berder, Saint-Fiacre
* Cairn vu Gavrinis
* Chryz Kergouledec
* Chilche Notre-Dame


Datei:Larmor-Baden Eglise.JPG|Chilche Notre-Dame
Datei:Larmor-Baden bilingual sign.jpg|Ortsschild
Datei:Gavrinis cairn.jpg|Cairn vu Gavrinis


## Weblink

* Larmor-Baden uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Larmor-Plage

**Larmor-Plage** (bis 1924 *Lamor*, bretonisch *An Arvor* [naˈʁoːʁ]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Larmor-Plage lyt am Atlantik, 4 km sidlig vu Lorient un 47 km vu Vannes uf ere Hechi zwische 0 m un 39 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Ploemeur im Weschte un Lorient im Norde. Im Side un Oschte gränzt d Gmai an dr Atlantik.

## Gschicht
Larmor-Plage isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1430 as *Locmaria Annarvor* (1477: *Locmaria Larmor*, 1630: *Larmor*, 1815: *L'Armor*).

## Verwaltig
 vu Larmor-Plage isch . Larmor-Plage ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Larmor-Plage ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche Notre-Dame de Larmor (15./16. Jh.)
* Fort du Kernevel (18. Jh.)


Datei:Larmor-Plage.JPG|Strand
Datei:Larmor-Plage-Mairie.jpg|Rothuus
Datei:Église de Larmor-Plage.JPG|Chilche Notre-Dame de Larmor


## Partnergmaine
*  Youghal, Irlande (syt 1986)
*  Calafell, Spanie (syt 2005)

## Weblink

* http://www.larmor-plage.com/
* Larmor-Plage uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Buch

E **Buech**  isch e Sammlig vo bedruckte, beschriibnige, aagmoolte oder au leere Bletter us Babbiir oder andere, gäignete Materialie, wo bunde si und mäistens au e Iiband *(Umschlag)* häi. D Unesco definiert s für d Statistiken eso, ass Büecher nitperiodischi Publikazioone sige mit eme Umfang vo 49 Site oder mee. D UNESCO het 1995 dr 23. April as Wältdaag vom Buech festgläit.

Au äinzelne Wärk oder groosse Teggstabschnitt, wo in sich abgschlosse si, wärde mänggisch as *Buech* bezäichnet, bsundrigs wenn si e Däil vom ene Band si. Das isch dr Fall vor allem bi antike Wärk, wo us Büechersammlige, wo zuenander ghööre, bestöön. Bischbil für das si d Biible und anderi normativi religiöösi Häiligi Schrifte, d Eneis und verschidnigi antiki und middelalterligi Gschichtswärk.

Buechteggst, wo elektronisch gspiicheret si, säit mä *[[E-Book|digitali Büecher]]* (änglisch *e-book*). En anderi modärni Wariante vom Buech isch s *[[Hörbuch|Höörbuech]]*, won e Teggst vorglääse und akustisch ufzeichnet worden isch.

## Litratuur
; Lexikoon
* 
* 

; Buechgschicht
* 
* 
* 

; D Zuekumft vom Buech
* 
* 
* 
* 
* Jan-Felix Schrape: *Der Wandel des Buchhandels durch Digitalisierung und Internet*. Discussion Paper Universität Stuttgart 2011. (PDF; 3,18 MB)

; Sustigs
* Ernst Fischer: ''Buchmarkt'', in: Europäische Geschichte Online, hrsg. vom Institut für Europäische Geschichte (Mainz), 2010 Zugriff am: 14. Juni 2012.
* Karl Markus Michel u.&nbsp;a. (Hrsg.): *Kursbuch* Heft 133: *Das Buch.* Rowohlt Verlag, 1998. Ein „Rundschlag“, bei dem sich diverse Autoren zahlreichen Aspekten widmen.
* 

## Weblinks

* Linksammlung zur Buchgeschichte – Universität München
* Chronologie zur Buch- und Bibliotheksgeschichte – Bayerische Beamtenfachhochschule

## Fuessnoote
Larré (Morbihan)

**Larré** (Gallo *Laré*, bretonisch *Lare*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Larré lyt am Arz, 20 km vu Vannes un 64 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 22 m un 131 m iber Normalnull. 

## Gschicht
Larré isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1387 as *Lare* (1387: *Larre*).

## Verwaltig
 vu Larré isch . Larré ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syt 1826
* 1826-1855: Louis Pierre Lavenant 
* 1855-1892: Jean Marie Raulo 
* 1892-1897: Jean Julien Raulo 
* 1897-1911: Jean Pierre Le Page 
* 1911-1947: François Pedron 
* 1947-1977: Gabriel Le Brun 
* 1977-1995: René Julien
* syt 1995: André Serazin

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Larré ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Saint-Aignan (14./18./19. Jh.)
* Kapäll Sainte-Anne (19. Jh.)
* Tumulus mit Staichrais (Cromlech) un Galerigrab (Allée couverte)

## Weblink

* Larré uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Lauzach

**Lauzach** (bretonisch *Laozag*, im lokale Dialäkt [loˈa]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Lauzach lyt 17 km vu Vannes un 63 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 17 m un 63 m iber Normalnull. 

## Gschicht
Lauzach isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1330 as *Lausa* (1387: *Lauza*, 1453: *Laura*, 1731: *Lauzac*, 1823: *Lauzach*).

## Verwaltig
 vu Lauzach isch . Lauzach ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Lauzach ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Kapäll Notre-Dame-de-la-Clarté (15./17. Jh.)
* Kapäll Saint-Michel (18. Jh.)
* Chilche Sainte Christine (1958)

## Verain
* AS Berric Lauzach, Fueßballverain

## Weblink

* http://www.lauzach-pyreno.org
* Lauzach uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Le Cours

**Le Cours** (Gallo *Le Córr*, bretonisch *Ar C'hour*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Le Cours lyt 22 km vu Vannes un 65 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 27 m un 106 m iber Normalnull. 

Zue dr Gmai ghere d Wyler Carado, Carane, Caranre, Coetdigo, Coquily, Kerbernard, Kerbranquet, Kerjafrio, Kerliguen, Kerlogne, Kermelin, Kerolivier, La cocharderie, La croix mahe, La noe prio, La rabine, Le pont de molac, Le prodo, Pont drean, Quespal, Tremelo, La Renauderie, Le grand pâtis, Beausoleil.

## Gschicht
Le Cours isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1160 *Eleemosina de Molac*. Bis zum 14. Merz 1932 het d Gmai zue Molac ghert, e aigeständigi Bfarrei isch Le Cours scho anne 1839 wore. Dr hitig Name isch e Abchirzig vum traditionälle *Le Cours-de-Molac*.

## Verwaltig
 vu Le Cours isch . Le Cours ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Le Cours ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert.

## Böuwärch
* Château de Trégoët (13./14. Jh.)
* Chilche Notre-Dame (1868)
* Kapäll Notre-Dame-de-Priziac (12., 17., 19. Jh.)

## Weblink

* Le Cours uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Despotat Epirus

S **Despotat Epirus** isch äine vo de griechische Noochfolgerstaate vom Byzantinische Riich gsi, wo noch em Vierte Chrüzzuug noch 1204 entstande si. Dr Staat het bis zum Ändi vom 14. Joorhundert existiert. D Kärngebiet vom Fürstedum si d Region Epirus gsi, won em Staat dr Naame gee het, und Akarnanie. D Gschicht vom Staat isch brägt vo ständige Usenandersetzige mit de bedütendere Regionaalmächt uf em Balkan, em Byzantinische Riich, wo wider am Ufstiig gsi isch, und Bulgarie, spööter denn mit Neapel und Serbie, wo alli brobiert häi, iire Machtberiich uf Epirus uszdeene. Epirus isch schliesslig in e Hufe äinzelne Herrschafte verfalle, und isch zwüsche 1386 und 1449 schrittwiis ins Osmanische Riich iigliideret worde.

D Bezäichnig *Despotat Epirus* für dä westgriechisch Staat isch nid historisch und wird in zitgenössische Kwelle nid brucht, wil dr Ditel Despot öbber bezäichnet, wo e Blatz in dr Hierarchii vom byzantinische Hoof ghaa het. Epirus isch aber immer unabhängig vom Kaiserriich Nikaia bzw. em restaurierte Byzantinische Riich gsi. Mäistens häi sich d Regänte *[[Archon (Byzanz)|Archon]]* oder äifach *Kyrios* (Heer) gnennt. Noch 1230 häi aber äinzelni Herrscher vo Epirus dr Despoteditel vom Kaiser überchoo.

## Fuessnoote


## Litratuur
* John V.A. Fine: *The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest.* University of Michigan 1994. ISBN 0-472-08260-4.
* Donald M. Nicol: *The Despotate of Epiros (1204–1267)*. Oxford 1957.
* Donald M. Nicol: *The Last Centuries of Byzantium, 1261–1453*. 2. Aufl., Cambridge 1993.
* Günter Prinzing: *Studien zur Provinz- und Zentralverwaltung im Machtbereich der epirotischen Herrscher Michael I. und Theodoros Dukas* (2 Teile). In: *Epeirotika Chronika* Band 24(1982), S. 73–120 und Band 25(1983), S. 37–112.
* Brendan Osswald: *The Ethnic Composition of Medieval Epirus.* In: St.G. Ellis, L. Klusakova (Hrsg.): *Imagining Frontiers – Contesting Identities.* Pisa 2007, ISBN 978-88-8492-466-7, S. 125–154.

## Weblingg
* Griechenland im Mittelalter und in der Neuzeit. Zweite Periode: Fränkische Zeit. Von der Eroberung Konstantinopels durch die Kreuzfahrer … (1204–1460). In: Allgemeine Encyklopädie der Wissenschaften und Künste, hrsg. v. Johann Samuel Ersch & Johann Gottfried Gruber, Teil 85 S.200 ff. & Teil 86 S. 1–190.
Le Croisty

**Le Croisty** (bretonisch *Ar C'hroesti*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Le Croisty lyt 64 km vu Vannes un 35 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 123 m un 255 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Saint-Tugdual im Norde un Priziac im Weschte.

## Gschicht
Le Croisty isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1030 as *Croasti in Prisiac* (1191: *Croasti*, 1330: *Pouillé Tours Crosti*, 1387: *Croesti*).

## Verwaltig
 vu Le Croisty isch . Le Croisty ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Le Croisty ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche Saint-Jean-Baptiste (15./16. Jh.)

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20061124192356/http://le.croisty.free.fr/
* Le Croisty uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Rädäbäng

**Rädäbäng** cha si

* dr offiziell Fiehrer vom Comité fyr d Basler Fasnacht
* e Drummlerkwardett, wo  1969 bim Deep River Muster gschbiilt het
Theodor I. (Byzanz)

Dr **Theodor I. Laskaris** bzw. **Theodoros I. Laskaris** (, * um 1174; † 1222) isch vo 1205 bis 1222 dr byzantinisch Kaiser im Exil z Nikaia gsi.

## Lääbe
Dr Theodor isch Schwiigersoon vom Kaiser Alexios III. worde und het sich bi dr Verdäidigung vo Konstantinopel gege die christlig-latiinische Chrüzridder wääred em Vierte Chrüzzuug vo 1203 bis 1204 uszäichnet. Noch dr Erooberig vo dr Stadt het er sich z Bitünie mit ere Grubbe vo Flüchtling in dr Stadt Nikaia niidergloo, wo eso zum Sammelpunkt für sini Landslüt worden isch.

Er het zwar nid müesse Angst haa, ass d Latiiner iin wurde aagriffe, aber er het scho bald müesse go hälfe, d Bulgare z bekämpfe. Er het aagfange e nöije byzantinische Staat in Chläiasie ufzbaue und het im Joor 1206 dr Kaiserditel aagnoo.

In de Joor druf het dr jungi Staat Find uf alle Site ghaa. Er het sich gegen e latiinisch Kaiser Heinrich vo Flandere müesse verdäidige, het si Rivaal Alexios I. vo Trapezunt gschlaage und het en erfolgriiche Geegenaagriff gege dr Kai Chosrau I., dr Sultan vo Rum gmacht, wo vom abgsetzte Alexios III. zum Chrieg gegen in aagstiftet worde isch.

1210 het dr Theodor in ere Schlacht bi Antiochia z Pisidie dr Alexios gfange gnoo und d Stadt sälber vo de Türke zruggerooberet.

Gege s Ändi vo sinere Herrschaft het er über e Gebiet regiert, wo öbbe de römische Browinze Asia und Bitünie entsproche het.

## Literatur
*
Theodor I.

**Theodor I.** isch dr Naame vo dene Persoone:

* dr Babst Theodor I. († 649)
* dr Patriarch Theodor I.  vo Jerusalem
* dr Theodor I. vo Konstantinopel
* dr Kaiser vo Byzanz Theodor I. (~1174–1222)
* dr byzantinisch Despot Theodor I. (1355–1407),  (*Theodōros I. Palaiologos*)
* dr Kaiser Theodor I. († 1414) vo Ethiopie
* dr Köönig Theodor I. (1694–1756) vo Korsika
Kaiserreich Trapezunt

S **Kaiserriich Trapezunt** (mittelgriechisch  **, türkisch *Trabzon Rum Imparatorluğu*) isch äine vo de Noochfolgerstaate vom Byzantinische Riich gsi und het vo 1204 bis 1461 existiert.

S Riich isch im Oste vom Südufer vom Schwarze Meer glääge und isch 1204 vo dr byzantinische Herrscherdünastii vo de Komnene gründet worde, wo no vor dr Erooberig vo Konstantinopel dur d Ridder vom Vierte Chrüzzuug us dr Hauptstadt gflüchdet si, aber bis 1204 e separaats Riich um Amastris (anatolischi Nordwestküste zum Schwarze Meer) beherrscht häi. D Komnene si vo de Georgier unterstützt worde und häi e Sträife vo dr Küste chönne eroober und halte, wo strategischi und politischi Bedütig gha het, wil dört wichtigi Handelsrute duuregange si. 

S Territorium het im Wääsentlige em ehemoolige Thema Chaldia entsproche. Grad wie d Rum-Seldschuke häi sich d Komnene 1243 noch dr Schlacht vom Köse Dağ de mongolische Ilkhane as Wasalle müesse underwärfe. Bis 1282 häi si de Laskaride und Palaiologe dr Ditel *Kaiser vo de [[Rhomäer|Romäer]]* stritig gmacht.

S Riich und si Hauptstadt, wo hüte Trabzon häisst, häi wäärend em 13. und früeje 14. Joorhundert e wirtschaftligi und kulturelli Blüetezit erläbt. Zügnis für das si Bauwärk wie d Chille Hagia Sophia.

Noch dr Erooberig vo Konstantinopel dur d Osmane im Joor 1453 isch Trapezunt zum letschte Rückzugsgebiet vo dr byzantinische Kultur in Chläiasie worde, aber nume no für e baar Joor. Dr letscht Kaiser David Komnenos het ooni Erfolg brobiert, mit lokale islamische Herrscher, de Georgier und westöiropäische Mächt en Allianz gege d Osmane ufzstelle, aber 1461 isch Trapezunt schliesslig e Däil vom Osmanische Riich under em Mehmed II. worde.

## Litratuur
* Anthony Bryer: *The Empire of Trebizond and the Pontos*. London 1980 
* Sergej Pavlovich Karpov: *Das Reich von Trapezunt.* In: *[[Lexikon des Mittelalters]]*, Bd. 8, Sp. 958f. (Überblick, Quellen und Literatur).
* Otto Retowski: *Die Münzen der Komnenen von Trapezunt.* Synodal-Buchdruck, Moskau 1910, sowie Klinkhardt & Biermann, Braunschweig 1974, 1977 (Neudruck)
* Andreas Urs Sommer: *Das Kaiserreich von Trapezunt und seine Münzen (1204–1461)*. In: *Money Trend.* Internationales Münzenmagazin. Nr. 10 (1989), S. 12ff.
Le Hézo

**Le Hézo** (bretonisch *Hezoù*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Le Hézo lyt am Golf vu Morbihan, an dr Mindig vum Rhuys, 9 km vu Vannes un 53 km vu Lorient uf ere Hechi zwische -1 m un 38 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Noyalo im Norde, Surzur im Oschte, Saint-Armel im Side un uf dr äänere Syte vum Rhuys d Gmai Séné.

## Gschicht
Le Hézo isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1475 as *Le Heso* (1516: *Le Heuzou*, 1630: *Lhuegou*, 1693: *le Haizeau*).

## Verwaltig
 vu Le Hézo isch . Le Hézo ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Le Hézo ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Saint-Vincent (19. Jh.)
* Musée du cidre

## Weblink

* Le Hézo uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Johannes III. (Byzanz)

Dr **Johannes III. Dukas Vatatzes** (, * 1193 z Didymoticho; † 3. Novämber 1254 z Nymphaion bi Smyrna) isch vom 15. Dezämber 1222 bis zu sim Dood dr byzantinisch Kaiser im Exil z Nikaia gsi.

## Lääbe
Wäge sine Verdienst as Soldat het en 1222 si Schwiigervater Theodor I. zum sim Noochfolger bestimmt. Er het d Räste vom byzantinische Riich organisiert und het Nikaia zum sterkste und riichste Fürstedum in dr Levante gmacht. Er het d Ostgränze mit eme Abkomme mit de Seldschuke und dr Aasiidlig vo Weerbuure  sicher gmacht und het denn aagfange, die öiropäische Bsitz vo sine Vorgänger zruggzeroobere.

Er het si Flotte in dr Egeis gege d Latiiner lo kämpfe und het Rhodos und spööter Chios, Lesbos und Samos zruggerooberet. Im Joor 1225 het si Armee, wo mit fränkische Söldner versterkt gsi isch, d Chreft vom Latiinische Kaiserriich uf offenem Fäld gschlaage und het si fast ganz us Chläiasie usedrängt.

Zämme mit de Bulgare het er 1235 ooni Erfolg Konstantinopel belaageret, het denn aber groossi Däil vo Thrakie und Makedonie iignoo und het de Despotat vo Thessaloniki (1246) und Epirus (1252) si Oberherrschaft ufzwunge. Ass Konstantinopel 1261 zruggerooberet worden isch, isch s Resultaat vo sine Aasträngige gsi.

Dr Johannes III. isch dr Schwiigersoon vom Kaiser Friedrich II. gsi. Er het ooni Erfolg brobiert d Chille wider z veräine. Vo dr orthodoxe Chille isch er as dr *Johannes dr Barmhärzig* häilig gsproche worde (Festdaag: 4. Novämber).

## Litratuur
* Demetrios Ioannou Polemis: *Remains of an acoluthia for the emperor John Ducas Batatzes*, In: C. Mango, O. Pritsak: Okeanos: Essays Presented to Ihor Sevcenko on his Sixtieth Birthday by his Colleagues and Students, Festschrift, = Harvard Ukrainian Studies 7, Cambridge, Mass, 1984, S. 542–547
* J. Langdon: *John III Ducas Vatatzes' Byzantine Imperium in Anatolian Exile, 1222–54. The Legacy of his Diplomatic, Military and Internal Program for the Restitutio Orbis*, Diss. University of California, 1978, 1979
* 
* Peter Schreiner: Johannes III. Dukas Vatatzes, byzantinischer Kaiser (1221/ca. 1192-1254). In: Lexikon des Mittelalters (LexMA). Band 5, Artemis & Winkler, München/Zürich 1991, ISBN 3-7608-8905-0, Sp. 533–534.
Le Palais

**Le Palais** (bretonisch *Porzh-Lae*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Le Palais lyt uf dr Insle Belle-Île-en-Mer im Atlantik, 45 km vu Vannes un 47 km vu Lorient. Dr hegscht Punkt vum Bann lyt 58 m iber em Meer. 

## Gschicht
Le Palais isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1579 as *Pallay* (1719: *Saint Palais*, 18. Jh.: *Le Pallais*).

## Verwaltig
 vu Le Palais isch . Le Palais ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Le Palais ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Zitadelle (anne 1549 böue loo vum Heinrich II, bis 1961 Gfängnis, hite *Musée d'histoire de Belle-Ile et de la ville de Palais*)
* Chilche Saint-Gérons


Datei:Citadelle de Belle-Ile-en-Mer.JPG|Zitadelle 
Datei:Le Palais (4).JPG|Hafe
Datei:Belle-ile Le Palais la Saline.JPG|Hafebecki
Datei:Le Palais rue (3).jpg|Stroß
Datei:Le Palais porte Vauban (1).jpg|Porte Vauban
Datei:Le Palais eglise.jpg|Chilche Saint-Gérons
Datei:Le Palais mairie.jpg|Rothuus


## Weblink

* Société historique de Belle-Île-en-Mer
* Office de Tourisme à Palais
* Tourisme à Belle-Île-en-Mer
* Le Palais uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Le Guerno

**Le Guerno** (Gallo *Le Guerno*, bretonisch *Ar Gwernoù*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Le Guerno lyt 28 km vu Vannes un 74 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 45 m un 86 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Noyal-Muzillac, Limerzel, Péaule un Marzan.

## Gschicht
Le Guerno isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1160 as *Guernou* (1427: *Le Guernou*). 

## Verwaltig
 vu Le Guerno isch . Le Guerno ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Le Guerno ghert zum Gallo. Anne 1806 het d Gmai noch em Charles Coquebert de Montbret no zum bretonische Sprochbiet ghert.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Sainte-Anne (1570)
* Château de Branfere (17. Jh.), mit eme Botanisch-Zoologische Garte im Schlosspark

## Weblink

* http://www.leguerno.fr
* Le Guerno uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
İznik

**İznik** (griechisch Νίκαια, *Nikaia*; latinisch *Nicaea*; au *Nicäa*, *Nikäa* oder *Nizäa*) isch e Stadt am İznik-See und e Landchreis vo de Provinz Bursa i de Türkei.

## Gschicht

D Stadt lit i de antike Landschaft Bithünie in Chliasie. Nikaia isch 301 v. Chr gründet worde. Die hellenistischi Stadt isch ab 74 v. Chr. römisch gsi. Di antiki Stadtmuure und es römischs Theater chönd hüt no besichtigt wärde.

I de Spatantike het Nikaia zu Byzanz ghört. Es hend zwei ökumenischi Konzil vom Christetum det stattgfunde: s erste 325, s zweite 787. Vo de Eroberig vo Konstantinopel 1204 bis 1261 het es Kaiserriich Nikaia bestande, wo die byzantische Riichstradition und de orthodoxi Glaube witergfüehrt het.

1331 isch d Stadt zum Osmanische Riich cho. Für churzi Zyt isch İznik d Hauptstadt vo de Osmane gsi. Under irer Herrschaft isch İznik zumene Zentrum vo de Keramik-Produktion worde. Us em 14. Jahrhundert stammet no zwei Moschee, d'Hacı Özbek und d'Yeşil oder Grüeni Moschee.

## Weblink