open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
PCI Express

**PCI Express** (uf Englisch "Peripheral Component Interconnect Express", abkürzt **PCIe** oder **PCI-E**) isch en Standard, wo brucht wird, zum Peripheriegerät mit em Chipsatz vom Hauptprozessor z'verbinde. S isch im Jahr 2003 iigfüehrt worde und het dr vorherige Standard wie PCI, PCI-X und AGP abglöst. Im Verglich zu däne ältere Standards überträgt **PCIe** meh Date pro Pin, also het e höcheri Geschwindigkeit. So um d’Jahr 2010 ume sind ufne Mainboards nur no PCIe-Steckplätz verbaut worde, und d alte Standards wie PCI(X) und AGP sind definitiv nümme verbaut worde.

## Weblink

## Quälleangabe
RAMDAC

En **RAMDAC** (*Random Access Memory Digital-to-Analog Converter*) isch en Chip uf dr Grafikcharte, wo für d Umwandlig vo digitale in analogi Bildsignal zueständig isch. Er wird hauptsächlich für di analoge Usgabe verwendet, zum Bispiel bi Monitore, wo über VGA agschlosse sind.

Dr RAMDAC bestoot us eme chline statische Speicher (RAM), wo d Farbtabelle (LUT – Look-Up Table) enthaltet, und us drü D/A-Wandler – je eine für d Grundfarbe Rot, Grüen und Blau. Jede Wandler setzt de digitali Farbwärt in en analogi Spannig um, wo denn zäme s analoge Videosignal ergä.

## Weblink
Accelerated Graphics Port

**Accelerated Graphics Port** (kurz **AGP** oder **A.G.P.**) isch en Industriestandard zur d direkte Verbindung ener Grafikkartä mit dr Hauptplatine vo em PCs. **AGP** wurd vo Intel 1996 eigfürt. 2003 wurd er durch d PCI Express abglöscht.
Cheniers

**Cheniers**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-3.

## wu dr Dorfnàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dr Dorfnàmma schtàmmt vum Oïl-Wort ** (‚Aichawaldala‘), wo hìtt ìm Plurààl schteeht.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q745256", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda lììgt süüdlig vu Châlons-en-Champagne ìn dr kriidiga Champagne. Umgaa ìsch Cheniers vu da Noochberg’mainda Villers-le-Château ìm Norda, Coolus ìm Nordoschta, Écury-sur-Coole ìm Oschta, Nuisement-sur-Coole ìm Süüdoschta, Soudron ìm Süüdwäschta, Germinon ìm Wäschta so wia Thibie ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Dionysiuskìrìch *()*


CHENIERS.jpg|d’ Dionysiuskìrìch


## Wìrtschàft
Z’ Cheniers schpììlt d’ Làndwìrtschàft a wìchtiga Rolla. Doo wìrd vor àllem Getraida gepflànzt un g’arnta.

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Cheniers biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Cheniers ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Cheniers, wo düü kààsch ufflààda (frànzeesch)
* [a Online-Kàrta vu dr G’mainda Cheniers](https://www.geoportail.gouv.fr/carte?c=4.243611,48.885&z=5.0E-5&l0=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(0.8)&l1=ADMINISTRATIVEUNITS.BOUNDARIES::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(1)&l2=HYDROGRAPHY.HYDROGRAPHY::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(0.5)&permalink=yes) bii Géoportail (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Laval-sur-Tourbe

**Laval-sur-Tourbe**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle un zem Arrondissement Châlons-en-Champagne.

## zem Dorfnàmma
S’ Dorf ìsch um 1252 mìt’m Nàmma *Laval* g’nännt gsìì, un schpeeter mìt’m Nàmma ** ànna 1397 un *Laval-sur-tourbe* ànna 1516.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q535819", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Laval-sur-Tourbe lììgt 53 Kilomeeter eeschtlig vu Reims ìn dr Trockana Champagne. Durs Dorf fliasst d’ Tourbe, ema Naawafluss vu dr Aisne. Umgaa ìsch Laval-sur-Tourbe vu da Noochberg’mainda Wargemoulin-Hurlus ìm Norda, Berzieux ìm Nordoschta, Courtémont ìm Oschta, Dommartin-sous-Hans un Hans ìm Süüdoschta, Saint-Jean-sur-Tourbe ìm Süüda un Somme-Suippe ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Petrüskìrìch *()*. D’rìnn sìnn mehrera Meewel un Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: Dr holziga Hàuiptàltààr üss’m 18. Joohrhundert, wo vergulda-n-ìsch, s’ Holzkrüzifix üss’m 18. Joohrhundert, d’ fàrwiga Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 17. Joohrhundert, d’ fàrwiga Holzschtàtüüta vum hl. Petrüs üss’m 17. Joohrhundert, so wia-n-a Sìlwerkälch üss’m Joohr 1846 un a vergulda Sìlwerziboor üss’m Joohr 1845. Üsserdam sìnn zwai Sìlwerbacher üss’m schpeeta 18. odder’m friahja 19. Joohrhundert jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.


51317 LAVAL SUR TOURBE 1 (2).jpg|d’ Petrüskìrìch
51317 LAVAL SUR TOURBE 1 (3).jpg|s’ Roothüüs


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Laval-sur-Tourbe biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Laval-sur-Tourbe ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Laval-sur-Tourbe, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Marion Lichardus-Itten

D’ **Marion Lichardus-Itten** (* ìm Juni 1941 z’ Zürich àls *Marion Itten*) ìsch a Schwiizer Histoorikera, wo vor àllem um d’ Ürg’schìcht forscht.

## ìhr Laawa
D’ Marion Lichardus-Itte ìsch d’ Tochter vum Schwiizer Mooler, Kunschttheoreetiker un Kunschtpedàgoog Johannes Itten un em siinera zwaita Eehafràui Anneliese. Sa hàt àn dr Üniwärsiteet Züri biim Histooriker Emil Vogt g’schtudiart un ìsch ànna 1966 Doktera worra — d’rfìr hàt sa a Schrìft zem Theema Horgener Kültüür g’schrììwa. D’rnooh ìsch sa Verwàlterin vum Schwiizerischa Làndesmüsee z’ Züri worra. Ànna 1969 hàt sa a Schtüüdiaraisa ìn dr Slowàkäi g’màcht un hàt doo dr Histooriker Jan Lichardus kännag’leehrt, wo àn daara Zitt wìssaschàftliger Àssistant àm Àrkäoloogischa Ìnschtitüüt z’ Nitra gsìì ìsch. Sa hàt’na g’hiiroota, wu-n-’r ànna 1971 ìn d’ Bundesrepüblik Diitschlànd ìsch kumma ku laawa.

Zwìscha 1976 un 1981 ìsch sa Schtüüdia-n-uffsaahner un d’rnooh Àssistanzprofassera àn dr Üniwärsiteet Panthéon-Sorbonne z’ Pàriis gsìì. Àb 1982 ìsch sa därt un àn da Üniwärsiteeta z’ Haidelbarg un Màrburg àls Prìwààtdozänta taatig gsìì.

Wu sa ànna 1988 d’rzüa z’ Marburg d’ Hàbilitàzioon b’schtànda hàt ìsch sa ìm saalwa Joohr àls Profassera àn d’ Sorbonne z’ruckkeehrt, wu sa ànna 2006 emeritiart worra-n-ìsch.

Àb 1986 hàt sa d’ Üssgrààwunga bii Kowatschewo ìm Tààl vu dr Struma ìn Bülgàària g’laita, womm’r a Siidlungsplàtz uffg’däckt hàt, wo zitter’m friahja Jungschtaizitt b’woohnt gsìì ìsch.

D’ Lichardus-Itten ìsch Mìtglììd vum Diitscha Àrkeoloogischa Ìnschtitüüt so wia vum Bülgààrischa Àrkeoloogischa Ìnschtitüüt un ìsch Eehradokter vu dr Üniwärsiteet Sofia. Sa ìsch üsserdam Presidantin vu dr Johannes-Itten-Schtìftung.

Dr Geogrààf un Hoochschüallehrer Klaus Itten (1944–2023) ìsch ìhr Brüader gsìì.

## a Üsswààhl vun ìhra Schrìfta
* Marion Itten: *Die Horgener Kultur.* Birkhäuser, Basel 1970.
* Marion Lichardus-Itten: *Die Gräberfelder der Grossgartacher Gruppe im Elsass* (= *Saarbrücker Beiträge zur Altertumskunde,* 25). Habelt, Bonn 1980, ISBN 978-3-7749-1423-0.
* Jan Lichardus, Marion Lichardus-Itten (mìt Biitraag vum Gérard Bailloud un vum Jacques Cauvin): *La Protohistoire de l’Europe. Le Néolithique et le Chalcolithique entre la Méditerranée et la mer Baltique.* *Nouvelle Clio, l'histoire et ses problèmes.* Presses Universitaires de France, Pàriis 1985.
* Marion Lichardus-Itten et al. (Üssg.): *Beiträge zu jungsteinzeitlichen Forschungen in Bulgarien* (= *Saarbrücker Beiträge zur Altertumskunde,* 74). Habelt, Bonn 2002, ISBN 978-3-7749-3105-3.

## Lìteràtüür ìwwer sììe
* Jean-Paul Demoule, *Marion Lichardus-Itten: une vie d’archéologie*. In: Vassil Nikolov, Krum Bacvarov, Maria Gurova (Hrsg.), *Festschrift für Marion Lichardus-Itten*, Studia Praehistorica 14, Sofia 2011, VII-IX.

## Weblìnks
* 
* 
* ìhra Vorschtällung àn dr Sorbonne (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
La Veuve

**La Veuve**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (bis 2015 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-2. 

## zem Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Waahrend dr Frànzeescha Revolüzioon hàt dr G’mainda zittawiis **'  (‚d’ Volksschtìmma‘) g’haissa.

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **'  (fìr d’ Manner) un **  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1617705", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

La Veuve lììgt äbba 33 Kilomeeter süüd-süüdeeschtlig vu Reims un àcht Kilomeeter nord-nordweschtlig vu Châlons-en-Champagne. Umgaa wìrd La Veuve vu da Noochberg’mainda Les Grandes-Loges ìm Norda un Nordwäschta, Bouy ìm Nordoschta, La Neuville-au-Temple ìm Oschta un Süüdoschta, Recy ìm Süüda so wia Juvigny ìm Wäschta.

Dur d’ G’mainda fiahra d’ Otoschtrooss A4 un d’ Nàzionààlschtrooss 44.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Mària-Magdaleena-Kìrìch *()* üss’m 13. Joohrhundert, wo-n-a ehamooliga Kàpall vum Trinitààriaroorda ìsch. D’rìnn sìnn zwai Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: Dr holziga Hàuiptàltààr üss’m 18. Joohrhundert, wo fàrwig g’fàsst ìsch, so wia d’ Schtaischtàtüüta vum Krìschtüs ìn dr Ràscht üss’m 15. Joohrhundert.


Église 573.JPG|d’ Mària-Magdaleena-Kìrìch
Mairie et ruisseau 580.JPG|s’ Roothüüs
Espace viduen 58.jpg|d’ Mehrzwackhàlla *()*


## Lìteràtüür zem Dorf

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* a Vorschtällung vu dr G’mainda La Veuve biim G’maindaverbànd Pays de Châlons-en-Champagne (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda La Veuve biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda La Veuve ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda La Veuve uff dr Plàttform BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda La Veuve, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* [a Online-Kàrta vu dr G’mainda La Veuve](https://www.geoportail.gouv.fr/carte?c=4.31833333333,49.0316666667&z=0.00010140992&l0=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(1)&permalink=yes) bii *Géoportail* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Gratreuil

**Gratreuil**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle.

## zem Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q640982", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Gratreuil lììgt ìn dr Trockana Champagne, äbba 40 Kilomeeter eeschtlig vu Reims. Sa ìsch umgaa vu da Noochberg’mainda Ardeuil-et-Montfauxelles ìm Norda, Séchault un Bouconville ìm Nordoschta, Fontaine-en-Dormois ìm Süüdoschta, Rouvroy-Ripont ìm Süüda, Sommepy-Tahure ìm Süüdwäschta so wia Manre ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Niklàuiskìrìch *()*
* a Kriagerdankmool, fìr d’ g’schtoorwana Soldààta üss’m Dorf eehra, wo ìm Äärschta Waltkriag ums Laawa kumma sìnn


Gratreuil-FR-51-panneau d'agglomération-a1.jpg|wämm’r ìns Dorf iinafààhrt
Gratreuil-FR-51-monument aux morts-a1.jpg|s’ Kriagerdankmool
Gratreuil-FR-51-mairie & église-a2.jpg|s’ Roothüüs naawa dr Niklàuiskìrìch
Gratreuil-FR-51-église-intérieur-a1.jpg|ìm Schìff vu dr Niklàuiskìrìch
Gratreuil-FR-51-église-intérieur-a3.jpg|ìm süüdliga Kweerschìff vu dr Niklàuiskìrìch mìt dr Schtàtüüta vu dr Jeanne d’Arc unter’m Glààsfanschter vum Krìschtilàmm
Gratreuil-FR-51-église-statue-d1.jpg|d’ Schtàtüüta vu dr hl. Thereesia vu Lisieux ìm süüdliga Kweerschìff
Gratreuil-FR-51-église-statue-e1.jpg|d’ Schtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd ìm süüdliga Kweerschìff
Gratreuil-FR-51-église-statue-a1.jpg|d’ Schtàtüüta vum hl. Niklàuis ìn dr Niklàuiskìrìch
Gratreuil-FR-51-église-statue-b1.jpg|d’ Schtàtüüta vum hl. Josef ìn dr Niklàuiskìrìch
Gratreuil-FR-51-église-statue-c1.jpg|d’ Schtàtüüta vum Krìschtkìnd mìt’m Hailigschtaharz
Gratreuil-FR-51-calvaire-a1.jpg|a Waagkriiz


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Gratreuil biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Gratreuil ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Gratreuil uff dr Plàttform BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Gratreuil, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Binarville

**Binarville**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle.

## zem Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **  uff Frànzeesch — dàs bediitet ‚d’ Müüleesel‘ ìm Plurààl. Friahjer hann d’ Forschtàrwaiter mìt sallana Tiarla Holz trànschportiart.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1115946", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Binarville lììgt zwìschem Aisne-Tààl un dr Làndschàft Argonna àn da Granza züa da Départements Ardennes un Meuse, äbba 35 Kilomeeter wäschtlig vu Verdun. Sa g’heert offiziäll züa dr Làndwìrtschàftsregioon Argonna. Umgaa ìsch Binarville vu da Noochberg’mainda Lançon ìm Norda, Chatel-Chéhéry ìm Nordoschta, Apremont un Montblainville (fìr dia numma mìt’ma klaina B’riahrungspunkt) ìm Oschta, Vienne-le-Château ìm Süüdoschta, Servon-Melzicourt ìm Süüdwäschta so wia Condé-lès-Autry ìm Wäschta.

## G’schìcht
Bis àm 31. Janner 1790 hàt d’ G’mainda Binarville zem Ardenna-Département g’heert.

Nooh-n-em Äärschta Waltkriag ìsch d’ G’mainda àm 1. Oktoower 1920 mìt’m Kriagskriiz 1914/18 üsszaichnet worra.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Schtefàànskìrìch *()* üss’m Joohr 1853, wo ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra-n-ìsch. Sa ìsch àb 1926 un 1929 wììder ärrìchta un ìm Mai 1929 wììder iig’wäijt worra. Sa ìsch hìtt ìm Gen’rààlverzaichniss vu da Histoorischa Dankmooler vu Frànkrììch iitrajt.


51 BINARVILLE.jpg|d’ Schtefàànskìrìch
BinarvillesKirche.jpg|wia s’ Ìnnera vu dr Schtefàànskìrìch nooh da Schaada vum Äärschta Waltkriag üssg’sah hàt
Binarville, Argonne Forest (15664147294).jpg|Kriagsschaada z’ Binarville
Binarville (Argonnenwald).jpg|s’ Dorf Binarville grààd nooh-n-em Kriag ànna 1915


## Lìteràtüür zem Dorf
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Binarville biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Binarville ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Binarville ìn dr Dààtabànk BANATIC vum Ìnnaminìschteerium vu Frànkrììch (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Binarville bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* [a Online-Kàrta vu Binarville](https://www.geoportail.gouv.fr/carte?c=4.8944,49.24055&z=5.070496E-5&l0=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN25TOUR.CV::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(1)&permalink=yes) bii *Géoportail* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Braux-Saint-Remy

**Braux-Saint-Remy**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle.

## wu dr Dorfnàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dr Nàmma **' ìsch vum Àltfrànzeescha ''bro'' àbg’laita, wo ‚Drààwra‘ odd’r àui ‚Schlàmm‘ bediitet, un wo salbscht üss dr [[Gallische Sprache|gàllischa]] Wurzla ''bracu'' (‚Sumf‘, ‚Schlàmm‘ odd’r ‚Müar‘)  schtàmmt. Dr histoorischa Nàmma ìsch àui mìt’m Schpeetlàtiinischa **' verwàndt, wo ‚Tààl‘ bediitet. Somìt hàt m’r zallamols mìt’m gàllischa Wort **bracu* (odd’r g’nàuijer **brakus*, *brakōs*) a „fiicht Tààlmulda“ un schpeeter a „Sumfgeegend“ g’nännt.

Waahrend dr Frànzeescha Revolüzioon hàt m’r d’ G’mainda zittawiis umtaift, fìr d’ religiöösa Idantiteet vum Nàmma läscha. Sa hàt àlso aifàch **'  un schpeeter **'  g’haissa.

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1115958", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda lììgt ìm Ìwwergàngsb’raich zwìscha dr Trockana Champagne un da Argonna, äbba 40 Kilomeeter eeschtlig vu Châlons-en-Champagne. Ìm Süüda vu dr G’mainda verlàuift d’ Iisabààhn-Hoochg’schwìndikaitsschträcka LGV Est européenne vu Pàriis uff Schtroossburi. Braux-Saint-Remy ìsch umgaa vu da Noochberg’mainda Élise-Daucourt ìm Norda, Châtrices ìm Nordoschta, Sivry-Ante ìm Süüdoschta, Dampierre-le-Château ìm Süüdwäschta, Rapsécourt ìm Wäschta so wia Voilemont ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()*. D’rìnn sìnn säcks Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: D’ fàrwiga Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 18. Joohrhundert, d’ fàrwiga Holzschtàtüüta vum hl. Remigius üss’m 17. Joohrhundert, d’ fàrwiga Holzschtàtüüta vum hl. Eligius üss’m 18. Joohrhundert, s’ G’mäld vum Chlodwig siinera Daifata z’ Reims (Eelfàrb uff Liinwànd, 17. Joohrhundert) so wia zwai Prozässioonskriiza üss Metàll vum 19. Joohrhundert.


France, Marne, Braux-Saint-Remy.JPG|d’ Remigiuskìrìch
Braux saint Rémy.jpg|a àndra Sìcht vu dr Remigiuskìrìch


## Lìteràtüür zem Dorf
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Vorschtällung vu dr G’mainda Braux-Saint-Remy biim G’maindaverbànd L’Argonne champenoise (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Braux-Saint-Remy biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Braux-Saint-Remy ìn dr Dààtabànk vu dr Ldh/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Braux-Saint-Remy ìm Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Braux-Saint-Remy, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Ozzy Osbourne

Dr **John Michael „Ozzy“ Osbourne** (* 3. Dezämber 1948 z Birmingham; † 22. Juli 2025 z Jordans) isch e britische Rocksänger gsi.

Er isch ab 1969 als Sänger vo de Heavy-Metal-Band Black Sabbath ufträtte. Als Solokünstler het er ab 1980 bis Mitti vo de 1990er Jahr mehreri Platin-Uszeichnige übercho. Er het d Bynäme *Godfather of Metal* („Götti vom Metal“) und *Prince of Darkness* („Fürst vo de Finsternis“) gha. Zäme mit synere Frau und Manageri Sharon Osbourne het er 1996 s *Ozzfest* gründet. Aafang vo de 2000er Jahr hed ne d MTV-Reality-Serii *The Osbournes* no einisch berüehmt gmacht. Er isch det inne zäme mit synere Frau und den Chind Kelly und Jack ufträtte.

Dr Osbourne im Alter vo 76 Jahr i sym Huus amene Härzinfarkt gstorbe.

## Weblink
Au Kam San

Dr **Au Kam San** (mìt da kineesischa Làngzaicha schribbt m’r ‚‘; * 30. Àwrìl 1957 z’ Macau, wo zallamols zem Portügàl g’heert hàt) ìsch a ehamooliger macauischer Politiker. Ar ìsch bis 2016 Mìtglììd vum Verbànd „Näi Macau“ (AMN) so wia bis 2021 ainer vu da dräi Pàrlamantààriar gsìì, wo d’ Demokràtii unterschtìtzt hann.

## siina Kàrriar
Dr Au Kam San ìsch Grundschüallehrer gsìì.

Ar ìsch bii dr Pàrlàmantswààhl ànna 2001 zem äärschta Mol ìn d’ G’sätzgaawanda Versàmmlung vu Macau g’wählt worra — ar hàt somìt d’ Schtälla vum pro-kineesischa Àbg’oordnet Kou Hoi In ìwwernumma. Ar ìsch ànna 2005, 2009 un 2013 fìr dr AMN-Pàrtäi wììderg’wäht worra, un àui ànna 2017 fìr d’ Pàrtäi „Iniziàtiiwa fìr d’ Äntwìcklung vu dr G’mainschàft vu Macau“ (ANMD). Ìm Pàrlàmant hàt’r d’ Soziààlhìlf, a Reform vum Wààhlsüschteem so wia Mààsnhààma geega B’schtaachung vertaidigt. Bii dr Pàrlamantswààhl ànna 2021 ìsch’r mìt 63 Joohra kää Kàndidààt meeh gsìì: Ar hàt g’sajt, àss’r „trotz da B’schräkunga vum politischa Süschteem (...) àlles Meeglig g’màcht hàt“. Ar hàt jedoch bekànnt gaa, àss’r nooh siim Rucktrìtt d’ Regiarung „witter ìwwerpriafa“ wurd.

Àm 31. Jüüli 2025 ìsch dr Au vu dr macauischa Kriminààlpolizäi verhàfta worra, dänn’r häjg ìn’ra üsslandischa Grupp fàlscha Informàzioona getailt, fìr d’ nàzionààla Sìcherhait ìn Macau un Kiina beiitraachtiga. Dia Verhàftung ìsch ìm Rààhma vum näija G’sätz um d’ nàzionààla Sìcherhait z’ Macau gsìì — dr Au ìsch dr äärschta Politiker, wo zitter dr Wààhl vum näija G’sätz iig’schpärrt worra-n-ìsch. Nooh-n-em Paulo Countinho vu dr *Macau Daily Times* hàt dia Verhàftung a „Wanda fìr d’ Schtàdt“ dààrg’schtällt un „wìchtiga Frooga fìr Bìrgerrachta un d’ Züakunft fìr Üssdrucksfräihait ìn dr Schtàdt“ uffgebrocht: „Sa [säjg] a Zaicha fìr d’ Iiangung vu dr politischa Toleranz un fìr a näija B’schtìmmung vu dam, wàs m’r äffentlig därft sààga.“ Ìn’ra Ärkläärung hann d’ Beheerda vu dr Öiropäischa Unioon hàt dia Verhàftung verurtailt. Zamma mìt dr macauischa Regiarung hàt s’ kineesischa Üssaminìschteerium dia Ärkläärkung haftig kritisart, dänn sa säjg a „unveràntworliga B’hàuiptung ìwwer macauischa Ààg’laagahaita“ gsìì. Àui d’ Nìtregiarungsorgànisàzioon „Human Rights Watch“ hàt dr macauischa Regiarung uffg’rüafa, dr Au Kam San „bedìngungsloos z’ befräija“.

Dr Au ìsch mìt dr Virginia Cheang Mio San g’hiiroota.

## Weblìnks

* dr Au Kam San bii dr G’sätzgaawanda Versàmmlung vu Macau (kineesisch, Àrkiiv)

## Ainzelnoohwiisa
Laura Mancinelli

D **Laura Mancinelli** (* 18. Dezämber 1933 z Udine; † 7. Juli 2016 z Turin) isch e iteliänischi Mediäwischti, Uniwersitetsbrofässeri, Ibersetzeri un Schriftstelleri gsii.

## Läbe
D Laura Mancinelli isch anne 1933 z Udine uf d Wält chuu, het derno vier Johr z Rovereto gläbt, bis si mit ihre Familie 1937 uf Turin zogen isch.

No dr Schuel het si an dr Uniwersitet Turin studiert un 1956 en Abschluss in dytschsprochiger Literatur mit Schwärpunkt Modärni Literatur gmacht. Si het bromewiert un dryzee Johr lang an ere Mittelschuel unterrichtet. In dr 1970er Johr het si Germanischtik an dr Uniwersitet Sassari un speter derno z Venedig glehrt. Anne 1976 het si dr Lehrstuel fir d Gschicht vu dr dytsche Sproch an dr Uniwersitet Venedig iberchuu. Vu 1981 bis 1994 het si dr Lehrstuel fir Germanischi Philology an dr Uniwersitet Turin ghaa.

Si het s mittelhochdytsch Nibelungenlied 1972 ins Italienisch ibersetzt, 1978 Tristan vum Gottfried von Straßburg un 1989 Gregorius un Der arme Heinrich vum Hartmann von Aue. Dernäbe het si historischi Romän gschribe.

Dr Hispanischt Cesare Acutis, wu 1987 gstorben isch, isch ire Lääbespartner gsii. 

## Wäärch
* *I dodici abati di Challant.* 1981 (dt. *Das teuflische Testament.* 2000)
* *Il fantasma di Mozart.* 1986 (dt. *Mozart in Turin?.* 1987)
* *Il miracolo di santa Odilia.* 1989 (dt. *Das Wunder der Heiligen Odilia.* 2002)
* *Amadé.* 1990 (dt. *Amadé.* 1991)
* *Raskolnikov.* 1996 (dt. *Raskolnikov.* 1999)

## Weblink

* 

## Fueßnote
Erika Buchmann

D **Erika Buchmann** (* 19. Novämber 1902 z Minche as *Erika Schollenbruch*; † 19. Novämber 1971 z Oscht-Berlin) isch e dytschi Bolitikeri (KPD) gsii. 

## Lääbe
Dr Vater vu dr Erika Buchmanns, dr Rudolf Schollenbruch, isch e Dokter gsii un in dr SPD aktiiv gsii. In d rZyt vu dr bayerische Reeterepublik isch er zum Minischter fir s Gsundhaitswääse ernännt woore. No dr Grindig vu dr Kummenistische Bartei vu Dytschland (KPD) sin äär un sy Frau dääre Barei byydrätte. D Doochter Erika isch em Kummenistische Juugedverband vu Dytschland (KJVD)]] byydrätte. Si het au in dr Minchner Barteiorganisazioon gschafft, vorhäär het si as Stenotypischti in dr Redakzioon vu dr USPD-Zytig *Der Kampf* gschafft ghaa. Speeter het si as Sekreteeri in dr KPD-Landdaagsfrakzioon z Minche gschafft un isch Frauelaiteri vum KPD-Landessekretariaat Siidbayern gsii. Voor 1933 het d Kumnmenischti un speeter Ryychsdaagsabgoorneti Franziska Kessel in irem Huushalt as Dienscht- un Chindermaidli gschafft
Hanne Landgraf

D **Hanne Landgraf** (* 14. Oktoober 1914 z Caarlsrue as *Hanne Siebert*; † 19. Jänner 2005 au deert) isch e dytschi Bolitikeri (SPD) gsii.

## Lääbe
D Landgraf isch anne 1946 in d SPD yydrätte un het vu 1953 bis 1969 em Chaarlsruer Stadtroot un vu 1966 bis 1976 em Landaag vu Baade-Wiirtebäärg aagheert. In de Joor 1968 bis 1970 isch si di ainzig Frau im Landdaag gsii. Si het ir eLäbdig lang e grooß Engaschmänt un Sachverstand fir karitatiivi un bolitischi Ufgaabe zaigt, het fir soziaali Gräächtigkait kämpft un isch dooderbyy bschaide bliibe.

Si isch in vyyl Verain aktiiv gsii. Si isch Voorsitzeri vum Mieteregnääsigswäärch un 83 Joor lang Mitgliid un speeter Eeremitgliid im Spoortverain *FSSV Karlsruhe e. V.* gsii, wu si ab 1945 mit irem Vater Karl Siebert ufböue het un wuu si vyyl Joor lang Chinderduurnwaarti gsii isch. 

Au in dr Chaarlsruer Arbaiterwoolfaart (AWO) het si si engaschiert. Mit irem Vater Karl het si 1946 zue dr Neigrinder*ne vum Verband zellt, si isch vyyl Joor lang Voorsitzeri z Chaarlsrue gsii un stellverdrättend Voorsitzeri im Beziriksverband Baade.

D Hanne Landgraf isch mit em Rolf Landgraf ghyroote gsii, wu si bim Boschtspoortverein Chaarlsrue chännegleert ghaa het.

Si het dr freireligieese Gmai aagheert.

## Eerige un Uuszaichnige
* Verdienschtchryz am Band vu dr Bundesrepublik Dytschland.
* 1976 Verdienschchryz 1. Klasse vu dr Bundesrepublik Dytschland
* 1980 Verdienschtmedaille vum Land Baade-Wiirtebäärg
* Syt 1993 Eerebuurgei vu dr Stadt Chaarlsrue
* Guldeni Verainseerenoodle vum *FSSV Karlsruhe* un di guldeniu Verdienschtblakette vum Baadische Duurnerbund
* 1974 Marie-Juchacz-Blakette vu dr AWO
* No ire isch s *Hanne-Landgraf-Huus* gnännt, e Senioorezäntrum vu dr AWO z Grötzingen.
* Syt 2005 git s z Chaarlsue d *Hanne Landgraf Stiftig* vu dr AWO Chaarlsrue mit em Schwäärpunkt Hilf fir aarmi Chinder. S Grundkapitaal isch mit eme Huu finanziert woore, wu d Landgraf dr AWO Chaarlsrue gschänkt ghaa het.

## Literatuur
* Ina Hochreuther: *Frauen im Parlament – Südwestdeutsche Abgeordnete seit 1919*. Im Auftrag des Landtags herausgegeben von der Landeszentrale für politische Bildung, Theiss-Verlag Stuttgart, 1992. ISBN 3-8062-1012-8, S. 140–142.
Togny-aux-Bœufs

**Togny-aux-Bœufs**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-3.

## zem Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dr frànzeescha Wort „bœufs“ bediitet ‚Ocksa‘ ìm Plurààl. M’r hàt gsajt, àss d’ Ocksa, womm’r fìr dr Bàui vu dr Liawafràuibàsilika z’ L’Épine b’nutzt hàt, ìns Dorf kumma säjga ku rüahja.

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **'  (fìr d’ Manner) un **'  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1222328", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Togny-aux-Bœufs lììgt àn dr Guenelle kurz vor daara Mìndung ìn d’ Marne, äbba 14 Kilomeeter süüdeeschtlig vu Châlons-en-Champagne. Sa ìsch umgaa vu da Noochberg’mainda Vésigneul-sur-Marne ìm Nordoschta, Pogny ìm Oschta, Vitry-la-Ville ìm Süüdoschta, Coupetz ìm Süüdwäschta so wia Mairy-sur-Marne ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Brictiuskìrìch *()*. D’rìnn sìnn viar Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: dr Wäihjwàsserbäcka üss’m 16. Joohrhundert, a holziger Ààschlààgstààfla (wo laider nìt dàtiart ìsch) ìn dr Sàkrischtäij, a Schtairelief vum Jesüs Krìschtüs siinera Grààbleegung àm Hàuiptàltààr, wo ànna 1881 noh-n-em Schtiil vum Ligier Richier g’hàuija worra-n-ìsch, so wia-n-a Holzschtàtüüta vu dr „Màdonna, wo mìt’m Jesüskìnd schteeht“ üss’m 18. Joohrhundert. Üsserdam sìnn viar Kunschtwark bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: S’ fàrwiga Holzkrüzifix vum 14. Joohrhundert, a Schtairelief vu dr Ààbeetung vu da Keeniga üss’m Ààfàng vum 15. Joohrhundert, a Schtàtüüta vu dr „Màdonna, wo mìt’m Jesüskìnd sìtzt“ üss’m 13. Joohrhundert, so wia d’ owwera Hälfta vu’ma Verkìndidungsfanschter üss’m 16. Joohrhundert, wo unteràndrem d’ Verkìndigung vum Härr zaigt.


Église 01283.JPG|d’ Brictiuskìrìch
Mairie 01288.JPG|s’ Roothüüs
La Guenelle à Togny-aux-bœufs (Marne, Fr).JPG|d’ Guenelle z’ Togny-aux-Bœufs


## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Togny-aux-Bœufs biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Togny-aux-Bœufs ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Togny-aux-Bœufs uff’m Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Togny-aux-Bœufs, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* [a Online-Kàrta vu Togny-aux-Bœufs](https://www.geoportail.gouv.fr/carte?c=4.4456,48.8533&z=5.070496E-5&l0=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN25TOUR.CV::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(1)&permalink=yes) bii *Géoportail* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Katharina Seifried

D **Katharina Seifried** (* 29. Mai 1904 z Bad Vilbel oder z Frankfurt am Main as *Katharina Letsch;* † 16. Meerz 1991 z Fryburg) isch e dytschi Bolitikeri (KPD) gsii.

## Lääbe
D Katharina Seifried isch as eltschts Chind in ere 10-chepfige Aarbaiterfamilie uf d Wält chuu un isch z Frankfur am Main uf d Volksschuel gange. Ire Vater isch SPD-Mitgliid gsii, si isch anne 1928 au dr SPD byydrätte. Im Dezämber 1931 isch si zue dr KPD gwägslet. As aktiiv Mitgliid het si in effetlige Versammlige geege dr Nazionaalsozialismus gschwätzt, si isch au Mitgliid vu dr Revolutioneere Gwäärkschafts-Opposizioon (RGO) un vu dr Roote Hilf gsii. Im Zämehang mit dr Dischkessioon um dr Böu vu Panzerchryzer, wu fir sii ne Voorberaitig uf e Chrieg bedytet het, isch si am 23. Augschte 1932 wäge „politischen Aufruhrs und Zusammenrottung“ zue aacht Moonet Gfängnis un am 3. Oktoober 1932 wäge „übler Nachrede“ zue drei Mooent Gfängnis veruurdailt woore. Die boode Haftstroofe sin ere dur s Amneschtygsetz vum 20. Dezämber 1932 erloo woore. Wu NADAP an d Macht chuu isch, isch si per Steckbrief gsuecht woore un het mieße im Meerz 1933 in Unterrgrund goo. Si het um des Zyt z Halberstadt gwoont, iri Woonig isch vu dr SA verwieschtet woore. Gläbt het si derno as Huusiereri. Am 13. Oktoober 1933 isch si z Leipzig verhaftet un ins KZ Hohnstein broocht woore. Deert isch si schwäär mishandelt woore, si het si nie mee ganz doodervu erhoolt. Schwäär chrank isch si am 14. April 1934 entloo woore. Im Juuli 1934 isch si nomool fir zwoo Wuche verhalftet woore. 

Vu 1935 bis 1940 het d Seifried z Minche gläbt, si het vylmool d Woonig gwägslet, ass me si nimi het chenne verhafte. In ere eerschte Ee isch si ab 1968 mit em Günther Thomas ghyroote gsii. Anne 1939 het si in ere zwoote Ee dr Karl Seifried ghyroote. Mit irem Mann isch si anne 1940 uf Lindou zooge. Noch em Chrieg isch ire Mann as as Chriegsgfangene an der Kanaalkischte zum Ruume vu Miine yygsetzt woore, wun er 1946 verunglickt isch. 

Ab 1946 het si z Fryburg mitghulfe, d KPD neu zu organisieren. Si isch vu 1946 bis 1947 Mitgliid vu dr Berootende Landesversammlig vum Land Baade gsii un isch 1947 as Abgoorneti fir d KPD in Baadische Landdaag gweelt woore. Im Juuni 1951 het si ire Landdaagsmandaat niiderglait. Bis zum KPD-Verbot 1956 isch si Kummunaalbolitikeri im Stadtroot un im KRaisdaag gsii. Noch em Verbot vu dr Bartei het si si in usserbarlemäntaarische Organisazioone engaschiert. Anne 1968 isch si Mitgliid vu dr nei grindete DKP woore.

## Literatuur
* Ina Hochreuther: *Frauen im Parlament. Südwestdeutsche Abgeordnete seit 1919.* Im Auftrag des Landtags herausgegeben von der Landeszentrale für politische Bildung. Theiss-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-8062-1012-8, S. 116f.

## Weblink
* d Katharina Seifried uf landtag-bw.de

## Fueßnote
Fagnières

**Fagnières**  ìsch a klaina Schtàdt un frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-1.

## wu dr Dorfnàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dr Dorfnàmma schtàmmt vum làtiinischa Wort **' ([[Holz|‚Holzwallala‘]]) un vu dr Noohsìlwa **' un bediitet somìt äbbis wia ‚Rüatabìndel, wo zamma g’heera‘. Noh-n-em Schproochwìssaschàftler Albert Dauzat kààt m’r s’ Làtiinischa *Fascinariæ* mìt ‚Holzwallala‘ ìwwersätza.

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **'  (fìr d’  Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1214144", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda lììgt  ìm Nordoschta vu Frànkrììch ìn dr Làndschàft Champagne. Sa ìsch a Vorort ìm Wäschta vu Châlons-en-Champagne. Àm G’maindarànd ìm Nordoschta fliasst d’ Marne. Umgaa wìrd Fagnières vu da Noochberg’mainda Recy ìm Norda, Saint-Martin-sur-le-Pré ìm Nordoschta, Châlons-en-Champagne ìm Oschta, Compertrix ìm Süüda so wia Villers-le-Château ìm Wäschta.

Dur d’ G’mainda fiahrt d’ Otoschtrooss A 26.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch, wo urschprìnglig ìm Schtiil vu dr Romàànik bàuija worra-n-ìsch. Dr Àrkitäckt François Poisel hàt sììe ìn dr Mìtta vum 19. Joohrhundert witter loo bàuija.
* dr „Lìndapàrk“ *()* mìt’ma Roosagàrta, wo  m² grooss ìsch un wumm’r 51 Pflànza-n-àrta fìndet. Dr Pàrk ìsch ànna 2018 iig’wäijt worra.


Église Fagnières monument aux morts 346.jpg|d’ Remigiuskìrìch mìt’m Kriagerdankmool vornadràà
Église de fagnières 3342.jpg|a Tail vu dr Kìrchafàssààda unter’m Glockaturm


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Dokter Jules Guyot hàt ìm 19. Joohrhundert z’ Fagnières a Raabgebiat g’hàà, wo 16 Häktààr grooss gsìì ìsch.

## Lìteràtüür zem Dorf
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* d’ offiziälla Websitta vu dr G’maindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Fagnières biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Fagnières ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Fagnières, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* d’ G’mainda Fagnières uff’m Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* [a Online-Kàrta vu Fagnières](https://www.geoportail.gouv.fr/carte?c=4.3192,48.9642&z=0.00010140992&l0=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(1)&permalink=yes) bii *Géoportail* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Annemarie Griesinger

D **Annemarie Griesinger** (* 21. April 1924 z Markgrẽänenga as *Annemarie Roemer;* † 20. Februar 2012 z Aurich) isch e dytschi Bolitikeri (CDU) gsii. Vu 1964 bis 1972 isch si Mitgliid vum Dytsche Bundesdaag gsii un vu 1972 bis 1980 baade-wiirtebäärgischi Minischterii fir Aarbet, Gsundhait un Soziaaloornig.

## Lääbe
D Annemarie Griesinger isch as jingschts Chind un ainzigi Doochter mit fimf eltere Brieder in ere evangeelische Bfaarfamilie ufgwagse. Ire Vater, dr Teoloog un Hischtooriker Hermann Roemer, het noch em Zweete Wältchrieg z Markgrẽänenga dr Oortsverband vu dr CDU grindet. Noch em Abituur 1942 het si an ere Huushaltigs- un Soziaale Fraueschuel Fiirsoorgeri gleert un het as Beruefsberooteri gschafft. Si het ab 1956 in dr Kraisfiirsoorg Ludwigsburg gschafft. Si isch im nämlige Joor Mitgliid vu dr Junge Union woore un zwai Joor speeter vu dr CDU. Vu 1956 bis 1959 het si z Noordwiirtebäärg Voorstandsposizioone in dr Junge Union, in dr CDU un in dr CDU-Fraueverainigung ghaa.

Anne 1961 het si uf dr Landeslischt fir dr Dytsch Bundesdaag kandidiert, zeerscht erfolgloos, isch aber 1964 fir dr Wilhelm Hahn noogruggt, wu dää Kultusminischter vu Baade-Wiirtebäärg wooren isch. Ire Mandaat isch bi dr Bundesdaagswaale 1965 un 1969 bsteetigt woore. Bi dr Waal 1969 het si dr bishäärig SPD-Waalkrais Ludwigsburg fir d CDU gwunne. Anne 1969 isch si zue aire vu dr stellverdrättende Frakzioonsvoorsitzer*ne vu dr CDU/CSU-Bundesdaagsfrakzioon gweelt woore.

D Annemarie Griesinger isch ab 1972 as eerschti Frau im Kabinett vum Land Baade-Wiirtebäärg verdrätte gsii. Dr Minischterbresidänt Hans Filbinger het si no dr Landdaagswaal as Minischteri fir Aarbet, Gsundhait un Soziaaloornig in sy Kabinett gruefe. Des Amt het si bis 1980 ghaa. Si het si in däre Zyt unter anderem fir e flechedeckend Sischteem vu Soziaalstazioone un Behindertewäärchstätte yygsetzt.

Derno isch si vu 1980 bis 1984 Minischteri fir Bundesaagläägehaite im Staatsminischterium Baade-Wiirtebäärg, Bevollmächtigti vum Land z Bonn un au Europabeufdraiti vu dr Landesregierig gsii. Vu 1981 bis 1990 isch si Landesvoorsitzeri vu dr Europa-Unioon Baade-Wiirtebäärg gsii un isch druf wäge irem Engaschmänt fir Europa un d Europa-Unioon zur Eerevoorsitzeri ernännt woore. Wäg ire Gselligkait het si dr Byyname „Feschtles-Marie“ iiberchuu.

Vu 1976 bis 1984 isch d Annemarie Griesinger Landdaagsabgoorneti fir dr Landdaagswaalkrais Vaihenga gsii. Anne 1984 isch si in Ruestand gange, isch aber soziaalbolitisch aktiiv bliibe. Si isch vu 1984 bis 1996 Voorsitzeri vu dr „Bundesvereinigung für Lebenshilfe“ gsii.

Ab 1953 isch si ghyroote gsii mit em Volkswiirt un Hoochschuelleerer Heinz Griesinger. D Ee isch chinderloos bliibe. Anne 1965 het si as eerschti Abgoorneti zum eerschte Mool s Guldeni Spoortabzaiche gmacht.

## Schrifte
* *Heidenei, Frau Minister! Lachen ist die beste Medizin.* Hg. Martin Hohnecker. Hohenheim-Verlag, Stuttgart 2006 ISBN 3-89850-140-X.

## Literatuur
* Ina Hochreuther: *Frauen im Parlament. Südwestdeutsche Abgeordnete seit 1919*. Theiss, Stuttgart 1992, ISBN 3-8062-1012-8, S. 188–190.

## Weblink

* 
* 

## Fueßnote
Cheppes-la-Prairie

**Cheppes-la-Prairie**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-3.

## wu dr Dorfnàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Dur zwai Verordnunga vum 8. März un vum 24. Àwrìl 1913 ìsch d’ G’mainda offiziäll ìn **' umtaift worra. Ìm Frànzeescha bediitet **' aifàch ‚Waid‘. Zallamols sìnn naamlig ìm G’maindagebiat vììla Waida gsìì. Àui s’ Noochberdorf Saint-Martin-aux-Prés hàt a Nàmma, wo äbbis mìt da Waida un Màtta z’ tüa hàt.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q686660", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Cheppes-la-Prairie lììgt äbba 18 Kilomeeter süüd-süüdeeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Châlons-en-Champagne. Umgaa wìrd Cheppes-la-Prairie vu da Noochberg’mainda Vitry-la-Ville ìm Norda un Nordwäschta, Pogny ìm Nordoschta, La Chaussée-sur-Marne ìm Oschta, Saint-Martin-aux-Champs ìm Süüdoschta, Songy ìm Süüda so wia Faux-Vésigneul ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Georgskìrìch *()*
* grààd bii dr Kìrìch schteht s’ Kriagerdankmool, fìr d’ Litt üss’m Dorf eehra, wo ìm Äärschta Waltkriag ums Laawa kumma sìnn. D’ruff ìsch d’ Schtàtüüta vu’ma Güggel (ema Sìnnbìld vum frànzeescha Vàtterlàndsliawa), wo-n-a Ààdel düat teeta. S’ Dankmol üss Gràniit un Bronza ìsch zwìschem 25. Oktoower 1920 un em 4. Dezamber 1923 bàuija worra. ’S ìsch ìm Gen’rààlverzaichniss vu da Histoorischa Dankmooler iitrajt.


Église 01252.JPG|d’ Georgskìrìch
Le coq triomphant de l'aigle église 01244.JPG|s’ Kriagerdankmool vor dr Kìrìch
Mairie monument 01247.JPG|s’ Roothüüs


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* d’ offiziälla Websitta vu dr G’maindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Cheppes-la-Prairie biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Cheppes-la-Prairie ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Cheppes-la-Prairie ìm Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Cheppes-la-Prairie, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* [a Online-Kàrta vu Cheppes-la-Prairie](https://www.geoportail.gouv.fr/carte?c=4.4736,48.8336&z=5.070496E-5&l0=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN25TOUR.CV::GEOPORTAIL:OGC:WMTS(1)&permalink=yes) bii *Géoportail* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Edith Kelber

D **Edith Kelber** (* 22. Augschte 1904 z Geisweid as *Edith Kelber;* † 8. Dezämber 1992 z Säälbach) isch e dytschi Mediziineri un Bolitikeri (BCSV, CDU) gsii.

## Lääbe
D Edith Kelber isch di elter Doochter vum Mittelschuelleerer Karl Heider gsii. Si isch vu 1911 bis 1918 uf d Mittelschuel un derno uf s Lyzeum z Elberfeld un vu 1918 bis 1924 uf d Stuudienaastalt z Unterbarmen gange. No dr Schuel het si Mediziin an de Uniwersiteete z Erlangen, z Würzburg, z Marburg un z Berlin studiert. Anne 1931 het si s Mediziinisch Staatsexaame bstande un 1933 het si an dr Uniwersiteet Erlangen bromewiert. Vu 1932 bis 1937 het si as Dokteri in eme Chinderhaim z Malsch gschafft, derno as Braktischi Dokteri z Säälbach im Schwaarzwald. Si het zwai Chinder ghaa, Eva Johanna Carlotta Kelber un Johannes Wolfgang Kelber.

Noch em Zweete Wältchrieg isch d Kelber in d BCSV yydrätte, wu speeter dr baadisch Landesverband vu dr CDU drus fiirigangen isch. Vu 1946 bis 1947 isch si Mitgliid vu dr Berootende Landesversammlig vum Land Baade gsii. D Edith Kelber isch speeter Mitgliid vu dr *Dekter geege dr Atoomchrieg* („Ärzte gegen den Atomkrieg“) woore. Bi de grooße Friidesdemonschtrazioone in de 1980er Joor un de Bsetzige z Mutlange het si no in hoochem Alter mitgmacht. Es het si gröue, ass si nit mee geege d Naazi-Barbarei gmacht ghaa het. In ire letschte Lääbesjoor het mitgmacht bi dr Grindig vun ere antroposoofische Chinderschuel z Säälbach.

## Schrifte
* *Über „Pseudosyphilis“ des weiblichen Genitale auf diphtherischer Grundlage*, Bochum 1934 (Diss.)

## Literatuur
* Landtag von Baden-Württemberg (Hrsg.): *MdL, Die Abgeordneten der Landtage in Baden-Württemberg 1946–1978*. Stuttgart 1978, ISBN 3-12-911930-2, S. 138.
* Ina Hochreuther: *Frauen im Parlament. Südwestdeutsche Abgeordnete seit 1919*. Theiss, Stuttgart 1992, ISBN 3-8062-1012-8, S. 108.
Kanton Reims-4

Dr **Kàntoon Reims-4** ìsch zitter 1889 a frànzeescher Wààhlkrais ìm Arrondissement Reims ìm Département Marne un ìn dr Regioon Grand Est. Sii Hàuiptort ìsch Reims.

## d’ G’mainda
Dr Kàntoon b’schteht üss säcks G’mainda un Tailg’mainda mìt ìnsg’sàmt  Iiwoohner (Schtànd: ) uff’ra G’sàmtflächa vu  km²:



Bis àss m’r d’ frànzeescha Kàntoona ìm März 2015 näi g’oordnet hàt, hàt zem Kàntoon Reims-4 numma-n-a Tail vu dr G’mainda Reims g’heert. Ar hàt vor 2015 dr INSEE-Code 5122 g’hàà.
Kanton Reims-3

Dr **Kàntoon Reims-3** ìsch zitter 1790 a frànzeescher Wààhlkrais ìm Arrondissement Reims ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est.

## d’ G’mainda
Dr Kàntoon b’schteht üss’ma Tail vu dr Schtàdt Reims mìt  Iiwoohner (Schtànd: ).

Bis àss m’r d’ frànzeescha Kàntoona ìm März 2015 näi g’oordnet hàt, hàt zem Kàntoon Reims-3 eewafàlls numma-n-a Tail vu dr Schtàdt Reims g’heert. Ar hàt vor 2015 a ànder INSEE-Code g’hàà, naamlig 5121.
Paula Doell

D **Paula Doell** (* 29. Juuni 1900 z Mannem; † 1. Meerz 1983 z Haidelberch) isch e dytschi Ooperesängeri un Bolitikeri (CDU) gsii.

## Lääbe
No dr Volksschuel isch d Doell uf d Handelsschuel un d Handelshoochschuel gange. Derno het si Musik (Klavier, Oorgele un Gsang) an dr Hoochschuel fir Musik Mannem studiert. Zum s Stuudium finanziere het si im Verlaagswääse gschafft. Si isch uf d Oopereschuel gange un het d Aignigsbriefig zum Biineberuef (Chunschtgattig Oopere) am Frankfurter Ooperehuus bstande. No dr Mikrofoonbriefig bim Ryychssänder Stuegert het si as Oratooriesängeri im In- un Uusland gschafft. Anne 1940 het si ne evangeelische Bfaarer ghyroote un druf iri Karrieere as Sängeri ufgee. Si isdch Huusfrau woore het het ab doo no Chilche-Sache gluegt. Noch em Zweete Wältchrieg isch si Laiteri vum evangeelische Frauekrais, vum Chinderkrais un vum Chinderchoor un vum Chilchechoor z Kääl gsii.

D Doell isch anne 1946 Mitgrinderi vu dr CDU z Kääl gsii un stellverdrättendi Voorsitzeri vum Landesfrauebyyroot vu dr Chrischtdemokraate z Baade. Vum 25. Juli 1955 bis 1956 isch si as Nooruggeri fir dr gstoorbe Abgoornete Max Jäger un vum 1. Oktoober 1957 bis 1960 as Nooruggeri fir dr uusgschiide Abgoornete Anton Dichtel Mitgliid vum baade-wiirtebäärgische Landdaag gsii. Dr Landdaag het si zum Mitgliid vu dr eerschte (1949) un vu dr dritte (1959) Bundesversammlig gweelt.

## Literatuur
* Landtag von Baden-Württemberg (Hrsg.): *MdL, Die Abgeordneten der Landtage in Baden-Württemberg 1946–1978.* Stuttgart 1978, ISBN 3-12-911930-2, S. 107.
* Ina Hochreuther: *Frauen im Parlament. Südwestdeutsche Abgeordnete seit 1919.* Theiss, Stuttgart 1992, ISBN 3-8062-1012-8, S. 132f.
* 

## Weblink
* Foto vu dr Paula Doell uf LEO-BW

## Fueßnote
Marta Giesemann

D **Marta Giesemann** (* 4. Septämber 1897 z Hildesheim as *Marta Borchers*; † 19. Novämber 1974 z Spetisbury, Grooßbritannie) isch e dytschi Bolitikeri (SPD) gsii.

## Lääbe
D Marta Giesemann isch anne 1897 z Hildesheim uf d Wält chuu. No dr Mittelschuel un dr Heechre Deechterschuel (Lyzeum) isch si uf d Fraueschuel gange un het tächnischi Kiirs am Ooberlyzeum z Hildesheim bsuecht. Anne 1917 het si ire Exaame as Huuswiirtschaftsleereri gmacht, 1920 s Exaame as Handaarbetsleereri. Im Joor 1927 isch si uf Leonberg-Eltingen zooge. Deert het si bis 1947 as Leereri gschafft.

## Bolitik
Syter anne 1920 het si dr SPD aagheert un isch bis 1933 Funkzioneeri fir Juuged- un Frauenaarbet. Noch em Chrieg isch si bis 1960 Voorsitzeri vum Landesfrauenuusschuss gsii, zeerscht z Wiirtebäärg-Baade, ab 1952 derno z Baade-Wiirtebäärg. Si isch as Verdrätteri vu dr Frauen im Landesvoorstand vu dr SPD gsii. Vu 1950 bis 1952 het si em Landdaag vu Wiiretbäärg-Baaden aagheert un isch Mitgliid in dr Verfassigsgeebende Landesversammlig Baade-Wiirtebäärg gsii. Derno isch si bis 1956 Abgoorneti im eerschte Landdaag vu Baade-Wiirtebäärg. Im Gmairoot vu dr Stadt Leabärg het si iri bolitisch Aarbet im Zaiche vum soziaale Engaschmänt fuurtgsetzt. Bis zue irem Dood 1974 isch si unter anderem as Voorstandsmitgliid vu dr Familiebildigsstätt aktiiv gsii.

## Literatuur
* Landtag von Baden-Württemberg (Hrsg.): *MdL, die Abgeordneten der Landtage in Baden-Württemberg 1946-1978*. Stuttgart 1978, ISBN 3-12-911930-2.
* Ina Hochreuther: *Frauen im Parlament – Südwestdeutsche Abgeordnete seit 1919.* Im Auftrag des Landtags herausgegeben von der Landeszentrale für politische Bildung, Theiss-Verlag, Stuttgart 1992, ISBN 3-8062-1012-8, S. 133f.
Kanton Reims-6

Dr **Kàntoon Reims-6** ìsch zitter 1973 a frànzeescher Wààhlkrais ìm Arrondissement Reims ìm Département Marne un ìn dr Regioon Grand Est.

Dr Kàntoon b’schteeht üss’ma Tail vu dr Schtàdt Reims mìt  Iiwoohner (Schtànd: ). Bis àss m’r d’ frànzeescha Kàntoona ìm März 2015 näi g’schtàlta hàt, hann zem Kàntoon Reims-6 eewafàlls numma-n-a Tail vu dr G’mainda Reims g’heert. Ar hàt vor 2015 a ànder INSEE-Code àls hìtt, naamlig 5139.