open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
78

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Vespasian isch römische Kaiser.
* Z Britannie isch Chrieg. D Röömer kämpfe gäge d Pikte und d Kaledonier.
* D Saka-Zyt vom Hindukaländer foot a.
* Dr Kaiser Kadphises vo Kushan schickt Botschafter uf Rom.
* Dr chinesisch Forscher und Dichter Zhang Heng chunt uf d Wält.
* Dr Aji Caka foot z Indonesie a d Sanskrit-Schrift bruuche.

## Weblink
Hitzewelle

E **Hitzewälle** isch für d Meteorolooge e Zyt von es baar Tääg, wo s Wätter und d Luft anduurend ganz heiss isch.

## was es isch
D Wüsseschaft het bis jetz kei algemäini Definizioon vo dämm, wo en Hitzewälle gnau isch. Je nach Regioon gälte verschideni Tämperatuure als Minimalwärt für en ungwöönlech heisse Taag. Z Amerika nimt men öppe der Wärt vo nünzg Grad Faareheit drfüür; z Schweede isch es füüfezwänzg Grad Celsius und für Middelöiropa dryssg Grad Celsius. Mängisch seit men au, es chiem drufaa, wieviel d Temperatur überem langjöörige Durchschnittswärt lyt. Und anderi dänke, me sött luege, öb s Wätter mindeschtens e gwüssi Zahl vo Tääg hööch blybt, öpe meh weder füüf Tääg oder so.

Wämme das wo me für wichtig aluegt tuet mässe, so chunt me druuf, wie starch so en bsunders heissi Wätterepisode gsi isch, wie lang ass si ggangen isch und i welem Piet si so gsi isch.

Zun ere Hitzewälle chunt’s, wenn es Hochdruckgebiet lengeri Zyt nöime blybt stoo und d Sunne in ere Gägend d Luft und dr Bode lang gnue starch chan uufhäize. Wänn es grosses «Hooch» weschtlech vo Öiropa überem Atlantik lyt, chunt ganz warmi Luft vo Süüde, also vom Mittelmeer oder sogar vo Afrika häär, uf Middelöiropa, und denn wird s döört richtig heiss. Es chunt den au öppe vor, dass mit em heisse Wind us der Wüeschti Sahara fyne bruune Staub dur d Luft bis uf Öiropa flügt.

Me dänkt, ass es i der letschte Zyt wägem Klimawandel und dr Ärderwermig meh und meh zu Hitzewälle choo isch.

## was drwäge cha bassiere
E Zylete heissi Tääg mache, dass s Land vertröchnet, d Waldbränd meh wärde, d Flüss z wenig Wasser füere, d Gletscher no chlyner wärde und au d Möntsche under dr Hitz lyyde.

## wie men em au no seit
Im Französische seit me son ere heisse Zyt im Summer *canicule*. Das Wort chunt vom latynische «canicula»; das heisst «chlyne Hund». Es isch e Stärn im Stärnbild «Grosse Hund»; hütt heisst dä Stärn Sirius. I der heisse Summerzyt chunt dä Stärn mit em Stärnbild grad glychzytig wie d Sunne an Himel ufe, und drum het me bi den Alte glaubt, es sig der Stärn «canicula», wo die grossi Hitz machi.

Im Tüütsche seit me de heisse Tääg Änds Juni «d Hundstääg», was au vom Stärnbild vom Grosse Hund abgleitet isch. S Schwyzerischen Idiotikon het do drzue vil alti Beleeg.

## Literatur
* Peter Robinson: *On the Definition of a Heat Wave.* In: Journal of Applied Meteorology, 40, 2001, S. 762–775.
* Christopher Polster: *Sommerliche Hitzewellen der Nordhemisphäre: Ein Überblick und Fallstudien.* Bachelorarbeit im Studienfach Meteorologie, Johannes Gutenberg-Universität Mainz, Institut für Physik der Atmosphäre, 2014, Kapitel 3 *Definition einer Hitzewelle*, S. 3 f.
* AEMET: *Olas de calor en España desde 1975.* Área de Climatología y Aplicaciones Operativas, 2015.
* D. D'Ippoliti, P. Michelozzi, C. Marino, F. de'Donato, B. Menne, K. Katsouyanni et al.: *The impact of heat waves on mortality in 9 European cities: results from the EuroHEAT project*. 2010.

## Weblink
* Bundesamt für Meteorology und Klimatology: ''Rekord und Extrem vom Wätter''
* Gfoor von ere Hitzewälle uf dangers-naturels.ch

## Fuessnoote
Liste der Gemeinden im Département Gard

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Gard** zellt àlla 351 Gmeina ìm Département Gard uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Gard Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Bréau-et-Salagosse]]* un *[[Mars (Gard)|Mars]]* → Bréau-Mars
* Füsion *[[Valleraugue]]* un *[[Notre-Dame-de-la-Rouvière]]* → Val-d’Aigoual
81

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Aposchtel Philippus stirbt *(öppe anne 81)*.
* Dr römisch Kaiser Titus stirbt.
* Dr Domitian wird dr nöi römisch Kaiser.
* Z Rom wird dr Titusboge bout.
* Di chinesischi Kaiserin Deng Sui chunt uf d Wält.

## Weblink
Oberwallis

S **Oberwallis** isch eini vo drüü Regione im Wallis.

S Gebiet vom Oberwallis erstreckt sich em junge Rotte noche, vom Goms bis zum Pfynwald und macht mit sine 2'621 km² guet d Hälfti vo de Flächi vom Kanton uus. Politisch isch s Oberwallis i d Bezirk  Goms, Östlich Raron, Brig, Visp, Westlich Raron und Leuk ufteilt. Es läbed öpe 82'900 Bewohner i däre Region, wo gliichzitig em dütschsprochige Teil vom Wallis entsprecht. Eren Dialäkt, s Walliserdütsch, ghört zum Högstalemannische.

Di einzig Tageszitig im Oberwallis isch de Walliser Bot, wo mit sinner Netzadrässe 1815.ch uf s Biitrittsjohr vom Kanton zur Eidgenosseschaft verwiist. S private Radio, wo sit em 11. November 1990 uf Sändig isch, nennt isch *rro* (radio rottu oberwallis).

## Weblink
* d Website vo ''Oberwallis Verkehr & Tourismus'' (ovt.ch)
* e touristeschi Website vom Oberwallis (region-oberwallis.ch)
* de gmeinsam Internetuftritt vom ''Walliser Bote'' (1815.ch) und vom ''Radio Rottu Oberwallis'' (rro.ch) (pomona.ch)
* d Website vom ''Gschichtsforschende Verein Oberwallis'' (gvow.ch)
82

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* Dr Patriarch Anianos vo Alexandrie stirbt.
* Dr griechisch Filosoof und Schriftsteller Dion Chrysostomos wird us Rom verbannt, wil er über nes Verhältnis vom Kaiser mit eme Boxer gredt het.
* Dr chinesisch Filosoof Wang Fu chunt uf d Wält.
* Z Kaledonie isch Chrieg.

## Weblink
79

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Kaiser Vespasian stirbt.
* Dr Titus, e Soon vom Vespasian, wird dr nöi römisch Kaiser.
* Uf em Forum Romanum wird e Tämpel füre Vespasian und füre Titus bout.
* Dr Plinius schrybt a sym Wärch *[[Naturalis historia]]*.
* Dr Anaklet wird Bischof vo Rom (spöter wird us däm Ampt das vom Papscht).
* Dr Vulkan Vesus het en Uusbruch; drby wärde d Stedt Pompeji, Herculaneum, Oplontis und Stabiae kabut gmacht, und dr elter Plinius stirbt bi dere Kataschtroofe.
* Dr chinesisch Kaiser Han Hedi chunt uf d Wält.
* Dr chinesisch Forscher Ma Rong chunt uf d Wält.

## Weblink
80

|}
## Was isch bassiert?
* S Lukas-Evangelium wird gschribe *(öppe anne 80)*.
* Dr indisch Dichter Ashvaghosha chunt uf d Wält *(öppe anne 80)*.
* Dr Titus isch Kaiser vo Rom.
* Bim helvetische Dorf *Vitudurum,* im hütige Winterthur, wird e römische Tämpel bout *(öppe ane 80)*.
* D Röömer boue a dr Donau s Milidärlager *Reginum*. Spöter wird drus es grosses Legionslager, wo *Castra Regina* heisst. Do isch jetz d Stadt Regensburg; dä düütsch Name isch di gnaui Übersetzig vom alte latynische Name.
* S Kolosseum wird fertig.
* Z Rom chunt’s zun ere grosse Brunscht.
* Z Nordbritannie isch Chrieg.
* D Stadt *Colonia Claudia Ara Agrippinensum*, s hütige Köln, chunt e grossi Wasserleitig über.  Es isch d *Eifelwasserleitig*; me seit ere au *Römerkanal*.
* Dr Pasa wird König vo Silla.

## Weblink
83

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* D Röömer sind im Chrieg mit em germanische Stamm vo de Chatte.
* Zwüsche dr Donau und em Rhy foot dr Bou vo dr Schutzmuur, em «Limes Germanicus», aa.
* Z Britannie isch Chrieg.

## Weblink
86

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* Dr römisch Kaiser Antoninus Pius chunt uf d Wält.
* Zwüsche dr Donau und em Rhy goot dr Bou vo dr Schutzmuur, em «Limes Germanicus», wyter.
* Es isch Chrieg z Korea.

## Weblink
90

|}
## Was isch bassiert?
* Am Rhy wird di römischi Provinz *[[Germania superior]]* gründet. D Römerstadt *[[Mogontiacum]],* s hüttige Mainz, wird d Hauptstadt vo däre Regioon.
* Dr Johannes schrybt sis Evangelium.
* D Röömer boue s Militärlager Kastell Saalburg.
* Dr jüdisch Glehrti Rabbi Tarfon chunt uf d Wält.
* Dr römisch Dichter Gaius Valerius Flaccus stirbt.
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* Z China isch Chrieg.

## Weblink
91

|}
## Was isch bassiert?
* Am Rhy wird di römischi Provinz *[[Germania superior]]* ygrichtet; dää Name bedüütet «Provinz Obergermanie».
* Im Milidäärlager Vindonissa, em römische Hauptstützpunkt im Süüde vo dr *Germania superior*, isch die Elfti römischi Legioon stazioniert.
* Dr römisch Dichter Statius schrybt es Buech über d Stadt Rom.
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* D Vestalin Cornelia chunt uf d Wält *(öppe anne 91)*.
* Es isch Chrieg zwüsche de Chineese und de Hunne.

## Weblink
92

|}
## Was isch bassiert?
* Am Rhy isch churz vorhär di römischi Provinz *[[Germania superior]]* ygrichtet worde; dää Name bedüütet «Provinz Obergermanie». Im Milidäärlager Vindonissa isch die Elfti römischi Legioon stazioniert, wo i dere Provinz tuet Stroosse boue.
* Dr chinesisch Gschichtschryber Ban Gu isch dra, sis Buech *Han Shu* z schrybe; do wird er umprocht, und jetz macht sini Schwöschter, d Ban Zhao, das Wärch fertig.
* Dr chinesisch Forscher Yuan An stirbt.
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* A dr Donau isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Markomanne.

## Weblink
94

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Titus Flavius Domitianus isch Kaiser vo Rom.
* Dr chinesisch Kaiser Han Andi chunt uf d Wält.
* Uf Gheiss vom Kaiser Domitian wärde alli Filosoofe us dr Stadt Rom wäggschickt.
* Dr Lucius Nonius Calpurnius Torquatus Asprenas un dr Titus Sextius Magius Lateranus sind d Konsuule vo Rom.
* Z Nordchina isch Chrieg.

## Weblink
93

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Domitian isch Kaiser vo Rom.
* Uf Gheiss vom Kaiser Domitian wärde z Rom d Chrischte verfolgt.
* Dr Sextus Pompeius Collega un dr Quintus Peducaeus Priscinus sind d Konsuule vo Rom.
* Dr Flavius Josephus schrybt es Buech über d Gschicht vo de Juude.
* Am Rhy isch churz vorhär di römischi Provinz *[[Germania superior]]* ygrichtet worde; dää Name bedüütet «Provinz Obergermanie». Im Milidäärlager Vindonissa isch die Elfti römischi Legioon stazioniert, wo i dere Provinz tuet Stroosse boue.
* Dr römisch Gäneral und Statthalter vo Britannie Gnaeus Iulius Agricola stirbt.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Gers

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Gers** zellt àlla 461 Gmeina ìm Département Gers uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Gers Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Gers Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018


2019: Füsion *[[Riscle (Riscle)|Riscle]]* un *[[Cannet]]* → Riscle

2016: Füsion *[[Castelnau-d’Auzan]]* un *[[Labarrère]]* → Castelnau d’Auzan Labarrère
Liste der Gemeinden im Département Haute-Garonne

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Haute-Garonne** zellt àlla 586 Gmeina ìm Département Haute-Garonne uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Haute-Garonne Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Haute-Garonne Gemeindeveränderungen 2018.png|Gmeina bìs 2017
Département Haute-Garonne Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018


2019: Füsion *[[Saint-Béat]]* un *[[Lez (Haute-Garonne)|Lez]]* → Saint-Béat-Lez

2018: Füsion *[[Lasserre (Haute-Garonne)|Lasserre]]* un *[[Pradère-les-Bourguets]]* → Lasserre-Pradère

2017: Füsion *[[Lunax]]* un *[[Péguilhan (Péguilhan)]]* → Péguilhan
Bonifatius IV.

Dr **Bonifatius IV.** (* z Valenia (Abruzze); † 25. Mai 615 z Rom?) isch vu 608 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Dr Bonifatius isch e Suhn vun eme Dokter gsii. Är isch e Mench im Benediktiner-Orde gsii, iber syni theologisch Uusbildig waißt mer aber nyt. Är isch in Dienscht vum Papscht Gregor I. drätte un vum Papscht as Dispensator yygsetzt wore. Am 15. Septämber (no andere Aagabe am 25. Augschte) 608 isch dr Bonifatius Noofolger vum Papscht Bonifatius III. wore, wu am 12. Novämber 607 gstorben isch. Syne guete Beziehige zum Chaiser Phokas vum Oschtremische Rych isch s verdanke, ass d Chilche s Pantheon gschänkt kriegt het, en Rundböu, wu dr Gettermueter Kybele un allne Getter gweit gsii isch. Är het s derno dr Gottesmueter un allne Märtyrer gweit un 28 Chaare mit Bai us dr Katakombe vu Rom in di nei Chilche bringe loo. Glychzytig het er dr Chrischehait s Fescht Allerhailige gstiftet.

As Papscht het er si derfir yygsetzt, ass Ängland missioniert woren isch un di dertige chilchlige Bryych reguliert wore sin. Au zue dr gallische Chilche het er gueti Beziehig bflägt.

Sy Mahndag isch dr 8. Mai.

## Literatur
* 

## Weblink
Bonifatius V.

Dr **Bonifatius V.** (* z Neapel; † 25. Oktober 625) isch vum 23. Dezämber 619 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii.

Är soll si arg derfir yygsetzt, ass Ängland missioniert woren isch. Derzue wird em au d Yyfierig vum Chilcheasyl zuegschribe.

## Literatur
* Memmo Caporilli: *Die Päpste. Ökumenische Konzile, Heilige Jahre*. Euroedit, Trento 2000, ISBN 88-7677-009-7
* 

## Weblink
95

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Quintilian schrybt s Buech *Institutiones oratoriae libri XII* über d Kunscht, wie me guet tuet rede.
* Dr Aposchtel Johannes – oder wie deil Lüüt dänke an andere Johannes – schrybt s Buech vo der Offebarig.
* Dr koptisch Papscht Avilius vo Alexandria stirbt.
* Dr Titus Flavius Domitianus isch Kaiser vo Rom.
* Uf Gheiss vom Kaiser Domitian wird dr Konsul Titus Flavius Clemens töötet.

## Weblink
96

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan wird Statthalter vo dr römische Provinz Obergermanie am Rhy.
* Dr römisch Kaiser Titus Flavius Domitianus wird ermordet.
* Dr Senator Nerva wird Kaiser vo Rom.
* Dr römisch Dichter Publius Papinius Statius stirbt *(öppe anne 96)*.
* Dr römisch Autor Quintilian stirbt *(öppe anne 96)*.

## Weblink
97

|}
## Was isch bassiert?

* Dr Gan Ying schrybt s Buech *[[Hou Hanshu]]* über d Reis vom chinesische Gäneral Ban Chao uf Mesopotamie.
* Dr Evaristus wird Bischof vo Rom.
* Dr Nerva isch Kaiser vo Rom.
* Dr Nerva adopitert dr Trajan, dr Statthalter vo dr römische Provinz Obergermanie.
* Dr Tacitus isch Konsul.
* Di chinesischi Kaiserin Dou stirbt.
* Dr chinesisch Filosoof Wang Chong stirbt *(öppe anne 96)*.

## Weblink
98

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Kaiser Nerva stirbt.
* Dr Trajan wird Kaiser vo Rom.
* D Residänz vom Kaiser Trajan isch d Stadt *[[Colonia Claudia Ara Agrippinensium]]* z Germanie, s hütige Köln.
* Dr Trajan luegt psunders für di römische Provinze am Rhy und a dr Donau.
* D Stadt *[[Sumelocenna]],* s hütige Rotteburg, wird vo de Röömer gründet.
* Dr Oort *[[Lopodunum]]*, s hütige Ladenburg am Necker, wird e Stadt; hüt isch s im Land Baade-Württebärg.

## Weblink
99

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Trajan goot dur di römische Provinze am Rhy und a dr Donau.
* Dr Trajan chunt uf Rom.
* Dr römisch Politiker Marcus Cornelius Nigrinus Curiatius Maternus stirbt *(öppe anne 99)*.
* Dr Bischof Narcissus vo Jerusalem chunt uf d Wält.
* Dr Bischof Klemäns vo Rom stirbt.
* Dr römisch Gschichtschryber Tacitus foot d Arbet a sym grosse Wärch über die römischi Gschicht a *(öppen anne 99)*.
* A dr Strooss vo Vindonissa uf Turicum wird e Mäileschtäi ufgstellt; das isch im Piet vo dr hütigen Aargauer Gmeind Turgi.
* Am Niderrhy isch Chrieg.

## Weblink
103

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* D Röömer boue e Brugg über d Donau, es isch im hütige Rumäänie. Mä gchennt sogar dr Name vom Bruggeboumäischter, em Apollodor vo Damaskus.
* Dr römisch Autor Sextus Iulius Frontinus stirbt.
* Dr römisch Dichter Martial stirbt *(öppe anne 103)*.

## Weblink
Kerala

**Kerala** isch e Bundesstaat vo Indie.

## Geografy
Das Piet isch 38.863 Kwadratkilometer gross, es lyt im Südweschte vom indische Subkontinänt am Meer; das isch s Arabische Meer. Im Oschte, also gäge s Innere vom Land, het’s z Kerala e Bärglandschaft, im Weschte isch s Land zimli flach bis as Meer abe.

Im Bundesstaat Kerala woone meh weder drüedryssg Millioone Lüüt. Sini Hauptstadt isch Thiruvananthapuram. Es het 520 Stedt im Bundesstaat.

## Sprooche und Literatur
Me redt i däm Bundesstaat am meischte d Sprooch Malayalam. D Gränze vo däre Verwaltigsregioon isch nämli anne 1956 eso dur s Land zoge worde, das er rächt gnau dört isch, wo au s Sproochpiet vom Malayalam lyt. Dr Name «Kerala» bedüütet i dr yheimische Sprooch «s Land vo de Kokospalme».

Änglisch isch i der Wirtschaft und der Politik vo Kerala als Umgangssprooch no hüt wichtig.

Anderi Sprooche, wo vo ganz chlyne Minderheite z Kerala gredt wärde, sin s Tamil, s Tulu, s Konkani und s Koraga.

Im zwöite Joorhundert vo Chrischtus het e Prinz vom ene Königrych z Kerala s tamilische Buech Cilappatikaram gschribe. und au Schrifte vom Sanskrit sind i däm Piet entstande. Im zwölfte Joorhundert noch Chrischtus het d Prosaliteratur im Malayalam agfange.

## Gschicht
S Land Kerala isch no ere uralte Legände vom Parashurama gründet worde. Im Joor 52 isch der heilig Thomas, eine vo de chrischtlechen Aposchtle, bi Muziris, emen Oort vo Kerala, uf Indie cho. Und au susch het’s i der antike Zyt scho vil wirtschaftlichi Kontakt zum Piet vom Middelmeer ggää. Es sind denn nodisno es baar Königrych i däre Landschaft entstande, öpe das vo de Mooshika, das vo de Chera und das vo de Ays.

Anne 800 het dr König Kulasekhara s Rych vo de Chera wider ufbout, wo bis is elfte Joorhundert ghebt het. Denn sind anderi chyni Herrschaften ufchoo. 1275 het dr Marco Polo s Land psuecht.

Wo am 20. Mai 1498 der Vasco da Gama, e Kapitän us Portugal, bi Kappad z Kerala acho isch, het s Zytalter vo de öiropäische Kolonie z Indie agfange, wo bis anne 1947 ggangen isch. Zwöi Joor spöter isch Kerala e Bundesstaat vo Indie worde.

## Literatur
* Martin und Thomas Barkemeier: *Kerala mit Mumbai und Madurai.* Bielefeld 2001, ISBN 3-8317-1004-X.

## Weblink

* d Website vo dr Regierig vo Kerala
Suebenknoten

De **Suebeknote** isch e typisch germanischi Mannefrisur, wome em Stamm vode Suebe zueschriibt. Si isch us Abbildige, archäologische Fünd und schriftlichi Überliiferige noochegwiise.

## Beschriibig

Lutem Tacitus hän sich d Suebe-Krieger iri Hoor sitwärts zuneme Knote bunde. De Sinn dodrvo isch gsi, in dr Schlacht grösser uszseh.

De Tacitus beschribt in sinere «Germania», dass grad die Vornähme unter de Suebe die kunstvollste Knote gha hän:

: *Jetzt habe ich von den Sueben zu berichten...; sie bewohnen nämlich den größten Teil Germaniens …*
: *Ein Kennzeichen des Stammes ist es, das Haar seitwärts zu streichen und in einem Knoten hochzubinden. So unterscheiden sich die Sueben von den übrigen Germanen, so bei ihnen selbst die Freien von den Sklaven …*
: *Bei den Sueben hingegen kämmen sie bis ins hohe Alter das widerstrebende Haar nach hinten und knüpfen es oft genau auf dem Scheitel zusammen; die Vornehmen tragen es noch kunstvoller. Das ist Schönheitspflege, aber von harmloser Art; denn nicht um zu lieben oder geliebt zu werden, richten sie sich her, sondern um recht groß und furchtbar zu erscheinen, wenn sie in den Krieg ziehen: für das Auge des Feindes ist der Putz bestimmt …*

## Fünd und Darstellige

De Suebeknote isch an zwei Moorliiche noochgwiise, de Manne vo Osterby, mit de Knote uf dr rechte Schlöfe, und Dätgen, dört am Hinterkopf. D Gmeind Osterby het drum in ihrem Wappe e Suebeknote. Die männlichi Moorliiche vo Hooghale, wo 1866 in der Nöchi vode niederländische Gmeind Beilen in Drente gfunde worde isch, het nach Ussaag vode Finder langi Hoor gha wiene Frau, wo zuneme Knote bunde gsi sin. Obs sich bi däm Hoorknote um e Suebeknote handlet, losst sich aber nid bestätige, will dr Liichnam kurz nachem Fund uf eme Friedhof begrabe worde und jetzt vergange isch.

## wie men en treit het
S Binde vomene Suebeknote bruucht langi Hoor. Die wärde am Hinterkopf in zwei gliichmässigi Sträng ufteilt, glattkämmt und gegeläufig um de Kopf glegt. Uf einere Kopfsiite, meistens in der Schlöferegion, wärde beidi Sträng einzeln fest in die gliichi Richtig drüllt. Beidi Sträng wärde denn gegenenander verzwirnt. Zum Schluss wird us däm entstandene Zopf e Schlinge bildet und s überstehende Zopfende in ere Schleife durch die Schlinge glegt. Dur die Verzwirning zieht sich der Knote fest und hebt ohne witeri Hilfsmittel.

## i der modärne Ziit

In de 2010er Joor het das Pürzi vo de Suebe wider Iigang in die alltägligi Mode gfunde. Vor allem Sportler, die modärne «Gladiatore und Krieger», wie z. B. de Zlatan Ibrahimović, hän em Suebeknote, hüt bezeichnet als Männerdutt oder «Man Bun», wieder zur Beliebtheit als Männerfrisur verholfe.

## Literatur
* 
* 
* Publius Cornelius Tacitus: *Germania – Lateinisch/Deutsch. Übersetzt, erläutert und mit einem Nachwort herausgegeben von Manfred Fuhrmann.* Verlag Reclam, Ditzingen 1972, ISBN 3-15-009391-0.

## Weblink

* Gmeind Osterby über de Kopf vo Osterby
* Gmeinde Nortorf über d Moorliiche vo Dätgen

## Belege
Johannes IV. (Papst)

Dr **Johannes IV.** (* 6. oder 7. Johrhundert; † 12. Oktober 642 z Rom) isch vu 640 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Är isch vu Salona z Dalmazie gsii. Noch em churze Pontifikat vum Severinus isch er am 24. Dezämber 640 zue sällem sym Noofolger gwehlt wore. Är het Chrischte us awarisch-slawischer Gfangeschaft freigchauft un het dr Monotheletismus verurdailt. Gegeniber em oschtreemische Chaiser Konstans II. het er sy Amtsvorgänger Honorius I. verdaidigt, wu 638 gstorbe gsii isch. Am 12. Oktober 642 isch dr Johannes IV. z Rom gstorbe.

## Literatur
* 

## Weblink
Martin I. (Papst)

Dr **Martin I.** (* um 600 z Todi, Umbrie; † 16. Septämber 655 z Chersones, Krim-Halbinsle) isch vu 649 bis 653 Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
In dr Zyt vum Pontifikat vu sym Vorgänger Theodor I. isch er aafangs Diakon un speter Apokrisiar gsii. Dr Martin isch e Gegner vum dodmol verbraitete Monotheletismus gsii. No syrewahl zum Papscht un dr Amtsibernahm het er anne 649 105 Bischef vu dr Weschtchilche in ere Synod im Lateran versammlet. No lengere Berotige isch dr Monotheletismus verworfe un d Entschaidig dr Bischef vu dr Oscht- un dr Weschtchioche gschickt wore zum si unterzaiche. Dr Paulos II., dr Patriarch vu Konstantinopel, isch exkommuniziert wore, wel er die Entschaidig ablglähnt het. Des het zue me Stryt mit em oschtremische Chaiser gfiert un derzue, ass dr Chaiser versuecht het dr Martin feschtnee z loo, was aber fählgschlaa isch. Bi me zweete Versuech anne 653 isch d Feschtnahm glunge, dr bettlägrig Papscht isch ufgriffe un vu Rom uf Konstantinopel verschifft wore. Noch eme Grichtsverfahre isch er zum Dood verurdailt, gaißlet un noch ere Begnadigung uf d Krim verbannt wore, wun er an dr Folge vu syre gruusige Bhandlig am 16. Septämber 655 gstorben isch. No vor sym Dood isch mit em Papscht Eugen I. en Noofolger gwehlt wore.

## Mahndääg
* Kadolisch: 13. April
* Orthodox: 14. April

## Literatur
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblink

*
Eugen I.

Dr **Eugen I.** († 2. Juni 657) isch am 10. Augschte 654 as Noofolger vum Martin I. zum Papscht gwehlt wore, drotz ass sy Vorgänger no gläbt het.

## Lääbe un Wirke
Ni dr Gfangenahm vum Martin I. un dr Verurdailig dur dr byzantisch Chaiser Konstans&nbsp;II., het d Wahl vum Eugen zuen ere Versehnig zwische Weschtchilche un em Chaiser un em Patriarch Patriarch Petros solle fiere. Vor allem im Stryt um dr Monotheletismus het mer vermuetet, ass dr Eugen ender zuen ere Versehnig byydrait. Wu s aber emänd nit zuen ere Uussehnig cuu isch, het au em Eugen di gwaltsam Absetzig dur dr byzantinisch Chaiser droht. Är isch aber gstorbe, voreb s zuen ere Eskalation chuu isch.

## Noolääbe
Dr Eugen&nbsp;I. isch kanonisiert wore. S Patronatsfescht isch sy Doodesdaag, also am 2.&nbsp;Juni.

### Patrozinie
Italie:
* Chiesa di Sant’Eugenio di Altare, Ligurie
* Monastero di Sant’Eugenio, Costafabbri, Siena], Toskana
* Chiesa Sant’Eugenio alle Belle Arti, Rom, Latium (Bfaarchilche, Basilica minor un Titeldiakony syt 1960)
anderi Länder:
* St. Eugenius, Hannover, Dytschland
* Cathedral of Saint Eugene, Bischtum Santa Rosa, Kalifornie, USA

## Literatur
* Rudolf Schieffer: *Eugen I.* In: Lexikon des Mittelalters, Bd. 4 (1989) Sp. 77–78.
* 

## Weblink
104

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Es isch Chrieg im undere Donaugebiet.
* Z Rom git’s e grossi Füürsbrunscht.
* D Röömer boue die grossi Schteibrugg vo Alcantara.
* D Römerstadt am undere Rhy überchunt dr Name *Ulpia Noviomagus Batavorum*; das isch hüt d Stadt Nijmegen.

## Weblink
105

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr chinesisch Kaiser Han Shangdi chunt uf d Wält.
* Dr Alexander wird Bischof vo Rom.
* Es isch Chrieg im undere Donaugebiet. Di römischi Armee eroberet d Hauptstadt vo de Daaker, Sarmizegetusa.
* D Römerbrugg über d Donau wird fertig bout; es isch im Piet vom hütige Rumänie gsi.

## Weblink
106

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr chinesisch Kaiser Han Hedi stirbt.
* Es isch Chrieg im undere Donaugebiet zwüsche de Röömer und de Daaker.
* Daakie wird e römischi Provinz.
* S Rych vo de Nabatäer wird di römischi Provinz Arabia Petraea.

## Weblink
107

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Bischof Simeon von Jerusalem stirbt as chrischtleche Märtürer.
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Han Andi wird Kaiser vo China.
* Dr Trajan fyyrt z Rom dr färndrig Erfolg gäge d Daaker mit eme Triumpfzug.
* Me foot z Rom a s *Trajansforum* z boue.
* E Botschafter vo Indie chunt uf Rom zum Kaiser Trajan.

## Weblink
108

|}
## Was isch bassiert?
* Dr heilig Hiazint vo Zäsarea stirbt as chrischtleche Märtürer z Kappadookie.
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Trajan loot im Daakerland es grosses Triumpfzeiche lo boue.

## Weblink
109

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Die chrischtlechi Chile erklärt vo sich sälber, si gälti uf dr ganze Wält, und si bruucht drfür s Wort «kaddolisch».
* Am 22. Juni wird s riisige Trajansbad z Rom ygweit.
* S Wasser für das grosse Bad und für d Stadt chunt dur d Wasserleitig *Aquaa Trajana* uf Rom; dä Kanaal isch öpe vierzg Kilometer läng.
* Dr Trajan macht us der römische Stadt Leptis Magna z Afrika e richtegi Kolony.
* Dr Osroes wird König vo de Parther.

## Weblink
110

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr römisch Schriftsteller Sueton git sis Buech *De viris illustribus* use; das isch e Schrift über s Läbe vo de römische Kaiser und anderne Persone.
* Di chinesischi Gschichtschrybere Ban Zhao mach s grosse Buech *[[Han Shu]]* über di chinesischi Gschicht fertig.
* Dr chinesisch Sproochwüsseschaftler Xu Shen schrybt s Buech *[[Shuowen jiezi]]*, wo s erschte Lexikon vo de chinesische Schriftzeiche isch *(öppe anne 110)*.
* Di römischi Stadt Augusta Raurica am Rhy chunt immer meh Hüüser über.

## Weblink
111

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Trajan schickt dr Plinius as Statthalter uf *Bithünie un Pontus*.
* Es isch Chrieg z Indie.

## Weblink
112

|}
## Was isch bassiert?
* Am Thunersee im Bärner Oberland stirbt – so verzellt s di alti Legände – i dämm Joor dr heilig Beatus. Me cha no hütt am Bärg hööch über em See d *Beatushööli* go aluege, wo dr Heiligi zletscht söll gläbt ha.
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr römisch Politiker Titus Flavius Longinus chunt uf d Wält *(öppe anne 112)*.
* Dr Jima wird König vo Silla.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Hérault

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Hérault** zellt àlla 342 Gmeina ìm Département Hérault uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Hérault Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018


2019: Füsion *[[Saint-Christol (Hérault)|Saint-Christol]]* un *[[Vérargues]]* → Entre-Vignes
Liste der Gemeinden im Département Lot

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Lot** zellt àlla 313  Gmeina ìm Département Lot uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Lot Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Lot Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Lot Gemeindeveränderungen 2018.png|Gmeina bìs 2017
Département Lot Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Saint-Daunès]]*, *[[Bagat-en-Quercy]]* un *[[Saint-Pantaléon (Lot)|Saint-Pantaléon]]* → Barguelonne-en-Quercy
* Füsion *[[Cressensac]]* un *[[Sarrazac (Lot)|Sarrazac]]* → Cressensac-Sarrazac
* Füsion *[[Les Quatre-Routes-du-Lot]]* un *[[Cazillac]]* → Le Vignon-en-Quercy
* Füsion *[[Le Boulvé]]*, *[[Fargues (Lot)|Fargues]]*, *[[Saint-Matré]]* un *[[Saux]]* → Porte-du-Quercy

2018:
* Füsion *[[Lascabanes]]*, *[[Saint-Cyprien (Lot)|Saint-Cyprien]]* un *[[Saint-Laurent-Lolmie]]* → Lendou-en-Quercy

2017: 
* Füsion *[[Cours (Lot)|Cours]]*, *[[Laroque-des-Arcs]]* un *[[Valroufié]]* → Bellefont-La Rauze
* Füsion *[[Castelnau-Montratier]]* un *[[Sainte-Alauzie]]* → Castelnau Montratier-Sainte Alauzie
* Füsion *[[Saint-Géry (Lot)|Saint-Géry]]* un *[[Vers (Lot)|Vers]]* → Saint Géry-Vers

2016: 
* Füsion *[[Beaumat]]*, *[[Fontanes-du-Causse]]*, *[[Labastide-Murat]]*, *[[Vaillac]]* un *[[Saint-Sauveur-la-Vallée]]* → Cœur de Causse
* Füsion *[[Saint-Cernin (Lot)|Saint-Cernin]]* un *[[Saint-Martin-de-Vers]]* → Les Pechs du Vers
* Füsion *[[Belmontet]]*, *[[Lebreil]]*, *[[Montcuq]]*, *[[Sainte-Croix (Lot)|Sainte-Croix]]* un *[[Valprionde]]* → Montcuq-en-Quercy-Blanc
* Füsion *[[Flaugnac]]* un *[[Saint-Paul-de-Loubressac]]* → Saint-Paul-Flaugnac
* Füsion *[[Calviac]]*, *[[Comiac]]*, *[[Lacam-d’Ourcet]]*, *[[Lamativie]]* un *[[Sousceyrac]]* → Sousceyrac-en-Quercy
Theodor I. (Papst)

Dr **Theodor I.** (* im 6. oder 7. Johrhundert z Jerusalem; † 14. Mai 649 z Rom) isch vum 24. Novämber 642 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Dr Theodor isch us ere griechischstämmige Familie chuu, sy glychnamige Vater isch Bischof vu Jerusalem gsii. As Papscht isch er bsundersch geg dr Monotheletismus yydrätte. Är het um 647 dr Pyrrhos empfange, wu 641 as Patriarch vu Konstantinopel gstirzt un verbannt woren isch. Wel dr Pyrrhos dr Monotheletismus verworfe het, het en dr Theodor as rächtmäßige Patriarch anerkännt. Wu dr Pyrrhos no syre Ruckchehr uf Konstantinopel si aber wider em Monotheletismus zuegwändet het, het er dr Bannfluech (Anathema) iber en verhänkt. Au mit em Noofolger vum Pyrrhos, em Paulos II., het er des eso gmacht.

Dr Theodor I. het dr Bischof Stephan vu Dor uf Paläschtina gschickt go d Händel in dr dertige Chilche z schlichte. Im Kampf geg dr Monotheletismus het er d Lateransynode vu 649 vorberaitet, wu die Lehr derno verdammt woren isch. Är isch aber gstorbe, churz voreb die Synod aagfange het.

In dr Papschtbiografie wird em Theodor sy Barmhärzigkait, Freigeebigkait un Mildi globt, un au, ass er nit noogee het im theologische Stryt mit Konstantinopel. Dr Theodor isch bi St. Peter vergrabe wore.

## Literatur
* 

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Lozère

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Lozère** zellt àlla 152 Gmeina ìm Département Lozère uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Lozère Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Lozère Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Lozère Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Chambon-le-Château]]* un *[[Saint-Symphorien (Lozère)|Saint-Symphorien]]* → Bel-Air-Val-d’Ance
* Füsion *[[Ribennes]]* un *[[Lachamp]]* → Lachamp-Ribennes
* Füsion *[[Rieutort-de-Randon]]*, *[[Estables]]*, *[[Saint-Amans (Lozère)|Saint-Amans]]*, *[[Servières]]* un *[[La Villedieu (Lozère)|La Villedieu]]* → Monts-de-Randon

2017: 
* Füsion *[[Montbrun (Lozère)|Montbrun]]*, *[[Quézac (Lozère)|Quézac]]* un *[[Sainte-Enimie]]* → Gorges du Tarn Causses
* Füsion *[[Le Massegros]]*, *[[Le Recoux]]*, *[[Les Vignes]]*, *[[Saint-Georges-de-Lévéjac]]* un *[[Saint-Rome-de-Dolan]]* → Massegros Causses Gorges
* Füsion *[[Bagnols-les-Bains]]*, *[[Belvezet]]*, *[[Chasseradès]]*, *[[Le Bleymard]]*, *[[Mas-d’Orcières]]* un *[[Saint-Julien-du-Tournel]]* → Mont Lozère et Goulet
* Füsion *[[Aumont-Aubrac]]*, *[[Fau-de-Peyre]]*, *[[Javols]]*, *[[La Chaze-de-Peyre]]*, *[[Sainte-Colombe-de-Peyre]]* un *[[Saint-Sauveur-de-Peyre]]* → Peyre en Aubrac
* Füsion *[[Malbouzon]]* un *[[Prinsuéjols]]* → Prinsuéjols-Malbouzon
* Füsion *[[Laval-Atger]]* un *[[Saint-Bonnet-de-Montauroux]]* → Saint Bonnet-Laval

2016: 
* Füsion *[[Banassac]]* un *[[Canilhac]]* → Banassac-Canilhac
* Füsion *[[Bédouès]]* un *[[Cocurès]]* → Bédouès-Cocurès
* Füsion *[[Chirac (Lozère)|Chirac]]* un *[[Le Monastier-Pin-Moriès]]* → Bourgs sur Colagne
* Füsion *[[Saint-Julien-d’Arpaon]]* un *[[Saint-Laurent-de-Trèves]]* → Cans et Cévennes
* Füsion *[[Florac]]* un *[[La Salle-Prunet]]* → Florac Trois Rivières
* Füsion *[[Fontanes (Lozère)|Fontanes]]* un *[[Naussac (Lozère)|Naussac]]* → Naussac-Fontanes
* Füsion *[[Fraissinet-de-Lozère]]*, *[[Le Pont-de-Montvert]]* un *[[Saint-Maurice-de-Ventalon]]* → Pont de Montvert - Sud Mont Lozère
* Füsion *[[Saint-Andéol-de-Clerguemort]]* un *[[Saint-Frézal-de-Ventalon]]* → Ventalon en Cévennes
113

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Z Rom wird bim Kolosseum d Trajanssüüle ygweit.
* Bim Trajansforum wird die grossi Halle *Basilica Ulpia* bout.
* Dr römisch Politiker und Schriftsteller Plinius stirbt *(öppe anne 112)*.
* Armenie wird e römischi Provinz.

## Weblink
114

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Quintus Ninnius Hasta un dr Publius Manilius Vopiscus Vicinillianus Lucius Elufrius Severus Iulius Quadratus Bassus sind Konsuule vo Rom.
* D Stadt Augusta Raurica isch es wirtschaftlichs Zäntrum im Süüde vo der Provinz Obergermanie.
* Dr Bischof Sedekion vo Byzanz stirbt.
* Dr Diogenes wird nöie Bischof vo Byzanz.
* Es isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Parther.

## Weblink
115

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Sixtus wird Bischof vo Rom.
* Bimene Ärdbeebe goot d Stadt Antiochia kabut.
* Dr chinesisch Kaiser Han Shundi chunt uf d Wält.
* Es isch Chrieg zwüsche de Röömer un de Parther.

## Weblink
116

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Trajan isch Kaiser vo Rom.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* Di chinesischi Kaiserin Liang Na chunt uf d Wält.
* Di erschti chinesischi Gschichtschrybere, d Ban Zhao, stirbt.
* Dr Bischof Zachäus vo Jerusalem stirbt *(öppe anne 216)*.
* Es isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Parther. D Röömer erobere d Stedt Seleukia, Babylon, Ktesifoon und Susa und chöme bis an Persische Golf abe.
* S Land Süürie wird e römischi Provinz.
* Es isch Chrieg z Judäa.
* I dere Zyt isch s Röömische Rych flechemässig am gröschte i sinere ganze Gschicht.

## Weblink
Severinus (Papst)

Dr **Severinus** († 2. Augschte 640) isch vu 638 bis zue sym Dood Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Är isch us ere remische Familie chuu, sy Vater het Abienus ghaiße. Anne 638 isch er drei Dääg noch em Dood vu sym Vorgänger Honorius I. zum Papscht gwehlt wore. D Bot, wu uf Konstantinopel gschickt wore sin go d Bstetigung vu syre Wal dur dr Chaiser hoole, sin aber zerscht abgwise wore. Wu si dr Severinus gwaigeret het, di monotheletisch Glaubesformle Ecthesis z unterschrybe, isch em fir fascht zwai Johr dr Zuegang zum Papschtsitz verwaigeret wore. Erscht am 28. Mai 640 het er dert sy Pontifikat chenne aadrätte. Är isch aber churzi Zyt speter gstorbe.

## Literatur
* 
* .

## Weblink

*
Liste der Gemeinden im Département Pyrénées-Orientales

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Pyrénées-Orientales** zellt àlla 226 Gmeina ìm Département Pyrénées-Orientales uf.
Liste der Gemeinden im Département Hautes-Pyrénées

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Hautes-Pyrénées** zellt àlla 469 Gmeina ìm Département Hautes-Pyrénées uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Hautes-Pyrénées Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Hautes-Pyrénées Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Hautes-Pyrénées Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Beyrède-Jumet]]* un *[[Camous]]* → Beyrède-Jumet-Camous

2017: 
* Füsion *[[Benqué]]* un *[[Molère]]* → Benqué-Molère
* Füsion *[[Saligos (Saligos)|Saligos]]* un *[[Vizos]]* → Saligos

2016: 
* Füsion *[[Gavarnie]]* un *[[Gèdre]]* → Gavarnie-Gèdre
* Füsion *[[Armenteule]]* un *[[Loudenvielle (Loudenvielle)|Loudenvielle]]* → Loudenvielle
Liste der Gemeinden im Département Tarn

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Tarn** zellt àlla 314 Gmeina ìm Département Tarn uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Tarn Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Tarn Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Tarn Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Roumégoux (Tarn)|Roumégoux]]*, *[[Ronel]]*, *[[Terre-Clapier]]*, *[[Le Travet]]*, *[[Saint-Antonin-de-Lacalm]]* un *[[Saint-Lieux-Lafenasse]]* → Terre-de-Bancalié

2017:
* Füsion *[[Labastide-Dénat]]* un *[[Puygouzon]]* → Puygouzon

2016:
* Füsion *[[Bellegarde (Tarn)|Bellegarde]]* un *[[Marsal (Tarn)|Marsal]]* → Bellegarde-Marsal
* Füsion *[[Castelnau-de-Brassac]]*, *[[Ferrières (Tarn)|Ferrières]]* un *[[Le Margnès]]* → Fontrieu
117

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Kaiser Trajan stirbt.
* Dr Hadrian wird römische Kaiser.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* S Zwöistromland, wo vo de Röömer i de vorhärige Joor eroberet worden isch, chunt wider a d Parther zrugg.
* Dr griechisch Schriftsteller Aelius Aristides chunt uf d Wält.

## Weblink
118

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* Dr griechisch Filosoof Dion Chrysostomos stirbt *(öppe anne 118)*.
* Dr Bischof Primus vo Alexandria stirbt *(öppe anne 118)*.
* Z Rom foot me mit em Bou vom Pantheon a *(öppe anne 118)*.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Tarn-et-Garonne

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Tarn-et-Garonne** zellt àlla 195 Gmeina ìm Département Tarn-et-Garonne uf.
119

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* Dr Kaiser Hadrian und dr Publius Dasumius Rusticus sind Konsuule vo Rom.
* Dr Han Andi isch Kaiser vo China.
* Dr Secundus, d Sabina un d Serapia stärbe als chrischtlechi Märtürer.

## Weblink
121

|}
## Was isch bassiert?
* S erschte Lexikon vom Chinesische wird usegää; es heisst «Shuowen jiezi», chinesisch gschribe 說文字.
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* Dr Han Andi isch Kaiser vo China.
* Dr römisch Kaiser Mark Aurel chunt uf d Wält.
* Di chinesischi Kaiserin Deng Sui stirbt.
* D Röömerstadt Aquae Mattiacorum, s hütige düütsche Wiesbaden, wird s erschte Mol im ene gschichtleche Dokumänt gnännt.
* Am Zürisee isch s römische Dorf Turicum, s hütige Züri.
* Oben a Britannie stecke d Röömer d Gränze zu Kaledonie ab.

## Weblink
122

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* Dr Han Andi isch Kaiser vo China.
* Oben a Britannie foot di römischi Armee mit em Bou vo dr grosse Gränzmuur zu Kaledonie a; dämm Bouwärch, wo me hüt no vil Räschte drvo gseht, seit me «Hadriansmuur».

## Weblink
123

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Hadrian chunt mit em König vo de Parther, em Osroes, zäme zum übere Fride zwüsche de beide Rych z rede.
* Dr Sixtus isch Bischof vo Rom.
* Dr Dichter und Filosoof Apuleius stirbt.
* Dr Han Andi isch Kaiser vo China.
* Z China schrybt dr Politiker und Stärneforscher Zhang Heng dr Kaländer nöi.
* Z Britannie bout di römischi Armee a dr grosse Gränzmuur zu Kaledonie wyter, dr «Hadriansmuur».
* Z Irland isch Chrieg.

## Weblink
125

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Telesphorus wird Bischof vo Rom.
* Dr chinesisch Kaiser Han Andi stirbt.
* Dr chinesisch Kaiser Liu Yi stirbt.
* Dr Han Shundi wird Kaiser vo China.
* Dr griechisch Filosoof Plutarch stirbt *(öppe anne 125)*.
* Dr römisch Dichter Aulus Gellius chunt uf d Wält.
* Z Rom wird s Pantheon wyter bout.
* Tenedo im hütigen Aargau isch e römischi Burg am Rhy.
* D Pescht dööded z Afrika öpen e halbi Millioone Mönsche.
* Es isch Chrieg z Indie.

## Weblink
126

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch römische Kaiser.
* Dr Telesphorus isch Bischof vo Rom.
* Dr Han Shundi isch Kaiser vo China.
* Dr römisch Kaiser Pertinax chunt uf d Wält.
* Di chinesischi Kaiserin Yan Ji stirbt.
* Z Rom wird s erschte Pantheon aproche und me foot mit em Nöibou a.

## Weblink
128

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch Kaiser vo Rom. Er het jetz au der Titel «Vater vom Vaterland».
* Dr Telesphorus isch Bischof vo Rom.
* Dr Han Shundi isch Kaiser vo China.
* Dr Vologaeses III. wird König vom Partherrych.

## Weblink
130

|}
## Was isch bassiert?
* Am 5. April wird i dr Römerstadt *Mogontiacum*, im hütige Mainz, e Notiz uf nes Holzdäfeli gschribe, wo hüt als s eltischte gnau datierte Schriftdokumänt gilt, wo me us em Piet vo Düütschland könnt.
* D Pfingschte wird s erschte Mol gnännt.
* Dr Hadrian isch Kaiser vo Rom.
* Dr römisch Kaiser Lucius Verus chunt uf d Wält.
* Dr römisch Dichter und Sproochforscher Aulus Gellius chunt uf d Wält.
* Dr römisch Dichter Juvenal stirbt *(öppe anne 130)*.
* Dr Telesphorus isch Bischof vo Rom.
* Dr Han Shundi isch Kaiser vo China.
* Dr japanisch Kaiser Keikō stirbt.
* Dr Huviska wird König vom Kuschanrych z Indie.
* Di Heiligi Sophia vo Mailand stirbt als chrischtlechi Märtürere.
* Z Athen wird der Tämpel füre Olympisch Zeus bout.
* Dr griechisch Geograaf Marinos stirbt.

## Weblink
131

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Hadrian isch Kaiser vo Rom.
* Dr Seimu wird Kaiser vo Japan.
* Dr Telesphorus isch Bischof vo Rom.
* Dr Eumenes wird Bischof vo Alexandriea.
* Dr Han Shundi isch Kaiser vo China.
* Z Jerusalem, wo sächzg Joor vorhär (ane 70) vo de Röömer eroberet und ganz kabut gmacht worden isch, wird i de Ruyne d Römerkolony Aelia Capitolina gründet.
* Z Palmyra wird dr Baaltämpel bout.
* Z Rom wird d Zirkumzision verbotte.

## Weblink
Global Peace Index

Dr **Global Peace Index** isch es Modäll zum zeige, wie me d Länder vo der Wält cha punkto Fride verglyche.

Uf Düütsch chönt me dämm «**Wältfridensmassstab**» säge.

## was es isch
Dä Verglych isch s erschte Mol ane 2007 usegää worde. Er wird vo der Uni Sydney zäme mit dr änglische Zytschrift *The Economist* und mit es bar Fridensexpärte und Komfliktforscher vo verschidene Länder zämegstellt. Prominänti Persone, wo däm Projäkt hälfe, sind öpe dr Dalai Lama un dr amerikanisch Presidänt Jimmy Carter gsi.

Dr Wältfridensindex wird i dr aktuelle Tabälle für 162 Länder berächnet. Me luegt drby uf vierezwänzg Kriterie, öpe i wievil Chrieg es Land verwicklet gsi isch, wievil Lüüt wäge Chrieg im eigete Land und au in andere ums Läbe cho sind, wie s Verheltnis zu de Nochberländer isch, wie stabil und sicher s Politische Sischteem isch, öbs vil Tötigsdelikt git, wie guet s Militär im Land isch und au wievil Militärmaterial s Land tuet exportiere.

Die Länder mit em chlynschte Wärt, also die wo punkto Fride am beschte abschnyde, wäre gmäss em Wältfridensindex fürs Joor 2017: Island, Nöiseeland, Portugal, Ööschtrych, Dänemark, Tschechie, Slowenie, Kanada un d Schwiiz. I früenere Joor sind au öpe Finnland, Japan oder Schweede bi de Länder mit ere bsunders guete Bilanz gsi. Düütschland stoot uf em sächzääte Platz, also au bi de guet platzierte Länder.

## Wältcharte vom «Global Peace Index», 2018



Grüen: d Länder mit ere guete Fridensbilanz
Rot: die mit ere schlächte Fridensbilanz

## Weblink

* ''Vision Of Humanity'', Website vom Wältfridensindex
Liste der Gemeinden im Département Landes

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Landes** zellt àlla 327 Gmeina ìm Département Landes uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Landes Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Landes Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019: Füsion *[[Morcenx]]*, *[[Arjuzanx]]*, *[[Garrosse]]* un *[[Sindères]]* → Morcenx-la-Nouvelle

2017: Füsion *[[Boos (Landes)|Boos]]* un *[[Rion-des-Landes (Rion-des-Landes)|Rion-des-Landes]]* → Rion-des-Landes
Liste der Gemeinden im Département Lot-et-Garonne

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Lot-et-Garonne** zellt àlla 319 Gmeina ìm Département Lot-et-Garonne uf.

|}
Liste der Gemeinden im Département Charente-Maritime

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Charente-Maritime** zellt àlla 463 Gmeina ìm Département Charente-Maritime uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Charente-Maritime Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Charente-Maritime Gemeindeveränderungen 2018.png|Gmeina bìs 2017
Département Charente-Maritime Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018


2019:
* Füsion *[[Saint-Hilaire-de-Villefranche (Saint-Hilaire-de-Villefranche)|Saint-Hilaire-de-Villefranche]]* un *[[La Frédière]]*  → Saint-Hilaire-de-Villefranche
* Füsion *[[Marennes (Charente-Maritime)|Marennes]]* un *[[Hiers-Brouage]]*  → Marennes-Hiers-Brouage

2018:
* Füsion *[[Saint-Romain-sur-Gironde]]* un *[[Floirac (Charente-Maritime)|Floirac]]*  → Floirac
* Füsion *[[Chervettes]]*, *[[Saint-Laurent-de-la-Barrière]]* un *[[Vandré]]*  → La Devise
* Füsion *[[Péré (Charente-Maritime)|Péré]]* un *[[Saint-Germain-de-Marencennes]]*  → Saint-Pierre-la-Noue

2016: 
* Füsion *[[Essouvert]]* un *[[La Benâte]]*  → Essouvert
* Füsion *[[Moings]]*, *[[Réaux (Charente-Maritime)|Réaux]]*  un *[[Saint-Maurice-de-Tavernole]]* → Réaux sur Trèfle
Liste der Gemeinden im Département Corrèze

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Corrèze** zellt àlla 279 Gmeina ìm Département Corrèze uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Corrèze Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Corrèze Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Corrèze Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018
Département Corrèze Gemeindeveränderungen 2022.png|Gmeina bìs 2021


2022:
* Füsion *[[Le Jardin]]* un *[[Montaignac-Saint-Hippolyte]]* → Montaignac-sur-Doustre

2019:
* Füsion *[[Beaulieu-sur-Dordogne (Beaulieu-sur-Dordogne)|Beaulieu-sur-Dordogne]]* un *[[Brivezac]]* → Beaulieu-sur-Dordogne
* Füsion *[[Lagarde-Enval]]* un *[[Marc-la-Tour]]* → Lagarde-Marc-la-Tour
* Füsion *[[Laguenne]]* un *[[Saint-Bonnet-Avalouze]]* → Laguenne-sur-Avalouze

2017:
* Füsion *[[Argentat]]* un *[[Saint-Bazile-de-la-Roche]]* → Argentat-sur-Dordogne
* Füsion *[[Saint-Julien-près-Bort]]* un *[[Sarroux]]* → Sarroux-Saint Julien

2016: 
* Füsion *[[Malemort-sur-Corrèze]]* un *[[Venarsal]]* → Malemort
Liste der Gemeinden im Département Deux-Sèvres

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Deux-Sèvres** zellt àlla 256 Gmeina ìm Département Deux-Sèvres uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Deux-Sèvres Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Deux-Sèvres Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Deux-Sèvres Gemeindeveränderungen 2018.png|Gmeina bìs 2017
Département Deux-Sèvres Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Mougon-Thorigné]]*, *[[Aigonnay]]* un *[[Sainte-Blandine (Deux-Sèvres)|Sainte-Blandine]]* → Aigondigné
* Füsion *[[Airvault (Airvault)|Airvault]]* un *[[Tessonnière]]* → Airvault
* Füsion *[[La Chapelle-Thireuil]]* un *[[Le Beugnon]]* → Beugnon-Thireuil
* Füsion *Celles-sur-Belle* un *[[Saint-Médard (Deux-Sèvres)|Saint-Médard]]* → Celles-sur-Belle
* Füsion *[[Coutières]]* un *[[Chantecorps]]* → Les Châteliers
* Füsion *[[Chef-Boutonne (Chef-Boutonne)|Chef-Boutonne]]*, *[[La Bataille]]*, *[[Crézières]]* un *[[Tillou]]* → Chef-Boutonne
* Füsion *[[Chail]]* un *[[Sompt]]* → Fontivillié
* Füsion *[[Argenton-l’Église]]* un *[[Bouillé-Loretz]]* → Loretz-d’Argenton
* Füsion *[[Saint-Génard]]* un *[[Pouffonds]]* → Marcillé
* Füsion *Melle*, *[[Mazières-sur-Béronne]]*, *[[Paizay-le-Tort]]*, *[[Saint-Léger-de-la-Martinière]]* un *[[Saint-Martin-lès-Melle]]* → Melle
* Füsion *[[Moncoutant]]*, *[[Le Breuil-Bernard]]*, *[[La Chapelle-Saint-Étienne]]*, *[[Moutiers-sous-Chantemerle]]*, *[[Pugny (Deux-Sèvres)|Pugny]]* un *[[Saint-Jouin-de-Milly]]* → Moncoutant-sur-Sèvre
* Füsion *[[Oiron]]*, *[[Brie (Deux-Sèvres)|Brie]]*, *[[Saint-Jouin-de-Marnes]]* un *[[Taizé-Maulais]]* → Plaine-et-Vallées
* Füsion *[[Prailles]]* un *[[La Couarde]]* → Prailles-La Couarde
* Füsion *[[Saint-Pardoux (Deux-Sèvres)|Saint-Pardoux]]* un *[[Soutiers]]* → Saint-Pardoux-Soutiers
* Füsion *Thouars*, *[[Mauzé-Thouarsais]]*, *[[Missé]]* un *[[Sainte-Radegonde (Deux-Sèvres)|Sainte-Radegonde]]* → Thouars
* Füsion *[[Hanc]]*, *[[Ardilleux]]*, *[[Bouin (Deux-Sèvres)|Bouin]]* un *[[Pioussay]]* → Valdelaume
* Füsion *[[Usseau (Deux-Sèvres)|Usseau]]*, *[[Priaires]]* un *[[Thorigny-sur-le-Mignon]]* → Val-du-Mignon

2018: 
* Füsion *[[Belleville (Deux-Sèvres)|Belleville]]*, *[[Boisserolles]]*, *[[Prissé-la-Charrière]]* un *[[Saint-Étienne-la-Cigogne]]* → Plaine-d’Argenson

2017: 
* Füsion *[[Les Alleuds (Deux-Sèvres)|Les Alleuds]]* un *[[Gournay-Loizé]]* → Alloinay
* Füsion *[[Mougon]]* un *[[Thorigné]]* → Mougon-Thorigné
* Füsion *[[Bouillé-Saint-Paul]]*, *[[Cersay]]* un *[[Massais]]* → Val en Vignes

2016:
* Füsion *[[Argenton-les-Vallées]]*, *[[La Chapelle-Gaudin]]*, *[[La Coudre (Deux-Sèvres)|La Coudre]]*, *[[Le Breuil-sous-Argenton]]*, *[[Moutiers-sous-Argenton]]* un *[[Ulcot]]* → Argentonnay
* Füsion *[[Étusson]]* un *[[Saint-Maurice-la-Fougereuse]]* → Saint Maurice Étusson