open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pronoia

Mit **Pronoia** (v. altgriech.  „Vorsorge“, Plural  **Pronoiai**) (au *oikonomia* oder *posotes*, Iikomme) bezäichnet mä im spoote byzantinische Riich wenn dr Kaiser dr Erdraag vom ene Landstück oder d Stüüre druf (*posotes*) eme Individuum oder ere Grubbe vo Persone zur Nutzniessig gee het, bsundrigs as Loon für milidäärischi Verpflichdige. Das häi d Abgoobe und Arbetsverpflichdige (*angareiai*, gwöönlig 12-24 Dääg im Joor) vo abhängige Buure (*paroikoi*) chönne si, aber au d Stüüre vo Fischdäich, Bärgwärk, Müülene oder Haafeaalaage. Wil s dr Kaiser sälber gsi isch, wo se verdäilt het, si die, wo sä überchoo häi woorschinlig käini gwöönlige Beamte oder Soldate gsi, sondern häi zur Oberschicht oder sogar zum Aadel ghöört.

De bedroffnige Hööf het mä *strateuoumenoi* gsäit, de entsprächende Soldate *stratiotai*. Es schiint ass es mööglig gsi isch, ass d Dienstverpflichdig vo fremde Persone erfüllt worde isch. Dr Pronoiar het wäärend eme Fäldzuug sich sälber müesse verpflääge.

## Fuessnoote
Guidel

**Guidel** (bretonisch *Gwidel* [ˈɟɥidəl]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Guidel lyt am Atlantik, 56 km vu Vannes un 11 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 70 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Clohars-Carnoët (Finistère) im Nordweschte, Quimperlé (Finistère) im Norde, Gestel im Nordoschte, Clohars-Carnoët (Finistère) im Weschte, Quéven im Oschte un Ploemeur im Side un Sidoschte. Derzue gränzt d Gmai im Side an dr Atlantik. Di weschtli Gränze vum Bann bildet d Laïta (bretonisch *Laeta*). Z Guidel het s drei Stränd: Plages de Guidel Plages, Plage du Loc'h, Plage du Fort-bloqué.

## Gschicht
Guidel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1114 as *Guidul* (1323: *Guidel*, 1453: *Guydel*).

## Verwaltig
 vu Guidel isch . Guidel ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Guidel ghert zum Bretonisch.

Am 27. März 2007 het dr Gmairot d Charta Ya d’ar brezhoneg aagnuu. Zwoosprochigi Klasse in dr Schuele sin anne 1991 yygfiert wore. Im Spotjohr 2007 sin 6,4% vu dr Chinder in zwoosprochige Klasse yygschribe gsii, 2009 6,8%, 2010 8,2%.

## Kultur un Böuwärch
* Tumulus de Kerméné
* Tumulus Er-Voudenn du Cruguel (zwische 1700 un 1300 vor Chr.)
* Dolmen de Lan-Er-Dy ou de Ty-Lorriganed, vor Lesvariel
* Dolmen de Locmiquel-Méné (dailwys gschlisse)
* Dolmen de Cautus ou de Cautres (umgsetzt in dr Rothuusgarte)
* Dolmen de Kerrouarch (hite bi Lann-Bihoué)
* Menhir de Park-Menhir (gschlisse 1948)
* Menhir de Kerdudal ou des Cinq-Chemins
* Menhir Er Herine, Guidel-Plages
* Menhir de la Chapelle Saint-Fiacre
* Langstai z Stanco, Sauldraye un Saint-Fiacre
* Neolithischi Stele, Scubidan
* Fort du Loch (1765)
* Chilche Saint-Pierre et Saint-Paul (19. Jh.)
* Kapäll Saint-Mathieu (1497)
* Kapäll Notre-Dame de la Pitié (19. Jh.)
* Kapäll Saint-Fiacre (15. Jh.)
* Kapäll Saint-Michel (19. Jh.)
* Kapäll Locmaria (18. Jh.)
* Kapäll de la Madeleine (19. Jh.)
* Kapäll Saint-Laurent (16. Jh.)


Datei:Tumulus de Kerméné en Guidel.jpg|Tumulus de Kerméné
Datei:Guidel plages.jpg|Strand bi Guidel


## Partnerstedt
*  Carrigaline, Irland (syt 1987)
*  Negreşti-Oaş, Rumänie (syt 1996)
*  Pulheim, Dytschland (syt 1969)

## Weblink

* http://www.guidel.com/
* Guidel uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Geräusch

Onder am **Grüsch** verschtohd mr an Loud, wo ma mit den Ohra wahrnimmt, und wo ma nit als Ton oder Gmisch vo Töön wurd bezaichna. Phüsikalisch gsee si s Schwingige, wo im Allgemäine käi Periodizidäät häi und wo d Struktur von ene sich im Lauf vo dr Zit cha ändere. 

E Grüsch kah sowoll laud wie au lois sei, muss si abr in aram Frequenzbreich bfinda, den s menschlicha Ghör wahrnemma koh. Grüsch kennet ols ohgnehm odr onohgnehm empfonda werda. Des isch gonz von dr Schdimmong ond dr Bloichdung abhängigi. Au Muusig isch moichmol a Grüsch.

Grüsch entstöön im Allgemäine usserhalb vom Körper, äärodünamisch (z.&nbsp;B. bi Lüfter, Windgrüsch, Bloosinstrumänt), mechanisch (wie z.&nbsp;B. Schleeg vom ene Hammer, Kwiitsche vo Brämse oder s Spiile vo Schlaaginstrumänt), thermodynamisch (z.&nbsp;B. Schwäissbrenner, Explosioon) oder anders wie bim Brummdoon-Fenomeen, wo mä nid genau wäiss, vo wo es chunnt; si chönne aber au im menschlige Ghöörapparaat entstoo wie dr Tinnitus.
Merian Iselin Spital

S **Merian Iiseli Spiddaal** isch e brivaati Klinik an dr Föörestrooss 2 in dr Stadt Basel. D Klinik konzentriert sich uf d Orthopedii, het aber au Abdäilige für zum Bischbil allgemäini und inneri Medizin, allgemäini und blastischi Chirurgii, Sportmedizin, Nöirologii, Urologii u.s.w. Si wird vo dr *Merian Iiseli Stifdig* dräit.

## Gschicht
Im Joor 1898 het d Adele Merian-Iselin dr Basler *[[GGG|Gsellschaft für s Guete und Gmäinnützige]]* Land und 700'000 Franke vermacht, zum z Basel e Homöopathischi Klinik mit mindestens fuffzää Bett baue. 1918 het d *Merian Iiseli Stifdig* d Klinik an dr Föörestrooss iigweit.  S Spiddaal het vor eme Zitli si klassischi homöopatischi Richdig ufgee und bedribt hüte konvenzionelli Medizin.

2011 het d Klinik mit em Informationssystem MCC die elektronischi Chrankegschicht iigfüert.  In däm Joor het si fast 6'000 Baziänte versorgt, zwäi Driddel drvo in dr Orthopedii. Im Spiddaal het s öbbe 110 Bett, wo zu 86 Brozänt beläit si.
## Fuessnoote


## Weblingg
*Website vom Merian Iiseli
Heiliges Land

D Bezäichnig **Heiligs Land** (hebräisch ארץ הקודש Éreẓ haQodeš, Latiinisch: Terra Sancta, griechisch Άγιοι Τόποι Agioi Topoi, arabisch الأرض المقدسة, al-Arḍu l-Muqaddasa) isch en allgemäin-religiöösi Bezäichnig für die historischi geografischi Regioon Israel. Si bedrifft Gebiet, wo für die vier monotheistische abrahamitische Religioone Juudedum, Christedum, Islam und Bahaismus seer wichdig isch. E Däil vo dr Häiligkäit vo dr Regioon chunnt vo dr religiööse Wichdigkäit vo Jerusalem und vo siner Bedütig as s Land vo dr Verhäissig, wo noch em Alte Destamänt Gott im Abraham und em Volk Israel versproche het.

## Litratuur
* Robert L. Wilken: Art. *Heiliges Land*. In: *[[Theologische Realenzyklopädie]]* 14 (1985), S. 684-694 (mit weitergehenden Literaturangaben)
* Meinolf Schumacher: *Die Konstituierung des „Heiligen Landes“ durch die Literatur. Walthers „Palästinalied“ und die Funktion der europäischen Kreuzzugsdichtung.* In: *Orientdiskurse in der deutschen Literatur.* Hrsg. von Klaus-Michael Bogdal, Aisthesis Verlag, Bielefeld, 2007, S. 11-30. ISBN 978-3-89528-555-4

## Lueg au
* Israel
* Palestina
Helléan

**Helléan** (Gallo *Hélian*, bretonisch *Helean*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Helléan lyt am Ninian, 41 km vu Vannes un 71 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 30 m un 89 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Taupont, Guillac, La Croix-Helléan, la Grée-Saint-Laurent un Saint-Malo-des-Trois-Fontaines.

## Gschicht
Helléan isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1330 as *Helien* (1468: *Helean*).

## Verwaltig
 vu Helléan isch . Helléan ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Helléan ghert zum Gallo.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Saint-Samson
* Wägchryz Penlan

## Weblink
* Helléan uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Hennebont

**Hennebont** (bretonisch *Henbont*) isch e franzesischi Stadt im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Hennebont lyt am Blavet in dr Nechi vu dr Atlantikkischte, 9 km nordeschtli vu Lorient un 42 km vu Vannes un uf ere Hechi zwische 0 m un 82 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Inzinzac-Lochrist im Norde, Languidic im Nordoschte, Caudan im Weschte, Brandérion im Oschte, Lanester im Sidoschte un Kervignac im Side. 

Zue Hennebont ghere d Stadtviertel La Gare, Kerlivio, Saint-Caradec, Centre-ville, Les Haras, La Grange, Kergroix, Lalumec/Kerlano, Talhouët, Langroix, Kerpotence, Saint-Gilles, Le Quimpero, Kerliven, Kerhiouais un Le Parco

## Gschicht
Hennebont isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1114 as *Henbunt* (12. Jh.: *Henpont*, 1200: *Henbont*, 1260: *Hennebond*).

Im Bretonische Erfolgchrieg (1341 bis 1364) isch Hennebont anne 1343 vu dr Druppe vum Karl vu Blois belageret wore, d Stadt isch aber vu dr Johanna vu Flandere, dr Frau vum Johann vu Montfort, erfolgrych verdaidigt wore.

## Verwaltig
 vu Hennebont isch . Hennebont ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Hennebont ghert zum Bretonisch. Anne 2007 sin 5,6% vu dr Schueler in zwaisprochige Klasse unterrichtet wore. Am 9. Dezämber 2009 het d Stadt d Charta Ya d'ar brezhoneg unterzaichnet. 

## Kultur un Böuwärch
* Tours Bro-Erec'h (15. Jh.)
* Chilche Notre-Dame-de-Paradis (1514-1530)
* Abbaye Notre-Dame-de-la-Joie (1693)
* Kapäll Saint-Gunthiern Locoyarn
* National-Gstiet Hennebont
* Botanische Garte Kerbihan

Datei:Tours Broërech à Hennebont (56).jpg|Tours Bro-Erec'h
Datei:Église Notre-Dame-de-Paradis d'Hennebont.jpg|Chilche Notre-Dame-de-Paradis
Datei:Abbaye N. Dame de la Joie.jpg|Abbaye Notre-Dame-de-la-Joie 
Datei:Gare-Hennebont-extérieur.jpg|Bahnhof
Datei:Hennebont Hafen.jpg|Hafe am Blavet
Datei:HarasHennebont2Flickr.jpg|Gstiet Hennebont


## Partnergmaine
*  Kronach, Dytschland (syt 1990)
*  Mourdiah, Mali (syt 1990)
*  Halhul, Palästina (syt 1990)
*  Mumbles, Wales (syt 2004)

## Weblink

* http://www.ville-hennebont.fr
* Hennebont uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Hoëdic

**Hoëdic** (amtli **Hœdic**, bretonisch *Edig*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Dr Bann vu dr Gmai umfasst d Insle Île Hœdic, e chlaini Granit-Insle im Golf vu Biskaya, in dr sidlige Bretagne. D Insle isch rund 3 km lang, zwische 0,7 un 1 km brait un lyt 36 km vu Vannes un 58 km vu Lorient. Si het e Oberflechi vu 208 ha, di hegscht Hebig lyt 22 m iber em Meeresspiegel. Uf dr Insle git s nume ai Sidlig un dr Hafe Port Neuf.

## Gschicht
Hoëdic isch zum erschte Mol gnännt wore im 13. Jh. as *Heidic* (13. Jh.: *Heizic*, 1548: *Hedic*, 1636: *Heydic ou Oatdic*, 1636: *Hoüadic*, 1654: *Heydic*, 1815: *Isle de Hoedic*).

## Verwaltig
 vu Hoëdic isch . Hoëdic ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syter 1892
* 1892-1900: Henri Marie Le Moing 
* 1900-1904: Jean Pierre Le Bourhis 
* 1904-1907: Henri Le Bayon 
* 1908-1912: Martin Joseph Le Scoarnec 
* 1912-1913: Denis Marie Le Bourhis 
* 1913-1919: Alphonse Marie Le Gurun 
* 1919-1924: Ange Le Scoarnec 
* 1924-1970: Jean Marie Le Moing 
* 1970-1989: Alcime Marie Blanchet
* 1989-1995: Marc Allanic
* 1995-2001: Maurice Allanic
* 2001-2002: Jean Rambure 
* 2002-2014: André Blanchet
* syt 2014: Jean-Luc Chiffoleau

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Hoëdic ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* 2 Dolmen un Menhir de la Vierge („Jumpfere“)
* Fort Hoëdic
* Chilche Notre-Dame-la-Blanche (1853)


Datei:Arc-en-ciel sur l'île d'Hoëdic.jpg|Chilche Notre-Dame-la-Blanche
Datei:Coffre de Beg-Lagad.jpg|Menhir 
Datei:Dolmen Hoëdic.JPG|Dolmen


## Weblink

* http://hoedic.net
* Hoëdic uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Île d’Arz

**Île d’Arz** (bretonisch *An Arzh*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Dr Bann vu dr Gmai umfasst d Insle *Île d’Arz* im Golf vu Morbihan drei Kilometer vor dr bretonische Kischte, acht km vu Vannes un 45&nbsp;km vu Lorient. D Insle isch rund 2,5&nbsp;km lang un 2&nbsp;km brait.

## Gschicht
Île d’Arz isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1031 as *Art Insula* (1034: *Insule Art*, 1164: *Insule de Arto*, 1179: *Isle d'Ars*, 1252: *Arz*, 1764: *I. d'Ars*, 1815: *Isle d'Arz*).

## Verwaltig
 vu Île-d’Arz isch . Île d’Arz ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig
D Insle het rund 250 Yywohner, in dr Hauptsaison chemme aber bis zue 2500 Bsuecher am Dag, im Johr insgsamt rund 200.000 Mänsche.

## Wirtschaft
Uf dr Insle het di grescht Segelschuel vu Frankrych, Les Glénans, ain vu ihre Sitz. Dert wäre praktischi un theoretischi Segelkurs uf Franzesisch aabote.

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Île d’Arz ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche Notre-Dame


Datei:Île-d'Arz - église.jpg|Chilche Notre-Dame
Datei:Île-d'Arz - mairie-école.jpg|Rothuus un Schuel


## Weblink

* http://www.iledarz.fr
* Île d’Arz uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Île d’Houat

**Île d’Houat** (bretonisch *Houad *) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Île d’Houat isch e Insle in dr Bucht vu Quiberon am Yygang zum Golf vu Morbihan, 33 km vu Vannes un 50 km vu Lorient. Dr hegscht Punkt lyt 42 Meter iber em Meeresspiegel. Uf d Insle chunnt mer per Schiff vu Quiberon uus oder vu Vannes mit Katamarane. Dr Hafe vu dr Insle isch s chlai Fischerdorf Port-Saint-Gildas.

## Gschicht
Île d’Houat isch zum erschte Mol gnännt wore im 13. Jh. as *Houat* (1453: *Hoat*, 1548: *Houil*, 1636: *Hoüath*, 1815: *Isle de Hoat*).

## Verwaltig
 vu Île-d’Houat isch . Île d’Houat ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Île d’Houat ghert zum Bretonisch.

## Sunschtigs
Dr Kriminalroman „The Portrait“ vum britische Schriftsteller Iain Pears spilt uf dr Insle.

## Kultur un Böuwärch
* Menhir de la Vierge („Jumpfere“)


Datei:Houat.jpg|Houat
Datei:Menhir Houat.JPG|Menhir


## Literatur
*N. Forrer, W. Wirth: *Die Insel Houat*. In: Mitteilungen der Geographisch-Ethnographischen Gesellschaft Zürich, Band 26 (1925–1926), S. 19–34 (Digitalisat)

## Weblink

* Île d’Houat uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Beinwil

**Beinwil** isch dr Name vu däne Ortschafte in dr Schwyz:

* Boiel im Bezirk Muri, Kanton Aargau
* Böiu im Bezirk Choom, Kanton Aargau
* Beibel im Kanton Soledurn
Île-aux-Moines

**Île-aux-Moines** (bretonisch *Enizenac'h*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Dr Bann umfasst di glychnamig Insle *Île-aux-Moines*, e sibe Kilometer langi un fimf Kilometer braiti Insle im Golf vu Morbihan, 10 km vu Vannes un 42 km vu Lorient. Dr Bann umfasst d Île-aux-Moines, e sibe Kilometer langi un fimf Kilometer braiti Insle im Golf vu Morbihan, 10 km vu Vannes un 42 km vu Lorient. Dr hegscht Punkt vu dr Insle lyt 31 Meter iber em Meeresspiegel. Zue dr Gmai ghere au d Insle *Île Creïzic* un e baar chlaini Insle.

## Gschicht
Île-aux-Moines isch zum erschte Mol gnännt wore im 9. Jh. as *Crialeis* (9. Jh.: *Enesmanach*, 15. Jh.: *Isle au(x) Moene(s)*, 1764: *I. aux Moines*, 1809: *Isle aux Moines*).

## Verwaltig
 vu Île-aux-Moines isch . Île-aux-Moines ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Île-aux-Moines ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Cromlech Kergenan (Staichrais)
* Dolmen Penhap
* Dolmen Kerno
* Dolmen Pointe de Nioul
* Menhir Brouel
* Chilche Saint-Michel
* Kapäll Le Guéric


Datei:Église Saint-Michel de l'Île-aux-Moines-41180.jpg|Chilche Saint-Michel
Datei:Ile-aux-moines chapelle Gueric 0708.jpg|Kapäll Le Guéric
Datei:Penhap dolmen Île-aux-Moines.jpg|Dolmen Penhap
Datei:Ile-aux-Moines cromlech 0708.jpg|Cromlech Kergenan


## Weblink

* https://web.archive.org/web/20181101183221/http://mairie-ileauxmoines.fr/
* Île-aux-Moines uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Josselin

**Josselin** (Gallo *Jocelein, Jocelin, Joczelein*, bretonisch *Josilin*) isch e franzesischi Stadt im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Josselin lyt am kanalisierte Fluss Oust im Zäntrum vu dr alte Grofschaft Porhoët, 37 km vu Vannes un 65 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 32 m un 93 m iber Normalnull. 

## Gschicht
Josselin isch zum erschte Mol gnännt wore im 11. Jh. as *Castro Joscelini* (1129: *Castrum Guoscelini*, 1371: *Castri Iocelini*, 1406: *Jocelin*, 1453: *Jocelyn*, 1453: *Josselino*, 1630: *Gosselin*). Josselin isch d Residänzstadt vu dr Herzeg vu Rohan gsii.

## Verwaltig
 vu Josselin isch . Josselin ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Josselin ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Schloss Josselin
* Abtei Saint-Jean des Prés
* Abtei Le Mont Cassin de Josselin
* Basilika Notre-Dame-du-Roncier
* Chilche Saint-Martin
* Kapäll Sainte-Croix


Datei:Josselin8.JPG|Basilika Notre-Dame-du-Roncier
Datei:Josselin.jpg|Schloss Josselin
Datei:Josselin23.JPG|Oust


## Partnerstadt
* Alzey, Dytschland (syt 1973)
*  Quiberon, Frankrych

## Weblink

* http://www.josselin.com
* Josselin uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Inguiniel

**Inguiniel** (bretonisch *An Ignel*, [niˈɲəl] oder [niˈjəl]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Inguiniel lyt am Scorff, 53 km vu Vannes un 27 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 49 m un 171 m iber Normalnull. 
D Nochbergmaine sin Plouay im Weschte, Berné un Kernascléden im Nordweschte, Lignol im Norde, Persquen im Nordoschte, Bubry im Oschte un Lanvaudan im Side. Zue dr Gmai ghere d Wyler Keransquer, Kergal vihan, Kergal vras, Nezerc'h un Poulgroix.

## Gschicht
Inguiniel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1280 as *Yguyniel* (1323: *Ynginhiel*, 1387: *Yguinel*).

## Verwaltig
 vu Inguiniel isch . Inguiniel ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syter anne 1792

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Inguiniel ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Saint-Alban
* Kapäll Saint-Claude
* Kapäll Saint-Maurice
* Kapäll Locmaria
* Kapäll Lochrist
* Gallischi Stele (6./5.Jh. v. Chr.), hite im Archäologische Museum Vannes


Datei:Inguiniel centre bourg.JPG|Inguiniel
Datei:Stèle gauloise Inguiniel.JPG|Gallischi Stele


## Weblink

* Inguiniel uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Johannes II. (Byzanz)

Dr **Johannes II. Komnenos** (, * 13. Septämber 1087 z Konstantinopel; † 8. April 1143 im Taurus) isch dr byzantinisch Kaiser vo 1118 bis zu sim Dood gsi. Si Regierig isch samft und grächt gsi und dorum het men em dr byzantinisch Marcus Aurelius gsäit. Mit sim persönlige Vorbild het er d Sitte vo dr Zit verbesseret. Er het brobiert d Gröössi vom byzantinische Riich wider eso häärzstelle, wie si vor dr Katastrofe vo dr Schlacht vo Manzikert 1071 gsi isch (Restauratio imperii).

## Häärkumft
Dr Johannes II. stammt us em Huus vo de Komnene, dr byzantinische Herrscherfamilie, wo lenger as alli andere regiert het. Er isch dr eltisti Soon vom Kaiser Alexios I. mit siner Frau Irene Dukaina gsi und isch au bekannt as *Kaloioannes* (dr schööni Johannes).

## Lääbe

Im Johannes si Schwöster, d Anna Komnena, get welle, ass iire Maa, dr Nikephoros Bryennios, Käiser wurd, aber dr Johannes het sich chönne duuresetze.

Er het 1122 d Petschenege gschlaage, wo si in s Riich iigfalle si und die Gfoor für immer uf d Site gschafft. Sini Siig über d Ungare und die ufständische Serbe häi dr Friide im öiropäische Däil vom byzantinische Riich gsicheret, und er het sich denn chönne draamache, die verloorene Gebiet in Asie zruggzeroobere. Er het Erfolg ghaa gege d Seldschuke (1135) und het deren iiri Fortschritt aaghalte. In Sürie het er aber gege d Araber nüt usgrichdet.
Wil d Normanne under iirem Köönig Roger II.  in Sizilie iiri Macht usbaut häi, het dr Johannes mit de dütsche Köönig Lothar III. und Konrad III. dr Verdraag vo Thessaloniki abgschlosse.

D Republik Venedig het sich aber iim gegenüber chönne duuresetze. Sit em 11. Joorhundert het Byzanz käi nennenswärti Marine me gha uns isch vo dr Seemacht vo de Venezier abhängig gsi. Wo dr Johannes brobiert het d Briwilegie wo d Venezier in sim Riich ghaa häi, z beschniide, häi die e baar byzantinischi Haafestedt blünderet und dr Johannes het müesse chlii biigee. Si Finanzpolitik isch aber eender erfolgriich gsi.

Dr Johannes het sich uf ere Jagd im Taurus verletzt und isch an ere Bluetvergifdig gstorbe. Er het aber no Ornig in dr Noochfolg chönne mache und si vierte Soon, dr Manuel I. Komnenos als Kaiser iigsetzt.

## Weblingg
* 
* Foundation for Medieval Genealogy, Byzantium 1057-1204, Chapter 1, Komnenos, Emperors
Inzinzac-Lochrist

**Inzinzac-Lochrist** (bretonisch *Zinzag-Lokrist*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Inzinzac-Lochrist lyt am Blavet, 13 km nordeschtlig vu Lorient un 43 km vu Vannes uf ere Hechi zwische 2 m un 111 m iber Normalnull. Zue dr Gmai ghere d Ortsdail Inzinzac, Lochrist, Penquesten un Kerglaw.

## Gschicht
Inzinzac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1319 as *Insinsac* (1327: *Isinsac*, 1387: *Disinsac*, 1516: *Izinzac*), Penquestlen anne 1427, Kerglaw 1427.

## Verwaltig
 vu Inzinzac-Lochrist isch . Inzinzac-Lochrist ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Inzinzac-Lochrist ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* *Dolmen du Bünz*
* Chilche Saint-Pierre (1929)
* Chilche Notre Dame de la Victoire, Penquesten (1839)
* Écomusée des forges d'Hennebont

## Weblink

* http://www.inzinzac-lochrist.fr
* Inzinzac-Lochrist uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Kerfourn

**Kerfourn** (bretonisch *Kerforn*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Kerfourn lyt 43 km vu Vannes un 52 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 92 m un 138 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Noyal-Pontivy im Weschte, Gueltas im Nordoschte, Crédin im Oschte un Naizin im Side.

## Gschicht
Kerfourn isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1461 as *Kerforn*. Im Johr 1839 isch s Dorf e aigeständigi Gmai wore, scho 1802 isch d Bfarrei sälbständig wore.

## Verwaltig
 vu Kerfourn isch . Kerfourn ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Kerfourn ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche Saint-Eloi (1896-99)

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20180905171912/http://www.kerfourn.fr/
* Kerfourn uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Kergrist

**Kergrist** (bretonisch *Kergrist*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Kergrist lyt im Norde vu Morbihan an dr Gränze zum Département Côtes-d’Armor, 57 km vu Vannes un 54 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 79 m un 166 m iber Normalnull. 

## Gschicht
Kergrist isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1205 as *Guercrist* (1255: *Villa Christi*, 1535: *Lochrist*).

## Verwaltig
 vu Kergrist isch . Kergrist ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syter 1989
* 1989-2001: Léon André
* 2001-2008: Daniel Poulain
* syt 2008: Bruno Servel

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Kergrist ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Gotischi Chilche (14. Jh.)
* Kapäll Saint-Mérec (rekonstruiert im 19. Jh.)

Syt 2001 findet z Kergrist alljohr e Rockabilly-Festival statt.

## Weblink

* http://www.kergrist.fr
* Kergrist uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Kernascléden

**Kernascléden** (bretonisch *Kernaskledenn* [kɛʁnaskledən], im lokale Dialäkt *Karnasenn* [kaʁnasən]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Kernascléden lyt in dr *Pays Pourlet* im Dal vum Scorff, 57 km vu Vannes un 29 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 89 m un 163 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Berné, Inguiniel, Lignol un Saint-Caradec-Trégomel.

## Gschicht
Kernascléden isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1428 as *Kernasteden* (1430: *Kernastreden*, 1430: *Kaerenascheden*).

Drotz ass im Dorf scho im 15. Johrhundert e großi Bfaarchilche böue woren isch, het d Gmai bis anne 1908 het zue dr Bfarrei Saint-Caradec-Trégomel ghert. E sälbschtständigi Gmai isch Kernascléden anne 1955 wore.

## Verwaltig
 vu Kernascléden isch . Kernascléden ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Kernascléden ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Notre-Dame (böue 1420–1464 im Stil vu dr Flamboyant-Gotik, gweit 1453)
* Fläädermuusmuseum (*Musée de la chauve-souris*)

## Literatur
* Huitorel (J.-M.), Herléan (C.), *Kernascléden*, éditions Ouest-France, Rennes, 1996. ISBN 2-7373-1938-2

## Weblink

* http://www.kernascleden.com
* Kernascléden uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Kervignac

**Kervignac** (bretonisch *Kervignag* [kɛɾviˈɲak]) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
Kervignac lyt 38 km vu Vannes un 10 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 70 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Hennebont im Nordweschte, Languidic im Norde, Brandérion im Nordoschte, Lanester im Weschte, Nostang im Oschte, Locmiquélic im Sidweschte un Merlevenez im Side.

## Gschicht
Kervignac isch zum erschte Mol gnännt wore im 6. Jh. as *plebem Veneacam* (1037: *Chervenac*, 1280: *Kerveniac*, 1280: *Kereniac*, 1282: *Creveniac*, 1387: *Kaervinyac*, 1405: *Quiliviniac*).

## Verwaltig
 vu Kervignac isch . Kervignac ghert zum Kommunalverband .

; Burgermaischter syter anne 1811
* 1811-1813: Guillaume Danigo
* 1813-1825: François Corentin Le Mancq
* 1825-1842: Auguste Dufretay
* 1842-1848: Julien Giquello
* 1848-1860: Joseph Portanguen
* 1860-1864: Jacques Le Cloirec
* 1864-1864: Vincent Hirgair
* 1864-1871: Jean Bouedec
* 1872-1923: Gustave de Perrien (Vte)
* 1924-1940: Lucien Dauchez de Beauvert
* 1941-1953: Pierre Laventure
* 1953-1977: Benoît Rio
* 1977-1983: Jean Le Marouille
* syt 1983: Jacques Le Ludec

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Kervignac ghert zum Bretonisch.

## Kultur un Böuwärch
* Dolmen Tri-Men-de-Castello
* Kapäll Notre-Dame La Clarte
* Marmorchryz, Kerio
* Herrehuus Kerlivio (15. Jh.)
* Chilche Notre-Dame-de-Pitié (1958)
* Château de Locguénolé (19. Jh.)

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20191110182909/http://www.kervignac.com/
* Kervignac uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Groucho Marx

Dr **Julius Henry Marx**, bekannter als **Groucho Marx** (* 2. Oktober 1890 z New York City; † 19. August 1977 z Los Angeles) isch e amerikanische Enterteiner, Pantomiim und Schauspiiler gsi. Zämme mit sine Brüeder Chico, Harpo, Zeppo und Gummo si si as d Marx Brothers berüemt worde. Si häi im Vaudeville, am Broadway und im Kino groosse Erfolg ghaa. 1974 het er en Eerenoscar für si Lääbenswärk überchoo.

## Film
* *Humor Risk* (au *Humorisque*), 1921 (verscholle)
* *Too Many Kisses*, 1925
* *[[The Cocoanuts]]*, 1929, Reschii Robert Florey
* *Animal Crackers*, 1930, Reschii Victor Heerman
* *Monkey Business*, 1931, Reschii: Norman Z. McLeod
* *Horse Feathers*, 1932, Reschii: Norman Z. McLeod
* *Duck Soup*, 1933, Reschii: Leo McCarey
* *A Night at the Opera*, 1935, Reschii: Sam Wood
* *A Day at the Races*, 1937, Reschii: Sam Wood
* *Room Service*, 1938, Reschii: William A. Seiter
* *At the Circus*, 1939, Reschii: Edward Buzell
* *Go West*, 1940, Reschii: Edward Buzell
* *[[Die Marx Brothers im Kaufhaus|The Big Store]]*, 1941, Reschii: Charles Riesner
* *A Night in Casablanca*, 1946, Reschii: Archie Mayo
* *Love Happy*, 1950, Reschii: David Miller
* *The Story of Mankind*, 1957, Reschii: Irwin Allen

## Schrifte
* Groucho Marx, *Groucho and Me* (1959, ISBN 0-306-80666-5)
* Groucho Marx, *Memoirs of a Mangy Lover* (1963, ISBN 0-306-81104-9)
* Groucho Marx, *The Groucho Letters: Letters From and To Groucho Marx* (1967, ISBN 0-306-80607-X)
* Groucho Marx, *Beds* (1977, ISBN 0-672-52224-1)

## Litratuur
* Arthur Marx, *Groucho, a photographic journey*, Phoenix Marketing Services inc., 2001. ISBN 0-9707143-0-0
* Arthur Marx, *Son of Groucho*, New York: David McKay, 1972
* Kyle Crichton, *The Marx Brothers*, New York: Doubleday, 1950
* Stefan Kanfer, *Groucho: The Life and Times of Julius Henry Marx* 2000
* Allen Eyles, *The Marx Brothers. Their World of Comedy*, New York: Barnes, 1966
* Richard J. Anobile, *Why a Duck?*, introduzione di Groucho Marx, New York: Darien, 1971
* Joe Adamson, *Groucho, Harpo, Chico and Sometimes Zeppo*, New York: Simon and Schuster, 1973
* Charlotte Chandler, *Hello, I Must Be Going. Groucho and His Friends*, New York: Doubleday, 1979
* Hector Arce, *Groucho*, New York: Putman's Sons, 1979
* Maxine Marx, *Growing Up with Chico*, Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1980
* S.J. Perelman, *The Last Laugh*, New York: Simon and Schuster, 1981 
* Eric Lister, *Don't Mention the Marx Brothers*, Sussex: Book Guild, 1985 
* Miriam Marx Allen, *Love, Groucho: Letters from Groucho Marx to His Daughter Miriam*, Boston: Faber and Faber, 1992
* Steve Stoliar, *Raised Eyebrows: My Years Inside Groucho's House*, 1996
* Simon Louvish, *Monkey Business: The Lives and Legends of the Marx Brothers* 2001
* Glenn Mitchell, *The Marx Brothers Encyclopedia* 2003

## Weblingg

* 
*
Manuel I. (Byzanz)

Dr **Manuel I. Komnenos** (, * 28. Novämber 1118; † 24. Septämber 1180) isch vo 1143 bis 1180 dr byzantinisch Kaiser gsi. Er gältet as äine vo de letschte bedütende Herrscher vo Byzanz. 

## Lääbe

Dr Kaiser Johannes II. het churz vor sim Dood 1143 sim jüngste Soon Manuel d Chroone sälber uf e Chopf gsetzt und het denn sini Generääl lo schwööre, d Droonfolg z anerkenne.

### Die byzantinischi Bolitik gegenüber Öiropa
Dr Manuel het uf em Balkan energisch iigriffe und het Chläiasie zerst eender e chli vernoochläässigt. 
Noch eme Fäldzug in de Joor 1149–1150 het er Serbie under d Chnutte überchoo.
Im Strit um Dalmazie und Kroazie häi d Ungare 1167 d Schlacht bi Sirmium gege d Byzantiner und d Raszier, wo mit ene verbündet gsi si, verloore. Mit däm isch die ganzi westligi Balkanhalbinsle byzantinisch worde. Denn het dr Manuel I. d Donaugränze afo befestige.
Dr Kaiser het gueti Bezieige zu de Staufer ghaa, bsundrigs zum Konrad III., won er wäärend em Zwäite Chrüzzuug kennegleert het und 1148 z Thessaloniki e Bündnis abgschlosse het. Das isch gege d Normanne in Underitalie grichdet gsi, und dr Manuel het sä vo 1147 aa in meerere Gfächt bekämpft. Noch em Dood vom Konrad si d Bezieige schlächter worde, wo d Byzantiner z Ancona glandet si, was im römisch-dütsche Kaiser Friedrich I. nid grad gfalle het. 1158 het dr Manuel sini Drubbe zruggzooge und sich denn mit em normannische Sizilie gegen e Friedrich verbündet und au die oberitaliänische Stedt in iirem Kampf gegen e Barbarossa understützt het. Dr Manuel het s denn e Zitli lang mit em Babst ghalte, und denn wider mit em Barbarossa, aber nüt isch vo däm uusechoo.

### Die byzantinischi Bolitik im Oste

Drfür isch s em denn im Oste umso besser gloffe. Er het Kilikie gwunne. Denn isch noch eme Komflikt mit em Chrüzfaarerstaat Antiochia s Fürstedum Antiochia e byzantinischs Lääche worde. Dr General Johannes Axuch isch gege d Türke erfolgriich gsi. Dr Iifluss vo Venedig, wo immer sterker worde isch, hätt e Bündnis mit Genua und Pisa sötte iischränke. Dr Manuel het die byzantinischi Posizioon in Anatolie sterker gmacht, het denn aber 1176 d Schlacht vo Myriokephalon gege d Türke verloore und mit ere Chäiasie.

## Litratuur

* Ferdinand Chalandon: *Les Comnènes*. Bd. 2, Paris 1912.
* Ralph-Johannes Lilie: *Byzanz – Das zweite Rom*. Berlin 2003, S. 387ff.
* Paul Magdalino: *The Empire of Manuel I Komnenos, 1143–1180*. Cambridge 2002 (Nachdruck von 1993).

## Weblingg

* 

## Fuessnoote
La Chapelle-Caro

**La Chapelle-Caro** (Gallo *La Chapèll-Carotz*, bretonisch *Chapel-Karozh*) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2016 isch si mit dr Gmaine Le Roc-Saint-André un Quily zue dr *Commune nouvelle* Val d’Oust fusioniert wore. 

## Geografi
La Chapelle-Caro lyt an dr N 166, 35 km vu Vannes un 72 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 15 m un 117 m iber Normalnull. Iber dr Bann goht dr *Canal de Nantes à Brest*.

## Verwaltig
Dr letscht Maire vu La Chapelle-Caro isch dr Michel Guegan gsii.

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Chapelle-Caro ghert zum Gallo.

## Kultur un Böuwärch
* Chilche Notre-Dame (1868)
* Kapäll Saint-Méen (18. Jh.)
* Chateau Crevy (14. Jh.)
* Château de la Villeneuve
* Tumulus un Dolmen Maison Trouvee


Datei:Dolmen de la maison trouvée.jpg|Dolmen Maison Trouvee
Datei:If Chapelle.JPG|600 Johr alti Yybe


## Weblink

* = 56&insee_ville = 56037 La Chapelle-Caro uf geobreizh.com (Internet-Archive)
La Chapelle-Gaceline

**La Chapelle-Gaceline** (bretonisch *Ar Chapel-Wagelin*) isch e ehmoligi franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2017 isch dur d Fusion vu La Chapelle-Gaceline mit dr Gmaine La Gacilly un Glénac d *Commune nouvelle* La Gacilly bildet wore.

## Geografi
La Chapelle-Gaceline lyt 51 km vu Vannes un 94 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 5 m un 52 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Carentoir, La Gacilly un Sixt-sur-Aff.

## Gschicht
La Chapelle-Gaceline isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1029 as *Uuaceline* (1340: *La Chapelle Gasceline*).

## Verwaltig
Dr letscht Maire vu La Chapelle-Gaceline isch dr Pierrick Lelievre gsii.

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Chapelle-Gaceline ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Chilche Saint-Pierre (1852)
* Château du Boschet (1660-80)
* Kapäll Saint Joseph (17. Jh.)

## Weblink

* http://www.lachapellegaceline.fr
* = 56&insee_ville = 56038 La Chapelle-Gaceline uf geobreizh.com (Internet-Archive)
Schlacht von Myriokephalon

D **Schlacht vo Myriokephalon** isch en Usenandersetzig zwüschen em Byzantinische Riich und de Seldschuke in Früügie gsi. Si het am 17. Septämber 1176 stattgfunde und d Seldschuke häi d Byzantiner und iiri Verbündete gschlaage.

## Vor dr Schlacht

Dr Manuel I. Komnenos het scho Kilikie zruggerooberet und si Macht uf s Fürstedum Antiochia usdeent. Wo denn dr Nur ad-Din vo Aleppo 1174 gstorbe isch und si Noochfolger Saladin sich uf Egüpte konzentriert het, isch dr byzantinisch Kaiser mit ere groosse Armee uf Ikonion (Konya) marschiert. 

## Die Schlacht

Dr Manuel het öbbe 25'000 Soldate ghaa, drunder Drubbe us em Fürstedum Antiochia und us Ungarn. Im Kiliç Arslan, em Sultan vo Rum, si Armee isch woorschiinlig öbbe gliich grooss gsi. D Türke häi de Byzantiner e Falle gstellt, dr Manuel, wo in dr Noochhuet gsi isch, isch usgrisse und gflüchdet. Si Hauptarmee het kuum chönne kämpfe, wil s so weenig Blatz ghaa het und het sich au nid chönne zruggzie, wil dr Wäg verstopft gsi isch vom äigene Dross. Am Oobe het dr Arslan e Waffestillstand vorgschlaage, wenn d Byzantiner wurde abzie und zwäi Gränzfestige wurde ufgee. Dr Manuel het das aagnoo und isch abzooge

## D Folge

Im Manuel sini Chriegsmaschine si verloore gsi und nie me ersetzt worde. Byzanz het aber immer non e Armee ghaa, wo scho churz druf uf em Balkan Chrieg gfüert het. Aber vo denn aa het dr Manuel d Türke nie me aagriffe, und die häi no di no immer mee byzantinischi Gebiet bsetzt.

D Byzantiner häi dr Weste vo Chläiasie no 120 Joor lang chönne halte, bevor die türkische Osmane ganz Chläiasie in dr erste Helfti vom 15. Joorhundert erooberet häi.

## Litratuur
* John F. Haldon: *The Byzantine Wars.* History Press, Stroud 2008, ISBN 0752445650.
* Ralph-Johannes Lilie: *Die Schlacht von Myriokephalon (1176). Auswirkungen auf das byzantinische Reich im ausgehenden 12. Jahrhundert.* In: Revue des Études Byzantines 35 (1977), S. 257–275.
* Warren T. Treadgold: *A History of the Byzantine State and Society*. Stanford University Press, Stanford 1997, ISBN 0804726302.

## Einzelnachweise
La Chapelle-Neuve (Morbihan)

**La Chapelle-Neuve** (bretonisch *Ar Chapel-Nevez*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Chapelle-Neuve lyt 27 km vu Vannes un 34 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 35 m un 149 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Guénin im Norde, Plumelin im Oschte, Pluvigner im Side un Camors un Baud im Weschte.

## Verwaltig
 vu La Chapelle-Neuve isch . La Chapelle-Neuve ghert zum Kommunalverband .

;Burgermaischter syt 1981
* 1981-1995: François Sorel
* 1995-2008: Denis Morvan
* 2008-2014: Michel Trégouët
* syt 2014: Anne Sorel.

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Chapelle-Neuve ghert zum Bretonisch.

## Böuwärch
* Chilche Notre-Dame-de-la-Fosse (16. Jh.)
* Kapäll Locmaria (15. Jh.)
* Dolmen Rode

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20160726202526/http://www.lachapelleneuve56.fr/
* La Chapelle-Neuve uf pays-locmine.com
* La Chapelle-Neuve uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Referanza
La Croix-Helléan

**La Croix-Helléan** (Gallo *La Croèz-Hélian*, bretonisch *Ar Groez-Helean*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Croix-Helléan lyt 39 km vu Vannes un 69 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 47 m un 111 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Guillac, Helléan, Josselin, La Grée-Saint-Laurent un Lanouée.

## Gschicht
La Croix-Helléan isch zum erschte Mol gnännt wore um 1350 as *Pouillé Tours La Croeiz* (15. Jh.: *Pouillé Tours Crux Heleana*, 16. Jh.: *La Croix Helen*, 1731: *La Croix Heliant*).

## Verwaltig
 vu La Croix-Helléan isch . La Croix-Helléan ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Croix-Helléan ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Kapäll Saint-Maude

## Weblink

* La Croix-Helléan uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
La Gacilly

**La Gacilly** (Gallo *La Gaczilhae*, bretonisch *Gazilieg*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne. Zum 1. Jänner 2017 isch dur d Fusion vu dr Gmai La Gacilly mit dr Gmaine La Chapelle-Gaceline un Glénac d *Commune nouvelle* La Gacilly bildet wore.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Gacilly lyt am Fluss Aff, 49 km vu Vannes un 92 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 4 m un 98 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Carentoir im Norde, Sixt-sur-Aff un Cournon im Oschte, Bains-sur-Oust im Sidoschte, Saint-Vincent-sur-Oust im Side, Les Fougerêts un Peillac im Sidweschte un Saint-Nicolas-du-Tertre im Weschte. 

## Gschicht
La Gacilly isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1340 as *La Gacille*, La Chapelle-Gaceline anne 1029 as *Uuaceline*, Glénac anne 1330 as *Glannac*.

## Verwaltig
 vu La Gacilly isch . La Gacilly ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Wirtschaft
Anne 1958 het dr Yves Rocher z La Gacilly syy Kosmetikfirma grindet, wu hite no dr Firmesitz im Dorf het.

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Gacilly ghert zum Gallo.

## Kultur un Böuwärch
* Menhirs de la Roche piquée
* Chilche Saint-Nicolas (19. Jh.)
* Botanische Garte Yves Rocher


Datei:La Gacilly.jpg|Chunschthandwärcher-Viertel
Datei:Aff bei La Gacilly.jpg|Dr Aff bi La Gacilly


## Lyt
* Yves Rocher (* 1930 z La Gacilly; † 2009 z Paris), Grinder vu dr glychgleichnamige Kosmetikfirma un 46 Jahre Burgermaischter vu dr Gmai

## Partnergmaine
*  Diapaga, Burkina Faso
*  Hollersbach im Pinzgau, Eschtrych
*  Gowerton, Wales

## Weblink

* http://www.la-gacilly.fr
* Pays de La Gacilly
* La Gacilly uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
La Grée-Saint-Laurent

**La Grée-Saint-Laurent** (Gallo *La Graéy-Saent-Laurantz*, bretonisch *Ar C'hrav-Sant-Laorans*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Grée-Saint-Laurent lyt am Ninian, 42 km vu Vannes un 70 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 40 m un 117 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Les Forges im Norde, Lanouée im Weschte par, La Croix-Helléan un Helléan im Side un Saint-Malo-des-Trois-Fontaines im Oschte.

## Verwaltig
 vu La Grée-Saint-Laurent isch . La Grée-Saint-Laurent ghert zum Kommunalverband .

; Burgermaischter syr 1971
* 1971-1977: Joseph Ménezo 	 	 
* 1977-1995: Jean Gléhello 	 	 
* 2001-2014: Jean-Claude Loze
* syt 2014: Thierry Conq

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Grée-Saint-Laurent ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Chilche Saint-Laurent (20. Jh.)
* Kapäll Saint-Sébastien


Datei:Calvaire_dédié_à_Saint_Anne.jpg|Bildstock Saint Anne
Datei:Costume de la grée saint laurent.jpg|Traditionälli Dracht


## Weblink

* La Grée-Saint-Laurent uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
La Roche-Bernard

**La Roche-Bernard** (Gallo *La Roch*, bretonisch *Ar Roc'h Bernez*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ghert zum  un zum Arrondissement .

## Geografi
La Roche-Bernard lyt am Vilaine, rund zeh Kilometer ewäg vum Atlantik, 38 km vu Vannes un 84 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 0 m un 58 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Marzan im Nordweschte, Nivillac im Norde, Arzal im Weschte, Saint-Dolay im Oschte, Férel im Sidoschte un Herbignac im Side.

## Gschicht
La Roche-Bernard isch anne 919 vu dr Normanne grindet wore, zum erschte Mol gnännt wird s anne 1026 as *Rocha Bernardi* (1252: *Rupe Bernardi*).

## Verwaltig
 vu La Roche-Bernard isch . La Roche-Bernard ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Roche-Bernard ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Château des Basses-Fosses (16./17. Jh., hite mit em *Musée de la Vilaine maritime*) 
* Kapäll Notre-Dame (11./16./19. Jh.)
* Alti Bruck (19. Jh.)


Datei:La Roche Bernard 2005-08.JPG|Stroß z La Roche-Bernard
Datei:Pont de La Roche-Bernard002.jpg|Alti Bruck 


## Weblink

* La Roche-Bernard uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Alexios IV. (Byzanz)

Dr **Alexios IV. Angelos** (, * 1182; † 28. Januar 1204) isch vom 1. August 1203 bis zum 25. Januar 1204, won er für abgsetzt erkläärt worden isch, dr Kaiser vo Byzanz gsi.

## Lääbe
Dr Alexios Angelos isch dr Soon vom Isaak II. gsi. Wo si Unggle e Staatsstreich gegen e Isaak gmacht het und as Alexios III. het afo regiere, het er dr jungi Alexios zämme mit sim Vater gfange gnoo. 

Er het 1201 chönne flüchte und isch zu sim Schwooger Philipp vo Schwoobe, wo mit sinere Schwöster Irene verhürootet gsi isch, gange. Dört het er däm si Gusäng, dr Bonifatius vo Montferrat aadroffe, wo dr Füerer vom Vierte Chrüzzuug gsi isch. Dr Bonifatius und dr Alexios häi abgmacht, ass dr Chrüzzuug zerst uf Konstantinopel wurd go und dr Alexios III. wurd verdriibe. Drfüür het dr Alexios versproche, ass er d Armee vo de Chrüzfaarer mit byzantinische Soldaate wurd versterke und Venedig 200'000 Silbermark wurd gee für iiri Usgoobe. 

Wo dr Alexios im Joor 1203 zämme mit de Chrüzfaarer uf Konstantinopel cho si, het dr Kaiser Alexios III. nid welle abdangge, sondern isch uf Thrakie gflüchdet. D Byzantiner häi denn aber wider dr Isaak iigsetzt, wo aber noch siner lange Gfangeschaft in schlächtem Zuestand gsi isch. Er het si Soon as Alexios IV. zum Mitkaiser ernennt. 

Dr Alexios het jetz müesse d Verspräche iilööse, won er de Chrüzfaarer gmacht het, het aber bald uusegfunde, ass Byzanz weder gnueg Soldaate no gnueg Gäld het. Dorum si d Chrüzfaarer z Konstantinopel bliibe. Dört si si bi dr Bevölkerig immer verhasster worde.  Am 25. Januar 1204 het denn dr Aafüerer vo dr byzantinische Bardei, dr Alexios Murtzuphlos, die bäide Kaiser abgsetzt. Dr Alexios isch am 28. Januar ermordet worde, si Vater Isaak isch under unkläärte Umständ gstorbe. Am gliiche Daag isch dr Nikolaos Kanabos zum nöije Kaiser gweelt worde, aber nume e baar Dääg spööter het dr Alexios Murtzphlos as Alexios V. sälber de Droon bestiige.

## Litratuur
* Ljubomir Maksimović: "Alexios IV. Angelos." In: *Lexikon des Mittelalters* (LexMA). Band 1, Artemis & Winkler, Münche/Züri 1980, ISBN 3-7608-8901-8, Sp. 386–387.
La Trinité-Porhoët

**La Trinité-Porhoët** (Gallo *La Ternitae*, bretonisch *An Drinded-Porc'hoed*) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.

D Gmai ìsch dr Höiptort vum Kanton La Trinité-Porhoët im Arrondissement .

## Geografi
La Trinité-Porhoët lyt 52 km vu Vannes un 73 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 67 m un 145 m iber Normalnull. 

## Gschicht
La Trinité-Porhoët isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1163 as *Sanctae Trinitatis de Porhoit* (1241: *Villa Trinitatis*, 1251: *Trinitate de Bodieuc*, 1255: *Villa Trinitate*).

## Verwaltig
 vu La Trinité-Porhoët isch . La Trinité-Porhoët ghert zum Kommunalverband .

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu La Trinité-Porhoët ghert zum Gallo.

## Böuwärch
* Chilche de la Trinité (11./16. Jh.)
* Kapäll Saint-Yves (16. Jh.)

## Weblink

* La Trinité-Porhoët uf geobreizh.com (Internet-Archive)

## Fueßnote
Bettborn

**Bettborn** isch dr Name vu däne Ortschafte:
* Bettborn, Ortsdail vu dr luxeburgische Gmai Préizerdaul
* Bettborn, e Gmai im Département Moselle, Frankrych
Alpenapollo

De **Alpe-Apollo** (*Parnassius phoebus*) isch e Summervogel, wo i de Alpe lebt. Er ghört zo de Arte, wo d Gfoor bistoot, as er uussterbe tuet.

## Vorchoo
De Alpe-Apollo chunnt nume selte vor und isch nume i de Alpe z finde. Er lebt i de Berge zwöschet 1500 und 2600  vor, mag nassi Plätz und füechti Häng.

## Uussie
De Alpe-Apollo isch e brüünliche Summervogel mit ere Spannwiiti vo 60 bis 70 mm. D Flügel sind hellbruu und am Rand dunkelbruu. Uf de Vorderflügel het er drai schwarzi Tupfe und zwee rooti Tupfe miteme schwarze Rand. Uf de Hinderflügel het er je zwee rooti Tupfe mit eme schwarze Rand und emene wiisse Flecke i de Mitti. De Körper isch bihoort. Sini Füeller sind schwarz-wiis gringlet.

Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Cervières (Hautes-Alpes) male dos.jpg|♂
Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Cervières (Hautes-Alpes) male ventre.jpg|♂ △ 
Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Arvieux female dos.jpg|♀ 
Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Arvieux female ventre.jpg|♀△


## Jooreszyklus
D Raupe öberwinteret i Worzle und fönd erst im Mai aa fresse. Si verpupped sich im Juni, debi chöned d Puppe längeri Ziit au im Wasser lige. De Falter schlüfft im Juli und flüügt bis in Augste, bsunders i de Nööchi vo Bergbäch.

## Raupe
D Raupe werd zwösched 45 und 50 mm lang. Si isch schwarz und het chorzi Höörli, wo uf Warze stönd, uf de Siite hett si rööti Tupfe. Si isch uf de immergrüeni Bach-Staibrech (*Saxifraga aizoides*) spezialisiert.

## Lueg no
* Apollo

## Literatur
*
* Günter Ebert (Hrsg.): *Die Schmetterlinge Baden-Württembergs* Band 1, Tagfalter I (Ritterfalter (Papilionidae), Weißlinge (Pieridae), Edelfalter (Nymphalidae)), Ulmer Verlag Stuttgart 1993. ISBN 3-8001-3451-9
* C. L. Häuser: *An annotated checklist of the species of the Parnassiinae (Lepidoptera: Papilionidae).* Tijdschrift voor Entomologie, 1993, 136: 137-146
* U. Nardelli: *Anmerkungen zur Zucht von Parnassius-Arten sowie Bericht über eine Zucht von Parnassius phoebus sternitzkii (Lepidoptera: Papilionidae).* Nachrichten des entomologischen Vereins Apollo., 1991, N.F. 12 (2): 141-152
* J. H. Shepard, T. R. Manley: *A species revision of the Parnassius phoebus complex in North America (Lepidoptera: Papilionidae).* In: T. C. Emmel (Hrsg.): *Systematics of Western North American Butterflies.* Mariposa Press, 1998
*
*

## Weblink

* www.lepiforum.de Taxonomie und Foti
* www.schmetterling-raupe.de
* Moths and Butterflies of Europe and North Africa (englisch)
* Naturkundliches Informationssystem
*