Historisches Lexikon der Schweiz

S **Historisch Lexikon vun der Schwyz**, kurz s **HLS** (französisch **Dictionnaire Historique de la Suisse**, kurz **DHS**, italienisch **Dizionario Storico della Svizzera**, kurz **DSS**) isch ä Projekt, wo de Stand vum Wisse iber d Gschicht vun dr Schwyz bis hii zur Gägewart in de Form vun ere Enzyklopädie zämmegstellt wird.

## Gschicht
D Vorgängerin vum HLS isch s HBLS, des Hischtorisch-Biographisch Lexikon vo dr Schwyz, wo der Nöieburger Fotograf und Verleger Victor Attinger (1856–1927) agfange het und wo in sibe Bänd vun 1923 bis 1929 usecho isch. Me cha d Artikel vo däm alte Nochschlagewärch no hüt guet bruuche.

S HLS isch 1990 ygrichtet worre vun der *Stiftig Historisches Lexikon vu dr Schwiiz,* wo unterem Patronat vun dr Schwyzerische Akademi für Geisteswisseschafte un dr Schwyzerische Gsellschaft fyr Gschichte stoot. Finanziert wird s HLS vom Bund us Stüürgälder. Wege dem soll s digitalisierte HLS au nochem Erschine vo de druckte Bänd de koschtelose Zugriff ermögliche.

2002 isch dr erscht Band erschiene, sither ei Band pro Johr; uf düütsch sind 13 Bänd usecho, der letscht anne 2014.

Ane 2016 isch d Stiftig Historisches Lexikon vu dr Schwiiz ufglöst worde, und sid 2017 wird s Projäkt vo der nöie HLS-Kummission vu dr Schwyzerische Akademi für Geisteswisseschafte gleitet.

Des HLS isch in drej vun de viir Landessproche: (Dütsch, Französisch, Italienisch) gmacht worre. D Originalbiiträg vo de Autore sind in d jeweilige andre Sproche ibersetzt. E Teilusgab in dr vierte Landessproch Rätoromanisch, s **[[Lexicon istoric retic]]** (LIR), isch in 2 Bänd separat publiziert worde.

Des Lexikon umfasst i de drüü grosse Sprôchusgabe ugfähr 36.200 voschiedeni Artikel zue de Theme Politik, Biografi, Familie, Kultur, Wirtschaft, geografischi Einheite wie de Kantöön, Regione, Stedt un Gmeinde; un au zue divärse historische Themeberiich – vom Aargauer Chloschterstriit bis zum Zwinglianismus und zu dr Chemyfirma Zyma – git’s meh weder 3000 Sachartikel. Persone werde meischtens numme ufgnumme, wenn si scho tot oder vor 1935 uf d Wält cho sin oder bi de jüngere, wenn si bsunderi Sache in ihrem Läbenslauf ufwiise wie öppe vo Bundesrät oder Nobelpriisträger. D ehemoligi Bundesröötin Ruth Metzler isch möglicherwis bis jetz d jüngsti Person, wo im HLS en eigene Artikel het.

## elektronischi Uusgabe
Sitem Härbst 1998 git s au e Online-Version im Internet. Des so gnannte **e-HLS** het d volli Stichwörterlischt un die Artikel wo d Schlussredaktion freigebe het, aber ohni d Bilder, wo i de trukte Büecher sin.

2004 isch s **e-LIR** derzuecho, s elektronische Teillexikon mit Sache vom Bündnerland.

2009 het s Staatssekretariat für Bildig und Forschig der Stiftig vum HLS gseit, si sell es modärns digitals und multimedials Lexikon plaane. Das tuet s Projäkt sider nodisno umsetze und s Lexikon wyterentwikle.

Änds 2018 isch die nöji elektronischi **Beta-Version vom HLS** ufgschaltet worde, wo s **e-HLS** ersetzt. Das nölie Sischteem het jetz au d Bilder zu de Buechartikel, wo me sid 2017 deils provisorisch het chönnen aaluege; do derfür het’s vo de Bsitzer vo de Originalbilder au no d Erlaubnis für di digitali Veröfentlichung bruucht. Au d Imfografike vom HLS chöme i der elektronische Version vor.

D Redakzioon vom HLS schaffet dra, s Wärch zumene modärne «vernetzte Internetlexikon» z mache. D Artikel wärde mit Verchnüpfige verbunde, und me cha Theme, wo no gfäält hän, bearbeite und au alti Artikel wenn nötig mit aktuelle Informazioone ergänze; das goot au wil die strängi Gränze vom Umfang für die ursprünglech trukten Artikel nümme so wichtig isch;; und jetz het men im Projäkt en nöji Kategorie zu dr Technikgschicht ygfüert, wo im HLS vorhär gfäält het. S HLS wott nöji Ergäbnis vo der aktuelle Gschichtsforschig mit wytere Artikel in multimedialer Form vermiddle.

## Publikation
Vereffenligt sin (ditschi Usgab):
* Band I: Aa bis Basel (Fürstbistum), Basel 2002
* Band II: Basel (Kanton) bis Bümpliz, Basel 2003
* Band III: Bund bis Ducros, Basel 2004
* Band IV: Dudan bis Frowin, Basel 2005
* Band V: Fruchtbarkeit bis Gyssling, Basel 2006
* Band VI: Haab bis Juon, Basel 2007
* Band VII: Jura bis Lobsigen, Basel 2008
* Band VIII: Locarnini bis Muoth, Basel 2009
* Band IX: Mur bis Privilegien, Basel 2010
* Band X: Von Pro bis Schawischwili, Basel 2011
* Band XI: Von Scheck bis Stitelmann, Basel 2012
* Band XII: Von Stock bis Vock, Basel 2013
* Band XIII: Von Vodoz bis Zyro, Basel 2014

## Weblink
* Website vom HLS
* Website vom Lexicon istoric retic uf e-lir.ch
* Artikel über d Gschicht vum HLS uf hls-dhs-dss.ch
* ''Blickpunkt: Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), Arbeitsstelle Kanton Zug'' Artikel ibers HLS, bsondersch iber d Arbeitswiis bi dr Artikelerschtellig (PDF-Name *Tugium 16 (2000), 9-16*, 152&nbsp;KB)

## Fuessnoote