open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Litavis

D **Litavis** isch e Göttin vo de Kelte gsii, wo vo de Lingone zäme mitem Cicollos vereert woren isch.

## Name
De Name werd as di Gallischi entsprechig vo  aglueget (skt. *[[Prithivi|Prthivī mātā]]*; ae. ''Folde''). De alt Name för d Erde het sich aber au i Ortsnäme erhalte und d Bretagne haisst uf Walisich *Llydaw*.

## Vereerig
D Lingone hend e wichtigs Hailigtum im Ort Mediolanum (hüt: Mâlain) ghaa, wo de Mars Cicollos zäme mit de Litavis oder de Bellona gnennt werd. Drus use cha gschlosse werde, as d Litavis mit de römische Chrieggöttin gliichgstellt woren isch, ähnli wie de Cicollos mit em römische Chrieggott Mars. Allerdings passt die Gliichsetzig nöd guet zunere Erdgöttin. 

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
Bormo

De **Bormo** oder **Borvo** isch en Hailgott vo de Kelte gsii, bsundrigs vo de Lingone isch er vereert wore. Er werd mitem römische Apollo gliichgsetzt. De Name isch Gallisch und bedütet »Haisse« (ir. berbaim »choche«), wel er bsundrigs a haisse Thermalquele verert woren isch.

## Vereerig
Er isch zäme mit de Göttin Damona a de Orte Aquae Bormonis (hüt: Bourbon-Lancy; Dép. Saône-et-Loire), Bourbonne-les-Bains (Dép. Haute-Marne) und Entrains-sur-Nohain (Bourgogne) verert wore. Im Kurort Aix-les-Bains werd er oni d Damona gnennt. E Nebeform vom Paar bildet de Bormanus und d Bormana. Well all die Erwäänige imene enge Piet verbraitet sind, isch es sicher, as de Apollo Bormo/Borvo und d Damona, wie au de Bormanus und d Bormana nu lokali Variante vom Apollo Grannus und de Sirona sind. 

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
Loucetius

De **Loucetius** oder **Leucetius** isch e keltische Gott gsii, wo mitem römische Chrieggott Mars gliichgsetzt wore isch. Vereert hend en voralem d Treverer und Vangione, zäme mit de Nemetona. De Name Loucetius/Leucetius isch Gallisch  und bidütet »Lüüchter«. De Wechsel vo /ou/ und /eu/ chunnt im Gallische hüüfig vor.

## Vereerig
De Loucetius het zäme mit de Nemetona e Tempel z Chlii-Winternheim im Piet vo de Aresaces, emene Tailstamm vo de Treverer, ghaa und en andere Tempel för da Götterpaar isch z Trier, em Hoptort vo de Treverer, gstande. Meriri Widmige an Leucetius stammet no us anderne Orte vo de wiitere Region. D Inschrift us Bath z England isch vomene Treverer gstiftet wore. 

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
Dimitrios

**Dimitrios**, Dimitri, Dimitris, Dimitrij, Dmitri, Dmitry, Dimitry, Dimitrescu, Dimi esch en männdliche Vorname ussem Grichische (Δημήτριος). Namenspatron isch dr Heilige Dimitrios vo Thessaloniki bzw. us dr grichische Mythologi dr Demetrios, en Sohn vo de Erdgötti Demeter. De Name werd au als Nochname verwändet.

Dr Dimitrios vo Thessaloniki esch en griechische Märtyrer usem 3 bzw. 4 Johrhundert ond eine vo de wechtigste Heilige i de Ostchele. Dorom esch de Vorname Dimitri in Griecheland, Russland uf em ganze Balkan und Zypere sehr populär.

Sin Namestag isch de 26. Oktober in der ortodoxe Chele und de 9. Aprel in de katholische Chele.

## Churzforme
Bulgarisch: Dimitar, Mitko 
Griechisch: Dimi, Dimis, Dimitri, Dimitris, Dimitrios, Dimitrakis, Mimis, Mitros, Jim, Jimmys, Takis, Tsimakos 
Rossisch: Dima, Dimon, Dimotschka, Dimitsch, Mitja, Dimulja, Dimka, Dimas 
Serbisch: Dimitrije, Mitar 
Slowenisch: Mitja 
Ukrainisch: Dmytro, Myt`ko 
Rumänisch: Dumitru 

## Bekannti Namesträger
* Dimitrios von Thessaloniki (3. Johrhundert; gstorbe um 306), heiliggsprochne griechische Märtyrer
* Dimitri (1935–2016), Schwiizer Clon und Pantomime
Bussurigios

De **Bussurigios** (Βουσσουριγίος) und de **Bussumarius** sind zwee Götter gsii, wo vo de Galater in Chliiasie und vo Kelte a de undere Donau vereert wore sind. Do baid mitem griechische Zeus oder em römische Iuppiter gliichgsetzt wore sind, dörftet si identisch sii.

## Bussurigios
De Bussurigios werd i zwoo griechische Inschrifte erwäänt, wo im 3. Jh.n.&nbsp;Chr. z Galatie gstiftet wore sind. I dene werd er mitem Zeus gliichgsetzt. E dritti Inschrift stammt us Sibebürge und isch em IOM SOLI BVSSVRIGIO gwidmet. D Gliichsetzig mitem Jupiter Sol, e Form vom Mysteriegott Mithras, und au well die galatische Inschrifte vomene Priester vo de Grosse Muetter gstiftet wore sind, düütet druf hii, as es sich woll debi um en Mysteriekult ghandlet het.

## Bussumarius
Usem sibebürgische Alba Iulia stammet o zwoo Inschrifte, wo em Bussumarius gwidmet wore sind. E dritti chunt vo Constanta. Au er isch mitem Jupiter gliichgsetzt wore. De Name taucht au uf pannonische Münze uf, as BVSSVMARVS oder BVSSV, da cha aber guet e Manename sii, do d Kelte mengisch noch Götter binamst sind, so Taranis oder Esus.

## Name
Die zwaite Tail vo de Näme sind aidütig: Im Gallische bidütet *maros* »gross« und *rigios* isch e Ablaitig vo *rix* »König«. De erst Tail isch schwiriger. Die maiste Forscher nemet för *bussu* d Bedütig »Kuss, Lippe« aa (air. bus »Lippe«, alem. Bussi »Küssli«). De Gott wär aso entweder »Grosslippe« oder »Grosse Küsser« bzw. »Königlichi Lippe« und »Königliche Küsser«. Da isch nöd grad aifach z interpretiere. Aber de indisch Donnergott Indra haisst au je ainisch Suśpira oder Śiprin (RV 1,29,2; 2,12,6) »Guetlippige«. Gallisch *bussu* chan aber au »Penis« bidüte und denn wär am beste anen phallische Gott z denke. Im Raame vom ene Mysteriekult chönnt an Liebhaber vo de Grosse Muetter dekt werde, wobi denn all Namedüütige passe chönet.

## Quelle
Cécile Bähler

D **Cécile Bähler** (* 20. Mai 1981 z Aarbärg) isch e Schwiizer Fernsehmoderatorin.

## Biographii
D Cécile Bähler isch im Bärner Seeland ufgwachse. Si isch d mittleri vo dreine Chind gsi. Na de Primarschuelziit isch si uf s Dütschi Gymnasium Biu un het d Schuel 2001 abgschlosse.
Als 17 jährigi het d Cécile Bähler a de Schwiizer Usgab vom Elite Model Look teilgno. Dert isch si vom Musiksänder VIVA entdeckt worde. Si het dann z erscht emol als Moderatorin un als Redaktorin bi VIVA gschaffet.
Im Härbst 2005 het si zum Schwiizer Fernsä gwechselt un schaffet mit ere 60-Prozent-Aastellig für SF Meteo. Denäbe duet si privati un öffentlichi Aaläss moderiere.

## Weblink
* Website vo de Cécile Bähler
* 

## Einzelnochwiis
Baldruus

De **Baldruus** isch e Göttername, wo möglicherwiis inere römerzitliche Inschrift us de Provinz Germania inferior  vorchunnt. I de ältere Forschig isch er mitem germanische Gott Balder gliichgsetzt wore, aber s git au Mainige wo seget, er wäär en keltische Gott. Doch di moderni Forschig isch de Mainig, as d Existenz vomene Gott mitem Name Baldruus i de Römerzitt nöd erwisen isch.

## Utrechter Inschrifte
Us de römische Sidlig Trajectum (hüt: Utrecht) stamet zwoo Tafle mit Inschrifte, wo absichtlich mit Schnörkel unleserlich gmacht wore sind. Die Tafle werdet is 3./4. Joorhundert datiert und sind vermuetli anere Tempelmuur plaziert gsii. Nebetem Name *Baldruus* chömet no anderi Götternäme vor: de *Hercules Alabuandus* und de *Lobbonus* sind sus nöd bikannt, de *Hercules [[Magusanus]]*, wo uf dene Tafle zwaimoll vorchunnt, isch as anzige e guet bikannte Gott. Denn chömet no d Göttine *Borvoboendoa*, *Cobba* und *Vabusoa* vor, wo sus o nöd bikannt sind. Die eltiri Forschig het sich no um e Düütig vo de Inschrifte bimüet, doch die moderni Forschig tuet d Lesige und d Dütige nüme anerchene. Dodemit isch aber d Existenz vomene römerzittliche Baldruus und au vo de andere gnennte Gotthaite nöm erwise.

## Gotthaite
D Neme vo de postulierte Gotthaite sind zum Tail Germanisch und zum andere Tail Gallisch. So cha *Borvoboendoa* aidütig as gallischi »Warmi Wiissi Chue« dütet werde und d *Vabusoa* werd as germanischi »Wespi«-Göttin aglueget. De Name *Cobba* chönt gradsoguet Gallisch (»Siigeri«) wie Germanisch (»Spine«, »Hoorbüscheli«. »Holzchlotz«) sii. De *Hercules Alabuandus* wär en germanische »Ganzbuur« und de *Lobbonus* sinersits chönnt entweder as e gallische oder au germanische Hailgott erklärt werde. Anderi Dütige sind nöd uusgschlosse. Au de Name *Hercules Magusanus* cha usem Germanische und usem Gallische use interpretiert werde.

## Quelle
 +  

## Büecher
* Siegfrid Gutenbrunner: *Die germanischen Götternamen der antiken Inschriften*, Halle (1936).
* Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.

## Lueg au
* Balder
Magusanus

De **Magusanus** (Macusanus) isch de Name vomene römerzittliche Gott gsii, wo i de Provinz Germania inferior vereert woren isch. Offesichtlich isch er vo Kelte und Germane agruefe wore.

## Öberliferig
De Name Magusanus chunnt uf öppe zee römerzittliche Inschrifte us em 2. und 3. Joorhundert vor, denn no uf vier Armring und zwoo Münze vom gallische Chaiser Postumus (260-269). Die maiste Fund stammet us Nidergermanie, je an Stai chunnt us Rom, de Provinz Dacia und vom Hadrianswall z England. Er werd mitem römische Götterheld Hercules gliichgsetzt und wie de mitere Chüüle und emene Loiefell abbildet. En Inschrift vo Geldern nennt en zäme mit de Göttin Haeva. De Name vo dere cha zu ahd. hîwa »Gattin« gstellt werde.

## Düütig
I de Forschig ischs umstritte, öb de Hercules Magusanus jetz e keltische oder e germanische Gott gsii isch. Well aber die maiste Dedikante e germanische Name träget, dörft er gmäss de *[[Interpretatio Romana]]* e früeni Form vom germanische Donnergott Donar gsii sii. E Dütig vom Name usem Germanische chnüpft as Verb **maganan-* »möge, chöne« aa, aso etwa germ. **Maguznaz* »Mächtige«, wobii aber d Namesbildig nöd klar isch. Aifacher loot er sich sproochlich as Gallisch **Magusanos* »de vom Feld« (zu *magos* »Feld«) erchlääre. Denn chönnt de Name au vomene Ortsname abglaitet sii, möglicherwiis vo *Noviomagus* »Noifeld« (hüt: Nijmegen), wo de Hoptort vo de germanische Bataver gsii isch.

## Quelle


## Literatur
*Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.
Nemetona

D **Nemetona** isch e keltischi Göttin gsii, wo vor alem vo de Treverer und Vangione vereert woren isch. Ere Partner isch de Loucetius gsii.

## Name
De Name Nemetona isch Gallisch und isch en Ablaitig vo *nemeton* »Hailige Hain«, wo au i Ortsnäme vorchunnt, so *Nemetacum* (hüt: Arras) oder *Drynemeton* »Heilige Aichehain«, wo de Versammligsort vo de Galater gsii isch. Au de germanischi Stamm vo de Nemeter, wo südlich vo de Vangione glebt het, laitet sin Name vom gallische Wort ab. 

Mittem gallische Wort verwandt isch lat. *nemus* und altsächs. *nimidas*, wo au d Bidüütig »Hailige Hain« hend. Z Grenoble im Piet vo de Allobroger isch en Inschrift a de Muettergöttine *MATRI NEMETIALI* gwidmet.

## Vereerig
D Nemetona het zäme mit em Loucetius e Tempel z Chlii-Winternheim im Piet vo de Aresaces, emene Tailstamm vo de Treverer, ghaa und en andere Tempel för da Götterpaar isch z Trier, em Hoptort vo de Treverer, gstande. Widmige a d Nemetona stammet aber au us anderne Orte vo de Region. D Inschrift us Bath z England isch vomene Treverer gstiftet wore. Ere Partner, de Loucetius isch mitem römische Chrieggott Mars gliichgsetzt wore, si selber mit de römische Siiggöttin Victoria.

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
Interpretatio Romana

**Interpretatio Romana** isch en Uusdruck, wo de römisch Historiker Tacitus zerstmol bruucht het, woner d Alcis mit de Dioskure vergliche het. Bim Bischriib vo de germanische Religioo bruucht er denn mengisch au die römsiche Götternäme und nöd die germanische.

Die Sitte fremdi Gotthaite mit aigne vertraute Götterneme z binene, isch scho früe bi de Grieche verbraitet gsii (Interpretatio Graeca), so bim Historiker und Ethnograph Herodot. No vill älter sind Wörterliste us em bronzezittliche Mesopotamie, wo au för d Götternäme Öbersetzige aaggee hend. D Ursach litt im polytheistische System selber. Die maiste Götter hend meriri Näme und die fremde Götternäme sind drum nume as e wiitere, aber fremde Name aaglueget wore. Wo denn d Römer enger mit de griechiche Kultur vertraut wore sind, hend si eri Götter so wiit as ggangen isch, a de griechische aapasst, wie Iuppiter-Zeus, Iuno-Hera, Mars-Ares oder Minerva-Athene.

## Germane
D Interpretatio Romana bezüglich germanische Gotthaite cha ainersits us de Näme vo de Wuchetääg erschlosse werde, andersits us literarische und epigraphische Zügnis us de Antiki und usem früene Mittelalter. S Material isch nöd zaalriich. De Tacitus schriibt i de Germania, as d Germane bsundrigs de Mercurius, de Mars und de Hercules verert hebid und en Tail vo de Suebe heb no d Isis vereert.
* **[[Mercurius]]**: Channio, Cimbrianus, Hranno und usem Name vom Mittwuch de Wodan
* **[[Mars]]**: Halamardus, Thingsus und Ziu usem Name vom Ziischtig
* **[[Hercules]]**: Magusanus. D Forschig ninnt a, as demit de Donar gmaint isch.
* **[[Iuppiter]]**: Donar, nume usem Name vom Donschtig.
* **[[Venus]]**: Frija, nume usem Name vom Friitig
* **[[Erdmutter|Terra Mater]]**: Nerthus
* **[[Dioskuren|Dioscurii]]**: Alcis

## Kelte
De Cäsar bischribt im Gallische Chrieg die Gallische Gottheite ebefalls mit römische Näme, ooni as er die gallische Neme agitt. Nebet e paar wenige antike Autore, stammet die maiste Interpretatione us de zaalriiche epigraphische Zügnis. Mengi Götter werdet mit verschidnige römische Götter vergliche, wie do Cocidius, wo mitem Silvanus und mitem Mars vergliche woren isch. Mit de Romanisierig vo de Kelte hend sich au d Götter a die Römische aggliche.
                
* **[[Mercurius]]**: Arvernorix, Cissonius, Esus, Toutenus, Vassocaletis
:* **[[Maia (Mythologie)|Maia]]**: Rosmerta
* **[[Mars]]**: Toutates, Caturix, Cicollos, Loucetius
:* **[[Bellona]]**: Litavis
:* **[[Victoria (Mythologie)|Victoria]]**: Nemetona
* **[[Apollon|Apollo]]**: Belenus, Bormo, Grannus, , Toutiorix
* **[[Iuppiter]]**: Bussurigios, Poeninus, Taranis, Teutanus
* **[[Minerva]]**: Belisama
* **[[Silvanus]]**: Ategnissa, Cocidius, Vosegus
:* **[[Diana]]**: Abnoba, Arduinna
* **[[Neptunus]]**: Rhenus

## Lueg au
* Interpretatio Graeca
Arvernorix

De Mercurius **Arvernus**, aimol au **Arvernorix**, isch de Name vomene römerzittliche Gott, wo möglicherwiis vo de Kelte und de Germane vereert woren isch. De Name isch Gallisch und bidütet »Arverner« bzw. »Arvernerkönig«. Allerdings isch bis hüt usem Piet vo de Arverner nume ananzigi Ischrift, wo em GENIO ARVERN (Puy-de-Dôme) gwidmet isch, gfunde wore. Ali andere Inschrifte stamet us de Provinz Germania inferior und de Decumates agri. Er isch mit em römische Gott Mercurius gliichgsetzt wore. De Altoor us Roermond zaigt en mitem Caduceus und emene Geldbüttel, belgaitet werd er vomene Gaissbock und emene Güggel.

## Büecher
*Siegfrid Gutenbrunner: *Die germanischen Götternamen der antiken Inschriften*, Halle (1936).
*Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Ufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.
*Bernhard Maier: *Lexikon der Keltischen Religion und Kultur*, Stuttgart (1994). ISBN 3-520-46601-5.

## Quelle
*Puy-de-Dôme ; Milteberg ; Wenau ; Köln , ; Gripswald , ; Roermond
Martin Weinek

Dr **Martin Weinek** (* 30. Juni 1964 ds Leoben, i dr Steiermark) isch en öschtriichische Theater- und Filmschauspiiler und Regisseur. Er het d Rolle vum Inspektor *Kunz* i dr Fernsehsery Kommissar Rex gspillt.

Dr Weinek hett vu 1983 bis 1986 es Schauspiilschtudium bim Peter P. Jost gmacht.

Vu 1986 ah hett er zersch bi dr *Theater Gruppe 80* i Wien gschaffet und het sini erscht chlini Filmrolle im Film „Nachsaison“ kah, won er e Liftboy gspillt hett.

1987 hett er bi de Ruhrfeschtspiil ds Recklinghuuse mit em Georg Mittendrein as Regisseur im Film „Der Lechner Edi schaut ins Paradies“ und en Kerichtmah im Film „Müllomania“ mit em Dieter Berner as Regisseur. Druff hii hend mehreri Tätigkeite as Regisseur und Engagements gfolgt.

Drzwüschet hett Weiner immr widr im Film oder Fernseh gschaffet, zum Biischpil 1989 i dr sechsteiligi Fernsehsery „Calafati Joe“.

Mit sinre Frau Eva, wo nach em Theaterwüsseschafts Studium zersch as Dramaturgin gschaffet hett, isch er au Wyybuur. Di beide hend 1993 as Hobbywinzer ahgfange und bewürtschaffet bi Heiligebrunn drüü Hektare a Wyyguet.

## Film und Fernsehe
* 1989: Calafati Joe (Fernsehsery)
* 1999–2004, 2008 und 2010: Kommissar Rex (Fernsehsery)
* 2004: Silentium
* 2005: Grenzverkehr
* 2006: Unter weißen Segeln – Träume am Horizont
* 2007: Die Rosenheim-Cops – Liebe bis zum Ende
* 2008: Der Nikolaus im Haus
* 2010: Die Rosenheim-Cops – Tod im Kühlraum
* 2011: Sommer der Gaukler
* 2011: Der Mann mit dem Fagott
* 2011: Kebab mit Alles
* 2013: Hubert und Staller – Der Tote aus der Klatschspalte
* 2018: Landkrimi – Grenzland

## Weblink

* 
* Lebenslauf bim ORF
* Lebenslauf bi dr Agentur Nielsen/Bremen
* Weinek as Weinbauer
Cimbrianus

De Mercurius **Cimbrianus** oder **Cimbrius** isch e germanische, velicht aber au e keltische Gott gsii, wo wäred de Römerzitt am Limes und i de Umgebig vo Mainz vereert woren isch. Em sind im 2. Joorhundert sechs Inschrifte gwidmet wore.

## Name
De Name laitet sich vom germanische Stamm vo de Kimbre ab. Drum werd vermuetet, as bim Odewald Reste vo de Kimbre gsidlet hend, scho nume drum, well uf de andere Siite vom Limes bi Milteberg *Toutoni* glebt hend, velich Reste vo de Teutone.

Do de Gott i de Inschrifte mitem römische Mercurius gliichgsetzt werd, cha ufgrund vo de *[[Interpretatio Romana]]* agnoo werde, ases sich um e früeni Form vom germanische Gott Wuotan handlet. Deför sprecht au, as s Hailigtum ufem Hailigeberg bis is 6. Joorhundert bsuecht woren isch und im 9. Joorhundert isch bim antike Tempelbezirk d Cherche St. Michael gründet wore. De Hailigi isch aber hüüfig a Stell vom germanische Wuotan trete.

## Quelle
*Greinberg bi Milteberg: ; 
*Heiligeberg bi Haidelberg: ; 
*Mainzer Geget: ;   

## Büecher
* Siegfrid Gutenbrunner: *Die germanischen Götternamen der antiken Inschriften*, Halle (1936).
* Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.

## Lueg au
* Channio
* Hranno
* Wuotan
Channio

De Mercurius **Channio** isch en germanische Gott gsii, wo inere römerzittliche Inschrift gnennt werd. Er werd mitem römische Gott Mercurius gliichgsetzt.

En römische Inschriftestai us de Eifel isch em MERCVRI CHANNINI gwidmet. D Form vom Biiname cha as germanische Dativ vomene n-Stamm bitrachtet werde, so ass de Nominativ *Channio gluutet ha mues. Do de Mercurius bi de Gallier vill miteme Güggel dargstellt werd, cha de Name eventuell »Güggel« bidüüte (westgerm. *hannjo; ; hd. Hahn). Au en Zämehang mitem nordische Gott Hönir isch mögli. Ufgrund vo de *[[Interpretatio Romana]]* chaa agnoo werde, as de Channio e früeni Form vom Wuotan gsii isch.

## Quelle


## Büecher
* Siegfrid Gutenbrunner: *Die germanischen Götternamen der antiken Inschriften*, Halle (1936).
* Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Ufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.

## Lueg au
* Cimbrianus
* Hranno
* Wuotan
* Hönir
Herecura

D **Herecura** oder **Aerecura** isch e keltischi Göttin gsii, wo vor alem i de Decumates agri vereert woren isch. Verainzelti Inschrifte findet sich aber au z Slowenie, z Rumänie, z Italie, in Südfrankriich und aini sogär z Algerie.

## Vereerig
D Herecura werd öppe föfzee Mool i Inschrifte gnennt, aimol zäme mitem römische Gott Dis Pater, wo nochem Julius Cäsar vo de Kelte vereert woren isch: *»D Gallier rüemet sich, si stammet ali vom Dis Pater ab und da öberlifert d Druide, seget si.«*. En Inschrift us Mautern nennt d *Aericura Juno Inferna* zäme mitem *Pluto Jupiter Infernus* (lat. *infernus* »underirdisch«). Ufschlussriich isch no e Inschrift us Thibilis: TERRAE MATRI ERACVRAE MATRI MAGNAE IDEAE *»a de Erdmuetter Eracura, de Grosse Muetter vom Berg Ida«*, womit si mit de phrygische Göttin Kybele gliichgsetzt werd.

Vo de Herecura sind öppe zwanzg Darstelige bikannt, mengisch elai, mengisch mitem Dis Pater. Si cha sitze oder stoo und het maist e Fruchtchorb. Devo chömet sibe us Bad Cannstatt und drai us Rotteburg.

D Herecura cha ahand vo dene Zügnis as e chthonischi Göttin und Erdmuetter bitrachtet werde, wo nöd nu Lebe git sondern au Lebe ninnt. Ales chunnt us de Erde und goot zu de Erde zrugg.

## Name
De Name isch i vill verschidnige Forme öberliferet: Herecura, Heraequra, Aericura, Aerecura, Aeracura, Erecura etc. und s git bis jetz o nonöd e Düütig, wo vo de Meerhait anerchennt werd. Asprechend isch d Dütig as kelt. **Eri-kūrā* »Vermehreri« (

## Büecher
* Garrett S. Olmsted: *The gods of the Celts and the Indo-Europeans*, Innsbruck 1994. ISBN 3-85124-173-8
Zienken

**Zienke** (amtlich *Zienken*) isch e sitem 1. Dezember 1971 politisch zue dr Stadt Neiburg am Rhi ghörigs Dorf mit eweng iber 900 Iwohner im bade-württebergische Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald.

## Alemannisch
Zienke ghört ursprünglich zum hochalemannische Dialektgebiet.

## Geographischi Lag
Zienke lit noch am Rhi, zwische dr Kernstadt vu Neiburg im Süde un Grisse im Norde. Öschtliche Nochberort isch zue Mille ghörig Hiegele.

## Politik
Zienke het anderscht wie Steinestadt un Grisse kei eigeni Ortsverwaltig. Eimol in dr Wuche het e Ussestell vu dr Stadtverwaltig z'Zienke Sprechstunde.

## Weblink
* Internetuftritt vu dr Stadt Neuenburg
Belisama

D **Belisama** isch e keltischi Göttin wo mit de römische Göttin Minerva gliichgsetzt woren isch. De Name isch Gallisch und bidütet »Glänzigi«.

## Vereerig
A de Göttin Belisama (ΒΗΛΗΣΑΜΙ) het en Segomaros en Hailige Hain (nemeton) gstiftet und da inere Inschrift verebigt und e latinischi Inschrift setzt d Belisama mit de Minerva gliich. Baid Inschrifte stamet us Südgallie.

De Name vo de Göttin chunnt au i Ortsnäme vor, us de Antiki öberliferet isch nume e britannischi Flussmündig Belisama (Βηλίσαμα).

## Quelle


## Büecher
*Bernhard Maier, *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*; Kröner, Stuttgart (1994). ISBN 3-520-46601-5
Sequaner

D **Sequaner** (lat. *Sequani*; ) sind en keltische Stamm gsii, wo im westliche Jura am Dubis (hüt: Doubs) gwont hend. Eri Nochbuure sind im Oste d Helvetier, im Nordoste d Rauraker, im Norde i de Vogese d Leuker, im Weste d Lingone und d Häduer und im Süüde d Ambarrer gsii. Ere Vorort isch Vesontio (hüt: Besançon) gsii. De Name vom Stamm isch de gliich wie de vom Fluss Sequana (hüt: Seine), so as si vermuetli früener a dem Fluss glebt hend.

## Gschicht

D Sequaner hend ane 71 v.&nbsp;Chr. de Ariovist mit sinene germanische Truppe aaghüüret, well si zäme mit de Arverner im Striit mit de Häduer glege sind. Si hend denn erfolgriich im Joor 61 v.&nbsp;Chr. d Häduer bisigt und de Ariovist het mit sinene Germane en Drittel vom Piet vo de Sequaner bsetzt, het denn aber afange a de Sequaner drohe, demit er no mee Land i Bsitz cha nee. Drufabe hend d Sequaner de Julius Cäsar um Hilf bette, demit si eri früenrige Verbündete los werdet. Ane 59 hend si a de Helvetier erlobt, dör eres Piet z züche. Nochdem de Cäsar die bi Bibracte gschlage het, het er d Sequaner 58 v.&nbsp;Chr. underworfe und em Römische Riich agschlosse. Im Joor 52 v.&nbsp;Chr. hend si bim Gallierufstand vom Vercingetorix mitgmacht.

D Sequaner sind under em Chaiser Augustus (27 v.–14 n.&nbsp;Chr.) zu de Provinz *Gallia Belgica*  cho. Im Joor 21 n.&nbsp;Chr. hend si sich am Uufstand vo de Häduer bitailigt, sind aber i de Uurue vo de Joore 68 romtroi blibe und hend o nöd am Bataverufstand (69-70) tailgnoo, sondern de Julius Sabinus us erem Piet vertribe. De Chaiser Domitian (81–96) het d Sequaner zu de noigschaffte Provinz *[[Germania superior]]* gschlage und spööter het si de Chaiser Diocletian (284–305)  zäme mit de Rauraker und Helvetier zude noie Provinz *Maxima Sequanorum* zämetue. Im 4. Joorhundert hend d Sequaner under Iifäll vo de Alemane glitte. I de zwait Hälfti vom 5. Jh. isch s Piet vo de Sequaner zum Riich vo de Burgunder choo und denn im Joor 534 zum Frankeriich.

## Büecher
* *Der Neue Pauly*, Bd.11: »Sequani«

## Weblink
Treverer

D **Treverer** () sind en keltische Stamm gsii, wo zwüschet em Rhii und de Maas im Tal vo de Mosel glebt hend. Ere Vorort isch Augusta Treverorum (hüt: Trier) gsii.

## Gschicht
D Treverer werdet z erstmol vom Julius Cäsar gnennt: Im Joor 58 v.&nbsp;Chr. hend si em Cäsar d Meldig ggee, as sich Suebe dramöchid, de Rhii z öberschriite. De isch denn gege die atrete und het bi dere Glegehait grad ono d Treverer underworfe. Die sind aber a de Römer nöd grad fründli gsinnt gsii und hend ane 54 v.&nbsp;Chr. zäme mit de Eburone afange geg Römer chämpfe. E Joor spööter het de Trevererkönig Indutiomarus s Lager vom Cäsar agriffe, isch aber debii umchoo. Drufabe hend si sich ständig gege d Römer und au geg d Suebe müese weere. Ane 51 v.&nbsp;Chr. sind si endgültig zum Römische Riich gschlage wore. Doch da het ne nöd passt und ane 30 v.&nbsp;Chr. isch es zumene Uufstand gege d Römer cho, wo s Joor drufabe vom Marcus Nonius Gallus nidergschlage woren isch. De Chaiser Augustus (27 v.–14 n.&nbsp;Chr.) het d Kolonii Augusta Treverorum (hüt: Trier) gründet und zum Vorot vo de Treverer gmacht. Im Joor 21 n.&nbsp;Chr. isches nomol zumene erfolglose Uustand geg d Römer choo und vo 68 bis 70 hend si sich chräftig am Bataveruufstand bitailigt.

## Sprooch

De Tacitus het gschribe, as d Treverer bhoptid, si saied Germane, wa aber nöd stimi und si sich dodemit as tatchräftige Stamm nume vo de trääge Gallier abgrenze möchtet. D Kultur und d Näme vo de Treverer sind au aidütig keltisch. Si hend Gallisch gredt und da no im 5. Joorhundert, wie de Hieronymos (347-419) bizügt: *»D [[Galater]] hend nebetem Griechische, wo alli im Oste rede tüend, iri aigni Sprooch, recht äänli a dere vo de Treverer.«*. 

## Kult
D Treverer hend e wichtigs Kultzentrum i de Stadt Augusta Treverorum ghaa und denebt no zimli vill a verschidnige Ort. Si hend de *Mercurius [[Vassocaletis]]* mit de *[[Rosmerta]]* vereert. De Chriegsgott isch de *Mars Lenus* gsii, wo au as *[[Loucetius]]* zäme mit de *[[Nemetona]]* agruefe woren isch. För d Gsundhait sind s Paar de *Apollo [[Grannus]]* und d *[[Sirona]]* zuständig gsii. D *Arduinna* isch d Göttin vo de Ardenne gsii, wo s Piet vo de Treverer ge Nord abgrenzt hend. Inere Schlucht i dem Bergzug isch au d Bäregöttin *[[Artio]]* verert wore. Natürli sind au d Rossgöttin *[[Epona]]* und anderi Gotthaite vo de Treverer vereert wore.

## Quelle


## Büecher
* Wolfgang Binsfeld: *Zum Namen der Treverer und der Stadt Trier*, i: *Trierer Zeitschrift* 33 (1970), 35ff.
Thingsus

De Mars **Thingsus** isch en germanische Gott gsii, wo zäme mit de baide *Alaisiagae* vereert woren isch. De Thingsus isch e früeni Form vom Zio gsii.

## Öberliferig
Am Hadrianswall, wo z England d Nordgrenze vom Römische Riich bildet het, sind vill römischi Truppe stationiert gsii, drunter au Germane. Die Soldate hend wie öberall im Riich vill Widmige a d Götter ufgstellt. De friesisch Stamm Tuihanti het zwo Inschrifte em Mars Thingsus und a de baide Alaisiagae Beda und Fimmilena gwidmet. Noch de Tuihanti isch hüt di holländisch Landschaft Twente binennt. E dritti Inschrift nennt die baide Alaisiagae Baudihillia und Friagabis und isch vomene Maa mitem germanische Name Hnaudifrid gstiftet wore.

## Thingsus
De Name Thingsus isch Germanisch und isch en Ablaitig zum Thing, em germanische Gricht (; lbrd. *thinx*). De Thingsus isch somit e Rechtsgott gsii. Am germanische Thing hend jo nume die weerfähige Mane tailnee töre, drum passt au d Gliichsetzig mitem römische Gott Mars. E wittere Hiiwiis uf sini Vereerig lit im Ortsname *Dinslaken* vor, wo im früene Mittelalter au *Martis lacus* ghaisse het. Au de *Dienstag*, de hochtütsch Name vom Ziischtig isch vo dem Gott abglaitet: (westgerm. **Þingses dagaz* > mnd. *dingesdach*). 

## Alaisiagae
D Alaisiagae sind e Paar vo zwo Göttine. Si werdet mit verschidnige Näme binennt. Ai Inschrift nennt sie Beda und Fimmiliena, di ander Baudihillia und Friagabis. Die erste baide Näme werdet zu de altfriesische Rechtsbegriff *bodthing* »Schulzegricht« und *fimelthing* »Groofegricht« gstellt, wa guet zum Thingsus as e Rechtsgott passt. Die andere Näme sind i dere Hiisicht schwiriger: d Friagabis isch di »Freigebigi«, d Baudihillia vellicht »Rechtssprecheri«. De Name Alaisiagae werd am beste mit em Wort »Eer« (germ. *aizjô; ahd. êra) i Verbindig broocht. En alternativi Düütig will i de baide Göttine Walküre gsie und stelet d Näme zu an. eisa »förestörme« und fima »pressiere, haste«. 

Die latinisch Inschrift ergitt is Germanische öbersetzt e germanischei Langzile wo stabet: ***'b**aiþôz Alaisjagôz **B*'edô anþi Fimmilenô* »a de baide Alaisiage Beda und Fimmilena«, doch da chönnt au nume blosse Zuefall sii.

## Quelle


## Literatur
*Siegfrid Gutenbrunner: *Die germanischen Götternamen der antiken Inschriften*, Halle (1936).
*Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.

## Lueg au
* Halamardus
* Zio
Halamardus

De **Halamarð** isch e germanische Gott gsii, wo i de Römerzitt i de Provinz Nidergermanie vereert woren isch.

E römerzittlichi Inschrift usem 1. Joorhundert isch em MARTI HALAMARÐ gwidmet. De vermuetli germanischi Name chönnt »Manetöter« bidüüte, e gaigneti Bizaichnig för en Chrieggott. Ahand vo de *[[Interpretatio Romana]]* chan er as e früeni Form vom Ziu aglueget werde.

## Quelle


## Büecher
* Siegfrid Gutenbrunner: *Die germanischen Götternamen der antiken Inschriften*, Halle (1936).
* Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie*. Stuttgart (3. Aufl.) 2006. ISBN 978-3-520-36803-4.

## Lueg au
* Thingsus
* Ziu
Sucellus

De **Sucellus** isch en Gott vo de Kelte gsii, wo vor alem im östliche Gallie vereert woren isch, bsundrigs im Piet vo de Rhône und de Saône.  Wel er mit eme Schlegel dargstellt werd, werd er au »Hammergott« gnennt. De Name isch Gallisch und bidütet »Guete Schläger«. Sini Partneri isch d Nantosvelta. Inere helvetische Inschrift trait er de Biiname *Ipadcus*. 

## Vereerig
Vom Sucellus sind öppe zee Inschrifte bikannt und guet zwoohundert bildlichi Darstelige, mengisch zäme mit de Nantosvelta. De bärtig Gott trait en chnüülange Chittel und het i sinere Linke e Schlegel miteme lange Stiil und i de Rechte maist e Topf, mengisch au e Füllhorn, e Sichle oder e Schwert. Beglaitet werd er hüüfig vomene Hund oder enere Chraaje. En Altoor us Saarburg mit de typische Darstelig vom Götterpaar trait d Inschrift DEO SVCELLO NANTOSVELTE.

Im Gegesatz zu de maiste gallische Gotthaite, isch d *[[Interpretatio Romana]]* vom Sucellus nöd bikannt. D Forschig vergliicht en weg sinene Attribut mitem römische Underweltgott Dis Pater oder mitem Waldgott Silvanus, wo in Gallie ebefalls miteme Schlegel dargstellt werde cha. Weniger woorschiinli isch er mitem »Donnergott« Iuppiter zämezstele.

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
* S. & P.F. Botheroyd: *Lexikon der keltischen Mythologie*; Diedrichs 1992. ISBN 3-424-01077-4
Ogmios

De **Ogmios** () isch en keltische Gott, wo vom griechische Schriftsteller Lukian gnennt werd.

## Öberliferig
De Lukian (2.Jh.n.&nbsp;Chr.) setzt de Ogmios mitem griechische Götterheld Herakles gliich und bischribt en as en alte Grais mit Loiefell,  Chüüle und Boge. A sinere Zunge sind us Gold und Bernstai dünni Chetteli agmacht, wo am andere End Mensche a de Oore agchettet sind; die zücht er miteme Lächle ufem Gsicht hinder sich noche und si folget em oni Widerstandd. Da Bild söll d Redikunst darstele.

Epigraphischi Zügnis sind usicher. Us Bregez chömet zwai Fluechtefeli us Blai, wo möglicherwiis de Ogmios nenet, allerdings sind baid Inschrifte schwer z lese. Ufem erste Täfeli wered e paar Mane verfluecht. Si söled, wenn si gege d Brutta uusege tüegid, vom Ogmios vernichtet were und sterbe. Ufem zwaite Täfeli werd e Frau verfluecht. De Ogmios söll ere Anus, Niere und Geschlechtstail chrank mache, demit si nüme hüroote chöni..

## Ogma mac Elathan
Di irischi Saag chennt en *Ogma mac Elathan* usem Göttergschlecht vo de Túatha dé Dannan. Er het d Ogham-Schrift erfunde. Zäme mitem Lug und em Dagda ghört er zu de wichtigste Götter und gelt as üsserst starch. Da passt guet zum antike Hercules-Ogmios, so ass baid de gliich keltischi Gott sind.

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier, *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*; Kröner, Stuttgart (1994). ISBN 3-520-46601-5
* S. & P.F. Botheroyd: *Lexikon der keltischen Mythologie*; Diedrichs 1992. ISBN 3-424-01077-4
* Rudolf Egger: *Aus der Unterwelt der Fstlandkelten*; i: *Wiener Jahreshefte* 35 (1943); p. 99-137 (zu de Bregezer Blaitäfeli)
Nantosvelta

D **Nantosvelta** isch e keltischi Göttin gsii, wo zäme mitem Sucellus vereert woren isch.

## Vereerig
I bildliche Darstelige erschiint d Nantosvelta guet e Dutzed mol zäme mitem Sucellus. Si trait e lange Rock und het i de Lingge e lange Stab, wo obe druf e Hüsli isch, i de Rechte het si hüüfig e Füllhorn. Beglaitet werd si mengisch vomene Rapp. En Altoor us em lothringische Sarrebourg mit de typische Darstelig vom Götterpaar trait d Inschrift DEO SVCELLO NANTOSVELTE.

## Düütig
Well d Nantosvelta e Staab miteme Hüsli obedruf trait, isch si velicht d Göttin vom hüsliche Herd. Aber s chönnt au e Graburne i Huusform sii und s Füllhorn und de Raab wiiset uf en chthonische Charakter vo de Göttin hii. Do au ere Partner, de Sucellos, chthonischi Züüg trait, dörft da Paar eener zu de Underweltgötter grechnet werde, wo Lebe und Riichtum gend aber au wider nend.

## Name
De de erst Tail vom Name isch s gallische Wort *nanto* »Tal«. De zwait Tail isch umstritte, vorgschlage sind »Sunewärmital« oder »Talbluememacheri«.

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
* S. & P.F. Botheroyd: *Lexikon der keltischen Mythologie*; Diedrichs 1992. ISBN 3-424-01077-4
Steinenstadt

**Steinestadt** (amtlich *Steinenstadt*) isch e sitem 1. Jänner 1975 politisch zue dr Stadt Neiburg am Rhi ghörigs Dorf mit fascht 1400 Iwohner im bade-württebergische Landchreis Brisgau-Hochschwarzwald.

## Alemannisch
Steinestadt ghört ursprünglich zum hochalemannische Dialektgebiet.

## Geographischi Lag
Steinestadt lit nooch am Rhi, zwische dr Kernstadt vu Neiburg im Norde un Schlienge im Südoschte.

Bi Steinestadt zwigt die französisch Autobahn A36/E54 uf Burgund vu dr dische A5/E35 ab

Steinstadt het öschtlich vu sinem Bann e chleini Exklave im Räbberg vu dr Vorbergzone entlang vu dr B3.

## Politik
Steinestadt het wie Grisse e eigeni Ortsverwaltig mit Ortsvorsteher

## Wirtschaft un Infrastruktur
Im Süde vu Steinstadt lit, ei Kilometer weschtlich vum Schliengemer Bahnhof, s'Neiburger Thermalbad. 


Datei:Steinenstadt, Kirche St. Barbara, Turm.jpg
Datei:Steinenstadt, Kirche St. Barbara, Schiff.jpg


## Weblink
* Internetuftritt vu dr Stadt Neuenburg
Maponos

De **Maponos** isch e keltische Gott gsii, wo vor alem z Britannie vereert woren isch. Sin Name isch p-Keltisch und bidütet »Soo, Bueb« (air. mac; kymr. mab).

## Vereerig
Us Nordengland sind sechs Inschrifte bikannt, wo de Maponos nenet und zum Tail en mitem römische Apollo gliichsetzet. Er werd au ganz wie de Apollo as blutte Maa mitere Laiere dargstellt. Uf de Blaitafle vom Quellhailigtum bi Chamalières im Piet vo de Arverner werd de MAPON ARVERIIATIN um Schutz gege Zauber bette. Debii handlet s sich um aini vo de längste Inschrifte uf Gallisch. 

As de Mapono mit Quele z tue het, zaigt au e Charte usem Joor  1090, wo i de Nöchi vo Lyon e *Mapono Fonto* »Maponquelle« nennt. De Geograf vo Ravenna nennt zudem im nördliche England en *locus Maponi* »s Mapone Ort«. De Göttername chunnt bi de Gallier au as Manename vor.

De Maponos lebt vermuetli im kymrische Gott *Mabon fab Modron* »Soo vo de Grosse Muetter« fort. Unsicherer isch sini Verbindug zum irische *Oengus Mac ind Óc* »Oengus, de jungi Bueb«.

## Quelle


## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
* S. & P.F. Botheroyd: *Lexikon der keltischen Mythologie*; Diedrichs 1992. ISBN 3-424-01077-4
* Jan de Vries: *Keltische Religion*; Bern 2006. ISBN 3-905581-20-5

## Lueg au
*Grannus
*Bormo
Brigantia

D **Brigantia** isch d Hoptgöttin vo de Brigantier im nördliche Britannie gsii.

## Vereerig
A de Brigantia sind sibe Inschrifte im Piet vo de Briganter gstiftet wore. Zwoo setzed si mit de römische Siiggöttin Victoria gliich. Si werd denn au wie die mit zwee Flügel dargstellt, isch aber wie di römischi Minerva mit Helm, Schild und Speer biwaffnet. E witteri Inschrift nennt si zäme mitem Iuppiter Dolichenus und setzt si mit de Caelestis gliich und en anderi nennt si Dea Nympha Brigantia, wa uf e Quellgöttin schlüsse loot. 

De irisch Gott Dagda het drai Töchtere, wo all Brigit (

## Büecher
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur*. Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5
* S. & P.F. Botheroyd: *Lexikon der keltischen Mythologie*; Diedrichs 1992. ISBN 3-424-01077-4
Bezirk Affoltern

S **Säuliamt** oder au s *Chnoonauer Amt* isch än Bezirk i de Schwiiz und liit im Südweschtzipfel vom Kanton Züri. De offiziell Name luuted hützdogs *Bezirk Affoltern*.

Es umfasst s Gebiet zwüsched em Freiamt und em Chalberamt/Bezirk Horge, vom Albis-Chamm bis zur Rüüss bi Ottebach.

Es git zwai Wersione, wie s Säuliamt zu däm Namä cho isch: Bi dä altä Hüüser im Amt gseht mär under de Schtäge mängisch än chliinä Ruum. Det hät früenär d Sau gschlafe. Am Tag hät si frei chöne umälaufe. Das isch tüpisch gsii fürs Säuliamt. Dänn gits no ä Legände, dass ä mal än Puur heg müesse äm Fraumünschterschtift sin Zähnte abliefere. Er heig uf äm Albis-Chamm obe ä Sau und äs Chalb Richtig Züri tribe. Do plötzlich seiged äm diä beide dävo gschprunge. S Chalb nach rächts is Sihlthal und d Sau nach links gäge s Rüüsstal. Und sid do heissts det Chalberamt und Säuliamt.

1507 hät de Stadtzürcher Rat beschlosse, sini Bsitztümer weschtlich vo de Albis-Chetti als Landvogtei vom Schlössli in Chnoonau us z verwalte. Vo do ä wäg hät s Säuliamt au Chnoonauer Amt gheisse.

I de Helvetik vo 1798 isch s Chnoonauer Amt für churzi Zyt zum helvetische Bezirk Mäpmischtette worde. Bis es dänn 1837 mid de Verlegig vo de Bezirksverwaltig vo Chnoonau nach Affolterä zum Bezirk Affolterä worde isch. Denäbed wird aber inoffiziell de Name Säuliamt wyter bruucht. Er läbt au im Säuliämtlerliäd wyter, wo s öppe haisst:
*Diä schwerschte Säu händ mir ellei, dezue es prächtigs Veh und s'beschti Moscht im ganze Land, das händ nur mir, persee. Es git ken Fläck uf de Wält, so schön wiä s Säuliamt...*

1804 sind öppe 150 Mänsche usem Säuliamt uf d Krim uusgwanderet und händ s Dorf Zürichtal ggründet.

## Politische Gmeinde

## Externi Syte
* knonauer-amt.ch - Portalsyte für's Säuliamt

## Einzelnachwys
Geberschweier

**Gawerschwihr** (frz. *Gueberschwihr*, dt. *Geberschweier*) esch e franzeesche Gmein Gmein ìm Arrondissement  () ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Sa hat 816 Inwohner.

## Geographi
Gawerschwihr lijt am Hang vun dr Vogese vu Räwe umgä an dr Elsàssische Winstross. Räwe un Win sen näbenem Tourismus dr Hoiptwirtschaftszwiig. In dr Lag *Goldert* wird Grand Cru-Win anbäut.

Dr Ort esch prägt durich e middelalderlichs Stadtbeld. S git Fachwerikhiser un Kopfsteipflaschter en ànge Gasse.

## Gschìcht
Gawerschwihr ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 728 àls *Waranangus qui dicitur villare Eberhardo* (1191 *Gabulwire*).

Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.

## Verwàltung
 vun Gawerschwihr ìsch . Gawerschwihr ghert zem Kommünàlverbànd .

## Bevelkerungsentwìcklung

## Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gawerschwihr ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

## Weblink

* Bschriwung vum Dorf uf Ditsch

## Referanza
Intamin AG

D **Intamin AG** isch e schwyzer Härsteller vo Achtibahne und Freifalltürm. D'Firma baut Achtibahne uf dr ganze Wält und het ihre Hauptsitz z Wollerau im Kanton Schwyz. Über 90 Fahrgschäfter sind scho durch d Intamin AG entstande. Ihre Gschäftsfüherer isch dr Patrick Spieldiener. 

## Fahrgschäfter
**Achtibahne:**
**Top Thrill Dragster* im Cedar Point (USA)
**Desert Race* im Heide-Park Soltau (Dütschland) 
**Kingda Ka* im Six Flags Great Adventure (USA)
**Fuga da Atlantide* im Gardaland (Italie)
**Millennium Force* im Cedar Point (USA)
**Colossus* im Thorpe Park (Ängland)
**Expedition GeForce* im Holiday Park (Dütschland)
**Thunder Dolphin* im LaQua (Japan)
**Goliath* im Walibi World (Six Flags Holland) (Niiderlande)
**Superman The Escape* im Six Flags Magic Mountain (USA)
**Shockwave* im Draython Manor Park
**Volcano, The Blast Coaster* im Kings Dominion (USA)
**Tornado* im Parque de Atracciones de Madrid (Spanie)
**Bobbaan* im Efteling (Niederlande)
**Wicked Twister* im Cedar Point (USA)
**Pegasus* im Efteling (Niiderlande)
**Colossos* im Heide-Park Soltau (Dütschland)
**Kirnu* im Linnanmäki (Finnland)

Kingda Ka.jpg|Dr Kingda Ka: Mit 136 Meter Höchi, die höchschti Achtibahn vo dr Wält
Thorpe Colossus.jpg|D'Achtibahn mit de meische Überschläg vo dr Wält: *Colossus*
Colossos_Heide_Park_Soltau_Germany.jpg|Die gröschti und schnällschti Holzachtibahn vo Europa: *Colossos*
Euro-Tower.jpg|Dr Ussichtsturm *Euro-Tower* im Europa-Park
Arverner

D **Arverner** () sind en keltische Stamm gsii, wo in Gallie glebt het, i de hütige *Auvergne*. Ere Vorort isch Gergovia (hüt: Gergovie, uff arvernisch *Girgòio*), gsii und sit em 1.Jh.n.&nbsp;Chr. Augustonemetum (hüt: Autun).

## Gschicht
D Arverner sind im 6. vorchristliche Joorhundert mit anderne keltische Stämm z Italie igfale. Wo d Römer Südgallie underworfe hend, het de Arvernerkönig Bituitus a de Allobroger gholfe, isch aber ane 121 v.&nbsp;Chr. vo de Römer bisigt und gfangegnoo wore. Druf abe hend si si Soo, de Congonnetiacus as Klientelkönig igsetzt. 52 v.&nbsp;Chr. het de Vercingetorix us Gergovia, de Soo vom Arvernerkönig Celtillus, de grossi Gallieruufstand aagfüert, wo bi de mandubische Stadt Alesia vom Julius Cäsar nidergschlage woren isch. 

## Kult
D Arverner hend zwai wichtigi Hailigtümer ghaa. Grad bim Vorort Augustonemetum isch s Quellhailigtum vo Clermont-Ferrand gsii, wo hölzigi Götterstatue gfunde wore sind. S Stammhailigtum aber isch ufem Gipfel vom 1465 Meter höche Puy-de-Dôme gsi, wo ann vo de grösste gallische Tempel usgrabe woren isch. De Hoptgott isch noch de *[[Interpretatio Romana]]* de Mercurius gsii, wo bi de Arverner under em Name *Dumias* vereert woren isch, aber usserhalb vo erem Piet i de Provinz Germania inferior as *Mercurius [[Arvernorix|Arvernus/Arvernorix]]*. De fränkisch Historiker Gregor vo Tours het de Tempel no guet erhalte atroffe und bischribe. Noch em Plinius hend d Arverner de Bildhauer Zenodorus biuftrait, e Kolossalstatue vom Merkur z mache, wo 400 Tuusig Sesterze gchost het. Um 256 um het de alemannisch König Chrocus im Piet vo de Arverner de Tempel vom *Mercurius [[Vassocaletis|Vasso Galate]]* plünderet.

## Quelle


## Büecher
* *Der Neue Pauly*, Bd. 2: Arverni, Bituitus
Hranno

De Mercurius **Hranno** isch e germanische Gott gsii, wo ide Römerzitt i de Provinz Germania inferior vereert woren isch.

## Hranno
Bi Bornheim-Sechtem, emene Ort zwüschet Bonn und Köln im Piet vo de germanische Ubier isch e römerzittlichs Hailigtum gstande, wo de Merkur vereert woren isch, wie meriri Inschrifte zaiget. Aini devo isch em MERCVRIO HRANNON gwidmet. De Nominativ vom germanische Name mue *Hranno* gluutet ha und bidüütet »Polterer, Grobian«. Noch de *[[Interpretatio Romana]]* steckt hinderem römische Mercurius de germanisch Gott Wuotan/Odin. En Uufäligkait vo dem römerzittliche Hailigtum isch, as föf vo sechs Inschrifte vo Fraue gstiftet wore sind.

## Hrani
De westgermanisch Name *Hranno* entsprecht im Altnordische em Odinsname *Hrani*. I de Saag vom dänische König Hrólfr Kraki, trefft de en Buur mitem Name Hrani aa. De testet sini Gest mit Chelti, Durst und Füür. Aber nume de Hrólfr und zwölf vo sinene Biglaiter widerstönd dem und de Hrani empfellt em Hrólfr, as er nume mit dene zwölf wiiterraise söll, wa au biherzigt werd. Spööter begegnet de Hrólfr em Hrani nomole und de büütet em Waffe aa, doch de Hrólfr will die nöd und de Hrani goot verergeret ewegg. Jetz erchennt de Bödvar Bjarki, as de Hrani niemert anders as de Gott Odin gsii isch.

## Quelle


## Literatur
* G. Bauchhenss: *Mercurius in Bornheim*, i: *Bonner Jahrbücher* 188 (1988), S. 223-239<
* J. Hupe: *Studien zum Gott Merkur im römsichen Gallien und Germanien*, i: *Trierer Zeitschrift* 60 (1997).

## Lueg au
* Channio
* Cimbrianus
* Wuotan
Manga

**Manga** (jap. 漫画, èbbe: *zwengloses, unbandigs Bìld*) ìsch dr japanisch Begreff fer Comics.

## Begreffsàbgrantzung

Ahnlig wie dr wèstlich Begreff Comic ìsch au Manga in sinr Beditung endr unschàrf un schlîesst no glichkràfte Bìldergschichte, kurtze Comic-Strips un Karikatüre zum Bispel au Zeichetrickfilme mìt een. Um si bessr vu Comics in Büechform untrschide zue kànn, sètzt sìch fer japanisch Zeichetrickfilme mettlerwil wèltwitt d’Verwandung vu‘m Fàchwort *Anime* dure. Àls Mèhrheet vu Manga sìnn‘m Ditsche sowohl « d’ Manga » àls au « d’ Mangas » gwenlig.

In Japan wârt dr Begreff « Manga » glichberachtigt mìt “Comic” (*コミック komikku*) fer àlle Tüpe vu Comics verwandt, unàbhangig vu ìhrer Harkunft. In Àbgrantzung zue de japanische Manga wâre Comics üss Südkorea àls Manhwa un Comics üss‘m chìnesische Raum àls Manhua gnannt.

‘M Wèste bestemme mr mìt Manga zenèxt fascht nume Comics üss Japan, mettlerwil wârt dr Begreff àwer vor‘m àlle vu Comicüssgab au vermèhrend fer Comics üss àndre Làndr verwandt, wo sìch am Stil vun japanische Prodüktione orientiere. International wârt mettlerwil vor‘m àlle in Fanmettl reddt, ob au s Schaffe vu nìtt-japanischr Zeichnr àls «Manga» bestemmt kànn. Wahrend sìch im englische Sprochrüüm fer Comics ‘m Manga-Stil, wu vu englischsprochige Kentschler gezeichnet wore sin, mettlerwil dr Begreff «original English-language manga» (odder Kurz «OEL manga») gse eengborgert, sètzt sìch im Ditsche bislang ke glichartig Üssdruck dure.

## Manga àls Wirtschaftsfaktor
Manga sìnn e dr Hauptsüle vu 'm japanische Üssgabswese. Im Johr 2002 hàn si 38,1% vu Drucksache in Japan üssgmàcht. Doodevun èntfàlle schwàch 28% uf Manga-Magazine un schwàch 11% uf Manga-Teschebüechr.

Statistisch gsah kauft jedr Japanr pro Johr 15 Manga. Bi de Umsàtzzàhle zeigt sìch aktüell e neii Neigung: Wahrend im Johr 2004 d'Gsamteinnahme bi Manga-Magazine nôch bi ca. 255 Milliarde Yen un bi Manga-Taschebüechr bi ca. 250 Milliarde Yen (salamols binandr èbbe 3,7 Milliarde Euro) glage sen, sin im Johr 2005 d Ynahme bi Manga-Magazin um 5% uff 242,1 Milliarde Yen zruckgange, während d Ynahme bi Manga-Däschebiecher um 4,2% uff 260,2 Milliarde Yen gstyge sin. S Johr 2005 isch also s erscht Johr in de japanische Verlagsgschicht gsi, wo d Gsamtynahme bi de Manga-Däschebiecher höcher gsi sin wie bi de Manga-Magazin.

## Weblingg