open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Toskana

D **Toskana**, früener **Tuszie**, **Tuscie**, **Tuskie**, , isch e Regioon in Middelitalie. Si gränzt im Norde an Ligurie und d Emilia-Romagna, im Oste an Marke und an Umbrie und im Süde an Latium.
D Toskana gältet as historischi Landschaft und bedütendi Kultuurlandschaft.

Iiri Bezäichnig läitet sich vom Volk vo de Etrusker häär, wo in dr Antike doo aasässig gsi si.

## Geografii
D Toskana het e Flechi vo öbbe 22'990 km² und  Iiwohner (Stand ). D Hauptstadt isch Floränz im Norde vo dr Regioon. Anderi wichdigi Stedt si Arezzo, Pisa, Siena, Grosseto, Livorno, Prato und Lucca. Dr Hauptfluss isch dr Arno.

D Toskana isch bekannt für iiri hügeligi Landschaft, won e Hufe Pinie, Ziprässe, Oliveböim und Rääbe waggse. Dr höggst Bärg isch dr Monte Prado (2054&nbsp;m). D Toskana het Waldgebiet mit ere Flechi vo ere Million Hektaare. Im Süde finde d Natuurliebhaaber e groosses Natuurschutzgebiet, dr Parco dell’Uccellina, wo s en ussergwöönlig sälteni Flora und Fauna het.

Dr Toskanischi Archipel umfasst näbe Elba, dr drittgröösste Insle vo Italie, under anderem au die chliinere Insle Giglio, Capraia, Pianosa, Montecristo, Giannutri und Gorgona.

## Gschicht
* Im Altertum Tuscien oder Etrurien
* Im Mittelalter e Räie vo Stadtstaate, wo noodinoo unter dr Herrschaft vo Floränz groote sin
* ab 1531 es Herzogtum und ab 1569 es Groossherzogtum unter de Medici
* ab 1737 es Groossherzogtum unter de Habsburger
* 1859 Aaschluss ans Königriich Sardinie (Piemont) und doodrmit ans nöi Königriich Italie

## Galerii

 Datei:Siena-duomo-1.jpg|Dr Dom vo Siena
 Datei:Leaning Tower of Pisa.jpg|Dr schiefi Durm vo Pisa
 Datei:Dom front.jpg|Dr Dom vo Floränz
 Datei:Volterra Palazzo dei Priori 002.JPG|Dr Palazzo dei Priori z Volterra
 Datei:Montalcino 001.jpg|D Altstadt vo Montalcino
 Datei:Massa Marittima.jpg|D Altstadt Massa Marittima, Blick vo dr Burg uf d Stadt
 Datei:Castiglione della Pescaia, Old Town.jpg|D Altstadt vo Castiglione della Pescaia (Maremma)
 Datei:Portoferraio.jpg|Portoferraio uf dr Insle Elba
 Datei:Arno river.jpg|Dr Arno z Floränz
 Datei:Cala Grande Argentario.jpg|Monte Argentario


## Litratuur
* Didier Boisseuil: *Le thermalisme en Toscane à la fin du Moyen Age – les bains siennois de la fin du XIIIe siècle au début du XVIe siècle.* École Française de Rome [u.&nbsp;a.], Rome 2002.
* Jean Boutier: *Florence et la Toscane – XIVe – XIXe siècles; les dynamiques d’un État italien.* Presses Univ. de Rennes, Rennes 2004.
* Robert Davidsohn: *Geschichte von Florenz.* 4 Bde., Berlin 1896&nbsp;ff. (deutschsprachiges Standardwerk, wenn auch veraltet).
* Gloria Fossi: *Florenz – blühende Metropole der Toskana. Ein Begleiter durch Geschichte, Kunst und Kultur.* Callwey, München 1987.
* John M. Najemy: *A History of Florence 1200–1575.* Blackwell 2006, Wiley 2008.
* Cinzio Violante: *Economia, società, istituzioni a Pisa nel Medioevo.* Dedalo, Bari 1980.
* Ulrich Wyrwa: *Juden in der Toskana und in Preußen im Vergleich. Aufklärung und Emanzipation in Florenz, Livorno, Berlin und Königsberg in Preußen.* Mohr Siebeck, Tübingen 2003.

## Weblingg

*
Niederbuchsiten

**Niderbuchste**, au **Niderbuchsete** (amtlich *Niederbuchsiten*), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Göi im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Niderbuchste isch es Strossedorf i dr Dünnereebeni uf 443 m Höchi. D Gmeindsflächi umfasst 58,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 35,5 % Waud und 6,4 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Oberbuchste im Norde, Nöiedorf im Oschte, Wolfwil im Süde un Cheschtehouz im Weschte.

## Gschicht
Niderbuchste isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1040 aus *vico Buxita* (1299 *Nidrabuchsiten*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 8,3 % gläge.

## Religion
17 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 62,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,1 %, CVP 31,3 %, EDU 0,2 %, EVP 0,1 %, FDP 17,7 %, GLP 2,6 %, GP 2,4 %, SP 4,8 %, SVP 36,4 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmeindspresidänt isch dr Markus Zeltner (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,9 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 947 Iiwohner 95,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,1 % Französisch, 0,6 % Italienisch und 3,8 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Niderbuchste ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Biuder

Datei:Niederbuchsiten preghejo 016.JPG|Chile
Datei:Niederbuchsiten.JPG|Niderbuchste 
Datei:Niederbuchsiten komunuma domo 010.JPG|Gmeindshuus
Datei:Niederbuchsitten 006.JPG|Buurehuus


## Weblink

* www.niederbuchsiten.ch
* 

## Fuessnote
Nuglar-St. Pantaleon

**Nugle-Bäntlion** (amtlich *Nuglar-St. Pantaleon*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Dornegg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Nugle-Bäntlion liit am Oschtabhang vom Gämpeplateau un bstoht us dr Ortsteil Nugle un Bäntlion. Im Oristal gitts no dr Wyler Neu-Nugle. D Gmeindsflächi umfasst 47,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 42,2 % Waud, 10,3 % Sidligsflächi und 0,5 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Büüre un Gämpe im Kanton Soledurn un Fränkedef, Lieschtel, Sältischbrg un Lupsige im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Nugle isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1147 aus *Nugerolo*, Bäntlion 1284/85 als *ad Sanctum Pantaleonem*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,9 % gläge.

## Religion
25,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 54,7 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,1 %, CVP 19,5 %, EDU 0,2 %, EVP 1,3 %, FDP 13,8 %. GLP 5,6 %, GP 10,4 %, SP 14,6 %, SVP 29,1 %, Suschtigi 2,4 %.

Gmeindspresidänt isch dr Hans Peter Schmid (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,2 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 1314 Iiwohner 96,3 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch, 0,7 % Italienisch un 2,5 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Nugle-Bäntlion ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.nuglar.ch
* 
* 

## Fuessnote
Umbrien

**Umbrie** (italiänisch: *Umbria*) isch e Regioon vo Italie mit 908'926 Iiwooner  (Stand 31. Dezämber 2011). Si lit zwüsche dr Toskana, Latium und de Marke. Es isch die äinzigi Regioon vo Italie, wo weder e Meeresküste non e Gränze zum Usland het. Dr trasimenischi See lit in Umbrie. D Hauptstadt isch Perugia. D Regioon bestoot us de bäide Brovinze Perugia und Terni.

## D Landschaft
Umbrie isch brägt vo Bärg mit Wäidwirtschaft und Ackerbau, Beckilandschafte und Dääler mit intensiver Landwirtschaft und de lange Gebirgszüüg vom Umbrische Apennin im Oste. Dr höggst Bärg isch dr Monte Vettore . Umbrie het meereri Flusssüsteem: dr Oberlauf vom Tiber, dr Topino, wo au us em Apennin chunnt und sich mit em Chiascio veräinigt und em Nera, wo dur s Valnerinadaal mit sinere hügelige, moolerische Landschaft fliesst. Nordwestlig vo dr Hauptstadt Perugia, in dr Nööchi vo dr toskanische Gränze, lit dr Trasimenischi See. Er isch e beliebts Usflugsziil. Die durchschnittligi Hööchi vo Umbrie lit bi über duusig Meter über em Meeresspiegel.

## Gschicht
Umbrie isch ursprünglig s Siidligsgebiet vo de Umbrer gsi, zwüsche Etrurie und dr Küste vo dr Adria. D Umbrer si e Stamm vo de Italiker gsi, wo gegen 1200 v.&nbsp;d.&nbsp;Z. iigwanderet si, und vo öbbe 1000 v.&nbsp;d.&nbsp;Z. under em Iifluss vo de Etrusker gstande si. Perugia (denn Perusia) isch um 400 Mitgliid vom etruskische Zwölfstedtbund gsi. Stedt vo de Umbrer si Ameria (Amelia), Ariminum (Rimini), Tifernum Tiberinum (Città di Castello), Asisium (Assisi), Iguvium (Gubbio, Fundort von ere umbrische Schriftdaafele), Interamna (Terni), Perusia (Perugia), Spoletium (Spoleto) gsi.

## D Wirtschaft
Im Joor 2006 isch s regionaale Bruttoinlandsprodukt bro Iiwooner, usdruckt in Chaufchraftstandard, bi 96,6 % vom Durchschnitt vo dr EU-27 gsi.

## Litratuur
* Baedeker Umbrien

## Weblingg

## Fuessnoote
Oberbuchsiten

**Oberbuchste**, au **Oberbuchsete** (amtlich *Oberbuchsiten*), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Göi im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Oberbuchste liit am Mülibach am Jurasüdfuess. D Gmeindsflächi umfasst 40,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 49,8 % Waud, 9,5 % Sidligsflächi und 0,2 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Houderbank im Norde, Egerchinge im Oschte, Nöiedorf im Südoschte, Niderbuchste im Süde, Chestehouz un Önsige im Südweschte un Bauschtu im Nordweschte.

## Gschicht
Oberbuchste isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1040 aus *vico Buxita* (1308 *ze Obern Buchsiten*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 21 % gläge.

## Religion
21,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 54,8 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,8 %, CVP 29,6 %, EDU 0,3 %, EVP 1,2 %, FDP 18,1 %, GLP 3,6 %, GP 3,6 %, SP 12,2 %, SVP 26,1 %, Suschtigi 1,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Daniel Lederer (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1841 Iiwohner 85 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 2,2 % Italienisch und 12 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Oberbuchste ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Biuder

Datei:Oberbuchsiten preghejo 055.JPG|Chile
Datei:Oberbuchsiten restoracio 050.JPG|Restaurant «Chutz»
Datei:Oberbuchsiten stacidomo 046.JPG|Bahnhof
Datei:Oberbuchsiten 061.JPG|Chunschtwerch im Dorfzentrum
Datei:Oberbuchsiten vilagha puto 051.JPG|Brunne


## Weblink

* www.oberbuchsiten.ch www.oberbuchsiten.ch
* 

## Fuessnote
Obergerlafingen

**Obergerlafinge** (amtlich *Obergerlafingen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Obergerlafinge isch es Strossedorf i dr Ebeni zwüsche Ämmi un Oesch. D Gmeindsflächi umfasst 50,7 % langwirtschaftlichi Flächi, 19,1 % Waud, 29,6 % Sidligsflächi und 0,7 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Gerlafinge, Chriegstette u Rächerswiu im Kanton Soledurn u Choppinge u Zielebach im Kanton Bärn.

## Gschicht
Obergerlafinge isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1278 aus *Oburgeroluingen* (1363 *Oberngerolfingen*, 1449 *Obergerlafingen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,7 % gläge.

## Religion
50,7 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 28,4 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,2 %, CVP 7,1 %, EDU 0,3 %, EVP 0,3 %, FDP 19,0 %. GLP 7,6 %, GP 5,1 %, SP 26,9 %, SVP 27,2 %, Suschtigi 1,4 %.

Gmeindspresidänt isch dr Beat Muralt (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,4 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 1047 Iiwohner 97,1 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 1,2 % Italienisch u 0,9 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Obergerlafinge ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 375.JPG
Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 377.JPG
Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 393.JPG


## Weblink

* www.obergerlafingen.ch
* 

## Fuessnote
Oberdorf SO

**Oberdorf** (amtlich *Oberdorf*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Oberdorf liit uf ere Terrasse am Südfuess vom Wiissestei. D Gmeindsflächi umfasst 25,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 68,5 % Waud, 5,7 % Sidligsflächi und 0,3 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Rütene, Laägedorf, Bäuch, Lommiswiu, Söuze, Gänsbrunne u Wäuscheror.

## Gschicht
Oberdorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1305 aus *Oberdorf* (1327 *Oberndorf*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,1 % gläge.

## Religion
38,5 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 39,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,0 %, CVP 18,6 %, EDU 0,2 %, EVP 1,3 %, FDP 22,5 %, GLP 8,1 %, GP 10,3 %, SP 14,8 %, SVP 16,6 %, Suschtigi 2,6 %.

Gmeindspresidänt isch dr Patrick Schlatter (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,4 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 1612 Iiwohner 94,7 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1,2 % Französisch, 0,8 % Italienisch u 3,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Oberdorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Lüüt
* Ernst Burren (* 1944), Mundartschriftsteller
* Damian Meier (* 1973), Sänger

## Weblink

* www.oberdorf.ch
* 

## Fuessnote
Oekingen

**Ökinge** (amtlich *Oekingen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Ökinge isch es Strossedorf ar Oesch. D Gmeindsflächi umfasst 64,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 24,1 % Waud un 11,8 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Subige, Horriwiu, Drei Hööf, Haute, Chriegstette u Däredinge.

## Gschicht
Ökinge isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1263 aus *Otechingen* (1264 *Othichingen*, 1274 *Otkingen*, 1401 *Oedkingen*, 1450 *Oeigkingen*, 1730 *Oeckhingen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,9 % gläge.

## Religion
42,9 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 40,4 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,0 %, CVP 22,1 %, EDU 0,3 %, EVP 1,0 %, FDP 14,7 %. GLP 8,8 %, GP 5,0 %, SP 18,8 %, SVP 23,0 %, Suschtigi 2,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Marcel Linder (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 658 Iiwohner 97,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,6 % Französisch, 0,2 % Italienisch un 1,8 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Ökinge ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Literatur
* Trevisan, Paolo: *Oekingen. Dorfchronik. Aspekte der geschichtlichen Entwicklung einer Solothurner Gemeinde*. [Neuauflage der Ausg. 1985 mit 3 aktualisierten Statistiken und zusätzlichen Ill.]. Oekingen (2013).

## Weblink

* www.oekingen.ch
* 

## Fuessnote
Recherswil

**Rächerswiu** (amtlich *Recherswil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Rächerswiu isch es Dorf ir Ebeni zwüsche Ämmi un Ösch. D Gmeindsflächi umfasst 56,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 23,7 % Waud u 19,8 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Obergerlafinge, Chriegstette, Haute u Drei Hööf im Kanton Soledurn u Choppige u Willadinge im Kanton Bern.

## Gschicht
Rächerswiu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1248 aus *Reicherswile* (1278 *Richirswile* (1324 *Richerswile*, 1367 *Richerzwile*, 1376 *Richardswil*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 8,3 % gläge.

## Religion
45,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 32,9 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 8,0 %, CVP 14,1 %, EDU 0,5 %, EVP 0,8 %, FDP 13,9 %. GLP 4,5 %, GP 4,9 %, SP 24,1 %, SVP 27,3 %, Suschtigi 1,8 %.

Gmeindspresidänt isch dr Hardy Jäggi (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,2 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1586 Iiwohner 95,7 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,2 % Französisch, 2,1 % Italienisch u 2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Rächerswiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 345.JPG|Dorfiigang vo Willadinge här
Datei:Recherswil Kneippstelle 01 09.jpg|Kneippstell ar Ösch
Datei:Recherswil Isler-Schale 01 09.jpg|Beton-Schaledach vom Isler
Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 347.JPG|Rigehuus im Dorfzentrum
Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 354.JPG|Schuelhuus
Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 349.JPG|Dorfzentrum
Datei:2011-11-30-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 359.JPG|Dorfbach


## Weblink

* www.recherswil.ch
* 

## Fuessnote
Rickenbach SO

**Rickebach** (amtlich *Rickenbach*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Oute im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Rickebach liit am Jurasüdfuess am Rickebach, eme Siitebach vor Dünnere. D Gmeindsflächi umfasst 31,4 % langwirtschaftlichi Flächi, 52,1 % Waud, 16,1 % Sidligsflächi und 0,4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Houestei-Ifetau im Norde, Wange im Oschte, Chappel im Süde und Hägedorf im Weschte.

## Gschicht
Rickebach isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1288 aus *Richenbach*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 10,6 % gläge.

## Religion
34 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 44,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,3 %, CVP 15,5 %, EDU 0,3 %, EVP 1,4 %, FDP 19,9 %. GLP 4,7 %, GP 5,0 %, SP 15,8 %, SVP 30,0 %, Suschtigi 2,2 %.

Gmeindspresidänt isch dr Dieter Leu (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,1 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 885 Iiwohner 95,3 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,6 % Französisch, 0,7 % Italienisch und 3,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Rickebach ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Biuder

Datei:Rickenbach priorejo de Piusfrataro 362.JPG|Priorat vo dr Piuspriesterbruederschaft
Datei:Rickenbach SO, restoracio Rickenbacherhof 359.JPG|Restaurant «Rickenbacherhof»
Datei:Rickenbach SO restoracio Kreuz 344.JPG|Restaurant «Kreuz»
Datei:Rickenbach SO 345.JPG|Dorfstross


## Literatur
* Paul J. Kopp: *Rickenbach im Zeitenwandel.* 1994.
* Eduard Fischer, Franz Lüthi: *Rickenbach und die Sankt-Laurentius-Kapelle.* 1970.

## Weblink

* www.rickenbachso.ch
* 

## Fuessnote
Riedholz SO

**Riedhouz** (amtlich *Riedholz*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Riedhouz liit am linke Ufer vor Aare. Zue dr Gmein ghööre dr Wiiler Attishouz (*Atiishouz*) u siit 2011 au Niderwiu (*Niederwil*). D Gmeindsflächi umfasst 43,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 39 % Waud, 14,6 % Sidligsflächi und 2,8 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Fäudbrunne-St. Niklaus, Rütene, Baum, Günschbrg Hopperschte, Flumetau, Deitige, Luterbach u Zuchu.

## Gschicht
Zum 1. Jänner 2011 isch Riedhouz mit dr Nochbergmein Niderwil fusioniert worde.

Riedhouz isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1367 aus *im Rietholz*, Niderwiu im Johr 1307 aus *Niderwile*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 8,6 % gläge.

## Religion
39 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 40,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,0 %, CVP 14,0 %, EDU 0,5 %, EVP 3,5 %, FDP 22,1 %, GLP 6,0 %, GP 7,6 %, SP 17,2 %, SVP 23,1 %, Suschtigi 2,0 %.

Gmeindspresidänt isch dr Peter Kohler (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 1843 Iiwohner 95,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch, 0,8 % Italienisch u 3,2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Riedhouz ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:Attisholz04.jpg|Attishouz, ehmolig «Bad Attisholz», hüt Restaurant
Datei:Niederwil03.jpg|Niderwiu
Datei:Niederwil04.jpg|Bach Siggere, Niderwiu


## Weblink

* www.riedholz.ch
* 
* 
* 

## Fuessnote
Telefonvorwahl (Schweiz)

Ä Telefonvorwahl wird vor diä eigentlichi Telefonnummerä gsetzt, wenn mer us äm eigene Netz usä telefonierä will. Es gitt internationali Vorwahlnummerä und nationali. Die internationalä muäs mer jewiils iigäh, wenn mer en Aaschluss im Usland will erreichä. Innerhalb vo de Schwiiz händ im Feschtnetz die einzelnä Regionä und im Mobilnetz die einzelnä Aabüter eigeni Vorwahlä. Innerhalb vo dä Schwiiz chan mer aber nümä vo eigentlichä Vorwahlä redä. Vor einigä Jahr isch iigfüehrt wordä, dass mär immer muän die ganz Nummerä wähle, süscht chunnt mer kei Verbindig meh über. Wänn also öpper sim Nachbär wett aalüte, hätt er früener no die normal Nummerä (die hätt sibä stellä) chönnä wähle, hütt muen er die Nummerä mit de Vorwahl (insgesamt zäh stellä) wähle, süsch chunnt ä Fählemäldig. S'gliichä gilt au bi Verbindigä innerhalb vom gliichä Mobilfunknetz.

Wenn mä us em Usland (Internationale Telefonvorwahl *+41* für d Schwiz) telefoniert, loot mä d *0* am Aafang vo dr hütige Telefonnummerä, wo in d Vorwahl integriert worde isch, wäg (z.&nbsp;B. *044 824 71 11* wird *+41 44 824 71 11*).

Die internationali Vorwahl foot in dr Schwiz mit *00* oder *+* aa.
Rodersdorf

**Roderschdorf** (amtlich *Rodersdorf*) isch e Iiwohnergmain im Bezirk Dorneck im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Roderschdorf liit in ere soledurnische Exklave im hintere Laimedal. D Gmaindsflächi bstoht us 57 % langwirtschaftlichi Flächi, 30,2 % Wald un 12,8 % Sidligsflächi.

Nochbergmaine si Metzerle-Mariestai im Kanton Soledurn un di französische Gmaine Bierthel, Oltige, Liebedswíller un Layme im Elsass.

## Gschicht
Roderschdorf isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1226 als *Ratolsdorf* (1349 *Roderstorff*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraadail isch 2010 bi 10 % gläge.

## Religion
32,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 33,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,4 %, CVP 8,8 %, EDU 0,1 %, EVP 2,4 %, FDP 12,2 %. GLP 6,7 %, GP 13,5 %, SP 31,9 %, SVP 18,4 %, Suschtigi 2,7 %.

Gmaindspresidänt sit 2022 isch dr Thomas Bürgi vo Zämmestoh-für-Rodersdorf (Stand 2017).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hai vo dr 1279 Iiwohner 96,1 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1,3 % Französisch un 2,6 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Roderschdorf ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.rodersdorf.ch
* 

## Fuessnote
Bezirk Winterthur

Dä **Bezirk Wintertuur** isch en Bezirk im Kanton Züri i dä Schwiiz. Er hätt insgesamt öppe 160'000 Iiwohner und umfasst 19 Gmeindä. D Gsamtflächi vom Bezirk betreit 251,25 qkm. Zum Bezirk ghört einersiits d Stadt Wintertuur, aber dezuä au na einigi Gmäinde, wo eher ländlich prägt sind. Dä Sitz vo de Bezirksverwaltig, also s Statthalteramt, de Bezirksrat und s Bezirksgricht befindät sich i de Stadt Wintertuur sälber.

## Politischi Gmeindä
Zum Bezirk ghöred diä folgende politischä Gmeindä:

## Änderige im Gmaindsbstand

Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 1922.png|Gmainde bis 1921
Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 2003.png|Gmainde bis 2002
Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 2013.png|Gmainde bis 2012
Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 2014.png|Gmainde bis 2013
Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 2018.png|Gmainde bis 2017


* 1922: Fusion *[[Oberwinterthur]]*, *[[Seen (Winterthur)|Seen]]*, *[[Töss (Winterthur)|Töss]]*, *[[Veltheim (Winterthur)|Velthaim]]*, *[[Winterthur]]* und *[[Wülflingen|Wülflinge]]* →  Winterthur
* 1922: Fusion *[[Elsau]]* und *[[Schottikon|Schottike]]* → Elsau

* 2003: Namesänderig *Hofstetten bei Elgg*  →  Hofstetten (ZH)

* 2013: Fusion vom Wiiler „Obere Hueb“ vo de Gmaind *[[Buch am Irchel|Buech am Irchel]]*  →  Neftebach

* 2014: Fusion *[[Bertschikon bei Attikon|Bertschike]]* und *[[Wiesendangen|Wisedanke]]*  →  Wisedange

* 2018: Fusion *[[Elgg]]* und *[[Hofstetten ZH|Hofstette]]*  →  Elgg

## Weblink

## Fuessnoote
Rohr SO

**Roor** (amtlich *Rohr*) isch es Dorf ir Gmein Stüsslige im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz. Bis 2020 isch Rooe e eigeständigi Iiwohnergmein gsii.

## Geografi
Roor isch es Dorf am Südfuess vom Schafmattpass. D Flächi umfasst 44 % langwirtschaftlichi Flächi, 49,8 % Waud und 6,2 % Sidligsflächi.

## Gschicht
Roor isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1022 aus *Rôre*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 8,7 % gläge.

## Religion
35,1 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,5 %, CVP 36,6 %, EVP 3,5 %, FDP 15,7 %. GLP 4,7 %, GP 15,7 %, SP 2,9 %, SVP 8,7 %, Suschtigi 8,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Max Ernst (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 6,5 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 111 Iiwohner 96,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää und 3,6 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Roor ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Biuder

Datei:Rohr SO 165.JPG|Pilgerkapell St. Ulrich
Datei:Rohr SO 169.JPG|Buurehuus
Datei:Rohr SO 174.JPG|Bushautstell
Datei:Rohr SO 166.JPG|Wohnhuus im Dorfzentrum


## Weblink

* www.rohr-so.ch
* 

## Fuessnote
Rüttenen

**Rüttene** (amtlich *Rüttenen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Rüttene liit am Fuess vom Wiisenstei. Zue dr Gmein ghööre au no d Wiiler Widlisbach, Oberrüttene, Galmis, Fallere, Brüggmoos u Chrüze. D Gmeindsflächi umfasst 22,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 69,7 % Waud, 6,7 % Sidligsflächi und 1,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Fäudbrunne-St. Niklaus, Soledurn, Längedorf, Oberdorf, Wäuscheror, Baum u Riedhouz.

## Gschicht
Rüttene isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1474 aus *Rüti* (1475 *Rütinen*, 1526 *Ruttinen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,4 % gläge.

## Religion
32,5 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 40,4 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,5 %, CVP 16,5 %, EDU 0,4 %, EVP 1,6 %, FDP 16,5 %, GLP 7,0 %, GP 13,8 %, SP 20,0 %, SVP 19,0 %, Suschtigi 2,9 %.

Gmeindspresidäntin isch d Heidi Pauli-Huldi (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,5 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 1410 Iiwohner 95,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,9 % Französisch, 0,1 % Italienisch u 3,1 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Rüttene ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Literatur
* Einwohner- und Bürgergemeinde Rüttenen (Hrsg.): *Rüttenen. Ein Platz an der Sonne.* Rüttenen 2003, ISBN 3-9520690-6-X.

## Weblink

* www.ruettenen.ch
* 
* 

## Fuessnote
Notrufnummer

Ä Notruefnummerä isch en eifach merkbari Telefonnumerä wo en diräkti Verbindig in ä Notruefzentralä erlaubt. Mer chan dadämit also rund umd Uhr und vo überall här im Notfall Hilf aaforderä.

Ä Notruefnummerä bestaht hüüfig nur us wenigä Zifferä, meischtens sinds drü oder vier, dämit sich d'Lüüt si eifach chönd merkä und grad imene Notfall us äm Gedächtnis chönd wähle.
## Notruefnummerä i de Schwiiz

Die wichtigschtä Notruefnummerä i de Schwiiz sind die folgendä:
* 117 fürd Polizei
* 118 fürd Füürwehr
* 144 für de Chrankewagä
* 112 als allgemeinä Notruef (Oiropäischi Notruefnummerä)
* 1414 fürd Rettigshelikoptär vo de REGA
* 1415 fürd Rettigshelikoptär vo de Air Glacier

Di Oiropäischi Notruefnummerä 112 funkzioniärt au i de Schwiiz. Allärdings füehrt si nöd zunere spezielle Zentralä, sondern mer wird mit de Polizei verbundä. Es wird drum empfohlä, wenn mer weiss, um was für en Notfall es sich handled, diräkt de zueständige Stell aazlüte. D'Churznummerä 112 funkzioniärt aber au bimene Natel wo gsperrt isch.
## Churznummerä i de Schwiiz
Näbed de eigentlichä Notrüef gitts au na wiiteri Churznummerä, wo für wichtigi Dienscht sind:
* 140 für dä Pannädienscht
* 143 für di dargeboteni hand
* 145 für Vergiftigsnotfäll
* 147 für Hilf für Chind und Jugendlichi
Schönenwerd

**Schönewerd** (amtlich *Schönenwerd*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Oute im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Schönewerd liit a de Aare südweschtlich vo Aarau. D Gmeindsflächi umfasst 11 % langwirtschaftlichi Flächi, 44,9 % Waud, 39,6 % Sidligsflächi und 4,5 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Ärlischbach, Nedergösge, Grezebach, Kölike, Oberämpfäude und Eppebärg-Wöschnou.

## Gschicht
Schönewerd isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 778 aus *Werith*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 36,8 % gläge.

## Religion
31,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 38,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,0 %, CVP 13,5 %, EDU 0,9 %, EVP 1,9 %, FDP 21,5 %. GLP 4,1 %, GP 6,3 %, SP 17,8 %, SVP 28,5 %, Suschtigi 1,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Peter Hodel (Stand 2012).

## Wirtschaft
Z Schönewerd isch im Johr 1851 dr Schuehärsteller *Bally* gründet worde. D Schuehfabrik isch in de 1990er zuegmaacht worde. *Bally* isch siit 2008 im Bsitz vo de öschtriichische *Labelux Group GmbH*.

D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,9 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 4761 Iiwohner 77,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1,1 % Französisch, 9,2 % Italienisch und 11,9 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Schönewerd ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Lüt
* Jonas Fricker (* 1977), Politiker (GPS), Nationaurot (2015–2017)
* Paul Gugelmann (1929–2022), Künschtler
* Karl Hescheler (1868–1940), Zoolog
* Paul Hubschmid (1917–2002), Schauspiler
* Odo Lang (1938–2020), Benediktiner, Liturgiwüsseschaftler und Stiftsbibliothekar z Äisele
* Georg Müller (* 1942), Rächtswusseschaftler und Hochschuellehrer
* Alfred Rhyner (1915–1975), Unternähmer

## Biuder

Datei:Schoenenwerd abata preghejo 264.JPG|Stiftschile
Datei:Schoenenwerd kastelo 293.JPG|Garteschlössli vom Carl Franz Bally
Datei:Schoenenwerd Carl Franz Bally monumento 262.JPG|Carl-Franz-Bally-Dänkmol
Datei:Bally shumuzeo 287.JPG|Bally Schuehmuseum
Datei:Schoenenwerd 254.JPG|Gmeindshuus
Datei:Schoenenwerd vilagxa puto 281.JPG|Brunne im Dorfzentrum
Datei:Olten (distrikto) 251.JPG|Hotel «Storchen»


## Literatur
* Philipp Abegg, Georges Bürgin et al.: Schweizerische Kunstführer GSK, Band 775/776: *Industrieensembles und Parkanlage «Bally» in Schönenwerd*, Bern 2005, ISBN 3-85782-775-0
* Otto von Däniken: *Schönenwerd. Dorfgeschichte*. Schönenwerd, 1974.
* Peter Heim: *Königreich Bally. Fabrikherren und Arbeiter in Schönenwerd*. Hier + Jetzt, Verlag für Kultur und Geschichte, Baden 2000. ISBN 3-906419-21-5
* Rolf Max Kully: *Solothurnische Ortsnamen. Die Namen des Kantons, der Bezirke und der Gemeinden.* Lehrmittelverlag, Solothurn 2003 (Solothurnisches Namenbuch, Bd.&nbsp;1), ISBN 3-905470-17-9.

## Weblink

* www.schoenenwerd.ch
* 

## Fuessnote
Seewen SO

**Seebe** (amtlich *Seewen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Dorneck im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Seebe liit südöschtlich vo de Stadt Basel im Schwarzbuebeland. D Gmeindsflächi umfasst 40,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 54 % Wald, 4,9 % Sidligsflächi und 0,5 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Hobel, Büüre, Nunnige un Himmuried im Kanton Soledurn un Ziefe, Reigetschwyl, Brätzbel und Duggige im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Seebe isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1147 als *Sewin* (1194 *Sewen*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,6 % gläge.

## Religion
21,5 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 58,9 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,9 %, CVP 21,0 %, EDU 0,1 %, EVP 0,6 %, FDP 21,9 %. GLP 3,1 %, GP 5,1 %, SP 13,2 %, SVP 29,5 %, Suschtigi 2,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Philippe Weber (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,2 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 958 Iiwohner 95,1 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,7 % Französisch, 0,8 % Italienisch un 3,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Seebe ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bilder

Datei:Seewen Kirche.jpg|Chile St. Germain
Datei:Koeplihaus Seewen SZ 2.jpg|Koeplihuus
Datei:Museum für Musikautomaten, Seewen 01 10.jpg|Museum für Musikautomate
Datei:Picswiss SO-20-20.jpg|Buurehuus
Datei:Seewen Baslerweiher.jpg|Baslerweier


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.seewen.ch
* 

## Fuessnote
Selzach

**Söuze** (amtlich *Selzach*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Söuze liit i de Ebeni vor Aare u goht uffe bis zur Hasematt uf de erschte Jurachette uf 1445 m. D Gmeindsflächi umfasst 50,4 % langwirtschaftlichi Flächi, 38,6 % Waud, 8,6 % Sidligsflächi u 2,4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Bettle, Gränche, Gänsbrunne, Oberdorf, Lommiswiu, Bäuch, Lüsslige u Nennigkofe im Kanton Soledurn u Löizige und Court im Kanton Bern.

## Gschicht
Söuze isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1181 aus *Selsacho*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 12,7 % gläge.

## Religion
34,8 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 42,4 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 8,0 %, CVP 17,6 %, EDU 0,6 %, EVP 0,8 %, FDP 17,7 %, GLP 4,5 %, GP 4,3 %, SP 14,9 %, SVP 29,8 %, Suschtigi 1,8 %.

Gmeindspresidänt isch dr Viktor Stüdeli (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,6 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 2810 Iiwohner 92,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1,3 % Französisch, 1,2 % Italienisch und 5 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Söuze ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Bilder

Datei:Das Innere der Kirche Mariä Himmelfahrt in Selzach.jpg|s Inner vo de Chile Mariä Himmelfahrt
Datei:Haager Kapelle.jpg|Haager Kapelle
Datei:Weiler Haag.jpg|Wiiler Haag
Datei:Bauernhaus Bellacherstrasse.jpg|Buurehuus Bellacherstrass
Datei:Kulturgut selzach-9.jpg|Alti Müli
Datei:Kulturgut selzach-1.jpg|Buurehuus Liechti (Altreu)
Datei:Restaurant zum grünen Affen.jpg|Restaurant zum grüene Aff (Altreu)
Datei:Kulturgut selzach-4.jpg|Ettershof (Altreu)
Datei:Kulturgut selzach-10.jpg|Alt Schuelhuus
Datei:Kulturgut selzach-11.jpg|Pfarrhuus


## Weblink

* www.selzach.ch
* 

## Fuessnote
Lu Xun

Dr **Lu Xun** (, äigentlig ; * 25. September 1881 z Shaoxing; † 19. Oktober 1936 z Shanghai) isch e chinesische Schriftsteller und Intellektuelle gsi. Er het bi dr Beweegig vom vierte Mäi mitgmacht, wo vo dr Beida (Peking-Universidäät) usgange isch. Mit andere Intellektuelle het er d Baihua-Beweegig understützt, won e Reformbeweegig für literarischs Schanr und Stil gsi isch. Wäärend er in dr Volksrepublik China as Begründer vo dr modärne chinesische Litratuur gältet, si z Taiwan sini Wärk joorzääntelang verbote gsi, bis s Chriegsrächt am Ändi vo de 1980er Joor ufghoobe worde isch. 

## Wärk
* Wolfgang Kubin (Hg./Übers.): *Lu Xun. Werkausgabe in 6 Bänden*, Zürich, 1994.
**Büecher uf Dütsch**
* *Lu Xun - Wilde Gräser*: Verlag für Fremdsprachige Literatur, Peking 2002, ISBN 7-119-02977-0
* *Lu Xun - Morgenblüten abends gepflückt*: Verlag für Fremdsprachige Literatur, Peking 2002, ISBN 7-119-02974-6
* *Lu Xun - Auf der Suche*: Verlag für Fremdsprachige Literatur, Peking 2002, ISBN 7-119-02975-4
* *Lu Xun - Aufruf zum Kampf*: Verlag für Fremdsprachige Literatur, Peking 2002, ISBN 7-119-02973-8
* *Lu Xun - Alte Geschichte neu erzählt*: Verlag für Fremdsprachige Literatur, Peking 2002, ISBN 7-119-02976-2

## Litratuur
* Wolfgang Kubin (Hg.), *Moderne chinesische Literatur*, Frankfurt a.&nbsp;M.: Suhrkamp, 1985.
* Leo Ou-fan Lee. *Voices from the Iron House. A study of Lu Xun.* Bloomington, Indianapolis: Indiana University Press, 1987.
* Raoul David Findeisen, *Lu Xun. Texte, Chronik, Bilder, Dokumente*, Stroemfeld, Frankfurt a.&nbsp;M./Basel, 2001.
* Wolfgang Kubin: Literatur als Selbsterlösung. Lu Xun und Vox clamatis. Die chinesische Literatur im 20. Jahrhundert. In: Geschichte der chinesischen Literatur. Band 7 München 2005 S. 33-46

## Fuessnoote


## Weblingg

* Originalteggst uf Chinesisch uf Wikisource
* Lu Xun (1881-1936)
* Unionsverlag
* Lu Xun - Wärk in säggs Bänd
* China: Mit Kungfu gege die modärne Klassiker
* Der Konfuzianismus als Kannibalismus
Wuhan

**Wuhan** (chinesisch 武漢市 / 武汉市, Pinyin  * Shì*, churz 漢 / 汉, *Hàn*) isch e Underprowinzstadt und d Hauptstadt vo dr Prowinz Hubei in dr Volksrepublik China.

## Geografy
Wuhan lyt dört, wo die beide grosse Flüss Jangtse und Han Jiang zämechöme.

In dr Innestadt –&nbsp;em geografische Stadtgebiet&nbsp;– läbe 8'090'000 Mensche (Ändi 2017).

S ganze Verwaltigsgebiet vo Wuhan het öpe 10'766'000 Iiwooner (Stand 2016). Es isch fast 8'500 Kwadratkilometer grooss und het käi zämmehängends urbans Siidligsgebiet, es het usserhalb vom Zäntrum e ländligi Siidligsstruktuur und mä chönnt s fasch mit ere chliine Browinz vergliiche.

## Gschicht und Name
S innere Wuhan isch entstande, wo mä drei Stedt, *Wuchang*, *Hankou* (früener vilmol au as *Hankow* oder *Hankau* gschribe) und *Hanyang*, veräinigt het.

Dr Ortsname vo Wuhan isch es Schachtlewort. Er isch zämegsetzt us dr Silbe Wu-, wo vo dr alte Stadt Wuchan chunt, und -han, wo vo dr Stadt Hankou gnoo isch.

## Gsundheitsfrooge
Z Wuhan het d Coronavirus-Pandemy 2019/2020 agfange.

## Weblingg

* d Websyte vo dr Stadt wuhan (uf Änglisch)

## Fuessnoote
Schnottwil

**Schnottwiu** (amtlich *Schnottwil*, i de Nochbergmeinde seit me *Schnottu*) isch e Iiwohnergmeind im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Schnottwiu ligt am weschtliche Änd vom Buechiberg. Vor Gmeindsflächi si 60 % langwirtschaftlech gnutzte Bode, 32,5 % Waud, 7,4 % Sidligsflächi und 0,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeinde si Biezwiu u Messen im Kanton Soledurn u Wengi, Diessbach, Büre un Oberwiu im Kanton Bärn.

## Gschicht
Schnottwiu isch im Johr 1261 aus *Snotwile* zum erschte Mou gnennt worde (1264 *Snotenwiler,* 1377 *Snottwil,* 1398 *Schnottwil*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,6 % gläge.

## Religion
79,5 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 10,3 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi de Nationalrootswaale 2019 hets das Ergäbnis gää: BDP 4,4 %, CVP 4,6 %, EVP 0,7 %, FDP 25,0 %. GLP 10,1 %, GP 5,1 %, SP 16,1 %, SVP 30,8 %, Suschtigi 0.9%.

Gmeindspresidänt isch dr Stefan Schluep (Stand 2021).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bir Vouchszellig 2000 hei vor 946 Iiwohner 95,7 % Dütsch aus Houptsproch aagää, 1,3 % Französisch, 0,1 % Italienisch u 2,9 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Schnottwiu ghört zum nördleche Bärndütsch, ou wenn s Dorf im Kanton Soledurn ligt.

## Weblink

* www.schnottwil.ch
* 

## Fuessnote
Villanovakultur

D **Villanovakultuur** isch die eltisti iisezitligi Kultuur in Nord-Italie. Si het sich um s 10. Joorhundert v.&nbsp;d.&nbsp;Z. im mittlere Italie, vor allem im nördlige Apennin, usbr'itet und isch im 3/ Joorhundert v.&nbsp;d.&nbsp;Z. verschwunde. Iir Zentrum isch in dr hütige Toskana gsi. Si isch d Grundlaag vo dr Kultuur vo de Etrusker gsi und isch vo dere abglööst worde.

Iire Naame chunnt vom Dorf beziehigswiis vom Guet Villanova in dr Gmäind Castenaso südöstlig vo Bologna. Dört het mä 1853 e Greeberfäld vo dr Villanovakultuur entdeckt, wo dr Groof Giovanni Gozzadini as Erste mit eme wüsseschaftlige Ziil het lo usgraabe.

Tüpisch si die riichverzierte Urne, wo in Greeber vo Manne nit sälte mit eme Helm us Bronse oder Doon zuedeckt gsi si, und die sogenannte *[[Hausurne|Huusurne]]*, wo d Form vom ene Huus häi, und sustigi Graabbiigoobe (Keramik, Waffe, Schmuck).

D Kwelle si in dr Hauptsach die groosse Urnegreeberfälder. D Verbrennig mit Urnebiisetzig isch dennzumol in ganz Öiropa wit verbräitet gsi.

Die früeji Villanovakultuur isch woorschinlig eender egalitäär gsi. Spööter git s mee Merkmol für e sterkeri Hierarchisierig in dr Siidligswiis und dr Art, wie d Greeber aagordnet si.

D Zit vom Übergang vo dr Villanovahultuur zu de Etrusker vom Ändi vom 8. bis zum Aafang vom 6. Joorhundert v. d. Z. bezäichnet mä as Orientalizzante (orientalisierend), wil s in deere Zit mee orientalische Iifluss gee het. Bsunders in dr Schrift und dr Münzbräägig isch dä Iifluss stark gsi.

## Litratuur

*Bartoloni, Gilda: *Archäologische Untersuchungen zu den Beziehungen zwischen Altitalien und der Zone nordwärts der Alpen während der frühen Eisenzeit Alteuropas*, Ergebnisse eines Kolloquiums in Regensburg, 3. - 5. November 1994, Regensburg: Univ.-Verl. Regensburg [u. a.] 1998, ISBN 3-930480-23-9
*Radatz, K.: *Grabfunde der Villanovakultur vom Monte Campanile in Veji Prov. Rom,* in: M. Liverani, A. Palmieri, u. R. Peroni (Hg).: *Studi di Paletnologia in onori di Salvatore M. Publesi,* Rom 1985, S. 851-861.
*Tamburini, Pietro: *Un abitato villanoviano perilacustre, il "Gran Carro" sul lago di Bolsena (1959 - 1985)*. Rom: Bretschneider 1995, ISBN 88-7689-114-5

## Weblingg

*Biidrag mit ere Abbildig von ere Hütteurne
*Dütschi Site vom ene italiänische Stadtmuseum über d Villanovakultur
Lydien

**Lüdie** *(lat. Lydia, au *Mäonie*)* isch dr Naame von ere Landschaft im Alterdum. Si het sich an dr Middelmeerküste vo Chläiasie in dr hütige Türkei befunde gegenüber de Insle Lesbos, Chios und Samos, wo dr Küste vorglaageret si. S Gebiet isch vom hütige İzmir bis öbbe Alaşehir im Landesinnere gange. In früenere Zite het s au *Mäonie* ghäisse. Es isch vom Volk vo de Lyder (*Mäone*) bewoont worde.

## D Laag

S Gebiet het Gränze mit Müsie im Norde ghaa, mit Frügie im Oste und mit Karie im Süde und mit de drei Insle, vor dr Küste, wo vo ionische Grieche bewoont worde si. D Hauptstadt Sardes (hüte Salihli) sig im Joor 687 v. d. Z. vom Köönig Gyges (716-678 v. d. Z.) gründet worde.

## Gschicht
Dr griechisch Gschichtsschriiber Herodot het gschriibe, ass noch ere Hungersnot in Lüdie e Däil vo dr Bevölkerig usgwanderet isch, sich in Norditalie niidergloo het und s Volk vo de Etrusker bildet het. Die Theorii isch wäärend Joorhunderte umstritte gsi. Genetischi Undersuechige vom Alberto Piazza vo dr Universidäät Tuirin stütze aber d Theorii, ass mindestens e Däil vom etruskische Volk sini Wurzle z Lüdie gha het.

Dr Gyges isch dr ersti Köönig vo dr Mermnade-Dünastii gsi, wo iiri Häärkumft uf d Göttin Kybele zrüugggfüert het. D Vorgängerdünastii vo de *Herakleide* mit iirem letschte Köönig Kandaules söll vom Herakles abstamme und gältet as legendäär.

Lüdie sig e riichs und mächdigs Land gsi, und si Riichdum häig uf Gold basiert, wo us em Fluss Paktolos gwunne worde isch, und uf sinere Laag an Handelsstroosse. Dr Saag nooch het s im Fluss Gold ghaa, wil dr frügischi Köönig Midas si Fluech dass alles was er wurd aalänge zu Gold wurd, in däm Fluss söll abgwäsche haa.

Im 7. Joorhundert v. d. Z. het mä dört die erste Münze as Zaaligsmiddel usegee, und das si die eltiste Münze wo mä im Middelmeerruum gfunde het. D Erfindig vom Gäld het dr Handel vom Land lo ufblüeje. 

Dr letscht Köönig vo Lüdie isch dr Kroisos (Krösus) gsi, won es Orakel vo Delphi nid tichdig dütet het und gege die Perser in Chrieg zooge isch.
Dr Alexander dr Groossi het s Perserriich erooberet und noch sim Dood isch Lüdie zerst in d Händ vo de Selöikide gfalle. 188 v. d. Z. isch s im Friide vo Apamea an Pergamon choo. Noch em Dood vom letschte Attalid 133 v. d. Z. isch s denn Däil vo dr römische Browinz Asia worde. In deere Zit isch Lüdie im ene Conventus-Bezirk zämmegfasst bliibe, wo dr Ursprung von em woorschinlig no in die pergamenischi Zit zrugggoot.

## Litratuur
* Christian Marek: *Geschichte Kleinasiens in der Antike.* C. H. Beck, München 2010, S. 911 (Index, siehe *Lydien/Lyder*).

## Weblingg
* 

## Fuessnoote
Starrkirch-Wil

**Starchöuch-Wiu** (amtlich *Starrkirch-Wil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Oute im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Starchöuch-Wiu liit zwüsche dr Aare und em Nordabhang vo dr Ängubergchette. D Gmeind bstoht us dr Huufedörfer Starchöuch und Wiu. D Gmeindsflächi umfasst 27,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 50,8 % Waud und 21,3 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Oute und Dulike im Kanton Soledurn und Oftrige und Aarbig im Kanton Aargau.

## Gschicht
Starchöuch isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1036 aus *Starchenchilcha* (1045 *Starckinchirgun*, 1173 *Starnchilhun*, 1275 *Starrchilch*), Wiu im Johr 1217 aus *Wilere* (1260 *Wilon*, 1288 *Wile*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 11,7 % gläge.

## Religion
35,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 39,8 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,1 %, CVP 13,4 %, EDU 0,2 %, EVP 3,0 %, FDP 22,4 %. GLP 5,7 %, GP 6,2 %, SP 27,3 %, SVP 19,1 %, Suschtigi 0,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Daniel Thommen (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,7 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1253 Iiwohner 93,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch, 2,2 % Italienisch und 3,9 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Starchöuch-Wiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Bilder

Datei:Starrkirch-Wil 301.JPG|Chrischtkatholischi Chile Sankt Peter und Paul
Datei:Starrkirch-Wil tombejo kaj kristankatolika preghejo 312.JPG|Fridhof und Chile
Datei:Starrkirch-Wil 297.JPG|Ortsiigang vo Dulike här


## Weblink

* www.starrkirch-wil.ch
* 

## Fuessnote
Stüsslingen

**Stüüslige** (amtlich *Stüsslingen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Stüüslige isch es Bachziiledorf uf bode Sitte vom Stüüsliger Bach in ere Talmuelde nördlich vom Aaretau am Jurasüdfuess am Fuess vom *Guge*, im Soledurner Nideramt. D Gmeindsflächi umfasst 54,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 36,7 % Waud und 8,9 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Ärlischbach, Nedergösge und Loschdorf.

## Gschicht
Stüüslige isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1226 aus *Stuzelingen* (1266 *Stuselingen*, 1288 *Stüslingen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 5,4 % gläge.

## Religion
25,2 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 57,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,2 %, CVP 27,8 %, EDU 0,2 %, EVP 0,2 %, FDP 17,1 %. GLP 2,7 %, GP 7,7 %, SP 9,6 %, SVP 28,7 %, Suschtigi 0,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Michael Wagner (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 945 Iiwohner 96,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch, 0,6 % Italienisch und 2,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Stüüslige ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Bilder

Datei:Stuesslingen preghejo 145.JPG|Turm vo dr nöie Chile vo 1948
Datei:Stuesslingen preghejo 138.JPG|Innenaasicht vo dr Chile
Datei:Stuesslingen malnova preghejo 178.JPG|Alti Chile, hüte Abdankigskapell


## Weblink

* www.stuesslingen.ch
* 

## Fuessnote