Avestische Sprache

**Avestisch** (früener au: *Awestisch*) isch di ältisti und am beste öberlifreti Sprooch vo de altiraanische Sprooche. Si isch d Sprooch vom *Avesta*, em hailige Buech vom Zoroastrismus. S Avestische isch im 5.Jh.v.&nbsp;Chr. uusgstorbe, werd aber bis hüt no as Liturgiisprooch bruucht. Anderi altiranischi Sprooche sind s Altpersische und e paar anderi nu wenig guet bikannti Sprooche, wie Skythisch oder Medisch. 

## Iitailig
S Avestische ghört zum ostiranische Zwiig vo de iranische Sprooche und ghört zäme mit de indische Sprooche zum Indoiranische, emene Zwiig vom Indoeuropäische.

S **Altavestische** oder seltniger au *Gathisch* isch d Sprooch vo de Gathas (av. gāϑā »Gsang«), de ältiste Hymne vom Avesta und vom Yasna Haptanghaiti, wo em Zarathustra zuegschribe werdet. Die Sprooch isch vermuetli um 800 v.&nbsp;Chr (plus minus 200 Joor noch verschidnige Aasichte) im nördliche Iran und Turkmenistan gredt wore. S typischte Merchmoll isch, ass all uusluutende Vokääl lang sind. S Altavestische isch eng verwandt mitem Sanskrit, bsunders au im Satzbau und Wortschatz.

S **Jungavestische** zaigt e veraifachti Grammatik gegenöber de ältere Sproochform und isch öppe 200 Joor jünger. De restlich Tail vom Avesta, wo nöd Altavestisch isch, isch i dere Variante gschribe, drunder au de Videvedad, e religiöses Gsetzbuech. S Jungavestische isch aber nöd aihaitlich und ghört zu verschidnege Tielekt, dezue chömed no zittlichi Ändrige. 

As **Spootavestisch** wered Tegscht bizaichnet, wo gschribe wore sind, nochdem s Avestische as gredti Sprooch uusgstorben isch. Die Sproochstuufe zaigt vill Iiflüss vo anderne iranische Sprooche, wie z. B. Pahlewi.

## Altavestischi Schrift und Phonologii

S Avestische het im Gegesatz zum verwandte Sanskrit starchi luutlichih Verändrige gegenöber vom erschlossene Urindoeuopäische döregmacht und wiist 53 Phonem uuf. Um d Uussprooch vo de traditionell mündlich öberlifrete hailige Teggscht phonetisch gnau z widergee, isch im 4. Jh.n.&nbsp;Chr. d **Avesta-Schrift** entwicklet wore. Die het as Grundlag d Pahlawi-Schrift, wo sinersits us de aramäische Schrift entwicklet woren isch. Demit die vile Phonem gnau festglait hend chöne werde, sind Buechstabe veränderet oder noi erfunde wore. As e bsundrigi Noijerig, vermuetli noch griechischem Vorbild, sind Zaiche för Vokääl gschaffe wore. D Avesta-Schrift werd vo rechts uf links gschribe.

* Vokääl: 
* Konsonante: 
** Velari: 
** Palatali: 
** Dentali: 
** Labiali: 
** Nasali: 
** Halbvokal: 
** Sibilante: 

Die Luutgsetz hend au dezue gfüert, as d Grammatik kompliziert isch, well d Wörter recht verschidnigi Forme uufwiiset: *ap-* »Wasser« *afš* im Nominativ Singular, aber *āpō* im Nominativ Plural und *aiβiiō* im Dativ Plural.

## Grammatik
S Nomen (Substantiv, Adjektiv, Pronome) het 3 Genera (Maskulina, Feminina, Neutra), 3 Numeri (Singular, Dual, Plural) und 8 Kasus (Nominativ, Vokativ, Akkusativ, Genitiv, Ablativ, Instrumental, Dativ, Lokativ). I de Wörterbüecher werd i de Regle de Stamm agee.

Vo de Zaalwörter flektieret d Zale 1, 2, 3 und 4 noch Geschlecht und Fall:

Die restliche Zaale flektiered nöd: 5 paṇca, 6 xšuuaš, 7 hapta, 8 ašta, 9 nauua, 10 dasā, 100 satəm, 1000 hazaŋrəm, 10'000 baēuuarə

S Verb isch wie im Sanskrit und im Altgriechische recht komplex. S finiti Verb kennt 3 Persone (1., 2. 3. P.), 3 Numeri (Sg., Du., Pl.), 5 Tempora (Präsens, Perfekt, Imperfekt, Aorist, Futur), 5 Modi (Indikativ, Injunktiv, Konjunktiv, Optativ, Imperativ) und 3 Genera verbi (Aktiv, Mediopassiv, Stativ). Dezue chömed meriri Infinitiv, Partizip, Verbaladjektiv und Gerundium.

## Büecher
* Karl Hoffmann, Bernhard Forssman: *Avestische Laut- und Felxionslehre*; Innsbruck 2004. ISBN 3-85124-698-5 (2. Uuflaag)