Edgar Zeidler

Dr **Edgar Zeidler** (* 1953 z'Colmer) ìsch a elsassischer Ditschlehrer, Sprochwìssaschàftler un Dìchter.

Ar düet vìel màcha fer d elsassischa Sproch: ar ìsch dr Grìnder vu dr Schrìftàrt Orthal un dr Leiter vum Verein AGATE (**A**cadémie pour une **G**raphie **A**lsacienne **T**ransfrontalière).

Ar stàmmt üss Metzeràl, sina Mundart ìsch Colmerditsch, àwer mìt da Johra hàt'r àui àndra Vàriànta üssem Owerelsàss un zum Teil üssem Unterelsàss glehrt. Ar schribt àlso sina Gedìchta ìn verschiedena Mundàrta, hàuiptsachlig uf Colmerisch, àwer àui ìmmer uf Frànzeesch un Hochditsch, so kààt ma dia Text besser versteh un àui vergliicha.

## Jugend un Studia
* Université de Haute-Alsace (Owerelsàss-Universität). Ar hàt Hochditsch gstudiart. Dr Raymond Matzen, dr Jean-Jacques Brunner un dr Adrien Finck sìn unter ànderem sina Profasser gsìì. **Licence, CAPES.**
* Université de Strasbourg (Stroßburriar-Universität). Ànna 1982, "**doctorat de 3ème cycle en linguistique et dialectologie allemandes**" ìwer d Mundàrta vu Mìhlbàch un Metzeràl, Mention sehr güet.

## Mundàrtforschung
* Ànna 2003 hàt'r mìt em Albert Hudlett, Leiter vum GERIPA (**G**roupe d**'E**tudes et de **R**echerches **I**nterdisciplinaires sur le **P**lurilinguisme en **A**lsace et en Europe) ìn dr Owerelsàss-Universität, ìwer d "Charte de la graphie harmonisée des parlers alsaciens" gschàfft. A erschta Version vun'ra nèia elsassischa Schrìftàrt ìsch do drüss entstànda.
* Vu 2004 bis 2007 hàt'r mìt dr Danielle Crévenat-Werner, àui a elsassischa Sprochwìssaschàftlera, a großa Forschungsàrwet gmàcht, fer d Schrìftàrt z'verbessera. Vìel "Dictées" sìn ìm gànza Elsàss gmàcht worra, fer z'versteh wia sìch d Elsasser d Schrìfft àm Beschta känna vorstella.
* Ànna 2006 hàt'r mìt a pààr Frìnd s Verein AGATE grìnda, fer d Unterstìtzung vum Dialekt dur d Schrìft. Bi dana erschta Mìtglìeder sìn elsassischa Profasser, Schrìftsteller un Dialektunterstìtzer gsìì: dr Gérard Leser, dr Yves Bisch, dr Partick Grimm, d Danielle Crévenat-Werner, un dr Edgar Zeidler àls Leiter.
* Ànna 2007 hàt'r dr Friahjohrschwalmala-Priis bikumma.
* Ànna 2008 ìsch a Büech veräffentligt worra: "Orthographie alsacienne - Bien écrire l'alsacien de Wissembourg à Ferrette". Dàs Büech beschribt d Orthal Methoda, wo s Ergebniss vu dara gànza gmeinsàma Àrwet ìsch.
* Àm 19 Oktower 2008 ìsch dr erscht elsassischa Dìchterwaj z'Mìnschter igwèiht worra. Dia Dìchterwaj sìn Spàziarwag mìt Schìlder wo ma Gedìchta kààt lasa, 's ìsch a Idee vum Verein AGATE. Boll gìtt's mehrera elsassischa Dìchterwaj, do un därt ìm Elsàss.
* Ànna 2009 hàt'r a "Bretzel d'Or" (Guldbratzala) bikumma, fer sina Àrwet ìn Dialektologie. S Guldbratzala ìsch a hocher Priis fer d Unterstìtzung vu dr elsassischa Sproch un Kültür.
* Zitter 2009 schribt'r ei Sunntig uf zwei a kleiner Elsassisch-Kurs ìn dr Zittung L'ALSACE.
* Ìm Mai 2019 hàt'r a Hebel-Plakette bikumma, àls Belohnung fer si Isàtz fer d elsassischa Sproch un Kültür un fer si Wark àls drèisprochiger Dìchter. 
* Noh zeh Johr Àrwet, And 2024, düet s Verein AGATe a Lehrbüech ìwer d Gràmmàtik vu dr Elsassischa Sproch veräffentilga, unter dr Leitung vum Edgar Zeidler: „L'alsacien de A à Z - Elsassisch vu A bis Z“. D Mìtàrweiter kämma vum Owerelsàss, meischtens vu dr Milhüsergegend, àlso ìsch dia Gràmmàtik uf'ra Bàsis vu Milhüserditsch bàuia. Àwer dàs Büech beschribbt doch d meischta Eigaschàfta vum Dialekt ìm Gsàmta.

## Àndra Üsszeichnunga
* Janner 2011: ar ìsch mìt da àkàdemischa Pàlma üsszeichnet worra.
* Mai 2011: ar ìsch zum "Agrégé" befärdet worra.

## Àktion àls Profasser
Ìm Friahjor 2013 hàt'r sìch waga Stààtsreforma ìwer Sprochunterrìchta un Exàma heftig empört. Ìn dr DNA-Zittung sìn Àrtìkel ìwer dàs Thema veräffentligt worra.

## Literàrisch Wark
### Lehrbiacher
* Wort-Spiele - Mots Croisés Thématiques, Ellipses Verlàg, 2006.
* Orthographe alsacienne - Bien écrire l'alsacien de Wissembourg à Ferrette, Jérôme Do Bentzinger Verlàg, 2008.
* Leçons d’alsacien, vum Yves Bisch un vum Edgar Zeidler, Verlàg vu dr Zittung L’ALSACE, 2012, 2014, 2016.
* 100 leçons d'alsacien, vum Yves Bisch un vum Edgar Zeidler, Verlàg La Nuée Bleue, 2023.
* L'alsacien de A à Z - Elsassisch vu A bis Z: Gràmmàtik vu dr Elsassischa Sproch (ìm Owerelsàss), Baar Verlàg, 2024.

### Gedìchta
* Andzitt - Endzeit - Fin d'une époque: drèisprochiga Gedìchta, Jérôme Do Bentzinger Verlàg, 2007.
* Wàckelkontàkt - Wackelkontakt - Faux contact: drèisprochiga Gedìchta, Jérôme Do Bentzinger Verlàg, 2008.
* Les fleurs d’un rêve - Tràuimbliameler - Traumblüten: drèisprochiga Gedìchta, Jérôme Do Bentzinger Verlàg, 2011.
* Lawesliader - Liebeslieder - Voluptés: drèisprochiga Gedìchta, Éditions L'Arpenteur, 2014.
* Granzstein - Grenzsteine - Bornes: drèisprochiga Gedìchta, Drey Verlàg, 2017.
* Au fil du temps - Zeitgeist: drèisprochiga Gedìchta, ID Éditions, 2018.
* Gitanjali - Lobliader – Chants de louanges: Ìwersetzung uf Elsassisch vu Gedìchta vum Rabindranath Tagore, 2019.
* Am and vom liad. Au bout du compte. Letzten Endes: drèisprochiga Gedìchta, Éditions du Tourneciel, 2020.
* Ùffem Erleblätt - Sur la feuille de l’aulne - Auf dem Erlenblatt - ハンノキの葉のうえで : Haiku & Senryū, vum Edgar Zeidler, jàpànischa Ìwersetzung vum Daisuke Sakumoto, 2025.
* Àm Fanschter vo dr Seel - À la fenêtre de l'âme - Am Fenster der Seele: drèisprochiga Gedìchta, 2025.

### Verschìedes
* Mehrera Gedìchtla sìn ìn verschìedena Anthologia veräffentligt worra: Ethaina Verlag, "Das Gedicht lebt" bim Fischer Verlag, Elsässische Literatur-Zeitschrift (RAL), "Allmende" (àlemànnischa Blättla üss Kàrlsrüeh).
* Ìwerstzung uf Frànzeesch vum Romàn vum Nick Günter „Claudine - Sommer 1959“, Herbert Utz Verlàg,2013.
* Versteh mi güet - Comprends-moi bien: Theàterstìckla uf Elsassisch un Frànzeesch, 2019.
* Ìwerstezung uf Elsassisch vum Gedìcht vum Arthur Rimbaud „Le Bateau Ivre - S wànkende Schìff“, Lire Objet éditions, 2022.

## Externa Link
* ''L'écrit féconde l'oral'' Àrtìkel vu dr Zittung DNA àm 26 Oktower 2008 (fr)

## Referanz