Rudolf Schwarzenbach

De **Rudolf Schwarzenbach**, uf Züritüütsch **Ruedi Schwarzebach** (* 1937) isch en pänsionierte Zürcher Kantonsschuelleerer und emeritierte Titulaarprofässer a der Uniwèrsitèèt Züri. Er hät e paar gwichtige Sache zum Schwyzertüütsch gschriben und useggèè.

## sys Läben und Schaffe
Der Schwarzebach hät z Züri und z Kiel Gèrmanischtik und Volchskund gstudiert. Syni Dissertazioon, won er bim Ruedolf Hotzeköherli gschribe hät, isch s über 500 Syte tick Grundlaagewèèrch *Die Stellung der Mundart in der deutschsprachigen Schweiz. Studien zum Sprachgebrauch der Gegenwart* gsy (truckt 1969). Es isch e Gsamtschau über Schwyzertüütsch und Schrifttüütsch überhaupt, über die rüümlich und gsellschaftlich Gliderig vom Schwyzertüütsch, über s Mundaartverständnis und d Mundaartpflääg sit em 19.&nbsp;Jarhundert, über d Mundaart i de Chile, i der öffetliche Reed, i der Armee, i de Präss, de Literatuur, uf de Büüni, im Film und am Raadio und über d Mundaart i de Schuel. Me hät das Buech doozmaal bräit zur Gchäntnis gnaa und sogaar i de Tagespräss begäischteret drüber prichtet, so öppen i de *[[Basler Nachrichten|Basler Naachrichte]],* im *[[Der Landbote|Landbot]]* (vom Arthur Puur) und im *Sunntigsblatt,* und de Kurt Meyer hät i de *[[Schweizer Monat|Schwyzer Monetsheft]]* drüber gschribe.

Drufaben hät er as Tüütschleerer a de Kantonsschuel Züri-Oberland z Wetzike gschaffet; 1978 hät em de Kantoon de Profässooretitel ggèè. Vo 1989 bis 2000 – won er sich voorzytig hät la pänsioniere laa – isch er deet au Räkter gsy.

1983 isch er nach synere Habilitierig a der Uniwèrsitèèt Züri Privaatdozänt für tüütschi Spraachwüsseschaft (bsunders für die vo de Schwyz) woorde. 1989 oder 1990 hät er vo der Uni de Profässooretitel überchoo. A der Uni hät er under anderem amene Forschigsprojäkt mitgschaffet, wo s öffetlich Reden i de tüütsche Schwyz nööcher aaglueget hät. Vo 1993 bis 2004 isch er au de Bresidänt vo de Läitende Komissioon vom Fonogrammarchiv vo der Uniwèrsitèèt Züri gsy.

Er hät au a Uusbildigskürs für d Lüüt am Radio und Fernsee DRS mitgwürkt.

Zäme mit synere Frau wont de Schwarzebach sit langem z Mäile; uufgwachsen isch er uf der änere Syte vom Zürisee, nämli z Wättischwyl. Sys Häimetoort isch Rüeschtlike – wo au am Zürisee lyt.

## Publikazioone (Uuswaal)
* *Die Stellung der Mundart in der deutschsprachigen Schweiz. Studien zum Sprachbrauch der Gegenwart.* Huber, Frauefäld 1969 (Beiträge zur schweizerdeutschen Mundartforschung XVII; Digitalisaat).
* *Sarganserländer Mundarten.* Textheft (Bearbäitig). Ug. vom Fonogrammarchiv vo der Uniwèrsitèèt Züri. Frauefäld 1977 (Sprächplatte ZV 7 ug. vom Histoorische Veräin Sarganserland i Zämenaarbet mit em Fonogrammarchiv vo der Uniwèrsitèèt Züri).
* *Öffentliche Reden in der deutschen Schweiz der Gegenwart. Einführung in eine Sammlung sprachwissenschaftlicher Tonaufnahmen und Beiträge zu ihrer Auswertung.* Bäärn 1987 (Europäische Hochschulschriften, Reihe 1, 918).

**As Usegäber:**
* zäme mit der Elvira Glaser und em Peter Ott: *Alemannisch im Sprachvergleich. Beiträge zur 14. [[Arbeitstagung zur alemannischen Dialektologie|Arbeitstagung für Alemannische Dialektologie]] in Männedorf (Zürich) vom 16.–18.9.2002.* Stuegert 2004 (Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik. Byheft 129).
* ''SchweizerDeutsch. Zeitschrift für Sprache in der deutschen Schweiz.'' Ug. vom Verein Schweizerdeutsch. 2009–2013.

## über in
* ''Mitarbeiter dieses Heftes.'' I: *Schweizer Monatshefte. Zeitschrift für Politik, Wirtschaft, Kultur* 63(12), 1983.
* Adrian Müller: *Das richtige Deutsch gibt es nicht.* I: *[[Tages-Anzeiger|Tages-Aazäiger]]* vom 17.&nbsp;Mäie 2010, S.&nbsp;21.
* Prof. Dr. Rudolf Schwarzenbach uf de Website vo der Uni Züri (mit ere Foti).

## Fuessnoote