Gas

E Substanz isch e **Gaas**, wenn sich d Däili von ere im ene groosse Abstand vonenander frei beweege und dr Ruum, wo si din si, gliichmäässig usfülle. Im Vergliich zum *Festkörper* oder zur *Flüssigkäit*, de bäide andere klassische Aggregatzueständ, füllt die gliich Masse as Gaas under Normalbedingige e Volume, wo öbbe duusig bis zwäiduusig Mol gröösser isch. Zämme mit de Flüssigkäite zele d Gaas zu de Fluid.

## Etymologii
Dr Begriff Gaas isch vom belgische Arzt und Naturforscher Johan Baptista van Helmont in sim *Ortus Medicinae* (Amsterdam 1648) brägt worde für e Wasserdunst, wo bi Chelti entstoot, in Aaläänig an s griechische Wort *χάος* („Chaos“), wo im Niiderländische seer äänlig usgsproche wird, wil sich dä Dunst vom *Chaos* vo de Alte (Grieche) nume wenig wurd underschäide.

## Dr Aggregatzuestand ''gaasförmig''
Dr Aggregatzuestand „gaasförmig“ entstoot us dr „feste“ oder „flüssige“ Form von ere Substanz, wenn dere Energii in dr Form vo Wermi zuegfüert wird. Für e baar Elimänt und Verbindige gnüege scho d Standardbedingige (Tämpratur 20&nbsp;°C, Druck 1&nbsp;bar), für dass si gaasförmig si; wenn d Tämpratuure aber gnueg hooch si, wird jedi Materie in e gaasförmige Zuestand versetzt. D Energii, wo drbii zuegfüert wird, wird zur Bewegigsenergii vo de äinzelne Däili (je noch dr Tämpratuur mit Gschwindigkäite im Beriich vo öbbe 1000&nbsp;m/s), und eso wird s ganze Wolume, wo d Substanz din isch, vollständig usgfüllt, wobii d Gaasdäili statistisch überall gliich verdäilt si. S Gsamtsüsteem suecht drbii dr Zuestand vo dr höggste Entropii (zwäite Hauptsatz vo dr Thermodünamik). Dass das dr woorschinligst Zuestand isch, cha mä eso aaschaulig mache: Wemm mä in Gedanke s Wolume, wo im Gaas zur Verfüegig stoot, iidäilt in Ruumzälle, wo öbbe so grooss wie e Molekül si, denn git s vil mee Möglikäite, d Molekül uf die vile Zälle vom ganze Wolume z verdäile as uf e chliine Bruchdäil. Dr Makrozuestand vo dr Verdäilig, wo dr ganz Ruum usfüllt, het die mäiste Aaordnigsmöglikäite (Mikrozueständ) für d Däili und doorum au die höggsti Entropii. 

## Äigeschafte
Bi ideale Gaas isch die freiji Beweglikäit vo de äinzelne Däili vollkomme, wie s dr kinetische Gaastheorii entspricht; dä Zuestand wird erst bi hooche Tämpratuure gegenüber em Siidpunkt erräicht (was z.&nbsp;B. für Wasserstoff und Helium scho bi Zimmertämpratur gältet).

Wemm mä irgend en ideals Gaas in e Wolume füllt, so befindet sich bi gliichem Druck und gliicher Tämpratuur immer die gliichi Zaal vo Däili (Atom oder Molekül) in däm Wolume, d.&nbsp;h. unabhängig vo dr Masse vo jedem Däili und dorum unabhängig vo dr Art vom Gaas. Kwantitativ usdruckt beaasprucht bi Normalbedingige äi Mol (das si noch em Avogadro 6,022&nbsp;×&nbsp;1023 Däili) vo jedem Gaas e Ruum vo 22,4&nbsp;Liter.

Bi reale Gaas si aber meer oder weniger groossi Aazieigschreft vo de Däili underenander wirksam (van der Waals'schi Chreft). Dr Underschiid cha mä bim Komprimiere gsee: Gaas si kompressibel, s Wolume vo ideale Gaas isch umkeert broporzional zum Druck (Zuestandsgliichig). Reali Gaas wiiche vo dene Gsetzmäässigkäite mee oder weniger ab.

Gaas häi au Äigeschafte vo Flüssigkäite: Si fliesse und widerstöön Deformazione nit, au wenn si wiskos si.

## Weblingg

## Fuessnoote