Rechtsanwalt

En **Rächtsaawalt** oder e *Rächtsaawälti(n),* churz au äifach **Aawalt** reschpäktyve *Aawälti(n),* elter und i de Kantön Basel-Stadt und Basel-Landschaft na hüt **Advokat** reschp. *Advokaati(n)* oder dialäktaaler *Apfikaat, Af(f)likaat, Afrikaat, Af(f)ikaat,* vertüütscht und hüt na i de Kantön Bäärn, Soleturn und täilwys Aargau **Füürsprächer** reschp. *Füürsprächeri* oder au **Füürspräch**, isch en jurischtische Bystand mit eme Badänt.

## Was s mached und choschted und wèèr lueget, das s rächt tüend
Rächtsaawält händ d Uufgaab, irem Uuftraaggäber oder Kliänt mit rächtsstaatliche Mittel zu sym Rächt z verhälffe. Für daas chönd s öpperem raate oder öpper zum Byspil vor em Gricht verträtte. Imene Täil vo de tüütsche Länder und Schwyzer Kantöön und im Fürschtetum Liechtestäi chönd d Aawält au as Notaar tèètig sy.

Früener sind d Rächtsaawält für vill oder grad für ales zueständig gsy. Sit Nöierem gits alewyl mee Fachaawält, aso Aawält, wo uf gwüssi Theeme spezialisiert sind.

D Chöschte wèèrded gwöndli im Vertraag zwüschet em Aawalt und em Kliänt abgmachet. Dezue ane gits gwüssi Voorgaaben i de Gsetz und i den äigene Standesregle.

D Aawält understönd eren Uufsicht, wo vo de Gsetz ygrichtet wiird. Im Kanton Züri zum Byspil isch es d «Uufsichtskomissioon», wo sibe Lüüt drin sitzed: Vier list s Obergricht uus und drüü d Aawält (dezue ane chömed jee vier reschp. drüü Ersatzlüüt). Bi Verstööss gäge di äigene Standesregle händ d Aawält äignigi Voorschrifte.

## Woo s Aawaltsrächt greglet isch
S Aawaltsrächt isch z Tüütschland und z Ööschterrych uf Bundesebeni greglet. Z Tüütschland isch das d *Bundesrächtsaawaltsoornig,* z Ööschterrych d *Rächtsaawaltsoornig*.

I de Schwyz isch s Rächt zwäitäilt.
* Kantonaali Ebeni: D Fraage, wèèr Aawalt tèrff sy, wie me zumenen Aawaltsbadänt chunt, was mer as Aawalt wie cha mache und wèèr lueget, das ales au rächt zue- und hèèrgaat, regled de Kantöön iri *Aawaltsgsetz*. 
* Bundesebeni: Im *Bundesgsetz über d Freizügigkäit vo den Aawältinen und Aawält* gaats daadrum, das en Aawalt us em äinte Kantoon au imenen andere Kantoon cha schaffe; und wils für daas gwüssi gmäinsaami Qualifikazioone bruucht, säit s Bundesgsetz au daadezue öppis.

Dezue ane gits na Standesrächt, aso Regle, wo sich d Aawält sälber gänd. Z Tüütschland isch das d *Brueffsoornig für Rächtsaawält (BORA),* und i de Schwyz sinds di *Schwyzerische Standesregle (SSR)*.

## Was de Volchsmund mäint
Luut em *[[Schweizerisches Idiotikon|Schwyzerischen Idiotikon]]* händ Aawält nöd grad en guete Rueff.

Me säit, en Aawalt chönn guet rede:
* *D Apfikaate chöned äim s Woort im Muul verträäje.*
* Öpper *hät es Muul wie en Apfikaat.*

Me mäint, en Aawalt heb nie gnueg:
* *En Afflikaat frisst e Ross vor em Moorgebroot.*
* *D Affikaate frässed Gält.*
* *En Hafe voll Schmaalz mit eme Chèès teckt isch, was den Apfikaate schmöckt.*

En Aawalt gilt au as gwüsseloos:
* *Was en Affikaat tuet, das schämt si de Tüüfel nu z tänke.*

Me mäint au, es gäb z vill von ene:
* *Es hät mee Affikaate as root Hünd.*

Und imene Lied ghäissts:
* *Wie macheds üüsri Apfikaate? Soo mached si s: Si stönd halt hinder d Stubetüür und gänd de Lüüte d Woort lätz füür – soo mached si s!*

Aber d Lüüt wüssed natüürli au, das en Aawalt ales mues wüsse, wänns zum Prozäss chunt:
* *Me muess eme Tokter und emen Apfikaat nüüt verschwige.*

## Literatuur
**Tüütschland:**
* Wilhelm E. Feuerich, Dag Weyland: *Bundesrechtsanwaltsordnung (BRAO). Kommentar.* Vahlen, München 2012, ISBN 978-3-8006-3748-5.
* Michael Kleine-Cosack: *Bundesrechtsanwaltsordnung mit Berufs- und Fachanwaltsordnung. Kommentar.* 9.&nbsp;Uuflaag. C.&nbsp;H.&nbsp;Beck, München 2022, ISBN 978-3-406-77856-8.

**Ööschterrych:**
* Karl F. Engelhart, Klaus Hoffmann, Stefan Lehner, Michael Rohregger, Claudia Vitek: *Rechtsanwaltsordnung. EIRAG, Disziplinarstatut und Richtlinien des ÖRAK. Kurzkommentar.* 10.&nbsp;Uuflaag. Manz, Wien 2018, ISBN 978-3-214-07813-3.

**Schwyz:**
* Alexander Brunner, Matthias Christoph Henn, Kathrin Kriesi: *Anwaltsrecht.* Schulthess, Zürich 2015, ISBN 978-3-7255-7218-2.
* Walter Fellmann: *Anwaltsrecht.* 2. Uuflaag. Stämpfli, Bern 2017, ISBN 978-3-7272-8497-7.
* 

## Gsetzestäggscht
* ''Bundesrechtsanwaltsordnung (BRAO)'' uf dejure.org (Tüütschland)
* ''Rechtsanwaltsordnung (RAO)'' uf ris.bka.gv.at
* ''Bundesgesetz über die Freizügigkeit der Anwältinnen und Anwälte (Anwaltsgesetz, BGFA)'' uf fedlex.admin.ch
** ''Anwaltsgesetz'' vom Kanton Züri uf zh.ch
** ''Kantonales Anwaltsgesetz'' vom Kanton Bäärn uf belex.sites.be.ch
** '' Gesetz über das Anwaltspatent und die Parteivertretung (Anwaltsgesetz, AnwG)'' vom Kanton Lozäärn uf srl.lu.ch
** ''Advokaturgesetz'' vom Kanton Basel-Stadt uf gesetzessammlung.bs.ch
** ''Anwaltsgesetz (AnwG)'' vom Kanton Sanggale uf gesetzessammlung.sg.ch

## Fuessnoote