open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cornaux

**Curnau**, uf Französisch *Cornaux* und im Patois , isch e Gmai vom Kanton Nöieburg.

## Geografi
Cornaux isch e Dorf am Fueß vum Jura. Es lyt i der Nechi vom Fluss Zyl, hüt em Zylkanal, zwischen em Nöieburgersee un em Bielersee.

Dr Bann umfasst 46&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 22&nbsp;Prozänt Wald un 32&nbsp;Prozänt Sidligsflechi.

D Nochbergmaine sin Cressier im Nordoschte, Saint-Blaise im Weschten un La Tène im Siden. Änet em Zylkanal isch d Bärner Gmei Gals.

## Gschicht
Bi Curnau het me än bedüütendi archäologischi Fundstell vo der iisezitleche Latène-Kultur gfunde. Es het dört dozmol en Brugg us Holz über d Zyl gha.

S Dorf Cornaux isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1212 as *Curnaul*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

Bi der Zwöite Juragwässerkorrekzion isch d Zyl uusbaggeret und zum grössere Zylkanal gmacht worde.

Bis Änds 2017 isch Curnau im Bezirk Nöieburg gsi; dänn het der Kanton d Bezirk ufghobe, und sider sind d Gmeinde diräkt under de Nöieburger Kantonsbehörde.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,3&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
49,3&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 17,7&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,5&nbsp;%, CVP 2,8&nbsp;%, FDP 32,5&nbsp;%, Grüeni 19,3&nbsp;%, PdA 1,9&nbsp;%, SP 16,3&nbsp;%, SVP 20,6&nbsp;%.

Dr Gmaindsbresidänti isch d Isabelle Weber, PLR / FDP (Stand 2017).

## Wirtschaft
Z Curnau isch de Räbbou wichtig.

E Deil vu der grosse Ölraffineri vo Cressier isch uf em Bode vo Cornau. D Gmeind het e Zimäntfabrigg und grossi Chiisgruebe.

Am Zylkanal isch e Fabrigghafe.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1473 Yywohner 87,7&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,4&nbsp;% Dytsch, 0,9&nbsp;% Italienisch un 5,9&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

* Website vo der Gmai Curnau

## Fueßnote
Cortaillod

**Cortaillod** (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vom Kanton Nöieburg.

## Geografi
Cortaillod lyt am gääche Stade iber em Nöieburgersee. Zue dr Gmai ghere s glychnamig Dorf un d Wyler *Bas-de-Sachet* () un *Petit Cortaillod* ().

Dr Gmeindbann umfasst 53 &nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 12&nbsp; Prozänt Wald, 34&nbsp; Prozänt Sidligsflechi un ei&nbsp; Prozänt sunschtigi Flechi.

D Nochbergmaine vu Cortaillod sin La Grande Béroche un Boudry.

## Gschicht
Vo Cortaillod het en grossi alti, urgschichtlechi Kulturgruppe der Name: d Cortaillod-Kultur, wo vor öppe sächstuusig Joor im Schwiizer Middelland wyt verbreitet gsi isch. Das chunt dervo, wil me am Nöieburgersee ebe bi Cortaillod es Dorf us dere Zyt gfunde het.

S nöie Dorf Cortaillod isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1311 as *Cortaillot*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöiueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 19,7&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
39,8&nbsp; Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 32,7&nbsp; Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,7&nbsp;%, CVP 4,4&nbsp;%, FDP 37,6&nbsp;%, Grüeni 8,9&nbsp;%, PdA 1,5&nbsp;%, SP 25,5&nbsp;%, SVP 15,7&nbsp;%.

## Wirtschaft
Der Bärghang iberem See isch guet füre Wybou. Uf em Platoo wyter obe tuet me z Acher fahre.

Sid im 19. Joorhundert het’s Induschtry i der Gmeind. E ganz e berüempti Fabrigg isch die vo de *Kabelwärch Cortaillod,* wo hüt zum internazionale Konzärn *Nexans* ghört.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 4373 Yywohner 84,7&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,3&nbsp;Prozänt Dytsch, 3,7&nbsp;Prozänt Italienisch un 7,3&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Lyt
* Céline Vara (* 1984), Bolitikeri (GPS), ufgwachse z Cortaillod

## Literatur
* 
* 
* 

## Weblink

* cortaillod.ne.ch 

## Fueßnote
Cressier NE

**Cressier** (Friburger Patois ) isch e bolitischi Gmai im Kanton Nöieburg.

Früener het me däre Ortschaft uf Düütsch *Grissach* gseit.

## Geografi
Cressier isch e Dorf am Jurasüdfuess. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler *Frochaux* (). Dr Bann, wo vo der Jurahööchi bis zum Zylkanal abe goot, umfasst 29 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 54 Prozänt Wald, 15 Prozänt Sidligsflechi un 2 Prozänt sunschtigi Flechi.

D Nochbergmaine vu Cressier sin Cornaux, Saint-Blaise, Nöieburg, Enges un Le Landeron im Kanton Nöieburg un Gals im Kanton Bärn.

## Gschicht
Cressier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1180 as *Crisciaco*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Ussländeraadail isch 2010 bi 17&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
57,1&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 16,2&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0&nbsp;%, CVP 1,4&nbsp;%, FDP 48,3&nbsp;%, Grüeni 10,9&nbsp;%, PdA 1,5&nbsp;%, SP 14,9&nbsp;%, SVP 20,8&nbsp;%.

Dr Gmaindsbresidänt isch dr Jean-Bernard Simonet (Stand 2017).

## Wirtschaft
Z Cressier stoot die gröschti Schwiizer Ölraffinery. S Rohöl chunt vom Hafe vo Maarsei dur ne Pipeline uf Cressier, d Produkt vo der Raffinery wärde mit der Baan und mit Tankwääge zu de Konsumänte brocht.

Bim Dorf sind grossi Wyybärge.

1859 isch d Ysebaanlinie em Bärg noo bout worde. D Autobaan A 5 goot dur s Gmeindgebiet.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1923 Yywohner 93,2&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,7&nbsp;% Dytsch, 2,1&nbsp;% Italienisch un 1&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt der Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Bilder

Ancienne église St-Martin 1.JPG|di alti Chilche
Cressier château Jeanjaquet.JPG|s Château Jeanjaquet (1610–16)
ETH-BIB-Cressier, Raffinerie-LBS H1-029232.tif|Luftbild vo der Raffinery


## Lüüt
* Antoine Sylvain Avy (1776-1814), Offizier in ussländische Dienschte

## Literatur
* 

## Weblink

* cressier-ne.ch

## Fuessnote
Engollon

**Engollon** (frankoprovenzalisch ) isch en Ortschaft i dr Gmai Val-de-Ruz im Kanton Nöieburg.

## Geografi
Engollon lyt am Stade vum Fluss Seyon. Dr Bann vu dr ehmolige Gmai hät öpe 82&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 12&nbsp;% Wald und 6&nbsp;% Sidligsflechi umfasst. Nochbergmaine vu Engollon sin früener Fontaines, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Savagnier un Fenin-Vilars-Saules gsi.

## Gschicht
Engollon isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1228 as *Engolun*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Es isch en eigeti bolitischi Gmai gsii bis am 1. Jänner 2013, wo si mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert het.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 6,6&nbsp;% gläge.

## Religion
60,8&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 17,8&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,3&nbsp;%, CVP 2,2&nbsp;%, FDP 30,4&nbsp;%, Grüeni 12,2&nbsp;%, PdA 0,0&nbsp;%, SP 17,7&nbsp;%, SVP 28,2&nbsp;%.

## Wirtschaft
Engollon isch bis hüt mehrheitlech es Puuredorf blibe. D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,0&nbsp;% gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 74 Yywohner 94,9&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,9&nbsp;Prozänt Dytsch, 0,8&nbsp;Prozänt Italienisch un 1,4&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Böuwärch
* Reformierti Pfaarchilche Saint-Pierre; der Chor isch us em 13. Jorhundert, s Schiff us em 17. Johrhundert; der Durm isch anne 1803 bout worde. I der chilche het’s Wandmolereie us em 14. un 15. Johrhundert.

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Fontaines NE

**Fontaines** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf im Kanton Nöueburg.

Es ghört zu der Gmeind Val-de-Ruz.

## Geografi
D Gmeind Fontaines het s glychnamig Dorf im Dal un zwoo Exklaven in dr Bärg (Pass La Vue-des-Alpes, 1283 Meter über Meer), unter anderem e Dail vum Wyler *Les Loges* () umfasst. S Dorf lyt underhalb vo der Ortschaft Cernier.

Dr Bann het 63,1&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 29&nbsp;Prozänt Wald und acht&nbsp;Prozänt Sidligsflechi umfasst. 

D Nochbergmaine vu Fontaines sin gsi: Boudevilliers, Les Hauts-Geneveys, Fontainemelon, Cernier, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Valangin un La Chaux-de-Fonds im Kanton Nöueburg un Renan im Kanton Bärn.

## Gschicht
Fontaines isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1228 as *Fontanes*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

D Gmeind Fontaines het zum 1. Jänner 2013 mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 0,8&nbsp;% gläge.

## Religion
71,8&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 9&nbsp;% sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,5&nbsp;%, CVP 3,0&nbsp;%, FDP 44,9&nbsp;%, Grüeni 5,6&nbsp;%, PdA 1,3&nbsp;%, SP 13,5&nbsp;%, SVP 26,9&nbsp;%.

## Wirtschaft
Fontaines isch tradizionell es Puredorf gsi. Hüt het’s au es baar Uhreatelier und uf em Bärg läbt der Turismus.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 912 Yywohner 99,2&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee un 0,8&nbsp;% Dytsch.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Fresens

**Fresens** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf im Kanton Nöueburg.

## Geografi
Es lyt i der Gmeind La Grande Béroche, wo am 1. Jänner 2018 entstanden isch. Vorhär isch Fresens en eigeni Gmeind gsi, wo früener no im Bezirk Boudry glägen isch. Dr ehemolig gmeindbann het 81&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 8&nbsp;Prozänt Wald und 11&nbsp;Prozänt Sidligsflechi umfasst.

Nochbergmaine vu Fresens sin gsi: Montalchez, Saint-Aubin-Sauges un Vaumarcus im Kanton Neueburg sowie Mutrux un Provence im Kanton Waadt.

## Gschicht
Fresens isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1265 as *Hiremanz dit de Fressen* (1290 *Fresain*, 1340 *villa de Fressens*).

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 3,7&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
27,5&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 54,6&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,1&nbsp;%, CVP 0,4&nbsp;%, FDP 35,8&nbsp;%, Grüeni 16,0&nbsp;%, PdA 0,9&nbsp;%, SP 8,2&nbsp;%, SVP 28,1&nbsp;%.

## Wirtschaft
Fresens isch es Puuredorf, und es het es baar Gwärbbetriib.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 218 Yywohner 95,8&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,6&nbsp;Prozänt Dytsch un 1,6&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Gorgier

**Gorgier** (frankoprovenzalisch ) isch en Ortschaft im Kanton Nöueburg.

## Geografi
Gorgier lyt am Nöieburgersee. Zu der alte gmeind hän au no dr Wyler *Chez-le-Bart* () un s nei Quartier *Derrière-Moulin* () ghert. Dr früener Gmeindbann het 33&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 58&nbsp;Prozänt Wald und 9&nbsp;Prozänt Sidligsflechi umfasst.

Uf em Piet vu Gorgier ligt de grescht Dail vum Creux du Van.

## Gschicht
Gorgier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1252 as *de Corgie*.

D Burg vo Gorgier chunt us em Middelalter. Si isch s Zäntrum vo der Grundherrschaft Gorgier gsi. 1344 isch Gorgier an Nöieburg cho.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Ufe erscht Jänner 2018 het Gorgier zäme mit de Nochbergmeinde Bevaix, Saint-Aubin-Sauges, Montalchez, Vaumarcus und Fresens die nöji grossi Gmeind La Grande Béroche bildet. Derby isch d Roose im Wappebild, wo vo der alte Herrschaft vo Stäffis här chunt, au is nöie Gmeindwappe vo der Grossgmeind übernoo worde.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 3,9&nbsp;Prozänt.

## Religion
58,8&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 23,4&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,0&nbsp;%, CVP 1,3&nbsp;%, FDP 30,0&nbsp;%, Grüeni 11,3&nbsp;%, PdA 1,5&nbsp;%, SP 21,6&nbsp;%, SVP 17,1&nbsp;%.

## Wirtschaft
Gorgier isch es tradizionells Puuredorf. Es git Räbbärge und uf de Jurabärgen obe Alpsennereie.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1775 Yywohner 97,7&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1&nbsp;Prozänt Dytsch, 0,3&nbsp;% Italienisch un 1&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

* d Website vo de Gmaind La Grande Béroche

## Fueßnote
Jakob Meyer

**Jakob Meyer** isch dr Naame vo deene Persoone:

* Nazionaalroot Jakob Meyer (1880–1948), e Schweizer Leerer und Politiker
* Jakob Meyer zem Haas (1482–1531), e Basler Politiker, Bürgermeister vo Basel
* Jakob Meyer zem Hirze (1473–1541), e Basler Politiker, Oberstzumftmäister und Bürgermeister vo Basel
* *Jakob Meyer*, bekannt as Jacob Philadelphia (1735–1798), en amerikanische Zauberkünstler
Hauterive NE

**Hauterive** (frankoprovenzalisch , dytsch veraltet *Altenryf*) isch es Dorf i der Gmeind Laténa im Kanton Nöieburg. Bis 2024 isch Haurerive e eigeni bolitischi Gmeind gsi.

## Geografi
Hauterive isch e Hufedorf am Jurafuess, unden am Bärg Chaumont. Zue Hauterive ghert au no Sidlig *Champréveyres* .

## Gschicht
I däm Gebiet am Ufer vom Nöieburgersee sind Sidlige sid der Schteizyt und der Bronzezyt bekannt.

S Dorf Hauterive isch zum erschte Mol gnännt wore um 1148 as *arta ripa*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 25&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
33&nbsp;% vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 34&nbsp;% sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,9&nbsp;%, CVP 2,2&nbsp;%, FDP 17,7&nbsp;%, Grüeni 11,2&nbsp;%, PdA 1,0&nbsp;%, SP 18,8&nbsp;%, SVP 20,7&nbsp;%.

## Wirtschaft
Vo Hauterive chunt e bsunderi Sorte vo Jura-Chalchschtei. Dä isch vo der geologische Epoche, wo drum *Hauterivium* heisst. Der Schtei het e fyni hällgääli Farb, und er isch scho vo de Röömer für d Bouwärch vo Aventicum bruucht worde. Und i der Altstadt vo Nöieburg sind vil Hüüser drus bout.

Bi Hauterive goot d Autobaan dure, wo do zum gröschte Deil im ene Dunäll isch.

## Kultur
Z Hauterive stoot s nöieburgische Archäologymuseum *[[Latenium]],* wo 2001 ufggangen isch.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2637 Yywohner 88&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1,9&nbsp;% Dytsch, 4&nbsp;% Italienisch un 6&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

* hauterive.ne.ch 

## Fueßnote
La Brévine

**La Brévine** (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vom Kanton Nöieburg.

## Geografi
La Brévine umfasst s glychnamig Dorf () un d Wyler *Le Brouillet* () un *Bémont* (), *Les Taillères* () un *La Chatagne* ().

Dr Gmeindbann vo La Brévine lyt im Jura. Er het 59,5 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 30,5 Prozänt Wald, 5,9 Prozänt Sidligsflechi un 4,1 Prozänt sunschtigi Flechi.

D Nochbergmaine vu La Brévine sin Val-de-Travers, Les Ponts-de-Martel, La Chaux-du-Milieu un Le Cerneux-Péquignot im Kanton Nöueburg un Grand’Combe-Châteleu, Les Gras, Ville-du-Pont un Hauterive-la-Fresse z Frankrych.

D Bärglandschaft i däm Gebiet macht, ass dört immer wider s cheltischte Wätter vo der Schwiiz gmässe wird. Im 1987 het’s z La Brévine en Cheltirekord ggä mit minus 42,5 Grad Celsius.


La-Brevine-NE.jpg|s Dorf im Winter
La Brévine - ETH-Bibliothek Com LC1464-001-007.tif|d Wättermässig
Picswiss NE-18-10.jpg|s Bärgtal im Schnee

## Gschicht
La Brévine isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1266 as *Bemont*, 1304 *Chaul de Estaleres*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon em Eerschte abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Bis Änds 2017 het La Brévine zum Bezirk Le Locle ghört. Dänn het der Kanton Nöieburg sini Bezirk ufghobe und d Gmeinde sind jetz diräkt under em Kanton.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 7 Prozänt gläge.

## Religion
68,8 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 9,3 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,9&nbsp;%, CVP 3,4&nbsp;%, FDP 28,5&nbsp;%, Grüeni 7,7&nbsp;%, PdA 2,3&nbsp;%, SP 25,3&nbsp;%, SVP 28,1&nbsp;%.

## Wirtschaft
Im Gebiet vo La Brévine näbe der Landwirtschaft au d Uhreninduschtry wichtig.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 647 Yywohner 93,7&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,6&nbsp;% Dytsch, 0,5&nbsp;% Italienisch un 2,1&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Bilder

La-Brevine-Sommer.jpg|La Brévine
La-Brevine-Centre.jpg|Dorfzäntrum
Lac des Taillères avec vaches.jpg|Lac des Taillères


## Literatur
* 

## Weblink

* Website vo der Gmeind

## Fueßnote
La Chaux-du-Milieu

**La Chaux-du-Milieu** (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vom Kanton Nöueburg.

## Geografi
La Chaux-du-Milieu lyt im Jura, im Dal vu dr Brévine. Zue La Chaux-du-Milieu ghere d Wyler *Le Cachot de Vent* (), *Le Cachot* (), *Le Cachot de Bise* (), dr Zäntralort La Chaux-du-Milieu, *La Forge* (), *La Clef d'Or* () un *Le Quartier* (). Dr Bann umfasst 48&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 49&nbsp;Prozänt Wald un 3&nbsp;Prozänt Sidligsflechi. 

D Nochbergmaine vu La Chaux-du-Milieu sin La Brévine, Les Ponts-de-Martel, Le Locle un Le Cerneux-Péquignot.

## Gschicht
La Chaux-du-Milieu isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1310 as *calvum de Escoblon*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 26,2&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
28&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 46,5&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,1&nbsp;%, CVP 8,3&nbsp;%, FDP 32,8&nbsp;%, Grüeni 10,9&nbsp;%, PdA 1,5&nbsp;%, SP 23,0&nbsp;%, SVP 18,2&nbsp;%.

## Wirtschaft
La Chaux-du-Milieu isch es Puuredorf. Im 19. Johrhundert sind dört zwöi Zytfabrigge bout worde.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 398 Yywohner 79,9&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,1&nbsp;Prozänt Dytsch, 5,5&nbsp;Prozänt Italienisch un 9,4&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

* www.chaux-du-milieu.ch 

## Fueßnote
La Côte-aux-Fées

**La Côte-aux-Fées** (frankoprovenzalisch ) isch e Gmai vom Kanton Nöueburg.

Der Gmeindname goot zrugg uf die latinische Wörter *coste* und *faya;* s erschte vo dene bedüütet *Bärgsyte,* wie men im Glossaire des patois de la Suisse romande cha nochelääse. Und s zwöite chönt *Fee* bedüte oder au vo der uralte Schofzucht im Bärgtal cho. Es git bim Dorf im Bärg e Hööli, wo *Grotte aux fées* heisst; mit dere händ alti Legände z tue.

## Geografy
D Gmeind lyt im Jura und a der Landesgränze zu Frankrych. Si isch z änerscht äänen im Südweschte vom Kanton.

Zue La Côte-aux-Fées ghere dr Zäntralort *Bolles de l'Eglise*, d Wyler *Les Leuba* (), *Bolles du Vent* (), *Les Jeannet* (), *Les Places* (), *Les Bourquin de Vent* (), *Les Bourquin de Bise* () un *Saint-Olivier* (). Dr Bann umfasst 55&nbsp;% landwirtschaftligi Flechi, 41&nbsp;% Wald un 3&nbsp;% Sidligsflechi.

D Nochbergmaine vu La Côte-aux-Fées sin Les Verrières un Val-de-Travers im Kanton Nöueburg, Sainte-Croix im Kanton Waadt un Les Fourgs un Verrières-de-Joux z Frankrych.

## Gschicht
La Côte-aux-Fées isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1337 as *La Costa des Faies*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 7,7&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
55&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 19,7&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0&nbsp;%, CVP 3,9&nbsp;%, FDP 32,7&nbsp;%, Grüeni 16,8&nbsp;%, PdA 2,1&nbsp;%, SP 16,8&nbsp;%, SVP 22,2&nbsp;%.

## Wirtschaft
La Côte-aux-Fées isch es alts Puuredorf. Vom 17. bis zum 19. Johrhundert het me dört Ysenärz gwunne und verhüttet. Sid em 18. Johrhundert git’s d Zytmacherei im Dorf.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 529 Yywohner 88,6&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 8,7&nbsp;% Dytsch, 0,7&nbsp;% Italienisch un 2&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
La Tène NE

**La Tène** isch es Dorf i der Gmeind Laténa im Kanton Nöieburg. Bis 2024 isch La Tène e eigeni bolitischi Gmeind gsi.

## Geografi
La Tène lyt rund sechs Kilometer eschtlig vu dr Stadt Nöueburg am nordeschtlige Stade vum Nöueburgersee und am Zylkanal.

## Gschicht
D Gmai La Tène isch am 1. Jänner 2009 gschaffe wore us dr Fusion vu dr Gmaine Marin-Epagnier un Thielle-Wavre. Gnännt wore isch d Gmai noch em bronzezytlige Fundort La Tène (Latène-Kultur).

Thielle-Wavre isch anne 1888 entstande us dr Fusion vu dr Gmaine Thielle (frankoprovenzalisch ) und Wavre (). Im nämlige Johr hän sich au d Gmaine Marin () un Epagnier () zämmegschlosse.

Marin isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1179 as *Marens,* Epagnier anne 1163 as *Espagnie,* Thielle anne 1153 as *Tela* un Wavre anne 1179 as *Vavra*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
 
Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 17,8&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
40,7&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 35,4&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 3,4&nbsp;Prozänt, CVP 4,1&nbsp;Prozänt, FDP 32,4&nbsp;Prozänt, Grüeni 8,6&nbsp;Prozänt, PdA 0,3&nbsp;Prozänt, SP 22,2&nbsp;Prozänt, SVP 24,7&nbsp;Prozänt.

## Wirtschaft
Bi La Tèene isch früener d Autofabrigg *Martini* gsi.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr Yywohner in bode Gmaine Marin-Epagnier un Thielle-Wavre 84,9&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 7,8&nbsp;Prozänt Dytsch, 2,2&nbsp;Prozänt Italienisch un 5,1&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 
* 
* 
* 
* Victor Gross: *La Tène. Un oppidum helvète.* Paris 1886.
* Emile A. Vouga: *Les Helvètes à La Tène. Notice historique.* Neuchâtel 1885.
* Paul Vouga: *La Tène. Monographie de la station.* Leipzig 1923.
* José M. de Navarro: *The finds from the site of La Tène.* 2 Bände, London 1972, ISBN 0-19-725909-X.

## Weblink

* Website vo der Gmeind La Tène

## Fueßnote
Le Cerneux-Péquignot

**Le Cerneux-Péquignot** (Franc-comtois ) isch e Gmai vom Kanton Nöieburg.

## Geografi
D Gmai lyt im Jura und a der Landesgränze zu Frankrych.

Le Cerneux-Péquignot umfasst näb em glychnamige Dorf () d Wyler *Bas du Cerneux* (), *Le Gigot* () un dr sidli Dail vu *Le Prévoux* ().

Dr Bann umfasst 61,3 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 31,9 Prozänt Wald un 6,7 Prozänt Sidligsflechi. D Nochbergmaine vu Le Cerneux-Péquignot sin La Brévine, La Chaux-du-Milieu un Le Locle im Kanton Nöueburg un Villers-le-Lac, Montlebon un Grand’Combe-Châteleu z Frankrych.

## Gschicht
Le Cerneux-Péquignot isch zum erschte Mol gnännt wore im 13. Johrhundert.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,3&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
53,2 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 20,5 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,3&nbsp;%, CVP 3,1&nbsp;%, FDP 35,5&nbsp;%, Grüeni 10,7&nbsp;%, PdA 1,6&nbsp;%, SP 19,5&nbsp;%, SVP 23,3&nbsp;%.

## Wirtschaft
Im Dorf sind s Puure und d Waldarbet die wichtigschte Wirtschaftszweig. Das gseht men au ganz schön im Bildi uf em Gmeindwappe.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 313 Yywohner 91&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5&nbsp;Prozänt Dytsch, 0,3&nbsp;Prozänt Italienisch un 3,6&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Le Pâquier NE

**Le Pâquier** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf im im Kanton Neieburg.

Früener isch es en eigeti Gmai gsii. Zum 1. Jänner 2013 het si mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.

## Geografi
Zue Le Pâquier ghere näb em gylchnamige Dorf d Wyler *Le Côty*, , *La Joux du Plane* () un *Les Bugnenets* ().

S Piet umfasst 46&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 51&nbsp;Prozänt Wald un 3&nbsp;Prozänt Sidligsflechi.

D Nochbergmaine vu Le Pâquier sin früener gsii: Dombresson un Villiers im Kanton Neieburg un Saint-Imier un Sonvilier im Kanton Bärn gsii.

## Gschicht
Le Pâquier NE isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1328 as *Pasquier*.

Syt 1648 isch Neieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Neieburgerhandel 1857 au Firschte vu Neieburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 25,1&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
36,2&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 36,4&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,4&nbsp;%, CVP 4,5&nbsp;%, FDP 28,0&nbsp;%, Grüeni 10,3&nbsp;%, PdA 1,7&nbsp;%, SP 30,3&nbsp;%, SVP 19,1&nbsp;%.

## Wirtschaft
Le Pâquier isch es tradizionells Puuredorf.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 231 Yywohner 81,6&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 7,2&nbsp;Prozänt Dytsch, 3,8&nbsp;Prozänt Italienisch un 7,4&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Lyt
* Didier Cuche, Skirännfahrer

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Les Hauts-Geneveys

**Les Hauts-Geneveys** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf un en ehmolegi bolitischi Gmai im Kanton Nöueburg, wo zur Gmai Val-de-Ruz ghört.

## Geografi
Les Hauts-Geneveys lyt am Tête-de-Ran (1'422 m) un uf dr Südsyte vom Vue des Alpes. Dr Bann umfasst 48&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 45&nbsp;Prozänt Wald un 6&nbsp;Prozänt Sidligsflechi.

D Nochbergmaine vu Les Hauts-Geneveys sin Boudevilliers, Fontaines, Fontainemelon un La Sagne gsii.

## Gschicht
Les Hauts-Geneveys isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1342 as *Geneveis sus Fontannes*, 1599 *Haultz Geneveys*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Zum 1. Jänner 2013 het Les Hauts-Geneveys mit dr Gmaine Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 8,3&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
53&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 20&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,3&nbsp;%, CVP 5,2&nbsp;%, FDP 34,2&nbsp;%, Grüeni 11,6&nbsp;%, PdA 1,4&nbsp;%, SP 19,5&nbsp;%, SVP 22,2&nbsp;%.

Dr Gmaindsbresidänt isch dr Michel Brossard gsii (Stand 2012).

## Wirtschaft
Es isch es Puuredorf, und sid em 19. Joorhundert het’s au chly Uureninduschtry.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 983 Yywohner 93,3&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,6&nbsp;Prozänt Dytsch, 0,9&nbsp;Prozänt Italienisch un 3,1&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Les Brenets

**Les Brenets** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf i der Gmeind Le Locle im Kanton Nöieburg. Bis 2020 isch Les Brenets e eigeni bolitischi Gmeind gsi.

## Geografi
Les Brenets lyt am Doubs am nordweschtlige Jurahang. Es isch die erschti Schwiizer Gmeind a däm Fluss, wo us Frankrych chunt. Zue Les Brenets ghere näb em glychnamige Dorf d Ortsdail *Bourg-Dessous* () un *Le Châtelard* (). Dr Bann umfasst 61,1 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 32,6 Prozänt Wald, 6 Prozänt Sidligsflechi un 0,4 Prozänt sunschtigi Flechi.

E Sehenswürdikeit isch der Wasserfall *Saut du Doubs.* S Schlittschuefaare uf em gfroorene Doubs stoot uf der Lischte vom Immaterielle Kulturguet vo der Schwiiz.

Der Durm *Tour Jürgensen* isch en Uussichtsdurm uf der Jurahöchi.

## Gschicht
Les Brenets isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1325 as *chiez le Bruignet*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon em Erschte abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,2 Prozänt gläge.

## Religion
50,1 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 21,3 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,4 Prozänt, CVP 1,3 Prozänt, FDP 31,3 Prozänt, Grüeni 13,0 Prozänt, PdA 16,7 Prozänt, SP 23,3 Prozänt, SVP 21,0 Prozänt.

Dr Gmaindsbresidänt isch dr Gilbert Hirschi (Stand 2019).

## Wirtschaft
Z Les Brenets git’s es baar Gwärbbetriib und au verschideni Reschtaurant, öpe s *Les Rives du Doubs* am Fluss unde.

D Schiffgselschaft *NLB SA* macht Bootsfahrte uf em See *Lac des Brenets.*

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1164 Yywohner 92,6&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,1&nbsp;% Dytsch, 0,7&nbsp;% Italienisch un 3,6&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Lüüt
* Louis Gauchat, Romanischt und Dialäktoloog

## Bilder

Datei:Brenets-Admin.jpg|Gmaindsverwaltig
Datei:Brenets-Grandrue.jpg|Dorfzäntrum
Datei:Brenets-Eglise.jpg|Chilche
Datei:Brenets-Lac.jpg|See vu Les Brenets (Doubs)


## Literatur
* 

## Weblink

## Fuessnote
Les Planchettes

**Les Planchettes** (uf frankoprovenzalisch: ) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg.

## Geografi
Les Planchettes isch e Gmai im Jura. Ires Piet goht vum Doubs bis zum Nordhang vu *Pouillerel*. Der Doubs isch dört sid 1953 mit der Muur vo *Châtelot* zum See *Lac de Moron* ufgstaut.

Zue Les Planchettes ghert au no dr Wyler *Le Dazenet* (). Dr Gmeindbann umfasst 38&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 58&nbsp;Prozänt Wald un 4&nbsp;Prozänt Sidligsflechi.

D Nochbergmaine vu Les Planchettes sin Les Brenets, Le Locle un La Chaux-de-Fonds im Kanton Nöueburg un Villers-le-Lac un Grand’Combe-des-Bois z Frankrych. Im Doubs isch d Landesgränze vo der Schwiiz zu Frankrych.

## Gschicht
Les Planchettes isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1455 as *Les Planchotes*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

S Datum 1812, wo uf s Gmeindwappe gschribe isch, erinneret dra, ass i dämm Joor d Gmeind us de Dörfer *Le Grand-Quartier* un *Le Dazenet* i dr alte Pfarrei gründet worden isch. Vorhäär sin das Deil vo anderne Gmeinde gsii.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,7&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
51,5&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 21,2&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,1&nbsp;Prozänt, CVP 4,5&nbsp;Prozänt, FDP 35,1&nbsp;Prozänt, Grüeni 9,3&nbsp;Prozänt, PdA 0,6&nbsp;Prozänt, SP 20,5&nbsp;Prozänt, SVP 21,9&nbsp;Prozänt.

## Wirtschaft
S Dorf Les Planchettes het vor allem Landwirtschaft; uf der Jurahöchi isch das bsunders d Veezucht.

Am Doubs unde het’s es Wasserchraftwärch. D Staumuur vo *Châtelot* tuet s Wasser vom Fluss im See *Lac de Moron* staue und s Wasser goot dur e Rööre im Bärg vier Kilometer wyter abe zum Maschinehuus *Centrale du Torret* unden am stotzige Port vom Doubs. Das Chraftwärch ghört de *Forces motrices du Châtelot*. Vo der Strooss bi Les Planchettes chunt me mit ere stotzige Standseilbahn zu däm Wärch 380 Meter undedra im Tobel; das isch aber nume für d Lüüt vom Chraftwärch möglech, d Bahn isch nid öfentlech.

Em Doubs no goot i der ängge Schlucht an ydrükleche Wanderwääg.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 225 Yywohner 91,9&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1,8&nbsp;Prozänt Dytsch, 2,4&nbsp;Prozänt Italienisch un 3,7&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

* www.les-planchettes.ch 

## Fueßnote
Les Verrières

**Les Verrières** (frankoprovenzalisch ) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg.

## Geografi
Zue Les Verrières ghere dr Zäntralort *Grand Bourgeau*, d Wyler *Belle-Perche*, *Le Crêt*, *La Croix-Blanche*, *Meudon*, *Mont des Verrières* (), *Petits Cernets* () un *Grands Cernets* (). Dr Bann umfasst 46&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 50&nbsp;Prozänt Wald un 4&nbsp;Prozänt Sidligsflechi.

D Nochbergmaine vu Les Verrières sin Val-de-Travers un La Côte-aux-Fées im Kanton Nöueburg un Verrières-de-Joux, Pontarlier un Les Alliés z Frankrych.

## Gschicht
Les Verrières isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1344 as *villa de Verreriis* (dervor 1311 *Myezour*, 1337 *Mey Joulz*).

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 3&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
78,4&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 9,5&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,0&nbsp;Prozänt, CVP 0,0&nbsp;Prozänt, FDP 44,5&nbsp;Prozänt, Grüeni 21,6&nbsp;Prozänt, PdA 2,6&nbsp;Prozänt, SP 14,2&nbsp;Prozänt, SVP 6,0&nbsp;Prozänt.

## Wirtschaft
Les Verrières isch es tradizionells Puuredorf, und es het au chly Gwärb und Induschtry dört. Es isch es Stroossedorf a der Hauptstrooss Nummere 10.

Weschtlech vom Dorf isch e wichtige alte Gränzübergang und Zollposchte.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 735 Yywohner 95,9&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 2,7&nbsp;Prozänt Dytsch un 1,4&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Bilder

Verrieres-Douane.jpg|der Zollposchte bi Les Verrières
Verrieres-Eglise.jpg|d Chilche Saint Nicolas (1517)
Verrieres-Gare.jpg|s Silo un der Bahnhof
Verrieres-Vy.jpg|La Vy Renaud


## Literatur
* 
* Jean Courvoisier: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Neuchâtel, Band III: Les districts du Valde-Travers, du Val-de-Ruz, du Locle et de La Chaux-de-Fonds.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 56). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1968

## Weblink

* Websyte vu dr bolitische Gmai

## Fueßnote
Lignières NE

**Lignières** (frankoprovenzalisch  – uf Düütsch früener: *Linieri*) isch e Gmai vom Kanton Nöueburg.

## Geografi
D Gmai umfasst näb em glychnamige Dorf no dr Wyler *Le Moulin* (). Dr Bann, wo am südleche Hang vom Jurabärg lit, umfasst 44,5&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 49,5&nbsp;Prozänt Wald un 6&nbsp;Prozänt Sidligsflechi. Ufem Bärg obe chunt dr Gmeindbann fasch bis zum Chasseral ufe.

Lignières isch ganz im Nordoschte vom Kanton Nöueburg am Jurafuess. D Nochbergmaine vu Lignières sin Le Landeron, Enges un Val-de-Ruz im Kanton Nöueburg un Nods, Prêles un La Neuveville im Kanton Bärn.

## Gschicht
Im Piet vo Lignières het me Räschte von ere Römersidlig gfunde.

S Dorf Lignières isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1179 as *Linieres*, 1212-20 *in Linieres*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 10,1&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
51,1&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 21,6&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,0&nbsp;%, CVP 2,8&nbsp;%, FDP 37,7&nbsp;%, Grüeni 8,7&nbsp;%, PdA 1,2&nbsp;%, SP 18,5&nbsp;%, SVP 24,7&nbsp;%.

## Wirtschaft
Lignières isch früener es Puuredorf gsi; im Dorfzäntrum het’s no schöni alti Puurehüüser. Es het e Chäsi, Gwärb und e Holzerbetriib. Hüt isch s Dorf immer meh e Woongmeind worde.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 914 Yywohner 93,2&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,5&nbsp;% Dytsch, 0,4&nbsp;% Italienisch un 2,9&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Lüüt
* Louis Gauchat, Romanischt

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote