open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wynigen

**Wynige** (amtlech hochdütsch *Wynigen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Wynige ligt ar Grenze vom Ämmitau zum Oberaargou. D Gmeindsflächi bsteit us 57,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 37,2 % Waud, 5,1 % Sidligsflächi u 0,1 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Wynige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1185 aus *Winingen*. 1887 isch Brechershüüsere (1312 *Brecholshúsern*) iigmeindet worde, 1911 Bickige-Schwande (1261/63 *Bicchingen*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bùùrdlef ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.

## Religion
87,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,6 %, CVP 1,2 %, EVP 5,8 %, FDP 6,7 %. GLP 3,7 %, GP 4,1 %, SP 10,4 %, SVP 45,1 %, Suschtigi 6,4 %.

Gmeindspresidänt vo Wynige isch dr Peter Heiniger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2037 Ywohner 97,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Z Wynige redt me Bärndütsch.

## Biuder

Datei:Wynigen Kirche01.JPG|Reformierti Chiuche
Datei:Wynigen Pfarrhaus1.jpg|Pfarrhuus
Datei:Glungge 1.jpg|Buurehof «Glungge»


## Weblink

* www.wynigen.ch
* 
* 
* 

## Fuessnote
Wyssachen

**Wiisseche** (amtlech *Wyssachen*, bis 1908 *Wyssachengraben*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Wiisseche isch e Ströisidlig im Wiissechebachtau, eme Sitetau vom Langetetau. D Gmeindsflächi bsteit us 70,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 22,5 % Waud, 6,8 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Huttu im Norde, Eriswil im Oschte, Sumiswaud im Süden u Düreroot im Weschte.

## Gschicht
Wiisseche isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1349 aus *Wissachon* Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Trachsuwaud ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,8 % gläge.

## Religion
86,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,4 %, CVP 1,1 %, EVP 6,1 %, FDP 3,1 %. GLP 2,5 %, GP 2,8 %, SP 5,3 %, SVP 49,0 %, Suschtigi 12,7 %.

Gmeindspresidänt vo Wiisseche isch dr Ulrich Steffen (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1198 Ywohner 98,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,2 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Wiisseche ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 206.JPG|Reformierti Chiuche
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 217.JPG|Innanaasicht vor Chiuche
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 186.JPG|Ortsiigang
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 199.JPG|Schueuhuus
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 208.JPG|Reformierts Chiuchegmeindshuus
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 195.JPG|Dorfstrass


## Weblink

* www.wyssachen.ch
* 

## Fuessnote
Zauggenried

**Zauggeried** (amtlech *Zauggenried*) isch es Dorf un en ehmalegi politeschi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn ir Schwyz.

## Geografi
Zauggeried ligt uf ere Terrasse über em Urtenetau. Di ehmalig Gmeindsflächi het us 69,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,3 % Waud, 5,7 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi bstange. D Nachburgmeinde si Froubrunne, Chäärneried, Matstette, Iegischtoorf, Münchringe u Graferied gsi.

## Gschicht
Zauggeried isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 894 aus *ad Riete* (1261–63 *Reide*, 1336 *ze dem enren Riede*, 1380 *Zouggenried*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört. Uf en 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Büüre, Etzukofe, Froubrunne, Graferied, Limpech, Möuchi u Schaluune zur Gmeind Froubrunne fusioniert.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,8 % gläge.

## Religion
89 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 32,5 %, CVP 0,4 %, EVP 2,1 %, FDP 2,4 %. GLP 5,8 %, GP 11,5 %, SP 11,3 %, SVP 30,6 %, Suschtigi 3,4 %.

Gmeindspresidänt vo Zauggeried isch dr Urs Schär gsi (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 301 Ywohner 99 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,3 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Zauggeried ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* ''Zauggeried'' uf fraubrunnen.ch
* 

## Fuessnote
Zäziwil

**Zäziwiu** (amtlech *Zäziwil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Zäziwiu ligt im obere Chisetau. D Gmeindsflächi bsteit us 64,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 25,6 % Waud, 10,1 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Obertau, Bowiu, Oberhünige, Mirchu u Grosshöchette.

## Gschicht
Zäziwiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1299 aus *Cezzenwile*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,7 % gläge.

## Religion
85 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,3 %, CVP 0,6 %, EVP 5,9 %, FDP 4,9 %. GLP 2,9 %, GP 6,6 %, SP 14,1 %, SVP 35,6 %, Suschtigi 8,1 %.

Gmeindspresidäntin vo Zäziwiu isch d Elsa Nyffenegger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1514 Ywohner 96,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 1,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Zäziwiu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

2016-Zaeziwil-Bahnhof.jpg|Bahnhof
2016-Zaeziwil-Schulhaus.jpg|Schueuhuus
2016-Zaeziwil-Kirche.jpg|Reformierti Chile
Zaeziwil-Preghejo 038.jpg|Reformierti Chile
2016-Zaeziwil-Bauernhaus.jpg|Buurehuus
2016-Zaeziwil-Chaesi-Eyweid.jpg|Chäsi Eyweid


## Weblink

* www.zaeziwil.ch
* 

## Fuessnote
Zielebach

**Zielebach** isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Zielebach isch es Dorf im Ämmitau ar Grenze zum Kanton Solothurn. D Gmeindsflächi bsteit us 41,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 48,7 % Waud, 7,3 % Sidligsflächi u 2,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Utzischdorf, Wiuer u Bätterchinge im Kanton Bärn u Biberischt, Gerlafinge u Obergerlafinge im Kanton Solothurn.

## Gschicht
Zielebach isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1320 aus *Zielebach*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5 % gläge.

## Religion
77,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,5 %, CVP 0,8 %, EVP 2,2 %, FDP 5,4 %. GLP 6,7 %, GP 2,6 %, SP 17,1 %, SVP 48,0 %, Suschtigi 3,7 %.

Gmeindspresidänt vo Zielebach isch dr Hans Ulrich Käser (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 331 Ywohner 98,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Zielebach ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* 

## Fuessnote
Zuzwil BE

**Züzwiu** (amtlech *Zuzwil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Züzwiu isch es Dorf im öschtleche Teil vom Rapperswiler Plateau. D Gmeindsflächi bsteit us 66,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 25,9 % Waud u 7,5 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Ifwiu, Iegischtoorf, Deisswiu, Rapperswiu u Bangerte.

## Gschicht
Züzwiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1249 aus *Zuozwile*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,7 % gläge.

## Religion
82,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 28,6 %, CVP 1,3 %, EVP 5,1 %, FDP 6,5 %. GLP 3,6 %, GP 6,0 %, SP 13,6 %, SVP 31,5 %, Suschtigi 3,8 %.

Gmeindspresidänt vo Züzwiu isch dr Beat Muster (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 474 Ywohner 97 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,3 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Züzwiu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 066.JPG|Schueuhuus
2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 081.JPG|Chäserei
2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 080.JPG|Auti Chäserei
2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 088.JPG|Chrüzig uf Iegischtoorf


## Weblink

* 

## Fuessnote
Zweisimmen

**Zwüüsimme** (amtlech *Zweisimmen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Obersimmental-Saanen im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Zwüüsimme ligt am Zämmefluss vor Grosse u Chliine Simme. D Gmeindsflächi bsteit us 56,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 32,9 % Waud, 3,1 % Sidligsflächi u 7,8 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Zwüüsimme isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus *Duessimenes*, 1257 *Zweinlixhenun*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Obersimmetal ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 9,3 % gläge.

## Religion
82,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,0 %, CVP 0,6 %, EVP 1,5 %, FDP 7,6 %. GLP 4,7 %, GP 4,4 %, SP 10,2 %, SVP 47,7 %, Suschtigi 5,3 %.

Gmeindspresidäntin vo Zwüüsimme isch d Anne Speiser (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2970 Ywohner 94,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Zwüüsimme ghört zum Höchstalemannisch.

## Weblink

* www.zweisimmen.ch
* 

## Fuessnote
Zwieselberg BE

**Zwisubäärg** (amtlech *Zwieselberg*) isch e ehemaligi politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz. Uf Afang 2024 het sie mit Röitige fusioniert.

## Geografi
Zwisubäärg isch e Ströisidlig uf em glychnamige Hügu. D Gmeindsflächi bsteit us 65,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 25,9 % Waud, 7,4 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Röitige im Süde, Spiez im Oschte, Tuun im Nordoschten, Asudinge im Nordweschten u Stocke-Höfe im Weschte.

## Gschicht
Zwisubäärg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1345 aus *der Zwiselberg*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,5 % gläge.

## Religion
88,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,0 %, CVP 1,5 %, EVP 3,8 %, FDP 2,3 %. GLP 6,4 %, GP 10,9 %, SP 12,2 %, SVP 40,8 %, Suschtigi 4,1 %.

Gmeindspresidänt vo Zwisubäärg isch dr Ulrich Zurbuchen (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei auui 236 Ywohner Dütsch aus Houptsprach aaggää.

Dr Dialäkt vo Zwisubäärg ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* Zwisubäärg uf www.thun-west.ch
* 

## Fuessnote
Skandagupta

Dr **Skandagupta** (Sanskrit स्कन्दगुप्त) (gstorbe 467) isch vo 455 bis 467 n. d. Z. Kaiser vom Riich vo de Gupta im nördlige Indie gsi. Er gältet as dr letscht vo de groosse Gupta-Kaiser.

## D Häärkumft
Im Skandagupta si Abstammig isch umbekannt. Spööteri offizielli Genealogie erwääne si Naame nid, und sogar dr Naame vo sinere Mueter chunnt in de Inschrifte nid vor. Es git sonigi wo aanäme, ass er dr Soon von ere mindere Frau gsi isch. Es isch au mööglig ass er e General gsi isch, wo äifach dr Familienaame übernoo het.

Uf jeede Fall het dr Skandagupta am Ändi vo dr Regierigszit vom Kumaragupta I. s Riich vor eme groosse Ufstand vom Stamm vo de Pushyamitras grettet, won er die in Zentralindie am Narmada-Fluss gschlaage het. Die Wisse Hunne hingeege si us Middelasie im Nordweste iigfalle. En Inschrift verzellt, ass dr Kumaragupta I. in dr Schlacht gege d Hunne gfalle sig und ass dr Skandagupta d Inder zum Siig gfüert het (455). Er het denn dr Chronbrinz Purugupta verdrängt und sich sälber zum Kaiser erhoobe.
## D Heerschaft

Dr Skandagupta isch vor groosse Brobleem gstande. Er het die Wisse Hunne chönne in Schach halte, aber das isch düür choo und s Land isch verarmt. E Däil vo de Usgoobe het er mit minderwärtige Münze zaalt. 
Dr Skandagupta isch 467 gstorbe und dr Purugupta (467–473) isch uf e Droon choo. 

Im Skandagupta si Naame chunnt im javanesische Teggst `Tantrikamandaka' vor, und dr chinesisch Schriftsteller Wang-hiuen-tse schribt wie dr Köönig Meghvarma vo Sri Lanka e Botschafter zum Kaiser gschiggt het und drum bittet het, iim z erlaube, z Bodhgaya e buddhistischs Chloster z baue für d Mönch us Sri Lanka.

## Fuessnoote


## Referänze
* Agarwal, Ashvini (1989). *Rise and Fall of the Imperial Guptas*, Delhi:Motilal Banarsidass, ISBN 81-208-0592-5, pp.&nbsp;210–8.

## Bibliografii
* Singh, Jai Prakash (1976) *History and Coinage of Skandagupta Kramāditya*, Varanasi:Department of Ancient Indian History, Culture & Archaeology, Banaras Hindu University.

## Weblingg
* D Inschrift uf dr Süüle vom Skandagupta z Bhitar (änglisch)
* D Inschrift uf dr Süüle vom Skandagupta in Bihar (änglisch)
* D felsinschrift z Junagadh vom Skandagupta (änglisch)
* Münze vom Skandagupta (änglisch)
The Dude (Band)

**The Dude** isch e franzöösischi Bänd us Rennes, wo im Joor 2000 gründet worde isch.

D Bänd bestoot us de Mitgliider *Alexandre Sangan* (Gitarre, Gsang), *Olivier Guimbail* (Gitarre), *Gilles Morillon* (Schlaagzüüg) und *Laureline Prud'homme* (Gsang, Bass).

D Muusig wiist starki anglo-amerikanischi Iiflüss uf und wird as Mischig us Rock, Pop, Punk, Garaascherock und Folk aagee.

Dr Naame vo dr Bänd chunnt us em Film *[[The Big Lebowski]]*, wo dr Protagonist in dr änglische Versioon dr Übernaame « The Dude » het.

## Diskografii
* Devoted to Pleasure (Novämber 2006)
* Specially For You (Juni 2004)

## Weblingg
* Offizielli Website *(franzöösisch)*
* Kritik vo dr Bänd *(franzöösisch)*
## Fuessnoote
Hồ Chí Minh

Dr **Hồ Chí Minh** (Ussprooch: ; ; Hán Nôm: ; * 19. Mai 1890; † 2. Septämber 1969 z Ba Vì) isch e vietnamesische Revoluzionäär und Politiker, Brömieeminister (1945–1955) und Bresidänt (1955–1969) vo dr Demokratische Republik Vietnam gsi.

Die amerikanischi Zitschrift Time Magazine het en 1998 zu de 100 iiflussriichste Lüt im 20. Joorhundert zelt.

## Wirke und Bedütig
Dr Hồ Chí Minh het d Befreijig vo Vietnam vo dr koloniale Herrschaft vo de Franzoose gläitet. Er isch wit über Vietnam und Asie uuse uf dr ganze Wält bekannt worde. Zämme mit em Mao Zedong und em argentinisch-kubanische Revoluzionäär Che Guevara gältet er bis hüte as äine vo de bedütendste Braktiker vom modärne Guerillakampf. Er isch für vili internazionali Befreijigsbeweegige und au für die ufständische Studänte in de westlige Industriigsellschafte vo dr Middi bis zum Ändi vo de 1960er Joor e wichdigi Sümboolfigur und e revoluzionäärs Vorbild gsi.

Si Lääbensstiil isch beschäide gsi und het die marxistisch-leninistischi Theorii in die däägligi Praxis umgsetzt. Mit sinere Forderig noch dr Bedäiligung vo de Buure in dr Politik und noch dr Gliichberächtigung vo Mann und Frau isch er zur personifizierte Revoluzioon und zur glaubwürdige nazionaale Vaterfigur worde.

### Kritik
Dr Ho Chi Minh het aber au groossi Schuld uf sich glaade. Im Schwarzbuech vom Kommunismus wird d Zaal vo de Lüt, wo in Vietnam ermordet worde si und won är dra schuld gsi isch, uf e Millioon Mensche gschetzt.
Es git au e kritische Dokumentazionsfilm über e Ho Chi Minh, „Ho Chi Minh – Mensch und Mythos“, vo CLS Video und vom Broduzänt Nguyen Huu Le.

## Litratuur
* Jules Archer: *Ho Chi Minh. Legend of Hanoi.* Bailey Bros. & Swinfen, New York 1971, ISBN 0-561-00153-7.
* Pierre Brocheux: *Ho Chi Minh. A Biography.* Cambridge University Press, Cambridge 2007 ISBN 0-521-85062-2.
* Pham van Dong: *Ho Chi Minh. Ein Mensch, eine Nation, eine Epoche, eine Sache.* Verlag der Fremdsprachen, Hanoi 1980.
* William J. Duiker: *Ho Chi Minh. A Life.* Hyperion, New York 2001, ISBN 0-7868-8701-X.
* Martin Großheim: *Ho Chi Minh. Der geheimnisvolle Revolutionär. Leben und Legende.* Beck, München 2011, ISBN 3-406-62208-9.
* Hellmut Kapfenberger: *Ho Chi Minh. Eine Chronik.* Neues Leben, Berlin 2009, ISBN 3-355-01758-2.
* Jean Lacouture: *Ho Chi Minh. A Political Biography.* Random House, New York 1968, ISBN 0-394-42899-4.
* Reinhold Neumann-Hoditz: *Ho Tschi Minh. In Selbstzeugnissen und Bilddokumenten.* Rowohlt, Reinbek b. Hamburg 1971, ISBN 3-499-50182-1.
* Sophie Quinn-Judge: *Ho Chi Minh. The Missing Years 1919–1941.* University of California Press, Berkeley 2002, ISBN 0-520-23533-9.
* Horst Szeponik: *Ho Chi Minh – Ein Leben für Vietnam. Biografie.* Neues Leben, Berlin 1981.
* Tran dan Tien: *Ho Chi Minh: Der Begründer des Unabhängigen Vietnams*. Laufersweiler, Gießen-Wieseck 2000, ISBN 3-89687-295-8.

## Weblingg

* Informationen über e Hồ Chí Minh uf dr Website vo dr KP vo Vietnam (änglisch)
* Ho Chi Minh Archive uf marxists.org (änglisch)
* Ho Chi Minh’s Rhetoric for Revolution (änglisch)

## Fuessnoote
The Dude

**The Dude** cha si

*die franzöösischi Rockbänd The Dude
*e Film vom Jeff Feuerzeig us em Joor 2011
*e Figuur im Film *The Big Lebowski* us em Joor 1998
*e Figuur im Film *Rio Bravo* us em Joor 1959
*en Album vom Quincy Jones us em Joor 1981
*en Album vom Devin the Rapper us em Joor 1998
*e Netzwärkmonitorbrogramm vo MikroTik
Bezirk Aarberg

Dr **Amtsbezirk Aarbärg** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn gsi mit Houptort Aarbärg. Är het zwöuf Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk het 34'229 Iiwohner (Stang 31. Dezember 2008) uf 153&nbsp;km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre öuf Gmeinde vom Amtsbezirk zum Verwautigskreis Seeland. Nume d Gmeind Meikirch isch Teil vom Verwautiskreis Bärn-Mittuland.

## Weblink
* 
* Offizielli Site vom Regierigsstatthauteramt Aarbärg
Baktrien

**Baktrie** (,  / *Bākhtar*, lat. *Bactria*, ) isch dr historisch Naame von ere Landschaft um die ehemooligi Hauptstadt Baktra (s hütige Balch) ume, wo nördlig vom Hindukusch und südlig vom Fluss Amu Darja lit. S Gebiet ghöört hüte zum grösste Däil zum Norde vo Afghanistan, chliineri Däil zu de südlige Gebiet vo de zentralasiatische Staate Tadschikistan, Usbekistan und Turkmenistan. 

D Iiwooner vo Baktrie si iranischi Völker gsi, wo zum Däil sässhaft gsi si und zum Däil immer no nomadisch lääbe. Die mäiste von ene si Baktrer, e Minderhäit si Sküte.

## Litratuur
* Michael Alram: *Die Geschichte Ostirans von den Griechenkönigen in Baktrien und Indien bis zu den iranischen Hunnen (250 v. Chr.–700 n. Chr.).* In: Wilfried Seipel (Hrsg.): *Weihrauch und Seide. Alte Kulturen an der Seidenstraße.* Wien 1996, ISBN 3-900325-53-7, S. 119–140.
* *Baktrien*. In: *Kleines Lexikon des Hellenismus.* Harrassowitz, Wiesbaden 1993, ISBN 3-447-03278-2, S. 93–96 (dort auch weiterführende Literatur).
* Hermann Parzinger: *Die frühen Völker Eurasiens.*  München 2011, ISBN 978-3-406-54961-8.

## Weblingg

* 
*
Chioniten

D **Chionite** si e Nomadengrubbe in Zentralasie in dr Spootantike gsi. Iire Naame chunnt möögligerwiis vom middelpersische Wort *Xiyon* („Hunn“). 
## Die ethnischi Zämmesetzig
D Chionite si die ersti Grubbe vo de «iranische» oder «Wisse Hunne» gsi und si si öbbe äi Generazioon vor de öiropäische Hunne, de sogenannte «Schwarze Hunne», erschiine, wo 375 über d Wolga si. Woorschiinlig si d Chionite mit deene nit verwandt gsi; mä wäiss aber nid genau, wie sich die drei „iranisch-hunnische“ Grubbe, wo zwüschen em 4. und 6. Joorhundert noochenander an dr Nordostgränze vom Sassanideriich ufdaucht si, d Chionite, d Kidarite und d Heftalite, ethnisch zämmegsetzt si. 
## Gschicht
D Chionite wärde zur Zit vom persische Sassanideköönig Schapur II. (reg. 309–379) vom römische Gschichtsschriiber Ammianus Marcellinus erwäänt, ass si in de Kuschana-Browinze ufdaucht sige, wo d Perser denn drüber gherrscht häi. Im Joor 350 häi si d Perser aagriffe. Dr Schapur het sä zwar abgweert, aber noch em Chrieg si d Chionite die nöije Heere vo Baktrie gsi. Iir Köönig, dr Grumbates, het im Schapur II. si Ooberheerschaft anerkennt und 359  mitghulfe, die römischi Festig Amida z belaagere. Dr Ammianus Marcellinus verzellt, ass d Perser verwunderet gsi sige, wo d Chionite bi dr Belaagerig vo Amida iiri Doote verbrennt häi.

Was denn mit de Chionite bassiert isch,  isch unklaar. Es gseet us, ass si am Ändi vom 4. Joorhundert vo de Kidarite abglööst worde si, und noch deene si d Heftalite erschiine. 

## Litratuur
* Wolfgang Felix: *Chionites*. In: *Encyclopaedia Iranica.* Bd. 5 (1992), S. 485–487 (online).

## Fuessnoote
Budhagupta

Dr **Budhagupta** (Sanskrit बुधगुप्त)  isch vo öbbe 476 bis 495  n. d. Z. Kaiser vo Gupta in Nordindie gsi. Er isch dr Soon vom Purugupta gsi, Noochfolger vom Kumaragupta II. und Voorgänger vom Narasimhagupta Baladitya. Er isch mit de Herrscher vom Kannaujköönigdum alliert gsi und zämme häi si brobiert, d Hunne us Nordindie uusezhalte.

Uf dr Chupfertaafele vo Damodarpur stoot, ass Pundravardhana bhukti (s hütige Nordbengale) vo zwäi Underköönig (*Uparika Mahararaja*), em Brahmadatta and em Jayadatta regiert worden isch. D Stäisüüleinschrift vom Matrivishnu and Dhanyavishnu z Eran erwäänt dr Budhagupta as iire Kaiser (*Bhupati*), wo dr *Maharadscha* Surashmichandra under em s Land zwüschen em Yamuna and em Narmada regiert het. D Inschrift uf dr Buddhadaarstellig, wo mä z Mathura gfunde het, isch us dr Zit vom Budhagupta. Si bewiist, ass si Herrschaft au no im Norde z Mathura gulte het.

## Fuessnoote
Diskriminierung von Atheisten und Agnostikern

Under **Diskriminierig vo [[Atheismus|Atheiste]] und [[Agnostizismus|Agnostiker]]** verstoot mä, wenn Mensche wäge iirer Konfessionsfreihäit   Noochdäil häi. Es git sä in de mäiste Länder uf dr Wält, au in deene, wo d Relionsfreihäit in dr Verfassig gschützt isch. Es git au Länder, wo die Konfessionsfreie verfolgt wärde, und in mängge islamische Staate wärde si sogar mit em Dood bestrooft.

Im Joor 2012 isch die ersti Studie vo dr Internationale Humanistische und Ethische Union under em Ditel *Freihäit vom Gedanke* (äng: *Freedom of Thought*) z Gämf veröffentligt worde, wo die gegewärtigi Diskriminierig vo konfessionsfreie Mensche in 60 Staate süstematisch undersuecht het. Mä het gfunde, ass Atheiste und Religionsskeptiker in vile Däil vo dr Welt verfolgt und diskriminiert wärde, am schlimmste in de islamisch brägte Staate, in chliinerem Umfang aber au in Öiropa, Amerika und Asie. Es gäb vilerorts Gsetz, wo de Atheiste grundlegendi Mensche- und Bürgerrächt wurde aberkenne.

## Litratuur
* International Humanist and Ethical Union (IHEU): *Freedom of Thought 2012: A Global Report on Discrimination Against Humanists, Atheists and the Nonreligious*. 2012. PDF-Datei (englisch)
* Forschungsgruppe Weltanschauungen in Deutschland (Fowid): *Religiös-weltanschauliche Diskriminierung in Deutschland. Deutschlandbericht des internationalen Symposions an der Universität Graz. "Religiöse Intoleranz und Diskriminierung in ausgewählten Ländern Europas" am 27. und 28.5.2010* PDF-Datei
* Gerhard Besier und Hubert Seiwert (Hrsgg.): *Religiöse Intoleranz und Diskriminierung in ausgewählten Ländern Europas – Teil I*. Lit Verlag (2011). ISBN 3643999062
* Gerhard Besier und Hubert Seiwert (Hrsgg.): *Religiöse Intoleranz und Diskriminierung in ausgewählten Ländern Europas – Teil II*. Lit Verlag (2011). ISBN 3643998945

## Weblingg
* Frank Patalong: *[http://www.spiegel.de/panorama/gesellschaft/atheisten-gottlose-fordern-moral-monopol-der-kirche-heraus-a-835692.html Atheisten-Treffen - Unter Gottlosen.]* In: Der Spiegel, vom 5. Juni 2012

### Fuessnoote
Bezirk Aarwangen

Dr **Amtsbezirk Aarwangge** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Aarwangge gsi. Är het 24 Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Aarwangge het 41'839 Ywohner (Stang 31. Dezember 2008) uf 154 km² gha. Hüt ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Oberaargou.

## Veränderigen im Gmeindsbstang sit 2000

Datei:Karte Gemeinden des Bezirks Aarwangen 2006.png|Gmeinde bis 2006
Datei:Karte Gemeinden des Bezirks Aarwangen 2009.png|Gmeinde bis 2009


### Fusione
* 2007: *[[Madiswil|Madiswiu]]* u *[[Gutenburg BE|Gueteburg]]*  → Madiswiu
* 2010: *[[Langenthal|Langete]]* un *[[Untersteckholz|Understeckhouz]]*  → Langete

## Weblink
*
Bezirk Bern

Dr **Amtsbezirk Bärn** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Bärn gsi. Är het 13 Gmeinde ir Agglomeration Bärn umfasst:




Dr Amtsbezirk Bärn het 239'382 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 234 km² gha. Auui Gmeinde vom Bezirk ghöre sit em 1. Jänner 2010 zum Verwautigskreis Bärn-Mittuland.


Datei:Berno-Prefektejo 116.jpg|Amtshuus vom Bezirk Bärn
Datei:CHE Bern COA.svg|Wappe vom ehmalige Amtsbezirk Bärn

## Weblink

* Regierigsstatthalteramt vom Amtsbezirkes Bern
*
Dettighofen

**Dettighofen** isch de Name vo folgende Ortschafte:
* Dettighofen (Baden), e Gmeind im Landchreis Waldshuet z Bade-Würtebärg, Dütschland
* Dettighofen TG, e ehemoligi eigeständigi Ortsgmeind, hüt Gmeind Pfyn, Kanton Thurgau, Schwiz
* Dettighofen (Lengwil), e Ortschaft i de Gmeind Lengwil im Bezirk Chrüzlinge, Kanton Thurgau, Schwiz
Bezirk Biel

Dr **Amtsbezirk Biel** (fr. *District de Bienne*) isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Biel/Bienne gsi. Är het zwo Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Biel isch zwosprachig gsi (60 % dütschsprachig, 40 % französischsprachig) un het 52'412 Ywohner (Stang 31. Dezember 2008) uf 25 km² gha. Beidi Gmeinde si zum 1. Jänner 2010 Teil vom Verwautigskreis Biel/Bienne worde.

## Weblinks
*
Bezirk Burgdorf

Dr **Amtsbezirk Bùùrdlef** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Bùùrdlef gsi. Är het 24 Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Bùùrdlef het 46'127 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 205 km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre 23 Gmeinde zum Verwautigskreis Ämmitau, Bäriswiu zum Verwautigskreis Bärn-Mittuland.

## Literatur
* 
* *Sammlung Schweizerischer Rechtsquellen.* II. Abteilung: *Die Rechtsquellen des Kantons Bern.* Zweiter Teil: *Rechte der Landschaft.* Band 9: Anne-Marie Dubler: *Die Rechtsquellen der Stadt Burgdorf und ihrer Herrschaften und des Schultheißenamts Burgdorf.* Aarau 1995. (online)
Bezirk Büren

Dr **Amtsbezirk Büre** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Büre gsi. Är het 14 Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Büre het 22'275 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 88 km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre d Gmeinde Längnou, Meinisbeerg u Pieterle zum Verwautigskreis Biel/Bienne, di übrigen öuf Gmeinde zum Verwautigskreis Seeland.

## Literatur
* *Hornerblätter* (Vereinigung für Heimatpflege Büren)

## Weblink
* 
* Vereinigung für Heimatpflege Büren
Bezirk Erlach

Dr **Amtsbezirk Erlech** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Erlech gsi. Är het zwöuf Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Erlech het 10'867 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 85 km² gha. Am 1. Jänner 2010 si auui Gmeinde vom Amtsbezirk Erlech Teil vom Verwautigskreis Seeland worde.

## Weblink
*
Bezirk Fraubrunnen

Dr **Amtsbezirk Froubrunne** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Froubrunne gsi. Är het 27 Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Froubrunne het 39'569 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 124 km² gha.

Uf dr 1. Jänner 2010 het d Gmeind Baumis mit Iegischtoorf fusioniert. Di übrige 26 Gmeinde vom Amtsbezirk Froubrunne si uf drei Verwautigskreis ufteilt worde:
* Bangerten u Ruppoldsried zum Verwautigskreis Seeland,
* Bätterchinge, Utzischdorf, Wiuer u Zielebach zum Verwautigskreis Ämmitau,
* di übrige 20 Gmeinde zum Verwautigskreis Bärn-Mittuland.

## Fusione
* 2010: *[[Ballmoos|Baumis]]* un *[[Jegenstorf|Iegischtoorf]]* → Iegischtoorf

## Weblink
*
Bezirk Frutigen

Dr **Amtsbezirk Frutige** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Frutige gsi. Är het sibe Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Frutige het 18'643 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 489 km² gha. Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Frutige-Nidersimmetal.

## Weblink
*
Bezirk Interlaken

Dr **Amtsbezirk Inderlache** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Inderlache gsi. Är het 23 Gmeinde umfasst:





Dr Amtsbezirk Inderlache het 38'386 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 681 km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Inderlache-Oberhasli.

## Weblink
*
Fritz Sutermeister

Dr **Fritz Sutermeister** (* 29. Jänner 1873 z Aarau; † 16. Juli 1934) isch e Schwiizer Bfaarer un Redaggder gsy.

## Biografi

Dr Sutermeister isch dr Soon vum Schwiizer Schriftschdeller un Bärner Germanischdikbrofässr Otto Sutermeister gsy. Är hed Teologii z Bärn, z Baasl un z Berlin gschdudierd un hed drno bir Adlsfamilie Quarles van Ufford z Holland as Huuslehrer gschaffd. Mid sym Brieder Eugen Sutermeister, em Grinder vo dr Schwiizerische Daubschdummegsellschafd, hedr krischdlig-sozialischdischi Bleddr uusegee; mid sym Brueder Werner Sutermeister, em Schüddelreimer, hed ihn e gwissi Rivalideed verbunde, was under andrem in de Dagebiecher vom Eugen ersichdlig wird. Er isch bekannt defür gsy, dass er bi syne säx Kinder, drunter dr Heiner Sutermeister, d Musigalideed schdargg gfördered het.

## Ardiggl fürs krischdlig-sozialischdische Bladd ''Neue Wege''

* ''Zum Charfreitag.'' In: *[[Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit]]*, Vol. 3, 1909, S. 97–99.
* ''Was wir von der Kirche verlangen.'' In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 3, 1909, S. 161–168.
* ''Industrie und Sozialreform.'' Soziale Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 3, 1909, S. 228–231.
* ''Lutherische und reformierte Frömmigkeit und soziale Arbeit.'' Soziale Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 3, 1909, S. 255–259.
* ''Revision oder Revolution?'' Und: ''Lohnämter in der Hausindustrie.'' Soziale Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 3, 1909, S. 348–351.
* ''Die Wertschätzung der Kirche.'' Soziale Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 3, 1909, S. 394–397.
* ''Die allgemeine Frauenschule.'' Soziale Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 4, 1910, S. 24–27.
* ''Neue Wege zur Bekämpfung des Verbrechens.'' Soziale Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 4, 1910, S. 87–92.
* ''Die Kongofrage.'' In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 4, 1910, S. 150–156.
* ''Die Kongofrage (Schluss).'' In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 4, 1910, S. 176–184.
* ''Die Revision des eidgenössischen Fabrikgesetzes.'' Soziale Rundschau. In:	*Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 4, 1910, S. 351–358.
* ''Sozialismus und Religion.'' Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 5, 1911, S. 116–120.
* ''Der XXII. Evangelisch–soziale Kongress.'' Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 5, 1911, S. 352–354.
* ''Die Abstimmung über die Erhöhung der Pfarrbesoldungen.'' In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 6, 1912, S. 411–412.
* ''Vom 22. Evangelisch–sozialen Kongress in Essen.'' Rundschau. In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 7, 1913, S. 86–88.
* ''Sozialdemokratie und Religion.'' In: *Neue Wege: Blätter für religiöse Arbeit*, Vol. 8, März 1914, S. 133–135.
 
## Weblingg

* „Porträt von Fritz Sutermeister-Hunziker“. E Bordrää in dr Ynibibliodeeg Basel.
Bezirk Courtelary

Dr **District de Courtelary** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Courtelary gsi. Är het 16 Gmeinde umfasst:




Dr Amtsbezirk Courtelary het 22'339 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 266 km² gha. Am 1. Jänner 2010 si auui Gmeinde vom Amtsbezirk Courtelary Teil vom Verwautigskreis Bärner Jura worde.

## Weblink
*
Bezirk Konolfingen

Dr **Amtsbezirk Chonoufinge** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Schlosswiu gsi. Är het 30 Gmeinde umfasst:





Dr Amtsbezirk Chonoufinge het 57'573 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 214 km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Bärn-Mittuland.


## Veränderigen im Gmeindsbstand sit 2000

Datei:Karte Gemeinden des Bezirks Konolfingen 2003.png|Gmeinde bis 2003
Datei:Karte Gemeinden des Bezirks Konolfingen 2009.png|Gmeinde bis 2009


### Fusione
* 2004: *[[Niederwichtrach|Niderwichtrech]]* un *[[Oberwichtrach|Oberwichtrech]]* → Wichtrech
* 2010: *[[Aeschlen bei Oberdiessbach|Äschle]]* un *[[Oberdiessbach|Diessbech]]* → Diessbech

## Quelle
* Sammlung Schweizerischer Rechtsquellen, II. Abteilung: Die Rechtsquellen des Kantons Bern, Zweiter Teil: Rechte der Landschaft, Band 4: Das Recht des Landgerichts Konolfingen von Ernst Werder, Aarau 1950 http://www.ssrq-sds-fds.ch/online/BE_II_4/index.html#p_V.

## Weblink

*
Bezirk Laupen

Dr **Amtsbezirk Loupe** isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Loupe gsi. Är het öuf Gmeinde umfasst:





Dr Amtsbezirk Loupe het 14'507 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 88 km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Bärn-Mittuland.

## Weblink
* 
* Tourismussite vor Region
Henri Zislin

De **Henri Louis Constant Zislin** (* 16. Juni 1875 en Mulhouse; † 5. Mai 1958 en Paris) isch en elsässischer Journalischt, Grafiker ond Karikaturist gse. Er het sich durch sai Arbait gegä dia Zuagherigkait vom Elsass zom Deutsche Reich engagiirt. Em September 1916 isch em d Staatsaagherigkeit vu Elsass-Lothringe zamme met em Hansi Waltz aberkennt worre. D Rue Henri Zislin i Mulhouse isch noch em benannt.

## Literatur
* Steinmann, Paul et Candir, René, "Henri Zislin", préface de Liliane Lardanchet, édition J. Do Bentzinger, Colmar, 1994. In-4, 128 pages, nombreuses illustrations en noir et en couleurs, bibliographie.

## Quelle
Charles Aznavour

Dr **Charles Aznavour** (; äigentlig *Schahnur Waghinak Asnawurjan*, armenisch  / , au *Charles Aznavourian*; * 22. Mai 1924 z Bariis; † 1. Oktober 2018 z Mouriès, Frankriich) isch e armenisch-franzöösische Schaasonnier, Liedtexter, Komponist und Filmschauspiiler gsii. Usserdäm isch er dr armenisch Botschafter in dr Schwiz und bi de Veräinte Nazioone z Gämf gsii.

## Wärk
Dr Aznavour het mee as es halbs Joohrhundert zu de bekanntiste Persönligkäite vom franzöösische Schaasoo ghöört. Dr Durchbruch isch em 1946 glunge, wo d Édith Piaf uf in ufmerksam worde isch und in uf e Turnee dur Frankriich und die Veräinigte Staate mitgnoo het. Dr Charles Aznavour het mee as duusig Schaasoo gschriibe und sä in fümf Sprooche, drunder au Dütsch interpretiert.

D Teggst vo sine Lieder handle vilmol vo dr Liebi. E baar vo sine bekanntiste Lieder si *La Bohème*, *La Mamma*, *Que c’est triste Venise*, *She*, *Mourir d’aimer*, *Paris au mois d’août*, *Je m’voyais déjà*, *Les Comédiens*, *Tu t’laisses aller*, *Emmenez-moi*, *Comme ils disent*, *Pour faire une jam*.

As Schauspiiler het dr Aznavour in mee as sibzig Film mitgspiilt, under anderem 1979 in dr Verfilmig vo  *Die Blechtrommel* vom Volker Schlöndorff und 2002 in Atom Egoyan sonere Reflexioon über Künstler, Erinnerig und die armenischi Gschicht *Ararat*. Si letscht Rolle het er 2006 in *The Colonel* gspiilt. Er het denn gsäit, er wurd käini witere Film dräije.

Sit Juni 2009 isch dr Aznavour z Gämf dr armenisch Botschafter in dr Schwiz gsii. Usserdäm het er sis Land an dr Gämfer Niiderlassig vo de Veräinte Nazioone verdrätte.

## Filmografii (Uswaal)
* 1960: Schießen Sie auf den Pianisten *(Tirez sur le pianiste)*
* 1960: Taxi nach Tobruk *(Un taxi pour Tobrouk)*
* 1962: *Horace 62*
* 1965: Paris im Monat August *(Paris au mois d’Août)*
* 1972: Der selbstsüchtige Riese (d Stimm vom *Vrzeler*)
* 1974: Ein Unbekannter rechnet ab *(And Then There Were None)*
* 1976: Auf der Fährte des Adlers *(Sky Riders)*
* 1979: Die Blechtrommel
* 1980: Teheran 43 *(Тегеран-43)*
* 1981: Der Zauberberg
* 1982: Die Fantome des Hutmachers *(Les fantômes du chapelier)*
* 1984: Es lebe das Leben *(Viva la vie)*
* 2002: Ararat
* 2002: The Truth About Charlie

## Weblingg

* 
* 
* Offizielle Webpräsenz von Charles Aznavour (eng., frz.)
* „At 82, Charles Aznavour Is Singing a Farewell That Could Last for Years“, New York Times, 18. Septämber 2006

## Fuessnoote
O mein Papa

**O mein Papa** isch dr Titl vo-ma Liad vom Schweizer Kombonischda Paul Burkhard, wo en de 1950er Jôhr zo-ma internazionala Welterfolg wôrra ischt. En sellem Liad schildret a jonga Frau ganz liibevoll ihrn Vadder, wo et bloß a wondrbarer Zirkusclown ond Soildenzer, sondern au a scheener Môô gwäa ond drom vo älle Leit bewondret wôrra ischt.

## Gschicht
### Zwoi Bihnawerk ond a Schallbladd
Em Jôhr 1939 wuud en Zirich em Paul Burkhard sei Operedde *Der Schwarze Hecht* em schwiizerditscha Dialekt nôch-ma Libreddo vom Jürg Amstein uruffgfihrt. Dr musikalische Heheponkt dô dren ischt a Liad, vortraga emma gebrochena Hochdeitsch mit grammadische Fehler, wo dr Refrain laudet: *O mein Papa war eine wunderbare Clown, o mein Papa war eine große Kinstler …*. Zonägschd fendet des Liad abr koi bsondra Beachdong. Zäah Jôhr schbätr macht dô drvoo dr Schweizer Rondfonk a Uffnahm mit dr Lys Assia ond brengt’s uff-ra Schallbladd raus. Des isch dr Durchbruch. Des Liad wuud an Riesaerfolg, ond des et bloß en dr Schweiz. S wuud en älle meegliche Sprôcha ibrsetzt ond vo-ma Haufa Sängerinna en ihre Muedrsprôcha gsonga. Dr Paul Burkhard landet an Welthit. Dô druff schlägt dr Erik Charell em Paul Burkhard vor, vom *Schwarza Hecht* a hochdeitscha Fassong rauszobrenga. Er selbr ibrsetzt’s, odr bessr gsait, bearbeitet des Stick, schreibt a baar Sacha om ond fiagt neie Doil dren-nei. Dr Paul Burkhard komboniirt a baar neie Liadr drzua, ond rauskommt dui Musikalischa Komeede *[[Feuerwerk (Musikalische Komödie)|Feuerwerk]]*. Am 16. Mai 1950 ischt d Uruffihrong am Minchner Gärtnerplatz-Theatr. Dr Erfolg ischt so grauß, dass sich an Haufa Theatr richtich om des Stick reißet. En ibr 40 Schbrôcha soll’s ibrsetzt wôrra sei. 

### Film
Wenn en de 1950er-Jôhr a Sengschbiil uff dr Bihne an graußa Erfolg ghet hôt, hend sich d Filmproduzenda drom grissa, d Rechde zo kriaga, om des Stick au em Kino zeiga zo kenna. So isch’s et vrwonderlich, dass scho viir Jôhr nôch dr Uruffihrong vo sellem musikalischa Luschtschbiil a gleichnamiger Musikfilm entstanda ischt. De weiblich Haubtroll dô dren hôt d Lilli Palmer gschbiilt ond des Liadle gsonga. Dera ihr Interpretazioo hôt au drzua beitraga, *O mein Papa* noh bekanntr zo macha.

*O mein Papa* ischt au dr Titl vo-ma Dokumentarfilm ibr da Paul Burkhard, wo dr Felice Zenoni 30 Jôhr nôch-em Kombonischda seim Ableaba (2007) rausbrôcht hôt.

## Weitre Versioona
Dr US-Amerikaner Eddie Fisher hôt 1954 ondrem Titl *Oh! My Pa-Pa* a englisch-schbrôchiga Fassong rausbrôcht. Dui hôt sich en sellem Jôhr acht Wocha lang als Nr. 1 en de USA halda kenna. D Hollendere Wilma Landkroon hôt uff dr CD *19 Successen* a Ausgab uff Niiderlendisch gsonga (*Oh mijn Papa*). Dr Schweizer Rap-, Reggae- ond Funk-Senger Dodo Jud hôt em Auguscht 2012 en dr Sendong *Cover me* vom Schweizer Fernseha (SF 1) *O mein Papa* – zamma mit dr Lys Assia – en-ra ganz nuia Form rausbrôcht.

## Oinzlne Nôchweis


## Weblink
* Dr ganz Tekscht vom Liad
* ''O mein Papa'', gsonga vo dr Lys Assia emma modernera Arrangement
* ''O mein Papa'', gsonga vo dr Lilli Palmer em Film ''Feuerwerk''
Diözese

E **Diözese**, me sait au **Bistum**, isch es begränzts Gebiet, wo vome Bischof und sine Lüt glaited werd.

## Begriff
S Wort *Diözese* chunt us de Zyt vo de Römer. S Römische Riich isch i verschidnigi Gebiet uuftailt gsii, wo *Dioecesis* ghaisse händ. S Wort *Bistum*, wo vorallem im dütschsproochige Gebiet bruucht werd, verwyst uf de Laiter vo dem Gebiet hii, em Bischof. En alti Bezaichnig z Dütschland för e Diözese isch **Sprengel** oder **Kirch(en)sprengel**.

## Struktur
Die Form vo de Gebietsuuftailig wird nöd nu i de Römisch-katholische Cherche bruucht. Me kännt die Strukture au i de Orthodoxe Cherchene, i de anglikanische Cherche, i de methodistische Cherche, bi de Altkatholike und bime Tail vo de Lutheraner. D Gränze vonere Diözese halted sich a di politische Strukture. So bestoot zum Bischpil e Bistum i de Schwiz us aim oder us merere Kantön. Wänn sich di politisch Struktur änderet, cha sich au e Diözese uflööse oder uftaile.

### Römisch-katholischi Cherche
Jedi Diözese isch en Tail vo de ganze römisch-katholische Wältcherche. För d Errichtig vonere nöie Diözese isch de Papst zueständig. Maischtens sind e paar Diözesene uns de Region zunere Chercheprovinz zämegfasst. De Vorsteher vomene söttige Verbund isch en Erzbischof, wo sälber enere Diözese vorstoot, em Erzbistum. Es git aber au Diözesene, wo diräkt em Apostolische Stuel, em Papst understönd. Alli Diözesene i de Schwiz, s Erzbistum Vaduz und s Erzbistum Strossburg sind sogenannti exempti oder immediati Diözesene. 

Jedi Diözese muess i Pfarreie undertail sii. Die widerum chönd i Seelsorgeainhaite zämeschaffe und sind mängmol i Dekanat zämegfasst.

De Name vom Bistum isch immer (mit Uusnam vom Bistum Basel) d Stadt, wo de (Wohn-) Sitz vom Bischof isch. De Hauptcherche i däre Stadt sait me dänn Kathedrale (vom latinische Wort *cathedra* för *Sitz*). Wänns i grosse Diözesene näbed em Bischof no en Waibischof hät und de säb inere andere Stadt wohnt, so git das em Bistum en Doppelname.

### Diözesene (Uuswaal)
Im Alemannische Ruum und Umgebig gits folgendi Diözesene:
* im Elsass:
** Ärzbistum Strossburg
* z Süddütschland:
** Erzbistum Friburg im Brisgau
** Bischtum Rotteburg-Stuggart
** Bistum Augsburg
* im Voralbärg
** Diözese Fealdkirch
* im Förstetum Liechtestaa:
** Erzbistum Vaduz
* im Südtirol:
** Diözese Bozen-Brixen
* i de Schwiz:
** Bistum Basel
** Bistum Sanggalle
** Bistum Chur
** Bistum Lugano
** Bistum Sitte
** Bistum Gämf-Losann-Friburg

## Fuessnoote
Bezirk Moutier (Bern)

Dr **Amtsbezirk Moutier** (alemanisch *Amtsbezirk Münschter*, dütsch elter *Amtsbezirk Münster*) isch bis zum 31. Dezember 2009 e Verwautigskreis im Kanton Bärn mit Houptort Moutier gsi. Är het 26 Gmeinde umfasst:





Dr Amtsbezirk Moutier het 38'386 Ywohner (Stang 31. Dezämber 2008) uf 681&nbsp;km² gha.

Sit em 1. Jänner 2010 ghöre auui Gmeinde zum Verwautigskreis Bärner Jura.

## Änderigen im Gmeindsbstang

Am 1. Juli 1996 isch d Gmeind Vellerat na nere Vouksabstimmig vom Bezirk Moutier abtrännt un em Bezirk Dälschberg im Kanton Jura zueteilt worde.

## Weblink

*
Ibn Battuta

Dr **Abu Abdullah Muhammad ibn Battuta**, , (* 24. Februar 1304 z Tanger/Marokko; † 1368 oder 1377 in Marokko) isch e berberische Forschigsräisende im 14.&nbsp;Joorhundert gsi. Won er äinäzwanzig gsi isch, het er die muslimischi Pilgerfaart uf Mekka gmacht. Denn isch er witer gräist, und het e Räis vo mee as 120'000 Kilometer dur die ganzi islamischi Wält und drüber uuse gmacht. Si Bricht under em Ditel  verzellt vo däm, won em bassiert isch.

Fast alles, was mä über s Lääbe vom Ibn Battuta wäiss, stammt us ere äinzige Kwelle – nämlig vom Ibn Battuta sälber. Do und dört isch s äidütig, ass er Aagoobe über Ort oder Abentüür erfunde het, aber vilmol cha mä hüt nüm feststelle, öb er über Daatsache brichtet oder Määrli vrzelt.

## Änglischi und dütschi Übersetzige vo sine Schrifte
* Ibn Batuta: *Die Reise des Arabers Ibn Batuta durch Indien und China. (14. Jahrhundert).* Bearbeitet vom Hans von Mžik. Hamburg: Gutenberg, 1911 (Bibliothek denkwürdiger Reisen. Bd. 5).
* Ibn Batuta: *Travels in Asia and Africa 1325-1354,* translated and selected by Gibb. London 1939.
* Ibn Battuta: *Reisen bis ans Ende der Welt 1325 - 1353.* Stuttgart: Edition Erdmann, 1985. ISBN 3-522-60050-9
* *Die Reisen des Ibn Battuta.* Usegee und übersetzt vom Horst Jürgen Grün; 2 Bänd. Münche: Allitera-Verlag, 2007. ISBN 978-3-86520-229-1 und ISBN 978-3-86520-230-7 (Ersti dütschi Übersetzig vom Gsamtwärk.)
* Ibn Battuta: *Die Wunder des Morgenlandes. Reisen durch Afrika und Asien.* Noch dr arabische Usgoob vom Muhammad al-Bailuni ins Deutsche übertragen, kommentiert und mit eme Noochwort vom Ralf Elger, Münche 2010. ISBN 978-3-406-60068-5.

## Litratuur
* Christian R. Lange: *Der geheime Name Gottes.* Philipp von Zabern, Mainz 2008, ISBN 978-3-8053-3841-7 (Ibn Battutas Reiseerlebnisse als Vorlage für einen historischen Roman).
* André Miquel: "Ibn Battuta: trente années de voyages de Pékin au Niger", in: Charles-André Julien (Hg.), *Les Africains*, Bd. I, Paris 1977, 113-140.

## Weblingg

## Fuessnoote
Barockmusik

D Periode vo dr **Barockmuusig** in dr oobeländische Kunstmuusig wird au as **Generalbasszitalter** bezäichnet und isch grad noch dr Rönessans choo. Si isch vom Aafang vom 17. bis öbbe zur Middi vom 18. Joorhundert gange. Si zelt hüte zur sogenannte Alte Muusig.

Dr Aafang vom musikalische Barock wird dur d Iifüerig vom Generalbass in de Komposizioone vom Claudio Monteverdi markiert. Es isch e Kennzäiche vo dr Barockmuusig und vo dr Muusig vom Rokoko, wo nochhäär cho isch, ass dr Generalbass immer brucht worde isch. Mä cha dr Barock no witer iidäile, öbbe eso:

* *Früebarock* (öbbe 1600 bis 1650), wo d Italiäner dominiert häi. Bedütendi Verdräter:  Claudio Monteverdi (1567–1643), Heinrich Schütz (1585–1672), Jan Pieterszoon Sweelinck (1562–1621), Girolamo Frescobaldi (1583–1643), Giacomo Carissimi (1605–1674), Johann Heinrich Schmelzer (1623–1680) 
* *Hoochbarock* (öbbe 1650 bis 1710), wo dr Iifluss vo de Franzoose bedütend gsi isch.  Bedütendi Verdräter: Jean-Baptiste Lully (1632–1687), Arcangelo Corelli (1653–1713), Dietrich Buxtehude (1637–1707), Henry Purcell (1659-1695)
* *Spootbarock* (öbbe 1710 bis 1750), wo sich die regionaale Stil enander aagnööcheret häi. Bedütendi Verdräter:  Georg Philipp Telemann (1681–1767), Carl Heinrich Graun, Johann Adolph Hasse, Johann Sebastian Bach (1685–1750), Antonio Vivaldi (1678–1741), Georg Friedrich Händel (1685–1759), Pieter Hellendaal.

Vo dr allgemäine Kultur us gsee, isch noch em Barock d Faase vom Rokoko choo; in dr Muusig het sich scho vo de 1730er Joor dr so genannti empfindsami Stil iigrichdet. Hüfig luegt mä dr Johann Sebastian Bach as dr Volländer vom musikalische Barock aa. Nochhäär chunnt in dr Muusiggschicht d Periode vo dr Klassik mit em Haydn und em Mozart.

## Litratuur
* Isolde Ahlgrimm: *Zur heutigen Aufführungspraxis der Barockmusik*, in: Organa austriaca, 2 (1979), S. 1–36 
* Ingeborg Allihn (Hrsg.): *Barockmusikführer. Instrumentalmusik 1550-1770*, Metzler, Stuttgart 2001, ISBN 3-476-00979-3
* Rolf Dammann: *Der Musikbegriff im deutschen Barock*, Volk, Köln 1967 (3. Auflage Laaber 1995), ISBN 3-89007-015-9
* Robert Haas: *Die Musik des Barock*, VG Athenaion, Potsdam, 1979, ISBN 3-7997-0728-X
* Hans J. Moser: *Der klingende Grundstein. Das Schicksal der deutschen Barockmusik in zwölf Erzählungen*, Essener Verlagsanstalt, Essen, 1937