open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katharina Mangold-Wirz

D’ **Katharina Maria Mangold-Wirz** (geborena *Wirz*; * 23. Mai 1922 z’ Bàsel; 22. Nowamber 2003 àui doo) ìsch a Schwiizer Biologin un Malakologin gsìì, wo hàuiptsachlig ìm Frànkriich gschàfft hàt. Sa hàt sìch vor àllem mìt Kopffiassler befàsst.

## ìhra Laawa
D’ Katharina Maria Wirz ìsch ànna 1922 z’ Bàsel uff d’ Walt kumma. Sa ìsch d’ Tochter vu dr Clara Wirz-Burgin un vum Profasser Eduard Wirz (1891–1970) gsìì. Noh ìhrer Zitt ìn dr Sekundàrschüal ìsch sa àn d’ Üniwärsiteet vu Bàsel ganga ge schtudiara. Sa hàt z’äärscht Narvaschirurgin wälla wara, àwwer d’ Lehrer hann ìn ìhr ärkläärt, àss sa „züa klai, züa wiiblig un züa zàrt“ gsìì-n-ìsch. Schtàttdässa hàt sa àlso àb 1943 Tiarkunda gschtudiart un hàt ànna 1948 ìhra Dokterwìrda bschtànda. Ìhra Hàbilitàzioonsschrìft um d’ tiarischa Hìrner ìsch vum Adolf Portmann ìwwerprüüft worra un ìsch ànna 1950 ìn dr Zittschrìft *Acta Anatomica* veräffentligt worra. 

Ànna 1950 hàt d’ Wirz a dräijahrig Schtüpendium vu dr Sanggaller Janggen-Pöhn-Schtìftung bikumma, fìr z’ Villefranche-sur-Mer un z’ Banyuls-sur-Mer ìm Süüdfrànkriich um d’ Hìnterkiimaschnacka forscha. Ànna 1951 ìsch sa Forschera àm CNRS worra, em frànzeescha nàzionààla Zäntrum fìr wìssaschàftliga Forschung. Doo hàt sa sìch mìt da Orgànischma vu da Kopffiassler befàsst. Z’ Banyuls-sur-Mer hàt sa àui fìrs Arago-Làboràtorium vu dr Pàriiser Üniwärsiteet Pierre un Marie Curie gschàfft. Dr Adolf Portmann ìsch ìhra Berooter gsìì, bis’r ànna 1982 gschtoorwa-n-ìsch. 

Ànna 1958 hàt d’ Katharina Wirz dr Walter Mangold ghiiroota. Dräi Joohra schpeeter, ànna 1961, hàt sa àn dr Üniwärsiteet vu Pàris a zwaita Dokterwìrda bschtànda. Desmol ìsch ìhra Hàbilitàzioonsschrìft ìn dr Zittschrìft *Vie et Milieu* veräffentligt worra. Ìm gliicha Joohr ìsch sa àm CNRS Forschungsmìtàrwaitera worra, un laitenda Forschera ànna 1966. 

Ànna 1969 ìsch d’ Mangold-Wirz àls Gàschtprofassera àn dr Memorial University vu Newfoundland ìm Kànàdà ärnännt worra; dàs ìsch ìhra äärschta internàzionààla Wìrdigung gsìì. Ànna 1983 ìsch d’ Mangold-Wirz àls Vorsìtzenda vum Internàzionààla Biiroot um d’ Kopffiassler gwählt worra. Àn dara Schtälla ìsch sa d’ äärschta Fràui gsìì. Ànna 1989 ìsch sa üss ìhrer Schtälla àls Hochschüalprofassera z’rucktratta; sa hàt àwwer witter gforscht. Züadam hàt d’ Mangold-Wirz àm Pierre-Paul Grassé siim *Traité de Zoologie* mìtgmàcht: Sa hàt s’ Bànd ìwwer d’ Kopffiassler mìtgschrìewa, wo ànna 1989 ärschiina-n-ìsch. Ànna 1993 ìsch d’ Mangold-Wirz àls laaweslàng Eehramìtglìed vum Internàzionààla Biiroot um d’ Kopffiassler ärnännt worra. 

Gschtoorwa-n-ìsch d’ Katharina Mangold-Wirz z’ Bàsel àm 22. Nowamber 2003, ìm Àlter vun 81 Joohra. 

D’ Tìntafìsch-Schpezia *Microeledone mangoldi* un *Asperoteuthis mangoldae* sìnn noh-n-ìhr bnännt.

## ìhra veräffentligta Wark (Üsswàhl)
### Biacher
* 
* 
* 
* 

### Zittschrìftsàrtìckel
* 
* 
*  
* 

## Weblinks
* D’ Katharina Mangold-Wirz bii Wikispecies (anglisch)
* D’ Katharina Mangold-Wirz bii Google Scholar*
* D’ [https://www2.unil.ch/elitessuisses/index.php?page=detailPerso&idIdentite=59228 Katharina Mangold-Wirz] ìn dr *Base de données des élites suisses'' (frànzeesch) 

## Ainzelnohwiisa
Birgitta Weizenegger

D **Birgitta Weizenegger** (* 27. Juli 1970 z Stoufa, Bayern) isch e dytschi Schauspiileri, Filmmacheri un Fotografi.

## Lääbe
Vu 1991 bis 1994 het d Birgitta Weizenegger e Schauspiiluusbildig am Theater der Keller z Köln gmacht. Derno het si as Darstelleri u.&nbsp;a. am Schauspiilhuus Düsseldorf, am Stadttheater Ingolstadt un bi dr Neue Schaubühne München gschafft, voreb si 1999 mit dr Roll vu dr „Ines Reitmaier“, speter „Ines Kling“, in d ARD-Färnsehserie „Lindenstraße“ yygstiigen isch. Die Roll het d Weizenegger bis 2011 gspiilt.

Näb dr Arbet as Schauspiileri schafft d Birgitta Weizenegger syt 2006 as Filmmacheri. 2011 het si ne aijehrigi Wyterbildig zur Produzänti im Kölner Filmhuus gmacht. Im Oktober 2013 het si mit irem Langfilm *Herbstflattern* uf dr Internationale Hofer Filmtage debütiert, wu si fir dr Millbrook Autorebryys un dr Neie Dytsche Filmferderbryys nominiert woren isch.

Anne 2014 het d Weizenegger d Fotokamera as neii Uusdrucksmeegligkait vu irem chinschtlerische Schaffe. Syt 2017 schafft si au as Porträt- un Theaterfotografi. 

D Birgitta Weizenegger isch Mitgliid im Bundesverband Regie (BVR), dr VG Wort, dr VG-Bild Kunst, dr GVL un dr Dytsche Akademy fir Färnseh.

## Filmografy (Uuswahl)
* 1997: Tatort: Brüder (TV-Reihe): Schauspiileri
* 1999–2011: Lindenstraße (TV-Serie): Schauspiileri
* 2006: Lebe mich (Chuurzfilm): Buech, Reschy, Produkzion
* 2007: Evelyn (Chuurzfilm): Buech, Reschy, Produkzion
* 2008: Der arme Bub (Chuurzfilm): Buech, Reschy, Produkzion
* 2009: Herbstflattern (Trailer): Buech, Reschy, Produkzion
* 2013: Herbstflattern (Langfilm-Debüt), Dytschlandpremiere uf dr 47. Internazionale Hofer Filmtage Oktober 2013 
* 2015 bis hite: Verschiideni Doku/Serie fir u.&nbsp;a. Saxonia Entertainment, Günther Bigalke TV, Cine Impulse Leipzig im Ufdraag vum MDR
* 2016: Staufner Geschichte (Haimetfilm, 25 min): Projäktlaitig
* 2018: Jubiläumsfilm Oberstaufen (Doku/Spiilfilm, 60 min): Idee, Buech, Reschy, Produkzion – DVD-Verdriib
* 2023: Hollenstein – Eine Annäherung (Buech, Kamera, Reschy, Produktion
* 2024: Die Theatermacherin aus dem Allgäu – Crescentia Dünßer (Buech, Kamera, Schnitt, Produktion)
* 2025: Im Schatten der Bilder (Buech, Kamera, Schnitt, Produktion)

## Weblink

* Websyte vu dr Birgitta Weizenegger
*
Carolina Trautner

D **Carolina Trautner** (* 25. Mai 1961 z Augschburg) isch e dytschi Bolitikeri (CSU). Syt Oktober 2013 isch si Mitgliid vum Bayerische Landdaag. Vu Februar 2020 bis Februar 2022 isch si Bayerischi Staatsminischteri fir Familie, Arbet un Sozials gsii. 

## Lääbe
D Trautner het anne 1980 s Abitur am Stetten-Inschtitut gmacht. No dr Schuel het si Pharmazy an dr Uniwersitet Würzburg studiert un derno bis 2013 as aagstellti Apothekeri gschafft.

Vu 1999 bis 2013 isch si Vorsitzeri vum CSU-Ortsverband Staberga gsii. Seit 1999 ist si Vorstandsmitgliid vu dr Frauen-Union Staberga. Anne 2001 isch si in Vorstand vum CSU-Kraisverband Augschburg gwehlt wore. Vu 2005 bis 2015 isch si stellverdrättendi CSU-Kraisvorsitzeri gsii, voreb si am 9. Mai 2015 z Nordendorf mit rund 91 Brozänt vu dr Stimme zur CSU-Kraisvorsitzeri gwehlt woren isch.

Bi dr Kommunalwahl 2002 isch si in Kraisdag vum Landkrais Augschburg un in Määrtgmairoot vu Staberga yyzoge, wu si zur stellverdrättende Fraktionsvorsitzeri gwehlt woren isch.

Noch em Verzicht vum Max Strehle uf e nomoligi Kandidatur fir dr Landdaag isch d Trautner im Oktober 2012 mit 68 vu 109 Delegiertestimme zue däm syre Noofolgeri as Diräktkandidati im Stimmkrais Augschburg-Land-Sid bi dr Landdaagswahl 2013 gwehlt wore. Bi dr Wahl am 15. Septämber 2013 het si s Diräktmandat gwunne un isch dodermit in Landdaag yyzoge.

Vum 21. Merz bis zum 12. Novämber 2018 isch d Trautner Staatssekreteeri im Bayerische Staatsminischterium fir Unterricht un Kultus gsii un vum no vum 12. Novämber 2018 bis 6. Februar 2020 Staatssekreteeri im Bayerische Staatsminischterium fir Familie, Arbet un Sozials. Ab em 6. Februar 2020 isch si Bayerischi Staatsminischteri fir Familie, Arbet un Sozials gsii. Am 23. Februar 2022 isch si in däm Amt vu dr Ulrike Scharf abglest wore.

D Trautner isch evangelisch, ghyroote un het zwai großi Chinder.

## Weblink
* Websyte vu dr Carolina Trautner
* Carolina Trautner – Lääbeslauf bim Bayerischi Staatsminischteri fir Familie, Arbet un Sozials
* 

## Fueßnote
Nunavut

**Nunavut** isch e kanadischs Territorium, e Gebièt mit eigeständigr Verwaltig und spezielle Rächt für d Inuit-Ywooner. Nunavut het e Landflächi vo rund 1,88 Millione Kwadratkilometr, das sind rund 20 % vo dr Flächi vo Kanada. Nunavut isch rund sächsmol grössr als Dütschland, het abr nur 38.800 Ywoner (Stand: Juli 2019). Ganz im Norde liggt dr Quttinirpaaq-Nationalpark. S Territorium Nunavut umfasst diè meischte Insle vom kanadisch-arktische Archipel. Vor em Yoor 1999 het das Gebièt zue de Northwest Territories vo Kanada ghört und isch vo dr Bundesregièrig in Ottawa verwaltet worde.

Dr gröscht Ort isch d Hauptstadt Iqaluit mit 7.800 Ywoner. Iqaluit het bis 1987 *Frobisher Bay* gheisse, benannt noch em änglische Entdecker *Sir Martin Frobisher*, wo uff dr Suechi noch dr Nordwestpassasche 1576 die Bucht als erschte Europäer entdeggt het.

## Literatur
* Miriam Dewar: *The Nunavut Handbook: Travelling in Canada’s Arctic.* Ayaya, Iqaluit/Ottawa 2004. ISBN 0-9736754-0-3
* Ansgar Walk: *Im Land der Inuit. Arktisches Tagebuch.* Pendragon, Bielefeld 2002 ISBN 3-934872-21-2
* Kim van Dam: *A Place Called Nunavut: Multiple Identities for a New Region.* Diss. phil. Universität Groning, 2008 (Circumpolar Studies, 5.)
* Sherill E. Grace: *Canada and the idea of North.* McGill-Queen's University Press, Montreal 2007

## Weblink

* Regierig vo Nunavut

## Einzelnõchwys
Resolute Bay

**Resolute Bay** (odr **Resolute**) liggt an dr Südküschte vo de Cornwallis-Insle, isch nach Grise Fiord die zweitnördlichschti Gmeind vom Territorium Nunavut und het rund 200 Ywoonr. Dr Ort isch mit regelmääsige Flugverbindige us em Süde guet erreichbar, vor allem us Montréal. Resolute isch dr wichtigschti Usgangspunggt für alli Aktivitétè in dr Hocharktis (Funggverbindigè, Wätterbricht, Fluglogistigg für d Forschig, wirtschaftlichi Exploratione und d Verwaltig). Im Spootsummer, wenn s Meerys stargg zrugggschmolze isch, wird dr Ort au bsuècht vo Chrüzfaartschiff uf dr Nordweschtpassaasche, und Versorgigsschiff für anderi arktischi Sydlige in dr Arktis.

## Einzelnõchwys
Radio FM1

S **Radio FM1** isch a private Schwiizer Radio en Sanggale.

## Gschichd
S Radio FM1 isch 2008 aus em Zsemmaschluß vom Radio Ri ond em Radio Aktuell endschdanda. S Radio FM1 hod zom erschda Mol am 7. Mai 2008 gsendad.

Seid em 1. Juli 2018 hod s Radio FM1 d Lizenz zrugg geba. Do drmid hod dr Sendr meh Möglichkoida griagd Inhald z wähla ond mid andre Sendr zsemmazarboida.

## Hörerschaft
D Ziilgrubb send Leid zwischa 20 ond  45 Joor. FM1 will se vo dr Konkurrenz absedsa indem se viil Musik ond kundanahe Sacha machad. 

Zuahöra deand oogfähr 235'000 Leid däglich.

## Guck au
* Sarganserland
* CH Media

## Weblingg
* Website von Radio FM1
* Website von FM1Today

## Fuessnoote
Ward Hunt Island

D **Ward-Hunt-Insle** isch en Insle ganz im Norde vom kanadisch-arktische Archipel, fünf Kilometr vor dr Nordküschte vo Ellesmere. Si ghört zu de Königin-Elisabeth-Insle, politisch zum Territorium Nunavut. D Insle erreicht me am beschtè mit eme STOL-Flugzüüg, wo fascht überall lande und starte ka, au ooni Pischtè. An dr Nordküschte befindet sich e sichere Landeplatz. Usgangspunggt für e Reis uf d Insle isch dr Ort Resolute, den gohts witer nach Norde über dr Stützpunggt Eureka uff dr Ellesmere-Insle.

D Ward-Hunt-Insle liggt im Ward-Hunt-Ysschelf rund 5&nbsp;km nördlich vo Ellesmere in dr Mündig vom Disraeli-Fiord in de Arktisch Ozean. D Nordküste vo Ward Hunt liggt nur rund 780&nbsp;km vom Nordpol entfärnt uf fascht 83°06′ nördlichi Breiti, Sit übr 100 Yoor isch dorum d Inslè hüffig au Startpunggt für Expeditzione zu Nordpol gsi.

D Insle isch nur 6&nbsp;km lang und 3&nbsp;km breit. Im Summr 1988 händ dütschi Geodäte us Karlsrueh d Insle gnau vermässe und e Kartè im Maasstab 1:25'000 erstellt. E Geomorfoloog het d Landschaftsforme und –prozäss kartièrt und e Karte im Maasstab 1:12'500 gmacht.
Vo friènere Expedizione sind no alti Schutzhüttè vorhande, diè vo *Parks Canada* betreut wärde. D Insle isch e Teil vom Quttinirpaaq-Nationalpark, em nördlichschte Nationalpark vo dr Wält. Sit 1998 existièrt an dr Nordküschte au e modärni Forschigsstazion vo dr *Université Laval* in Québec. Jedes Yoor forsched kanadischi Wüsseschaftlr wäärend drei Summrmönet, s Wätter wird ganzjöörig mit ere automatischè Klimastazion gmässe. Es wärde vili Forschigsbricht publizièrt.

## Galerii

Quttinirpaaq_National_Park_map-fr.png|D Kartè vom Nationalpark Quttinirpaaq mit Ward-Hunt ganz im Norde vo dr Ellesmere-Insle.
Ward Hunt Island, Geomorphology, Map captions, Ellesmere Island, Nunavut.jpg|D Legendè zur Geomorphologischè Kartè.
Arctic World 04.jpg|Es Twin Otter STOL-Flugzüüg uff dr Ward-Hunt-Insle im Summer 1988.
Ward Hunt Island, Ice Shelf 03.jpg|Dr högschti Punggt vo dr Ward-Hunt-Insle isch dr 439&nbsp;m hochi Walker Hill.
Ward Hunt Island, Ice Shelf 02.jpg|Bligg vo dr Ward-Hunt-Insle nach Weschtè, übr dr Ysschelf und uff d Nordküschte vo Ellesmere, uffgnoo im Juli 1988.
Ward Hunt Island, Ice Shelf 06.jpg|Bligg vo Ward-Hunt nach Oschtè über dr Ward-Hunt-Ysschelf zum Kap Columbia, em nördlichschte Punggt vo Ellesmere.
Old Ward Hunt Island Camp.jpg|Überblybsèl vo dr Forschigsstazion vom Canadian Defence Research Board us de 1960er Joor (Uffgno im April 1990).


## Weblink

## Einzelnõchwys
Königin-Elisabeth-Inseln

**Königin-Elisabeth-Insle** nennt me d nördlichschti Teil vom kanadisch-arktische Archipel mit ere Gsamtflächi vo rund 419'000 km². Si bestöönd us 34 Hauptinsle und über 2000 kleinere Insle. Politisch ghöret die meischte Insle sit 1999 zum Territorium Nunavut, im Sudweschte a chline Teil zu de Nordwest-Territorien. Uf däm riisige Gebièt gitts nur zwei bewoonti Sydligè mit jewils öbbe 200 Ywooner (Inuit), Resolute Bay uf dr Cornwallis Insle und Grise Fiord uf de Ellesmere Insle.

Für d Forschig sind dr Flugplatz Eureka uf Ellesmere und sit übr 60 Joor mehreri Forschigsstazione wichtig, wo im Summer regelmässig bsuecht wärde, so uf dr Ward-Hunt-Insle und dr Axel-Heiberg-Insle. Im Nordoschtè vo Ellesmere liggt dr Quttinirpaaq-Nationalpark, usserhalb vom Nationalpark isch dr Militärstützpunggt *Alert*.

## Weblink
Heidi Biebl

D **Heidi Biebl** (* 17. Februar 1941 z Stoufa; † 20. Jänner 2022 z Immestadt) isch e dytschi Skirännlaiferi un Goldmedaillegwinneri im Abfahrtslauf bi dr Olympische Winterspiil 1960 z Squaw Valley, USA gsii.

## Lääbe
D Heidi Biebl isch ellainig bi ire Mueter ufgwagse, nodäm dr Vater im Zweete Wältchrieg gstorben isch. Vu ire het si au s Skifahre glehrt. No dr Mittelschuel z Immestadt het si ne Lehr in ere Skifabrik z Erbach bi Ulm gmacht. Iri erschte Rännerfolg het si scho as Jugedligi ghaa un het si in dr Damenequipe vum Dytsche Skiverbands (DSV) uffezues gschafft.

Ire greschte Triumph het si 1960 z Squaw Valley as Olympiasiigeri im Abfahrtslauf ghaa. Mit 19 Johr isch si di jingscht Goldmedaillegwinneri vu däne Wettkämpf gsii. Sportligi Experte hän d Heidi Biebl wäge ire guete Laischtige in dr vorolympische Wettbewärb scho ne Blatz in dr Medaileräng zuedröut, aber ass si gar Erschti woren isch, het nit nume in dr gsamtdytsche Mannschaft e großi Fraid uusglest. Mit ire un dr Barbara Henneberger het s bi dr Olympische Winterspiil 1960 zwoo Medaillegwinnerne im Skilaufe gee, wu im chlaine Ort Stoufa im Allgai (dodmol ca. 4500 Yywohner) uf d Wält chuu sin.

Bi ire zwaite Olympische Spiil 1964 z Innschbruck isch d Allgaieri Vierti im Abfahrtslauf un au im Slalom wore. Bi dr SDS-Ränne z Grindelwald het si vu 1961 bis 1965 insgsamt fimf Siig gfyyrt (1 × Abfahrt, 1 × Slalom un 3 × Kombination). Vu 1959 bis 1965 het d Biebl 15 dytschi Maischtertitel gwunne.

No Mainigsverschidehaite mit em DSV isch si nit fir di Alpine Skiwältmaisterschaft 1966 z Portillo, Chile ufgstellt wore; dr Sportwart Fritz Wagnerberger het verchindet, si heeb in dr letschte Trainingswuche „nicht den erforderlichen Leistungsstandard erreicht“. D Heidi Biebl sälber het des uf ire hoche Zigarettekonsum zruggfiert un het druf iri sportligi Karriere ufgee. Derno het si ne Uusbildig zur Skilehreri gmacht un e aigeni Skischuel ufgmacht, unter anderem mit Kirs speziäll fir Chinder un Jugedligi. Zum andere Standbai isch fir si ne Hotel im Schrothkurort Stoufa wore, wu si bis anne 2008 bedribe het. Im Färnsee het si no ire Sportkarriere bi Iberdragige as Co-Kommentatori gschafft.

D Heidi Biebl isch 48 Johr mit irem Mann Bora ghyrote gsii. Am 20. Jänner 2022 isch d Heidi Biebl im Alter vu 80 Johr im Klinikum Immestadt noch ere Operation gstorbe, noch ere Venechranket in dr Fieß.

## Ehrige
* Fir dr Gwinn vu dr Goldmedaille het si s Silberne Lorbeerblatt gwunne.
* Fir iri drei Kombinationssiig isch si 1965 mit em Große Bambi – dr hegschte Uusaichnig bi dr SDS – gehrt wore. Usser ire sin nume dr Madeleine Berthod un dr Christl Cranz drei Kombinationssiig bi dr SDS-Ränne un dodermit dr Gwinn vu däre Uuszaichnig glunge.
* Guldene Ski vum Dytsche Skiverband
* Iri Haimetgmai Stoufa het dr „Heidi-Biebl-Weg“ noch ere gnännt, alli iri Medaille sin im Haimetmuseum uusgstellt.

## Literatur
* Heidi Biebl: *Goldene Skispuren.* Limpert-Verlag, Frankfurt/Main 1961.

## Weblink
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Fueßnote
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1874–1879

In däre Lischt wäre di **Abgordnete im [[Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande|Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land]]** in dr erschte Wahlperiod **1874–1879** ufzellt.

## Zämesetzig
Dr Firscht vu Hauezollre, Karl Anton von Hohenzollern het e Virilstimm ghaa, e anderi Stimm hän d Firschte vu Firschtebärg, Karl Egon III. zu Fürstenberg un Thurn un Taxis, Maximilian Maria von Thurn und Taxis zäme ghaa. D Firschte hän si im Kommunallanddag chenne verdrätte loo un hän des au gmacht. Je ai Abgordnete isch dur d Stadtreet vu dr Stedt Semmerenga un Hächenga gwehlt wore. Je drei Abgordneti hän d Amtsversammlige vu dr vier Oberämter Semmerenga, Hächenga, Gãmerdenga un Hoegerloch gwehlt.

## Lischt

## Landesuusschuss

Vorsitzer vu Kommunallanddag un Landesuusschuss isch dr August Alexander Evelt gsii.

## Literatur
* Josef Mühlebach: Der Landeskommunalverband der Hohenzollerischen Lande. Geschichtliche Entwicklung, Rechtsgrundlagen und Aufgabengebiete, Sigmaringen 1972 (= Arbeiten zur Landeskunde Hohenzollerns, Heft 10), S. 86, 87, 101, 105.
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1925–1929

In däre Lischt wäre di **Abgordnete im [[Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande|Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land]]** in dr dritte Wahlperiod vu dr Weimarer Republik **1925–1929** ufzellt.

## Zämesetzig
Dr Kommunallanddag het ab 1919 24 Mitglider ghaa, wu in eme Wahlkrais in freier un glycher Wahl gwehlt wore sin. Di Hauezollersche Land sin in dr Hauptsach kadolisch gsii. Di Dytsch Zäntrumsbartei (Zäntrum) het bi dr Kommunallanddagswahl 1925 insgsamt 17 Mandat (+1) iberchuu, di Dytsch Demokratisch Bartei (DDP) drei (−1) un d DNVP (Hauezollerscher Buurebund) vier (+1).

## Lischt

## Landesuusschuss

Vorsitzer vu Kommunallanddag un Landesuusschuss isch dr Carl Vogel gsii.

Dr Kommunallanddag het no dr Preußische Verfassig vu 1920 ai Mitglid in Preußische Staatsrot gwehlt. Des isch vu 1919 bis 1930 dr Emil Belzer gsii.

## Literatur
* Josef Mühlebach: Der Landeskommunalverband der Hohenzollerischen Lande. Geschichtliche Entwicklung, Rechtsgrundlagen und Aufgabengebiete, Sigmaringen 1972 (= Arbeiten zur Landeskunde Hohenzollerns, Heft 10), S. 94, 102, 106.

## Fueßnote
Nina Mavis Brunner

D **Nina Mavis Brunner** (* 25. April 1981 z Schänis) isch e Schwyzer Färnsehschurnalischti un Moderatori. Mer chännt si syt 2006 as Moderatori vum Wuchemagazin *[[Schweizweit|Schwyzwyt]]* uf 3sat. Syt 2010 presäntiert si s Färnsehmagazin *[[Tonspur – Der Soundtrack meines Lebens]]*.

## Lääbe
D Brunner het in dr Oschtschwyz d Wirtschaftsmatura abglait un no an dr Uniwersitet Züri Ethnology un Filmwisseschaft studiert. Scho in dr Zyt vum Studium het si ne Praktikum bi TV Berlin gmacht. Noch em Studium het si zerscht bi B&B Endemol Shine z Züri as Redakteuri un Moderatori vu Sport- un Nochrichtesändige gschafft. No andere berueflige Statione bim BR un in dr Redaktion vu dr *[[Rundschau (SRF)|Rundschau]]* bim Schwyzer Färnseh isch si 2005 in d Schwyzer Redaktion vum Sänder 3sat gwägslet. Dert het si unter anderem Bydreg fir d Sändig *[[Kulturzeit]]* gmacht un het vum Wältwirtschaftsforum uf Tavaas brichtet. Syt Jäner 2006 presäntiert si d Sändig *Schwyzwyt*, 2007 het si d Sändig *denkmal* moderiert. Syt Augschte 2010 isch si Moderatori vum Format *Tonspur – der Soundtrack meines Lebens*, derzue het si dr *Thementag: Abenteuer Alpen* uf 3sat moderiert. Syt em 6. Februar 2017 moderiert si uf 3sat, im Wägsle all Wuche mit drei andere Moderatore*ne, d Sändig *Kulturzyt*.

## Weblink
* ''Kulturplatz: Nina Mavis Brunner'' uf srf.ch
* ''Moderatoren: Nina Mavis Brunner'' uf das-blaue-sofa.de
* Nina Mavis Brunner uf lauschig.ch
* Video ''Kultur: Nina Mavis Brunner'' uf 3sat.de (Kulturzeit)
* 

## Fueßnote
Kabinett Schäffer

S **Kabinett Schäffer** isch am 28. Mai 1945 vu dr amerikanische Bsatzigsmacht as Staatsregierig vum Freistaat Bayern yygsetzt. S isch di erscht bairisch Landesregierig noch en Änd vum Zweete Wältchrieg gsii. Wu d Militärregierig gmaint het, ass dr Schäffer dr effetli Dienscht nit rigoros gnue vu ehmolige Barteimitglider vu dr NSDAP gsyferet het, het si am 28. Septämber 1945 ihn un sy Kabinett entloo. Noch ihm isch s Kabinett Hoegner I chuu.

1) Vor dr Uflesig 1933 Mitglid vu dr BVP; ab Ändi 1945 Mitglid vu dr CSU (formäll grindet am 11. / 13. Oktober z München un Würzburg).

2) Ab Ände 1945 Mitglid vu dr CSU (formäll grindet am 11. / 13. Oktober z München un Würzburg).

## Fueßnote
Kabinett Lerchenfeld-Köfering

S **Kabinett Lerchenfeld-Köfering** isch vum 21. Septämber 1921 bis 8. Novämber 1922 d Landesregierig vu Bayern gsii. 

## Weblink
* www.historisches-lexikon-bayerns.de: ''Kabinett Lerchenfeld, 1921/22''
Kabinett Knilling

S **Kabinett Knilling** isch vum 8. Novämber 1922 bis 1. Juli 1924 d Landesregierig vu Bayern gsii. 

## Weblink
* www.historisches-lexikon-bayerns.de: ''Kabinett Knilling, 1922-1924''
Kabinett von Kahr II

S **Kabinett von Kahr II** isch vum 16. Juli 1920 bis 11. Septämber 1921 d Landesregierig vu Bayern gsii.
Kabinett Held II

S **Kabinett Held II** isch vum 31. Juli 1928 bis 10. Merz 1933 d Landesregierig vu Bayern gsii. 

S Kabinett von Epp het d Regierig Held in dr Dääg vum 7. Merz bis 27. Merz 1933 vu dr Macht verdrängt. D Rychsdagswahl vum 5. Merz 1933 het e Meehait vu dr NSDAP brocht. Dodruf het dr Rychsinneminischter Frick am 9. Merz dr Franz von Epp zum Rychskommissar z Bayern yygsetzt („zur Erhaltung öffentlicher Sicherheit und Ordnung“). Dr Epp het am 16. Merz verchindet, är heeb noch em „Ruggdritt“ vum Held jetz mit syre Kommissariatsregierig alli Regierigsmacht ibernuu. Dr Held het am 27. Merz in dr Schwyz d Zuestimmig zue syre Absetzig verchindet.

## Fueßnote
Kabinett Hoffmann II (Bayern)

S **Kabinett Hoffmann II** isch vum 31. Mai 1919 bis 16. Merz 1920 d Landesregierig vu Bayern gsii. 

Scho s Kabinett Hoffmann I unter em Minischterbresidänt Johannes Hoffmann isch no Uusriefig vu dr Münchner Räterepublik mit em Landdag uf Bamberg uusgwiche. Freikorpsainhaite, wu z hildf gruefe wore sin, hän zäme mit preußische un wirttebärgische Rychswehrverbänd München bis zum 2. Mai 1919 zrugg eroberetr. D Bamberger Verfassig isch am 12. Augschte 1919 vu dr Mitglider vum Landdag un dr Regierig vu BVP un Meehait-SPD bschlosse wore. Bis zum 17. Augschte 1919 het s Kabinett als furt z Bamberg dagt un isch no uf München retuurchuu. Noch em Kapp-Putsch im Merz 1920 isch dr Hoffmann as Minischterbresidänt vum Freistaat Bayern zruggdrätte.

## Weblink
* Kabinett Hoffmann II, 1919/20
* Horst Nusser (1970): Militärischer Druck auf die Landesregierung Johannes Hoffmann vom Mai 1919 bis zum Kapputsch (pdf)
Kabinett Siebert

S **Kabinett Siebert** isch vum 12. April 1933 bis 1. Novämber 1942 d Landesregierig vu Bayern gsii.

S Kabinett Siebert isch noch em kommissarische Kabinett von Epp (NSDAP) chuu. Dr glychgschaltet Bairisch Landdag isch am 28. un 29. April 1933 zum letschte Mol zämechuu un het s Gsetz „zur Behebung der Not des bayerischen Volkes und Staates“ bschlosse, also e Ermächtigungsgsetz zue Gunschte vum Kabinett, wu si dr Landdag sälber dermit iberflissig gmacht het. Är isch derno nimi yygruefe wore. Dr Siebert isch am 1. Novämber 1942 gstorbe. Wel dr Adolf Wagner ab em Juni 1942 noch eme Schlagaafall amtsuufähig gsii isch, isch dr Paul Giesler Noofolger wore un het au d Gschäft vum bairische Inneminischterium un vum Kultusminischterium wytergfiert, wu bishär im Kabinett Siebert em Wagner syni Ämter gsii sin.

## Literatur
*

## Weblink
* [Daniel Rittenauer, Kabinett Siebert (1933-1942)](https://www.historisches-lexikon-bayerns.de/Lexikon/Kabinett_Siebert_(1933-1942)). In: Historisches Lexikon Bayerns
Kabinett Giesler

S **Kabinett Giesler** het vum Novämber 1942 bis Mai 1945 d Gschäft vu dr Landesregierig vu Bayern gfiert. Wäg dr Glychschaltig vu dr Länder im Dytsche Rych het des aber bolitisch fascht nyt ghaiße.

De facto isch dr Paul Giesler s ainzig Mitglid im Kabinett gsii, wel er au d Amtsgschäft fir dr chrank Adolf Wagner gfiert het. Blän fir e Verwaltigsreform, wu d Ufgabe vu allne Minischtzerie in aim Gsamtminischterium hätte solle zämegfasst wäre dermit, sin bis zum Änd vum Chrieg nimi umgsetzt wore. Am 29. April 1945 isch dr Giesler vu dr US-Druppe, wu aagruckt sin, us München gflichtet. 

## Literatur
*
Konferenz von Évian

Uf dr **Komferänz vo Évian**, wo uf d Iniziative vom US-Bresidänt Franklin D. Roosevelt z Stand cho isch, häi d Verdräter vo 32 Staate und 24 Hilfsorganisazioone über s Brobleem vo de Flüchtlingszaale vo Juude us Dütschland und Ööstriich greedet, wo schnäll gwaggse worde si.

Wil d Schwiz Angst gha het, ass e Dräffe am Sitz vom Völkerbund z Gämf  iir Verheltnis zum nazionalsozialistische Dütschland chönnt belaste, häi sich die Delegierte z Évian-les-Bains in Frankriich droffe. D Konferänz isch e Feelschlag gsi, wil sich usser dr Dominikanische Republik alli andere Staate gwäigeret häi, mee jüüdischi Flüchtling ufznee. S nazionalsozialistische Reschim vom Adolf Hitler het s Schitere vo dr Komferänz für sini antisemitischi Bropaganda usgschlachdet. E Hufe Zitzüüge und Historiker gseen in Évian e moralischs Versage vo de westlige Demokratie, wil en anders Resultat e Hufe Juude vor dr Ermordig im Holocaust hätt chönne bewaare.

## Litratuur
* Magnus Brechtken: *„Madagaskar für die Juden“. Antisemitische Idee und politische Praxis 1885–1945*. Oldenbourg, München 1997, ISBN 3-486-56240-1 (*Studien zur Zeitgeschichte* 53), (Zugleich: Bonn, Univ., Diss., 1995) (Volltext digital verfügbar).
* Hans Jansen: *Der Madagaskar-Plan. Die beabsichtigte Deportation der europäischen Juden nach Madagaskar*. Herbig, München 1997, ISBN 3-7844-2605-0.
*Michael Marrus: *Évian.* In: Dan Diner (Hrsg.): *Enzyklopädie jüdischer Geschichte und Kultur* (EJGK). Band 2: *Co–Ha.* Metzler, Stuttgart/Weimar 2012, ISBN 978-3-476-02502-9, S. 289–295.
* Jochen Thies: *Évian 1938. Als die Welt die Juden verriet*. Klartext Verlag, Essen 2017, ISBN 978-3-83751-909-9.
* Ralph Weingarten: *Die Hilfeleistung der westlichen Welt bei der Endlösung der deutschen Judenfrage. Das Intergovernmental Committee on Political Refugees (IGC) 1938–1939*. 2. Auflage. Lang, Bern u.&nbsp;a. 1983, ISBN 3-261-04939-1 (*Europäische Hochschulschriften*, Reihe 3: *Geschichte und ihre Hilfswissenschaften* 157), 

## Weblingg
*Geschlossene Grenzen - Die Internationale Flüchtlingskonferenz von Évian
*Die Geschichte der österreichischen jüdischen Flüchtlinge in Europa (französisch)
* WSWS: Évian und die Flüchtlingskonferenz von 1938
* Historische Originalberichte der Tageszeitung ''Palestine Post'' (deutsch/englisch)
Barbara Henneberger

D **Barbara-Maria „Barbi“ Henneberger** (* 4. Oktober 1940 z Stoufa; † 12. April 1964 bi St. Moritz, Schwyz) isch in dr 1960er Johr e dytschi Skirännlaiferi un olympischi Bronzemedaille-Gwinneri im Slalom.

## Lääbe
Scho ase jung het si s Talänt fir dr alpin Wintersport begaischteret. Drotz em Yyspruch vum Jugedreferänt Bairische Skiverband (BSV) isch si 1957 as amtierendi dytschi Jugedmaischteri scho in dr Senioreklass bi dr Dytsche Maisterschafte im Slalom uf em Laber bi Oberammergau derby gsii. Im Riiseslalom isch si diräkt uf dr dritt Blatz in dr Gsamtwärtig chuu, derwylscht si im Kombinationswettbewärb disqualifiziert woren isch. D Henneberger isch in di stark verjingt Nationalmannschaft gruefe wore un isch unter em Trainer Engelbert Haider im Oktober 1957 bim erschte Trainingslehrgang uf dr Zugspitz derby gsii.

In dr Johr 1962 un 1963 isch si im Abfahrtslauf un em Riiseslalom, 1960 un 1962 in dr Kombination un 1964 im Slalom Dytschi Maischteri wore. Derzue sin no zehn Vizemaischterschafte chuu, fimfmol isch si Dritti gsii. 1962 isch si Studänte*newältmaischteri wore. 

Ire greschte Triumph het si bi dr Olympische Winterspiil 1960 z Squaw Valley as Bronzemedaillegwinneri im Slalom gfyrt. In dr Kombination, wu nume fir d Wältmaischterschafte zellt het, het si au d Bronzemedaille gwunne. D Bundesrepublik Dytschland het si mit em Silberne Lorbeerblatt gehrt. Bi dr SDS-RennenSDS-Ränne z Grindelwald het si 1963 in Abfahrt, Slalom un Kombination gwunne.

Mit ir un dr Heidi Biebl het s bi dr Olympische Winterspiil 1960 zwoo Medaillegwinnerne im Skilaufe gee, wu im chlaine Ort Stoufa im Allgai (dodmol ca. 4.500 Yywohner) uf d Wält chuu sin. Fir d Zyt no dr Olympische Spiil vu Innsbruck 1964 het d Henneberger ire Ruggdritt aag´chindet, wel si no 23 Johr alt sei un si ganz irem Amerikanischtik-Studium het welle widme.

D Barbara Henneberger isch bi dr Draiarbete zum Skifilm *Ski-Faszination* vum Willy Bogner zäme mit em US-amerikanische Rännlaifer Buddy Werner dur e Schneebrättlawine ums Lääbe chuu. Si isch uf em Alte Dail vum Münchener Waldfriidhof vergrabe wore. Bi dr Lycht sin rund 5000 Mänsche derby gsii, dodrunter vyl Verdrätter vu dr europäische Ski-Elite un fascht di ganz dytsch Olympiamannschaft vu Innsbruck. Dr Willi Daume het si bi dr Druurfyyr gwirdigt mit dr Wort: „Sie war schön, kühn und mutig. Die Götter haben sie uns nur gezeigt und wieder genommen“.

Dr Willy Bogner isch wäge fahrlässiger Deetig vum Kantonsgrichtsuusschuss vu, Graubünde am 31. Merz 1965 zue re zweemonetige Bedingte Haftstrof verurdailt wore.

Bi dr Wahl zur Sportleri vum Johr 1964, wu im Dezämber 1964 abghalte wore isch, sin fir d Henneberger postum 31 Pinkt (10. Blatz) vergee wore.

Z Kirchheim bi München mahnt d *Barbi-Henneberger-Straße* an d Skilaiferi.

## Weblink

* 
* 
* 
* 
* spiegel.de: ''Barbara Henneberger – So sensibel.'' Artikel vum 27. Februar 1963.
* Filmbericht zur Beerdigung vu Associated Press (Youtube)

## Fueßnote
Kabinett Hoegner I

S **Kabinett Hoegner I** isch vum 28. September 1945 bis zum 16. Dezämber 1946 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. Wie scho s Kabinett Schäffer isch au d Regierig Hoegner vu dr amerikanische Bsatzigsmacht yygsetzt wore. In dr konschtituierende Sitzig vum nei gwehlte erschte Bairische Landdag am 16. Dezämber 1946 isch dr Hoegner as Minischterbresidänt zruggdrätte, was no dr neie Verfassig vum Freistaat Bayern zum Ruggdritt vu dr gsamte Staatsregierig gfiert het. S Kabinett Hoegner het d Amtsgschäft ytergfiert bis zur Bildig vu dr Regierig Ehard am 21. Dezämber 1946.

## Fueßnote
Hoosesagg Museeum

S **Hoosesagg Museeum** isch 1995 an dr Imbergasse 31 uffdoo worde und isch s chlinste Museeum z Baasel. Es bestoot us ere äinzige Witriine. Dr Naame chunnt drvo, ass jeede Geegestand, wo usgstellt isch, im ene Hoosesagg Platz het.

## s Museeumsgeböid

S Museeum befindet sich in dr Basler Innestadt, im Woonhuus vo dr Familie Vergeat. Dr Naame vom Huus isch *Zum häilige Kristoffel* und isch mee wie 600 Joor alt. 1345 isch s zum erste Mol in ere Chronik erwäänt worde. Elf Joor spööter het s s Baasler Äerdbeebe überstande. Dusse uf dr Wand het s Bild vom häilige Kristoferus mit em Jesuschind. Es wird verzellt, ass im Huus die ersti Hebamme vo dr Stadt gläbt het.

## D Laag und wie s Museum entstande isch
Die zentrali Laag rund um e Noodlebärg isch dr Grund gsi, wiso s Glaasfänster in dr Husdüür zum e chliine Museeum unfunkzioniert worde isch. Jeede Daag chömme hunderti vo Turiste und Fuessgänger und e Hufe Stadtfüerige am Huus verbii. D Lüt häi gärn in das alte Huus iinegluegt und für daas isch s Fänster in dr Düüre braktisch gsi. Anstatt das Fänster zuezmache, so dass mä nüm het chönne iineluege,häi d Bewooner us em Fänster e «Fänsterlaade» gmacht. Es isch e Minilaade gsi, wo mä chliineri Geegeständ het chönne chaufe. «Basel Tourismus» zhet s au gmerkt und e Hufe Füerige halte am alte Huus aa, zum s chliine Museeum azluege. Ein Zutritt ist nicht möglich.

## s Museeumskonzept

S Konzept vom «Fänsterlaade» isch allerdings nit guet gloffe. D Lüt, wo verbiichoo si, si zwar wunderfitzig gsi aber au z schüüch, zum z lüte und öbbis go z chaufe. Scho bald isch us em «Fänsterlaade» e Museeum worde. D Vergeats si liideschaftligi Sammler und häi iiri gröössere und chliinere Sammlige im Fänster afo ustelle. Es isch zwar nume e chliini Witriine, wo mä in e baar Minute alles gsee het, aber das chliine Museeum isch schnäll en Attrakzioon worde. Es het au Lüt gee, wo iiri äignigi Sammlig häi welle ustelle.

## D Sammlig
Acht Sammlige, wo vilmol Bezuug uf d Jooreszit oder en aktuells Eräinis häi, wärde jeedes Joor e Mooned lang usgstellt. zum Bischbil Billedoose, Sunnebrülle, Spiilzüüg-Fluugi und Chueglogge. Wo die Olümpische Spiil 2012 z London abghalte worde si, isch e Sammlig vo roote Londoner Busmodäll zäigt worde. Jeede, won e Sammlig vo mindestens 30 Däil het, cha ustelle. D Vergeats sälber düen denn s Fänster gstalte.

## Weblinks
* Homepage Hosesaggmuseum

## Fuessnoote
Imbergässlein

S **Imbergässli** isch e Stääge in dr Baasler Altstadt, wo d Saddelgass mit em Noodlebärg verbindet.

## Gschicht
Im 14. Joorhundert het s Gässli no «Vardellingasse», «Vardellinengasse» (noch ere Familie wo Vardel oder Bardel ghäisse het), «St.Andreasgasse» oder Andreasbärg ghäisse. D Gwürzhändler um d Andreaskapälle, wo von ene d Safrezumft usgange isch, häi 1345 e Drinkstube im Huus "zem Walraven" in dr Nööchi gha und im gliiche Joor het s e Gsellschaft "zem Ingber", wo woorschiinlig im Huus zum Ingeber dr Naame gee het. Dr Naame vo dr Gass, wo vom Andreasblatz uufe zum Noodlebärg gange isch, Imbergässli, chunnt woorschiints vo däm Husnaame. 

## Geböid
Im 20. Joorhundert si e Hufe vo de Hüüser baufellig und leer gsi. Denn het mä aber afo Umbaue und Renowiere und an dr Fassaade vom Huus zem groosse Kristoffel isch e Christoforusbild us em Barock zum Vorschiin cho. 

S Huus «zem groosse Kristoffel», wo  1345 in ere Chronik zum erste Mol erwäänt wird, stoot am Imbergässli 31. Es isch e Woonhuus mit eme Bild vom häilige Kristof und em Jesuschindli an dr Fassaade. Im Fänster vo dr Iigangsdüüre isch s chliinste Museum vo Baasel dehäi, s Hoosesagg Museeum.

## Fuessnoote
Liste der Mitglieder des Württembergischen Landtages 1932 bis 1933

Die Lischt git e Iberblick iber d **Mitglider vu dr [[Landtag des freien Volksstaates Württemberg|Landdag]] vum freie [[Volksstaat Württemberg|Volksstaat Wirttebärg]]** in dr 4. Legislaturperiod vu 1932 bis 1933.

## A
* Josef Andre (Zäntrum)
* Alfred Arnold (NSDAP)

## B
* Adolf Bauer (WBWB)

* Philipp Baetzner (NSDAP)
* Josef Beyerle (Zäntrum)
* Gottlob Bilger (CSVD)
* Richard Blankenhorn (NSDAP)
* Lorenz Bock (Zäntrum)
* Eugen Bolz (Zäntrum)
* Peter Bruckmann (Deutsche Staatspartei)
* Mathilde Brückner (SPD)

## D
* Alfred Dehlinger (DNVP/Bürgerpartei) uusdrätte am 8. Oktober 1932, nachgerückt ist Walter Hirzel
* Karl Dempel (NSDAP)
* Christoph Diehm (NSDAP)
* Erwin Dirr (NSDAP)
* Sophie Döhring (SPD)

## F
* Franz Feuerstein (SPD)
* Albert Fischer (KPD)
* Johannes Fischer (Deutsche Staatspartei)

## G
* Karl Gengler (Zäntrum)
* August Gompper (SPD)
* Wilhelm Greß (NSDAP)

## H
* Alfred Haag (KPD)
* Friedrich Häcker (WBWB)
* Jakob Hermann (Zäntrum)
* Berthold Heymann (SPD)
* Emilie Hiller (SPD)
* Romuald Hilsenbeck (KPD)
** Walter Hirzel (DNVP/Bürgerpartei) nachgerückt am 11. Oktober 1932 für Alfred Dehlinger
* Ernst Huber (NSDAP)

## K
* Emil Kaim (Zäntrum)
* Wilhelm Keil (SPD)
* Karl Keim (KPD)
* Emil Kiener (NSDAP)
* Adolf Kling (NSDAP)
* Hermann Kling (CSVD)
* Josef Köberle (Zäntrum)
* Gustav Köhler (KPD)
* Josef König (Zäntrum)
* Theodor Körner (WBWB)
* Aloys Küchle (Zäntrum)
* Johannes Kugler (WBWB)

## L
* Eduard Lins (Zäntrum)

## M
* Otto Maier (NSDAP)
* Reinhold Maier (Deutsche Staatspartei)
* Fritz Mauthe (Deutsche Staatspartei) 
* Christian Mergenthaler (NSDAP)
* Karl Müller (CSVD)
* Wilhelm Murr (NSDAP)

## N
* Anton Nassal (Zäntrum)

## P
* Karl Pfannenschwarz (NSDAP)
* Albert Pflüger (SPD)

## R
* Hermann Reiner (NSDAP)
* August Renz (Zäntrum)
* Luise Rist (Zäntrum)
* Karl Ruggaber (SPD)

## S
* Albert Sauer (Zäntrum)
* Adolf Scheffold (Zäntrum)
* Jonathan Schmid (NSDAP)
* Gottlieb Schmid (WBWB)
* Friedrich Schmidt (NSDAP)
* Otto Schmidt (Zäntrum)
* Ehrhard Schneckenburger (SPD)
* Ernst Schott (DNVP/Bürgerpartei)
* Albert Schüle (NSDAP)
* Hans Seibold (NSDAP)
* Otto Sommer (NSDAP)
* Otto Speidel (NSDAP)
* Otto Steinmayer (SPD)
* Heinrich Stooß (WBWB)
* Wilhelm Ströbel (WBWB)
* Georg Stümpfig (NSDAP)

## U
* Fritz Ulrich (SPD)

## V
* Gottlob Vollert (WBWB)
* Otto Vollmer (KPD)

## W
* Karl Waldmann (NSDAP)
* Maria Walter (KPD)
* Jakob Weimer (SPD)
* Jakob Wernwag (WBWB)
* Fritz Wider (DNVP/Bürgerpartei)
* Friedrich Winker (SPD)

## Literatur
* 
* *Verhandlungen des Landtags des freien Volksstaates Württemberg 1932 bis 1933*, Anhang: Verzeichnis der Mitglieder am 1. März 1933

## Weblinks
Quälle:
Liste der Mitglieder des Württembergischen Landtages 1933

Die Lischt git e Iberblick iber d **Mitglider vu dr [[Landtag des freien Volksstaates Württemberg|Landdag]] vum freie [[Volksstaat Württemberg|Volksstaat Wirttebärg]]** in dr 5. Legislaturperiod 1933.

No dr Rychsdagswahl vum 5. Merz 1933 isch dr nei Landdag wäg dr Glychschaltigsgsetz analog zue sällem Wahlergebnis nei bildet wore. Di bishärig DNVP isch unter em Name *Kampffront Schwarz-Weiß-Rot* aadrätte. Di segs Mandat vu dr KPD sin wäg dr „Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat“ annulliert wore. Di ainzig Sitzig vum Landdag isch am 8. Juni 1933 gsii, wu unter Stimmenthaltig vu dr SPD ne „Ermächtigungsgsetz“ fir Wirttebärg verabschidet woren isch. D Sitz vu dr SPD sin mit dr „Verordnung zur Sicherheit der Staatsführung“ vum 7. Juli 1933 uuwirksam wore. D Legislaturperiod het scho am am 14. Oktober 1933 ufghert.

## A
* Josef Andre (Zäntrum)
* Alfred Arnold (NSDAP)

## B
* Philipp Baetzner (NSDAP)
* Gottlob Berger (NSDAP)
* Richard Blankenhorn (NSDAP)
* Lorenz Bock (Zäntrum)
* Eugen Braun (Zäntrum)

## D
* Karl Dempel (NSDAP)
* Christoph Diehm (NSDAP)

## G
* Emil Gerlach (SPD)
* Friedrich Göhring (SPD)
* August Gompper (SPD)
* Wilhelm Greß (NSDAP)

## H
* Otto Hill (NSDAP)
* Emilie Hiller (SPD)
* Walter Hirzel (DNVP / Kampffront Schwarz-Weiß-Rot)
* Albert Hopf (Deutsche Staatspartei)
* Ernst Huber (NSDAP)

## K
* Gotthilf Kächele (DNVP/ Kampffront Schwarz-Weiß-Rot)
* Emil Kaim (Zäntrum)
* Wilhelm Keil (SPD)
* Emil Kiener (NSDAP)
* Adolf Kling (NSDAP)
* Hermann Kling (CSVD)
* Josef Köberle (Zäntrum)
* Martin Kohler (NSDAP)
* Aloys Küchle (Zäntrum)
* Johannes Kugler (WBWB)

## M
* Eugen Maier (NSDAP)
* Otto Maier (NSDAP)
* Xaver Mayer (Zäntrum)
* Christian Mergenthaler (NSDAP)
* Clemens Möhring (Zäntrum)
* Karl Müller (CSVD)
* Wilhelm Murr (NSDAP)
* Gottlob Muschler (WBWB)

## N
* Anton Ernst Graf von Neipperg (Zäntrum)

## P
* Karl Pfannenschwarz (NSDAP)
* Albert Pflüger (SPD)

## R
* Hermann Reiner (NSDAP)
* August Renz (Zäntrum)
* Karl Ruggaber (SPD)

## S
* Jonathan Schmid (NSDAP)
* Friedrich Schmidt (NSDAP)
* Erwin Schoettle (SPD)
* Albert Schüle (NSDAP)
* Hans Seibold (NSDAP)
* Otto Sommer (NSDAP)
* Otto Speidel (NSDAP)
* Otto Steinmayer (SPD)
* Heinrich Stooß (WBWB)
* Georg Stümpfig (NSDAP)

## W
* Karl Waldmann (NSDAP)
* Paul Weigand (DNVP / Kampffront Schwarz-Weiß-Rot)

## Literatur
* 
* Frank Raberg: *Das Ende des Württembergischen Landtags 1933*. In: *Zeitschrift für württembergische Landesgeschichte*. 58. Jg. 1999, S. 273–292

## Weblink
QuÄlle:
Liste der Mitglieder des Landtages (Republik Baden) (5. Wahlperiode)

Die Lischt git e Iberblick iber alli **Mitglider vum [[Landtag der Republik Baden|Landdag vu dr Republik Bade]]** in dr 5. Wahlperiod (6. Merz bis 14. Oktober 1933). No dr Rychsdagswahl vum 5. Merz 1933 isch dr nei Landdag wäg dr Glychschaltigsgsetz analog zue sällem Wahlergebnis nei bildet wore. Di segs Mandat vu dr KPD sin wäg dr „Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat“ annulliert wore. Di acht Abgordnete vu dr SPD sin am 23. Juni 1933 wäg em Verbot vu dr SPD uusgschide. Di bishärig DNVP het si in *Dytschnationali Front* umgnännt un isch in Arbetsgmainschaft mit dr NSDAP gsii.

## A
* Josef Amann (SPD)

## B
* Eugen Baumgartner (Zäntrum)
* Otto Bender (NSDAP)
* Otto Blank (NSDAP)
* Wilhelm Bohnert (Zäntrum)
* Kuno Brombacher (NSDAP)
* Ernst Brühler (Dytschnationali Front)

## E
* Fritz Eiche (NSDAP)

## F
* Arnold Fehlmann (NSDAP)
* Hans Feit (NSDAP)
* Ernst Föhr (Zäntrum)

## G
* Wilhelm Otto Geiger (NSDAP)
* Franz Geiler (SPD)
* Karl Großhans (SPD)

## H
* Ernst Friedrich Hagin (NSDAP)
* Franz Xaver Heck (Zäntrum)
* Hans Helwig (NSDAP)
* Fridolin Heurich (Zäntrum)
* Anton Hilbert (Christlich-Nationale Bauern- und Landvolkpartei)

## K
* Vinzenz Keil (NSDAP)
* Friedhelm Kemper (NSDAP)
* Heinrich Koch (NSDAP)
* Walter Köhler (NSDAP)
* Herbert Kraft (NSDAP)
* August Kramer (NSDAP)
* Adolf Kühn (Zäntrum)

## L
* Albert Lohmann (SPD)
* Karl Lucke (NSDAP)

## M
* Karl Maier (NSDAP)
* Wilhelm Freiherr Marschall von Bieberstein (NSDAP)
* Philipp Martzloff (SPD)
* Franz Merk (NSDAP)

## N
* August Neuburger (Zäntrum)

## O
* Fritz Graf von Oberndorff (Zäntrum)
* Gustav Robert Oexle (NSDAP)

## P
* Josef Panther (Zäntrum)
* Karl Person (Zäntrum)

## R
* Theo Rehm (NSDAP)
* Fritz Ripp (SPD)
* Hermann Röhn (NSDAP)
* Albert Roth (NSDAP)
* Reinhold Roth (NSDAP)
* Franz Rudolf (Zäntrum)

## S
* Georg Schalk (Zäntrum)
* Lambert Schill (Zäntrum)
* Albert Schmidt (NSDAP)
* Otto Heinrich Schmidt (NSDAP)
* Paul Schmitthenner (Dytschnationali Front)
* Adolf Schuppel (NSDAP)
* Anton Schwan (Zäntrum)
* Josef Schweizer (Zäntrum)
* Rudolf Seubert (Zäntrum)
* Jakob Sommer (SPD)
* Eugen Speer (NSDAP)

## T
* Oskar Trinks (SPD)

## W
* Josef Wasmer (NSDAP)

## Z
* Konrad Zahn (NSDAP)

## Literatur
* 
* Digitale Sammlung badischer Landtagsprotokolle bei der Badischen Landesbibliothek

## Fueßnote
Zeuxidamos (Sparta)

De **Zeuxidamos** (; um 700 v. Chr.) isch e König vo Sparta gsii usem Huus vo de Eurypontide.

De Zeuxidamos isch de Soo vom Archidamos und de Noofolger und Enkel vom Theopompos gsii. Sii Soo isch de Anaxidamos gsii. Er hett de Erst Messenischi Chrieg biendet.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.7.6; 4.15.3

## Literatur
*
Archidamos I.

De **Archidamos I.** () isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Eurypontide.

De Archidamos isch de Soo vom Anaxidamos und de Vatter vom Agasikles gsii. Er hett i Fride regiert. 

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.7.6; 4.15.3
Zeuxidamos (Sohn des Latychidas II.)

De **Zeuxidamos** () isch Spartaner usem Huus vo de Eurypontide gsii. Er isch de Soo vom König Latychidas II. und de Vatter vom König Archidamos II. gsii und vor simm Vatter gstorbe.

## Quelle
* Herodot: *Historie* 6.71.1
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.7.10
* Thukydides: *Peloponnesische Chrieg* 2.47.2
* Plutarch: *Kimon* 16.4; *Agesilaos* 1.1

## Literatur
*
Agasikles I. (Sparta)

De **Agasikles I.** oder Hegesikles (; 1. Hälfti 6. Jh. v. Chr.) isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Eurypontide. Sii Mitkönig usem Huus vo de Agiade isch de Leon gsii. De Agasikles isch de Soo vom Archidamos I. und de Vatter vom Ariston gsii. Er hett gmääss em Perieget Pausanias i Fride regiert, gmääss em Herodot hett er zäme mit em Leon e Niiderlaag gege d Tegeate istegge müese.

## Quelle
* Herodot:  *Historie * 1.65
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.7.6
Hypatia (Begriffsklärung)

**Hypatia** bezäichnet:

* en antiki griechischi Filosofin  (um 355–415 oder 416)
* e Mondkrater, benennt noch dr Filosofin Hypatia
* (238) Hypatia, en Asteroid
* en Exoplanet
* e Gattig vo Summervöögel in dr Familie vo de Bäärespinner
* en amerikanischi Fachzitschrift für feministischi Filosofii, wo 1986 gründet worde isch
* e historische Roman vom änglische Schriftsteller Charles Kingsley (1852)
Tauros

De **Tauros** (törggisch *Toros Dağları*, altgriechisch: Ταῦρος, *Taúros*) isch e Bergzuug o de Törggai. Er goot entlang vom Mittelmeer vo Lykie bis uf Kilikie und grenzt Inneranatolie vom Mittelmeer ab. Witter östlich trennt er denn Mesopotamie vom anatolische Hoochland und goot bis zom Vansee. De höchst Berg isch de Uludoruk Tepesi (4135 m). Er isch zom Tail schwer zuegänglich und bildet o e Klimagrenze.
Pandrosion

D **Pandrosion** (altgriechisch: Πανδροσίων, au Pandrosion vo Alexandria) isch noch ere handschriftlige Überliiferig e griechischi Mathematikere in dr erste Helfti vom 4. Joorhundert z Alexandria gsi.

## Kwelle
Si wird vom Pappos erwäänt und het zur gliiche Zit gläbt. Es isch mööglig, ass dr Pappos si as e Riwalin in dr mathematische Leer aagluegt und dorum aabegmacht het. Si Kritik im Dritte Buech vo sinere Sammlig isch abfellig und pedantisch und stoot in Zsämmehang mit ere nöije Methode, wo d Pandrosion vorgschlage het, zum Kubikwurzle z bestimme. En anders Brobleem, wo d Pandrosion noch em Pappos behandlet het, isch s arithmetische, geometrische und harmonische Middel vom ene Halbkräis gsi. Dr Hypatia-Biograaf Edward Jay Watts het dr Iidruck, ass dr Pappos, au wenn er sich lustig gmacht het über sä, in iir e Riwalin gsee het, wo mä sött ärnst nee.

## S Gschlächt vo dr Pandrosion
Früener isch d Pandrosion in dr Liddratuur für e Maa ghalte worde, hützudaag dänggt mä aber, ass es sich woorschinlig um e Frau handlet. As Mathematikere isch si no vor dr Hypatia cho, wo in dr zwäite Helfti vom 4. Joorhundert bis öbbe 415 gläbt het. Es isch mööglig, ass d Pandrosion e Zitgnossin vom Vater vo dr Hypatia, em Theon vo Alexandria gsi isch und dr Watts dänggt, ass si d Hypatia sälber villicht no kennt het.

## S Kubikwurzlebrobleem
Iiri Löösig für d Kubikwurzle isch im Zsämmehang mit em klassische Broblem vo dr Verdobblig vom Würfel gstande, wo sich au dr Pappos drmit befasst het. Si het e rekursivi geometrischi Methode aagwändet, wo aber drei Dimensione brucht het, statt sich nume in dr Ebeni z beweege. Noch em Knorr isch iiri Methode zum s geometrische Middel z konstruiere, exakt und äifacher gsi as die vom Pappos.

## Iiri Wärk
Mä kennt käni Wärk von ere und in dr antike Liddratuur wird usser bim Pappos au uf käins vo iire Wärk Bezug gnoo. Es gseet us, ass si wie d Hypatia öffentlig Vorlääsige abghalte het, und wie bi dr Hypatia si iiri Studänte Manne gsi.

## Dr Naame Pandrosion
Dr Name Pandrosion isch e Diminutiv vo Pandrosos. Bäidi Nääme si in dr Antike sälte. Es het z Athen e legendäri Heroine Pandrosos ge, wo d Dochter vom Kekrops I. gsi isch. Dr Tämpel Pandroseion uf dr Akropolis mit em häilige Olivebaum het vo dere si Naame überchoo. Dr Naame Pandroseios chunnt im ene antike afrikanischen Epigraaf in Teuchiris-Arsinoe vor. Dr Federico Commandino het dr Naame Pandrosion in sinere latinische Pappos-Usgoob ganz usgloo.

## Liddratuur
* Edward Jay Watts: *Hypatia. The Life and Legend of an Ancient Philosopher.* Oxford University Press, Oxford 2017.
* Gráinne McLaughlin: *The Logistics of Gender from Classical Philosophy.* In: Fiona McHardy, Eireann Marshall (Hrsg.): *Women's Influence on Classical Civilization.* Routledge, London / New York 2004, S. 7–25.

## Weblingg
* MacTutor: Pandrosion of Alexandria

## Fuessnoote