open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Puplinge

**Puplinge** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Puplinge lyt im Oschte vum Kanton an dr Gränz zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere s Stroßedorf Puplinge un dr Wyler Cornière. Dr Bann umfasst 75&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechine, 5&nbsp;Prozänt Wald, 15&nbsp;Prozänt Sidligsflechine un 6&nbsp;Prozänt Vercheersflechine.

Nochbergmaine sin Choulex, Presinge un Thônex un di franzesische Gmaine Ville-la-Grand un Ambilly. 

## Gschicht
Puplinge isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1573 as *Puplinge*.

Z Puplinge stoot s Gämfer Chefi *Champ Dollon*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 16,7&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
20,3&nbsp;Prozänt vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 39,1&nbsp;Prozänt remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 19,5&nbsp;%, CVP 9,9&nbsp;%, GLP 3,8&nbsp;%, Grüeni 21,8&nbsp;%, MCR 7,2&nbsp;%, SP 11,3&nbsp;%, SVP 20,6&nbsp;%, Sunschtigi 6,0&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Gilles Marti (Stand 2019).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2.258 Yywohner 1.877 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 99 Dytsch, 30 Italienisch un 252 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

* http://www.puplinge.ch

## Fueßnote
Perly-Certoux

**Perly-Certoux** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Perly-Certoux lyt am linke Stade vum Rottu an dr Gränze zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere d Derfer Perly un Certoux. Dr Bann umfasst 70&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 3&nbsp;% Wald, 16&nbsp;% Sidligsflechine un 11&nbsp;% Vercheersflechine.

Nochbergmaine sin Confignon, Plan-les-Ouates, Bardonnex, Bernex un di franzesisch Gmai Saint-Julien-en-Genevois.

## Gschicht
Perly isch zum erschte Mol gnännt wore anne um 1124 as *de Perliaco*, Certoux anne 1537 as *Sartoux*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 25,3&nbsp;% gläge.

## Religion
19,2&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 46,5&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 19,6&nbsp;%, CVP 9,8&nbsp;%, GLP 4,4&nbsp;%, GP 11,3&nbsp;%, MCR 11,0&nbsp;%, SP 19,0&nbsp;%, SVP 17,1&nbsp;%, Sunschtigi 8,0&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Fernand Savigny (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2.782 Yywohner 2.403 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 84 Dytsch, 89 Italienisch un 206 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* http://www.perly-certoux.ch
* 

## Fueßnote
Russin

**Russin** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Russin lyt uf ere Hechi iber em rächte Stade vum Rottu. Zue dr Gmai ghere s Dorf Russin un d Wyler Verbois, La Chaumaz un Les Baillets. Dr Bann umfasst 53&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 21&nbsp;% Wald, 8&nbsp;% Sidligsflechine, 6&nbsp;% Vercheersflechine un 8&nbsp;% Gwässerflechine.

Nochbergmaine sin Satigny, Aire-la-Ville, Cartigny un Dardagny.

## Gschicht
Russin isch zum erschte Mol gnännt wore um 1100 as *Russino* un *Rucins* (1217 *Russins*).

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 26,3&nbsp;% gläge.

## Religion
43,6&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 21,9&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 24,3&nbsp;%, CVP 11,3&nbsp;%, GLP 6,8&nbsp;%, GP 13,9&nbsp;%, MCR 7,7&nbsp;%, SP 11,0&nbsp;%, SVP 16,9&nbsp;%, Sunschtigi 8,1&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Alain Hutin (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 392 Yywohner 340 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 15 Dytsch, 4 Italienisch un 33 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* http://www.russin.ch
* 

## Fueßnote
Satigny

**Satigny** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Satigny lyt uf dr rächte Syte vum Rottu an dr Gränz zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere s Dorf Satigny un d Wyler Bourdigny-Dessous, Bourdingy-Dessus, Chouilly, Peissy, Peney-Dessous und Peney-Dessus. Dr Bann umfasst 59&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 19&nbsp;% Wald, 15&nbsp;% Sidligsflechine, 4&nbsp;% Vercheersflechine un 2&nbsp;% Gwässerflechine.

Nochbergmaine sin Meyrin, Vernier, Bernex, Aire-la-Ville, Russin un Dardagny un di franzesische Gmaine Thoiry un Saint-Genis-Pouilly.

## Gschicht
Satigny isch zum erschte Mol gnännt wore anne 912 as *villam Satiniatis* (um 1128 *de Satiniaco*, 1280 *Satignie*).

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 26,2&nbsp;% gläge.

## Religion
28,1&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 38,6&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 24,6&nbsp;%, CVP 8,6&nbsp;%, GLP 4,6&nbsp;%, GP 15,6&nbsp;%, MCR 6,9&nbsp;%, SP 14,9&nbsp;%, SVP 19,1&nbsp;%, Sunschtigi 5,7&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Claude Guinans (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2.785 Yywohner 2.208 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 137 Dytsch, 62 Italienisch un 378 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* http://www.satigny.ch
* 

## Fueßnote
Soral GE

**Soral** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Soral isch di sidligscht Gmai vum Kanton un lyt an dr Gränz zue Frankrych. Dr Bann umfasst 83&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 4&nbsp;% Wald, 10&nbsp;% Sidligsflechine un 3&nbsp;% Vercheersflechine.

Nochbergmaine sin Bernex, Avusy un Laconnex un di franzesische Gmaine Saint-Julien-en-Genevois un Viry.

## Gschicht
Soral isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1236 as *Sorraz*. Bis 1816 het d Gmai zu Savoye ghert, derno isch s si dur dr Turiner Vertrag zum Kanton Gämf chuu. Vu 1816 bis 1847 isch s Dorf Dail vu dr Gmai Avusy-Laconnex-Soral gsii, ab 1847 het s zue dr Gmai Laconnex-Soral ghert. Anne 1850 isch Soral schließlig e aigeständigi Gmai wore.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 19,4&nbsp;% gläge.

## Religion
15,6&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 52,4&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 24,8&nbsp;%, CVP 18,3&nbsp;%, GLP 3,2&nbsp;%, GP 8,2&nbsp;%, MCR 10,4&nbsp;%, SP 13,4&nbsp;%, SVP 14,6&nbsp;%, Sunschtigi 7,1&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Raul Florez (Stand 2017).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 597 Yywohner 542 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 18 Dytsch, 3 Italienisch un 34 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20190617020805/http://www.soral.ch/
* 

## Fueßnote
Thônex

**Thônex** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Thônex lyt uf dr linke Syte vum Gämfersee an dr Gränz zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere d Wyler Fossard, Moillesulaz, Mon-Idée un Villette. Dr Bann umfasst 23&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 4&nbsp;% Wald, 60&nbsp;% Sidligsflechine, 11&nbsp;% Vercheersflechine un 1&nbsp;% Gwässerflechine.

Nochbergmaine sin Vandœuvres, Choulex, Puplinge, Veyrier, Chêne-Bougeries un Chêne-Bourg un di franzesische Gmaine Ambilly un Gaillard.

## Gschicht
Thônex isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1225 as *Tonnay*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 33,2&nbsp;% gläge.

## Religion
19,2&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 42,5&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 23,1&nbsp;%, CVP 9,5&nbsp;%, GLP 3,0&nbsp;%, GP 12,6&nbsp;%, MCR 11,4&nbsp;%, SP 15,9&nbsp;%, SVP 17,8&nbsp;%, Sunschtigi 6,7&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Philippe Decrey (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 12.141 Yywohner 9.626 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 483 Dytsch, 405 Italienisch un 1.627 anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20190714205318/https://www.thonex.ch/
* 

## Fueßnote
Troinex

**Troinex** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Troinex lyt am linke Stade vu dr Arve an dr Gränz zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere d Ortsdail La Grand'Cour, Troinex-Ville, Troinex-Dessus, Troinex-Dessous un Marsillon. Dr Bann umfasst 67&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 7&nbsp;% Wald, 20&nbsp;% Sidligsflechine un 6&nbsp;% Vercheersflechine.

Nochbergmaine sin Veyrier, Bardonnex un Plan-les-Ouates un di franzesisch Gmai Bossey.

## Gschicht
Troinex isch zum erschte Mol gnännt wore anne um 1100 as *Triuniacum* (1201 *Tronaco*).

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 18,6&nbsp;% gläge.

## Religion
22,5&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 40,4&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 32,2&nbsp;%, CVP 15,0&nbsp;%, GLP 3,1&nbsp;%, GP 13,1&nbsp;%, MCR 6,8&nbsp;%, SP 14,7&nbsp;%, SVP 9,2&nbsp;%, Sunschtigi 5,9&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Potter Van Loon (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2.030 Yywohner 1.747 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 80 Dytsch, 24 Italienisch un 179 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Böuwärch
* Katholischi Chilche Sainte-Marie-Madeleine (1958/59)
* Reformierti Chilche (1958)
* Armenisch-Apostolischi Chilche Saint-Hagop (1969)

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20190715211545/https://www.troinex.ch/
* 

## Fueßnote
Vernier

**Vernier** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Vernier lyt am rächte Stade vum Rottu. Zue dr Gmai ghere d Quartier Vernier-village, Châtelaine, Balexert, Les Libellules, Cointrin, Les Avanchets, Aïre un Le Lignon. Dr Bann umfasst 13&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 10&nbsp;% Wald, 57&nbsp;% Sidligsflechine, 16&nbsp;% Vercheersflechine un 4&nbsp;% Gwässerflechine.

Nochbergmaine sin Meyrin, Le Grand-Saconnex, Gämf, Lancy, Onex, Bernex un Satigny.

## Gschicht
Vernier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1209 as *Verneyer*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 45,2&nbsp;% gläge.

## Religion
15,0&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 42,8&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 9,8&nbsp;%, CVP 6,8&nbsp;%, GLP 1,9&nbsp;%, GP 13,5&nbsp;%, MCR 17,1&nbsp;%, SP 23,7&nbsp;%, SVP 16,9&nbsp;%, Sunschtigi 10,1&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Yvan Rochat (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 29.559 Yywohner 21.767 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 908 Dytsch, 1.452 Italienisch un 5.432 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20011129083931/http://www.vernier.ch/
* 

## Fueßnote
Versoix

**Versoix** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Versoix lyt am weschtlige Stade vum Gämfersee, an dr Gränz zue Frankrych. Zue dr Gmai ghere Ecogia, La Pelotière, Montfleury, Pont-Céard, Richelien un Sauverny. Dr Bann umfasst 29&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 38&nbsp;% Wald, 24&nbsp;% Sidligsflechine, 9&nbsp;% Vercheersflechine un 1&nbsp;% Gwässerflechine.

Nochbergmaine sin d Waadtländer Gmaine Chavannes-des-Bois un Mies, d Gämfer Gmaine Genthod un Collex-Bossy un di franzesische Gmaine Versonnex un Sauverny

## Gschicht
Versoix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1022 as *Versoi*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 42,5&nbsp;% gläge.

## Religion
20,9&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 35,6&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 17,2&nbsp;%, CVP 11,8&nbsp;%, GLP 4,4&nbsp;%, GP 16,2&nbsp;%, MCR 9,5&nbsp;%, SP 17,2&nbsp;%, SVP 16,0&nbsp;%, Sunschtigi 7,7&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Claude Guenequand (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 10.309 Yywohner 7.611 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 415 Dytsch, 281 Italienisch un 2.002 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20190914211845/https://www.versoix.ch/
* 

## Fueßnote
Veyrier GE

**Veyrier** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Veyrier lyt am linke Stade vu dr Arve, umfasst das gleichnamige. Zue dr Gmai ghere Dorf Veyrier un d Wyler Le Petit-Veyrier, Pinchat, Sierne un Vessy. Dr Bann umfasst 33&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 14&nbsp;% Wald, 42&nbsp;% Sidligsflechine, 9&nbsp;% Vercheersflechine un 3&nbsp;% Gwässerflechine.

Nochbergmaine sin Chêne-Bougeries, Thônex, Troinex, Plan-les-Ouates, Carouge un Gämf un di franzesisch Gmai Étrembières.

## Gschicht
Veyrier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1201 as *Vayrie*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 25,9&nbsp;% gläge.

## Religion
23,5&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 42,4&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrotswahle 2011 het s des Ergebnis gee: FDP 30,0&nbsp;%, CVP 12,1&nbsp;%, GLP 4,4&nbsp;%, GP 11,5&nbsp;%, MCR 7,4&nbsp;%, SP 13,6&nbsp;%, SVP 15,5&nbsp;%, Sunschtigi 5,5&nbsp;%.

Gmaindspresidänt isch dr Luc Malnati (Stand 2012).

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 8.892 Yywohner 7.271 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 517 Dytsch, 158 Italienisch un 946 anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* http://www.veyrier.ch
* 

## Fueßnote
Kloster Reichenau

S **Chloster Riichenau** isch e ehmolegi Abtai vo de Benediktiner uf de Insle Riichenau im Bodesee.

## Gschicht
De Pirmin hät 724 uf de gröschte Insle im Bodesee s Chloster gründet. De Abt Waldo hät gege Endi vom 8. Johrhunder d Riichenauer Chlosterschuel gründet. Ums Johr 800 hät am Westendi vo de Insle, hüt Niderzäll, de Egino, en ehemolige Bischof vo Verona, d Cherche Sankt Peter und Paul baue loo. Geges Endi vom 9. Johrhundert isch uf de östliche Site vo de Insle d Cherche Sankt Georg errichted worde.

En Abt Markus hät im Johr 1540 d Laitig vom Chloster em Bischof vo Konstanz übergee. Es isch dänn bis zu sinnere Uflösig anno 1757 e Priorat blibe. 1803 händ di letschte drü Mönch d Insle verloo.

## Widerbeläbig
Sit em Johr 2004 läbt z Niderzäll offiziell wider e chlinni Gmainschaft vo Benediktiner, wo för di seelsorgerliche Ufgobe uf de Insle zueständig sind.

## UNESCO-Wälterbi
Sit em Johr 2000 isch d Insle Riichenau wäg em ehmolige Chloster und sine Schrifte uf de Liste vom UNESCO-Wälterbi.

## Persönlichkaite

* Hatto III. vo 888 bis 913 Abt vom Chloster, vo 891 bis 913 au Erzbischof vo Mainz (891–913) gsi
* Walahfrid Strabo, vo 842 bis 849 Abt vom Chloster
* Meginrat (797–861), en Mönch, wo spöter s Chloster Aisidle gründet hät

## Weblink

* Informazione öber Riichenau – mit Bilder
* 

## Fuessnote
Wohlen

De Name **Wohlen** stoot för verschidnigi Gmeinde i de Schwiz:
* Wohle im Kanton Aargau
* Wohle im Kanton Bern

Lueg au under:
* Wohläsee
Vandœuvres

**Vandœuvres** (frankoprovenzalisch []) isch e bolitischi Gmai im Kanton Gämf in dr Schwyz.

## Geografi
Vandœuvres lyt am linke Stade vum Gämfersee. Zue dr Gmai ghere s Dorf Vandœuvres un d Wyler Chougny, Crête, Miolan un Pressy. Dr Bann umfasst 39&nbsp;% landwirtschaftligi Flechine, 6&nbsp;% Wald, 51&nbsp;% Sidligsflechine un 4&nbsp;% Vercheersflechine.

Nochbergmaine sin Collonge-Bellerive im Norde, Choulex im Oschte, Thônex im Sidoschte, Chêne-Bourg im Side, Chêne-Bougeries im Sidweschte un Cologny im Weschte.

## Gschicht
Vandœuvres isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1225 as *Vandovre*.

## Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch anne 2011 bi 30,6&nbsp;% gläge.

## Religion
31,0&nbsp;% vu dr Yywohner sin anne 2000 reformiert gsi, 37,7&nbsp;% remisch-katholisch.

## Politik
Gmaindspresidänti isch d Miserez Laurence (syt 2020), Vorgängeri isch d Catherin Kuffer (2012-2020) gsii.

## Sproch
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2.333 Yywohner 1.876 Franzesisch as Hauptsproch aagee, 131 Dytsch, 42 Italienisch un 284 anderi Sproche. 

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Weblink

* http://www.vandoeuvres.ch
* 

## Fueßnote
Kyburg

**Kyburg** haissed folgendi geografische Objekt i de Schwiz:
* Kyburg ZH, e Gmaind im Kanton Züri
* Kyburg SO, es Dorf i de ehemolige Gmeind Kyburg-Buchegg im Kanton Soledurn

* Grafschaft Kyburg, e Landvogtai und en Verwaltigsbezirk im Herrschaftsgebiet vo de Stadt Züri
* Schloss Kyburg, e Burg uf em Gebiet vo de Gmeind Kyburg ZH

**Kyburg** im Name händ folgendi Persone:
* Kyburger, Grofe vo Kyburg, e Adelsgschlecht mit de Kyburg als Stammsitz (11. Jh. bis 1263)
* Neu-Kyburg (Adelsgeschlecht), Grofe von Kyburg, au Kyburg-Burgdorf oder Kyburg-Habsburg, e Sitelinie vo de Habsburger (öpe 1273 bis 1417)

**Lueg au:**
* Kyburgiade, AKV Kyburger
Wald (Begriffsklärung)

**Wald** stoot för:
* Wald, es Ökosystem

**Wald** isch de Name vo folgende Gmeinde:
* Wald (Allgäu), e Gmeind im Landkreis Ostallgäu, Bayern
* Wald (Hohenzollern), e Gmeind im Landkreis Sigmaringe, Bade-Würteberg
* Wald (Oberpfalz), e Gmeind im Landkreis Cham, Bayern
* Wald am Schoberpaß, e Gmeind i de Staiermark
* Wald im Pinzgau, e Gmeind im Salzburger Land
* Wald AR, e Gmeind im Kanton Appezäll-Usserrooden
* Wald BE, e Gmeind im Kanton Bern
* Wald ZH, e Gmeind im Kanton Züri

**Wald** isch en Ortsteil z Östriich:
* Wald am Arlberg im Vorarlbearg

**Wald** isch au:
* Wald SG, en Ort i de politische Gmeind Neckertal und Tail vom Doppeldorf Wald-Schönegrund
* Kloster Wald, e Benediktinerinnechloster i de Gmeind Wald im Landkreis Sigmaringe
* Kloster Wald (Ottobeuren), en Ortsteil vom oberschwäbische Markt Ottobeuren
Alternative Linke

Die **Alternativi Linggi** (**AL**; franz.: *La Gauche*; ital.: *La Sinistra*) isch e linksalternativi Schwiizer Partei, wo für e ökologischi und linki Politik iitritt, aber gägä d EU i de jetzigä Form isch. Si setzt sich für me soziali Grechtigkeit ii.

D Partei isch 2010 gründet worde mit em Ziil e neui nationali Partei für Parteie links vo de SP und dä Grüenä z schaffe, wo für e konsequenti Linggi Politik iiträtet. Dara beteiligt sind unter anderem die Alternative Listene i de Kantön Züri und Schaffhuuse gsi und im Welschland Sektione vo de Partei vo de Arbeit und vo de Solidarités im Waadtland (wo die beide Linksparteie zämme mit anderne linke Gruppe und unabhängige unter em Dach vo «La Gauche» uftretet) und in Gämf. Zu dem hend au Les Communistes us Gämf mitgmacht. Us em Wallis isch e Gruppe als Sektion biiträte und im Kanton Bern isch e Sektion vo de Partei neu gründet worde.

S wichtigste Organ vo de Partei isch de Kongress, wo jährlich am ene anderne Ort stattfindet, bisher z Schaffhuuse (2009, vor de offizielle Gründig), z Lausanne (2010), z Züri (2011), z Biel (2012) und z Nidau (2015). De Kongress entscheidet über die wichtigste Sache, we neui Initiative, Uufnahme vo Sektione und Statuteänderige. Danebet gits no en Vorstand, wo bis zu zwei stimmberechtigti Mitgliider und zwei Ersatzmitgliider pro Kanton umfasse chan. De trifft sich mindeschtens viermal jährlich und beschtimmt Sachä, wo dringender sind, und fasst au Parole.

## Iniziative
Im April 2011 het d AL d Volksinitiative zur Abschaffig vo de Pauschalbestüürig uf nationaler Ebeni lanciert, damit die Millionär i de Schwiiz au aständig Stüüre zahle mönd, we jede anderi Mensch au. Die Initiativä isch am 30. November 2014 zur Abschtimmig choo und mit 59,2 % Nai-Stimme abglehnt worde. Vo de Ständ hät nu Schafuuse aagnoo.

## Weblink
* Offizielli Websiite

## Einzelnachwiis
Hochschule für Technik der Fachhochschule Nordwestschweiz

D **Hoochschuel für Technik vo dr [[Fachhochschule Nordwestschweiz|FHNW]]** isch s Usbildigszentrum für Äscheniöör und Äscheniöörinne in dr Nordwestschwiz und isch in dr Forschig und Entwicklig e wichdige Partner für d Wirtschaft.

## Ursprung
D Hoochschuel für Technik vo dr FHNW umfasst die technische Departemänt vo de ehemoolige FH Aargau und FH Soledurn und Döeile des Departements Industrie der ehemaligen FH der beiden Basel. 

## Standort
Dr Hauptstandort vo dr Hoochschuel isch sit 2008 dr Campus z Brugg/Windisch. Anderi Standort si Olte (Studiegang "Optometrii") und Muttez (Studiegang "Mechatronik Trinazional").

## Institut
In dr Hoochschuel het s 12 Institut 
* Institut für 4D-Technologie
* Institut für Aerosol- und Sensortechnik
* Institut für Automazioon
* Institut für Bisniss Endschiniiring
* Institut für Gäistes- und Naturwüsseschafte
* Institut für Kunststofftechnik
* Institut für Mikroelektronik
* Institut für Mobili und Verdäilti Süsteem
* Institut für nanotechnischi Kunststoff-Aawändige
* Institut für Optometrii
* Institut für Brodukt- und Brodukzionsendschiniiring
* Institut für Thermo- und Fluid-Endschiniiring

mit öbbe 300 Mitarbäiter (Dozänte, Assistänte und wüsseschaftligi Mitarbäiterinne und Mitarbäiter).

### Witerbildig
D Hochschuel für Technik FHNW het e vilfältigs Witerbildigsaagebot. Es git dr Master of Advanced Studies (MAS) und d Zertifikatsleergäng Certificate of Advanced Studies (CAS) und si bietet au chürzeri Fachseminar, Kürs, Workschops und Daagige in de verschidnige Fachgebiet aa:
* Automazioon
* Digitals Baue
* Elektronik
* Giessereitechnik
* Informatik
* Kunststofftechnik
* Logistik
* Manidschment und Füerig
* Optometrii

## Weblingg
* Hochschule für Technik der FHNW in Brugg-Windisch
* Infoveranstaltungen zum Bachelor-Studium
* Institute der Hochschule für Technik Brugg-Windisch
* Infoveranstaltungen für Weiterbildungsangebote
Strohdachhaus Leimbach

S **Strohdachhuus Leimbach** isch es ursprünglich mit Stroh, hüt mit Schilf deckts ehemaligs Buurehuus. Es stoht im Wiler Seebärg, wo zu de Gmeind Leimbach ghört. Es stoht unterm Schutz vom Kanton Aargau und de Eidgnosseschaft und isch im Verzeichnis vo de Kulturgüter mit de Nummer 155 gführt.

## Lag
S Huus ligt im obere Wynetal, e chli ewäg vom Wiler Seebärg mit dem es über e Naturschtroos verbunde-n-isch.

## Bau
S Strohdachhuus uf em Seebärg isch in de Form vomene Schtänderhuus mit Hochschtüde bauet worde und isch mit Stroh deckt worde. Es repräsentiirt dodermit di älteschti aargauischi Hüüserform. D Faischter sind mit Buzeschiibe beschtückt und de Rauchabzug überm Herd, in demfrühener d Würscht und de Schpeck grööcht worde sind, isch us Ruetegflächt bauet worde, wo me mit Lehm bestriche het. Uf em Balke überm Tor zum Tenn isch d Jahreszahl 1783 iigschnitzt, wo em Baujahr vom Huus dürft entspräche.

Im Herbst 2011 isch s Dach zum letschte Mol ernoieret worde.

## Weblink

## Einzelnochwis
Aedermannsdorf

**Äädmischdorf**, au **Äädermanschdorf**, amtlich *Aedermannsdorf*, isch e Iiwohnergmein im Bezirk Thal im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Äädmischdorf isch es Huufedorf im Dünneretau. D Gmeindsflächi umfasst 49,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 47,1 % Waud, 3,2 % Sidligsflächi und 0,2 % suschtigi Flächi. Nochbergmeinde si Beibel, Mümliswiu, Matzedorf und Herbertswiu im Kanton Soledurn und Rumischbärg, Seehof und Schelte im Kanton Bärn.

## Gschicht
Äädmischdorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1308 aus *Odermarstorf*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.

## Religion
19,7 % vo dr Iiwooner si evangelisch-reformiert, 72,7 % si römisch-katholisch (Stand 2000).

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,7 %, CVP 49,2 %, EDU 0,2 %, EVP 0,3 %, FDP 12,9 %. GLP 1,6 %, GP 2,8 %, SP 5,0 %, SVP 22,0 %, Suschtigi 1,3 %.

Gmeindspresidänt isch dr Bruno Born (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 543 Iiwohner 97,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,2 % Französisch und 2,4 angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Äädmischdorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich sind zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.aedermannsdorf.ch
* 

## Fuessnote
Hoschana Rabba

Dr sibti Daag vom jüüdische Pilgerfest Sukkot, dr 21. Daag vom Monet Tischri, isch bekannt as **Hoschana Rabba**, surbtalerjiddisch *Houschaane Rabe* (vo aramäisch הושענא רבה „groosses Hoschana“; „hoschana“ bedütet übersetzt „So hilf doch“!).

An däm Daag git s e bsundrige Gottesdienst in dr Sünagooge, dr „Hoschana Rabba“, wo mä drbii siibe Umgäng *([[Hakkafot]])* mit em *[[Lulav]]* macht. Es isch üüblig, ass mä wääred dere Prozessioon d Torarolle us em Toraschrank uuseholt. Es git e baar Gmäinde, wo mä noch jedem Umgang in s *[[Schofar]]* bloost.

*Hoschana rabba* isch dr sibti Daag vo Sukkot und dr letschti Daag vo de „hooche Fiirdig“. Noch dr jüüdische Kabbala isch s dr Daag, wo d „Zeddel in Himmel“ gschickt wärde, zum s Urdäil, wo Gott gfellt het und wo für jeede Juud für s ganze Joor druf festgläit isch, villicht doch no z beiiflusse. Im Raame vo dere Dradizioon wünscht jede em andere „e guets Zeddeli!“ oder, wie mä uf Jiddisch säit, „a gutt Kwittel!“

Am Morge vo *Hoschana Rabba* stoot dr Vorbäter im ene wisse Chittel vor em Toraschrank genau wie am Nöijoorsfest und am Versöönigsdaag. Mä macht siibe Rundgäng *(Hakafot)* in dr Sünagooge mit äinere oder meerere Torarolle und mit em *[[Lulav]]* bzw. en vier Arte, as Sümbool für d Befreijig vom Schlächte. Noch de siibe *Hakkafot* chunnt s rituelle Schloo mit de Wiidezwiig: Mä duet die vier Arte uf d Site und nimmt e Grubbe vo fümf Bachwiidezwiig, wo zämmebunde si, in d Hand. Wenn mä mit em *[[Kaddisch]]* fertig isch, schloot mä mit de Wiidezwiig fümfmol uf e Boode oder uf e Stuellääni. Denn gheit mä sä an e Blatz, wo niemer cha uf sä stoo. Noch em dradizionelle Verständnis isch dr Köönig David am Daag vo *Hoschana Rabba* z Gast. Wäge däm liist mä am Oobe vo *Hoschana Rabba* Värs, wo mit em Köönig David zämmehänge.

## Weblingg

* Hoschana Rabba bei Chabad.org (engl.)
* Hoschana Rabba auf myjewishlearning.com (engl.)
Kernkraftwerk Three Mile Island

S **Chärnchraftwärk Three Mile Island** (TMI) isch es AKW im US-amerikanische Bundesstaat Pennsylvania mit ursprünglech zwene Reaktor-Blöck vo je rund 900 Megawatt elektrischer Leischtig. Es isch i de 1970er Johr erbaut worde.

Berüemt worde isch das AKW mit Druckwasser-Reaktore dürne Unfall im März 1979. Dür ne Verchettig vo technische Mängel und mönschleche Unzuelänglechkeite hets im Block 2 ne Chärnschmelzi gäh, wo zum Glück nur zun ere relativ chlinnere Freisetzig i d Umgäbig gfüehrt het. Genauer isch es Ventil, wo nur chürzer gäge ne Druck-Transiänte hätt sölle ufgoh, über ne längeri Zytschpanne offe blibe. S Personal, wo nit het chönne abläse, wie dr Wasserstand im Reaktor genau schtoht, hett gmeint, me chönni die automatisch aglaufni Notchüelig vorziitig wieder abschalte. Womit dä Unfall si verhängnivolle Lauf gno hett, bis s Problem vo herbi gruefne Experte nach rund 2,5 Stunde erkennt worde isch und me d Notchüelig no het chönne aschalte. 

Dr anderi Block Nr. 1 isch nachhär einigi Johr schtill gschtande, ä konsultativi Volksabschtimmig het sogar entschide, ne nümm in Betrieb z nää. Trotzdäm hei nem die verantwortleche Behörde denn i de 1980er Johr än Erlaubnis zum Wiiterbetrieb gäh, är produziert au hütt no Schtrom.

## Weblinks
Aeschi SO

**Äschi** (amtlich *Aeschi*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografii
Äschi isch es Dorf a dr Hauptstross Solothurn-Herzogebuechsee. D Gmeindsflächi umfasst 66 % langwirtschaftlichi Flächi, 21,3 % Waud, 9 % Sidligsflächi u 3,7 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeinde si Etzike, Bolke u Drei Hööf im Kanton Soledurn u Herzogebuechsee, Bettehuse, Hermischwiu (bis Endi 2015), Niderönz u Seeberg im Kanton Bärn.

## Gschicht
Siit 1994 ghört dr Wiiler Burgäschi (franz. verautet *Aeschi-le-Château.*) zue dr Gmeind. Zum 1. Jänner 2012 isch Steihof (dt. *Steinhof*), wo aus soledurnischi Exklave im bärnische Oberaargau liit, zue Äschi iigmeindet worde.

Äschi isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1252, Steihof 1201 aus *de Steine*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,1 % gläge.

## Religion
40,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 42,7 % si römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,7 %, CVP 18,6 %, EDU 0,8 %, EVP 0,6 %, FDP 12,8 %. GLP 5,7 %, GP 6,6 %, SP 21,9 %, SVP 23,9 %, Suschtigi 2,3 %.

Gmeindspresidänt isch dr Urs Müller (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1158 Iiwohner 96,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,2 % Französisch, 0,4 % Italienisch u 2,9 angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Äschi ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich sind zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.aeschi-so.ch
* 
* 
* 

## Fuessnote
Balm bei Günsberg

**Baum bi Günschbrg** (amtlich *Balm bei Günsberg*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Baum liit am Südfuess vom Baumberg im Jura. D Gmeindsflächi umfasst 30,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 64,7 % Waud, 3,3 % Sidligsflächi und 1,5 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Günschbrg, Riedhouz, Rütene, Wäuscheror und Herbertswiu.

## Gschicht
Baum isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1197 aus *de Balma* (1201 *de Balme*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,2 % gläge.

## Religion
40,3 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 39,8 % si römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 10,0 %, CVP 22,8 %, EDU 0,0 %, EVP 0,8 %, FDP 9,4 %, GLP 8,0 %, GP 5,5 %, SP 14,4 %, SVP 25,2 %, Suschtigi 4,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Francois Emmenegger (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,4 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 196 Iiwohner 95,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch und 3,6 angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Baum bi Günschbrg ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.balm-balmberg.ch
* 

## Fuessnote
Inflation

Under **Inflation** verschtoht me e Priis-Tüürig in ere Volkswirtschaft über ne lengeri Ziitduur.

Si isch i de meischte Fäll verursacht dur nes Übergwicht vo der Nachfrag übers Angebot uf de Güeter- und Dienschtleischtigs-Märkt, wo ne zu expansivi Uusdehnig vo der Gäldmängi dur d Notebank zgrund liit. I öppis sältenere Fäll cha si au dür ne Beschlüünigung vo der Umlaufgschwindigkeit vom Gäld zschtand choo, wenn d Wirtschaftssubjekt (Privathuushalt, Unternähme) im ganze je Ziiteinheit weniger spare, d. h. meh Gäld abhebe für ihre Konsum; au das cha zum ene Übergwicht vo dr Nachfrag übers Aagebot füehre, sobald d Kapazitäte vo de Unternähme insgesamt uusglaschtet sii.

Sekundärfolg vo dene obige Vorgäng isch de die sog. Lohn-Priis-Spirale: D Privathuushalte verlange (meischtens über d Gwärkschafte) höcheri Löhn vo de Unternähme, und die wiederum überwälze de die höchere Lohnchöschte uf d Priise, um ihri Gwinne nid z schmälere; dodermit müesse d Huushält erneut meh zahle für ihre Konsum, usw., usf. Es wird de sogar reativ schwierig, dä 'Tüüfelskreis' vo stiigende Priise z durbräche, meischtens passierts de sogar dür ne Rezession.

En extremi "Hyper-Inflation" hetts gschichtlich vor allem au in Dütschland nach em Erschte Wältchrieg gäh, wo d Richsbank die gäldpolitische Zügel vollständig hett lo fahre, um s Land us sire töife (Wirtschafts-)Krise uuse z hole. Fascht skurril hett agmuetet, wenn d Lüüt ihres einzelne Brot mit eme Chorb voll 1000er-Note hend müesse go chaufe... Hütt wiederum (2012) hett me im Kontext vo dr Schuldekrise gwüssi Befürchtige, dass die relativ expansivi Gäldpolitik vo de Notebanke wältwiit, um d Wirtschaft aazkurble, längerfrischtig, also wenn wieder meh konsumiert wird, zu Inflation chönnt füehre.  Me nennt das e zrückgschtauti oder Kassehaltigs-Inflation.

## Literatur
* Paul A. Samuelson: *Volkswirtschaftlehre*, 2 Bänd
* Jörn Altmann: *Arbeitsbuch Volkswirtschaftslehre/Wirtschaftspolitik*

## Weblink

* Verbruucherpriis-Index für Dütschland
* Verbruucherpriis-Index für Öschtriich
* Schwiizerische Landesindex vo dr Konsumentepriis
Balsthal

**Bauschtu**, öuter **Bolschtel** (amtlich *Balsthal*), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Thal im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Bauschtu liit am Obere Hauestei. Zue dr Gmein ghöre s Dorf Bauschtu, d Chlus und dr Wiiler Sankt Wolfgang. D Gmeindsflächi umfasst 29,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 55,6 % Waud, 13,6 % Sidligsflächi und 1,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Mümliswiu, Houderbank, Oberbuchste, Önsige, Niderbipp BE und Lauperschtorf.

## Gschicht
Bauschtu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 968 aus *Palcivallis* (1255 *Balcetal*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 30,4 % gläge.

## Religion
52,9 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 römisch-katholisch gsii, 21,4 % evangelisch-reformiert.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,6 %, CVP 31,0 %, EDU 0,8 %, EVP 1,4 %, FDP 17,0 %. GLP 3,4 %, GP 3,9 %, SP 11,0 %, SVP 26,2 %, Suschtigi 1,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Roland Stampfli (Stand 2015).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 3,0 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 5574 Iiwohner 84,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,7 % Französisch, 2,7 % Italienisch und 11,8 angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Bauschtu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Bauwärch
* Burg Aut-Faukestei
* Burg Nöi-Faukestei

## Bilder

Datei:Balsthal-SO.jpg|Blick uf Bauschtu vo Nöi-Faukestei
Datei:Balsthal-Kirche-K.jpg|Katholischi Chiuche
Datei:Balsthal-Kirche-R.jpg|Reformierti Chiuche
Datei:Balsthal-Ruine.jpg|Ruine Nöi-Faukestei
Datei:KlusSO03.JPG|Aut-Faukestei un Chlus
Datei:Balsthal-Alt.jpg|Aut-Faukestei
Datei:Balasthal-SO-02.JPG|Burgerhuus Balsthal
Datei:Balsthal-Kornhaus.jpg|Chornhuus
Datei:Balsthal03.JPG|Historische Wägwiiser vom erschte Jurahöchewäg vo 1905
Datei:091030 Balsthal IMG 6639.JPG|Rangiertraktor und Tribwage vo dr Önsige-Bauschtu-Bahn
Datei:OeBB01.jpg|Vereinslokau vom Iisebahn-Amateur Klub Bauschtu


## Weblink

* www.balsthal.ch
* 
* 

## Fuessnote
Bärschwil

**Bärschbel**, au **Bärschbu** (amtlich *Bärschwil*), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Bärschbel isch es Dorf im ene Siitetal vo dr Birs. D Gmeindsflächi umfasst 42 % langwirtschaftlichi Flächi, 53,2 % Wald, 4,4 % Sidligsflächi und 0,4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Gringel im Kanton Soledurn, Montsevelier, Corban, Courchapoix, Vicques und Courroux im Kanton Jura und Lieschberg und Laufe im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Bärschbel isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1194 als *Bermeswile* (1269 *Bermswilr*, 1276 *Bermiswilr*, 1283 *Bermeswilr*, 1307 *Berschwiller*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 5,6 % gläge.

## Religion
10,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 74 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 het s das Ergebnis gää: BDP 2,7 %, CVP 24,1 %, EDU 0,3 %, EVP 1,4 %, FDP 18,0 %, GLP 3,4 %, GP 6,6 %, SP 8,7 %, SVP 32,3 %, Suschtigi 2,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Theo Henz (Stand 2016).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 872 Iiwohner 95,3 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1 % Französisch, 0,7 % Italienisch und 3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Bärschbel ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Literatur
* Albin Fringeli: *Bärschwil, Chronik einer Gemeinde*. Jeger-Moll, Breitenbach 1981
* M. Fürstenberger, Peter Jordan, Urs Pfirter, Theo Furrer: *Geologische Wanderung Bärschwil*, Naturforschende Gesellschaft des Kantons Solothurn 1999
* Simon Lutz: *Leben am Fringeliberg*, Selbstverlag 2008

## Weblink

* www.baerschwil.ch
* 

## Fuessnote
Bättwil

**Bättwyl** (amtlich *Bättwil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Dorneck im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Bättwyl liit in dr Exklave Laimedal an dr Grenze zue Frankriich. D Gmeindsflächi umfasst 63,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 17,2 % Wald und 19,5 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Hofstette-Flieh und Witterschwyl im Kanton Soledurn, Biel-Bänke im Kanton Basel-Landschaft und Layme im Elsass.

## Gschicht
Bättwyl isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1244/45 als *Betwilre*.

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 16,1 % gläge.

## Religion
30,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 41,7 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,2 %, CVP 16,5 %, EVP 2,1 %, FDP 17,9 %. GLP 3,6 %, GP 6,3 %, SP 17,9 %, SVP 30,0 %, Suschtigi 2,6 %.

Gmeindspresidänt isch dr François Sandoz vo dr FDP (Stand 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,8 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 976 Iiwohner 89,9 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 2,2 % Französisch, 2,4 % Italienisch und 5,5 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Bättwyl ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957, .

## Weblink

* www.baettwil.ch
* 

## Fuessnote
Beinwil SO

**Beibel** (amtlich *Beinwil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Beibel isch es Dorf mit Einzelhöf ohni Zentrum. Zue dr Gmein ghöre Unter- und Oberbeibel. D Gmeindsflächi umfasst 43,2 % langwirtschaftlichi Flächi, 53,8 % Wald, 2,3 % Sidligsflächi und 0,7 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Mümliswiu, Ädmischdorf, Erschbel, Mältige und Nunnige im Kanton Soledurn, Bretzwil und Lauwil im Kanton Basel-Landschaft, Schelte im Kanton Bärn und Mervelier und Montsevelier im Kanton Jura.

## Gschicht
Beibel isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1147 als *Benwilre* (1156 *Beinwilare*, 1174 *Benvilare*, 1212 *Beinwilre*, 1219 *Beunwilre*, 1252 *Beinwilr*, 1253 *Benwilr*)

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.

## Religion
20,9 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 70,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 0,8 %, CVP 23,9 %, EDU 0,2 %, EVP 0,4 %, FDP 48,2 %, GLP 1,8 %, GP 2,3 %, SP 5,1 %, SVP 16,3 %, Suschtigi 1,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Hans Kübli (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,7 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 311 Iiwohner 97,4 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1 % Französisch und 1,6 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Beibel ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bauwerch
* Chloschter Beibel (Benediktinerchloschter, gründet um 1085)

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957, .

## Weblink

* www.beinwil-so.ch
* 

## Fuessnote
Aetingen

**Ätige** (amtlich *Aetingen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Chüttigkofe, Gossliwiu, Hessigkofe, Mülidorf u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.

## Geografi
Ätige isch es Huufedorf im Limpachtal, am Südhang vom Buecheggberg. D Gmeindsflächi umfasst 49,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 42,1 % Waud, 6 % Sidligsflächi u 2,8 % suschtigi Flächi. Zue dr Gmein ghört au no dr Ortsteil Brittere (*Brittern*).

Nochbergmeinde si Ungeramsere, Mülidorf, Brüggle u Chibberg-Buechi im Kanton Soledurn u Bätterchinge u Limpach im Kanton Bärn.

## Gschicht
Ätige isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1267 aus *Etinge* (1275 *Hättingen*, 1300 *Etingon*, 1309 *Etingen*, 1329 *Aetingen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 5,9 % gläge.

## Religion
78,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 7,7 % si römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 8,6 %, CVP 3,0 %, EDU 0,8 %, EVP 0,1 %, FDP 31,6 %. GLP 8,6 %, GP 5,7 %, SP 9,1 %, SVP 31,3 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmeindspresidäntin isch d Hanny Ris (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 273 Iiwohner 96,3 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 2,6 % Französisch, 0,4 % Italienisch u 0,7 angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Ätige ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich sind zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 267.JPG|Chiuche
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 264.JPG|Innenaasicht vo dr Chiuche
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 231.JPG|Schueuhuus
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 247.JPG|Dorfstross
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 228.JPG|Gaschthuus «Drei Eidgenossen», Brittere


## Weblink

* www.aetingen.ch
* 

## Fuessnote
Aetigkofen

**Ätikofe** (amtlich *Aetigkofen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätige, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Chüttigkofe, Gossliwiu, Hessigkofe, Mülidorf u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.

## Geografi
Ätikofe isch es Huufedorf im obere Mülitau am Fuess vom Schöniberg. D Gmeindsflächi umfasst 59,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 35 % Waud u 5,9 % Sidligsflächi.

Nochbergmeinde si Mülidorf, Ungeramsere, Messe u Lüterswiu-Gächliwiu.

## Gschicht
Ätikofe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1034 aus *Etikhouen* (1276 *Eptenchen*, 1325 *Eptikoven*, 1461 *Ettikofen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 0,6 % gläge.

## Religion
86 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 4,5 % si römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 7,5 %, CVP 3,9 %, EDU 0,9 %, EVP 0,4 %, FDP 31,0 %. GLP 7,5 %, GP 4,2 %, SP 19,8 %, SVP 23,6 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmeindspresidäntin isch d Renate Emch (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,5 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 179 Iiwohner 97,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää u 2,2 % Französisch.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Ätikofe ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Weblink

* www.aetigkofen.ch
* 

## Fuessnote