Augsburger Reichs- und Religionsfrieden

As **Augsburger Riichs- und Religioonsfriide** wird e Riichsgsetz vom Häilige Römische Riich vo Dütscher Nazioon bezäichnet, wo de Aahänger vo dr *[[Confessio Augustana]]* für immer iiri Bsitzständ und freiji Usüebig vo iirer Religion zuegstande het. S Abkomme isch am 25. Septämber 1555 uf em Riichsdaag z Augsburg zwüschen em Ferdinand I., wo si Brueder Kaiser Karl V. verdrätte het, und de Riichsständ abgschlosse worde.

Dr Augsburger Riichs- und Religioonsfriide gältet as e wichdigs Verfassigsdokumänt vom Häilige Römische Riich vo Dütscher Nazioon. Es setzt sich us zwäi Däil zämme, de Reeglige, wo usschliesslig s Verheltnis vo de Konfessione bestimmt häi (Augsburger Religioonsfriide, §§&#x202f;7–30), und dene, wo allgemäineri politischi Beschlüss gsi si (Riichsexekuzioonsornig, §§&#x202f;31–103).

Mit em Augsburger Religioonsfriide si zum erste Mol die grundlegende Bedingige für e friidligi und duurhafti Koexistänz vom Luthertum und Katholizismus im Riich festgsetzt worde. Doodrzue het uf dr äinte Site ghöört, ass dr Gliichhäitsgrundsatz und mit em d Paritäät vo de Konfessioone festgläit worde isch, und uf dr andere Site implizit e Landfriide verkündet worde isch. Mit em Augsburger Abkomme isch au d Idee vom uniwersale christlige Kaiserdum ändgültig begraabe worde, aber es het nid usgschlosse, ass sich spööter emol die bäide Konfessioone wider wurde veräinige. Im Allgemäine wird dr Augsburger Religioonsfriide as dr vorlöifig Abschluss vom Reformazioonszitalter in Dütschland aagluegt, wo 1517 mit dr Veröffentligung vo de religiööse These vom Augustinermönch Martin Luther aagfange het.

D Verhandlige si lang und schwiirig gsi, bis mä sich schliesslig uf s *ius reformandi* gäinigt het: Mit dr Formle *[[Cuius regio, eius religio]]*, wo spööter iigfüert worde isch, het dr Augsburger Riichsabschiid de Fürste vo de Länder s Rächt gee z bestimme, was d Religioon vo iire Underdaane sig; aber gliichzitig häi die s *ius emigrandi* bechoo, s Rächt iir Land z verloo. Näbe dene äifache und liichtverständlige Grundsetz het s aber au komplizierti Sonder- und Usnaamereeglige gee, wo sich nit sälte widersproche häi und us em Religionsfriide e komplizierts Verdraagswärk gmacht häi. Es isch denn au immer wider zu Kontrowärse cho.

Dr Augsburger Religioonsfriide het zwar in gwüsse Gebiet rächtligi Klaarhäit verschafft und eso em Riich äini vo de lengste Friidensperioode (vo 1555 bis 1618) gee; aber e hufe Brobleem si nid glööst gsi und häi 1618 zum Usbruch vom Drissigjöörige Chrieg biidräit.

## Litratuur
* Rosemarie Aulinger, Erwein Eltz, Ursula Machoczek (Hrsg.): *Deutsche Reichstagsakten: Der Reichstag zu Augsburg 1555: XX.* Oldenbourg Wissenschaftsverlag 2009, ISBN 978-3-486-58737-1.
* Christian August Salig: *Vollständige Historie der Augspurgischen Confeßion und derselben Apologie.* Halle 1730 (Vollteggst mit Kwellenuszüüg).

* 
* 
* Axel Gotthard: *Vom Schmalkaldischen Krieg zum Augsburger Religionsfrieden: Die Durchsetzung der Reformation.* In: Zeitverlag Gerd Bucerius (Hrsg.): *DIE ZEIT Welt- und Kulturgeschichte in 20 Bänden.* Band 08, S. 197–203.
* 
* 
* Thomas Kaufmann: *Geschichte der Reformation.* Suhrkamp, Frankfurt am Main 2009, ISBN 978-3-458-71024-0.
* 
* 
* 

## Weblingg
* Reichsabschied als Faksimile
* Der Augsburger Reichsabschied („Augsburger Religionsfrieden“) im Volltext
* Augsburger Reichs- und Religionsfrieden im Augsburg-Wiki
* Gerhard Rampp: Wie friedlich war der Augsburger Religionsfrieden? (*MIZ Materialien und Informationen zur Zeit,* Ausgabe 2-2005)
* Josef Asselmann, Chronist: Eröffnung des Reichstags zu Augsburg (5. Februar 1555)

## Fuessnoote