open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hotel Les Trois Rois

S Basler Luxushotel **Les Trois Rois**, früener **Hotel drei Könige**, isch äins vo de eltiste Hotel in dr Schwiz. Es lit diräkt am Rhii bi dr Middlere Brugg.

S Les Trois Rois isch e Baasler Kulturguet, wo für d Region vo Bedütig isch.
## Gschicht
1681 isch s Huus zum erste Mol erwäänt worde, as „Heereherbärg und Gasthoof zu de drei Köönig“. S hütige Geböid isch 1844 im Stil vo dr Belle Époque noch de Blään vom Archidekt Amadeus Merian baut worde. Vo denn aa isch s Hotel immer wider däilwiis umbaut worde. Dr Thomas Straumann, e Groossindustrielle (Straumann Holding AG), het s Trois Rois 2004 vo dr Richemont-Grubbe kauft und het s wider in dr baulig Zuestand vo 1844 brocht. Mä het drbii nid alles innenooche uusegrisse und nume d Fassaade lo si, sondern alles Nöije Schicht für Schicht abdräit. D Moolereie im Iigangsberiich, wo mä gfunde het, und d Originaldabeete het mä restauriert. Am 20. März 2006 isch s Hotel wider eröffnet worde und het dr Naame *Les Trois Rois* überchoo. Es isch e Fümf-Stärn-Hotel und ghöört zu de *[[The Leading Hotels of the World|Leading Hotels of the World]]*. Im Septämber 2012 het dr Straumann bekannt gee, ass er sini Hotel well verchaufe.

## Bekannti Gest
Dr Napoleon Bonaparte, d Köönigin Elisabeth II., dr Pablo Picasso, dr Thomas Mann und vili anderi Brominänti us dr ganze Wält häi im Drei Köönig übernachdet. S bekanntiste Foti vom Theodor Herzl isch 1901 entstande, wo dr Herzl wäärend em 5.&nbsp;Zionistekongräss uf em Balkon vom Hotel gstande isch.

## Fuessnoote


## Litratuur
* *Hotel Drei Könige Basel. Hôtel des Trois Rois, Bâle. The Three Kings Hotel in Basle*. Publicit Viquerat, Yens-sur-Morges 1975.
* Maximilian Trier, Anne Nagel, Michael Leuenberger: *Les Trois Rois. Einblicke in die Geschichte*. Mit einem Essay von Andreas Morel. Schwabe, Basel 2006, ISBN 3-7965-2282-3 (kulturhistorische, architekturhistorische und gastronomiehistorische Aspekte)

## Weblingg

* Website vom Hotel
* Gschicht vom Hotel
Kommunismus

**Kommunismus** (vom  ‚gmäinsam‘) bezäichnet politischi Leere und Beweegige, wo zerst d Güetergmäinschaft zum Ziil hi, im witere Sinn die klasseloosi Gsellschaft, wo s Brivatäigedum an de Brodukzioonsmiddel din ufghoobe isch und d Brodukzioon vo dr Gsellschaft rational und gmäinschaftlig blaant und duuregfüert wird.

Noch em Lorenz von Stein isch dr franzöösischi Revoluzionäär François Noël Babeuf dr ersti Kommunist gsi. Dr bekanntist Verfächter vom Kommunismus isch dr Karl Marx. Noch dr Theorii vom Marx und däm sim änge Kumpaan Friedrich Engels isch dr Kapitalismus e Gsellschaftsform, wo sich d Kapitalisteklass und d Arbäiterklass (s Broletariat) as Gegner gegenüberstöön (Klassekampf) und zerst müess sich us em Kapitalismus e revoluzionääri Übergangsgsellschaft (d Dikdatuur vom Broletariaat, Sozialismus) entwickle, wo denn dr Kommunismus wurd drus uusewaggse. Im Kommunismus söll die ökonomischi Klasseherrschaft, s Brivaatäigedum an de Brodukzionsmiddel und d Usbütig, wo mit däm Hand in Hand goot, ufghoobe wärde, das häisst, d Arbäiterklass wurd, wenn si an d Macht chunnt, d Brodukzioonsmiddel, wo sich in de Händ vo de Kapitaliste befinde, vergsellschafte und d Brodukzioon gmäinschaftlig blaane und usfüere (zentrali Blaanwirtschaft). Noo di noo wurde noch dere Theorii alli Klassegeegesätz verschwinde. Bi däm Übergang zum klasseloose Kommunismus wurd dr Staat, wo e Brodukt vo de polit-ökonomische Verheltniss und Usdruck vo dr politische Klasseherrschaft isch, nit abgschafft, sondern däät abstärbe, wenn er nüm nöötig isch, also überflüssig wärd. Wie d Gsellschaftsform vom Kommunismus, also die klasseloosi Gsellschaft, gnauer söll usgsee, het dr Marx nit vorgschriibe, sondern wurd sich, noch dr Theorii vom Marx, entwickle wenn sich öbbis in dr Gsellschaft wurd ändere und d Widersprüch wo drus uuse waggse, glööst würde. Dr Marx het dr entwickleti Kommunismus gsee as e Gsellschaft, wo riich isch und wo s Brinzip gältet„Jede git noch sine Fähigkäite, und bechunnt noch sine Bedürfniss!“. Dr Marx het dr Kommunismus au as s Ändi vo dr Vorgschicht vo dr Menschhäit bezäichnet, wil d Mensche erst in dere Gsellschaftsform iiri Gschicht bewusst und sälbstständig chönni gstalte, as dass si vo de historische Gsetzmäässigkäite vo de früenere Gsellschaftsforme hinder iirem Rugge bestimmt däät wärde.

## Fuessnoote


## Weblingg

;Textsammlungen

* www.mlwerke.de – Reden, Schriften, Briefe und wissenschaftliche Studien der marxistischen Klassiker
* marxists.org – Marxists Internet Archive
* Bibliothek der Kommunistischen Linken
* André Tosel: Artikel ''Kommunismus'', in: Historisch-Kritisches Wörterbuch des Marxismus 7/II (2010), Spalten 1298-1333 (PDF-Datei), Auszug daraus auch im Wiki des Berliner Instituts für kritische Theorie (InkriT)
* Rosa-Luxemburg-Stiftung: Kommunismus. Reizwort für die Mächtigen, Unwort in der veröffentlichten Meinung, umkämpfter Begriff auch unter Linken. Materialiensammlung
* ''Geschichte des Kommunismus'' auf geschichte-wissen.de

;Marxistischi Zitschrifte
* ''GegenStandpunkt'': Zeitung der Marxistischen Gruppe Deutschland
* Grundrisse – Zeitschrift für linke Theorie und Debatte (Österreich)
Kleinlützel

**Chläilützel** (amtlich *Kleinlützel*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Chläilützel isch e Soledurner Exklave an dr Lützeltalstross (Laufe-Pruntrut). Zue dr Gmeind ghööre d Wiiler Ober- un Nider-Huggerwald un Ring un s ehmolig Frauechloschter «Klösterli». D Gmeindsflächi umfasst 36,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 59,4 % Waud, 4,5 % Sidligsflächi und 0,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Wolschwiller (Elsass, Frankriich) im Norde, Burg (BL) im Nordoschte, Röschenz (BL) im Oschte, Lieschbrg (BL) im Süde, Soyhières (JU) im Südweschte, Roggeburg (BL) im Weschte un Cheefis (Elsass, Frankriich) im Nordweschte.

## Gschicht
Chläilützel isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1194 als *Luozela* (1207 *de Minori Luzela*, 1288 *Kleinen Lützel*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,4 % gläge.

## Religion
13,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 73,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,0 %, CVP 18,6 %, EDU 0,5 %, EVP 0,5 %, FDP 20,5 %, GLP 4,2 %, GP 8,4 %, SP 17,7 %, SVP 22,8 %, Suschtigi 3,9 %.

Gmeindspresidänt isch dr Erich Lutz (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,1 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 1243 Iiwohner 92,8 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1 % Französisch, 1,8 % Italienisch un 4,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chläilützel ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957.
* Brunner Johann: *Kleinlützel*. Breitenbach 1972

## Weblink

* www.kleinluetzel.ch
* 

## Fuessnote
Kriegstetten

**Chriegstette** (amtlich *Kriegstetten*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Chriegstette liit am Oschtrand vor Gerlafinger Ebeni. D Gmeindsflächi umfasst 50,4 % langwirtschaftlichi Flächi, 7,1 % Waud u 42,5 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Däredinge, Ökinge, Haute, Rächerswiu, Obergerlafinge u Gerlafinge.

## Gschicht
Chriegstette isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1256 aus *Krechsteiten, Kriechsteiten*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,3 % gläge.

## Religion
45,5 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 32,3 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,6 %, CVP 13,1 %, EDU 0,2 %, EVP 1,1 %, FDP 16,4 %. GLP 4,8 %, GP 5,4 %, SP 18,5 %, SVP 31,3 %, Suschtigi 2,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Hans Ernst (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1126 Iiwohner 95,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 1 % Italienisch u 2,6 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chriegstette ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.kriegstetten.ch
* 

## Fuessnote
Kestenholz

**Kestenholz** isch dr Name vu däne Gmaine:
* Kestenholz SO, e Gmai im Kanton Soledurn, Schwyz
* Kestenholz (Unterelsass), dr dytsch Name vu dr Gmai *Châtenois*im Unterelsass, Frankrych
* *Kestenholz*, dr veraltet dytsch Name vu dr Gmai Châtenois-les-Forges im Territoire de Belfort, Frankrych

**Kestenholz** isch dr Name vu däne Persone:
* Ueli Kestenholz (1975–2026), en Schwyzer Snowboarder

**Kestenholz** isch dr Name vu:
* Kestenholz Holding, es Schwyzer Automobilhandelsunternämme
Langendorf SO

**Längedorf** (amtlich *Langendorf*, französisch verautet *Lonville*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Längedorf isch e agglomerierti Vorortsgmeind vo Soledurn uf bode Siite vom Wiudbach. D Gmeindsflächi umfasst 42,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 10,8 % Waud u 47,2 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Soledurn, Bäuch, Oberdorf u Rütene.

## Gschicht
Längedorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1304 aus *Lengendorf* (1555 *Lengendorff*, 1592 *Langendorf*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 13,5 % gläge.

## Religion
38,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 38 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,6 %, CVP 17,4 %, EDU 0,2 %, EVP 1,6 %, FDP 21,2 %, GLP 5,4 %, GP 11,2 %, SP 22,0 %, SVP 15,2 %, Suschtigi 2,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Hans-Peter Berger (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,7 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 3400 Iiwohner 92,2 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,9 % Französisch, 2,8 % Italienisch u 4,1 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Längedorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Literatur
* Walter Brülisauer u.&nbsp;a.: *Dorfchronik Langendorf.* Langendorf 2000

## Weblink

* www.langendorf-so.ch
* 

## Fuessnote
Lohn-Ammannsegg

** Lohn-Ammeseg** (amtlich *Lohn-Ammannsegg*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
D Doppugmein Lohn-Ammeseg liit am nordöschliche Uuslöifer vom Buechiberg im Soledurner Mittuland. D Gmeind bstoht us dr bode Ortschafte Lohn un Ammeseg. D Gmeindsflächi umfasst 51,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 29,3 % Waud u 19,2 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Lüterkofe-Ichertswiu, Lüsslige u Biberischt im Kanton Soledurn u Bätterchinge im Kanton Bärn.

## Gschicht
D Gmeine Lohn un Ammeseg si am 1. Jänner 1993 zur nöie Gmein Lohn-Ammannsegg fusioniert worde.

Lohn isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1264 aus *Lon*, Ammeseg im Johr 1261 aus *Amalzeich* (1336 *Amelseich*, 1538 *Ammelseich*, 1742 *Ammanseich*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,3 % gläge.

## Religion
48,1 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 32,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,7 %, CVP 10,2 %, EDU 0,2 %, EVP 1,0 %, FDP 28,0 %. GLP 10,1 %, GP 6,2 %, SP 18,2 %, SVP 17,9 %, Suschtigi 1,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Markus Sieber (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 2339 Iiwohner 95 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 1,8 % Italienisch u 2,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lohn-Ammeseg ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.lohn-ammannsegg.ch
* 
* 
* 

## Fuessnote
Lohnhof

Dr **Loonhoof** isch e historische Geböidkomplex z Basel. Er befindet sich bi dr Leonhardschille am Koolebärg in dr Groossbasler Altstadt.
## Gschicht
### S Chorherestift
1206 isch dr Bau, wo denn no käi Naame ghaa het, as Choorheerestift vom Augustinerorde baut worde. Si ersti Erwäänig stammt us em Joor 1668. Dr Vorsteher über s stedtische Bauwääse het dört d Löön an d Handwärker uszaalt, und vo do dr Naame. Dr Vorgängerbau vom Loonhoof und dr Leonhardschille isch e Saalchille gsi, wo woorschinlig im 11. Joorhundert baut worden isch. Dört isch im 12. Joorhundert au e Chloster gsi, wo nume d Friidhoofhalle von em üübrig isch.
### S Gfängnis
Lang het mä d Dürm vo dr Stadtmuure as Gfängniss brucht, het die aber no di no ufgee und so het mä e Löösig müesse sueche. Dr Basler Archidekt Amadeus Merian het d Idee ghaa ass mä us em Loonhoof e Bolizeistazioon mit Gfängnis chönnt mache, und 1821 isch d Kantonsbolizei dört iizooge. Dr Merian het s Gfängnis entworfe, aber chirchligi Kräis häi sich gegen es Gfängnis grad näbe dr Chille gweert, und mä het s erst 1835 chönne afo benutze. Dr Merian het dr Boste vom stedtische Baumäister überchoo und het 1839 vorgschlaage, ass mä au d Bolizeidiräkzioon chönnt im Loonhoof underbringe. Das isch fümf Joor spööter au bassiert. 1853 het mä s Geböid under dr Läitig vom Merian no äinisch umbaut.

### D Brivatisierig 1995
1995 het mä dr Waaghoof baut und s Gefängnis dörtaane züüglet. Im Loonhoof befinde sich sithär s Hotel «Au Violon» (dr Naame isch en Aaspiilig uf s ehemoolige Gfängnis), die «Baseldytschi Bihni», e Dschääsklub und s «Muusigmuseum Basel». S Museum stammt vom Archidekduurbüro Morger & Degelo. Im Pförtnerhuus befindet sich hüte e Daageshäim.

## Weblingg
* Das Chorherrenstift St.Leonhard / Lohnhof uf altbasel.ch
Lommiswil

**Lommiswiu** (amtlich *Lommiswil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Lommiswiu liit uf ere plateauähnliche Flechi am Jurasüdfuess am Fuess vo dr Hasematt. D Gmeindsflächi umfasst 44,8 % langwirtschaftlichi Flächi, 42,9 % Waud u 12,3 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Söuze, Oberdorf u Bäuch.

## Gschicht
Lommiswiu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1292 aus *Lomolzwile*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,3 % gläge.

## Religion
38,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,8 %, CVP 19,1 %, EDU 1,1 %, EVP 2,0 %, FDP 17,1 %, GLP 7,3 %, GP 8,5 %, SP 14,2 %, SVP 22,3 %, Suschtigi 2,6 %.

Gmeindspresidäntin isch d Erika Pfeiffer (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,6 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1399 Iiwohner 95,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,9 % Französisch, 0,9 % Italienisch u 2,6 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lommiswiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.lommiswil.ch
* 

## Fuessnote
Laupersdorf

**Löupeschdorf** (amtlich *Laupersdorf*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Thal im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Löupeschdorf isch es Strossedorf im Dünneretau. Zue dr Gmeind ghöört au no dr Wiiler Höngen. D Gmeindsflächi umfasst 47,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 46,8 % Waud, 5,4 % Sidligsflächi u 0,3 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Matzedorf, Mümliswiu u Bauschtu im Kanton Soledurn u Niderbipp im Kanton Bärn.

## Gschicht
Löupeschdorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 968 aus *Luiperestorf* (1179 *de Loppestorf*, 1194 *Luoperthurf*, 1236 *Loperstorf*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,6 % gläge.

## Religion
16,5 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 72 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,0 %, CVP 41,2 %, EDU 1,1 %, EVP 0,7 %, FDP 11,9 %, GLP 2,0 %, GP 5,0 %, SP 4,7 %, SVP 28,6 %, Suschtigi 1,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Edgar Kupper (Stand 2020).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1651 Iiwohner 93,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch, 0,8 % Italienisch u 5,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Löupeschdorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.laupersdorf.ch
* 

## Fuessnote
Lostorf

**Looschdef**, au **Looschderf** (amtlich *Lostorf*), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Loschdorf liit uf dr Uuslöifer vom Dotteberg. Zue dr Gmeind ghööre s Dorf Loschdorf und dr Wiiler Mahre. D Gmeindsflächi umfasst 40,4 % langwirtschaftlichi Flächi, 49,4 % Waud und 10,1 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Rohr, Stüsslige, Nedergösge, Obergösge, Winznau, Trimbach und Wiise im Kanton Soledurn und Zeglige im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Loschdorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1145 aus *de Loztorf* (1265 *Losdorf*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,3 % gläge.

## Religion
32,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45,4 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,6 %, CVP 15,7 %, EDU 0,8 %, EVP 1,4 %, FDP 20,9 %. GLP 4,6 %, GP 6,0 %, SP 17,2 %, SVP 26,4 %, Suschtigi 2,4 %.

Gmeindspresidäntin isch d Ursula Rudolf (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 3477 Iiwohner 94,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,3 % Französisch, 1,2 % Italienisch und 3,9 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Loschdorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Bauwerch
* Schloss Wartefels (13. Jh.)

## Biuder

Datei:Lostorf katolika preghejo 209.JPG|Katholischi Chile
Datei:Lostorf katolika preghejo 228.JPG|Katholische Chile, Innenaasicht
Datei:Lostorf tombejo 231.JPG|Fridhof
Datei:Lostorf reformita preghejo 240.JPG|Reformierti Chile
Datei:Lostorf kastelo Wartenfels 217.JPG|Schloss Wartefels
Datei:Lostorf 215.JPG|Loschdorf 


## Literatur
* Karin Zaugg: *Schloss Wartenfels bei Lostorf*. (Schweizerische Kunstführer, Nr. 941, Serie 95). Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK, Bern 2014, ISBN 978-3-03797-124-6. 
* Johann Heinrich Schmutziger: *Das Bad Lostorf*. Aarau 1819,  

## Weblink

* www.lostorf.ch
* 

## Fuessnote
Lüsslingen

**Lüsslige** (amtlich *Lüsslingen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2013 het si mit Nennigkofen zur noie Gmeind Lüsslige-Nennigkofe fusioniert.

## Geografi
Lüsslige liit am Nordhang vom Buechiberg. D Gmeindsflächi umfasst 55,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 26,1 % Waud, 12,1 % Sidligsflächi u 5,9 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Biberischt, Lohn-Ammannsegg, Lüterkofe-Ichertswiu, Nennigkofe, Söuze u Bäuch.

## Gschicht
Lüsslige isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1251 aus *in Luslingen* (1275 *Livslingen*, 1343 *Lüsselingen*, 1555 *Lüsslingen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 15,7 % gläge.

## Religion
64,9 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 16,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,1 %, CVP 6,4 %, EDU 0,0 %, EVP 1,3 %, FDP 20,7 %. GLP 6,0 %, GP 12,1 %, SP 25,9 %, SVP 18,4 %, Suschtigi 3,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Michael Ochsenbein (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 3,9 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 445 Iiwohner 94,4 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,7 % Französisch, 0,9 % Italienisch u 4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lüsslige ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Literatur
* Gemeindeverwaltung Lüsslingen (Hrsg.): *Lüsslingen--unser Dorf im Rückblick: 750 Jahre, 1251-2001*. Lüsslingen, 2000
* Louis Jäggi: *Die Kirche zu Lüsslingen*. Habegger, 1954

## Weblink

* www.luesslingen.ch
* 

## Fuessnote
Luterbach

**Luterbach** isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Luterbach liit südöschtlich vom Zämmefluss vo Aare un Ämmi. D Gmeindsflächi umfasst 39,2 % langwirtschaftlichi Flächi, 25,3 % Waud, 31,5 % Sidligsflächi u 4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Deitige, Däredinge, Zuchu u Riedhouz.

## Gschicht
Luterbach isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1052 aus *lutere Bach* (1319 *ville Luterbach*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 16,2 % gläge.

## Religion
33,2 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 40,7 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,4 %, CVP 17,9 %, EDU 0,4 %, EVP 0,8 %, FDP 13,8 %. GLP 3,5 %, GP 6,6 %, SP 23,5 %, SVP 25,0 %, Suschtigi 2,0 %.

Gmeindspresidänt isch dr Ernst Hürlimann (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 3,0 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 3112 Iiwohner 90,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch, 2,9 % Italienisch u 6,1 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Luterbach ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.luterbach.ch
* 

## Fuessnote
Lüterkofen-Ichertswil

**Lüterkofe-Ichertswiu** (amtlich *Lüterkofen-Ichertswil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
D Doppugmein Lüterkofe-Ichertswiu liit i re Taumuelde vom Biberebach im Buechiberg, im Soledurner Mittuland. Zue dr Gmein ghööre d Dörfer Lüterkofe (473 m ü. M.) un Ichertswiu (483 m ü. M.). D Gmeindsflächi umfasst 53,7 % langwirtschaftlichi Flächi, 33,8 % Waud, 12,1 % Sidligsflächi u 0,5 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Nennigkofe, Lüsslige, Lohn-Ammannsegg, Chüttigkofe, Brüggle u Tscheppech im Kanton Soledurn u Bätterchinge u Löizige im Kanton Bärn.

## Gschicht
D Gmein Lüterkofe-Ichertswiu isch im Johr 1961 entstande us em Zämmeschluss vor Gmeine Lüterkofe un Ichertswiu.

Lüterkofe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1315 aus *Lüterkon* (1325 *in Luterkon*, 1344 *Lütrikon*, 1368 *Luterkoven*, 1382 *Lu(i)terkofen*), Ichertswiu im Johr 1148 aus *Hisenharceswilare* (1399 *Ysnatzwile*, 1540 *Jsserzwil*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6 % gläge.

## Religion
67,6 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 14,8 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,2 %, CVP 8,6 %, EDU 0,6 %, EVP 2,3 %, FDP 33,9 %. GLP 4,8 %, GP 6,0 %, SP 13,1 %, SVP 22,3 %, Suschtigi 3,2 %.

Gmeindspresidänt isch dr Roger Siegenthaler (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,9 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 641 Iiwohner 97,7 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,2 % Italienisch un 1,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lüterkofe-Ichertswiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Biuder

Datei:Lueterkofen.jpg|Riguhüüser
Datei:Biberenbach.jpg|Biberebach
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 369.JPG|Restaurant «Neuhüsli»


## Weblink

* www.lueterkofen-ichertswil.ch
* 
* 
* 

## Fuessnote
Lüterswil-Gächliwil

**Lüterswiu-Gächliwiu** isch e ehemaligi Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Lüterswiu u Gächliwiu lige i re Hochuelde im Soledurner Mittuland. D Flächi umfasst 61 % langwirtschaftlichi Flächi, 31,5 % Waud u 7,5 % Sidligsflächi.

## Gschicht
D Doppugmein Lüterswiu-Gächliwiu isch im Johr 1995 entstande us em Zämmeschluss vor Gmeine Lüterswiu u Gächliwiu. Sit Afangs 2024 ghöre Lüterswiu u Gächliwiu zur Gmein Buechegg.

Lüterswiu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1276 aus *zu Lüterswyl* (1369 *ze Luterswile*), Gächliwiu im Johr 1365 aus *Gechlenwil*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 3 % gläge.

## Religion
82,5 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 10,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,4 %, CVP 6,3 %, EDU 0,0 %, EVP 0,3 %, FDP 26,5 %. GLP 2,4 %, GP 7,5 %, SP 19,7 %, SVP 26,2 %, Suschtigi 4,6 %.

Gmeindspresidänt isch dr Beat Wehrle (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,5 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 371 Iiwohner 98,7 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,3 % Italienisch u 0,2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Lüterswiu-Gächliwiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Weblink

* www.lueterswil-gaechliwil.ch/
* 
* 
* 

## Fuessnote
Bäch

**Bäch** isch de Name vo dänen Ort i de Schwiz:
* Bäch SZ, en Ortschaft i de Gmaind Fryebach im Kanton Schwyz
* Bäch LU, en Ortschaft i de ehemolige Gmeind Gonzbu (sit 2009 Möischter) im Kanton Lozärn
* *Bäch GR*, en Wyler i de ehemolige Gmaind Safie (sit 2013 Safietal) im Kanton Graubünde
* *Bäch OW*, en Wyler i de Schwand, Gmeind Ängelbärg im Kanto Obwalde

**Lueg au:**
* Unnerbäch, e politischi Gmeind im Bezirk Westlich Raron, Kanton Wallis
* Bächli, en Familiename und en hüffige Flurname
Matzendorf SO

**Matzedorf** (amtlich *Matzendorf*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Thal im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Matzedorf isch es Dorf im Dünneretau. Zue dr Gmein ghöört au no dr Wiiler Müli (*Mühli*). D Gmeindsflächi umfasst 41,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 51,9 % Waud, 6,5 % Sidligsflächi u 0,2 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Äädmischdorf, Mümliswiu u Lauperschtorf im Kanton Soledurn u Niderbipp u Rumisberg im Kanton Bärn.

## Gschicht
Matzedorf isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 968 aus *Mazendorf* (1227 *apud Macindorf*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6 % gläge.

## Religion
18,2 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 73,2 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,3 %, CVP 31,9 %, EDU 1,5 %, EVP 1,1 %, FDP 18,1 %, GLP 2,0 %, GP 3,9 %, SP 11,3 %, SVP 26,1 %, Suschtigi 1,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Marcel Allemann (Stand 2020).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1305 Iiwohner 96,2 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,2 % Französisch, 0,2 % Italienisch u 3,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Matzedorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:Matzendorf vilagha kapelo 044.JPG|d Dorfkapell
Datei:Matzendorf vilagha puto 036.JPG|dr Dorfbrunne
Datei:Matzendorf lernejo 034.JPG|s Schuelhuus
Datei:Matzendorf gastejo Sternen 045.JPG|s Gaschthuus «Sternen»


## Weblink

* www.matzendorf.ch
* 

## Fuessnote
Meltingen

**Mältige** (amtlich *Meltingen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Mältige isch es Ziieldorf am obere Ibach. D Gmeindsflächi umfasst 39,8 % langwirtschaftlichi Flächi, 54,7 % Wald un 5,6 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Zubel, Nunnige, Beibel, Erschbel, Biesserach un Feere.

## Gschicht
Mältige isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1302 als *Meltingen*.

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,1 % gläge.

## Religion
6,3 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 83,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 3,9 %, CVP 27,3 %, EDU 1,1 %, EVP 0,2 %, FDP 35,7 %, GLP 4,8 %, GP 4,0 %, SP 5,2 %, SVP 16,3 %, Suschtigi 1,4 %.

Gmeindspresidänt isch dr Werner Hänggi (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,7 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 603 Iiwohner 97,3 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,7 % Italienisch und 1,2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Mältige ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bilder

Datei:Meltingen 2012 01.jpg|Gmeindshuus
Datei:Meltingen 2012 05.jpg|Chile
Datei:Meltingen 2012 09.jpg|Im Zentrum vom Dorf


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.meltingen.ch
* 

## Fuessnote
Messen SO

**Messe** (amtlich *Messen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Messe liit am Südrand vom Limpachtau im Soledurner Mittuland. Zue dr Gmeind ghööre d Ortsteil Baum (*Balm bei Messen*), Brunnetau (*Brunnenthal*), Messe un Oberamsere (*Oberramsern*). D Gmeindsflächi umfasst 64,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 28,3 % Waud, 6,6 % Sidligsflächi u 0,6 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Schnottu, Biezwiu, Lüterswiu-Gächliwiu, Ätikofe un Ungeramsere im Kanton Soledurn u Mülchi, Etzukofe, Schüne, Rapperswiu, Ruppoudsried u Wengi im Kanton Bärn.

## Gschicht
Zum 1. Jänner 2010 si di bisherige Gmeine Baum, Brunnetau, Messe un Oberamsere zur nöie Gmein *Messen* fusioniert worde.

Messe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1223 aus *Messon*, Baum im Johr 1254 aus *de Balmo* (1275 *in Balm*, 1276 *Balme*), Brunnetau im Johr 1396 aus *Brunental*, Oberamsere im Johr aus 1276 Rambsern (1318 *Ramserron superiori*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,8 % gläge.

## Religion
82,9 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 8,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 7,7 %, CVP 4,9 %, EDU 0,8 %, EVP 1,2 %, FDP 32,9 %. GLP 5,8 %, GP 4,4 %, SP 12,4 %, SVP 25,5 %, Suschtigi 4,4 %.

Gmeindspresidäntin isch d Marianne Meister (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,9 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vo dr 1357 Iiwohner 97,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,1 % Italienisch un 1,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Messe ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:Messen.jpg|Reformierti Chiuche u Gmeindshuus Messe
Datei:BalmbeiMessen01.jpg|Baumchiuchli vo 1522
Datei:BalmbeiMessen03.jpg|Baum
Datei:2011-04-17 Balonveturo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 162.JPG|Brunnetau


## Weblink

* www.messen.ch
* 
* 
* 
* 

## Fuessnote
Metzerlen-Mariastein

**Metzerle-Mariestai** (amtlich *Metzerlen-Mariastein*) isch e Iiwohnergmain im Bezirk Dornegg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Zue Metzerle-Mariestai ghööre s Strossedorf Metzerle am Nordfuess vom Blaue im hindere Birsig- oder Laimedal un s Chloschter Beibel-Mariestai im Wiiler Mariestai. D Gmaindsflächi bstoht us 46,8 % langwirtschaftlichi Flächi, 45,9 % Wald un 7,3 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Hofstette-Flieh un Roderschdorf im Kanton Soledurn, Blaue, Dittige, Röschenz un Burg im Laimedal im Kanton Basel-Landschaft un Bierthel un Layme im Elsass.

## Gschicht
Metzerle-Mariestai isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1194 als *Mezherlon* (1213 *Metzerlon*, 1278 *Meiszerlo*, 1280 *Mezerlon*, 1290 *Metzerlenn*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraadail isch 2010 bi 9,2 % gläge.

## Religion
13,2 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 66,2 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 7,8 %, CVP 20,0 %, EDU 0,0 %, EVP 0,8 %, FDP 10,3 %. GLP 6,2 %, GP 6,0 %, SP 15,2 %, SVP 31,6 %, Suschtigi 2,1 %.

Gmaindspresidänt isch dr Willi Wyss (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch im Johr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hai vo dr 817 Iiwohner 96,6 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,6 % Französisch un 2,8 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Metzerle-Mariestai ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bauwerch
* d Chile Sankt Remigius, Metzerle (1821)
* s Benediktinerchloschter Mariestai (1645)
* d Sankt Annakapell (1691)
* d Burg Rotberg (12. Jh.)


Datei:Mariastein.jpg|Mariestai
Datei:Kloster Mariastein.jpg|Chloschterchile Mariestai
Datei:Mariastein Kloster St. Maria Basilika Innen 1.JPG|Innenaasicht vo dr Chloschterchile
Datei:Kapelle Mariastein.jpg|Sankt Annakapell
Datei:Burg-Rotberg.jpg|Burg Rotberg
Datei:Höhle bei Mariastein.JPG|Höli bim Chloschter Mariestai


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* d Website vo dr Gmain Metzerle-Mariestai
* 
* 

## Fuessnote
Mühledorf SO

**Mülidorf** (amtlich *Mühledorf*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Chüttigkofe, Gossliwiu, Hessigkofe u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.

## Geografi
Mülidorf isch e lanzoges Strossedorf im Mülitau. D Gmeindsflächi umfasst 55,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 38,3 % Waud, 6,3 % Sidligsflächi und 0,3 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Tscheppech, Brüggle, Ätige, Ungerramsere, Ätikofe, Lüterswiu-Gächliwiu u Hessigkofe.

## Gschicht
Mülidorf isch zum erschte Mou gnennt worde vor 1264 aus *Mulidorf* (1276 *Mvlidorf*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 1,8 % gläge.

## Religion
74,1 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 11,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 7,4 %, CVP 4,3 %, EDU 0,5 %, EVP 0,3 %, FDP 35,8 %. GLP 2,8 %, GP 6,7 %, SP 22,0 %, SVP 19,1 %, Suschtigi 1,0 %.

Gmeindspresidäntin isch d Verena Meyer-Burkhard (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,2 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 328 Iiwohner 97,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1,2 % Französisch, 0,3 % Italienisch u 0,6 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Mülidorf ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Weblink

* www.muehledorf-so.ch
* 

## Fuessnote
Mümliswil-Ramiswil

**Mümliswiu-Ramiswiu** (amtlich *Mümliswil-Ramiswil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Thal im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
D Doppugmein Mümliswiu-Ramiswiu bstoht us dr zwee Dörfer Mümliswiu u Ramiswiu. D Gmeindsflächi umfasst 50,4 % langwirtschaftlichi Flächi, 45,3 % Waud, 4,1 % Sidligsflächi und 0,2 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Houderbank, Bauschtu, Lauperschtorf, Matzedorf, Äädmischdorf u Beibel im Kanton Soledurn u Louel, Reigetschwyl, Waldeburg u Langebrugg im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Mümliswiu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1145 aus *Mumliswilre* u *Mumliswilere* (1194 *Mumeliswile*), Ramiswiu im Johr 1147 aus *Rammolswlare* (1152 *Rammolswilare*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 8,1 % gläge.

## Religion
9 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 80,9 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,6 %, CVP 37,4 %, EDU 0,6 %, EVP 0,6 %, FDP 11,5 %. GLP 1,9 %, GP 1,6 %, SP 4,9 %, SVP 38,6 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmeindspresidänt isch dr Kurt Bloch-Christ (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,0 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 2553 Iiwohner 93,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,3 % Französisch, 0,9 % Italienisch u 5,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Mümliswiu-Ramiswiu ghört zue dr Dialäkt vor Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:Passwang-Pasejvojo che la disbranchigho al Scheltenpasejo 556.JPG|Passwangstross
Datei:Muemliswil 497.JPG|Dorfzentrum vo Mümliswiu
Datei:Muemliswil preghejo 507.JPG|Chiuche vo Mümliswiu
Datei:Muemiswil preghejo 510.JPG|Innenaasicht vor Chiuche vo Mümliswiu
Datei:Ramiswil 523.JPG|Dorfiigang vo Ramiswiu
Datei:Ramiswil preghejo 533.JPG|Chiuche vo Ramiswiu
Datei:Ramiswil preghejo 534.JPG|Innenaasicht vor Chiuche vo Ramiswiu


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.muemliswil-ramiswil.ch
* 

## Fuessnote
Hela Province

**Hela** (Tok Pisin: *Hela*) isch aini vu dr 21 Provinze vu Papua-Neiginea. In dr 10.500 km² große Provinz läbe iber 350.000 Yywohner (Stand: 2010). D Nochberprovinze vu Hela sin Sandaun, Western (Fly), Southern Highlands, Enga un East Sepik. Hauptstadt isch Tari mit rund 8.000 Yywohner.

Hela isch entstande am 17. Mai 2012 dur Uusgliderig vu dr Dischtrikt Komo Magarima, Koroba-Lake Kopiago un Tari-Pori us dr Provinz Southern Highlands. Dr Name chunnt vum mythische Urahn *Hela*, wu verschideni ethnischi Gruppe in dr Region ihri Härchumft druf zruckfiere.

## Dischtrikt un LLG
D Provinz Hela isch in drei Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, *Local Level Government (LLG) Areas*, wu in *Rural* (ländligi) oder *Urban* (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Jiwaka Province

**Jiwaka** (Tok Pisin: *Jiwaka*) isch aini vu dr 21 Provinze vu Papua-Neiginea. D Nochberprovinze vu Jiwaka sin Western Highlands, Southern Highlands, Simbu (Chimbu) un Madang. Hauptstadt isch Minj.

Jiwaka isch entstande am 17. Mai 2012 dur Uusgliderig vu dr Dischtrikt Anglimp-South Waghi, Jimi un North Waghi us dr Provinz Western Highlands. Dr Name chunnt vu dr Ortsnäme *Jimi*, *Wahgi* un *Kambia*.

## Dischtrikt un LLG
D Provinz Jiwaka isch in drei Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, *Local Level Government (LLG) Areas*, wu in *Rural* (ländligi) oder *Urban* (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Influenza

D **Grippe** isch en durch Vire verursachti Infektions-Chrankheit, wo in erschter Linie d Atemorgan befallt und in de Winter- und Übergangs-Monate hüüfiger tuet uufträte. Nach en ere sog. Inkubationsziit von 1 bis 4 Tage bricht si plötzlich und heftig uus und chan au d Verdauigs-Organ in Mitleideschaft zieh. Au wiiteri, schlimmeri Komplikatione wie *Lunge-Entzündig* sii möglich. En schwächeri Form von der normale Grippe, won en liechtere Verlauf nimmt, heisst **grippale Infekt**. Do s verschiedeni Stämm von unterschiedliche Grippevire gitt, bietet en Schutz-Impfig trotz Verwendig von unterschiedliche Stämm drin kein absolute Schutz, nur en *relative* Schutz.

## Möglichi Ursache
Wie z. B. der Regierigs-Antwort uuf Vorschtöss im Parlamänt vom Kanton Basel-Landschaft von 2007 (*Postulate J. Wiedemann/S. Abt*) z entnäh isch, isch der Fiinschtaub (PM), wo v. a. Dieselmotore von Laschtwage, Bau- und Agrarmaschine und teils Personewage, sowie Holzheizige, allisamt v. a. ungfilteret, uusschtosse, nitt nur schlimmschtefalls für Lungechräbs verantwortlich, sondern förderlich auch für Grippe und regelmässigi Schüb von Bronchitis. Der Fritz Kuhn, siit 2012 neue Bürgermeischter von Stuttgart, hett nach siire Wahl im Dütschlandfunk-Radio betont, dass die Fiinschtaub-Belaschtig vor allem auch im schtädtische Gebiet mit tendenziell topographischer Muldelag, wie sie z. B. Stuttgart darschtellt, ghüüft isch und resolut muess bekämpft wärde.

## Literatur
H.-P. Legal/A. Zeller: *Medizinisches Fachwörterbuch/Lexikon der Selbstdiagnose*
Büren

**Büren** (vom althochdütsche *buri* = Huus/Sidlig) isch en Ortsname:

**z Dütschland**
* Büren (Westfalen), e Stadt im Kreis Paderborn
* Büren (Gescher), en Ortsteil i de Stadt Gescher
* Büren (Neustadt am Rübenberge), en Ortsteil i de Stadt Neustadt am Rübenberge i de Region Hannover
* Büren (Lotte), en Ortsteil vo de Gmeind Lotte im Kreis Steinfurt
* Kreis Büren, en ehemalige Kreis, wo 1975 mit em Kreis Paderborn zämeglegt worde isch
* Bürener Land, e Region in Westfale
* Büren (Bremen) isch de Name vome Dorf am Weserdeich gsi, wo hüt us de geografische Ort *Hasenbüren*, *Mittelsbüren* und *Niederbüren* bestoot.  

**i de Schwiz**
* Büren an der Aare, e Gmeind im Kanton Bern
* Büren SO, e Gmeind im Kanton Soledurn
* Büren zum Hof, e Gmeind im Kanton Bern
* Büren (Gansingen), e Ortschaft i de Gmeind Gansige, Kanton Aargau
* Büren (Küttigen), e Ortschaft i de Gmeind Chüttige, Kanton Aargau
* Büren nid dem Bach, e Ortschaft i de Gmeind Oberdorf, Kanton Nidwalde
* Büren ob dem Bach, e Ortschaft i de Gmeind Wolfeschiesse, Kanton Nidwalde
* Büren TG, e Ortschaft i de Gmeind Raperswilen, Kanton Thurgau
* Bezirk Büren, en ehemalige bernische Amtsbezirk mit em Hauptort Büüre a de Aare

**i de Niderland**
* Buren (Gelderland) (dütsch *Büren*), e Gmeind i de Provinz Gelderland

**Büren** isch de Name vomene westfälische Adelsgschlächt, lueg bi Büren (Adelsgeschlecht)

**Büren** oder **Bueren** isch de Familiename vo folgende Persone:
* Adelheid II. von Büren († 1221), Äbtissin vo Gernrode und Frose
* Armin von Büren (* 1928), Schwizer Radrennfahrer
* Claudia von Büren (* um 1950), Schwizer Badmintonspileri
* Daniel von Büren der Ältere, en Rotsherr und Bürgermaister vo Bremen
* Daniel von Büren der Jüngere, en Staatsmaa und Bürgermaister vo Bremen
* Friedrich von Büren (lateinisch *Friedericus de Buren*; * um 1020; † kurz noch 1053), Pfalzgraf in Schwabe und Graf im Riesgau; gilt als Stammvater vom Adelsgschlechts vo de Staufer
* Gottfried Bueren (1801–1859), dütsche Stadtsyndikus
* Moritz von Büren (1604–1661), letzte Freiherr von Büren und Präsident vom Rychskammergricht z Speyer
* Otto von Büren (Bischof), en Bischof vom Erzbistum Stroossburg
* Otto von Büren (Politiker), en Schwizer Politiker us Bern

**lueg au:**
* Oberbüren, Niederbüren, Gmeinde im Kanton Sangalle
* Büron, e Gmeind im Kanton Luzern
* Bühren (Begriffsklärung)
Grippe

**Grippe** bezaichnet:

Infektions-Chrankhaite:
* Influenza, e Infektions-Chranket bim Mänsch, wo au „echte“ Grippe oder Virusgrippe haisst
* umgangssprochlich för e Erchältig, en grippale Infekt
* umgangssprochlich för d Gastroenteritis, au *Mage-Darm-Grip*

Lokalisierti Bezaichnige vo bestimmte Influenza-Pandemie:
* Asiatische Grippe, zwüsched 1957 und 1958
* Hongkong-Grippe, zwüsched 1968 und 1970
* Russische Grippe, zwüsched 1977 und 1978
* Spanische Grippe, zwüsched 1918 und 1920

Dänn witers:
* Grippe (Album), es Musikalbum vo de US-amerikanische Post-Hardcoreband Jawbox us em Joor 1991
* Peter Grippe (1912–2002), US-amerikanische Künstler
* Ragnar Grippe (* 1951), en schwedische Musiker und Komponist

**Lueg au:**
* Schweinegrippe, mit sine verschidene Bedütige
* Vogelgrippe, umgangssprochlich för e Viruserchrankig vo de Vögel
Etrurien

**Etrurie** () isch en antiki Landschaft in Middelitalie. Si het d Toskana, dr nördligi Däil vom hütige Latium und Däil vo Umbrie umfasst.

Mä setzt Etrurie mit em Kärngebiet vo de Etrusker gliich. As daas isch s äins vo de maassgääbende Länder im Middelmeerruum gsi, bis es im 3. Joorhundert vor dr Zitwändi an die römischi Republik gfalle isch.

Wo d Franzoose 1799 d Toskana erooberet häi, isch en "etrurischi Republik" usgrüeft worde. 1801 het e Sitelinie vo de Burboone, wo bis denn z Parma regiert het, s Köönigriich Etrurie bildet. 1807 isch dä franzöösischi Satellitestaat an Frankriich aagschlosse worde.

Wichdigi Stedt in Etrurie si oder si gsi:

* *Aritim*	- (lat. Arretium)		- (Arezzo)
* *Clevsin*, *Chamars*	- (lat. Clusium)		- (Chiusi)
* *Curtun*	- (lat. Cortona)		- (Cortona)
* *Kaikna*	- (lat. Caecina)			-(Cecina)
* *Kisra*	- (lat. Caere)			-(Cerveteri)
* *Manthva*	- (lat. Mantua)			- (Mantua)
* *Kainua*	- (lat. Misa?)	- (Marzabotto) (bis zum Fund von ere etruskische Vase 2006 het mä vermuetet ass *Misa* en etruskische Naame isch)
* *Mutna*	- (lat. Mutina)			- (Modena)
* *Perusna*	- (lat. Perusia)			- (Perugia)
* *Pupluna*, *Fufluna*	- (lat. Populonia)
* *Rusel*	- (lat. Rusellae)		- (Roselle)
* *Tarchna*	- (lat. Tarquinii)		- (Tarquinia)
* *Tlamu*	- (lat. Telamon)		- (Talamone)
* *Velathri*	- (lat. Volaterrae)		- (Volterra)
* *Velzna*	- (lat. Felsina, dann Bononia)	- (Bologna)
* *Velzna*	- (lat. Volsinii, novi)  - (Bolsena)
* *Velzna*	- (lat. Volsinii, veteres)	- (Orvieto) (nit sicher)
* *Vetluna*	- (lat. Vetulonia)
* *Veio*	- (lat. Veii)
* *Velch*	- (lat. Vulci)

## Weblingg
* Historischi Charte vom Abraham Ortelius vo 1741: Nova & accurata Tusciae Antiquae Descriptio
Nennigkofen

**Nennigkofe** (amtlich *Nennigkofen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2013 het si mit Lüsslingen zur noie Gmeind Lüsslige-Nennigkofe fusioniert.

## Geografi
Nennigkofe liit im buechiberger Aaretau im Soledurner Mittuland. D Gmeindsflächi umfasst 67 % langwirtschaftlichi Flächi, 23,1 % Waud, 7,4 % Sidligsflächi und 2,4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Söuze, Lüsslige u Lüterkofe-Ichertswiu im Kanton Soledurn sowie Löizige im Kanton Bärn.

## Gschicht
Nennigkofe isch zum erschte Mou gnennt worde im 14. Johrhungert aus *Hächelkofen* (1368 *Hechelkofen*, 1392 *Nennikofen*, 1440 *Nennikoffen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,3 % gläge.

## Religion
64,6 % vor Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 14,6 % römisch-katholisch.

## Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,7 %, CVP 7,6 %, EDU 0,0 %, EVP 0,6 %, FDP 30,9 %. GLP 7,8 %, GP 18,0 %, SP 13,3 %, SVP 13,4 %, Suschtigi 3,6 %.

Gmeindspresidänt isch dr Herbert Schluep (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 480 Iiwohner 96,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1 % Französisch, 0,2 % Italienisch un 1,9 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Nennigkofe ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Literatur
* 

## Weblink

* www.nennigkofen.ch
* 

## Fuessnote
Nunningen

**Nunnige** (amtlich *Nunningen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Nunnige liit im Zentrum vom Gilgebergerland in ere Längsmuelde vom nördliche Soledurner Faltejura. D Gmeindsflächi umfasst 42,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 50,4 % Wald, 6,9 % Sidligsflächi und 0,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Beibel, Mältige, Zubel, Braitebach, Himmuried un Seebe im Kanton Soledurn un Brätzbel und Louel im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Nunnige isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1152 als *Nunningen*.

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,1 % gläge.

## Religion
13,1 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 73 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,0 %, CVP 30,1 %, EDU 0,2 %, EVP 0,8 %, FDP 28,0 %, GLP 4,0 %, GP 4,4 %, SP 6,8 %, SVP 21,5 %, Suschtigi 2,2 %.

Gmeindspresidänt isch dr Heiner Studer-Schmid (Stand 2017).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,3 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 1843 Iiwohner 95 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch, 0,5 % Italienisch un 4,1 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Nunnige ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bilder

Datei:Gilgenberg02.jpg|Burgruine Gilgeberg
Datei:Nunningen04.jpg|Schwarzbuebebrunne
Datei:Nunningen 769.JPG|Aasicht vom Dorf
Datei:Nunningen 771.JPG|Gmeindshuus
Datei:Nunningen 777.JPG|Hauptstross


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.nunningen.ch
* 

## Fuessnote