1810

## Was bassiert isch
### Politik
#### Öiropa

* 6. Januar: Verdraag vo Bariis
* 10. Januar: Dr Napoleon I. und d Joséphine lön iiri Ee lo annulliere.

* 28. Januar: Dr Tiroler Freihäitskämpfer Andreas Hofer wird vo de Franzose festgnoo und wird am 20. Februar z Mantua verschosse.
* 6. Februar: D Franzoose fönge Cádiz afo belaagere wääred de Napoleonische Chrieg. 1812 zien die erfolgloose Drubbe ab.
* 28. Februar: Bayre drättet im Verdraag vo Bariis s südlige Tirol an Italie ab, wo denn zu Frankriich ghöört.

* 1. April: Dr Napoleon Bonaparte hürootet d Marie-Louise vo Östriich.
* 4. Juni: Z Pröisse wird dr Karl August Freiherr vo Hardenberg Brömieeminister und macht mit de pröissische Reforme witer.

* 20. Juni: Dr schwedisch Staatsmaa Hans Axel vo Fersen wird z Stockholm vo dr Bevölkerig umbrocht, wil d Lüt glaube, er häig hinder dr Vergifdig vom beliebte Droonfolger gsteckt.
* 30. Juni: Frankriich verchauft s bsetzte Fürstedum Bayreuth an s Köönigriich Bayre.
* 1. Juli: Dr Louis Bonaparte dankt as Köönig vo Holland ab.

* 9. Juli: Dr Napoléon  annektiert s Köönigriich Holland.
* 9. Juli: Dr franzöösisch Marschall Michel Ney erooberet die spanischi Stadt Ciudad Rodrigo.

* 21. August: Dr schwedisch Riichsdaag weelt dr französisch Marschall Jean-Baptiste Bernadotte zum Chronbrinz.
* 23./24. August: D Seeschlacht vo Grand Port
* 27. September: Dr Herzog vo Wellington schloot die franzöösische Drubbe in dr Schlacht vo Busaco
* 2. Oktober: Gränzverdraag vo Bariis zwüsche Württebärg und Baade

* 12. Oktober: D Hochzit vo dr Therese vo Sachse-Hildburghausen mit em bayrische Chronbrinz Ludwig. Do drus isch s Oktoberfest entstande.
* 17. November: Schweede erkläärt Groossbritannie dr Chrieg.
* 10. Dezember: Dr Napoleon Bonaparte annektiert Arebärg und Oldeburg.
* 13. Dezember: Dr Napoleon Bonapartes annektiert die norddütsche Küstegebiet, zum d Kontinentalsperri wirksamer z mache.

* Im „code pénal“ vom Napoleon wird d Aawändig vom Halsiise (le carcan), vom Brandmarke und vo dr Verstümmelig gsetzlig greeglet.

#### Veräinigti Staate vo Amerika

* 16. März: Fletcher v. Peck
* April: Guwernöörswaal z Nöi York 1810

#### Latiinamerika

* 25. Mai: In dr Mai-Revoluzioon im Vizeköönigriich vom Río de la Plata zwingt s Bürgerdum dr Vizeköönig, e Kongräss z akzeptiere, was dr erst Schritt uf em Wääg zur Unabhängigkäit vo Argentinie gsi isch.
* 20. Juli: Die Ersti Republik Kolumbie wird z Bogotá usgrüeft.
* 16. Septämber: Dr mexikanisch Unabhängigkäitschrieg foot aa.
* 18. September: Z Santiago de Chile foot dr chilenisch Unabhängigkäitbrozäss aa.

#### Karibik

* 4. Februar: Die britischi Marine erooberet s franzöösische Guadeloupe.

#### Afrika

* 3. Dezämber: D Ängländer eroobere die franzöösische Insle Mauritius und Rodrigues

### Wirtschaft

* 2. Merz: Z London broduziert s erste Gaaswärk Gaas us verkokster Choole.
* 29. Merz: Dr Friedrich Koenig bechunnt e Batänt uf si Tiigeldruckmaschine, wo spööter zur Schnällpress witerentwigglet wird.
* 5. August: As Ergänzig zur Kontinentalsperri erhebt dr Napoleon Bonaparte z Frankriich e Zoll vo 50 Brozänt uf alli Importwaare.
* 2. Novämber: Mit em Gwärbstüüredikt wird z Pröisse brobiert, d Määrtwirtschaft z belääbe.

### Wüsseschaft und Technik

* 16. Mai: Dr Johann Wolfgang von Goethe veröffentligt sini *[[Zur Farbenlehre|Farbenlehre]]*.
* 25. August: Dr Brit Peter Durand bechunnt e Batänt uf d Konsärvedoose.
* 15. Oktober: Z Pröisse wird d *Akademii für jungi Offizier*, gründet, wo schliesslig die *Pröissischi Chriegsakademii* drus entstoot.
* D *[[Humboldt-Universität zu Berlin]]* wird as *Friedrich-Wilhelm-Universität* gründet.
* Dr Samuel Hahnemann erfindet d Homöopatii.

### Kultur und Gsellschaft

* 17. März: S *[[Käthchen von Heilbronn]]* vom Heinrich von Kleist wird am Theater an dr Wien urufgfüert.
* 26. März: D Opere *Mathilde von Guise* vom Johann Nepomuk Hummel wird am Theater am Kärntnertor z Wien urufgfüert.
* 24. Mai: D Muusig zum Goethe sim Druurspiil *Egmont* vom Ludwig van Beethoven wird urufgfüert.
* 1. Septämber: D Opere *Le Crescendo* vom Luigi Cherubini wird an dr Opéra-Comique z Bariis urufgfüert.
* 3. Novämber: D Opere *La Cambiale di matrimonio* vom Gioacchino Rossini wird am Teatro San Moisè z Venedig urufgfüert.

### Religion

* 16. Septämber: Dr Jérôme Bonaparte hebt s Chloster Wormele im Köönigriich Westfaale uf.

### Katastroofe

* 1. Septämber: Z Eisenach git s e groossi Schiessbulverexplosioon

## Uf d Wält choo
* 8. Jänner: Lemuel D. Evans, US-amerikanische Bolitiker
* 22. Februar oder 1. Merz: Frédéric Chopin, polnische Komponist und Pianist († 1849)
* 4. April: Johann Jakob Baader, Schwyzer Bolitiker († 1879)
* 8. Juni: Robert Schumann, dütsche Komponist vo dr Romantik († 1856)
* 5. Juli: Phineas Taylor Barnum, US-amerikanische Undernähmer, Zirkuspionier und Bolitiker
* 13. Juli: Auguste-César West, franzesische Beamte un Bolitiker († 1880)
* 31. Juli: Leopold Karl Theodor Froebel, dytsch-schwyzerische Gartechinschtler un Pflanzezichter († 1907)

## Gstorbe
* 20. Februar: Andreas Hofer, Tiroler Freihäitskämpfer (* 1767)
* 26. Juni: Louis Auguste Philippe Frédéric François, 2ème Comte d'Affry, Schwizer Landammaa (* 1743)
* 19. Oktober: Jean-Georges Noverre, französische Dänzer und Choreograaf (* 1727)

## Weblingg