Rheinbrücke N4

D **Rhybrugg N4** isch è Schrägseilbrugg, wo i dè Schwiz zwǜschè Schaffuusè un Flurlingè dè Hochrhy übberquert. D Strõssèbrugg mit drei Faarbaanè un beidsitigè Standschtreifè stammt uss èm Johr 1995. Well d Umbenamsig vo dè Nationalschtrõssè in Autobaanè èrscht ei Johr spôter, 1996, übber d Bünni gangè isch, hèt mò d Brugg Rhybrugg N4 dauft. Sit dè Autobaan-Umbenamsig müèsst si abber korrekterwys *Rhybrugg A4* heissè, Si füürt d schwizer Autobaan A4 vom Zürcher Wyland im Südè übber dè Stròm i s weschtliche Stadtgebièt vo Schaffuusè un lyt zwǜschè dè südlichè Cholfirschtdunnel un dè nördlichè Aaschlussschtell Schaffuusè Süd. Bsunderheitè vo dèrrè Brugg git s bi dè beidsitigè Aaschlüss, welli jewyls durch èn Tunnel vo dè beidè Widderlager witerfüürèd, un bi dè Aaschlussschtell, wo uff beidè Rhysitè deilwys durch èn Dunnel füürèd. D A 4 volauft uff sèllèm Abschnitt abwechselnd durch Dunnel, übber è Brugg und widder durch èn Dunnel, è Bauwys, wiè mò normalerwys nu i dè Alpè aadrifft.

## Gschichtè

Èrschti Übberlegigè zuè nèm Aaschluss vo Schaffuusè a s Nationalstrõssènetz hèt s Aafang vo dè 1960er Johr gää. Dè Kanton Schaffuusè hèt dõdeby è immissionsarmi Trassè mit ènèrè Rhybrugg, wo in èrè Düèflaag aagordnet gsi isch un beidsitig aagschlossenè Dunnel. Studiè vum Kanton Züri hèn uss Koschtègründ è obberirdischi Streggèfüürung mit ènèrè Rhybrugg in Hochlaag vorgschlagè. Im Früèjohr 1971 hèt dè Bundesrõt für diè gröschtèdeils unterirdischi Füürung vo dè N4 votyrt. Im Raamè vo dè Fortschriibig vum Brojèkt mit ènèrè zweischpurigè, städtischè Exprèssstrassè vo dè zweitè Klass sin am Ènd vo dè 1970er Johr èn Huufè Bruggèvariantè für s Bauwärch gschaffè worrè, bi allnè isch d Brugg in nidriger Höchi un im Grundriss chrümmt übber dè Rhy gangè. Èndi 1977 isch è Spannbedongbrugg mit gschätztè Köschtè vo 6,3&nbsp;Millionè Frankè gwäält worrè. Nõch dè Uusarbeitig vom Uusfüürungsbrojèkt im Johr 1983 isch è Balchèbrugg mit drei Fälder bevorzugt worrè. Diè styf un technisch konventionèll würkendi Brugg mit relativ grossè Drägerhöchènè, kombinyrt mit dè horizontalè Krümmig un zwei Flusspfylerschiibè hèn allerdings kei gschtalterisch befridigends Erscheinungsbild vo dè Brugg ergää. Sell hèt schlièsslich Aafang 1991 zuè nèrè komplettè Übberarbitig vom Bruggèkonzèpt gfüürt un zuè Entwürf vo Schrägseilbruggènè, wo dè Rhy i dè Flussbiègig mit einèrè einzigè Öffnung übberschpannt hèt. Zwǜschè dè Variantè mit eim vertikalè Flusspǜlon uff dè nördlichè Schaffuuser Sitè un eim schrägè Landpǜlon uff èm südlichè, zürcherischè Rhyufer hèt sich dè Bauhèrr ufgfrund vo dè akzèntsetzendè Konschtruktion un dè freiè Sicht übber d Flussbiègig für letschteres emtschiddè. Aafang 1992 sin denn diè wesèntlichè Entwurfsparameter feschtglait worrè un èn Koschtèvoraaschlag vo 13,9&nbsp;Millionè Frankè erschtellt worrè. S Detailbrojèkt isch am 15.&nbsp;Juni 1992 gnemigèt worrè, am 1.&nbsp;Dezembèr 1992 isch diè zweit Vogaab vo dè Baumeischterarbètè gmacht worrè un am 11.&nbsp;Januar 1993 hèt dè Baubuèz aagfangè. Èndi 1995 isch s Bauwärch fèrtiggschtellt worrè. D Baukoschtè für dè Rohbau un d Uusrüschtung hèn 15,9&nbsp;Millionè Frankè bedrait.

## Bauwärch

Diè einhüftigi, 151,76&nbsp;Meter langi Schrägseilbrugg isch kennzeichnèt durch èn Pǜlon am südlichè Rhyufer, wo gèg dè Rhy abbègòt. S Strõssètrassè isch im Berych vo dè Brugg im Grundriss mit èm Radius vo 280&nbsp;Meter bis 400&nbsp;Meter bogè un keit mit 0,45&nbsp;Brozènt zum Schaffuuser Widderlager abbè. D Faarbaan bschtòt Richtig Winti uss zwei 3,5&nbsp;Meter breitè Faarbaanè sowiè eim 1,0 bis 3,0&nbsp;Meter breitè Randschtreifè. Richtig Schaffuusè isch èn 4,0&nbsp;Meter breitè Faarschtreifè un èn 2,5 bis 4,25&nbsp;Meter breiti Standschpur vorhandè. Am Schaffuuser Widderlager isch èn Faarbaanübbergang agordnet.

D Schrägseilbrugg übberschpannt uff dè südlichè Rhysitè d Gründèschtrõssè mit 26,5&nbsp;Meter Stützwitti un aaschlièssend dè Strom mit 125,26&nbsp;Meter. D Faarbaanobberkantè wyst bezogè uff s Mittelwasser vum Rhy è Höchi vo 10,5&nbsp;Meter uff, dè öppè 70&nbsp;Grad schräge Pǜlon è Höchi vo 51,9&nbsp;Meter. D Styl un dè Rigèl vum raamèartigè Pǜlon hèn massivi, öppè rächteggigi Querschnitt uss Staalbedong un wörred durch è Z-förmigi Staaluusfachung in Querrichtig uusgschteift. Dè Pǜlon isch im Fels ygschpannt un hè! zwei Seilebènè. Er wörd a dè Spitzè durch sechs fächerförmig aagordneti Kabel bro Sitè belaschtet un isch durch zwei Bündel mit je acht Kabel im Zürcher Widderlager voankerèt. S Widderlager, è Staalbedongkaschtè, isch widderum mit 64, bis zu 60&nbsp;Meter langè, vorgschpanntè, permanentè Anker im Kalchfels voankerèt.

Dè Bruggèübberbau, s Bruggèdeck, bschtòt uss einèrè 28&nbsp;Zentimeter dickè, in Längsrichtig vorgschpanntè Staalbedongfaarbaanblattè, welli alli 5,5&nbsp;Meter uff Querdräger lyt. D Querdräger sin als stäälerni Vobunddräger uusgfüürt un gän d Laschtè a diè beidü üsserè 1,55&nbsp;Meter hochè, vorgschpanntè Längsdräger witer, wo im Abschtand vo 16,5&nbsp;Meter vo dè Kabel drait wörred.

Dè Übberbau isch vornèwäg uff ènèm Lèèrgrüscht hèrgschtellt und aaschlièssend am Pǜlon uffghängt worrè. S Lèèrgrüscht bschtòt uss bis zu 25&nbsp;Meter wit uusholendè stäälernè Fachwärchdräger, wo vo dè drei im Rhy gründetè Pfòòljoch uss Staalroor drait wörrèd.

## Literadur
*Hans-Rudolf Stierli, Erwin Stucki: *Rheinbrücke N4*, Hrsg. Nationalstrõssèbüro vom Kanton Schaffuusè, Meier Volaag Schaffuusè 1995, ISBN 3-85801-112-6

## Luèg au
* Lischtè vo dè Rhybruggènè

## Weblingg