Einzugsgebiet (Hydrologie)

S **Yzugsgebièt** (au **Entwässerigsgebièt**, **Abflussgebièt**, im èngèrè Sinn **Nyderschlagsgebièt**, bi Flüèßgwässer au **Flussgebièt**, bi Strööm **Stromgebièt**) isch s Gebièt bzw. d Flächi, uss dèrrè è Gwässersischteem sin Abfluss bezièt, also s Areal, wo begränzt isch durch d Wasserscheidè vom Gwässer.

S isch grundsätzlich z unterscheidè zwǜschè m obberirdischè un èm unterirdischè Yzugsgebièt. S obberirdische Yzugsgebièt cha i dè Regèl schnèll durch d Topography vom Glände ermittlet wörrè. D Ermittlig vo Yzugsgebièt, wo devò eventuèll abwychendè unterirdischè Yzugsgebièt durch Grundwasserschtrööm isch zimli uffwendig un isch für diè meischtè Gwässer au no nit durrègfüürt worrè. Ußerdèmm wörd s Yzugsgebièt hüt villfach durch technischi Ygriff (Schiffaartskanääl, Wasserchraft un Trinkwasservosorgig) beyflusst.

S Wort hèt ußer sinèrè dõ bhandletè hǜdrologischè Bedütig no è witeri i dè Humangeography, mò dört i dè Regèl dè Wǜrk-, Aazièhigs- odder Uusschtraaligsberych von èm irgendeim Zentrum, woby mò uff è disjunktivi Ruumuffdeilig vozichtet, also anderscht als dõ dè Übberlappig vo zuènand fremdè Yzugsgebièt,  – für dè Handel, dè Vokeer, d Vowaltig usw.

## Definitionè
S *Yzugsgebièt* (ängl. **) isch è *Gebièt mit èm gmeinsamè Uusfluss für Obberflächèwasser*., yschlièßlich vo dè Grundwässer. Dè Uusfluss vom Entwässerigsgebièt isch dd *[[Vorfluter|Vorfluèter]]*. D Umraamig von èm Yzugsgebièt isch d *Wasserscheidè*, dèmmnõch lòt sich s Yzugsgebièt au definyrè als . Diè uff d Ebeni brojizyrti Flächi vom Yzugsgebièt heißt *Yzugsgebiètsflächi*.

S Gebièt wörd vo allem durch diè topographischè un geologischè Vohältnis bschtimmt. D Wasserbilanz von èm Yzugsgebièt schlièßt obber- un unterirdischi Abflüss y. Letschteri chönned abber auch in è andres Dal glangè..

Im üßerscht seltènè Fall von èrè Bachgabelung, wo dirèkt uff èni Wasserscheidè drǜfft, deilt sich s Wasser uss eim Fluss uff zwei Yzugsgebièt uff,

Yzugsgebièt bezièned sich immer uff èn bschtimmtè Pungt, i dè Regèl èn Pegel (sött kei Pegelschtell vorhandè sy, wörd dè Bezugspungt degegè *Gebiètsuuslass* dauft). S Yzugsgebièt von èm chlynè Flièßgwässer bezièt sich somit meischtens uff dè Pungt, a dèm s Gwässer in è Gwässer vo höcherer Ornig mündet.

D Quell- und Yzugsgebiete vo Bech und Flüss sind immer au Teil vo grössere Yzugsgebiet – nämli vo dem Gwässer, wo si ins dry münde. flüsst e Bach diräkt is Meer, so ghört er zu däm sym Yzugsgebiet. I de Bärge sind d Afäng vo de Yzugsgebiet hüüfig i de Kaar und a de Gletscher.

È *wǜrksams Yzugsgebièt* ergit sich uss èm natürlichè Yzugsgebièt unter dè Berüggsichtigung vo dè Zuè- un Ableitigè vo dè bedroffenè Gebièt. Es wörd bsunders für d Berechnig vo dè Abflussschpendè bruucht, um dènnè iri Voglychbarkeit z gwôrleischtè.

## Byschpyl

### Harz un Elbè
Im Sinn vo dè Gwässer-Hirarchy hèt byschpillswys im Mittelgebirge vom Harz jeddè Quèllfluss vo dè Bode è bschtimmts Yzugsgebièt, wo Beschtanddeil vom Bode-Yzugsgebièt isch. Dèrrè irè Sammelbeggi isch widderum èn Deil vom Yzugsgebièt vo dè Saalè, sell vo dè Saalè ghört zum Yzugsgebièt vo dè Elbè. Letschteres bedrait schu 148.000&nbsp;km² un spyst sich us è baar dausend Quèllbächli. Sell vo dè Wolga isch allerdings nüümòl größer un umfasst 13 % vo dè Flächi vo Europa.

### Donau/Rhy
D Donau hèt èn Yzugsberych vo 817.000&nbsp;km², mee wiè s Vyrfache wiè sell vom Rhy (185.000&nbsp;km²). Im Schwarzwald baant sich abber èn Abduusch vo öppè 2000&nbsp;km² aa: well dè gäche Obberlauf vo dè Wuètè, wo vor öppè 50.000 Johr no als Urdonau i d Donau übbergangè isch, sitdèm bim Wuètèknüè bi Achdorf wegè Erosion abber i dè Hochrhy entwässerè duèt, jetzt abber sukzessyv retour erodyrt, i dèm d Blummbärger Pfortè vo dè Wuètè abdrait wörd. Bim Mülligrabbè, wo bi dè Blummbärger Bleichi a dè Wasserscheidè Donau/Rhy i beidi Yzugsgebièt entwässerè duèt, isch wèg dè Gabelung vom Mülligrabbè no nit klar, wellès Yzugsgebièt s Bächli für sich beaaschpruchè darf. Diè topographischè Vohältnis sin i sellèm Fall spezièll, well è Gabelig nu bi ebenè Dalgründ vorchò cha, wi si durch s Drochèlegè von èm Moor, i dèmm vom Blummbärger Rièd, entschtõ chönned. Somit entwässerèd s Schlyfèbächli weschtlich übber diè Blummbärger Pfortè i d Wuètè un dõmit in Rhy, d Aitrach abber nordöschtlich i d Donau, s Wasser für beidi Bächli chunnt vum glychè Bach, im Mülligrabbè. D Yzugsgebièt chönned i sellèm Fall nimmit hundertbrozèntig vonènand drènnt wörrè.

Bi dè Donauquèllè resp. mit èm Donauquèllfluss Brigach chönnt äänliches bassyrè, wenn d Quèllbächli vom Neggar bi Schwènningè gegèd Flussrichtung erodyrèt un dõdèmit d Brigach i s Yzugsgebièt vom Neggar ergo i sèll vom Rhy umleitè chönnted.  Schu sichtbar im Duè isch d Voänderig vom Yzugsgebièt vo dè Obberè Donau bi dè Donauversickerig z Immèdingè, wo d Donau unterirdisch übber diè Schwarzi Aach i dè Aachhaffè un dõdemit i s Yzugsgebièt vom Rhy übbergòt, womit au s Grundwasser vo Donau-Yzugsgebièt i s Rhy-Yzugsgebièt übberè gòt. Sell bassyrt a oppè 150 Dääg im Johr obberirdisch vollschtändig.

Durch dè künschtlich aaglaite Altmühlüberleiter wird Wasser usem Yzugsgebiet vo dr Donau in s Yzugsgebiet vom Rhii überegleitet. Bi dr so gnannte Donauversickerig flüsst e Deil vom Wasser vo dr Donau unterirdisch zum Bodesee und vo do in Rhii; s Wasser lauft do derby sogar dur di Europäische Wasserscheidi.

I der Silvretta wärde Zueflüss vo dr Rosanna und dr Trisanna gfasst und über di Europäischi Wasserscheidie in Silvretta-Stausee bzw. den Speicher Kops abgleitet und so der Ill zuegfüehrt. S Yzugsgebiet vo dr Sanna (und so au vom Inn und vo dr Donau) wird dermit um 164&nbsp;Kwadratkilometer verchlyneret, das vo der Ill und so au das vom Rhii um s glyche vergrösseret.

### Memel
S Memel-Beggi hèt è Yzugsgebièt vo 97.928&nbsp;km² un lyt mit 46,4 % z Wyßrussland un mit 47,7 % z Litauè. Diè öschtlichi un süd-öschtlichi Gränzè vo Memel-Beggi zum Dnepr-Beggi hèrrè bildet èn Deil vo dè europäischè Hauptwasserscheidè zwǜschè Oschtsee un Schwarzem Meer.

## Wasserscheidè, Kanääle un Chraftwärch
D Yzugsgebièt vo dè voschidnè, nit inènand mündendè Gwässer sin durch Wasserscheidè drènnt, welli meischtens a dè Kammlinniè vom Gländ volaufed A mengè Ort chpmmed selli abber durch geologischi Besunderheitè dütlich vom Volauf vo dè Gländeobberflächi abwychè.

Im Flachland cha mò für d Schifffaart d Yzugsgebiètsgränzè au mit Hǜlf vo Kanääl übberwindè, woby mò wegè dè Höhèunterschyd i dè Regèl nit ooni Schlüüsè odder Schiffhebbiwärch uuschunnt. Uffgrund vo söttigè Bauwärch git s au Kanalsischteem, wo großi Höhèdifferenzè übberwindè duèn, zum Bischpiil de Rhy-Rhone-Kanaal.

Wörend bi söttigè Vokeerswääg netto (durch Schlüüsè un Vosickerungè) nu wènnig Wasserusduusch stattfindè duèt, isch er bi è Huufè Brojèkt im Gebirge s Hauptaaligè. Söttigi Übberleitungè findet mò bi Spycherchraftwärch un für d Wasserwǜrtschaft statt. Diè oft gächè, natürlichè Gränzè vo dè Yzugsgebièt chönned durch dunnelartigi Stollè mit Pumpschtationè übberwundè wörrè, doch au mit freiligendè Wasserleitig (z.&nbsp;B. römischè Aquädukt). Lokal begränzti Höchèunterschyd un Dalquerungè lön sich mit Düker bwältigè.

## Luèg au
* Nummere vo de Gwässer

## Weblinggs
* 
* ''Was ist ein Bach- und Flusseinzugsgebiet'', Schüèler- un Leereraagebot vom Bayrischè Landesamte für Umwält

## Einzelnõchwys