2005

|}
## Was isch bassiert?
* 1. Jänner: Dr Samuel Schmid wird Bundespresidänt vu dr Schwyz.
* 4. Jänner: Di europäisch Ruumsonde *Huygens* landet uf em Saturnmond *[[Titan (Mond)|Titan]]*.
* 18. Jänner: Z Tolouse wird vor prominänte Gescht un Medieverdrätter dr Prototyp vum Airbus A380 vorgstellt.
* 24. bis 30. Jänner: 40. Soledurner Filmdäg
* 26. bis 30. Jänner: 35. Wältwirtschaftsforum z Tafaas, Schwyz
* 10. bis 20. Februar: 55. Internationali Filmfeschtspiil Berlin
* 3. bis 13. Merz: 75. Gämfer Auto-Salon
* 13. Merz: Im zweete Durgang vu dr Barlemäntswahl z Kirgisistan, wu d OSZE-Wahlbeobachter massivi Uuregelmäßigkaite feschtstelle, chunnt d Opposition uf nume 6 vu dr 75 Mandat. Des fiert zue dr *Tulperevolution* un em Sturz vum Bresidänt Askar Akajew un em Premierminischter Nikolai Tanajew.
* 14. Merz: D Tessiner Gmaine Arosio, Breno, Fescoggia, Mugena un Vezio fusioniere zue Alto Malcantone.
* 22./23. Merz: Gipfeldräffe vu dr Arabische Liga z Algier, Algerie
* 3. April: Züri Marathon
* 7. April: Im brasilianische Bundesstaat Pernambuco bsetzt d *[[Movimento dos Trabalhadores Rurais Sem Terra|Bewegig vu dr Landlose]]* e baar Farme. D Bewegig forderet vu dr Regierig schnälli Landreforme.
* 10. April: Friburg-Marathon
* 13. April: D *Fricktaler Zeitung* un dr *Fricktaler Bote* schließe sich zue dr Neue Fricktaler Zeitung zämme.
* 19. April: Der dytsch Kardinal Joseph Ratzinger wird im Alter vu 78 Johr vum Konklave zum Papscht gwehlt. Är git sich dr Name Benedikt XVI.
* 21. April: Dr Stefan Mappus wird as Noofolger vum Erwin Teufel zum Minischterbresidänt vu Bade-Wirttebärg gwehlt.
* 26. April bis 1. Mai: 59. Tour de Romandie
* 27. April: erschte Langstreckeflug vun eme Airbus A380
* 29. April: Dr Günther Oettinger wird Vorsitzende vu dr CDU Bade-Wirttebärg as Noofolger vum Erwin Teufel.
* 3. bis 8. Mai: 11. fryburger film forum
* 22. Mai: D SPD verliert no 39 Johr ihre Stammland Nordrhy-Weschtfale bi dr Landdagswahle. Dr Franz Müntefering un dr Gerhard Schröder chindige derno Neiwahle zum Dytsche Bundesdag im Spotjohr aa.
* 11. bis 19. Juni: 69. Tour de Suisse
* 13. Juni: Irisch wird in dr Europäische Union as Amtssproch yygfiert.
* 15. bis 20. Juni: Art Basel
* 17. bis 19. Juni: 26. Eidgnössisch Jodlerfäscht z Aarau
* 20. Juni: Z Bärn wird s Zentrum Paul Klee ufgmacht.
* 22. Juni: E Spannigsabfall lait fir e baar Stund s komplett Netz vu dr SBB un dodermit dr Yysebahnverchehr in dr Schwyz lahm.
* 24. Juni bis 31. Juli: 12. Stimme-Feschtiwäl z Löörech
* 29. Juni bis 17. Juli: 23. Zelt-Musik-Festival (23. ZELTRAUM), Friburg
* 1. bis 16. Juli: 39. Montreux Jazz Festival
* 3. Juli: Dr Roger Federer gwinnt zum dritte Mol hinterenander s Tennisturnier z Wimbledon.
* 6. bis 8. Juli: 31. G8-Gipfel z Gleneagles, Verainigts Chenigrych
* 7. Juli: Bin ere Serie vu Terroaalscheg dur Islamischte cheme z London 56 Mänsche um s Läbe.
* 15. Juli: Dr Struve-Boge un dr Obergermanisch-Rätische Limes wäre UNESCO-Wälterb.
* 20. Juli bis 21. Augschte: 60. Breagazer Feschtspiil
* 24. Juli: Dr Lance Armstrong gwinnt zum sibte Mol hinterenander d Tour de France. Wäge Doping het em dr Wältradsportverband UCI anne 2012 Armstrong sine Toursiig aberkännt.
* 13. Augschte: Street Parade z Züri
* 21. Augschte: 1,2 Millione Mänsche fyre mit em Papscht Benedikt XVI. d Abschlussmäss vum XX. Weltjugeddag uf em Marienfeld bi Köln.
* 22. Augschte: Mehdägigi Rägefäll lese Hochwasser in dr Alpen uus. In dr Nacht vum 22. uf dr 23. August drifft in dr Schwyz e großi Fluetkatastroph bsundersch Bärn un s Bärner Oberland. Sechs Mänsche chemme um s Lääbe. D Schäden im Land lige bi rund 2,5 Milliarde Schwyzer Franke.
* 31. Augschte bis 10. Septämber: 62. Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig
* 4. Septämber: Eiropäische Dag vu dr Jidische Kultur
* 10. Septämber: Bi dr Internationale Filmfeschtspiil vu Venedig wird dr Film *[[Brokeback Mountain]]* mit em *Guldine Leeb* uuszaichnet.
* 13. bis 23. Oktober: 63. OLMA Schweizer Messe für Landwirtschaft und Ernährung
* 15./16. Oktober: Gipfeldräffe vu dr G20 z Peking, China
* 11. Novämber: Schwyzer Verzellnacht
* 22. Novämber: D Angela Merkel (CDU) wird vum Bundestag as erschti Frau in dr Gschicht vu dr Bundesrepublik Dytschland in s Amt vum Bundeschanzler gwehlt.
* 28. Novämber bis 9. Dezämber: 11. UN-Klimakumferänz (COP 11 / CMP 1) z Montréal, Kanada
* 12. bis 14. Dezämber: Gipfel vu dr ASEAN z Kuala Lumpur, Malaysia

## gstorbe
* 19. Jänner: Hanne Landgraf, dytschi Bolitikeri
* 29. Jänner: Ephraim Kishon, ungarisch-israelische Schriftsteller
* 29. Jänner: Hermann Person, dytsche Bolitiker
* 3. Februar: Ernst Mayr, dytsche-amerikanische Biolog
* 11. Februar: Wendel Langenegger, Schwyzer Lehrer un Haimetforscher
* 6. Merz: Hans Bethe,  e dütsch-amerikanische Füsiker und Nobelbriisdreeger für Füsik
* 2. April: Johannes Paul II., polnische Papscht
* 10. April: Barbara Egli, Schwyzer Dialäktschriftstelleri
* 9. Juni: Gertrud Böhler, dytschi Mundartdichteri
* 5. Juli: Bernhard Sowinski, düütsche Germanischt und Forscher zu dr Mundartliteratur
* 6. Augschte: Ibrahim Ferrer, kubanische Musiker
* 17. Augschte: Elsa Lüthi-Ruth, Schwyzer Chrankeschweschter
* 16. Septämber: Rafael Alfaro Kotte, dytsche Musiker
* 27. Septämber: Ronald Golias, brasilianische Schauspiiler
* 14. Novämber: Margarete Potratz, dytschi Dialäktdichteri
* 19. Novämber: Magui Bétemps, Augschtaler Mundartsängerin
* 30. Novämber: Carlo E. Lischetti, Schwyzer Moler un Aktionschinschtler

*Datum nit bekant:*
* Raimon Galí i Herrera, katalanische Dichter und Kulturaktivischt

## Rund um di alemannische Dialäkt
* 5. bis 19. Merz: 30. Reidlenger Mundart-Woche
* 17. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt
* 19. bis 21. Septämber: 15. Arbeitstagung zur alemannischen Dialektologie: «Raumstrukturen im Alemannischen». Schloss Hofen, Lochau, Vorarlberg
* 30. Septämber bis 16. Oktober: 10. Alemannischi Wuche, Oberried

### Literatur
* Hans Christian Andersen (Hrsg); Christian Schmid (Übers.): *D Prinzässin uf em Ärbsli. U angeri Määrli.* Cosmos Verlag 2005. ISBN 978-3-305-00407-2. 159 S.

## Weblink