open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valide Sultan

**Valide Sultan** (; amtlig ) isch dr tradizionelli Ditel vo dr Königinmueter vom regierende Sultan im Osmanische Riich gsi.

D Königinmueter het e Hufe informelli Macht ghaa wäge iirer offizielle Posizion im Harem, und es het Zite gee, wo d Valide Sultan die zwäitmächdigsti Person noch em Sultan im ganze Osmanische Riich gsi isch.

Bsundrigs im sibzääte Joorhundert het s e Räije vo Sultan gee, wo as Chinder uf e Droon choo si oder sich für s Regiere nid intressiert häi. Denn het d Valide Sultan de facto d Heerschaft über s Land ghaa. Dere Periode in dr türkische Gschicht säit mä d Zit vo dr Wiiberheerschaft.

Die Königinmüeter si nid sälte Sklavinne gsi und häi vilmol käi türkische Hindergrund ghaa.

## Litratuur

* Leslie Peirce, The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5 (paperback)
Steve Wozniak

**Stephan Gary Wozniak** (Spitzname *(The) Woz* odr *Wizard of Woz*; * 11. Auguscht 1950 z Sunnyvale, Kalifornien) isch ä amerikanischä Computeringenieur u Ungernähmer. Är het 1976 zämä mit em Steve Jobs u em Ronald Wayne ds Ungernämä Apple gründet u isch so massgeblich am Iizug vo de PCs i privati Huushäulte beteiligt gsi. Är het unger angerem dr Apple I u mitem Apple II dr letscht Heimcomputer, vo komplett vom nä einzelnä Entwickler entworfen isch worde, entwicklet. Usserdäm het är bekannte Computer-Spiu Breakout erfunge. Wozniak giut wägä sinre usserordentliche kreative technische Fähikeite u wägä siner Läbensiinstellig als die typische Verkörperig vom genialen Computer-Hacker.

## Schrifte
* Steve Wozniak, Gina Smith: *iWoz – Computer Geek to Cult Icon: How I invented the personal computer, co-founded Apple, and had fun doing it*. Autobiografie, 2006 (dütschi Uusgab 2007: *iWoz – Wie ich den Personal Computer erfand und Apple mitgründete*, Hanser Verlag, ISBN 3-446-40406-6)

## Weblink

* Offizielli Website vom Steve Wozniak
Bévilard

**Bévilard** (Franc-comtois [beˈvlaː], dütsch verautet *Bewiler*) isch e früeneri politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz. Zum 1. Jänner 2015 het Bévilard mit Malleray u Pontenet zur nöie Gmeind Valbirse fusioniert. 

## Geografi
Bévilard isch es Dorf im Tau vo Tavannes (obers Birstau). D Gmeindsflächi bsteit us 40,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 48,6 % Waud, 10,9 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Malleray, Champoz, Sorvilier u Péry.

## Gschicht
Bévilard isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1181 aus *Beviler* (1182 *Bevilar*, 1225 *Betviler*, 1237 *Buelert*, 1250 *Befelier*, 1263 *Beivilar*, 1463 *Bellvillart*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 15,3 % gläge.

## Religion
59,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 29,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 5,3 %, CVP 2,5 %, EVP 4,9 %, FDP 7,9 %. GLP 0,8 %, GP 5,6 %, SP 27,3 %, SVP 31,4 %, Suschtigi 14,3 %.

Gmeindspresidänt vo Bévilard isch dr Paolo Annoni (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1666 Ywohner 5,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 85,1 % Französisch u 4,7 % Italienisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Bévilard isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Bilder

2017-Bevilard-Kreisel.jpg|Dorfiifahrt
2017-Bevilard-Kino.jpg|Kino
2017-Bevilard-Schulhaeuser.jpg|Schuelhüüser
2017-Bevilard-Schulanlage.jpg|Schuel
2017-Bevilard-La-Caserne.jpg|La Caserne
2017-Bevilard-Helios.jpg|Helios A. Charpilloz SA
2017-Bevilard-Bahnhof.jpg|Bahnhof Malleray-Bévilard


## Weblink

* www.bevilard.ch
* 

## Fuessnote
Bolligen

**Bouige** (amtlech *Bolligen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz. Si besteit usem Dorf Bouige u de Ortsteile Habstette, Geristei, Flugbrunne, Bantige u Ferebärg.

## Geografi
Bouige isch e Agglomerationsgmeind nordöschtlech vo Bärn. D Gmeindsflächi bsteit us 44,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 43,7 % Waud, 11,5 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Ittige, Oschtermundige, Stettle, Vechige, Chrouchtu, Matstette, Urtene-Schömbüeu, Moosseedorf u Münchebuchsi.

Ufem Gebiet vor Gmeind isch der Bärg Bantiger mitem Fernsehturm wo glich heisst.

## Gschicht
Bouige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1180 aus *Bollingin*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört. Sit am 1. Jänner 2010 ghört sie zum Verwautigskreis Bärner Mittuland.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,2 % gläge.

## Religion
69,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 16,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,1 %, CVP 3,5 %, EVP 3,7 %, FDP 15,7 %. GLP 4,9 %, GP 9,5 %, SP 20,2 %, SVP 22,0 %, Suschtigi 4,4 %.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 5893 Ywohner 93,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2,2 % Französisch u 1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bouige ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Schloss Habstetten 3.jpg|Schloss Habstette
Kleingewerbehaus Eisengasse Bolligen2.jpg|Chligwärbhuus, Iisegass
Wegmühle Bolligen1.jpg|Wägmüli


## Lüt
* Ruedi Hunsperger (1946-2018), Schwinger

## Weblink

* www.bolligen.ch
* 

## Fuessnote
Boltigen

**Booltige** (amtlech *Boltigen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Obersimmental-Saanen im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Booltige ligt im Bärner Oberland im Obersimmetau und gaht bis uf 2235 m. D Gmeindsflächi bsteit us 53,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 35 % Waud, 2,2 % Sidligsflächi u 9,2 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Booltige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1276 aus *Boltingen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Obersimmetal ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4 % gläge.

## Religion
90,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,2 %, CVP 0,7 %, EVP 1,8 %, FDP 3,0 %. GLP 1,6 %, GP 4,4 %, SP 8,2 %, SVP 58,3 %, Suschtigi 5,8 %.

Gmeindspresidänt vo Booltige isch dr Andreas Hutzli (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1436 Ywohner 96,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Booltige ghört zum Höchstalemannisch.

## Bilder

Datei:Boltigen-Preghejo 075.jpg|Booltige
Datei:Boltigen-Kirche.jpg|Chiuche
Datei:Boltigen-Schulhaus.jpg|Schueuhuus
Datei:Boltigen-Mittaghorn.jpg|Chienhore, Mittaghore
Datei:Boltigen-Reidenbach.jpg|Reidebach
Datei:Boltigen-Simmentalerhaus.jpg|Simmetalerhuus Reidebach
Datei:2003-05-01JaunpassGastlosen.JPG|Gaschtlose, Jaunpass


## Weblink

* www.boltigen.ch
* 

## Fuessnote
Bönigen

**Bönige** (amtlech *Bönigen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bönige isch es Dorf ar Mündig vor Lütschine in de Brienzersee, am Fuess vom Grat Schynige Platte-Roteflue. D Gmeindsflächi bsteit us 17,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 53,7 % Waud, 5,6 % Sidligsflächi u 23 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Iseltwaald, Gündlischwand, Gsteigwiler, Maate bi Inderlache, Wilderswiil u Inderlache.

## Gschicht
Bönige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus *villa Boningen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,2 % gläge.

## Religion
78,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,5 %, CVP 1,2 %, EVP 2,4 %, FDP 7,7 %. GLP 3,3 %, GP 6,9 %, SP 21,0 %, SVP 32,3 %, Suschtigi 7,7 %.

Gmeindspresidänt vo Bönige isch dr Herbert Seiler (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2182 Ywohner 95,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,6 % Französisch u 0,7 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bönige ghört zum Höchstalemannisch.

## Literatur
* Paul Michel: *Bönigen*. Bönigen 1989, ISBN 3-905454-01-7

## Weblink

* www.boenigen.ch
* 

## Fuessnote
Bauingenieurwesen

S **Bauääscheniöörwääse** isch en Ääscheniöörwüsseschaft, wo sich mit dr Konzepzioon, Blaanig, Konstrukzioon, Berächnig, Herstellig und em Bedriib vo Bauwärk vom Hooch-, Vercheers-, Dief- und Wasserbau usenandersetzt. In däm Zämmehang wärde au Frooge vom technische Umwältschutz behandlet, zum Bischbil Lärmschutz, Gwässer- und Boodeschutz und d Schaadstoffundersuechige, wo drzue ghööre.

D Bruefsbezäichnig isch Ääscheniöör bzw. Bauääscheniöör. S Studium vom Bauääscheniöörwääse an de Universidääte und Fachhoochschuele schliesst mit ere akademische Graduierig ab. Dr Grad isch „Diplom-Ingenieur”, abkürzt: „Dipl.-Ing.”, gsi, sit dr Umstellig vom Studiesüsteem wird er jetz vom Bätscheler- und Maastergraad im Ääscheniöörwääse abglööst.

## Litratuur
* Ricken, Herbert: *Der Bauingenieur*, Verl. für Bauwesen, 1994, ISBN 3-345-00266-3
* Hahn, Volker: *Der Bauingenieur und seine gesellschaftspolitische Aufgabe*, Stiftung Bauwesen, 1996
* Leonhardt, Fritz: *Der Bauingenieur und seine Aufgaben*, Deutsche Verlags-Anstalt, 1981, ISBN 3-421-02569-X

## Weblingg
* Website vom Hauptverband vo dr Dütsche Bauindustrii e.&nbsp;V. über s Thema Bauääscheniöör
Osmanische Architektur

**Osmanischi Archidektuur** isch dr Ooberbegriff für d Archidektuur vom Osmanische Riich (öbbe 1300–1923) in sim Kärngebiet, em Balkaan (Rumelie) und Chläiasie (Anatolie). En äihäitlige Archidektuurstiil het s aber nit gee, au wenn die bäide Regioone dur die representative und monumentaale Bauwärk in dr Hauptstadt Istanbul brägt worde si. Bedütendi osmanischi Baute si au in de ehemoolige Hauptstedt Edirne und Bursa, und in de Zentre vo dr osmanische Kultuur am Balkaan (z Skopje, Sarajevo, Sofia etc.) erhalte. D Archidektuur vo de arabische Browinze vom Osmanische Riich (z.&nbsp;B. Palestina, Egüpte) zelt mä mäistens nid drzue. 

Bi de seldschukische Vorfaare vo de Osmaane häi au *han*s (Karawansereie) und Medresse zu de bedütendste Bauwärk zelt, bi de Osmane hingeege si d Moscheä wichdiger gsi as alli andere Bautüpe. Wil die eltere Woonhüüser, wo s no git, mäistens us em 19. Joorhundert stamme und sältener us em achzäänte, wäiss mä nume weenig über e Woonbau in de früenere Epoche. E reegelrächts Archidektuurmuseum isch andrersits dr Topkapı-Komplex z Istanbul, wo jede osmanisch Sultan, wo zwüschen em 16. und 19. Joorhundert gherrscht het, e Bawillion oder en anders Bauwärk drzuebaut het. Dr ''Topkapı sarayı'' isch dorum eender e Herrschaftskomplex, wo organisch gwaggse isch, as e „Balast“ im öiropäische Sinn. Bemerkenswärt si au die osmanische Brünne (*çeşme*) und Wasserspänder (*[[sebilj|sebil]]*), wo bsundrigs im 18. Joorhundert as äigeständigi Kunstwärk an Bedütig gwunne häi und nit nume räini Nutzobjekt gsi si.

As Glanzzit vo dr osmanische Archidektuur gältet s 16. Joorhundert, wo dr grösst osmanisch Archidekt gschafft het, dr Sinan.
## Litratuur
* Goodwin, Godfrey: *A History of Ottoman Architecture.* Thames and Hudson, London 1971.
* Nur Akın, Afife Batur, Selçuk Batur (Hrsg.): *7 Centuries of Ottoman architecture. “A Supra-National Heritage”.* YEM, Istanbul 2000.
* Machiel Kiel: *Studies on the Ottoman Architecture of the Balkans.* Variorum, Aldershot 1990.
* Kuran, Aptullah: "Eighteenth Century Ottoman Architecture", in: *Studies in Eighteenth Century History.* Hrsg. von Thomas Naff und Roger Owen. Feffer & Simons, London und Amsterdam 1977. S. 303–327.

## Weblingg

* Website on architecture of the Ottoman architect Sinan 
* Győző Gerő: ''Balkanische Einflüsse in der türkischen Moschee-baukunst Ungarns im 16.–17. Jahrhundert''. in: EJOS, IV 2001 (= M. Kiel, N. Landman & H. Theunissen (Hrsg.): ''Proceedings of the 11th International Congress of Turkish Art''. Utrecht - The Netherlands, 23.-28. August, 1999), Nr. 20, 1-7. Bsuecht am 13. April 2008
* Bilder, Artikel, Grundriss, Architekte vo Hunderte vo Bauwärk uf archnet.org
Langer Türkenkrieg

Dr **Lang Türkechrieg** isch e Chrieg zwüschen em Osmanische Riich und meerere christlige Staate, bsundrigs dr Habsburgermonarchii. Dr Chrieg het vo 1593 bis 1606 duurt und isch mit em Friide vo Zsitvatorok am 11. Novämber 1606 z Änd gange. Zu de Komfliktgebiet häi s Königliche Ungarn, Dransdanubie, s hütige Kroazie und d Walachei ghöört.

Dr Chrieg isch vor allem vo Stelligskämpf brägt worde, wo Joor lang gange si, und mä het em doorum au **Burgechrieg** gsäit. Käini vo de Chriegsbardeie het am Schluss wääsentlig mee Gebiet gha as am Aafang vom Komflikt.

## Litratuur
* Jan Paul Niederkorn: *Die europäischen Mächte und der „Lange Türkenkrieg“ Kaiser Rudolfs II. (1593–1606)*, Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 1993, ISBN 3700121113
* Stephen Turnbull: *The Ottoman Empire 1326-1699*
* Ernst August: *Geschichte des Burgenlandes*. In: Internationales Kunsthistorisches Symposion Mogersdorf, Eisenstadt 1972
* Ezel Kural Shaw: *History of the Ottoman Empire and modern Turkey*, Band 1
Süleymaniye-Moschee

D **Süleymaniye-Moschee** () isch äini vo de groosse Moscheä z Istambul. Dr grooss Archidekt Sinan het s' im Ufdraag vom Sultan Süleyman em Brächtige  zwüsche de Joor 1550 und 1557 baut und si isch äins vo sine wichdige Wärk. Die monumentali Külliye, wo d Moschee drzue ghöört, het en äänlige stedtebaulige und imperiale Aaspruch wie d Fatih-Moschee vom Mehmed em Erooberer. Dr Komplex nimmt die schwiirigi Topografii uf em stäile dritte Hüügel vo dr Stadt und d Stroosse zringsum as Uuseforderig aa und bietet originelli archidektonischi Löösige aa. Mäisterhaft si z.&nbsp;B. die dritti und vierti Medrese (râbi und sâlis medresesi), 1558/59 fertig baut, mit iire Terrassierige zum Goldige Horn aane. Im Inneree vo dr Moschee wird zum erste Mol s berüemte Bolus-Rot in de İznik-Blättli brucht. 130 farbigi Stäiglaasfänster mit wunderschööner Kalligrafii löön s Liecht dur d Kiblawand. Dr Innehoof wird wie in dr Üç-Şerefeli-Moschee z Edirne vo vier Minarett umfasst, die bäide, wo am nöggste bi dr Moschee si, si hööcher (81 Meter) as die bäide andere.

Datei:Istanbul - Süleymaniye camii - Foto G. Dall'Orto 26-5-2006 - 00.jpg|Sicht von Südoste mit em Dar-ül Kura und dr üere Hoofmuure
Datei:Istanbul - Süleymaniye camii - Foto G. Dall'Orto 26-5-2006 - 10-new.jpg|Galerie mit Räinigungsbrunne
Datei:PIC 2004-08-20 11-24 9538.jpg|Vorne linggs d Rüstem-Paşa-Moschee, hinde draa d Medresse und d Süleymaniye
Datei:Istanbul - Mesquita de Solimà - Porta de Muvakkithane.JPG|S Iigangsgebüid zum Innehoof mit em Observatorium
Datei:Istanbul - Süleymaniye camii - Foto G. Dall'Orto - bearbeitet.jpg|Hauptiigang in dr Innehoof mit eme Brunne us Marmor


## Weblingg

* Artikel, Grundriss, Bilder uf archnet.org Bsuecht am 16. Mai 2008
* Fotene, Grundriss, Beschriibige und Zäichnige uf sinanasygi.com Bsuecht am 16. Mai 2008
* Beschriibige, Fotene, Grundriss uf discoverislamicart.org Bsuecht am 20. Mai 2008
* Virtuelle Tour (mit änglischem Audiokommentar) Bsuecht am 20. Mai 2008
* 
* 
* Kathy Hamilton: "Stunning Süleymaniye", *Todays Zaman* (änglisch), 23. März 2007
Selimiye-Moschee (Edirne)

D **Selimiye-Moschee** () z Edirne  isch s Mäisterwärk vom groosse osmanische Archidekt Sinan und gältet as dr Höepunkt vo dr osmanische Archidektuur. Dr Sultan Selim II. het iire Bau befoole und si isch in de Joor 1568–1575 baut worde. D Minarett si 71&nbsp;m hooch und jeedes het drei Umgäng, uufe cha mä über drei drennti Stäägene. Die zentrali Kupple isch uf acht gwaltige Stützsüüle baut und het e Durchmässer vo 31,28&nbsp;m. D Hööchi vom Boode us isch 43,28&nbsp;m. D Kanzle us Marmor und d Blättli vo dere Moschee ai uf dr ganze Wält berüemt. Wo die russischi Armee Edirne im Joor 1878 bsetzt het, si e
Däil gstoole und uf Russland brocht worde. An dr Moschee het s Nääbegeböid, wo au vom Sinan baut worde si und wo em ganze Bauwärk dr Naame „Selimiye-Komplex“ gee häi.

Dr Geböidkomplex isch sit 2011 uf dr Liste vom UNESCO-Wältkultuurerb.


File:Salimiye's beauty and grandeur.jpg|D Kupple und d Minarett
Datei:Selimiye Mosque, Dome.jpg|Inneaasicht vo dr Hauptkupple
Datei:Turkish postage stamp, Selimiye Mosque, Scott No. J61, issued 1913.jpg|Türkischi Briefmarke vo 1913


## Weblingg

* https://web.archive.org/web/20130110073145/http://www.selimiyecamii.com/ uf Türkisch
Knabenlese

As **Gnaabelääsi** oder „Gnaabezins“ , , vo  bezäichnet mä s Süsteem vo dr Zwangsrekrutierig und Zwangsislamisierig im Osmanische Riich, wo sit em spoote 14. bis ins früeje 18. Joorhundert braktiziert worden isch. Drbii si christligi, vor allem männligi Jugendligi us iire Familie verschleppt und islamisiert worde, und denn het mä sä zum Däil an wichdige Posizioone im Milidäär und in dr Verwaltig vom Riich iigsetzt; vor allem d Infanterii vo de Osmane, d Elitedrubbe vo de Janitschaare, isch zitwiis vor allem us dr Gnaabelääsi rekrutiert worde.

## Berüemti Lüt wo us dr Devşirme rekrutiert worde si
* Sinan, 1490–1588, en osmanische Archidekt, dr „Michelangelo vo de Osmane“
* Ibrahim Pascha, 1493–1536, dr Groosswesir under em Süleyman I., em Brächtige/em Gsetzgääber
* Koçi Bey, † 1650, dr „Montesquieu vo de Osmane“, wo zwäi Sultan berootet het
* Abdurrahman Abdi Pascha, † 1686, dr letscht Beylerbey vo Ofen und hooche osmanische Würdedrääger
* Sokollu Mehmed Pascha, 1505–1579, e Groosswesir und milidäärische Befäälshaaber

## Litratuur
* *Encyclopedia of Islam and Muslim World*. 2 Bde. New York u. a. 2004.
* Suraiya Faroqhi: *Kultur und Alltag im Osmanischen Reich. Vom Mittelalter bis zum Anfang des 20. Jahrhunderts.* München: Beck 1995.
* Cyril Glassé: *The Concise Dictionary of Islam*. Intr. by Huston Smith. London: Stacey 1989.
* Renate Lachmann (Übersetzung, Einleitung): *Memoiren eines Janitscharen oder Türkische Chronik.* In: Günther Stökl (Hrsg.): *Slavische Geschichtsschreiber, Band&nbsp;VIII.* Graz.Wien. Köln: Styria 1975.
* V. J. Parry: *The Ottoman Empire*. In: *New Cambridge Modern History*, Bd. 3 (1968), Kap. 11, S.&nbsp;347-376.
* Basilike D. Papoulia: *Ursprung und Wesen der 'Knabenlese' im osmanischen Reich*. München 1963.
* V. L. Ménage: *Devshirme*. In: *The Encyclopedia of Islam. New Edition [EI2]*. 12 Bde. Leyden. London: Brill. Luzac 1960-2004. Bd. 2 (1965), S.&nbsp;210-212.
* J.H. Mordtmann: *Dewshirme*. In: *The Encyclopedia of Islam [EI1]*. 5 Bde. Leyden: Brill 1913-1936. Bd. 1 (1913), S.&nbsp;952-953
* Moritz Brosch: *The height of the Ottoman power*. In: *The Cambridge Modern History*. Bd. 3 (1904), S.&nbsp;104-139.
* Johann Wilhelm Zinkeisen: *Geschichte des osmanischen Reiches in Europa.* 7 Bände und 1 Registerband (von J. H. Möller). Hamburg. Gotha: Perthes 1840-1863. (Reihentitel: A.H.L. Heeren. F.U. Ukert: *Geschichte der europäischen Staaten.*).

## Fuessnoote


## Weblingg
*https://web.archive.org/web/20121119164536/http://www.tuerkenbeute.de/kun/kun_kri/Knabenlese_de.php
*Tore Kjeilen: *Devsirme*. In: Looklex Encyclopedia http://lexicorient.com/e.o./devsirme.html

]
Bowil

**Bowiu** (amtlech *Bowil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bowiu ligt uf dr Wasserscheid zwüsche Aare und Ämmi und umfasst d Dörfer Bowiu, Oberhofe, Rünkhofe und Steine. D Gmeindsflächi bsteit us 54,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 39,4 % Waud, 5,2 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Signou, Röötebach, Linge, Oberhünige, Zäziwiu u Obertau.

## Gschicht
Bowiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1299 aus *Bonwile* (1338 *Buonwile*, 1534 *Bonwyl*).

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2 % gläge.

## Religion
90,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,1 %, CVP 0,6 %, EVP 6,9 %, FDP 3,4 %. GLP 2,0 %, GP 5,8 %, SP 11,7 %, SVP 47,8 %, Suschtigi 4,7 %.

Gmeindspresidänt vo Bowiu isch dr Moritz Müller (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1339 Ywohner 98,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,2 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Bowiu ghört zum Hochalemannisch.

## Bouwärch
* Ruine Alt-Signou

## Weblink

* www.bowil.ch
* 

## Fuessnote
Bremgarten bei Bern

**Brämgarte** (amtlech *Bremgarten bei Bern*) isch e Ywonergmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Brämgarte isch e Agglomerationgmeind am rächte Stade vor Aare nördlich vo Bärn. D Gmeindsflächi bsteit us 35,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 17 % Waud, 43,6 % Sidligsflächi u 4,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Bärn, Linech u Zollikofe.

## Gschicht
Brämgarte isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1180 aus *Bremecart*, 1236 *Bremegarten*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Bärn ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 8,8 % gläge.

## Religion
65,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,2 %, CVP 2,5 %, EVP 1,7 %, FDP 13,9 %. GLP 8,2 %, GP 14,6 %, SP 22,3 %, SVP 17,9 %, Suschtigi 3,7 %.

Gmeindspresidäntin vo Brämgarte isch dr Andreas Schwab (Stang 2025).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3802 Ywohner 92,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2 % Französisch u 1,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Brämgarte ghört zum Hochalemannisch.

## Bouwärch
* Reformierti Chiuche
* Schloss Brämgarte


Datei:Bremgarten Schloss Gartenfassade.jpg|Schloss Brämgarte
Datei:Bremgarten Schloss Rokokosaal.jpg|Schloss, Rokokosaal
Datei:Bremgarten Schloss Wappen.jpg|Schloss, Wappe


## Literatur
* 

## Weblink

* www.3047.ch

## Fuessnote
Brenzikofen

**Bränzikofe** (amtlech *Brenzikofen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bränzikofe ligt am Fuess vor Falkeflue. D Gmeindsflächi bsteit us 55,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 35,7 % Waud, 8,1 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Heerblige, Diessbech, Faarni, Heemberg u Opplige.

## Gschicht
Bränzikofe isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus *Brenzichovin* (1259 *Brencechoven*, 1302 *Brenzkofen*, 1317 *Brenzikoven*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,1 % gläge.

## Religion
88,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,0 %, CVP 0,4 %, EVP 4,8 %, FDP 5,3 %. GLP 6,3 %, GP 7,1 %, SP 10,8 %, SVP 39,9 %, Suschtigi 7,4 %.

Gmeindspresidänt vo Bränzikofe isch dr Ernst Wüthrich (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 485 Ywohner 99 % Dütsch aus Houptsprach aaggää.

Dr Dialäkt vo Bränzikofe ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.brenzikofen.ch
* 

## Fuessnote
Brienz BE

**Briens** (amtlech *Brienz*) isch e Ywohnergmììnd im Verwaltigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Briens ligt am obere End vom Briensersee. Vor Gmììndsflächi si 38,7 % landwirtschaftlechi Flächi, 33,3 % Wald, 4,2 % Sidligsflächi u 23,8 % süschtigi Flächi. 

Dr Gmììndbann gììt bis zum Briensergrat ueha. Zum Brienser Roothorn cha me mit dr Tampfzaanradbaan faare.

## Gschicht
Briens isch zum eerschte Mal im ene Dokument im Jahr 1146 als *Briens* gnennt worde.

Bis zum 31. Dezember 2009 het d Gmììnd zum Bezirk Inderlache ghört.

## Ywohner
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Ussländeraatììl isch 2010 bi 8,8 % gläge.

## Religion
72,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 14,4 % si römisch-katholisch (Stand 2000).

## Politik
Bi de Nationalraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,8 %, CVP 0,8 %, EVP 3,2 %, FDP 12,3 %. GLP 3,8 %, GP 10,0 %, SP 12,9 %, SVP 30,7 %, Suschtigi 9,5 %.

Gmììndspresident vo Briens isch dr Peter Zumbrunn (Stand 2021).

## Sprach u Dialekt
Bir Volchszellig 2000 hìì vo de 2956 Ywohner 92,9 % Tüütsch als Hùùptsprach aaggää, 1,3 % Französisch u 0,6 % Iteliänisch.

Dr Dialekt vo Briens ghört zum Höchstalemannisch.

## Lüüt
* Albert Streich, Mundartschriftsteller

## Bilder

Datei:Brienz Bahnhof.jpg|dr Bahnhof Briens
Datei:Brienz Dorf.jpg|Briens vom Fluetunnel us gsee
Datei:Brienz Trachtbach.jpg|dr Trachtbach mit dr Zugbrügg
Datei:5562 - Brienz - Hauptstrasse.JPG|d Hùùptstrass


## Weblink

* Website vo Briens
* 

## Fuessnote
Brienzwiler

**Brienzwiiler** (amtlech *Brienzwiler*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Brienzwiiler ligt ar Aare im Bärner Oberland. D Gmeindsflächi bsteit us 29 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,2 % Waud, 3,1 % Sidligsflächi u 33,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Lungere im Kanton Obwaude u Meiringe, Briens u Hofstette bi Briens im Kanton Bärn.

## Gschicht
Brienzwiiler isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1347 aus *Wiler am Brünig*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,8 % gläge.

## Religion
79,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,9 %, CVP 0,4 %, EVP 2,1 %, FDP 4,9 %. GLP 3,3 %, GP 13,4 %, SP 9,9 %, SVP 48,3 %, Suschtigi 3,8 %.

Gmeindspresidänt vo Brienzwiiler isch dr Hans Schild (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 580 Ywohner 93,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,9 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Brienzwiiler ghört zum Höchstalemannisch.

## Weblink

* www.brienzwiler.ch
* 

## Fuessnote
Brügg BE

**Brügg** (amtlech *Brügg*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Brügg isch e Vorort vo Biel/Bienne uf dr linke Site vom Nidou-Büre-Kanal. D Gmeindsflächi bsteit us 31,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 31,9 % Waud, 30,9 % Sidligsflächi u 5,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Orpung, Schwaadernou, Ägerte, Poort u Biel/Bienne.

## Gschicht
Brügg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus *Brugge*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört. Zwüschä Brügg u Aegertä verlouft hützutag ä Isäbahn- u Outobahnbrügg über d'Aarä wo Biel mit Bärn verbindä.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 19 % gläge.

## Religion
60,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 19,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,1 %, CVP 2,0 %, EVP 3,6 %, FDP 8,7 %. GLP 5,6 %, GP 7,3 %, SP 21,9 %, SVP 29,3 %, Suschtigi 6,5 %.

Gmeindspresidänt vo Brügg isch dr Marc Meichtry (Stang 2019).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 3,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 4011 Ywohner 82,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 7,3 % Französisch u 2,9 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Brügg ghört zum Hochalemannisch.

## Trivia
Ir Dütschschwiiz bekannt wordä isch Brügg im Jahr 2014 mitem Liäd "I chumä vo Brügg" vorä Brügger Schuälklass wo säch zum nä viralä Meme entwicklet het.

## Weblink

* www.bruegg.ch
* 

## Fuessnote
Brüttelen

**Brüttele** (amtlech *Brüttelen*, frz. verautet *Bretiège*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Brüttele ligt im Bärner Seeland am Rand vom Grosse Moos am Fuess vom Schauterein. D Gmeindsflächi bsteit us 70 % langwirtschaftlecher Flächi, 23,1 % Waud, 6,4 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Lüscherz, Feischterhenne, Treite, Müntschemier, Eiss u Vinelz.

## Gschicht
Brüttele isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1142 aus *Britinie*, 1148 *Britelgio*, 1183 *Britillo*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Erlech ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 13,3 % gläge.

## Religion
80,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 22,8 %, CVP 0,5 %, EVP 0,7 %, FDP 4,2 %. GLP 5,1 %, GP 6,3 %, SP 14,4 %, SVP 42,6 %, Suschtigi 3,4 %.

Gmeindspresidänt vo Brüttele isch dr Kurt Weber (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 643 Ywohner 91,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 4 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Brüttele ghört zum Hochalemannisch.

## Literatur
* Andres Moser: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern.* Landband 2: *Der Amtsbezirk Erlach, der Amtsbezirk Nidau.* Teil 1. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Wiese, Basel 1998, (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 90). ISBN 3-909164-63-3. S.&nbsp;325–339.

## Weblink

* www.bruettelen.ch
* 

## Fuessnote
Buchholterberg

**Buechouterbärg** (amtlech *Buchholterberg*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Buechouterbärg ligt am glychnamige Bärg nordöschtlech vo Tuun. D Gmeindsflächi bsteit us 59,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,2 % Waud, 5,4 % Sidligsflächi u 1,2 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Buechouterbärg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1231 aus *de Bǒcholtro*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,6 % gläge.

## Religion
88,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 11,7 %, CVP 1,1 %, EVP 4,2 %, FDP 3,4 %. GLP 3,8 %, GP 3,5 %, SP 5,3 %, SVP 53,7 %, Suschtigi 13,3 %.

Gmeindspresidänt vo Buechouterbärg isch dr Beat Haldimann (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,6 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1473 Ywohner 98,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,2 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Buechouterbärg ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.heimenschwand.ch
* 

## Fuessnote
Büetigen

**Büetige** (amtlech *Büetigen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Büetige ligt uf dr rächte Site vor Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 64,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,3 % Waud, 8 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Diessbe, Dotzige, Schwaadernou, Stude (BE) u Lyss.

## Gschicht
Büetige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus *Buetingen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büre ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,7 % gläge.

## Religion
79,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,9 %, CVP 1,6 %, EVP 1,5 %, FDP 6,7 %. GLP 4,5 %, GP 5,2 %, SP 14,8 %, SVP 39,9 %, Suschtigi 6,9 %.

Gmeindspresidänt vo Büetige isch dr Fritz Linder-Näf (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 707 Ywohner 95,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2,7 % Französisch u 0,7 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Büetige ghört zum Hochalemannisch.

## Literatur
* *Hornerblätter*, Vereinigung für Heimatpflege Büren, .

## Weblink

* www.bueetigen.ch
* 

## Fuessnote
Bühl BE

**Büeu** (amtlech *Bühl BE*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Büeu isch es Dorf im Nordweschte vom Bärner Seeland. D Gmeindsflächi bsteit us 89,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 3,7 % Waud, 6,4 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Hermerige, Chapele, Wauperswiu u Epse.

## Gschicht
Büeu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus *Bule*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,6 % gläge.

## Religion
80,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 25,7 %, CVP 1,0 %, EVP 2,3 %, FDP 6,6 %. GLP 5,2 %, GP 4,8 %, SP 10,4 %, SVP 37,5 %, Suschtigi 6,5 %.

Gmeindspresidänt vo Büeu isch dr Werner Krebs (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 389 Ywohner 95,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2,6 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Büeu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 333.JPG|Chäserei
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 332.JPG|Füürwehrdepot
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 331.JPG|Restaurant «Chrüz»


## Literatur
* Andres Moser: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern.* Landband 2: *Der Amtsbezirk Erlach, der Amtsbezirk Nidau.* Teil 1. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Wiese, Basel 1998, (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 90). ISBN 3-909164-63-3. S.&nbsp;387–391.

## Weblink

* www.buehl.ch
* 

## Fuessnote
Büren an der Aare

**Büüre** (amtlech *Büren an der Aare*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Büüre isch es Stedtli ar Aare. Do goot e Brügg übere Fluss, wo 1989 vo öperem äxtra azündet worde isch, und 1991 het me si wider gflickt; das isch e auti Houzbrügg. Underem Stedtli isch d Ländti, wo d Aareschiff haute.

D Gmeindsflächi bsteit us 46,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,1 % Waud, 12,4 % Sidligsflächi u 7,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Meieried, Saafnere, Meinisbeerg, Rüti bi Büre, Längnou, Oberwiil, Diessbe u Dotzige im Kanton Bärn u Gränche u Schnottu im Kanton Solothurn.

## Gschicht
Büüre isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1185 aus *Buirro*, 1236 *Buron*. D Stadt isch vo de Freihere vo Strassbärg ggründet worde. Es het de bis ane 1375 de Grafe vo Nidou ghört. Dr letscht Nidouer isch denn bir Verteidigung vo de Stadtmuure gäge d Gugler tötet worde.
Und denn isch Büüre ad Kyburger choo. 1398 hei d Bärner Büüre eroberet. Im Zwöitä Wäutchriäg si im Dorf Polnischi Soudatä interniärt gsi. Ds Interniärigslager hät Platz gha für 6000 Mönschä, usglaschtet isch ds Lager aber isch ds Lager aber niä meh aus mit 3500 Lüt gsi.

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büüre ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 13,4 % gläge.

## Religion
72,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 13,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 19,1 %, CVP 1,4 %, EVP 4,0 %, FDP 9,5 %. GLP 6,5 %, GP 6,9 %, SP 18,3 %, SVP 28,7 %, Suschtigi 5,6 %.

Gmeindspresidäntin vo Büüre isch d Claudia Witschi-Herrmann (Stang 2013).

## Wirtschaft
Z Büüre het’s e Handwärcher- und Gwärbverein. Er het mee als sibezg Mitglider us verschidene Sparte vo dr Wirtschaft.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3077 Ywohner 91 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,2 % Französisch u 1,7 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Büüre ghört zum Hochalemannisch.

## Bilder

Datei:Bueren-a-A-Stadtkirche.jpg|d Stadtchiuche
Datei:Bueren-a-A-Schloss.jpg|s Schloss
Datei:Bueren-a-A-Graben.jpg|dr Grabe
Datei:Bueren-a-A-Laendti.jpg|d Ländti
Datei:Bueren-a-A-Muehle.jpg|di auti Müli


## Literatur
* *Hornerblätter*, der Vereinigung für Heimatpflege Büren, .
* Max Gribi: *Büren an der Aare. Kleinstadt im Seeland.* Haupt, Bern 1988, ISBN 3-258-03963-1 (*Berner Heimatbücher* 138).

## Weblink

* www.bueren.ch
* 

## Fuessnote
Büren zum Hof

**Büüre** (amtlech *Büren zum Hof*) isch es Dorf ir politische Gmeind Froubrunne, wo zum Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn ir Schwyz ghört.

## Geografi
Büüre ligt am Oschtrand vom Rapperswiuer Platoo. D Flächi vor ehmalige Gmeind hed us 72,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 18,3 % Waud u 9,3 % Sidligsflächi bstange. D Nachbergmeinde si Schaluune, Froubrunne, Etzukofe, Möuchi u Limpech gsi.

## Gschicht
Büüre isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1249 aus *Burron*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het di damalig Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört. Uf e 1. Jänner 2014 hed Büüre mit de Gmeinde Etzukofe, Froubrunne, Graferied, Limpech, Möuchi, Schaluune u Zauggeried zur Gmeind Froubrunne fusioniert.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,7 % gläge.

## Religion
79,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,9 %, CVP 1,1 %, EVP 2,8 %, FDP 4,7 %. GLP 5,0 %, GP 14,8 %, SP 17,0 %, SVP 32,9 %, Suschtigi 2,8 %.

Gmeindspresidänt vo Büüre isch vor dr Fusion dr Heinz Marti gsi (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 431 Ywohner 97,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,7 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Büüre ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* d Website vom Dorfverein Büre-Leist (buerenzumhof.ch)
* 

## Fuessnote
Busswil bei Melchnau

**Buesu** (amtlech *Busswil bei Melchnau*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Buesu ligt im Oberaargou im Schwizer Mittuland. D Gmeindsflächi bsteit us 52,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 42,6 % Waud u 5,3 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Obersteckhouz, Langete, Mäuchnou, Madiswiu u Lotzu.

## Gschicht
Buesu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1194 aus *Bouswillare*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7 % gläge.

## Religion
87,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 14,4 %, CVP 0,1 %, EVP 4,1 %, FDP 4,2 %. GLP 4,0 %, GP 2,7 %, SP 6,5 %, SVP 58,1 %, Suschtigi 5,9 %.

Gmeindspresidänt vo Buesu isch dr Beat Jost (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1891 Ywohner 97,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,5 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Buesu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 180.JPG|Buurehof
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 186.JPG|Eintracht
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 192.JPG|Gmeindsdepot
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 197.JPG|Schueuhuus
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 202.JPG|Waumdachhuus
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 208.JPG|Bützberg


## Weblink

* www.busswil-bm.ch
* 

## Fuessnote
Burgistein

**Burgistei** (amtlech *Burgistein*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Burgistei isch e Ströusidlig ohni Dorfchern. D Gmeindsflächi bsteit us 77,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 11,7 % Waud, 9,3 % Sidligsflächi u 1,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Riggisbäärg, Tuurne, Chiuterf, Noofle, Seftige, Gurzele u Wattewiu.

## Gschicht
Burgistei isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1266 aus *Burgstein*, 1271 *Burgenstein*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,7 % gläge.

## Religion
83,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 6,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,1 %, CVP 1,0 %, EVP 3,6 %, FDP 5,0 %, GLP 1,7 %, GP 7,3 %, SP 19,3 %, SVP 39,7 %, Suschtigi 7,3 %.

Gmeindspresidänt vo Burgistei isch dr Kurt Urfer (Stang 2020).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,4 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1029 Ywohner 97,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Burgistei ghört zum Hochalemannisch.

## Bouwärch
* Schloss Burgistei

## Weblink

* www.burgistein.ch
* 

## Fuessnote
Mustafa Sâ'î Çelebi

Dr **Mustafa Sâ'î Çelebi** (gstorbe 1595 z Istambul) isch e osmanische Dichder, Mooler und Biograaf gsi.
## Wärk
Zur Zit vom Süleyman I. het er zur künstlerische Elite vom Riich ghöört.
Dr Mustafa Sâ'î Çelebi isch vor allem bekannt wäge sinere Biografii vom berüemte osmanische Archidekt Sinan,  won er vo chlii uf e Fründ von em gsi isch. In sine Büecher het er witer verzellt, was dr Sinan gsäit het, aber vor allem het er im Archidekt sini Wärk ufzellt. Die drei Schrifte, *Archidektonischi Mäisterstück, S Buech vo dr Archidektuur* und en anonüme Teggst si in dr Bibliothek vom Topkapı-Balast ufbewaart.

## Fuessnoote


## Modärni Usgoobe
*Çelebi, Sai Mustafa (2004). Book of Buildings: Tezkiretü'l Bünyan Ve Tezkiretü'l-Ebniye (Memoirs of Sinan the Architect). Koç Kültür Sanat Tanıtım ISBN 975-296-017-0
Champoz

**Champoz** (Franc-comtois [a tʃɑ̃ˈpo]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Champoz isch es Strassedorf am Südhang vom Moron. D Gmeindsflächi bsteit us 45,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 50,3 % Waud, 3,5 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Bévilard, Malleray, Souboz, Perrefitte, Moutier, Court u Sorvilier.

## Gschicht
Champoz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1365 aus *Champo*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 0,7 % gläge.

## Religion
77,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 8,6 %, CVP 1,2 %, EVP 8,0 %, FDP 6,7 %. GLP 0,0 %, GP 0,0 %, SP 7,3 %, SVP 60,8 %, Suschtigi 7,4 %.

Gmeindspresidänt vo Champoz isch dr André Mercerat (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 195 Ywohner 9,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 90,7 % Französisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Champoz isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Weblink

* www.champoz.ch
* 

## Fuessnote
Châtelat

**Châtelat** (Franc-comtois [a tʃeˈtla]) isch es Dorf i de politische Gmeind vom Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Châtelat ligt im obere Petit Val am Flüssli Sorne. Zur ehmolige Gmeind hed s Dorf Châtelat u d Wiiler Moron u Fornet-Dessous ghört. S Gmeindebiet isch us 53,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 43,8 % Waud, 2,4 % Sidligsflächi u 0,5 % süschtigi Flächi bstande. D Nachburgmeinde si Saicourt, Sornetan, Monible u Rebévelier im Kanton Bärn u Lajoux im Kanton Jura gsi.

## Gschicht
Châtelat isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1335 aus *Schestellat*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört. Uf e 1. Jänner 2015 hed Châtelat mit de ehmolige Gmeinde Monible, Sornetan u Souboz zur Gmeind mit em Name Petit-Val fusioniert.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,7 % gläge.

## Religion
85,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 11,4 %, CVP 0,4 %, EVP 22,0 %, FDP 0,1 %. GLP 0,0 %, GP 4,9 %, SP 9,8 %, SVP 46,1 %, Suschtigi 5,3 %.

Gmeindspresidänt vo Châtelat isch vor dr Fusion dr Frank Loosli gsi.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 122 Ywohner 63,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 36,1 % Französisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Châtelat isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Biuder

Châtelat 7976.jpg|Châtelat
Chatelat 005.JPG|
Fornet-Dessous 9139.JPG|Fornet-Dessous


## Weblink

* www.chatelat.ch
* 

## Fuessnote
Şehzade-Moschee

D **Şehzade-Moschee** (*Şehzade Mehmet Camii*, Prinzemoschee) – 1543-1548 z Istambul isch e frües Mäisterwärk vom osmanische Archidekt Sinan.

Noch em Evliya Çelebi häig s dr Sinan sälber as si „Leerlingsstück“ bezäichnet, im Sinan siner Autobiographii *Teẕkiretüʾl-Bünyān* beschribt er s aber as „e Bauwärk wo im Paradiis gliicht“ (binā-yı cennet-nişan-ı). D Moschee isch dr ersti Monumentalbau vom Sinan, woorschinlig as edie äigentligi ersti „Sultan-Süleyman-Moschee“ blaant. Si markiert e Wändipunkt in dr osmanische Archidektuur mit irem modällhafte zentralsümmetrische Vier-Pfiiler-Süsteem mit vier Halbkupple. Doo chunnt zum erste Mol d Kuppelkaskade us Hauptkupple, Halbkupplen und Drittelkupple zum Voorschiin, wo spööter so tüpisch worden isch. Dr Hoof isch en architekdonische Bestanddäil vom Ganze. Si isch zwar monumental, isch aber immer no im ene menschlige Maasstaab, wo s Resultaat vo de üssere Galerie isch. In dr Şehzade-Moschee het dr Sinan mit ere Ornamentik vo dr Flechi experimentiert, wo an die selschukischi Ornamentik erinneret. E baar Joor spööter brucht er dä Bauschmuck nüme. 


File:Mimar Sinan - Mosquée Şehzade Mehmet, Istanbul (02).jpg|D Şehzade-Moschee vo dinne
File:Courtyard of the Şehzade Mosque 3.jpg|Vom Innehoof us gsee
File:Sehzade Camii.jpg|Dr Innehoof mit em Kiosk
File:DSC04626 Istanbul - Sehzade camii - Foto G. Dall'Orto 29-5-2006.jpg|Innenaasicht
File:DSC04629 Istanbul - Sehzade camii - Foto G. Dall'Orto 29-5-2006.jpg|Innenaasicht
File:DSC04635 Istanbul - Sehzade camii - Foto G. Dall'Orto 29-5-2006.jpg|Innenaasicht: D Kanzle
File:DSC04647 Istanbul - Sehzade camii - Foto G. Dall'Orto 29-5-2006.jpg|Innenaasicht: D Kupple
File:İstanbul 5036.jpg|Innenaasicht


## Fuessnoote
Corcelles BE

**Corcelles** (Franc-comtois [kɔrsɛl/kɔʃel]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Corcelles isch es Strassedorf am öschtleche Ändi vom Grand Val. D Gmeindsflächi bsteit us 40 % langwirtschaftlecher Flächi, 57,8 % Waud, 1,8 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Crémines u Seehof im Kanton Bärn, Vermes im Kanton Jura u Gänsbrunne im Kanton Solothurn.

## Gschicht
Corcelles isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1181 aus *Corcellis*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,1 % gläge.

## Religion
69,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 22,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 3,6 %, CVP 11,7 %, EVP 9,2 %, FDP 1,0 %. GLP 2,3 %, GP 4,7 %, SP 4,9 %, SVP 34,3 %, Suschtigi 28,3 %.

Gmeindspresidäntin vo Corcelles isch d Noémie Koller (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 205 Ywohner 15,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 84,4 % Französisch u 0,5 % Italienisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Corcelles isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Biuder

Datei:Corcelles Bogenviadukt.jpg|Bogeviadukt
Datei:Corcelles BE Restoracio L'Etrier d'Argent 166.JPG|Restaurant «L'Etrier d'Argent»
Datei:Corcelles BE 159.JPG|Typischs Wohnhuus
Datei:Corcelles BE lernejo 160.JPG|Schueuhuus
Datei:CorcellesBE03.JPG|Gore-Virat-Schlucht


## Weblink

* 

## Fuessnote