Antoniuskirche (Basel)

D **Antoniuskiirche** isch e römisch-katholischi Kiirche in dr Schwizer Stadt Baasel.  Si befindet sich im Santihanns-Gwardier und isch em Häilige Antonius vo Padua gweiht.

D Kiirche isch vo 1925 bis 1927 as ersti räini Betonkiirche in dr Schwiz vom Archideggt  Karl Moser und dr Baufirma *G. Doppler und Sohn* in schaligsrohem Sichtbeton baut worde. Am 13. Septämber 1931, wo si vier Joor fertig gsi isch, het die fiirligi Kiirchweih dur e Bischof Joseph Ambühl stattgfunde. In de erste Joor het mä dr Bau au as *Seelesilo* verspottet.

## D Archidektuur
S Üssere vo dr Antoniuskiirche het e gschlossnigi Gsamtform, wo us drei Hauptdäil zämmegsetzt isch: s Portal, dr Lengsbau und dr Gloggedurm. Dr Grundriss vo dr Kiirche isch rächteggig und misst 60 uf 22 Meter. D Hööhi isch 22 Meter. Dr Körper vo dr Kiirche isch zwüsche meerstöckige Woonhüüser iiklemmt, stoot aber wäge sim höüchere First, dt Iigangspartii und em Durm uuse. D Hööchi vom Durm isch 62 Meter, drvo misst d Gloggestuube elläi mit iire fümf Glogge 12 Meter. Zooberst oobe befindet sich e hoochs Betonchrüz.

Im Innere isch alles funkzional duuregstaltet. Acht schlanki Betonpfiiler drääge s Donnegwölb und die kassettierte Flachdeckene vo de schmaale Siteschiff. D Biichtstüel stöön in säggs Würfel e chli us em Gsamtkubus uuse. Nääbe iine si Fänster, wo vo drei sänggrächte und drei woogrächte Betonsprosse underdäilt si und wo jeedes 4.80 m bräit und 13.80 m hooch isch. Iiri Farbigkäit und d Liechtspiil wo dur sä entstöön, brääge s Innere vo dr Kiirche wääsentlig und gän em zämme mit em Root-Bruun vom Klinkerboode us Lausener Doon e bsundrige, iiladende Charakter.

Dr Chor isch woorschinlig dr Däil, wo archidektonisch am unusgwogste isch, het wenig Ruum und zvil Mööbel. D Site vo dr Sängerempore und dr Orgle überzügt mee. 

Alli Däil vo dr Konstrukzion, dusse wie dinne, het mä schaligsroh und ooni Butz gloo.

## D Usstattig

D Usstattig isch hauptsächlig s Wärk vom Archidekt Moser, wo d Entwürf für en Altar, s Chrüz und d Kanzle gmacht het.

Dr Chrüzwääg het dr Bildhauer Max Uehlinger (* 1894 z Züüri; † 1981 z Minusio) in Stäi ghaue und s Chranzrölief us Messing  stammt vom Franz Herger.

Für die elf Fänster het mä e Wettbewäärb usgschriibe. D Hauptkriterie si gsi: e Gsamtflechi vo 70 m² us Antikglas und in dr undere Helfti Daarstellige us em Lääbe vom Antonius und vom Jesus. Es het e chli Brobleem gee mit de Fänster bis si denn 1930 baraat gsi si.

Die groossi Orgle isch 1931 vo dr Firma *Orgelbau Willisau AG*, wo hüte nüme exisitiert, baut worde.


Datei:Basel_Antoniuskirche_Kanzel.jpg|D Kanzle
Datei:Basel_Antoniuskirche_Relief.jpg|S Sitewandrölief: *[[Simon von Cyrene|Dr Simon vo Kyrene]], die fümfti Stazion vom [[Kreuzweg|Chrüzwääg]]*


## Renowazione
Scho bald het mä Schääde entdeggt, wil s nid gnueg Beton über de Armierigsiise ghaa het, s Iise het afo roste und dr Beton abblatzt isch. D Luftverdräggig, wo immer gröösser worde isch, het alles no schlimmer gmacht. Scho 1950 het mä dr Gloggedurm mit Spritzbeton müesse absichere und 1962 het mä s Kiircheschiff an vile Stelle usbesseret. 1973 het mä dr Durm nüesse saniere und im Joor 1981 het mä dr Räst vo dr Kiirche afo renowiere.

## Litratuur
* Dorothea Christ,  Dorothee Huber; Römisch-Katholischen Kirche Basel-Stadt (Hrsg.): *Die Antoniuskirche in Basel*. Ein Hauptwerk von Karl Moser, Birkhäuser, Basel / Boston / Berlin 1991, ISBN 3-7643-2600-X. 

## Fuessnoote


## Weblingg

* ''Kirche heute: Eine Pioniertat des Kirchenbaus – 80 Jahre St. Anton Basel''