Liste der Rheinbrücken

D **Lischtè vo dè Rhybruggènè** git d Bruggènè a, wo dè Rhy und sini verzweigte Ärm im Rhydelta übberquered.

D Sortyrig erfolgt em Fluss no nidsi, sowit mò s kennt, suscht alphabetisch.

## Alperhy

Im Rhydal, am Vorder- un am Hinterrhy gits vili Bruggene, drunter au söttigi, wo architektonisch odder ingenieurtechnisch intressant sin, wi zum Byschspill:

* Rhiibrugg Diepoldsau, Strõssebrugg bi Diepoldsau (1985, Schrägseilbrugg, erschti seilabgschpannti Strõssebrugg i dè Schwiz)
* Alti Rhybrugg Vaduz-Sevelen (Holzkonschtruktion vo 1901)

Di erschte Bruggènè vom Rhy ganz obe noch de Kwelle sind am Vorderrhy d Brugg vo der Alpstrooss under am Tomasee i der Bündner Gmeind Tavetsch und am Hinderrhy d Brugg bim Milidäärgländ i der Gmeind Hinderrhy.

E ganzi Grubbe vo Bruggene für Auto, Ysebaan und Fuessgänger gits bi Bonaduz und Rychenau.


Vorder hinterrhein.jpg|Brugge bi Rychenau
ETH-BIB-Tamins, Reichenau, Bonaduz, Rhäzüns v. 4600 m-Inlandflüge-LBS MH01-003831.tif|Luftbild mid de Bruggene bi Rychenau


## Seerhy

### Konschtanz
* (Aalti) Konschtanzer Rhybrugg (Konzylschtrõß) Dõ fangt d Rhykilometryrig aa* („Kilometer 0“)*.
* sognannti „Faarradbrugg“, è Fuèßgänger- un Faarradbrugg am Seerhy, wo d FH Konschtanz mit èm Konschtanzer Induschtrygebièt bim Unterlohn vobiendet 
* Schänzlebrücke, B 33 (urschprünglich als Autobaanbrugg blaant, abber lang nu für dè lokale Vokeer vu Konschtanz-Paradys un èm Konschtanzer Induschtrygebièt bruucht, hüt Vobindung zu dè Schwizer A7)

## Hochrhy
### Stei am Rhy

* Rhybrugg z Stei

### Hemishoffè
* Strõßèbrugg bi Hemishoffè
* Ysebaabrugg bi Hemishoffè

### Gailingè am Hochrhy – Dièssèhoffè

* Rhybrugg Dièssèhoffè-Gailingè, deggti Holzbrugg (L190)

### Schaffhuusè
* Rhybrugg Füèrthalè vo dè Seelinniè bi Schaffhuusè
* Rhybrugg Schaffhuusè-Füèrthalè, Strõssèbrugg i dè Zürcherstrõß
* Fuèßgängerschteeg übber s Chraftwärch Schaffhuusè
* Rhybrugg Schaffhuusè-Flurlingè, Strõßèbrugg i dè Gründèstrõß

* Autobaanbrugg a dè A4

### Neuhuusè am Rhyfall
* Rhyschteeg Neuhuusè-Flurlingè, Strõssèbrugg mit Gwichtslimitè
* Ysèbaabrugg am Rhyfall mit Fuèßgängerschteeg a dè Rhyfallbaan
* Rhyschteeg Nool, für Fuèßgänger un Radfaarer zum Wyler Nool

### Rhynau
* Brugg übber s Chraftwärch Rhynau, für Kfz gschperrt
* Brugg uff d Rhyinslè mit èm Kloschter Rhynau bi Rhynau
* Rhybrugg Rhynau-Altèburg, (Rhynauer Strõß)

### Rüèdlingè
* Rhybrugg Rüèdlingè, Strõßèbrugg zwûschè Rüdlingè un Flaach (Hauptschtr.)

### Eglisau

* Strõßèbrugg bi Eglisau, weschtlich vum Dorfchèrn vo Eglisau dirèkt am Rhy unnè
* Ysèbaabrugg bi Eglisau, strömabsi un wit übber m Rhy

### Rhysfäldè ↔ Herdèrè
* Brugg übber s Chraftwärch Eglisau-Glattfäldè, für Kfz gschpèrrt

### Hoètengè ↔ Kaiserschtuèl
* Strõßèbrugg Kaiserschtuèl–Hoètengè
: Quervobindig zwûschè dè Kantonsschtrõß 7 (Kanton Züri) un dè Landesschtrõß 161 (Baddè-Württèbärg)

### Mellikè ↔ Reckingè
* Fuèßgängerübbergang am Chraftwärch Reckingè
: Nu mit Uuswys un zollfreiè Warè erlaubt.

### Küssabärg ↔ [[Bad Zurzach|Zurzi]]
* Strõßèbrugg zwûschè Zurzi un Rhyènè (1907 nõch Johrhundertè ooni Brugg a dè Stell vo römischè un mittelaalterlichè Vorgänger baut)

### Choblez ↔ Waldshuèt

* Ysèbaabrugg vo 1859 a dè èrschtè internationalè Baanschtreggi zwûsche Dütschland un dè Schwiz ; graad nebbèdraa
* Strõßèbrugg vo 1932 (B34/E54 – Rhybruggèschtrõß – Kantonsschtrõß 7)

### Albrugger Inslè
Inslè zwûschè èm Rhy un èm Wärchkanal vom Chraftwärch Albrugg-Dogèrè:am dütschè Ufer vom Hochrhy, gèrn bruucht vo dè Grènzgänger, wo im KKW Leibschtadt schaffed.
* Drei Bruggènè für Fuèßgänger un Radfaarer übber dè Wärchkanal, unterschti gòt übber s Chraftwärch.
* Zwei Bruggènè für Fuèßgänger un Radfaarer übber dè Rhy, obberè gòt übber s Weer.

### Laufèburg
* D Hochrhybrugg bi Laufèburg, d Vobindig zwûschè dè B 34 un dè aargauischè Hochrhyschtrõß ; bim Bau hèt mò mit unterschidlichem Normalnull falsch vomèssè.
* D Laufèbrugg, mittlerwyl für Kraftfaarzüüg gschpèrrt, vobindet d Altschädt vom badischè un aargauischè Laufèburg. 

### Säckingè

* Säckinger Holzbrugg,  für Kraftfaarzüüg gschpèrrt.
* Fridolinsbrugg, gwidmèt im Liblings-Kirchèpatron vo dè Hotzèwälder.

### Rhyfäldè
* Fuèßgängerbrugg übber s Chraftwärch Rybrug-Schwörschtadt (Chraftwärchkschtrõß)
* Neus Wasserchraftwàrch Rhyfäldè
* Aalti Rhybrugg Rhyfäldè zwûschè m dütschè Rhyfäldè un èm schwizer Rhyfäldè
* Rhyfälder Brugg, Autobaanbrugg zwûschè dè A 861 weschtlich vo Rhyfäldè un dè A3 bi dè Uusfaart Rhyfäldè-Oscht.

### Augscht
* d Stauschtùfè Augscht/Wyylè mit èm Fuèß- un Radwäg übber s Weer

### Basel

*Luèg au:* Basler Rhybruggènè
* s Chraftwärch Birsfäldè mit èm Fuèsswäg übber s Weer
* Vobindigsbaabrugg
* Schwarzwaldbrugg vo dè A 2 (CH)/A 5 (D) (Ersatz für diè abgrisseni Dalbebrugg)
* Wettschteibrugg
* Mittleri Brugg
* Johanniterbrugg
* Dreirosèbrugg, zweischtöggigi Brugg, A 3

## Obberrhy
### Hüningè ↔ Wyl

* Dreiländerbrugg: wältwit längschti freidrägendi Rad- un Fuèßgängerbrugg zwûschè Wyl am Rhy-Fridlingè z Südbaddè un èm französischè Hüningè im Elsass mit Bligg uff Basel (CH), vom franko-öschterrychischè Architektè Dietmar Feichtinger.
* Schiffbrugg Hüningè–Wyl, vo 1872 bis 1944.
* Palmrainbrugg bi Wyl am Rhy, vo 1878 bis 1937 Ysèbaabrugg, Strǒßèbrugg sit 1979 (B 532)
* Brugg uff d Rhyinslè (K6326, Rhystrõß)

### Südlichi badisch-elsässischi Gränz
* Rhybrugg Ottmarsheim Autoroute A36/B 5 bi Neuèbürg am Rhy
* Rhybrugg Neuèbürg-Chalampé,  Ysèbaan- un sit 1963 Strõßèbrugg (B 378)
* Schiffbrugg Neuèbürg am Rhy–Chalampé; (1872/73 – 1939)
* Alain-Foechterle-Erich-Dilger-Brugg, eischpurig für Faarzüüg bis 3,5 Tonnè Hartheim – Fessèheim
* Rhybrugg Briisach - Neu-Briisach, vo 1878 bis 1945 Ysèbaabrugg, Strõßèbrugg sit 1947, (B 31)
* Stauweer bi Burkheim (Vogtsburg), Übbergang uff d Rhyinslè (Fôret Domaniale de Marckolsheim, Nationalpark) für Radfaarer/Fuèßgänger
* Rhybrugg Sasbach-Marckolsheim bi Sasbach am Kaiserschtuèl (sit 1984, L113; 1873 bis 1984 Schiffbrugg – Fäarè)
* Stauwehr Rhinau, Übergang auf die Rheininsel bei Weisweil für Radfahrer/Fußgänger
* Brugg bi Nonnèwyèr (L100)
* Schiffbrugg Gerschtheim-Ottèheim (1873 bis 1918)

### Strǒßburg ↔ Keel

* Pierre-Pflimlin-Brugg
* Zwei-Ufer-Passerèllè
* Langi Brugg (1388 – 1797)
* Europabrugg (B 28)
* Derzit (Juli 2014) im Bau: Neui Rhybrugg für d Strõßèbaa Strõßburg-Keel (Linniè D vo dè Strõßburger Strõßèbaanè), no ooni Nammè, blaanti Eröffnig: 2016
* Ysèbaabrugg bi Keel

### Nördlichi badisch-elsässischi Gränz
* Brugg bi Rhynau (L87), Stauschtùfè Rhynau-Gambsheim
* Schiffbrugg Drusèheim–Greffèrè (17. Johrhundert un 1875–1961), sit 1961 Fäarè
* Brugg bi Iffezheim (B 500), Stauschtùfè Iffezheim
* Wintersdorfer Brugg bi Raschtatt (L78B), Ysèbaabrugg, sit 1960 au Strõßèbrugg, regulärè Baanvokeer sit 1966 ygschtellt
* Schiffbrugg Seltz-Plittersdorf (1873 bis 1939), denòch Rhyfäärè

### Karlsruhe ↔ Wörth am Rhy
* Rhybruggènè Maxau (Baanschtreggi Windè-Karlsruè, B 10)

### Germersheim
* Ysèbaabrugg Germersheim
* Rudolf-vo-Habsburg-Brugg (B 35)

### Speyer
* Salièrbrugg
* Autobaanbrugg Speyer

### Monnèm ↔ Ludwigshaffè
* Konrad-Adenauer-Brugg, Strõßè- un Strõßèbaabrugg, denebbè zwei je zweigleisigi Ysèbaabruggènè vo dè KBS 670
* Kurt-Schumacher-Brugg, Strõßè- un Strõßèbaabrugg
* Theodor-Heuss-Brugg vo dè A 6

### Worms
* Nibelungèbrugg Worms (Strõßèbrugg bi Worms un Lampertheim-Rosègartè)
* Rhybrugg Worms (Ysèbaabrugg bi Worms un Lampertheim-Hofheim)
* Rhybrugg Gernsheim, 1945 kabutt gmacht worrè

### Mainz
* Weisenauer Brugg (A 60) (sit 1961)
* Mainz-Gustavsburger Ysèbaabrugg (1860–1945; nõch Sprengung durch diè behelfsmäßigi *Roosevelt-Brugg* ersetzt worrè bis zu dè Widderinbetrybnaam 1949)
* Schiffsbrugg z Mainz (1661–1885)
* Römischi Steipfylerbrugg (1.–5. Jh. n. Chr.)
* Karolingischi Rhybrugg z Mainz (813 abbrènnt, d Inbetrybnaam isch unklärt)
* Theodor-Heuss-Brugg (B 455, B 40)
* Alexander-M.-Patch-Brugg (1946–1950)* (Notbrugg in Volängerig vo dè Kaiserstrõß/B40)
* [[Kaiserbrücke (Mainz)|Kaiserbrugg]] (Ysèbaabrug) (1901–1945, nõch Sprengig durch diè behelfsmäßigi *George-C.-Marshall-Brugg* ersetzt worrè bis zum Widderuffbau als *Nordbrugg* 1955)
* [[Schiersteiner Brücke|Schyrschteiner Brugg]] ([[Bundesautobahn 643|A 643]]) (sit 1962)
<div style="clear:both;"></div>

== Mittelrhy ==





=== Bingè ↔ Rüèdesheim ===
* [[Hindenburgbrücke|Hindèburgbrugg]], 1913/15, kabutt gmacht 1945 (Ysèbaabrugg)

=== St. Goar ↔ St. Goarshuusè ===
* *Mittelrhybrugg (Blaanigè wörred z.&nbsp;Z. nit witergfüürt)*

=== Koblènz ===
* [[Südbrücke (Koblenz)|Koblènzer Südbrugg]] ([[B 327]]), 1969/75
* [[Horchheimer Eisenbahnbrücke|Horchheimer Ysèbaabrugg]], 1876/78, Widderuffbau 1947, Neubau 1961
* [[Pfaffendorfer Brücke|Pfaffèdorfer Brugg]] ([[Bundesstraße 49|B 49]]), 1862/64, Widderuffbau 1952/53
* [[Römische Brücken in Koblenz#Römische Pfahlbrücke über den Rhein|Römischi Pfaalbrugg]] (ca. 49 n. Chr.)
* [[Fliegende Brücke (Koblenz)#Vorgängerbauten|Brugg *uss Pfaalbau un Böötli*]] (1663–1670; aaschlièßend Fäärbetrièb als sog. [[Fliegende Brücke (Koblenz)|Fliègendi Brugg]] 1680–1819)
* [[Schiffbrücke (Koblenz)|Schiffbrugg]], 1818/19, kabutt gmacht 1945
* Amrikanischi spôter französischi Pontonbrugg, Notbrugg aaschtell vo dè Schiffbrugg, bi nèm Hochwasser kabutt gangè, 1945–1947

=== Nidderwerth ↔ Vallendar ===
* [[Niederwerth#Geographie|Nidderwerther Brugg]], 1958 (Nu übber dè rächte Rhyarm)

=== Koblènz ↔ Bendorf ===
* [[Bendorfer Brücke|Bendorfer Brugg]], 1962/65 ([[Bundesautobahn 48|A 48]])

=== Urmitz ↔ Neuwyd ===
* [[Urmitzer Eisenbahnbrücke|Urmitzer Ysèbaabrugg]], 1916/18, Widderuffbau 1953/54 (ehem. Kronprinz-Wilhelm-Brugg)

=== Weißèthurm ↔ Neuwyd ===
* [[Caesars Rheinbrücken|Rhybruggènè vom Cäsar]] (55 v. Chr.)
* [[Raiffeisenbrücke|Raiffysèbrugg]], 1974/78

=== Remagè ↔ Erpel ===
* [[Ludendorff-Brücke|Ludèdorff-Brugg]] (Ysèbaabrugg, 1918, kabutt gmacht 1945)

=== Bonn ===
* [[Konrad-Adenauer-Brücke (Bonn)|Konrad-Adenauer-Brugg]], 1967/72, („Südbrugg“) für d [[Bundesautobahn 562|A 562]]
* [[Kennedybrücke (Bonn)|Kennedybrugg]], 1949
* [[Friedrich-Ebert-Brücke (Bonn)|Fridrich-Ebèrt-Brugg]], 1964/67, („Nordbrugg“) für d [[Bundesautobahn 565|A 565]]
<div style="clear:both;"></div>

== Nidderrhy ==
=== Köln ===


; Köln
* [[Römerbrücke (Köln)|Konschtantinbrugg]], römischi Brugg zwûschè Köln un [[Köln-Deutz|Deutz]], im Johr 310 baut worrè, dè Rèscht um 950 wèggmacht
* "Fliègendi Brugg", spòtmittelalterlichi [[Gierponte|Gyrbrugg]] bis 1822 zwûschè Köln un Deutz
* Schiffsbrugg, zwûschè Köln un Deutz, 1822 bis 1913.
* Amrikanischi Pontonbrugg, Notbrugg 1945 vo dè amrikanischè Streitchräft baut worrè, zwûschè [[Köln-Bayenthal|Köln-Bayèdaal]] un [[Köln-Poll]]
* Patton-Brugg, Notbrugg, nõch èm Zweitè Wältchrièg z Köln, zwûschè [[Köln-Altstadt-Nord|Köln-Altschtadt-Nord]] un [[Köln-Deutz]] in Höchi vom Rhypark
* "Amrikanischi Brugg", Notbrugg [[Köln-Altstadt-Nord|Köln-Altschtadt-Nord]] un [[Köln-Deutz]] aaschtell vo dè ygschtürztè Hindèburgbrugg vo 1945 bis 1947.
* [[Rheinbrücke Köln-Rodenkirchen|Rodèkirchener Brugg]],  1938/41, Hängebrugg, Autobaanbrugg ([[Bundesautobahn 4|A 4]]) mit Trottoir/Velowäg, Widderuffbau 1950/1954, Zwillingsbrugg 1990/1995 zwûschè [[Köln-Rodenkirchen|Köln-Rodèkirchè]] un [[Köln-Poll]]
* [[Kölner Südbrücke|Kölner Sûdbrugg]], 1906/1910 als Fachwärchbogèbrugg, Ysèbaa mit Trottoir, Widderuffbau 1946/1950 zwûschè [[Köln-Bayenthal|Köln-Bayèdaal]] un Köln-Poll
* [[Severinsbrücke|Severinsbrugg]], 1958/1959 als Schrägseilbrugg, Strõßèbrugg mit Trottoir/Radwäg zwûschè! [[Köln-Altstadt-Süd|Kölner Sûdschtadt]] un Köln-Deutz
* [[Deutzer Brücke|Deutzer Brugg]], 1913/1915 als "Hindèburgbrugg", è Chettè-Hängebrugg (Nõchfolgerin von èrè Schiffbrugg, 1822), Neubau 1947 als èrschti Staalkaschtèdrägerbrugg, Zwillingsbrugg 1984 in Spannbedong zwûschè Köln-Altschtadt-Nord un Köln-Deutz
* [[Hohenzollernbrücke|Hohèzoll!èrèbrugg]], 1907/1911 als Fachwärchbogèbrugg (Nõchfolgerin vo dè [[Dombrücke|Dombrugg]], 1859 als Gitterdrägerbrugg), Widderaufbau 1948–1956, zwûschè [[Köln-Altstadt-Nord|nördlichè Kölner Altschtadt]] un [[Köln-Deutz]], Zwillingsbrugg 1985/1989, Ysèbaabrugg mit Trottoir/Radwäg
* [[Zoobrücke|Zoobrugg]], 1962/1966 als Staalkaschtèdrägerbrugg, Strõßèbrugg mit Trottoir/Radwäg zwûschè dè [[Köln-Altstadt-Nord|nördlichè Kölner Altschtadt]] un Köln-Deutz
* [[Mülheimer Brücke|Mülheimer Brugg]], 1927/1929 als Hängebrugg (Nõchfolgerin vo dè [[Mülheimer Schiffbrücke|Müllheimer Schiffbrugg]], 1888 bis 1912), Widderuffbau 1951, Strõßèbrugg mit Trottoir/Radwäg zwûschè [[Köln-Riehl|Köln-Ryyl]] un [[Köln-Mülheim]]
; Köln ↔ Leverkusè
* [[Rheinbrücke Leverkusen|Rhybrugg Leverkusè]], 1962/1965 als Schrägseilbrugg, Autobaanbrugg ([[Bundesautobahn 1|A 1]]) mit Trottoir un Radwäg zwûschè [[Köln-Merkenich]] un [[Leverkusen|Leverkusè]]

=== Düsseldorf ===
; Düsseldorf ↔ Neuss
* [[Rheinbrücke Düsseldorf-Flehe|Rhybrugg Düsseldorf-Flehe]] für d [[Bundesautobahn 46|A 46]]
* [[Josef-Kardinal-Frings-Brücke (Düsseldorf)|Josef-Kardinal-Frings-Brugg]] z Düsseldorf, vormòls Sûdbrugg
* [[Hammer Eisenbahnbrücke|Hammer Ysèbaabrugg]]
; Düsseldorf
* [[Rheinkniebrücke|Rhyknûèbrugg]]
* [[Oberkasseler Brücke|Oberkappeler Brugg]]
* [[Theodor-Heuss-Brücke (Düsseldorf)|Theodor-Heuss-Brugg]]
; Düsseldorf ↔ Meerbusch
* [[Flughafenbrücke|Flughaffèbrugg]] a dè [[Bundesautobahn 44|A 44]]

=== Krefäld ===
; Krefäld-Ürdingè ↔ Dûûsburg-Mündelheim
* [[Krefeld-Uerdinger Brücke|Krefäld-Ürdinger-Brugg]] zwûschè [[Uerdingen|Krefäld-Ürdingè]] un [[Mündelheim|Dûûsburg-Mündelheim]]

=== Dûûsburg ===



; Dûûsburg
* [[Duisburg-Hochfelder Eisenbahnbrücke|Dûûsburg-Hochfälder-Ysèbaabrugg]]
* [[Brücke der Solidarität|Solidaridäts-Brugg]] zwûschè [[Hochfeld|Dûûsburg-Hochfäld]] un [[Duisburg-Rheinhausen|Dûûsburg-Rhyhuusè]]
* [[Rheinbrücke Neuenkamp|Rhybrugg Neuèkamp]] [[Bundesautobahn 40|A 40]]
* [[Friedrich-Ebert-Brücke (Duisburg)|Fridrich-Ebert-Brugg]] zwûschè [[Ruhrort|Dûûsburg-Ruurort]] un [[Homberg (Duisburg)|Dûûsburg-Hombärg]]
* [[Haus-Knipp-Eisenbahnbrücke|Huus-Knipp-Ysèbaabrugg]]
* [[Beeckerwerther Brücke|Beeckenwerther-Brugg]] a dè [[Bundesautobahn 42|A 42]]

<gallery>
Duisburg Bruecke der Solidaritaet.jpg|[[Brücke der Solidarität|Solidaridätsbrugg]]
</gallery>

=== Wesèl ===
* [[Niederrheinbrücke Wesel|Nidderrhybrugg Wesèl]] (baut 1917, kabutt gmacht 1945, 1945–1950 Behelfsbrugg; neu uff aaltè Pfyler (1917) 1950, Neubau 2009, im Momènt (Oktober 2013) stônn no d Pfyler vo dè Rhybabèbrugg vo 1917 bzw. iri Nõchfolgebautè un dè Neubau vo 2009)
* [[Eisenbahnbrücke Wesel|Ysèbaabrugg Wesèl]] (baut 1872–1874 für d [[Hamburg-Venloer Bahn|Hamburg-Venloer Baan]], am 10. März 1945 als letschti Rhybrugg in dütscher Hand bim Rüggzùg vo dè Weermacht gschprèngt)

Graad im Berych Wesèl un Rees sin 1945 è großi Aazaal vo Behelfsbruggènè entschtandè, welli vom britischè, kanadischè un US-amrikanischè Pionyr baut worrè sin. Selli deils seer unterschydlichè Bruggènè (vo Boots- bis hy zuè [[Bailey-Brücke|Bailey-Bruggè]]) sin wòòrend dè [[Operation Plunder]] un denõch als Nachschubroutè für diè alliyrtè Armeè vowendet worrè.

=== Rees ===
* [[Rheinbrücke Rees-Kalkar|Rhybrugg Rees-Kalkar]], baut 1965–1967

=== Emmerich ===
* [[Rheinbrücke Emmerich|Rhybrugg Emmèrich]] (B 220), baut 1962–1965, mit 500 m gröschti Spannwitti z Dütschland
* [[Griethausener Eisenbahnbrücke|Grythuusener Ysèbaabrugg]], baut 1865, historischi Ysèbaabrugg übber dè Altrhy, sit 1987 ußer Betrièb

<gallery>
Rheinbrücke Emmerich Gesamtansicht.jpg|[[Rheinbrücke Emmerich|Rhybrugg z Emmèrich]]
Altrheinbrücke Griethausen.JPG|[[Griethausener Eisenbahnbrücke|Grythuusemer Ysèbaabrugg]]
</gallery>

== [[Waal (Fluss)|Waal]] – [[Merwede]] – [[Noord]] – [[Nieuwe Maas]] ==


=== [[Nijmegen|Nimwääg]] ===
* [[Waalbrücke bei Nimwegen|Waalbrugg bi Nimwääg]] (baut 1931/1936, kabutt gmacht, Neubau 1940)
* [[Eisenbahnbrücke Nimwegen|Ysèbaabrugg Nimwääg]] ([[Bahnstrecke Arnhem–Nijmegen|Baanschtreggi Arnheim-Nijmääg]]) (baut 1879, kabutt gmacht un Neubau 1940 un 1945, Neubau 1984)
* [[De Oversteek]] (baut 2013)

<gallery>
Aerial view of the bridge across the Waal River.jpg|Waalbrugg bi Nimwääg, 1944
Nijmegen rail bridge 1879.jpg|[[Eisenbahnbrücke Nimwegen|Ysèbaabrugg Nimwääg]], 1879
De Oversteek 01.jpg|[[De Oversteek]], 2013
</gallery>


=== [[Beuningen|Beuningè]] ===
* [[Tacitusbrücke|Tacitusbrugg]] ([[Rijkswäg 50|A50]]) (baut 1971/1976, erwiterèt 2011/2013)



=== [[Neder-Betuwe]] ===
* [[Prinz-Willem-Alexander-Brücke|Prinz-Willem-Alexander-Brugg]] (baut 1972/1974)


=== [[Zaltbommel]] ===
* [[Dr.-W.-Hupkes-Brücke|Dr.-W.-Hupkes-Brugg]] ([[Bahnstrecke Utrecht–Boxte|Baanschtreggi Utrècht-Boxtel]]) (baut 1865–1869 un 1932, kabutt gmacht un neu uffbaut 1945)
* [[Bommelse Brücke|Bommelse-Brugg]] (baut 1931/1933, abgrissè 2007/2008)
* [[Martinus-Nijhoff-Brücke|Martinus-Nijhoff-Brugg]] ([[Rijkswäg 2|A2]]) (baut 1993/1996)

<gallery>
Spoorbrug bij Zaltbommel 001.jpg|[[Dr.-W.-Hupkes-Brücke|Dr.-W.-Hupkes-Brugg]], 1870
Zaltbommel Bommelse Brug 003.jpg|[[Bommelse Brücke|Bommelse-Brugg]], 1980
2006-05-23 15.32 Zaltbommel, Nijhoff-brug.JPG|Martinus-Nijhoff-Brugg
</gallery>

=== [[Gorinchem]] ===
* [[Merwedebrücke bei Gorinchem|Merwedebrugg bi Gorinchem]] ([[Rijkswäg 27|A27]]) (baut 1959/1961)

<gallery>
Merwedebrug.jpg|[[Merwedebrücke bei Gorinchem|Merwedebrugg bi Gorinchem]], 1999
</gallery>


=== [[Sliedrecht|Slydrècht]] ===
* [[Baanhoekbrücke|Baanhoekbrugg]] ([[Bahnstrecke Elst–Dordrecht|Baanschtreggi Elscht-Dordrècht]]) (baut 1885, erneuerèt 1978-1983)

<gallery>
Sliedrecht Baanhoekbrug 001.jpg|Baanhoekbrugg, 1885
</gallery>


=== [[Papendrecht|Papendrècht]] ===
* [[Merwedebrücke Papendrecht|Merwedebrugg Papendrècht]] ([[Rijkswäg 3|N3]]) (baut 1967)

=== [[Alblasserdam]] ===
* [[Brücke über die Noord|Brugg übber d Noord]] (N 915) (baut 1939)

<gallery>
Denoord.jpg|[[Brücke über die Noord|Noord-Brugg]]
</gallery>





=== [[Rotterdam]] ===
* [[Van Brienenoordbrug]] ([[Rijkswäg 16|A16]]) Èrschti Brugg (baut 1961/1965); Zweiti Brugg (baut 1990)
* [[Willemsbrücke|Willemsbrugg]] (baut 1878, Neubau 1981)
* Willems-Ysèbaabrugg ([[Bahnstrecke Breda–Rotterdam|Baanschtreggi Breda-Rotterdam]]) (baut 1877, abgrissè 1994)
* [[Erasmusbrücke|Erasmusbrugg]] (baut 1996)

<gallery>
Willemsbrug 1878.jpg|Willemsbrugg, 1878
Spoorbrug Nieuwe Maas 1925.jpg|Willems-Ysèbaabrugg, um 1925
</gallery>

== [[Nederrijn]] – [[Lek (Fluss)|Lek]] ==



=== [[Arnhem|Arnheim]] ===
* [[Andrei-Sacharow-Brücke|Andrej-Sacharow-Brugg]] (baut 1986/1987)
* [[John-Frost-Brücke|John-Froscht-Brugg]] (bekannt als *D Brugg vo Arnheim*; baut 1935, kabutt gmacht 1940 un 1944, Neubau 1948)
* Nelson-Mandela-Brugg (baut 1974/1977)
* Ysèbaabrugg vo dè [[Bahnstrecke Arnhem–Nijmegen|Baanschtreggi Arnhem-Nijmegè]] (baut 1879, kabutt gmacht, Neubau 1940 un 1952)

<gallery>
Arnhem Andrej Sacharovbrug 001.jpg|[[Andrei-Sacharow-Brücke|Andrei-Sacharow-Brugg]]
Aerial view of the bridge over the Neder Rijn, Arnhem.jpg|John-Froscht-Brugg, 1944
</gallery>

=== [[Renkum]] ===
* Autobaanbrugg a dè [[Rijkswäg 50|A50]] (baut 1966/1972)

=== [[Rhenen]] ===
* Ysèbaabrugg vo dè [[Bahnstrecke Kesteren–Amersfoort|Baanschtreggi Keschterè-Amersfoort]] (baut 1879, kaputt gmacht, Neubau 1940 un erneut kabutt gmacht 1944, Neubau in chly)
* Strõßèbrugg a dè N233 (baut 1955/1957)


=== [[Culemborg]] ===
* Kuilenburgse Ysèbaabrugg dè [[Bahnstrecke Utrecht–Boxtel|Baanschtreggi Utrècht-Boxtel]] (baut 1863/1868, Neubau 1983)


=== [[Vianen]] ===
* Lekbrugg a dè [[Rijkswäg 27|A27]] (baut 1975/1981)
* Aalti Lekbrugg a dè [[Rijkswäg 2|A2]] (baut 1936, kabutt gmacht im Zweitè Wältchrièg, Neubau 1948/1949)
* Jan-Blankè-Brugg a dè A2 (baut 1999/2005)
<gallery>
Lekbrug.Vianen.jpg|Aalti Lekbrugg a dè A2 nebbè dè Jan-Blankè-Brugg
</gallery>

== [[IJssel]] ==


=== [[Arnhem|Arnheim]] ===
* [[Brücke bei Westervoort|Brugg bi Weschtervoort]] ([[Bahnstrecke Oberhausen–Arnhem|Baanschtreggi Obberhuusè-Arnhem]]) (au Velowäg- un Strõßèbrugg; baut 1853/1856, Neubau 1901, kabutt gmacht 1945, Neubau 1946 un 1980, erwiterèt 1984)
* Ijsselbrugg a dè [[Rijkswäg 12|A12]]

=== [[Doesburg]] ===
* Ijsselbrugg a dè N317


=== [[Zutphen]] ===
* Strõßèbrugg a dè N348
* IJsselbrugg z Zutphè ([[Bahnstrecke Arnhem–Leeuwarden|Baanschtreggi Arnhem-Leeuwardè]] un Strõßèbrugg) (baut 1865)


=== [[Deventer]] ===
* IJsselbrugg a dè [[Rijkswäg 1|A1]] (baut 1972)
* Schiffbrugg Deventer (sit ca. 1600, abgrissè 1943)
* Wilhelminabrugg (baut 1939/1943, kabutt gmacht 1945, Neubau 1948)
* IJsselbrugg a dè [[Bahnstrecke Apeldoorn–Deventer|Baanschtreggi Apeldoorn-Deventer]] (baut 1886/1887, kabutt gmacht 1940 un 1945, Neubau 1946 un 1982)

<gallery>
Schipbrug 1876 met hotel-rest. Wapen van Deventer.png|Schiffbrugg Deventer, 1876
VIRM op IJsselbrug Deventer.JPG|IJsselbrugg a dè Baanschtreggi Apeldoorn–Deventer
</gallery>

=== [[Zwolle]] ===


* Eisenbahnbrücke Zwolle der [[Bahnstrecke Utrecht–Kampen|Baanschtreggi Utrecht-Kampè]] (baut 1864, Neubau 1930er Johr, abgrissè 2011)
* IJsselbrugg Zwolle (baut 1930, kabutt gmacht 1940/1945, Neubau 1947)
* Neui IJsselbrugg Zwolle ([[Rijkswäg 28|A28]], baut 1968/1970)

<gallery>
Nieuwe spoorbrug Zwolle Hattem.jpg|Neui Ysèbaabrugg Zwolle (2011)
</gallery>

=== [[Kampen (Niederlande)|Kampè]] ===
* Molèbrugg a dè N764 (baut 1983)
* Stadtbrugg Kampè (baut 1448, Neubau 2001)
* Eilandbrugg a dè [[Rijkswäg 50|N50]] (baut 2003)

<gallery>
Kampen stadsbrug hefgedeelte.jpg|Stadtbrugg Kampè
Eilandbrug Kampen Panorama.jpg|Eilandbrugg
</gallery>

== [[Oude Maas]] ==
=== [[Dordrecht|Dordrècht]] ↔ [[Zwijndrecht (Niederlande)|Zwijndrècht]] ===
* Ysèbaabrugg ([[Bahnstrecke Breda–Rotterdam|Baanschtreggi Breda-Rotterdam]]) (baut 1877, Neubau 1993)
* Strõßèbrugg (baut 30er Johr)

=== [[Rotterdam]] ===
* Spijkenisser Brugg
* Botlek-Brugg (Kombinyrti Strõßè- un Ysèbaabrugg)

== [[Hollands Diep]] ==
=== [[Moerdijk]] ===
* Ysèbaabrugg, (baut 1872, kabutt gmacht 1945, Neubau 1947 un 1956)
* Ysèbaabrugg (Hochgschwindigkeitslinniè Amschterdam-Paris, Neubau 2006)
* Ysèbaabrugg (A16), (baut 1936, kabutt gmacht 1945, Neubau 1946 un 1978)

=== [[Cromstrijen]] ===
* Haringvliet-Brugg (A29), (baut 1964)

== Pontonbruggènè == 
Wôôrend dè [[Koalitionskriege|Koalitionschrièg]] hèt è preußischs Heer unter Kommando vom Oberst Szekely bi [[Kaub]] dè Rhy mithilf von èrè Pontonbrugg übberquert. D Stell isch au gwäält worrè, well dè [[Pfalzgrafenstein|Pfalzgrõfèschtei]] èn zuèsätzlichè Stützpunkt im Rhy botè hèt. 

A dè glychè Stell hèt zum Johreswechsel 1813/1814 diè Schlesischi Armee unter m Kommando vom Feldmarschall [[Gebhard Leberecht von Blücher|Blücher]] dört übber (Details luèg au [[Kaub#Blüchers Rheinübergang 1814|Im Blücher sin Rhyübbergang bi Kaub]]). 
Russischi [[Pionier (Militär)|Pionyr]] hèn dõdezuè è Brugg uss Lynwand[[ponton]]s baut.

== Pontonbruggènè im Zweitè Wältchrièg ==

Im Früèling 1945 hèn diè Weschtalliyrtè einigi [[Pontonbrücke|Pontonbruggènè]] übber dè Rhy baut. Nu so hèn si schwèrs Matriaal übber dè Fluss schaffè chönn!, denn d [[Wehrmacht|Weermacht]] hèt diè meischtè Bruggènè gschprengt gha un diè meischtè Fäärè unbruuchbar gmacht.

Jeddi vo dè alliyrtè [[Army Group]]s hèt Blään für dè Rhyübbergang gschmièdet. D Blään vo dè SHAEF ([[Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force]]) hèn sich zunägscht uff dè Nidderrhy konzentryrt, wo Truppè vo dè 21st Army Group ([[Archibald Montgomery-Massingberd|Feldmarschall Montgomery]]) nõch dè [[Schlacht im Reichswald|Schlacht im Rychswaald]] (bi Kleve) dè Rhy erreicht hèn. Öppè am 6. März isch Köln eroberèt worrè.

Am 7. März isch es eim US-Trupp glungè, d [[Ludendorff-Brücke|Ludèdorff-Brugg]] bi Remagè fascht uuvoseert z eroberè. Sèll hèt d Vormarsch-Blään gänderèt. Innerhalb vo 24 Stundè hèn 8000 Soldatè dè Rhy übberquert. Am 13. März sin è "M-2 steel treadway" un è voschtärkti "heavy ponton bridge" fèrtiggschtellt worrè. Am 17. März 1945 isch d Ludèdorff-Brugg ygschtürzt.

US-Truppè hèn im März 1945 au witeri Ponton-Bruggènè baut
zwûschè [[Bad Breisig|Nidderbreisig]]/[[Bad Hönningen|Bad Hönningè]] un [[Oberwinter]]/[[Unkel]] übber dè Rhy, um dè Nõchschub vom rächtsrheinischè Bruggèchopf sicherzschtellè.
* Diè längscht vo dennè, d Victor-Bridge zwûschè Nidderbreisig un Bad Hönningè, isch 1370&nbsp;Fuß (420&nbsp;Meter) lang gsi; si isch am 22.&nbsp;März 1945 um 20&nbsp;Uhr in Betrièb gangè.
* Zwûschè [[Kripp]] un [[Linz am Rhein|Linz]] hèt s d „Rozisch-Blackburn-Thompkins Bridge“ gää.

Èndi Mai 1945 sin selli Behelfs-Bruggènè widder abbaut worrè (si hèn dè Schiffsvokeer vohinderèt).

I dè Nacht vom 22. uff dè 23. März isch es US-Truppè unter m General [[George S. Patton|Patton]], bi [[Nierstein|Nyrschtei]] (zwûschè [[Oppenheim|Oppèheim]] un [[Mainz]]) glungè, èn Bruggèchopf z eroberè un bald z erwiterè. Am 23. isch è Treadway-Bridge fèrtiggschtellt worrè, am 24. März è zweiti Treadway-Bridge un è schwèri [[Pontonbrücke|Pontonbrugg]] (nôcheres [[Rheinüberquerung bei Nierstein 1945|dõ]]). Zwûschè m 24. un èm 31. März 1945 hèn 60.000 Faarzüüg dè Rhy uff sellè Bruggènè übberquert.

Am 26. März 1945 hèn US-Pionyr nebbè dè kabuttè [[Rheinbrücke Worms|Rhybrugg Worms]] è Pontonbrugg baut, wo nõch General [[Alexander M. Patch]] „Alexander Patch Bridge“ benamst worrè isch. Dè glych Nammè hèt è [[Alexander-M.-Patch-Brücke|Mainzer Brugg]] drait, wo als Pontonbrugg bis zum 14. April 1945 beschtandè hèt, denõch isch si Behelfsbrugg gsi un 1962 abbaut worrè.

== Blään für neui Bruggènè == 
Es git è Guètachtè, „Verbesserung des Schienenpersonennahverkehrs (SPNV) zwischen Köln, Flughafen Köln/Bonn un Bonn“ für d Blaanig vo dè S 13, in Uffdrag gää vom Vokeersminischterium vom Land NRW. 

È Strõßèbrugg übber dè Rhy südlich vo Köln isch im Gschprôch. NRW-Vokeersminischter [[Michael Groschek]] (SPD) befürwortet dè Bau von èrè söttigè Rhyquerig. S Bauwärch wörd als Brojèkt vom Land NRW für dè Bundesvokeerswägblaan 2015 aagmeldet. Si würd d Autobaanè A 59 un A 555 mitènand vobindè un würd öppè 200 Mio Euro koschtè.


== Literadur ==
* Landschaftsvoband Rhyland (Hrsg.): *Brücken über den Rhein''. Köln 1996.

## Weblinggs

* Rhy – Vo dè Quèllè bis zu dè Mündig als Fotogalery mit dè technischè Datè vo dè Bruggènè
* Bruggè übber dè Rhy (www.brueckenweb.de)

## Einzelnõchwys