Bahnhof

Èn **Baanhof** (abkürzt **Bf.** odder **Bhf.**) isch è Vokeers- un Bedrybsaalaag von èrè Baan, zum Byschpill von èrè Ysebaa.

## Definitionè un Benennungè
I dè Fachschprõch wörd dè Begriff „Baanhof“ z Dütschland un Öschterrych ähnlich definyrt:
*  Z Dütschland bassyrt s durch §&nbsp;4 Abs. 2 vo dè Ysebaa-Bau- un Bedrybsorning (EBO):
*:: *„Bahnhööf sin Baanaalaagè mit mindeschtens einèrè [[Eisenbahnweiche|Weichè]], wo [[Zug (Eisenbahn)|Züüg]] aafangè, uffhörè, uuswychè odder [[Fahrtrichtungswechsel|umkeerè]] dörfed. Als Gränz zwǜschè dè Baanhööf un dè freiè Streggi gèlted im allgemeinè d Yfaarsignal odder Drapezdaflè, suscht d Yfaarweichè.“*
* Z Öschterrych bassyrt s durch §&nbsp;2&nbsp;Abs.&nbsp;1&nbsp;(a) Bedrybsvorschrift vo dè ÖBB:
*:: *„Baanhööf sin Bedrybsschtèllè, in dènnè Züüg aafangè, endè, odder ènènand uuswychè chönned. Baanhööf wörred vo Yfaarsignal odder Drapezdaflè begränzt …“* 

I beidè Staatè isch èn Baanhof immer Bedrybsschtell un Zugmeldeschtell.

* I dè Schwiz sin früèner zwǜschè Baanhof un Station im Sinn vo zwei Größèklassè mit dè glychè Fungtion (maßgäbbend sin d Vokeerspüngt) unterschiddè worrè. Hüt wörred beidi Begriff sǜnonǜm vowendet, woby sich dè Begriff Baanhof stärker durrèsetzt. D Gsetzgebig vowendet diè Begriff schu lang sǜnonǜm, meint demit abber d Zugangsört für dè Publikumsvokeer, allèfalls dè Güètervokeer. I dè Faardiènschtschprõch isch è Baanhof diè …
*:: *„Aalaag innerhalb vo dè Yfaarsignal, wo söttigi fääled innerhalb vo dè Yfaarweichè, zu dè Regelig vom Zugvokeer un dè Rangyrbewegigè, meischtens mit Publikumsvokeer.“*
*: Dies schließt somit auch Güterbahnhöfe, Rangierbahnhöfe und Dienststationen mit ein.

* Umgangsschprǒchlich bezeichnèt dè Begriff *Baanhof*
** è Aalaag, wo Reisende Züüg beschtygè odder volõ dürfed (s schlièßt also Haltepunkt mit y) bzw. Züüg be- odder entladè odder neu zämmègschtellt odder umgruppyrt wörred.
** s Empfangsgebäude (Dütschland) bzw. Uffnaamegebäude (Schwiz un Öschterrych).
** d Gsamtheit uss Baanaalaagè un Empfangsgebäude, für welli dè Baanhofsbedryber s Huusrächt hèt.

## Baanhof un Haltepungt

Nõch dè Ysèbaa-Bau- un Bedrybsorning isch z Dütschland è Zuègangsschtell ooni Weichè kein Baanhof im bedryblichè Sinn, sondern èn Haltepungt. Bi nèrè  deilwysè! Streggèschperrig wärd i dè meischtè Fäll dè Vokeer uff dè Schinnè bis zum nägschtglègènè Baanhof uffrächterhaaltè, well d Züüg a dè Haltepüngt i dè Regel nit ooni komplizyrti bedryblichi Vofaarenswysè umkeerè  chönnèd un dè entschprechende Streggèabschnitt nit immer durch è Signal deggt worrè isch.

Im dütschè Haltepungt entschpricht näherigswys diè öschterrychischi *Halteschtell.*

Z Dütschland isch è Halteschtell vo dè Ysèbaa èn Haltepungt, wo mit ènèrè Abzwygschtell odder ènèrè Aaschlussschtell zämmèkeit.

S git au Baanhööf, wo kein Reisendèzuègang (Baanschteig un Empfangsgebäude) hèn. Nebbè Güèterbaanhööf git s deby Baanhööf, wo uusschlièßlich bedryblichè Fungtionè dièned, bsunders dè Zugbildig un Ufflösig vo Züüg, dè Zugchrützig un èm Übberhollè vo Züüg diènt. Deby isch èn söttigè Baanhof uffgrund vo dè Faarblaanlaag vo einer vo dè söttigè Fungtionè, schwätzt mò au von èm Bedrybsbaanhof, bsunders bi Rangyrbaanhööf odder Übberholbaanhööf.

Bi U-Baanè differenzyrt mò im Allgmeinè nit zwǜschè Baanhööf un Haltepüngt.

## Hauptbaanhööf

Git s meereri Baanhööf a eim Ort, vo dènnè ein vo dè anderè bedryblich übbergordnetè isch odder s zmindescht hischtorisch eimòl gsi isch, wörd sellè hüüfig als Hauptbaanhof benamst. Sellè lyt meischtens – abber nit uubedingt – an èrè zentralè Stell im Ort un isch vokeerstechnisch guèt erschlossè, bsundere als zentralè Voknüpfigspungt vo voschidnè Zuglinniè.

## Nammensgäbig

Bahnhööf wörred meischtens nõch dè Ortschaft odder èm Ortsdeil benamst, i dèm si liget odder wo nè nè am nögschtè liget. Nõch Ygemeindungè odder Umbenennungè chönned abber au historischi Nammè erhaaltè blybè. Deilwys wuörred in mengè Ort mit è baar Baanhööf selli nõch dè Ysebaaschtreggi odder dè Baangsellschaft unterschiddè, zu wellèrè si ghörèd. Asè hèt zum Byschpill dè Uusgangspungt vo dè Bèrlin-Görlitzer Ysèbaa *[[Berlin Görlitzer Bahnhof]]* gheißè, obwoll er in Bèrlin lyt (äänlich wiè bi dè andrè Bèrliner Kopfbaanhööf) odder dè hütige Bahnhof Frankfurt (Main) Süd, wo *Bebraer Baanhof* gheißè hèt. Dè Nammè vo dè beidè Baanhööf vo dè sächsischè Stadt Großèhain, Großèhain Bèrliner Baanhof un Großèhain Cottbuser Baanhof, hèn sich bis i diè hütigi Zit gha. Umgangsschprõchlich wörred d Nord- un Südflügel vom Münchner Hauptbaanhof immer no Starnberger Baanhof bzw. Holzkirchner Baanhof benamst. Ähnlichi Nämmè git s bzw. hèt s au in vill andrè Länder gää.

In ländlichè Gebièt bschtönn mengmòl Doppelnömmè èn gmeinsamè Baanhof vo zweinè Ort, z. B. *[[Hallau]]-[[Wilchingen|Wilchingè]] a dè [[Hochrheinbahn|Hochrhybaan]], wo d Benamsig vo dè Baanschtation i dè Blaanigsphasè no hèftig umschtrittè gsi isch, sogar übber d Bosition vo dè Ortsnämmè hèt mò sell Mòl im [[Klettgau|Chläggi]] gschtrittè..

In Ort mit (aktuèll odder historisch) meerèrè Baanhööf bschtän dõdefür voschideni Möglichkeitè, Baanhööf unterschydlich z benamsè, nômlich nõch
* dè dört vokeerendè [[Eisenbahnunternehmen|Baangsellschaft]]. Sell isch historisch zimli vobreitet, z.&nbsp;B. [[Main-Weser-Bahnhof (Frankfurt)|Main-Weser-Baanhof]] z Frankfurt am Main. Hpt git s sell zmeischt bi [[Nichtbundeseigene Eisenbahn|Brivat]]- un [[Museumsbahn|Museumsbaan]]è,
* dè [[Bahnhof#Funktionen|bedryblichè Baanhofsart]] (Personè-, Güèter-, Rangyrbaanhof usw.),
* dè geografischè Laage vom Baanhof,
** dè [[Himmelsrichtung|Himmelsrichtig]]: A villnè Ort git s jewyls ein [[Nordbahnhof|Nord-]], [[Ostbahnhof|Oscht-]], [[Südbahnhof|Süd-]] un/odder [[Westbahnhof|Weschtbaanhof]],
** dè Höchi: im Berych vo [[Thüringen|Thüringè]] un [[Freistaat Sachsen|Sachsè]], z [[Ungarn]] u.&nbsp;a. exischtyred mengmòl èn obberè un èn unterè Baanhof,
** dè Laage zu dè Stadt: Mitti, Stadt odder Zèntrum für è zentral glägenè Baanhof vo i.&nbsp;d.&nbsp;R. untergordnetè Vokeersbedütig.
* [[Ortsteil|Stadtdeil]], [[Vorort|Vorört]] odder [[Eingemeindung|ygmeindetè]] Ort, un zwar bschtönn selli uss:
** èm voraagschtelltè Nammè vom Hauptort un èm nõchfolgendè Nammè vom Ortsdeil (in mengè Länder mit un in andrè Länder ooni [[Bindestrich|Bindeschtrich]], z Dütschland immer mit Bindeschtrich, i dè Schwiz immer ooni Bindeschtrich, ußer Nämmè i dè französischè Sprõch, wo immer mit Bindeschtrich gschribbè wörrèd.) odder
** nu d Nämmè vom Ortsdeil.
* Strõßènämmè
* Eigènämmè vo Yrichtungè odder Unternämmè, wo i dè Nöchi von èm Baanhof liget.
* Nammè vo Persönlichkeitè.
* Zaalè:
** Nummeryrig vo dè Baanhööf. In è baar Länder, bsunders im Berych vo dè ehemõligè [[Sowjetunion]], sin d Baanhööf vo villnè  Ortschaftè durchgängig nummeryrt (z.&nbsp;B. git s im Ysèbaaknotè [[Pensa]] füüf Baanhööf mit dè Bezeichnigè Penza I bis Penza V). D Nummeryrung sait dèby nüt übber d Art un Bedütung vo dè Baanhööf uus.
** Benamsig vo dè Baanhööf nõch dè [[Streckenkilometer|Strèggèkilometer]], a dèmm si ligèd. Sell isch bsunders in Gegendè vobreitet, wo kei Sidlig i dè Nöchi isch.
* suschtigi geographischè Nammè wiè Täler, Bärg usw.; z. B. dè Baanhof Drängedal a dè Harzquerbaan odder dè ehemõlige [[Bahnhof Durlesbach|Baanhof Dorlesbach]] a dè württèbärgischè Südbaan, diè ebbèso wiè dè Baanhof im Lièd *Auf dè Schwäbischè Eisèbaanè* voewigt isch.

== Personal ==

Diè voantwortlichi Gsamtleitung vom Vokeers- un Bedrybsdiènscht isch i dè Hand vom „Baanhofsvorschtand“ glègè. Z Dütschland git s sebbi Fungtion sit Johrzeentè nimmi, in è baar andrè Länder isch si bis zu dè Uffdrènnig in Vokeer un Infraschtruktur blibbè. Wo sich d Fungtion vom Baanhofsvorschtand ghaaltè hèt, ghört si hüt i dè Regèl zu dè Infraschtruktur.

Bi dè dütschè Baanè isch dè „Baanhof“ einersits è Begrifflichkeit uss èm behördlichè Organisationsgefüèg. I sellèm Sinn isch dè „Baanhof“ als [[Dienststelle|Diènschtschtell]] è uumittelbari [[Bundesbehörde|Bundesbehördè]], wo bedryblich zmeischt uss è baar „Baanhööf“ (im bedryblichè Sinn) bschtandè hèn. Sebbi Stell isch von èm [[Dienststellenleiter|Diènschtschtellèleiter]] gfüürt worrè, eim [[Beamter|Beamtè]] meischtens im gehobenè Diènscht mit polizeilichè Befugniss. Insofèrn git s dè Begriff „Baanhof“ nõch dè Ufflösig vo dè [[Deutsche Bundesbahn|Dütschè Bundesbaan]] un dè [[Deutsche Reichsbahn (1945–1993)|Dütschè Rychsbaan]] nu no im bedryblichè Sinn vo dè [[Eisenbahn-Bau- und Betriebsordnung|EBO]]. Kommerzielli, technischi un bedryblichi Uffgabè sin hüt in voschidenè Händ.

Einheitlich stòt dè Baanhof unter dè gsetzlichè Begrifflichkeit vo dè [[Bahnanlage|Baanaalaag]], wo im Huusrächt von èm Infraschtrukturunternämmè unterschtòt. Bedryblich isch dè Baanhof zmeischt è [[Zugmeldestelle|Zugmeldeschtell]], wo nõch dè gsetzlichè Bschtimmungè toujours mit ènèm voantwortlichè [[Fahrdienstleiter|Faardiènschtleiter]] bsetzt sy muè. Im Zùg vo dè technischè Entwicklig isch dè Faardiènschtleiter allerdings immer öfter nimmi vor Ort aazdrèffè, sondern reglèt dè Vokeer fèrngschtüèrèt als Mitarbeiter von èrè [[Betriebszentrale (DB Netz)|Bedrybszentralè]], als Zugleiter odder als Bedièner vo fèrngschtüertè Baanhööf.

== Baanhofsartè ==




Bahnhööf wörred nõch voschidènè Kriteriè unterschiddè worrè. Dezuè zellèd unter anderem iri Uffgaab un Fungtion, iri Laag im Netz, d Grundrissform odder diè bautechnischi Gschtaltung vo dè Gleis- un suschtigè Aalaagè.

=== Unterscheidig nõch Laag im Netz ===
==== Èndbaanhof ====



Èn *'Èndbaanhof** lyt am Ènd von èrè [[Bahnstrecke|Baanschtreggi]] odder è baar Streggè.
Diè architektonischi Form odder witeri Eigèschaftè sin durch sellè Begriff nit feschtglait.

==== Zwǜschèbaanhof ====



Èm Zwǜschèbaanhof isch è Bedrybsschtell an èrè durchgöngigè Baanschtreggi. Deilwys voschtòt mò unter èm Zwǜschèbaanhof nu ein, vo dèm keini witèrè Streggè abzwygèd, deilwys wörd uff selli Unterscheidig vozichtet bzw. zwǜschè ''eifachè Zwǜschèbaanhööf'' un Zwǜschèbaanhööf mit Streggèvozwygigè unterschiddè.

==== Drènnigsbaanhof ====



In èm Drènnigsbaanhof zwygt mindeschtens ei Streggi ab, woby im Unterschyd zum Aaschlussbaanhof èn Übbergang vo Züüg vo dè eintè uff diè andri Streggi üblich isch, z.&nbsp;B. [[Essen Hauptbahnhof|Essè Hbf]], [[Bahnhof Arth-Goldau|Baanhof Arth-Doldau]], [[Innsbruck Hauptbahnhof|Innsbrugg Hbf]].

==== Aaschlussbaanhof ====




Èn Aaschlussbaanhof isch èn Baanhof, wo vo einèrè Streggi (mindeschtens) ei witeri abzwygt, woby s (je nõch Definition) kein regèlmäßigè durchgängigè Zugvokeer git (wa abber bedryblichi Vobindigè un Wagèübbergäng nit uusschlièßt) bzw. diè abzwygendi Streggi dütlich untergordnèt isch.
Deilwys wörd i dè Literadur au nit zwǜschè Aaschluss- un Drènnigsbaanhööf unterschiddè wärd.

==== Chrützigsbaanhof ====



Von èm Chrützigsbaanhof schwätzt mò, wenn sich mindeschtens zwei Streggè in eim Baanhof chrützèd, z.&nbsp;B. [[Duisburg Hauptbahnhof|Duisburch Hbf]], [[Neuss Hauptbahnhof|Neuss Hbf]]. Wörd d Zaal vo dè Streggè, wo i eim Baanhof zämmèdrèffèd größer, wörd au d Bezeichnig [[Knotenbahnhof|Knotèbaanhof]] vowendèt.

==== Berürungsbaanhof ====

Èn seltènè Tǜp isch dè Berürungsbaanhof, wo sich zwei Streggè touchyrèd, ooni sich z chrützè, z.&nbsp;B. [[Bahnhof Montabaur|Baanhof Montabaur]], [[Bahnhof Landquart|Baanhof vo Landquart]] odder dè [[Bahnhof Weida|Baanhof Weida]]. Deby cha s abber Gleisvobindungè zwǜschè dè Gleis vo beidnè Streggè gää.

Zur Zit vo dè ehemòligè brivatè Ysèbaa-Gsellschaftè isch dè [[Mülheim (Ruhr) Hauptbahnhof|Baanhof Mülheim-Eppinghoffè]] èn Berürungsbaanhof vo dè [[Bergisch-Märkische Eisenbahn-Gesellschaft|Bergisch-Märkischè Ysèbaa-Geellschaft]] un dè [[Rheinische Eisenbahn-Gesellschaft|Rheinischè Ysèbaa-Gsellschaft]] gsi.

==== Chnotèbaanhof ====



Chnotèbaanhööf sin in sèllèm Zämmèhang meefachi Drènnigs- un/odder Chrüzzungsbaanhööf von èm Huufè vo Streggè.

=== Unterscheidig nõch Grundrissform ===
==== Kopfbaanhof ====



In èm Kopfbaanhof odder ''Sackbaanhof'' höred d Hauptgleis mit Stumpfgleis uff, è Durchfaart isch nit möglich. Hüüfig stòt s Empfangsgebäude am Gleisènd. Bsunders bi historisch älterè Bautè folgt am Gleisènd dè Gleiswechsel odder è [[Drehscheibe|Drèèschiibè]], um Drybfaarzüüg a s andere Ènd vo irèm Zug umsetzè z chönnè..

Umgangsschprõchlich wörred d Begriff ''Kopfbaanhof'' un ''Èndbaanhof'' oft sǜnonǜm bruucht. S git abber Unterschyd. S chönnèd ÈndbaanhöÖf au in Durchgangsform baut sy, öppè bi nèrè blaantè Streggèvolängerung. Umkeert cha s au Zwǜschèbaanhööf in Kopfform baut sy, oppè bi mengè [[Spitzkehre (Eisenbahn)|Spitzkeerè]].

==== Durchgangsbaanhof ====
Diè hüüfigschti Baanhofsbauart isch dè Durchgangsbaanhof. Dõdeby laufèd d Hauptgleis von einer odder meerèrè durchgehende Streggè vom Bahnhofsgländ, erhaaltèd dört Gleisvobindungè un erwiterèd sich gegebenèfalls durch zuèsätzlichi Baanhofsgleis, z.&nbsp;B. [[Wuppertal Hauptbahnhof|Wupperdal Hbf]], [[Bahnhof Bern|Bärn HB]]. S [[Empfangsgebäude|EG]] lyt meischtens sitlich zum Gleisfäld.

=== Bsunderi Bauformè ===



==== Riterbaanhof ====
Bi nèm Riterbaanhof isch s Empfangsgebäude quer übber s Gleisfäld baut, z.&nbsp;B. [[Hamburg Hauptbahnhof|Hamburg Hbf]] odder [[Bahnhof Kassel-Wilhelmshöhe|Baanhof Kassel-Wilhelmshöchi]].

==== Keilbaanhof ====
In èm Keilbaanhof drènnèd sich meereri Streggè im Bahnschteigberych. S Empfangsgebäude lyt dõdeby zwǜschè dè sich drènnendè Streggè, welli mitnand èn Keil bildè, z.&nbsp;B.: [[Bahnhof Arth-Goldau|Baanhof Arth-Goldau]], [[Döbeln Hauptbahnhof|Döbèlè Hbf.]], [[Bahnhof Jena-Göschwitz|Baanhof Jena-Göschwitz]], [[Bahnhof Wuppertal-Vohwinkel|Baanhof Wupperdal-Vohwinkel]].

==== Inselbaanhof ====
Bi nèm Inselbahnhof wörd s Empfangsgebäude komplètt vo dè Gleisaalaagè ygfasst, z.&nbsp;B. [[Halle (Saale) Hauptbahnhof|Halle (Saale) Hbf]] odder [[Bahnhof Minden (Westfalen)|Bhf. Mindè z Weschtfalè]].

==== Durmbaanhof ====
In èm Durmbaanhof chrützèd sich meereri Streggè [[Niveaufreiheit|niveaufrei]], z.&nbsp;B. [[Berlin Hauptbahnhof|Bèrlin Hbf]] odder [[Nibelungenbahn#Fotos|Baanhof Bürschtadt]]. Bi nèm Deil vo dè Durmbaanhööf (z.&nbsp;B. [[Osnabrück Hauptbahnhof|Osnabrügg Hbf]]) git s Vobindungsstreggè zwǜschè beidnè Ebènè.

==== Dunnelbaanhof ====
Dunnelbaanhööf ligèd vollschtändig unterirdisch. Meischtens handlèt s sich um eifachi Durchgangsbaanhööf odder quasi unterirdischi Durmbaanhööf, wenn si meereri Dunnelschtreggè vobindè, z.&nbsp;B. d S-Baanhööf [[Bahnhof Frankfurt (Main) Konschtablerwache]] un [[Bahnhof Stettbach|Züri Stèttbach]].

D Bezeichnig ''Dǜèfbaanhof'' wörd meischtens glychbedütend vowendèt, cha abber au ein Baanhof i eim nõch obbè offenè [[Trogbauwerk|Wannèbauwärch]] benamsè, z.&nbsp;B. dè [[Bahnhof Köln/Bonn Flughafen|Baanhof am Köln-Bonner Flughaffè]] odder dè [[Bahnhof Zürich Stadelhofen|Bf. Züri-Stadèlhoffè]].

==== Dreieggsbaanhof ====

Extreem wènnig chunnt dè Dreieggsbaanhof vor, sèll isch èn Baanhof, bi dèmm ei zuèsätzlichi Vobindung zwǜschè dè abzwygendè Streggè bschtòt, z.&nbsp;B. [[Ludwigshafen (Rhein) Hauptbahnhof|Ludwigshaffè (Rhy) Hbf]] odder [[Bahnhof Herlasgrün|Bhf. Herlasgrüè]].

=== Unterscheidig nõch Fungtionè ===

==== Personèvokeer ====

* Personèbaanhof (Abkürzig z Dütschland Pbf, i dè Schwiz PB)
** [[Flughafenbahnhof|Flughaffèbaanhof]], z.&nbsp;B. [[Bahnhof Düsseldorf Flughafen|Baanhof Düsseldorf-Flughaffè]],
** [[Messebahnhof|Messebaanhof]], z.&nbsp;B. [[Bahnhof Hannover Messe/Laatzen|Bhf. Hannover Messe/Laatzè]],
** [[Fürstenbahnhof|Fürschtèbaanhof]], i dè Regel è bsunders Baudeil vom Personèbaanhof, seltè au als eignè Baanhof, z.&nbsp;B. [[Bahnhof Potsdam-Wildpark|Baanhof Potsdam-Wildpark]],

==== Güètervokeer ====


* [[Güterbahnhof|Güèterbaanhof]] (Abkürzig z Dütschland Gbf, i dè Schwiz GB)
** [[Containerbahnhof|Containerbaanhof]] für dè Güèterumschlag zwǜschè Ysèbaan un andrè Vokeersdräger
** [[Hafenbahnhof|Haffèbaanhof]] für dè Güèterumschlag zwǚschè Ysèbaa un Wasserschtrõßè, z.&nbsp;B. [[Basel-Kleinhüningen|Chleinhüningè Haffè]] z [[Basel]]; seltè au mit Personèvokeer zum Umschtyg uff è [[Passagierschiff|Bassagyrschiff]], z.&nbsp;B. [[Bahnhof Emden Außenhafen|Baanhof Emdè-Ußerhaffè]],
** [[Eilgutbahnhof|Eilguètbaanhof]], diè Dütsch Rychsbaan, in irer Aafangszit au diè Dütsch Bundesbaan sowiè anderi Ysèbaanè z.&nbsp;B. z Frankrych un Italiè hèn èn Eilguèt- odder Exprèssguètnetz unterhaaltè, für des eigeni Baanhööf odder Baanhofsdeile bruucht worrè sin. Byschpillswys sin d Baanschteig 12–14 im [[Karlsruhe Hauptbahnhof|Karlsruèr Hauptbaanhof]] anschtell von èrè Eilguètabfèrtigung entschtandè.
** [[Postbahnhof|Poschtbaanhof]], wo [[Post|Poscht]]beförderig bis zuè dè Volagerig uff d [[Straßenverkehr|Strõß]] in [[Zug (Eisenbahn)|Reise-]] odder eignè Poschtzüüg durrègfüürt worrè sin,
** ''nit öffentlichi'' Wärchs-, Induschtry- odder Zechèbaanhööf, z.&nbsp;B. [[BASF]] z [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshaffè]].

==== Personè- un Güètervokeer ====


* [[Eisenbahnknoten|Ysèbaaknotè]], wichtigi Voknüpfig vo voschidnè Streggè,
* [[Grenzbahnhof|Gränzbaanhof]], z.&nbsp;B. [[Aachen Hauptbahnhof|Aachè Hbf]], un dè fungtional fascht glychè
* [[Transitverkehr|Transitbaanhof]]
* [[Übergabebahnhof|Übbergabebaanhof]] – èn Baanhof, i dèm Güèterzüüg odder Wagègruppè an èn andrè Güètervokeersbedryber übbergää wörrèd.
* [[Fährbahnhof|Fäärbaanhof]], a dè Küschtè von èm Fluss, ènèm See odder ènèm Meer, wo uumittelbar in èn Fääraaleger übbergòt, demit Ysèbaafaarzüüg uff d Ysèbaafäärè ufffaarè un übbergsetzt wörrè chönnèd; Byschpill: [[Bahnhof Puttgarden|Baanhof Puttgardè]], [[Messina]]

==== Bedrybsbaanhof ====


* [[Betriebsbahnhof|Bedrybsbaanhof]], z.&nbsp;B. [[Bahnhof Goetheweg|Baanhof Goethewäg]], [[Betriebsbahnhof Schöneweide|Bedrybsbaanhof Schöneweide]]
** [[Rangierbahnhof|Rangyrbaanhööf]], z.&nbsp;B. [[Rangierbahnhof Maschen|Rangyrbaanhof Maschè]], git s als [[Gefällebahnhof|Gfäll-]] odder [[Flachbahnhof|Flachbaanhof]], je nõchdèmm, ob èn Deil vom [[Rangierbetrieb|Rangyrbedryb]] mit [[Gravitation|Schwèrchraft]] durrègfüürt wörd. Èn Gfällbaanhof lyt vor, wenn d Baanhofsgleis durchschnittlich mee als 7&nbsp;‰ gneigt sin. Selli Bauart isch sèltè. Byschpill defür sin: [[Rangierbahnhof Nürnberg|Rangyrbaanhof Nürnbèrch]], [[Bahnhof Dresden-Friedrichstadt|Baanhof Dresdè-Fridrichschtadt]], [[Zwickau (Sachs) Hauptbahnhof|Zwickauer Hauptbaanhof]], Baanhof Duisburch-Hochfäld Süd..
** [[Abstellbahnhof|Abschtellbaanhof]] für nit bruuchti [[Eisenbahnfahrzeug|Ysèbaafaarzüüg]], odder für d Wartig un Vosorgig vo sebbnè.

==== Meereri Fungtionè ====

Baanhofsaalagè chönned uss mengè Deil mit unterschydlichè Fungtionè zämmègsetzt sy: so ligèd z.&nbsp;B. Güèter- odder Abschtellbaanhööf bi chlynè un mittlerè Baanhööf meischtens uumittelbar nebbè odder au hüüfig dirèkt hinter m Personèbaanhof. Vill größerè un mengè mittlerè Baanhööf hèn zuèsätzlich è [[Bahnbetriebswerk|Bw]]. I dè gröschtè Ysèbaankomplèx sin oft meereri Baanhööf mit unterschydlichè Fungtionè drènnt vonènand aaglait, zum Byschpill in [[Mannheim|Monnèm]] dè [[Hauptbahnhof|Hauptbaanhof]] un dè [[Rangierbahnhof|Rangyrbaanhof]].

I dè Aafangsjohr vo dè Ysèbaa sin Baanhööf z [[Deutschland|Dütschland]] hüüfig a großè Flüss aaglait worrè, um dè Baantransport mit èm guèt uusbautè Flusstransportvokeer z vobindè. Nõchdèmm diè èrschtè Knotèpüngt vo dè Ysèbaanè entschtandè sin, isch d Forderung nõch dè [[Projekt|Brojèkt]]yrung vo dè Bahnhöööf unter [[Logistik|logistischè]] Gsichtspüngt gschtellt worrè. Dè [[Ingenieur]] un Dirèktor vo dè [[Freistaat Sachsen|sächsischè]] Ysèbaavowaltig [[Max Maria von Weber|Max Maria vo Wèber]] hèt dezuè diè èrschtè vobindlichè Reglè uffgschtellt, wo spôter allgemein anerkannt worrè sin.

=== Spezièlli Fungtionè ===
==== Gmeinschaftsbaanhof ====


In èm Gmeinschaftsbaanhof drifft d [[Eisenbahninfrastruktur|Infraschtruktur]] von è baar [[Eisenbahninfrastrukturunternehmen|Ysebaaschtrukturunternämmè]] uffènand. È baar [[Grenzbahnhof|Gränzbaanhööf]] sin Gmeinschaftsbaanhööf. Entwedder wörred d Aalaagè gmeinsam bruucht odder jeddès Unternämmè hèt – ganz odder deilwys – eigeni Aalaagè, wo uusschlièßlich von èm bruucht wörred. È bsunders ydruggsvolls Byschpill für èn Gmeinschaftsbahahof isch dè Baanhof z Bayrisch Ysèschtein, wo s Empfangsgebäude durch d [[Staatsgrenze|Staatsgränz]] i dè Mitti deilt isch.

==== Spurwechselbaanhof ====

Èn Spurwechselbaanhof bschtòt i dè Regèl uss zwei Baanhööf odder Baanhofsdeil mit Gleis vo voschidnè [[Spurweite (Bahn)|Spurwittè]]. Dört müèn Reisende entwedder umschtygè un d Fracht umgladè wörrè odder s bschtòt d Möglichkeit, Faarzüüg [[Umspurung (Eisenbahnfahrzeug)|umzschpurè]]. Syschpill für èn Spurwechselbaanhof mit Umschtygè isch dè [[Bahnhof Solothurn|Baanhof Solethurn]], wo sich è baar Normalschputschtreggè, vo allem d[[Jurasüdfusslinie|Jurasüdfuèsslinniè]] mit dè Schmalschpurschtreggi vo dè [[Regionalverkehr Bern–Solothurn|RBS]] drôffèd. Byschpill für Umschpurbaanhööf: sin [[Brest Passaschyrski]], Byschpill für èn Umladebaanhof isch ''[[Galați]] Transbordare ''(wörtlichi hochalemannischi Übbersetzig: Umladdè)'' z [[Rumänien|Rumäniè]].

==== Sischteemwechselbaanhof ====

In èm Sischteemwechselbaanhof wechslèt d [[Bahnstrom|Stròmvosorgig]] für elegtrischi [[Triebfahrzeug|Drybfaarzüüg]] ([[Systemtrennstelle|Sischteemdrènnschtellè]]). Wörd kei [[Mehrsystemfahrzeug|Meesischteemfaarzüüg]] ygsetzt, muè dõ für d Witerfaart d Beschpannig vom Zùg gwechslèt wörrè. Oft handlèt s sich um èn [[Grenzbahnhof|Gränzbaanhof]]. Byschpill für èn söttigè Sischteemwechselbaanhof isch d Station Brennero/Brènner uff dè [[Brennerbah|Brènnerbaan]] a dè Gränz zwǜschè Öschterrych un Italiè.

==== Keini bedryblichè Fungtionè ====

Zu dè Baanhööf ooni bedryblichi Fungtion zellt diè sèlteni Gattung vom ''Schybaanhof''. Dezuè zellt di Baanhofsattrappè vo [[Brasilien (Scheinanlage)|Brasiliè]], wo im [[Zweiter Weltkrieg|Zweitè Wältchrièg]] Bombèaagriff vom [[Stuttgart Hauptbahnhof|Hauptbaanhof Stuègètt]] ablenkè hèt söllè.

===== Kulturbaanhof =====


Nit, wènnig odder kaum bruuchti Baanhofsbautè wörred sit Mitti dè 1990er Johr als [[Kultur]]<nowiki/>baanhof (KuBa) bruucht. In eim wörred Uusschtellungè, Theaterufffürungè odder Film zeigt, Büècher vodlèènt, Esskultur zelebryrt, Künschtler Ateliees zur Vofüègig gschtellt, Initiativè/Vorein, Diskothekè unterbrocht. Oft stôn selli Gebäude unter [[Denkmalschutz|Denkmòlschutz]].

Byschpill sin
* [[Kassel Hauptbahnhof|Kassel Hbf]],
* [[Bahnhof Heidelberg-Altstadt|Baanhof Heidelbärg-Altschtadt]]
* [[Bahnhof Kreuztal|Bhf. Chrützdal]],
* [[Bahnhof Düsseldorf-Eller|Bhf. Düsseldorf-Eller]],
* [[Bahnhof Weimar|Bhf. Weimar]],
* [[Worpswede#Bahnhof Worpswede|Bhf. Worpswede]],
* [[Bahnhof Radebeul Ost|Bhf. Radebeul Oscht]],
* Baanhof [[Heldburg]],
* Baanhof [[Seidingstadt|Seidingschtadt]] (luèg Bild röchts),
* Hundertwasser-[[Bahnhof Uelzen|Bhf. Üèlzè]]
* [[Jena Saalbahnhof|Jenaer Saalbaanhof]] (luèg au [[Kulturbahnhof Jena|Kulturbaanhof Jena]]).
* Baanhof Bad Salzuflè
* [[Musée d’Orsay|Baanhof vo Orsay]] z [[Paris]], bis 1939 dè Pariser Südwescht-Baanhof.

== Gschicht ==
=== Aafangsphasè ===


Baanhööf sin für dè Bedryb von èrè Ysèbaan sofort notwèndig gsi, well d Faarzüüg abgschtellt wörred – dõhèr diè dütsch Bezeichnig: ''Baan-Hof'' –, Züüg bildet un Reisendè un Güèter è Glegèheit botè wörrè muè, dè Zug z erreichè. Èrschti Vorbilder sin hysichtlich dè [[Empfangsgebäude|EG]] d Relaisschtationè vom Poschtvokeer gsi, wo ebbèfalls Warterüüm un Faarschy-UusgabÈ behèrbärgt hèn. Well Züüg abber länger als Postkutschè gsi sin un d Zaal vo dè Reisendè höcher gsi isch, sin bald [[Bahnsteig|Baanschteig]], Baanschteigübberdachungè un – vo allem i dè großè [[Endbahnhof|Endbaanhööf]] – Baanschteighallè dezuè chò.

Well i dè Aafangszit vo dè Ysèbaa s reisende Publikum mit dè neuè Technig no nit vodraut gsi isch un derrè iri Gfòòrè unterschätzt hèn – odder d Ysèbaavowaltungè zmindescht dèvò uusgangè sin – isch dè Kontagt zwǜschè dè Reisendè un èm Zug strèng reglementyrt gsi: Passagyr hèn dè Baanschteig èrscht bedrèttè dürfè, wenn dè Zug dört zum Stòò chò isch. Letschti Relikt vo sèllèrè Reisendèsicherig sin diè – z Dütschland – èrscht i dè 1970er Johr abgschafftè [[Bahnsteigsperre|Baanschteigschpèrrè]] gsi. Witer sin diè Reisendè, bevor dè Zug sich in Bewegung gsetzt hèt, i d Wägè ygschperrt worrè. Z [[Vereinigtes Königreich|Ängland]] lôn sich deilwys hüt no d Dürè vo dè Ysèbaawägè vo innè nit uffmachè (mô muè vill mee s Fenschter uffmachè, um diè ußè aabrochti Dürèfallè abbè z druggè. Nõch èm [[Eisenbahnunfall von Versailles|Ysèbaauufall z Versailles]] am 8.&nbsp;Mai 1842, bi dèmm s übber 50&nbsp;Doti gää hèt, well d Bassagyr sich sèlbscht nimmi us èm brènnendè Zug hèn chönnè befreiè, isch scho gly dõdruff vozichtet worrè. Diè baulichè Maßnaamè, èn möglichscht strèngè Uusschluss vo Nichtberechtigtè bim Bedrèttè vom Baanhofsgländ, sin abber bibhaaltè worrè. Z Syriè wörd z.&nbsp;B. no hüt au jeddè neu baute Baanhof vo èrè Muèr umgää un d Y- un Uusfaargleis durch voschlièßbari Dor gsicherèt. D Baanhofsbautè uss dè allerèrschtè Johr vo dè Ysèbaa sin vorrangig a technischè Notwendigkeitè orièntyrt un oft bscheidè dimensionyrt un uusgfüürt worrè. È Byschpill defür sin diè witeschtgehend uss Holz bautè Empfangsaalaagè vo dè [[Bayerische Ludwigsbahn|Bayrischè Ludwigsbaan]], diè èrscht dütsch Ysèbaa, wo vo [[Nürnberg|Nürnbärch]] uff [[Fürth]] gangè isch. Empfangsgebäude vo sèllèrè Streggi sin nit erhaaltè blibbè.

=== 1850 bis 1880 ===



S Empfangsgebäude (EG) von èm Baanhof isch allerdings dè repräsentativschte un gegèübber dè Öffentlichkeit un dè Bassagyr dè publikumswǜrksamschte Ort für d Sèlbschtdarschtellung vo dè Ysèbaagsellschaftè gsi. Dõdezuè isch chò, dass d Ysèbaa i sellèrè Zit dè Fortschritt sǜmbolisyrt hèt un èn großè wǜrtschaftlichè Erfolg gsi isch. Dõrum sin dört, wo è größeri Öffentlichkeit z erwartè gsi isch, i dè zweitè Phasè vom Baanhofsbau (ca. 1850–1880) hoch repräsentativi EG gschaffè worrè, zum Deil au mit Sonderyrichtungè, wiè gsondertè Warteberych für ''Högschsti un Allerhögschsti Hèrrschaftè'' ([[Fürstenbahnhof|Fürschtèbaanhof]]). Abber au d EG vo dè ''Provinzbaanhööf'' sin uffwändig gschtaaltet worrè. Tǜpischs Byschpill vo sellèrè zweitè Phasè isch dè èrscht Baanhof vo dè [[Ludwig-Süd-Nord-Bahn|Ludwig-Süd-Nord-Baan]] z Nürnbärch gsi, wo dè zweit Baanhof z Nürnbärch gsi isch, wo im, [[Neugotik|neugotischè]] Styl baut worrè isch odder s aalte, spôter a andrer Stell widder uffbaute EG z [[Würzburg Hauptbahnhof|Würzburch]]. È no bedribbènè Großbaanhof i sellèrè Zit isch dè [[Augsburg Hauptbahnhof|Hauptbaanhof z Augschburg]].

=== 1880 bis 1914 ===


Dè zuènèmmende Baanvokeer hèt d Dimensionè vo dè i dè Mitti vom 19. Johrhundert entschtandenè Baanaalaagè schu am Ènd vom Johrhundert uusgschppft. Dõdezuè isch chò, dass i sèllèrè Zit diè städtischè Zentrè brutal stark expandyrt hèn un dört diè aaltè Baanaalaagè, wo urschprünglich am Rand vom Stadtzèntrum baut worrè sin, zuè nèm [[Städtebau|städtebaulichè]] Hindernis worrè sin, well d Städt eifach drübber durrè gwachsè sin. Sèllèwäg sin entwedder nu d EG ersetzt worrè (z.&nbsp;B. in [[Nürnberg Hauptbahnhof|Nürnbärger Hauptbaanhof]] 1906 – drittè Nürnbärger Baanhof) odedr abber dè ganz Baanhof a dè (dömòligè) Stadtrand volait worrè isch: dè [[Frankfurt (Main) Hauptbahnhof|Frankfort Hbf.]], dè [[Wiesbaden Hauptbahnhof|Wysbadner Hauptbaanhof]], dè [[Bahnhof Hamburg-Altona|Bhf. Hamburch-Altona]] odder dè [[Karlsruhe Hauptbahnhof|Karlsruèr Hauptbaanhof]]. È dritti Möglichkeit isch gsi, dass Baanhööf (einschtmòls) unterschydlichi Baangsellschaftè in eim zämmègfasst hèn ([[Leipzig Hauptbahnhof|Leepzisch Hbf.]], [[Darmstadt Hauptbahnhof|Darmschtadt Hauptbaanhof]]).

=== 1914 bis 1960 ===


Uffgrund vo dè i sellèm Zitruum uffkeimendè Konkurrènz zum Ysèbaavokeer isch d Gschtaaltig vo dè Baanhoöf nu uff Yschparungè im Bedryb grichtet gsi. Dõdezuè hèt vo allem s Bsitigè vo dè [[Kopfbahnhof|Kopfbaanhööf]], wo bi schnèllè wörrendem Vokeer un dè Umschtellig uff lang laufendi elegtrischi un diseldribbèni Loks zuènèmmend è bedryblichs Hindernis dargschtellt hèn. Asè sin vor allem nõch èm [[Zweiter Weltkrieg|Zweitè Wältchrièg]] zaalrychi Kopfbaanhööf durch Neubautè ersetzt worrè: Selli Tendènz hèt sich bim [[Kempten (Allgäu) Hauptbahnhof|Kèmptner Hbf.]], [[Heidelberg Hauptbahnhof|Heidelbärger Hbf.]] odder [[Braunschweig Hauptbahnhof|Braunschweiger Hauptbaanhof]] fortgsetzt, è Tendènz, wo sich witer fortgsetzt hèt ([[Miltenberg Hauptbahnhof|Miltèbärg Hbf.]] odder [[Ludwigshafen Hauptbahnhof|Hbf. Ludwigshaffè]]) un sich bis hüt fortsetzt ([[Bahnhof 21|Brojèkt 21]], drunter byschpillswys [[Stuttgart 21|Stuègètt 21]] odder [[Lindau 21]]).

D Johrzeent nõch èm Zweitè Wältchrièg hèn deshalb für d Baanhofskultur meischtens Zruggbauè bedütet, zum Deil au eifach Vofall. Dõdezuè sin a mengè Stellè Neubautè vo frõgwürdiger architegtonischer, baulicher odder vokeerlicher Qualidät (z.&nbsp;B. [[Bahnhof Kassel-Wilhelmshöhe|Baanhof Kassel-Wilhelmshöchi]]) entschtandè, mit dè historischè Gebäude dõgegè isch lièblos umgangè worrè. So isch byschpillswys i dè Gleishallè vom Hauptbaanhof vo Frankfort am Main 60&nbsp;Jahre lang diè provisorischi, chriègsbedingt entschtandeni Brèttervokleidig vo dè halbè Dachflächi erhaaltè blibbè. Graad i dè Flächi sin en Huufè Baanhööf nõch dè Streggèuffgaab mee un mee volotterèt, d Empfangsgebäude oft au a dè nò betribbènè Streggè.

=== Neueri Entwicklungè ===




Zämmè mit dè schlychend aufchommèdè Erkènntnis, dass d Vonõchlässigung vo dè Ysèbaan vokehrsbolitisch nit optimal isch, hèt sich im letschtè Virtel vom 20.&nbsp;Johrhundert auch widder s Intresse a dè Baanhööf voschtärkt. Neubautè vo größerè Baanhööf hèt s zwar nu wènnigè gää un si sin meischtens a dè neuè Streggè vom [[Hochgeschwindigkeitsverkehr|Hochgschwindigkeitsvokeer]] odder a Flughäffè baut worrè. Voeinzelt sin Baanhööf au durch Neubau gringfüègig volegt worrè. Hüüfiger sin Ersatzbautè a dè Stell vo aalter EG, hüüfig unter Ybezèhig vo dè historischè Bausubschtanz. Diè mit Abschtand hüüfigschti Baumaßnaam isch d Grundsanyrig vo historischeè Baanhööf, meischtens unter völliger Entkèrnung, wa mit èm Neubau voglychbar isch. Nõch Johrzeent vo dè Unterfinanzyrung isch ab öppè 1990 in zaalrychè Länder è byschpilllosi Reiè vo Chraftäkt unternõ worrè, um dè Inveschtitionsrüggschtau z besitigè.

Bi Neubautè odder Sanyrungè wörred in Empfangsgebäude fascht immer großi Vomarktungsflächè gschaffè. Großi Empfangsgebäude fungyrèd für iri Bedryber hüt vo allem als Gèldquällè in Form von èrè Gewerbeimmobiliè, wènniger als Vokeersschtation.

D Entwicklig i dè Flächi isch vo Rationalisyrungsmaßnaamè brägt. Gleisaalaagè vo villnè Baanhööf sin stark zruggbaut worrè un dõdebi au Baanhööf zuè [[Haltepunkt|Haltepüngt]] abbègschtuft worrè. D Besetzig vo Baanhööf mit Personal hèt grossflächig durch dè Aaschluss vo dè Baanhööf a zèntral gschtüèrti [[Elektronisches Stellwerk|Elegtronischi Stellwärch]] uffghört. Faarkartè wörred oftmòls uusschlièßlich a Automatè vokauft. Sit è baar Johr findet dè nägscht Schritt im Abschtoßè vo dè Baanhööf durch d DB statt, i dèmm mit Flyß Baanhofgebäude a Brivatlüt vokauft wörred, sèll driftt inzwǜschè (Stand: 2015) nit nu chlyni [[Provinz|Brovinz]]baahnööf, sondern auch EG vo mittlerè, mitunter au vo Knotèbaanhööf, wiè byschpillswys dè [[Bahnhof Immendingen|Baanhof vo Immèdingè]], èn Baanknotè, wo a zwei Hauptschtreggè, dè [[Donautalbahn (Baden-Württemberg)|Donaudalbaan]] un dè [[Schwarzwaldbahn]], un èrè Nèbbèschtreggi, dè [[Wutachtalbahn#Aitrachtalbahn|Aitrachdalbaan]], lyt.

Uff dè andrè Sitè wörred au un graad i dè Flächi mit enormem Uffwand Baanhööf sanyrt. Dõdeby wörred Baanschteig uff Standardhöchi brocht, um dè niveauglyche Yschtyg z ermöglichè, Uffzüüg oder Flachrampè wörred baut, um d Baanschteig [[Barrierefreiheit|barrièrefrei]] zuègänglich z gschtaaltè, un wo s höhèglychi Baanübbergäng git, wo dè Strõßèvokeer behinderèd, wörred Unterfüürungè blaant un baut.

== Rekörd ==
* dè [[Bahnhof Shinjuku|Baanhof Shimjuku]] z [[Tokio]] gildèt als dè vo Faargäscht meischtfrequèntyrte Baanhof vo dè Wält, desèll isch braktisch èn reinè Pendlerbaanhof mit däglich 1 bis 4 Millionè Bassagyr.
* [[Zürich Hauptbahnhof|Züri HB]] gildèt als dè vo Züüg meischtfrequèntyrte Baanhof vo dè Wält, wo Übber 2900 Züüg dè Baanhof däglich bassyrèd.
* Dè ältescht Baanhof vo dè Wält lyt z [[Stockton-on-Tees]] z [[England|Ängland]].
* Högschtglègènè Baanhof vo dè Wält isch z Tanggula im [[Tibet]], 5.068 Meter, a dè [[Lhasa-Bahn|Lhasa-Baan]], wo zwǜschè [[Golmud]] un [[Lhasa]] vokeert.
* Dè högschtglègeni Baanhof z Europa lyt uff èm [[Jungfraujoch]] i dè [[Schweiz|Schwiz]], 3454 Meter, Endschtation vo dè [[Jungfraubahn|Jungfraubaan]] mit dè Dalschtation uff dè [[Kleine Scheidegg|Chlynè Scheidegg]].
* Högschtglègènè Baanhof z Dütschland an èrè [[Adhäsionsbahn|Adhäsionsbaan]] isch dè [[Bahnhof Brocken|Baanhof Brockè]] im [[Harz]], 1125&nbsp;m; dè högschte Baanhof an èrè [[Normalspur|Normalschpur]]baan lyt uff 967&nbsp;m übber [[Normalnull|NN]] a dè [[Dreiseenbahn|Dreiseèbaan]] z [[Bärental (Feldberg)|Bärèdal am Fäldbärg]]. Högschstè Baanhof z Dütschland an èrè Hauptbaan isch mit 806&nbsp;m dè [[Bahnhof Sankt Georgen (Schwarzwald)|Baanhof z St. Gorgè]] a dè [[Schwarzwaldbahn (Baden)|baddischè Schwarzwaldbaan]].
* Dè gröscht [[Rangierbahnhof|Rangyrbaanhof]] vo dè Wält isch dè Baanhof [[Bailey Yard]] bi [[North Platte]] z [[Nebraska]] i dè [[Vereinigte Staaten|USA]]), gfolgt vom gröschtè [[Europa|europäischè]] Rangyrbaanhof [[Maschen Rangierbahnhof|Maschè Rbf]] bi [[Hamburg]].
* Diè gröscht un längscht Baanschteighallè hèt dè [[Bahnhof Milano Centrale|Mailänder Zentraalbaanhof]], wo 1931 baut worrè isch.
* Diè gröscht Grundflächi hèt mit 83.640&nbsp;m² dè [[Leipzig Hauptbahnhof|Leepzischer Hauptbaanhof]].
* **Diè älteschte erhaaltenè Baanhofsgebäude vo Dütschland:**
** 1838: [[Bahnhof Düsseldorf-Gerresheim|Bhf. Düsseldorf-Gerresheim]] ([[Nordrhein-Westfalen|Nordrhy-Weschtfalè]], [[Düsseldorf]])
** 1840: [[Bahnhof Vienenburg|Bhf. Vynèburg]] ([[Niedersachsen|Niddersachsè]], [[Landkreis Goslar|Lancchreis Goslar]])
** 15. Mai 1842: [[Bahnhof Niederau|Bhf. Nidderau]] ([[Freistaat Sachsen|Freischtaat Sachsè]])
** Dè Leepzischer [[Leipzig Bayerischer Bahnhof|Bayrische Baanhof]] (Inbedrybnaam 1842) isch dè älteschte erhaaltene Chopfbaanhof vo Dütschland.
** S älteschte no in Bedryb befindliche Baanhofsgebäude in èrè dütschè Großschtadt stòt z [[Augsburg Hauptbahnhof|Augschburg]]. S isch 1844 in Bedryb gangè.

=== Meischtfrequèntyrto Fèrnbaanhööf z Dütschland ===



***Quällè:*' DB AG, Baanhofsdatèbank* (Stand 12. Juni 2013)

=== Gröschti Personèbaanhööf vo dèrrè Wält ===

Sèll isch è Lischtè vo dè gröschtè Personèbaanhööf vo dèrrè Wält, abschtygend gordnèt nõch dè Aazaal vo dè Bahnschteiggleis:



== Zitat un Redewendigè ==



 (Beleg für dieses Zitat fehlt noch)

D Redewendig „[[Bahnhof verstehen|Ich voschtand nu Baanhof]]“ besait hüt [[Umgangssprache|umgangsschprõchlich]], da mò öppis nit voschtò cha.

== Literadur ==
* Otto Blum: *Personen- und Güterbahnhöfe*. Zweiti neubearbèteti Ufflaag vom [[Kurt Leibbrand]]. Springer-Volaag, Bèrlin/Göttingè/Heidelbärg, 1961. (= Handbuèch für Bauingenieurwesè)
* Berthold Grau: *Bahnhofsgestaltung. Bände 1 und 2.* Transpress VEB Volaag für Vokeerswesè, Bèrlin (Oscht) 1968.
* Mihály Kubinszky: *Bahnhöfe Europas. Ihre Geschichte, Kunst und Technik.* Stuègètt: Franckh'sche Volaagshandlig, 1969; Neuufflaag ebd.: Kosmos Volaags-GmbH, 1982, ISBN 978-3-440-03642-6.
* *Bahnhöfe.* Münchè: GeraNova Volaag. (= Bahn Extra Nr. 53: 4/2001 Auguscht/Septembèr).
* Erich Preuss (Hrsg.): *Das große Archiv der deutschen Bahnhöfe.* GeraNova Zitschriftè-Volaag, Münchè. *Loseblattuusgaab.'' 
* 
* 

## Weblinggs

* Baanhofsgebäude: Nutzigswysè / Gebäude / Vokeersbau
* Blään vom Empfangsgebäude un dè Baanschteig vo großè dütschè Baanhööf
* Info-Datèbank vo dè DB für 5400 DB-Stationè
* Gleisblään vo allnè niderländischè un èn Huufè andrè, bsunders dütschè Baanhööf

## Einzelnõchwys