open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Vittore del Lazio

**San Vittore del Lazio** (uff Làtiinisch **', **', **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|itàliaanischa Gmainda]] ìn dr [[Provin Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117303", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

San Vittore del Lazio lììgt ìn dr Eewana vu Cassino unterhàlb vum Monte Sambucaro (1205 m), äbba 140 km süüdeeschtlig vu Rom un 62 km süüdeeschtlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Valle del Liri un d’ lätschta Gmainda ìn dr Regioon Lazio vor dr Regioonagranz züa Campania. D’ Gmainda zeehlt zwai Fràkzioona, wo Radicosa un Rocca d’Evandro Scalo haissa.

D’ Noochberorta sìnn Cassino, Cervaro, Conca Casale (IS), Mignano Monte Lungo (CE), Rocca d’Evandro (CE), San Pietro Infine (CE), Venafro (IS) und Viticuso.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wìchtiga Litt vu dr Schtàdt
* dr Guglielmo III. Capoferro, Bischoof vu Chieti, ànna 1352 g’schtoorwa
* dr Grààf vun Antonio Mancini, Offiziar ìm Zwaita Waltkriag un Traager vum Kriagsverdianschtkriiz (1915–1990)

## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmainda San Vittore del Lazio (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Torrice

**Torrice** (ìm lokààla Diàläkt *Torgë*, uff Làtiinisch **' odd’r **') ìsch a itàliaanischa Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff [[Italienische Sprache|Itàliaanisch]] un **' uff Làtiinisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117461", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Torrice lììgt uff’ma Hììgel ìn dr histoorischa Làndschàft Ciociaia. D’ Gmainda zeehlt sììwa Fràkzioona: Cervona, Mincioni-Forcella-Tufare, San Martino, Sant'Antonio, Selva Piana, Trivio, Via Piana.

D’ Nochbergmainda sìnn Arnara, Boville Ernica, Frosinone, Ripi un Veroli.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## Diàläkt
Z’ Torrice reedet m’r s’ Diàläkt **. ’S ìsch a Ìwwergàngsdiàläkt zwìscha da nordzäntrààla un süüdliga Làtium-Mundàrta, wo züa dr Grupp vu da Zäntrààlitàliaanischa Diàläkta g’heera. Naamlig lììgt d’ Gmainda uff dr Granz zwìscha dana baida Diàläkt-Untergruppa.

## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Vallecorsa

**Vallecorsa** (uff Làtiinisch **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|itàliaanischa Gmainda]] ìn dr [[Provin Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Stand ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117498", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Vallecorsa lììgt ìn da Monti Ausoni uff’ma Hììgel àm Füass vum Monte Calvilli (1116 m), äbba 107&nbsp;km süüdeeschtlig vu Rom un 31&nbsp;km süüdlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Monti Lepini, Ausoni e Valliva.

D’ Nochberorta sìnn Amaseno, Castro dei Volsci, Fondi (LT), Lenola (LT) und Monte San Biagio (LT).

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wìchtiga Litt üss dr Schtàdt
* dr Alessandro Massaroni (1790–1821), Brigànta-n-ààfiahrer
* d’ Maria de Mathias (1805–1866), kàthoolischa Hailiga un Oordagrìndera

## Pàrtnerschàfta mìt àndra Gmainda
*  Bolesławiec, Poola (zitter 2010)

## Ainzelnoohwiisa
Collepardo

**Collepardo** (uff Làtiinisch **' odd’r **') ìsch a itàliaanischa Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff [[Italienische Sprache|Itàliaanisch]] un **' uff Làtiinisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q116746", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Collepardo lììgt ìn da Monti Ernici un ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Monti Ernici, äbba 93 km eeschtlig vu Rom un 20 km neerdlig vu Frosinone.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

Àm 31. Dezamber 2013 hann z’ Collepardo 48 Üsslander g’woohnt. Bii dana sìnn 42 Rumääna gsìì.

## wàs doo z’ sah ìsch
* s’ Kloschter **', wo zitter 1947 a [[Zisterzienser|Zìschterzianser]]àbtai ìsch. ’S ìsch ànna 996 dur dr Dominikus vu Sora grìnda worra. Ìhr hìttiger Bàuischtiil schtàmmt vu dr Ärnäijerung vu dr Àbtai ànna 1204.
* dr Botàànischa Gàrta ''Flora Ernica'' ìsch ànna 1991 g’äffnet worra.
* Collepardo ìsch dr Àbschluss vu dr zwelfta-n-Etàppa vum Pìlgerwaag.
* d’ Heehla **'
* dr Schluchtschàcht **'

<gallery heights=150px widths=150px perrow=7>
 Certosa di Trisulti.jpg|s’ Kloschter Trisulti
Campanile Abbazia - panoramio.jpg|d’ Kloschterkrìrìch mìt’m Turm
Collepardo, Certosa di Trisulti 014.JPG|Choordäcka ìn dr Kloschterkìrìch
Collepardo, Certosa di Trisulti 015b.jpg|vor àm Choor ìn dr Kloschterkìrìch
Collepardo, Certosa di Trisulti 015.JPG|dr Hàuiptàltààr ìm Choor vu dr Kloschterkìrìch
Orto botanico della Certosa di Trisulti - Collepardo - Lato Sud.jpg|ìm Kloschtergàrta
Collepardo, Certosa di Trisulti - Farmacia 024.JPG|ìm Kloschtergàrta
Trisulti chiesa.jpg|d’ kàthoolischa Bàrtholomäuskìrìch
La madonna delle cese.JPG|s’ Hailigtumm **'
Madonna delle Cese - Altare - panoramio.jpg|dr Àltààr ìm Hailigtumm
Annunciazione - viale di accesso al Santuario Madonna della Cese - panoramio.jpg|àn dr Schtrooss, wo zem Hailigtumm fiahrt
Piazzetta Certosa Trisulti.JPG|ìm Kloschter
Palazzo Monsignore - panoramio.jpg|**'
Grotte collepardo.jpg|ìn dr Heehla
Pozzo d'Antullo.jpg|Pozzo d’Antullo
Portale dei Tolomei - ingresso del Comune - panoramio.jpg|s’ Toor **'
Per le vie del paese - panoramio - pietro scerrato (3).jpg|a Schtrooss ìm Dorf
Caratteristica scalinata - panoramio.jpg|a Schtaaga-n-ìm Dorf
Arco con icona sacra sovrastante - panoramio.jpg|a Booga mìt’ma hailiga Bìld druff
Effige Sacra - panoramio.jpg|a ànder Booga mìt’ma hailiga Bìld druff
Piazza del paese - panoramio.jpg|a Platzla ìm Dorf
Scorcio caratteristico - panoramio - pietro scerrato (1).jpg|a Schtross ìm Dorf
I gardini pubblici di Collepardo - panoramio.jpg|a äffentliger Pàrk z’ Collepardo
Il Monumento ai Caduti - panoramio.jpg|s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag
Vista su un borghetto del paese - panoramio.jpg|a Blìck uff a Gmaindatail vu Collepardo
La strada verso Trisulti - panoramio.jpg|d’ Schtrooss uff Trisulti


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung

## Ainzelnoohwiisa
Liste der Gemeinden im Latium

Ìn daara **Lischta vu da Gmainda ìm Latium** sìnn àlla Gmainda ìn da Prowìnza Frosinone (FR), Latina (LT), Rieti (RI), Viterbo (VT) un dr Metropolitàànschtàdt Rom (RM) ìn dr Regioon Latium vu dr Repüblik Itààlischa g’lischtet.

D’ Iiwoohnerzààhla sìnn àm  vum Nàzionààl Ìnschtitüüt fìr Schtàtistik ärmìttelt worra.

D’ Hàuiptorta vu da Prowìnza sìnn **fätt** g’schrììwa.

## Noohwiisa
Liste der Gemeinden in Italien

D’ itàliaanischa Repüblik ìsch ìn 20 Regioona *()*, 109 Prowìnza *()* und 7.896 Gmainda *()* (Schtànd: 22. Janner 2024). 

## Noohwiisa
Bejoy Nicephorus D’Cruze

Dr **Bejoy Nicephorus D’Cruze** (uff Bengààlisch ; * 9. Hornung 1956 z’ Tuital, Dhaka) ìsch a bàngladeesischer reemisch-kàthoolischer Gaischtlig’r. Zitter 2020 ìsch’r Arzbischoof vu Dhaka. Friahjer ìsch’r Bischoof vu Khulna un Bischoof vu Sylhet gsìì.

## sii Laawa
Dr D’Cruze hàt sii Àbschluss vu dr Filosofii- un Theologii àm Groossa Seminààri vu Dhaka b’schtànda un hàt àm 1. Nowamber 1986 bii da Oblààta vu dr Unb’fläckta Jungfràui Mària (OMI) sii eewiger Profass g’lajt. Àm 20. Hornung 1987 ìsch’r àls Priaschter g’wäijt worra. Doo druff ìsch’r vu 1987 bis 1990 Pfàrrvikààr z’ Lokhipur un Mugaipar ìm Arzbìschtumm Dhaka gsìì. Ar hàt àn dr Pàpschtliga Üniwärsiteet Gregoriana z’ Rom witter g’schtudiart un hàt domìt ànna 1992 a Lizanz vu dr Theologii b’schtànda. Àls Rektoor vum Juniorààt ànna 1999 un 2000 un zitter 2001 àls Owwerer vum Scholàstikààt hàt’r z’ Dhaka àn dr Nochwucks vum Oorda biitrajt. Ar ìsch Owwerer vu dr OMI-Delegàzioon ìn Bàngladesch un Mìtglììd vum Kùmittee *Caritas Bangladesh* gsìì.

Àm 19. Hornung 2005 hàt’na dr Pàpscht Johànnis Pooli II. zem Bischoof vu Khulna ärnännt. D’ Bischoofswäih, wo schuu-n-ìm Pontifikààt vum Benedikt XVI. gsìì ìsch, hàt em sii Vorganger, dr Michael D’Rozario, àm 6. Mai vum saalwa Joohr, g’schpanda. D’rbii sìnn d’ Mìtkonsekràtoora dr Arzbischoof vu Dhaka, Michael Rozario, un dr Àpostoolischa Nunz ìn Bàngladesch, dr Paul Tschang In-Nam, gsìì. Àm 9. Jüüni 2008 ìsch’r zamma mìt da àndra bàngladeesischa Bischeef ìn d’ Vàtikàànschtàdt gànga ge dr Pàpscht traffa („Ad-limina-B’süach“). Mìt em hàt’r vu dr Lààg ìn siim Bìschtumm g’rädd.

Dr Pàpscht Benedikt XVI. hàt àm 8. Jüüli 2011 ìn siinera Bülla ** s’ Bìschtumm Sylhet ìm Nordoschta vum Bàngladesch ärrìchta un dr D’Cruze àls äärschter Bischoof ärnännt. D’ Àmtsiifiahrung hàt àm 30. Septamber vu saalwa Joohr schtàttg’funda. Dr D’Cruze ìsch nochamol Àm 24. Mai 2018 z’ Rom kumma ku dr Pàpscht traffa — àui dàsmol ìsch’r vu da àndra bàngladeesischa Bischeef beglaita gsìì. Àm 30. Septamber 2020 hàt’na dr Pàpscht Frànsiküs zem Arzbischoof vu Dhaka ärnännt. D’ Àmtsiifiahrung ìsch àm 27. Nowamber vum saalwa Joohr gsìì.

Zitter’m 14. Àuigscht 2020 ìsch’r Vorsìtzender vu dr Bischoofskùmferanz vu Bàngladesch, àls Noohfolger vum Moses Costa, em Bischoof vu Chattogram, wo ìm Vormoneet g’schtoorwa gsìì-n-ìsch. Ìnnerhàlb vu dr Bischoofskùmferanz ìsch’r vohaar Mìtglììd ìm Üssschuss fìr d’ Ainhait vu da Krìschta un fìrs’ Diàloog vu da Religioona gsìì. Ar ìsch àui amol Genrààlzààhlmaischter vu dr Kùmferanz gsìì.

## Weblìnks
* 

## Ainzelnoohwiisa
Coreno Ausonio

**Coreno Ausonio** (uff Làtiinisch **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|Gmainda]] ìn dr [[Provinz Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr [[Italien|itàliaanischa]] Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q116758", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Coreno Ausonio lììgt ìn da Monti Ausoni àm Àbhàng vum Monte Maio (940 m), äbba 140&nbsp;km süüdeeschtlig vu Rom un 62&nbsp;km süüdeeschtlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana L’Arco degli Aurunci.

D’ Noochbergmainda sìnn Ausonia, Castelforte (LT), Castelnuovo Parano, Minturno (LT), Santi Cosma e Damiano (LT), Spigno Saturnia (LT) un Vallemaio.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch

Coreno Ausonio - Piazza Umberto I.jpg|dr Piazza Umberto I
Coreno Ausonio, chiesa di Santa Margherita - Facciata e campanile.jpg|d’ kàthoolischa Kìrìch **'
Coreno Ausonio, chiesa di Santa Margherita - Portale centrale.jpg|dr Wäschtportààl vu **'|ìm Kìrchaschìff
Coreno Ausonio, chiesa di Santa Margherita - Interno.jpg
Coreno Ausonio, chiesa di Santa Margherita - Altare dell'abside.jpg|dr Hàuiptàltààr ìm Choor
Coreno Ausonio, chiesa di Santa Margherita - Interno verso la controfacciata.jpg|ìm Kìrchaschìff
Coreno Ausonio, chiesa di Santa Margherita - Battistero.jpg|d’ Daifkàppala


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Castelnuovo Parano

**Castelnuovo Parano** ìsch a Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr itàliaanischa Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r ** uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q116651", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Castelnuovo lììgt ìn da Monti Aurunci, 135 Kilomeeter süüdeeschtlig vu Rom un 57 Kilomeeter süüdeeschtlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana L’Arco degli Aurunci.

Castelnuovo b’schteht üss dräi Ortstaila. Dr histoorischa Dorfkarn *Terra* sowia *Casali* lììga uff’m Monte Perano. Dr modärna Ortstail *Valli-Sant’Antonio* lììgt äntlàng dr Strada Statale 630 vu Cassino uff Formia ìm Valle dell’Ausente.

D’ Nochbergmainda sìnn Ausonia, Coreno Ausonio, Esperia, San Giorgio a Liri un Vallemaio.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## Lìteràtüür zem Ort
* Aurelio Carlino: *Castelnuovo Parano – Madonna delle Grazie. Una cappella da salvare*, in: *Studi cassinati* 11, 2011, S. 64 f.
* Aurelio Carlino: *La cappella di S. Maria di Costantinopoli a Castelnuovo Parano e il santuario della Civita*, in: *Studi cassinati* 12, 2012, S. 212–214.
* Luigi Di Cosmo: *Castelnuovo Parano. Gli impianti maiolicati di S. Maria della Minerva e di S. Maria di Costantinopoli*, in: *Civiltà Aurunca* 21, 2005, S. 39–45.
* Luigi Di Cosmo: *I pavimenti e rivestimenti maiolicati delle chiese di Castelnuovo Parano (FR)*, Sant’Angelo d’Alife 2005.
* Diego Mammone: *La chiesa di S. Antonio Abate in Castelnuovo Parano e i suoi affreschi*, in: *Terra dei Volsci* 2, 1999, S. 173–194.
* Carlo Molle: *Graffiti di epoca rinascimentale nella chiesa di S. Antonio Abate a Castelnuovo Parano*, in: *Quaderni coldragonesi* 4, 2013, S. 53–57.
* Valentino Pace: *Un contributo alla "maniera greca". Gli affreschi di Sant'Antonio Abate a Castelnuovo Parano*, in: *Scritti e immagini in onore di Corrado Maltese*, Rom 1997, ISBN 88-7140-105-0, S. 396–404.
* Orazio Fabio Tartaglia, Lia Migale, Franco Martinelli: *Il rinnovamento dei piccoli centri storici. Una nuova opportunità di sviluppo imprenditoriale: Il caso di Castelnuovo Parano (FR)*, Rom 2005.

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Pico (Latium)

**Pico** (uff Làtiinisch **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|itàliaanischa Gmainda]] ìn dr [[Provinz Frosinone]] ìn dr Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). Dr Ort ìsch zitter 2017 Mìtglììd vu dr Verainigung **' („d’ scheenschta Orta vun Itààlia“). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff [[Italienische Sprache|Itàliaanisch]].

== wu ’s lììgt ==
<mapframe text="s’ Gmaindagebiat vu Pico" latitude="41.4458" longitude="13.5681" zoom="11" width="175" height="175" align="center">
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117032", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }</mapframe>

Pico lììgt ìn da Monti Ausoni. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Monti Ausoni.

D’ Nochbergmainda sìnn [[Campodimele]] ([[Provinz Latina|LT]]), [[Lenola]] (LT), [[Pastena]], [[Pontecorvo]] und [[San Giovanni Incarico]].

== wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt ==


D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung ìsch [[Römisch-katholische Kirche|reemisch-kàthoolisch]]. D’ Gmainda g’heert zem kàthoolischa Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo.

== wàs doo z’ sah ìsch ==
* d’ kàthoolischa Kìrìch **'
* d’ kàthoolischa Kìrìch **'
* d’ kàthoolischa Kìrìch **'
* d’ kàthoolischa Kìrìch **'
* s’ Schloss **'


Pico (Italy) 2012 by-RaBoe 04.jpg
Pico (Italy) 2012 by-RaBoe 07.jpg
Pico (Italy) 2012 by-RaBoe 09.jpg
Pico (Italy) 2012 by-RaBoe 16.jpg


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Morolo

**Morolo** (uff Làtiinisch **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|itàliaanischa Gmainda]] ìn dr [[Provinz Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q116956", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Morol lììgt uff’ma Hììgel ìwwer’m Sacco-Tààl, àm Füass vu da Monti Lepini. Dàs ìsch äbba 76&nbsp;km süüdeeschtlig vu Rom un 19&nbsp;km weschtlig vu Frosinone äntfarnt. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comuntà Montana Monti Lepini, Ausoni e Valliva.

D’ Nochbergmainda sìnn Ferentino, Gorga (RM), Sgurgola und Supino.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch

Morolo dall'alto - panoramio.jpg|a Blìck uffs Dorf
Morolo.jpg|z’ Morolo
Per le stradine di Morolo.jpg|a Schtrooss z’ Morolo
Morolo - Chiesa di Santa Maria Assunta - 2024-07-11 18-22-10 001.jpg|d’ kàthoolischa Mària-Hìmmelfàhrtskìrìch **


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Viticuso

**Viticuso** (uff Làtiinisch **', **', **', **') ìsch a itàliaanischa Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r ** uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117621", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Viticuso lììgt uff’ma Hììgel àm Rànd vu da Monti della Meta, äbba 154 km süüdeeschtlig vu Rom un 76 km eeschtlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Valle di Comino.

D’ Nochbergmainda sìnn Acquafondata, Cervaro, Conca Casale (IS), Pozzilli (IS), San Vittore del Lazio un Vallerotonda.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung ìsch reemisch-kàthoolisch. D’ Gmainda g’heert zem Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo, àwwer bis 2014 hàt sa zem Gebiat vu dr Àbtai Montecassino g’heert.

## Wìrtschàft
Ànna ìsch ìm Gmaindagebiat vu Viticuso a Wìndpàrk mìt sììwa Wìndraader iig’wäijt worra.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Fontechiari

**Fontechiari** (uff Làtiinisch **' odd’r **') ìsch a itàliaanischa Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r ** uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q116859", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Fontechiari lììgt ìn dr Hììgellàndschàft vu dr eeschtliga Ciociaria, äbba 120&nbsp;km süüdeeschtlig vu Rom und 38&nbsp;km eeschtlig vu Frosinone. Züa dr Gmainda g’heera-n-àui d’ Ortstaila Cisterna un Collemastroianni. Sa ìsch Mìlglììd vu dr Comunità Montana Valle di Comino.

D’ Nochberorta sìnn Arpino, Broccostella, Casalvieri, Posta Fibreno un Vicalvi.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung ìsch reemisch-kàthoolisch. D’ Gmainda g’heert zem kàthoolischa Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmainda Fontechiari (itàliaanisch)
* Pro Loco Fontechiari (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Santopadre

**Santopadre** (uff Làtiinisch **', **', **', **', **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|itàliaanischa Gmainda]] ìn dr [[Provinz Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117342", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Santopadre lììgt ìm eeschtliga Tail vu dr Làndschàft Valle del Liri, äbba 118&nbsp;km süüdeeschtlig vu Rom un 38&nbsp;km eeschtlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Valle del Liri.

D’ Nochbergmainda sìnn Arpino, Casalattico, Colle San Magno, Fontana Liri, Rocca d’Arce un Roccasecca.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung ìsch reemisch-kàthoolisch. D’ Gmainda g’heert zem kàthoolischa Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Vallemaio

**Vallemaio** (bis 1932 uff Itàliaanisch **' ‚kàlter Tààl‘, uff [[Lateinische Sprache|Làtiinisch]] **' odd’r **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|Gmainda]] ìn dr [[Provinz Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr [[Italien|itàliaanischa]] Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117509", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Vallemaio lììgt ìn da monti Aurunci àm Füass vum Monte Maio (940 m), äbba 141 km süüdeeschtlig vu Rom un 63 km süüdeeschtlig vu Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana L’Arco degli Aurunci.

D’ Nochberorta sìnn Castelforte (LT), Castelnuovo Parano, Coreno Ausonio, San Giorgio a Liri, Sant’Andrea del Garigliano un Sant’Apollinare.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung ìsch reemisch-kàthoolisch. D’ Gmainda g’heert zem kàthoolischa Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo, àwwer bis 2014 hàt sa zem Gebiat vu dr Àbtai Montecassino g’heert.

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Mària-Verkìndigungskìrìch *()* vum 16. Joohrhundert
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch **' vum 15. Joohrhundert
* d’ Raschtla vu dr [[Antike|àntika]] Thomààskìrìch **'


Vallemaio centro storico.JPG|s’ histoorischa Zäntrum vu Vallemaio
Annunziata1553.jpg|d’ Mària-Verkìndigungskìrìch
CSRosario.jpg|d’ Kìrìch **
Santommaso.jpg|d’ Thomààskìrìch


## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)
* Websitta vu dr Associazione Vallemaio, ema Verain, fìr d’ lokààla Kültüür un Tràdizioon b’hàlta (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Strangolagalli

**Strangolagalli** (uff Làtiinisch **', **', **') ìsch a [[Italienische Gemeinden|itàliaanischa Gmainda]] ìn dr [[Provinz Frosinone|Prowìnz Frosinone]] ìn dr Regioon [[Latium]] mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff Itàliaanisch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117388", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Strangolagalli lììgt ìn dr Hììgellàndschàft vu dr Ciociaria, äbba 103&nbsp;km süüdeeschtlig vu Rom un 18&nbsp;km süüdeeschtlig vu Frosinone.

D’ Nochbergmainda sìnn Arce, Boville Ernica, Ceprano, Monte San Giovanni Campano un Ripi.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch

Strangolagalli Centro.jpg|ìm Dorfzäntrum
Strangolagalli.jpg|d’ kàthoolischa Kìrìch **


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Lìteràtüür zem Ort
*

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Rocca d’Arce

**Rocca d’Arce** (uff Làtiinisch **', **', **' odd’r **') ìsch a Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr itàliaanischa Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117204", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Rocca d’Arce lììgt uff’ma Hììgel ìwwer’m Tààl vum Liri owwerhàlb vun Arce, äbba 112 km süüdeeschtlig vu Rom un 31 km eeschtlig vu Frosinone. D’ Gmainda umfàsst fìmf Fràkzioona: Fraioli, Giardini, Murata, Pantanone un Capuano Village. D’ Ortstaila Fraioli un Murata, wu hìtt d’ Mehrhait vu dr Beveelkerung laawa, lììga ìn dr Tààleewana unterhàlb vu Rocca d’Arce. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Valle del Liri.

D’ Nochberorta sìnn Arce, Colfelice, Fontana Liri, Roccasecca un Santopadre.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung sìnn reemisch-kàthoolischa Kìrìch. D’ Gmainda g’heert zem kàthoolischa Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Petra Olschowski

D **Petra Olschowski** (mänkmol au *Petra von Olschowski*); * 29. Juni 1965 Stuegert) isch e  dytschi Chunschthischtorikeri un Bolitikeri (Bindnis 90/Di Griene). Syt Septämber 2022 isch si Minischteri fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht vum Land Bade-Wirttebärg. Vorhär isch si vu Mai 2016 bis Septämber 2022 Staatssekreteri vu däm Minischterium gsii. Syt 2021 isch si Abgorneti im Landdag vu Bade-Wirttebärg. Vu Septämber 2010 bis Mai 2016 het si as Räkteri di Staatlige Akademy vu dr Bildende Chinscht Stuegert glaitet. Vu 2013 bis 2016 isch si au Vorsitzeri vum Wirttebärgische Chunschtverain gsii.

## Lääbe
### Uusbildig un Beruef
D Olschowski het am Eberhard-Ludwigs-Gimnasium z Stuegert s Abitur gmacht. Noch ere Lehr zue Ainzelhandelschauffrau im Chunschthuu Schaller z Stuegert, het si Chunschtgschicht un Germanischtik an dr Uniwersitet Stuegert studiert, iri Magischterarbet het si iber di großformatige Holzschnitt im Wärch vun HAP Grieshaber gschribe. Si het zerschrt as Redakteri bi dr Stuegerter Zytig gschafft, voreb si im Juli 2002 d Gschäftsfierig vu dr Chunschtstiftig Bade-Wirttebärgibernuue het. Si het e Hufe Uusstellige kuratiert un het vor allem zue dr Theme zytgnessischi Chunscht un Danz publiziert. Vum 1. Septämber 2010 bis 11. Mai 2016 isch si Räkteri vu dr Staatlige Akademy vu dr Bildende Chinscht Stuegert gsii. Si isch syt dr Grindig vu dr Hochschuel (bzw. ire Vorgängerinschtituzion) anne 1761 di erscht Frau in däre Posizion gsii. Am 7. Novämber 2013 isch si zur Vorsitzeri vum Wirttebärgische Chunschtverain gwehlt wore.

### Bolitik
D Olschowski isch am 12. Mai 2016 zur Staatssekreteri im Minischterium fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht vum Land Bade-Wirttebärg ernännt wore, dodmol isch si no barteilos gsii. Speter isch si dr Bartei Bindnis 90/Di Griene bydrätte. Bi dr Landdagswahl z Bade-Wirttebärg 2021 isch si im Wahlkrais Stuegert IV aadrätte un het mit 35,6 % vu dr Stimme s Diräktmandat gwunne. Bi dr Regierigsbildig het si ire Staatssekreterposchte bhalte. Am 28. Septämber 2022 isch si Noofolgeri vu ire Barteikollegi Theresia Bauer as Minischteri fir Wisseschaft, Forschig un Chunscht vum Land Bade-Wirttebärg wore.

D Olschowski isch friejer vylmol as *Petra von Olschowski* ufdrätte, iri Familie het mit em eschtrychsiche Adelsufhebigsgsetz vu 1919 ire Titel verlore ghaa. Wu si zur Staatssekreteri ernännt woren isch, het siu aagchindxet, ass si chimftig uf dodruf versichte duet.

## Uusgläseni Ehrenämter (bis Mai 2016)
* Vorsitzeri vum Wirttebärgische Chunschtverain Stuegert
* Mitglid vum Kuratorium vu dr Chinschtlersozialkasse vum Bund
* Mitglid vum Kuratorium vu dr Triennale Kleinplastik z Fellbach
* Mitglid vum Landesdänkmolrot Bade-Wirttebärg
* Mitglid vu dr Kummission Chunscht am Böu Bade-Wirttebärg
* regelmäßig Mitglid vu Hyfe Jury

## Weblink
* d Websyte vu dr Petra Olschowski
* e Biografy uf dr Websyte vum Minischterium fir Wisseschaft, Forschig un Kultur Bade-Wirttebärg

## Fueßnote
Werner Koenig

De **Werner Koenig** (* 20. April 1963; † 12. November 2000 z Verbier) isch a ditscher Filmprodüzand und de Vorstandssorsetztender vun de  Helkon Media AG gwánn.

## Läbe
De Werner Koenig hat sinne Kariere in 1983 als freier Mitarweiter in verschideni ditsche Werweproduktione angefange. Noch drei Johr arweitet er als Produzant und er hat zusemme mit sinem Partner Marcus H. Rosenmüller sìnn erscht Produkionsfirma *Koenig - Rosenmüller* gegrìnd. *Koenig - Rosenmüller* hat unter anderem Werbespots, Téléspecials und iwer 100 Musikvideos produziert. 1989 isch de Firma in *MME Me, Myself & Eye Entertainment* unbenannt wore.

1991 hat de Werner Koenig zuesuemme mit sìnnem Partner Martin Heldmann de Helkon Media GmbH gegrìnd. Am 7. Oktower 1999 isch de Firma an de Börse notiert wore.

Ihre erscht Eigeproduktion, de Cinémafilm *14 Tage lebenslänglich*, isch mit m Deutsche Filmpreis üsgezeichnet wore. De Film *Nichts als die Warheit*, wu als Thema a fiktivea Gerichtsverfahre gege Josef Mengele ufgrifft, hat eu a paar intenationale Priis bekumme.

In sínne sportliche Karrière isch er a Mitglied vun de ditsche Juniore-Skinationalmannschaft und  a Mitglied vun de ditsche Segelnationalmannschaft im Olympiakader gwánn. De Werner Koenig isch als Jurist an de Ludwig-Maximilians-Universität Münche gsin.

Im Novamber 2000 isch er in de Barge von Verbier an ein Lawin gestorwe.

## Film
2007 hat de Regisseur Klaus Stern de Dokumentarfilm Lawine-Leben und Sterben des Werner Koenigs iwer s Lewe vum Koenig gedreht.

## Weblink
* https://www.klausstern.de/lawine
Torre Cajetani

**Torre Cajetani** (uff Làtiinisch **', **', **) ìsch a itàliaanischa Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr itàliaanischa Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117454", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Torre Cajetani lììgt ìn da Monti Ernici, äbba 83&nbsp;km südöstlich von Rom und 28&nbsp;km nördlich von Frosinone. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Monti Ernici.

D’ Nochbergmainda sìnn Fiuggi, Guarcino und Trivigliano.

## wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* s’ Schloss Teofilatto–Caetani
* d’ kàthoolischa Mària-Hìmmelfàhrts-Kìrìch *()*
* d’ kàthoolischa Kàpall vu dr Hailigschta Dräifàltikait, wo ànna 2015 räschtoriart worra-n-ìsch


Panorama TorreCaetani - panoramio.jpg|a Blìck uffs Dorf
Torre Cajetani vista da Trivigliano - panoramio.jpg|a Blìck uffs Dorf
Torre del Castello - panoramio.jpg|dr Schlossturm
TorreCajetani.jpg|a Blìck uffs Dorf
LagoCerano.jpg|dr Cerano-See
Torre Caietani.jpg|ìm ehamooliga Bààhnhoof ànna 1975


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Latium

## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Naturwissenschaftlich-Technische Akademie Isny

Di **Natuurwisseschaftli-Tächnisch Akademy Isny** (dt. *Naturwissenschaftlich-Technische Akademie Isny*, chuurz nta), friejer *Naturwissenschaftlich-Technische Akademie Prof. Dr. Grübler*, bstoot us vier staatlig anerkännte Beruefskolleeg fir natuurwisseschaftligi Beruef z Isny im Allgai. D Yyriichtig isch vu 1973 bis 2015 as Hoochschuel anerkännt gsii.

Si isch anne 1945 z Raveschburg as Uusbildigsstätt fir Cheemisch-tächnischi Assischtänte unter em Name *Chemieschule Dr. Grübler* grindet un 1950 uf Isny verlait woore. Ab 1961 sin di eerschte Ingenieur-Stuudiegäng (zeerscht Fisikaalischi Tächnik un Chemy) yygriichtet woore. Anne 1973 het d nta di staatlig Anerkännig as Fachhoochschuel iiberchuu.

Syter anne 2006 sin alli an dr Fachhoochschuel aabotene Diploomstuudiegäng vu dr Agäntuur ASIIN akkreditiert gsii. Zum Wintersemeschter 2009/2010 sin di bishäärige Diploomstuudiegänge an dr Fachhouchschuel uf dr Bachelorabschluss (Bachelor of Science) umgstellt woore. Zlescht sin an dr Hoochschuel Isny d Bachelorstuudiegäng Chemy (Schwäärpunkt Allgmaini Chemy oder Lääbesmittelchemy un Umwältanalytik), Farmazeitischi Chemy, Informaatik un Fisik-Ingenieurwääse aabote woore. Au die Bachelorstuudiegäng sin vu dr Akkreditierigsagäntuur ASIIN e. V. akkreditiert gsii. Syt em Wintersemeschter 2016 het d nta-Hoochschuel kai Studänte*ne mee ufgnuu. Dr Wisseschaftsroot het im Oktoober 2015 dr Yyriichtig d Re-Akkreditierig as Hoochschuel verwaigeret. In dr Folg het d Yyriichtig ire Hoochschuelstaatus verloore.

D Beruefskolleeg vu dr nta (in andere Bundesländer au Beruefsfachschuele gnännt) biete zwaijeerigi (PTA 2,5 Joor) schuelischi Beruefsuusbildige zue Tächnische Assischtänte*ne, wie Assischtänt*i fir Informazioons- un Kummenikazioonstächnik AIK oder ITA, Biotächnologische*i Assischtänt*i BioTA, Cheemisch-tächnische*i Assischtänt*i CTA un Farmezeitisch-tächnische*i Assischtänt*i PTA aa.

In dr Zyt vu dr Uusbildig an aim vu dr nta-Beruefskolleeg cha mer opzionaal d Fachhoochschuelryyfi dur Bstoo vun eme FHR-Zuesatzbrogramm mach un dodermit d Voruussetzig zum Stuudium an ere Fachhoochschuel z Baade-Wiirtebäärg kriege. E Fachhoochschuelryyfi, wu mer in dr PTA-Uusbildig macht, giltet bundeswyt.

Syt iiber 60 Joor bietet d nta au ne Voorberaitigskuurs (Meerz bis Augschte) zum Yystiig in d Uusbildige zue dr Tächnische Assischtänte*ne oder as Beruefsfindigsmeegligkait im MINT-Beraich.

## Weblink

*Offiziälli Websyte vu dr Natuurwisseschaftli-Tächnische Akademy Isny

## Fueßnote
Pamela Anderson

D’ **Pamela Denise Anderson**  (* 1. Jüüli 1967 z’ Ladysmith, Britisch-Kolumbià; g’schììda *Lee, Anderson-Ritchie, Salomon-Anderson, Anderson Peters* un *Hayhurst Anderson*) ìsch a kànààdisch-àmerikàànischa Schàuischpììlera, Modäll un Àktìwìschta. Ìn ìhrer Rolla àls Rättungsschwìmmera ìn dr Ärfolgsseeria *Baywatch* ìsch sa a internàzionààler Schtar worra. Sa wìrd àls ain vu da Sex-Sìmboola vu da 1990er-Joohra-n-ààg’lüagt.

## ìhra Kìnderjoohra
D’ Pamela Denise Anderson ìsch àm 1. Jüüli 1967 z’ Ladysmith uff dr Vancouver-Ìnsla ìn dr kànààdischa Prowìnz Britisch-Kolumbià uff d’ Walt kumma. Ìhra Müatter Carol Anderson ìsch Källnera gsìì, un ìhr Vàtter Barry ìsch Oofatäkniker gsìì. Ìhr Ürgroossvàtter  hàt üss Saarijärvi ìm Groossharzogtumm Fìnnlànd g’schtàmmt, wo zallamols zem Rüssischa Kaiserraich g’heert hàt. Ar ìsch ànna 1908 ìn Kànàdà gànga ge laawa. Àls Iiwàndrer hàt’r sii Nàmma ìn „Anderson“ loo wàndla. D’ Pamela hàt àui Wolgadiitscha-Vorfààhra müattersitts: Ìhra Groossmüatter, wo ethnisch diitsch gsìì ìsch, ìsch ìn’ma Mennonitadorf ìn Rüsslànd uff d’ Walt kumma un ìsch ànna 1901 ìn Kànàdà üssg’wàndert. Grààd noh ìhrem Geburt hàt m’r ìn dr Prassa vu dr Anderson g’rädd, dänn sa ìsch a „Centennial Baby“ gsìì — sa ìsch naamlig àm 100. Grìndungstààg vum Kànàdà uff d’ Walt kumma. Sa hàt a jìnger Brüader nàmmens Gerry (* 1971), wo Schàuischpììler un Filmproduzänt worra-n-ìsch. Ar hàt àn ainiga Filma un Farnsahsandunga mìtg’màcht, wu d’ Anderson ufftratta-n-ìsch.

Ànna 2014 hàt d’ Anderson bekànnta gaa, àss sa àls Kìnd säxüäll missbrüücht worra-n-ìsch. Sa hàt gsajt, àss sa zwìschem Àlter 6 un 10 vun’ra Kìnderhiatera g’schlààga un schpeeter mìt 12 Joohra vu’ma junga Mànn verg’wàltigt worra-n-ìsch. Mìt 14 Joohra säjg sa üsserdam vun’ra Grup vu sììwa Büa verg’wàltigt worra — bii ìhna ìsch ìhr Liabschter gsìì.

D’ Anderson ìsch ìn Highland-Gümnààsium z’ Comox (Britisch-Kolumbià) gànga. Doo hàt sa ìn dr Volleybàllmànnschàft g’schpììlt. Sa hàt ànna 1985 ìhr Schüalàbschluss b’schtànda. Ànna 1988 ìsch sa uff Vancouver gànga ge laawa. Doo hàt sa àls Fitnessträänera g’schàfft.

## ìhra Filmogràfii (Üsswààhl)

## d’ Üsszaichnunga, wo sa bikumma hàt

## d’ Biacher, wo sa g’schrììwa hàt
; ìhra aigana Laawesb’schriiwunga
* 
* 
* 

; Romààna
* 
* 

; sunschtigs
* zamma mìt’m Shmuley Boteach: 
* 
::zamma mìt’m Julian Assange, dr Renata Avila, dr Katrin Axelsson, em Franco „Bifo“ Berardi, dr Sally Burch, em Noam Chomsky, em Patrick Cockburn, dr Naomi Colvin, The Courage Foundation, em Mark Curtis, em Daniel Ellsberg, dr Teresa Forcades i Vila, em Charles Glass, em Kevin Gosztola, em Serge Halimi, dr Nozomi Hayase, em Chris Hedges, em Srećko Horvat, dr Caitlin Johnstone, dr Margaret Kimberley, em Geoffroy de Lagasnerie, dr Lisa Longstaff, em Alan MacLeod, dr Stefania Maurizi, em Craig Murray, em Fidel Narváez, em John C. O'Day, em John Pilger, dr Jesselyn Radack, em Michael Ratner, dr Angela Richter, em Geoffrey Robertson, dr Jennifer Robinson, em Matt Taibbi, dr Natalia Viana, em Ai Weiwei, dr Vivienne Westwood un em Slavoj Žižek.

## Lìteràtüür ìwwer sìe

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa


## Füassnoota
Vancouver Island

**Vancouver Island**  (uff Frànzeesch *île de Vancouver* ) friahjer àui *Quadra*, ìsch d’ greeschta nordàmerikàànischa Pàzifikìnsla. Sa lììgt ìm Süüdwäschta vu dr kànààdischa Prowìnz Britisch-Kolumbià un ìsch noh-n-em britischa Seefààhrer George Vancouver g’nännt. Dr Süüda vu dr Ìnsla lììgt zwààr süüdlig vum 49. Braitagrààd —wo ìm Wäschta vun Nordàmerikà d’ Granz zwìscha da Verainigta Schtààta un Kànàdà fäschtlajt—, àww’r d’ Ìnsel g’heert vollschtandig zem Kànàdà.

## Geogràfii
D’ Vancouver-Ìnsla ärschträckt sìch vum Nordwäschta-n-uff Süüdoschta pàràlleel zem Fäschtlànd. Sa ìsch ìm Durschnìtt 80 km brait un 460 km làng fìr a Gsàmtflächa vu  km². Sa ìsch vum kànààdischa Fäschtlànd dur d’ Johnstone- un Keenigin-Charlotte-Schtroossa ìm Norda un Nordoschta un dur d’ Schtrooss vu Georgia ìm Süüdoschta getrännt. Dur d’ Juan-de-Fuca-Schtrooss ìm Süüda wìrd sa vum US-Bundesschtààt Washington getrännt.

D’ Vancouver-Ìnsla ìsch aigantlig Tail vu’ma Bargasüschteem, wo zem Tail unter’m Meer lììgt. Uff’m Làndesìnnera sìnn vììla Walder mìt mehrera groossa Barga z’ sah (ìwwer  Meeter hooch). Dr heechschta Barg ìsch dr Golden Hinde mìt  m. Àn dr Oschta-n-ìsch a groossa Kìschta-n-eewana, un àn dr Wäschtkìschta sìnn vììla Fjords z’ fìnda.

Dr zäntrààla Tail vu dr Ìnsla wìrd uff  km² vum prowìnziààla Nàtüürpàrk Strathcona gedäckt. Àn dr Wäschtkìschta gìtt’s üsserdam dr Pacific-Rim-Nàzionààlpàrk mìt 500 km², un àm Nordwäschtand vu dr Ìnsla gìtt’s dr prowìnziààla Cape-Scott-Nàtüürpàrk mìt 151 km².

### d’ Seea

## d’ Beveelkerung
Hìtt laawa-n-äbba  Litt uff dr Ìnsla, mìt’ra Beveelkerungsdìcht vu 23 Litt pro km². Jedoch sìnn d’ Iiwoohner sehr ungliichmaasig vertailt. D’ maischta Litt laawa-n-ìm Grossràuim zwìscha dr Hàuiptschtàdt Victoria un Nanaimo. D’ äärschta-n-Iiwoohner sìnn d’ First Nations gsìì, wia d’ Ìndiààner ìn Kànàdà hìtt g’nännt waara. Dia taila sìch ìn dräi Gruppa, d’ Nuu-chah-nulth ìm Wäschta (äbba ), d’ Kwakwaka’wakw ìm Norda un Oschta (äbba ) un d’ Salish-Gruppa ìm Oschta un Süüda.

S’ greeschta Tail vu da Ìnslabewoohner hàt öiropäischa Wurzla. Schuu-n-ìm 19. Joohrhundert sìnn d’rzüa Jàpààner un Kineesa kumma — d’ lätschta vor àllem fìr ìn dr Koohlaìndüschtrii un ìm Iisabààhnbàui schàffa.

## d’ Schtädt
Nooh dr Volkszeehlung vu 2011 sìnn d’ wìchtigschta Schtädt un Gmaina-n-uff dr Ìnsla gsìì:

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Vancouver Island View — a Online-Raisafiahrer fìr Vancouver Island (anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Werner König

**Werner König** reschp. **Werner Koenig** isch de Name vo dène Lüüt:

* Werner König (Musikwissenschaftler) (1931–2018), tüütsche Musigwüsseschafter
* Werner König (Linguist) (* 1943), tüütsche Spraachwüsseschafter
* Werner Koenig (1963–2000), tüütsche Filmproduzänt
* Werner Meyer-König (1912–2002), tüütsche Matemaatiker
Yvan Pestalozzi

Dr **Yvan „LOZZI“ Pestalozzi** (* 13. Dezämber 1937 z Glaris; † 3. Juli 2024) isch e Schwyzer Yyseblaschtiker un Objäktchinschtler gsii.

## Lääben un Wäärch
Dr Yvan Pestalozzi isch e Suhn vun ere franzeesische Mueter un eme dytschschwyzer Vater gsii. Är het Meebelschryyner gleert un si autodidaktisch wyterbildet. Ab 1964 het er as freie Blaschtiker gschafft.

Syni Yyseblaschtike het er di maischte us Droot gmacht, si hän vyll verspiilti Elemänt. Beweegig un Iberraschig sin alliwyyl e Dail vun Chunschtwäärch. Unter em Laitgedanke *Dänke wie ne zytige Mänsch – si fraie chenne wier ne Chind* sin hunderti vu Aarbete entstande, vu filigraan, handgrooß bis e baar Tonne schwäär. Vyyl vu syne vyylmool kineetische Objäkt het er zue Woortspiil gstaltet. Är isch wäge däm au dr Kabarettischt unter dr Schwyzer Blaschtiker ghaiße woore. Im Geegesatz zue vyyl andere Schwyzer Yyseblaschtiker*ne, wu mer chännt, het dr Lozzi nit mit Schrott gschafft. Anderi Aarbetsriichtige sin syni chlaine Figuure us Waichmetall oder lääbesgrooßi Mänsche- un Dierfiguure us Zemänt, wie dr Schutzängel an dr Gotthardstrass z Oschpìdall.

Di kineetische Objäkt un anderi Wäärch vum Lozzi steen an Oort, wu effetli zuegängli sin, wie zem Byschple am Zürcher Fluughaafe. Anderi Byschpel vu Chunscht in effetlige Ruum sin d Zytmaschiin (1983, UBS, Züri-Altstette) un dr Muggeschwarm (2002, Dübedoorff). Iiber 80 Windblaschtike het s in dr Schwyz, z Europa, dr USA un Fäärnoscht, zem Byschpel s Windspiil vu 1991 am Schiffstäg z Chüsnacht oder s Windspiil Kanton Züri vu 1998 z Büüli Nord. Dr Lozzi het au Chunschtwäärch fir Vercheerschraisel entwoorfe, wie e Brojäkt *Lääbesgfäärt* un *Lääbesbaum* z Dübedoorff.


Play Station 2007.jpg|Play Station 2007
Schutzengel Pestalozzi.jpg|Schutzängel 2007
Windspiel Küsnacht.jpg|Windspiil 1990


## Schrifte
* *Lozzi's Bilderbuch = Lozzi's picture book*. Denken wie ein reifer Mensch, sich freuen können wie ein Kind. Werd, Zürich 1999, ISBN 3-85932-247-8.
* mit dr Hilde Mischler Dalichau: *Schneckenträume*. Y. Pestalozzi, [8636 Wald] 2014, ISBN 978-3-03-304815-7.

## Weblink

* Websyte vum Lozzi
* 
* 

## Fueßnote
Lidija Burčak

D **Lidija Burčak** (* 1983 z Winterthur) isch e Schwyzer Filmmacheri un Autori.

## Lääbe
D Burčak isch z Winterthur ufgwagse. Iri Eltere sin vu Jugoslaawie in d Schwyz yygwanderet. No dr Schuel het si d Grundbildig zur Chauffrau (KV) gmacht. No dr Lehrabschlusspriefig (LAP) un dr Beruefsmaturiteetsschuel (BMS) isch si uf di Kantonaal Maturiteetsschuel fir Erwagseni (KME) z Züri gange un het deert d Matuura gmacht.

Derno het si vu 2009 bis 2013 z Züri un z Berlin Populeeri Kultuure, Filmwisseschaft un Slaawischi Sproochwisseschaft studiert un mit em Bachelor of Arts abgschlosse. Vu 2016 bis 2018 het si nocherdani z London Visuälli Anthropology studiert un mit em Master of Arts abgschlosse.

Syterhär schafft si as freii Filmmacheri, Schurnalischti un Autoori.

D Burčak het as jung Maidli Chind aafang Daagbuech schryybe. Aafangs no uf Hoochdytsch, het si s schließli uf Schwyzerdytsch gschriibe, dr Sprooch, wu si in dr Schuel un uf dr Strooß gleert het (in ire Familie het mer Serbokroatisch gschwätzt). En Uuswaal us rem Daagbuech het si anne 2016 im Verlaag Der gesunde Menschenversand unter em Titel *Nöd us Zucker* vereffetligt. Doodin bschrybt si iri Lääbe un iri Gfiel as Juugedligi un jungi Frau un as Seconda in dr Schwyz. S Buech isch en Erfolg woore un si isch in vyyl Schwyzer Stedt gsii go drus voorlääse.

Fir s Luzerner Kultuurmagaziin 041 schrybt si Kolumne.

## Uusglääseni Filmografy
* *Meine Welt und der Rest* (2012, Reschy)
* *Dengeln, Super 8 und anderes altes Zeug* (2015, Reschy, Brodukzioon, Draibuech, Kamera, Toon)
* *Olivia - a Friendship* (2016)
* *Flat mood moment* (2017)
* *Sarma & Skype* (2017)
* *A translator with a camera* (2018)
* *Broken Skin* (2019, Reschy, Brodukzioon, Schnitt)
* *Blinde Welt* (2024)
* *Psychedelika in der Therapie* (2023)

## Schrifte
* *Nöd us Zucker. Tagebuchtexte* edition spoken script 45. Der gesunde Menschenversand, 2022, ISBN 978-3-03853-128-9 

## Weblink
* Websyte vu dr Lidija Burčak
* Melanie Biedermann: Autorin Lidija Burčak: «Ich habe keine Lust mehr, konstant meine Selbstzweifel zu bekämpfen», Interview, Annabelle, 22. Oktober 2022
* Lidija Burčak uf swissfilms.ch

## Fueßnote
Franz Theodor Doflein

Dr **Franz John Theodor Doflein** (* 5. April 1873 z Paris; † 24. Augschte 1924 z Obernigk, Schleesie) isch e dytsche Zooloog gsii. Näbe sym Hauptaarbetsbiet, dr Protozoekund, het er si mit sischtematischer Zoology un funkzionäller Ekology vu dr Dier bscheftigt.

## Lääbe
Dr Franz Doflein het vu 1893 bis 1898 z Minche un z Stroßburi Natuurwisseschafte studiert, en noohaltige Yyfluss uf en het do vor allem dr Ludwig Döderlein ghaa. In dr Zyt vu sym Stuudium isch er Mitgliid vum *AGV München* im Sondershäuser Verband woore. Ab 1901 het er an dr cheenigli-bairische Zooloogische Staatssammlig Minche gschafft, wun er ab 1902 unter em Inschtitutsvoorstand Richard Hertwig glaitet het. Anne 1906 isch er zum Mitgliid vu dr Leopoldina gweelt woore. 1912 isch er Noofolger vum August Weismann am Leerstuel fir Zoology an dr Uniwersiteet Fryburg woore un schließli anne 1918 Noofolger vum Willy Kükenthal z Breslau. Sy Assischtänt Otto Koehler isch zue aim vu dr Grinder vu dr Ethology z Dytschland woore. Dr Doflein het verschiideni uusdeenti Foorschigsraise unternuu (Mittelamerika, USA: 1898; Chiina, Jaapan, Ceylon: 1904–1905; Makedoonie: 1917–1918). Noohaltig wiichtig isch unter anderem s Ergeebnis vu syre Sammelaarbet z Jaapan (1904), wun er vor allem us dr Sagami-Bucht ryychhaltig Materiaal vu Meeresdier uf Minche zruggbrocht het.

Sy *Lehrbuch der Protozoenkunde* isch s eerscht umfangryych Leerbuech uf däm Biet gsii, wu s Wisse zämegfasst het. Im zweete Band vu *Tierbau und Tierleben* (uusegee zäme mit em Richard Hesse) het er dr Mänsch in syni Bschauige iber ekoloogischi Zämehäng mit yybrocht. In syne Raisebschryybige *Ostasienfahrt* (1906) oder *Mazedonie* (1921) het s näbe aigene Aquaräll, Zaichnige un Fotografie biologisch bzw. zoologisch un au zytgschiichtlig inträssanti Informazioone zue Land un Lyt.

## Schrifte un Wäärch
* *Lehrbuch der Protozoenkunde – eine Darstellung der Naturgeschichte der Protozoen mit besonderer Berücksichtigung der parasitischen und pathogenen Formen.* Fischer, Jena 1906.
* mit em Richard Hesse: *Tierbau und Tierleben in ihrem Zusammenhang betrachtet.* 2 Bände. B. G. Teubner, Berlin/Leipzig 1914. (2., überarbeitete Auflage 1935/44)
* *Der Ameisenlöwe – eine biologische, tierpsychologische und reflexbiologische Untersuchung.* Fischer, Jena 1916.
* *Von den Antillen zum Fernen Westen. Reiseskizzen eines Naturforschers.* Jena 1900.
* *Ostasienfahrt – Erlebnisse und Beobachtungen eines Naturforschers in China, Japan und Ceylon.* Teubner, Leipzig/Berlin 1906. (Digitalisaat)
* *Mazedonien – Erlebnisse und Beobachtungen eines Naturforschers im Gefolge des deutschen Heeres.* Fischer, Jena 1921. (Digitalisaat)

## Literatuur
* 
* R. Hesse: *Franz Doflein.* Nachruf. In: *Zoologisches Jahrbuch – Abteilung für Anatomie und Ontogenie der Tiere.* 47, 1924, S. 190–211.
* K. Frisch: *Geheimrat Prof. Franz Doflein †.* Nachruf. In: *Ostdeutscher Naturwart.* Jhrg 1925 (1), S. 1–7.
* C. Eckert, D. Janussen: *Die Glasschwämme der Sagami-Bucht und ihre Erforschung.* In: *Natur und Museum.* (Frankfurt) 135 (5/6), 2005, S. 105–116.

## Weblink

* 
* München Zoologische Staatssammlung München (ZSM)

## Fueßnote
Vicalvi

**Vicalvi** (ìm lokààla Diàläkt *Ucàluë* , uff Làtiinisch **', **', **' odd’r **') ìsch a Gmainda ìn dr Prowìnz Frosinone ìn dr itàliaanischa Regioon Latium mìt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Iiwoohner nännt m’r **' uff [[Italienische Sprache|Itàliaanisch]].

== wu ’s lììgt ==
<mapframe text="s’ Gmaindagebiat vu Vicalvi" latitude="41.67830" longitude="13.71489" zoom="12" width="175" height="175" align="center">
{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q117579", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }</mapframe>

Vicalvi lììgt ìn dr eeschtliga Làndschàft vu dr [[Ciociaria]], äbba 121 km eeschtlig vu [[Rom]] un 40 km eeschtlig vu [[Frosinone]]. ’S ìsch Mìtglììd vu dr Comunità Montana Valle di Comino. 

D’ Nochberorta sìnn [[Alvito (Latium)|Alvito]], [[Casalvieri]], [[Fontechiari]] un [[Posta Fibreno]].

== wia d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt ==


D’ Mehrhait vu dr Beveelkerung sìnn [[Römisch-katholische Kirche|reemisch-kàthoolisch]]. D’ G’mainda g’heert zem kàthoolischa Bìschtumm Sora-Cassino-Aquino-Pontecorvo.

== wàs doo z’ sah ìsch ==
<gallery heights=150px widths=150px>
Vicalvi.JPG|a Blìck uffs Dorf
Vicalvi 01.jpg|d’ kàthoolischa Kìrìch Johànnis dr Daifer **'
Vicalvi, la rocca alla luce crepuscolare - panoramio.jpg|s’ Schloss Vicalvi
Vicalvi, torrione del castello - panoramio.jpg|s’ Schloss Vicalvi
Vucalvi's Castle inside.jpg|s’ Schloss Vicalvi


## Weblìnks

* Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Robert Dill-Bundi

Dr **Robert Dill-Bundi** (* 18. Novämber 1958 z Chippis, † 16. Septämber 2024) isch e Schwyzer Radsportler gsii, wu in dr Hauptsach im Bahnradsport erfolgrych gsii isch. Är isch Olympiasiiger in dr Ainerverfolgig un Wältmaischter im Keirin gsii. Är isch dr bishär ainzig Schwyzer Bahnradsportler gsii, wu Olympiasiiger woren isch.

## Biografy
Internazional het dr Dill-Bundi zum erschte Mol anne 1975 uf si ufmerksam, wun er bi dr zum erschte Mol uusdraite UCI-Wältmaischterschafte vu dr Juniore z Lausanne Juniorewältmaischter in dr Ainerverfolgig woren isch. Dää Erfolg het er im Johr druf widerholt. In dr Mannschaftsverfolgig het er bi dr Wältmaischterschafte 1977 un 1978 je ai Bronzemedaille gwunne. Sy greschte Erfolg het er bi dr Olympische Summerspiil 1980 z Moskau gfyyrt mit eme Siig in dr Ainerverfolgig. Fir Ufsää gsorgt het er doodmoll bsundersch mit em wältwyt erschte maßgschnyderete Rännaazug in eaim Stuck un mit eme aerodynamisch gformte Fahrradhelm, wun er si vun eme tschechische Fahrer uusglehnt ghaa het. No sym Olympiasiig isch er zum Schwyzer Sportler vum Johr gwehlt wore. Vu 1978 bis 1983 het er all Johr di nazional Maischterschaft in dr Ainerverfolgig gwunne. Derzue sin Titel im 1000-Meter-Zytfahre 1982 un im Pinktfahre 1983 chuu. Au uf dr Stroß isch er erfolgrych gsii: Är het anne 1979 dr nazional Titel im Mannschaftszytfahre mit em VC Binnige gwunne.

Noch em Olympiasiig isch dr Dill-Bundi zue dr Profi gwägslet. Är isch in dr Hauptsdach als Bahnränne gfahre, het aber au as Stroßefahre ainzelni Erfolg chenne fyyre. Bim Giro d’Italia 1982 het er ai Etappe gwunne un dr Prolog vu dr Tour de Romandie 1983. Bi dr Wältmaischterschaft 1983 isch er Zweete in dr Ainerverfolgig wore, ai Johr speter Wältmaischter in dr Disziplin Keirin.

Wel anderi Erfolg uusblibe sin, isch er anne 1988 vum Spitzesport zruggdrätte un het dru as Rebresäntant fir verschideni Sponsore gschafft. Ab 2002 isch er fir d Effetligkaitsarbet vu dr Radrännhalle am Hauptsitz vum Wältradsportverband UCI z Aigle zueständig gsii. Im Johr 2006 isch byyn em noch eme epileptische Aafall en Hirnitumor diagnoschtiziert wore. Im Mai 2010 isch er erfolgrych operiert wore. Am 16. Septämber 2024 isch er no langer Chranket gstorbe. Är het drei Chinder ghaa un het zletscht im Wallis gläbt.

## Weblink
* 
* 

## Fueßnote