1933

|}
## Was isch bassiert?
* 1. Jänner: Dr Edmund Schulthess wird Bundespresidänt vu dr Schwyz.
* 30. Jänner: Mit dr sognännte „Machtergryfig“, dr Ernännig vum Adolf Hitler zum Rychschanzler vum Dytsche Rych dur dr Rychsbresidänt Paul von Hindenburg, hert d Weimarer Republik uf un fangt d Herrschaft vu dr Nationalsozialischten aa. 
* 31. Jänner: Z Messenge findet dr ainzig greßer Streik gege d „Machtergryfig“ vum Adolf Hitler statt. 
* 27. Februar: Noch ere Brandstiftig brännt dr Rychsdag z Berlin ab. As Reaktion druf isch *Reichstagsbrandverordnung* erloo wore, en entschaidende Schritt in dr Errichtig vu dr nationalsozialistische Diktatur.
* 5. Merz: Rychsdagswahl – Ergebnis: NSDAP 43,9 %, SPD 18,3 %, KPD 12,3 %, Zentrumspartei 11,2 %, DNVP 8 %.
* 24. Merz: Mit syre Verchindig dritt s *Gesetz zur Behebung der Not von Volk und Reich*, s sognännt *[[Ermächtigungsgesetz vom 24. März 1933|Ermächtigungsgesetz]]*, in Chraft. Dodermit cha d Rychsregierig Gsetz erloo, wu vu dr Weimarer Verfassig chenne abwyche.
* 10. bis 19. Merz: 10. Gämfer Auto-Salon
* 2. Mai: Z Dytschland wäre d Gwärkschafte verbote. D SA bsetzt Gwärkschaftshyyser un verhaftet Mitglider.
* 10. Mai: D Nationalsozialischte verbränne z Berlin 20.000 Biecher vu missliebigen Autore.
* 17. bis 18. Juni: 4. Eidgnössisch Jodlerfäscht z Inderlache
* 28. Augschte bis 2. Septämber: 1. Tour de Suisse
* 17. Oktober: Dr Albert Einstein drifft in dr USA as Flichtling vu Dytschland yy.

## uf d Wält chuu
* 6. Jänner: Emil Steinberger, Schwyzer Kabarettischt un Schauspiler
* 3. Merz: Gerhard Mayer-Vorfelder, dytsche Bolitiker un Sportfunktionär
* 11. Merz: Peter Marxer, liechtestainische Rächtsaawalt un Bolitiker
* 14. Merz: René Felber, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot 
* 20. Merz: Michael Pfleghar, dytsche Regisseur
* 1. April: Margaret Austin, neiseeländischi Bolitikeri
* 12. April: Montserrat Caballé, spanischi Operesängeri
* 3. Mai: James Brown, en amerikanische Musiker 
* 8. Juni: Jan Kruis, niderländische Comiczaichner 
* 8. Juni: Joan Rivers, amerikanischi Enterteinere 
* 26. Juni: Claudio Abbado, italiänische Dirigänt und Senator uf Lääbeszit
* 11. Juli: Anton Egloff, Schwyzer Bildhauer
* 24. Juli: Ulrich Lang, dytsche Bolitiker
* 30. Juli: Rudolf Paul, evangelische Pfarrer un schwebische Bibelibersetzer
* 2. Augschte: Erich Schneider, dytsche Bolitiker
* 3. Augschte: Eberhard Beck, dytsche Schriftsteller
* 4. Augschte: Eugen A. Meier, e Baasler Autor und Politiker
* 14. Augschte: Richard R. Ernst, Schwyzer Chemiker
* 25. Augschte: Wayne Shorter, US-amerikanische Jazzmusiker
* 29. Augschte: Arnold Koller, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot
* 2. Oktober: John Gurdon, britische Biolog
* 13. Oktober: Piergiuseppe Scardigli, italiänische germanistische Filolog
* 24. Oktober: Rainer Stadelmann, dytsche Egyptolog
* 31. Oktober: Dieter Pröttel, dytsche Färnsehshow- un Filmregisseur
* 20. Novämber: Beda Humbel, Schwyzer Bolitiker
* 21. Novämber: Harold Haefner, Schwyzer Geograf
* 23. Novämber: Krzysztof Penderecki, polnische Kumpenischt
* 12. Dezämber: Luise Katharina Meier, dytschi Dialäktdichteri
* 18. Dezämber: Laura Mancinelli, italienischi Schriftstelleri un Mediawischti

## gstorbe
* 13. Merz: Carl Albert Handschin, Schwyzer Unternämmer un Bolitiker
* 29. April: Clay Stone Briggs, US-amerikanische Bolitiker
* 20. Juni: Clara Zetkin dytschi Bolitikeri
* 25. Juni: Giovanni Giacometti, Schwyzer Moler
* 5. Juli: Alexander Würtenberger, dytsche Haimetdichter un Rosezichter
* 27. Augschte: Xaver Severin Gretener, Schwyzer Jurischt
* 31. Augschte: Josef Jörger, Schwyzer Psichiater, Schriftsteller un Rassehigieniker
* 11. Dezämber: Schorsch Friedel, französische Mineralog und Kristallograf

## Weblink