Kraftwerk Eichholz

S **Chraftwärch Aichholz** isch è Spycherchraftwärch im Schwarzadal bi Brändè im Südschwarzwald gsi. S isch zämmè mit èm Bau vom Chraftwärch Hüsèrè baut worrè un hèt è zuèsätzlichi Energygwinnung uss èm Energyvolumè vom Schluchsee bringè söllè, bevor diè gsamt Chraftwärchsgruppè vo dè Schluri fèrtiggschtellt worrè sin.

## Gschichtè un Bau

Mit èm Bau vo dè obbèrè Stauschtuèfè vo dè Wärchsgruppè Schluchsee, wo uss dè Staumuèr am Schluchsee, èm 6,2&nbsp;km langè Schluchsee-Schwarzaschtollè, èm Schwarzabeggi un èm Chraftwärch Hüsèrè bschtòt, isch bis 1931 s èrschte Bumpschpycherchraftwärch vo dè Chraftwärchskaskadè baut worrè. Well dè Bau vo dè Mittelschtuèfè Witznau un dè Unterschtuèfè Waldshuèt no Johre in Aaschpruch gnõ hèt, hèt mò d Wasserchraft vom Schluchsee un spôter vom Albbeggi obbè abbè nit in Strom umwandlè chönnè, ergo hèt mò è provisorischi Mittelschtuèfè è baar Kilometer unterhalb vom Schwarzabeggi i s änge Schwarzadal innè pflümlèt. Um sèll Energypotential vo dè Obberschtuèfè uusnutzè z chönnè, hèt mò dè insgsamt 9255&nbsp;m lange Schwarza-Witznauschtollè bim Schièbèrhuus a dè Staumuèr vom Schwarzabeggi znägscht uff 2,9&nbsp;km i d Schwarzahaaldè iè gschpitzt. Nõch fascht 3 km Stollèlängi un nu 30&nbsp;m Höèunterschyd isch temporär è Schièberhuus un zwei Druggroorleitungè zum 100&nbsp;m düèfèr i dè Dalsollè vom Schwarzadal ligendè Chraftwärch Aichholz baut worrè. Bis es Chraftwärch Witznau in Bedryb gangè isch, hèt mò im Aichholz übberschüssigs Wasser vom Hochschwarzwald gwünnbringènd schaffè lõ.

## Chraftwärchsaalaag

D Chraftwärchsaalaag hèt uss dè èrschtè 2,9&nbsp;km vom Schwarza-Witznauschtollè bschtandè. Sèllè Stollè isch schu für dè spôtèri Gebruuch uff 4,1&nbsp;m Durchmesser uusbaut worrè un isch dõdemit für s Chraftwärch Aichholz übberdimensionyrt gsi. Nõch èm Stollè isch è zweischträngigi gniètèti Druggroorleitung chò, wo vo-n-èm Schièberhuus zum 100&nbsp;m dǜèfer ligèndè Chraftwärch gfüürt hèt. I jeddem Roorschtrang isch è Drosselklappè ybaut gsi, wo vo Hand hèt müèsè uffgmacht wörrè un sich durch Fallgwicht automatisch zuèmachè lõ hèt. D Roorleitung mit 15&nbsp;mm Wandschtärki hét am Übbergang zum Stollè èn Durchmesser vo 1,75&nbsp;m, wo sich am Chraftwärch uff 1,6&nbsp;m vojüngt hèt. Alli Roorschträng hèn uff èn horizontalè Maschinnèsatz gfüürt, wo uss Francis-Turbynè, Sǜnchrongenerator un Erregermaschinnè bschtandè hèn. D Maschinnèleischtung isch asè uusglait gsi, dass d Schwarza s abflǜèßende Turbynèwasser ooni Schaddè abfüürè hèt chönnè. Ein Maschinnèsatz hèt è Leischtung vo 17,5&nbsp;MVA bi nèm Turbynèschluggvomögè vo 14 Kubikmeter pro Sekund brocht hèt. Dè elegtrische Deil isch vo dè Firma Brown, Boveri & Cie. im Wärch Baddè i dè Schwiz hèrgschtellt worrè. Dè hǜdraulische Aalagèdeil hèt diè Schweddischi Firma Nydqvist och Holm gliferèt.

Jeddi Maschinnè hèt è eigèné Maschinnètransformator mit dèm d 10,5&nbsp;kV Generatorschpannung uff 110&nbsp;kV transformyrt worrè isch un mit èrè Hochschpannungsleitung i s Europäischi Vobundnetz ygschpeist worrè isch. Für dè Eigèenergybedarf hèt è 16-kV-Freileitung vum Chraftwärch Hüsèrè zum Chraftwärch Aichholz gää, wo schu dõmòls vo dè Leitwartè vum Wärch Hüsèrè fèrngschtüèrèt worrè isch.

## Bedrybsèndi un Rüggbau

Bedingt durch dè Chrièg isch d Mittelschtuèfè Witznau mit èm Schwarza-Witznauschtollè 1943 sowit fèrtig baut worrè, bis mò z Witznau ein Maschinnèsatz in Bedryb gnõ wörrè hèt chönnè. Anno 1950 sin Witznau alli vyr Maschinnèsätz inschtallyrt worrè un bedrybsbereit gsi, sèllèwäg isch s Chraftwärch Aichholz ußer Bedryb gnõ worrè isch. Dè èndgültigi Rüggbau isch Èndi vo dè fuffzger Johr übber d Bünni gangè. Dõdèby sin diè beidè Maschinnèsätz un d Druggroorleitungè komplètt demontyrt worrè, wôrènd d Bedrybsbautè erhaalté blibbè sin. Sèbbi diènèd hüt dè Wärchsgruppè Schluchsee als Bauhof. S früènère Schièberhuus mit èm Übbergang vom Stollè uff d Druggroorleitungè isch hüt no obberhalb vom hütigè Bauhof vorhandè un diènt als Zuègang zum Schwarza-Witznauschtollè.

## Literadur
* Schluchseewerk (Hrsg.): *Schluchseewerk*, Schillinger, 1952.
* Schwizer Bauzitig, Band 105/106, Johr 1935, S. 61–66, Digitalisat.

## Weblinggs

* S Chraftwärch Hüsèrè, Sitè vo dè Schluchseewärch