Albert Bächtold

De **Albert Bächtold** (* 3. Jenner 1891 z Wilchinge; † 27. Oktoober 1981 z Grüenige) isch en Mundartschriftsteller usem Chläggi gsii, wo e groosses autobiographisches Werch im Wilchingerdialekt gschribe het. I sinene Werch nennt er sich »Peter Räbme«.

## Lebe
De Albert Bächtold isch im 3. Jenner 1891 z Wilchinge uf d Welt choo. Si Vatter isch früe gstorbe und sini Muetter het sich müese mit füf Chind elai döreschloo. Er het e Uusbildig as Leerer gmacht und het ane 1911 z Merishuuse underrichtet. Wel er e Agibott öberchoo het, imene Adelsguet z Kiew z underrichte, isch uf Russland züglet. Allerdings het s em bi de Adlige nöd guet gfale und er isch uf Moskau zoge, won er e Chaufmännischi Lehr gmacht het. Wege de Russische Revoluzion 1918 het er i d Schwiiz zrugg müese, woner e Studium as Jurist agfange het. Doch er hets nöd lang uusghalte und isch uf Amerika öbere, um Geld för verarmti Russlandschwizer z samle. Bald isch er aber as Vertretter vonere amerikanische Firma i d Schwiiz zrugg und het mit Filmprojektore vill Geld gmacht und er het afange e verschwenderisches Lebe füere. Doch nochem Börsechrach vom Oktober 1929 het er sin ganz Bsitz verloore und isch arbetslos woore. I dere Zitt isch er Schriftsteller wore. 

Sis erst Buech isch *»Das Gasthaus zum Engel«* gsii, woner uf Hochtütsch gschribe het. Woner us dem Buech andere Schriftsteller vorglese het, hend die d Nase grümpft, sind deför umso mee bigaisteret gsii, woner drufabe d Erzälig *»D Wiibepmaand«* vorglese het. Er het wenig Froid ghaa und het sich zumene Mundartdichter degradiert gfüelt. Er het sich denn zrugg zoge und e eener ainsams Lebe gfüert und afange us sinene Lebeserfaarige e ganzes Werch im Chläggemer Dialäkt z schriibe. Dezue het er i sim Tagibuech gschribe: *»Wän da Uugfell im Gschäft und di schlächte Ziite nid cho wäärid, wäär de Peter Räbme en Gältverdiener plibe und sii Läbe wäär kan Rape wäärt gsii«.*

De Albert Bächtold isch scho zu Lebzitte geert wore: 1964 mitem Hebelpriis, 1966 mitem em Bodesee-Literaturpriis und 1971 de Gsamtwerchpriis vo de Schwiizerische Schillerstiftig. Au isch er Eerebörger vo Wilchinge wore. Gstorbe isch er am 27. Oktoober 1981 z Grüenige.

## Werch
* *Das Gasthaus zum Engel* (1937) schilderet s Lebe vo sim Grosvatter Johann Böhm.
* *De Tischtelfink: e Bilderbuech us em Chläggi* (1939) het er a sim Vatter gwidmet.
* *De Hannili-Peter* (1940) isch en Eerig a sini Muetter.
* *De goldig Schmid* (1942) schilderet d Verarmig vomene Noiriiche.
* *Wält uhni Liecht* (1944) brichtet vom Spitoolufethalt vom Autor, wo de Staar gha het.
* *De Studänt Räbme* (1947) isch e Autobiographii us de Schuelzitt am Leerersemi.
* *Pjotr Ivànowitsch* (1950) bischribt sini Zitt z Russland.
* *De Silberstaab* (1953) verzällt sini Erläbnis z Amerika.
* *De ander Wäg* (1957) zaigt uuf, wies em i de Wertschaftskriise gangen isch.
* *Am Wäg noo* (1960) Sprüch i de Schaffuuser Mundart.
* *D'Haametstimm* (1962) isch e Zruggluege uf sis Lebe.
* *S isch groote* (1972) sis letscht groos Werch.
* *Silbertischtle : Öppis zum Lache* (1974).
* *Noosüechle* (1978).

* *Sprooch isch de Spiegel vom ene Volk: Us siine Büecher* (1988). En Nooruef uf sis Werch.

## Büecher
* *[[Schwyzerlüt (Zeitschrift)|Schwyzerlüt]]. Zytschrift für üsi schwyzerische Mundarte.* 7. Joorgang, Nr.&nbsp;6–8, 1945 (online). Mit Biiträg vum Walter Utzinger, em Traugott Vogel und em Georg Thürer und lange Werchuuszüüg.
* Kurt Bächtold: *Albert Bächtold (1891–1981), Mundartschriftsteller.* Schaffhausen 1986.
* Kurt Bächtold: *Geschichte von Wilchingen.* Gemeinde Wilchingen 1988.

## Link
* 
* Biografii vom Kurt Bächtold uf em Webuuftritt vom Stadtarchiiv Schaffuuse