Kaspisches Meer

S **Kaspisch Meer** (persisch *دریای خزر/دریای مازندران*, aserbaidschanisch *Xəzər dənizi*, russisch *Каспийское море*) isch dr grescht See vu dr Ärd. S lyt z Wescht-Asie un im usserschte Oschteuropa ohni natyrligi Verbindig zue dr Ozean in dr große Aralo-Kaspische Niderig. Im Norde gränzt s an Russland un Kasachstan, im Oschte an Turkmenistan, im Side an dr Iran un im Weschte an Aserbaidschan.

## Geografi
S Kaspisch Meer lyt in ere wytlaififge un bis zue 1.023&nbsp;m diefe natyrlige Depression unter anderem zwisch em große Kaspische Sank im Norde, dr Kasachesteppe im Nordoschte, em große Diefland vu Turan im Oschte, em Elburs im Side un em Kaukasus im Weschte. Aserbaidschan het am Kaspische Meer e rund 800&nbsp;km langi Kischte,  Iran 750&nbsp;km, Kasachstan 1894&nbsp;km, Russland 960&nbsp;km un Turkmenistan 1768&nbsp;km.

S Kaspisch Meer isch, je no Definition, Dail vu dr Gränz zwische Europa un Asie un dailt dodermit Eurasie in zwee Kontinänt. 

D Flechi vum Kaspische Meer lyt bi 386.400&nbsp;km², dodermit isch di grescht vu Land umschlossen Wasserflechi vu dr Ärd un dodermit dr grescht See. D Flechi entspricht uugfehr dr Flechi vu Dytschland un Belgie oder au vu dr Oschtsee ohni s Kattegat. D Nord-Sid-Uusdehnig lyt bi 1200&nbsp;km, d Wescht-Oscht-Uusdehnig bi 435&nbsp;km (im Mittel&nbsp;300&nbsp;km). Derwylscht dr groß Norddail nume rund 6&nbsp;m dief isch, goht di diefscht Stell im Side 995&nbsp;m aabe. Wel d Wasseroberflechi uf -28&nbsp;m NN lyt, isch des Diefemaximum bi -1023&nbsp;m NN un dodermit di zwootdiefsdcht natyrlig Depression vu dr Ärd noch em Baikalsee, wu uf bis -1182&nbsp;m NN aabe goht.

S Kaspisch Meer het kai natyrligi Verbindig zue dr Ozean. No dr geografische Deinition isch s dodermit e See, s wird nume „Meer“ gnännt, wel s eso groß isch un wäg em Salzghalt vum Wasser. Iber d Wolga, dr Wolga-Don-Kanal un dr Don git s aber e schiffbari Verbindig iber s Asowsche Meer zum Schwarze Meer.

Im Kaspische Meer het s e Huffe Insle. Di maischte sin chlai un nit bsidlet, s git aber au e baar, wu wäg dr Ärdeelvorchuu wichtig sin, vor allem an dr Kischte vu Aserbaidschan.

## Entstohigsgschicht
Am Änd vu dr Yyszyte, wu di gwaltige Yysmasse vu dr Gläschter hän aafange daue, het sich dr ganz Kaspisch Sank allmee mit Wasser gfillt. Iber d Manytschniderig im Weschte het s Kaspisch Meer e Verbindig ghaa mit em Schwarze Meer, wu dertemol aber nonig mit em Mittelmeer verbunde gsii isch, un im Oschte iber d Aralo-Kaspisch Niderig e Verbindig mit em Aralsee. 

## Änderige im Wasserspiegel

Im 20. Johrhundert isch d Seeflechi bis in d 80er Johr stark zruckgange, am Aafang isch si bi rund 420.000&nbsp;km² gläge. S Absinke vum Seespiegel het sich sich vor allem in dr Johr 1930–941 un 1970–1977 mit ere Intänsitet vu 16 bzw. 14&nbsp;cm pro Johr vollzoge. Ab 1978 isch dr Seespiegel wider stark aagstiige, bis 1994 mit eme Aastiig vu 14&nbsp;cm bis 40&nbsp;cm im Johr. As Grund fir die Schwankige wäre vu Wissenschaftler versterkti geologischi Aktivitete am Bode vum Kaspische Meer aagee.

## Salzghalt
Im Norde, wu di beede Hauptzuefliss yyminde, isch dr Salzghalt nume gring. In Richtig Side, wu s kaini greßere Zuefliss me het, stygt er allmee aa. S Maximum lyt bi bis zue 30 % an dr Salzlagerstätte in dr *Kara-Bogas-Bucht* z Turkemenistan. Im Mittel lyt dr Salzghalt bi 1,1 bis 1,3 % un dodermit bi nit emol halb so hoch wie in dr Ozean.

## Bodeschetz
Unter em Seebode het s vor allem bi Baku seli großi Reserve an Ärdel un Ärdgas. In dr *Kara-Bogas-Bucht* wird Salz abböue.

## Fauna
Im Kaspische Meer het s e Huffe endimischi Fischarte. Endemisch isch au di Kaspisch Robbe. Wirtschaftlig wichtig isch dr Ster, wu dr Kaviar dervu gwunne wird.

## Velkerrächtlige Status

Dr international Status vum Kaspische Meer isch bis hite nit ändgiltig gchlert. Wäg de däm hän d Aarainerstaate Aserbaidschan, Iran, Kasachstan, Russland un Turkmenistan anne 1992 d Kooperationsgmainschaft vu dr Kaspische Staate grindet, wu ne Abchuu zum Schutz un zue dr Nutzig vum Kaspische Meer as Ziil het.

## Zuefliss
Zue dr greschte Zuefliss ghere (alfabetisch sortiert):

* Aras
* Atrak
* Emba
* Kuma
* Kura
* Samur
* Sefid Rud
* Sulak
* Terek
* Ural
* Wolga

## Häfe un Stedt
* Aqtau (Kasachstan)
* Astara (Aserbaidschan)
* Astara (Iran)
* Astrachan (Russland)
* Atyrau (Kasachstan)
* Babolsar (Iran)
* Baku (Aserbaidschan)
* Bandar Anzali] (Iran)
* Bandar-e Torkaman (Iran)
* Derbent (Russland)
* Fort Schewtschenko (Kasachstan)
* Kaspijsk (Russland)
* Lənkəran (Aserbaidschan)
* Machatschkala (Russland)
* Nouschahr (Iran)
* Olja (Russland)
* Sumqayıt (Aserbaidschan)
* Türkmenbaşy (Turkmenistan)

## Bilder

Datei:TurkmenbashiSea.jpg|S Kaspisch Meer z Türkmenbaşy, Turkmenistan
Datei:Caspian Sea in Mazandaran.jpg|S Kaspisch Meer z Mazandaran, Iran
Datei:Kaspisches Meer Ramsar.jpg|S Kaspisch Meer bi Ramsar, Iran
Datei:View_of_Baku,_2004_(2).jpg|S Kaspisch Meer bi Baku, Aserbaidschan


## Literatur
* Gundula Bahro: *Die ökologische Krise des kaspischen Meeres und der Kaspiregion.* Seite 161 ff. mit Literaturangaben in: Ernst Giese, Gundula Bahro, Dirk Betke: *Umweltzerstörungen in Trockengebieten Zentralasiens (West- und Ost-Turkestan). Ursachen, Auswirkungen, Maßnahmen.* Franz Steiner Verlag, Stuttgart 1998.
* V. A. Zubakov: *History and Causes of Variations in the Caspian Sea Level: the Miopliocene, 7.1—1.95 Million Years Ago.* In: *Water Resources.* 28/2001, S.&nbsp;249–256, 
* H. J. Dumont: *The Caspian Lake: History, biota, structure, and function.* In: *Limnology and Oceanography*, 43(1), 1998, 44–52 (online einsehbar)
* Zhenis Kembayev: *Die Rechtslage des Kaspischen Meeres* (Summary: The Legal Status of the Caspian Sea). In: Zeitschrift für ausländisches öffentliches Recht und Völkerrecht, 68(4), 2008, 1027-1055.

## Fueßnote


## Weblink

* Caspian Environment Programme (englisch)
* Lisch vu dr Fischarte im un um s Kaspische Meer