open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
53

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Claudius isch Kaiser vo Rom.
* Dr Kaiser Trajan chunt uf d Wält.
* Dr indisch König Kanischka chunt uf d Wält.
* Dr König Caratacus vo Britannie stirbt.
* Dr Decimus Iunius Silanus Torquatus un dr Quintus Haterius Antoninus sin Konsul z Rom.
* Dr Nero hürootet d Claudia Octavia.
* Dr Evodius wird chrischtliche Patriarch vo Antiochia.

## Weblink
54

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Kaiser Claudius wird gmordet.
* Dr Seneca schribt sis Buech *Apocolocyntosis,* das heisst uf düütsch «wie me en Chürbse wird»; es isch e Spottschrift uf e toot und zum Gott erklärti Kaiser Claudius.
* Dr Nero wird römische Kaiser.
* Dr Trdat wird König z Armenie.
* Dr Aposchtel Paulus goot uf sini dritti Predigreis.
* Dr Bischof Stachys vo Byzantion stirbt.
* Dr Onesimus wird nöie Bischof vo Byzantion.
* Dr chinesisch Gschichtschryber Ban Biao stirbt.
* D Römer schicke e grossi Militärexpedizioon z Ägüpte em Niil noch s Land ufe zum d Kwelle vo däm Fluss go sueche.
* D Römer hälfe z Britannie der Brigantekönigin Cartimandua.
* Es isch Bürgerchrieg z Judäa.

## Weblink
55

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Nero isch römische Kaiser.
* Dr Kaiser Nero loot sin Brueder Britannicus lo dööde.
* Dr griechisch-römisch Filosoof Epiktet chunt uf d Wält.
* Dr Aposchtel Paulus goot uf Makedonie und Achaia.
* Dr Aposchtel Paulus schribt sin erscht Brief a d Lüüt vo Galata.
* Dr römisch Rächtsglehrti Sabinus schribt sini drüü Büecher über s Zivilrächt.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Drôme

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Drôme** zellt àlla 365 Gmeina ìm Département Drôme uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Drôme Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Drôme Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018
Département Drôme Gemeindeveränderungen 2022.png|Gemeinden bis 2021


2022:
* Füsion *[[La Motte-de-Galaure]]* un *[[Mureils]]* → Saint-Jean-de-Galaure

2019:
* Füsion *[[Montrigaud]]*, *[[Miribel (Drôme)|Miribel]]* un *[[Saint-Bonnet-de-Valclérieux]]* → Valherbasse
* Füsion *[[Châtillon-en-Diois (Châtillon-en-Diois)|Châtillon-en-Diois]]* un *[[Treschenu-Creyers]]* → Châtillon-en-Diois

2016:
* Füsion *[[Mercurol]]* un *[[Veaunes]]* → Mercurol-Veaunes
* Füsion *[[Aix-en-Diois]]* un *[[Molières-Glandaz]]* → Solaure en Diois
Liste der Gemeinden im Département Isère

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Isère** zellt àlla 512 Gmeina ìm Département Isère uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Isère Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Isère Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Isère Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Chantelouve]]* un *[[Le Périer]]* → Chantepérier
* Füsion *[[La Ferrière (Isère)|La Ferrière]]* un *[[Pinsot]]* → Le Haut-Bréda
* Füsion *[[Ornacieux]]* un *[[Balbins]]* → Ornacieux-Balbins
* Füsion *[[Saint-Hilaire (Isère)|Saint-Hilaire]]*, *[[Saint-Bernard (Isère)|Saint-Bernard]]* un *[[Saint-Pancrasse]]* → Plateau-des-Petites-Roches
* Füsion *[[Semons]]*, *[[Arzay]]*, *[[Commelle]]* un *[[Nantoin]]* → Porte-des-Bonnevaux
* Füsion *[[Virieu (Isère)|Virieu]]* un *[[Panissage]]* → Val-de-Virieu

2017:
* Füsion *[[Arandon]]* un *[[Passins]]* → Arandon-Passins
* Füsion *[[Cordéac]]* un *[[Saint-Sébastien (Isère)|Saint-Sébastien]]* → Châtel-en-Trièves
* Füsion *[[Mont-de-Lans]]* un *[[Vénosc]]* → Les Deux Alpes
* Füsion *[[Pommiers-la-Placette]]* un *[[Saint-Julien-de-Raz]]* → La Sure en Chartreuse
* Füsion *[[Paladru]]* un *[[Le Pin (Isère)|Le Pin]]* → Villages du Lac de Paladru

2016:
* Füsion *[[Les Abrets]]*, *[[La Bâtie-Divisin]]* un *[[Fitilieu]]* → Les Abrets en Dauphiné
* Füsion *[[Autrans]]* un *[[Méaudre]]* → Autrans-Méaudre en Vercors
* Füsion *[[Les Avenières]]* un *[[Veyrins-Thuellin]]* → Les Avenières Veyrins-Thuellin
* Füsion *[[Morêtel-de-Mailles]]* un *[[Saint-Pierre-d’Allevard]]* → Crêts en Belledonne
* Füsion *[[Dionay]]* un *[[Saint-Antoine-l’Abbaye]]* → Saint Antoine l’Abbaye
Klaoda ar Prat

Dr **Klaoda ar Prat** (uf Französisch **Claude-Marie Le Prat**), wo am 25. Jänner 1875 z Brest uf d Wält cho und am 13. April 1926 z Vern d'Anjou gstorben isch, isch e französische Lehrer und e bretonische Mundartschriftsteller gsi. Er het au dr Autorename oder s Psöidonüm **Pluenzir** gha.

## sis Läbe
Dr ar Prat isch i der Hafestadt Brest im französische Departemänt Penn ar Bed (uf Französisch *Finistère*) uf d Wält cho. Er isch Lehrer a dr chrischtleche Schuel z Landivizio öppe dryssg Kilometer nordweschtlech vo Brest, ganz im Egge vo dr Bretagne, worde. Ane 1914 het er wägem Erschte Wältchrieg in Milidärdienscht müesse goo, und zwöi Joor drufabe het er d Loeiza Charran, wo au us dr Bretagne gsi isch, ghürootet. Mit Einefüfzgi isch dr Klaoda ar Prat z Vern d'Anjou i dr französische Region Pays de la Loire gstorbe.

Mit Dryssgi het er agfange uf Bretonisch, der keltische Sprooch vo z’usserscht im Nordweschte vo Frankrych Sache z schrybe. Die regionale Sprooche sind dozmol bim französische Staat nid gärn gseh und im öffentleche Läbe wie au i de Schuele verbotte gsi. Es isch bsunders die regionali katholischi Kulturbewegig gsi, wo s Bretonische het welle erhalte. Do drzue het au dr ar Prat ghört, wo zu de bedütende Verteidiger vo der alte yheimische Sprooch ghört het.

Er het Byträäg für die bretonischi Dialäktzytschrift *[[Feiz ha Breiz]]* und anderi Reie und es bar Romään, Gschichte, Theater, Gsäng und Gedicht gmacht.

Dr bretonisch Kulturverein *[[Kevredigezh Vroadel Breizh]]* het em anne 1913 en Pryys gää für sis Wärch *Chomit er gêr!*

## Wärch
* *Chomit er gêr!* 1913
* *An teir c'had hag ar mevel laër. Daou bez-c'hoari farsus dastumet, adgwelet hareizet a-nevez,* 1910
* *Mouez-Reier Plougastell,* 1905
* *Trubuilhoù an aotroù Gargam*, 1909
* *Buhez Genovefa a Vraban,* 1926
* *Ar bugel hag ar Barz,* In: Revue de Bretagne, 1907
* *Kentoc'h mervel! Darvoud c'hoarvezet epad an dispac'h e tri arvest.* 1911.
** Levrig-dourn trede-urz Sant Fransez. Havet ivez Urz ar Binijen evit tud ar bed,* 1912
* *Nozveziou an Arvor. Eil levr marvailhou evit ar Vretoned,* 1909
* *Rimadellou Brezonek,* 1911
* *Maro job per ar braz,* 1915

## Literatur
* Frañses Favereau: *Anthologie de la littérature de langue bretonne au XXème siècle. Partie 1900–1918.* 2001, S. 348.

## Fuessnoote
56

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Nero isch römische Kaiser.
* Dr römisch Gschichtschryber Cornelius Tacitus chunt uf d Wält *(öppen anne 56)*.
* Dr Publius Cornelius Scipio un dr Quintus Volusius Saturninus sin Konsule vo Rom.
* Dr Lucius Volusius Saturninus stirbt.
* Im Milidärlager Vindonissa im Aargau isch die einezwänzigschti römischi Legion – d Legio XXI Rapax – stazioniert.
* Zwüsche de Römer und de Parther isch Chrieg.

## Weblink
57

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Nero isch römische Kaiser.
* Dr Aposchtel Paul schribt sin zwöite Brief ad Korinther *(öppe anne 57)*.
* Z Japan wird s erschte hüt no bekante Zeichen vo der Schrift bekant; es isch em chinesische Kaiser sis guldige Sigel.
* Dr chinesisch Kaiser Han Zhangdi chunt uf d Wält.
* Dr König Yuri vo Silla stirbt.
* Z Britannie ich Chrieg.

## Weblink
58

|}
## Was isch bassiert?
* Dr chinesisch Lexikograaf Xu Shen chunt uf d Wält.
* Es isch Chrieg zwüsche verschidene Stämm vo de Germane z Tüüringe.
* Z China bringt der Kaiser Ming dr Buddhismus is Land.
* Dr Nero isch römische Kaiser.
* Dr Aposchtel Paul schribt sin «Brief ad Römer» *(öppe anne 58)*. Dr Paul goot uf Jerusalem, wo ne d Römer gfangenää; si schicke ne uf Rom vor s Gricht.
* Dr römisch Dichter Juvenal chunt uf d Wält.
* Z Rom wird dr häilig Fyygeboum am Forum Romanum nöi gsetzt.
* Dr Gaius Suetonius Paulinus wird römische Statthalter vo Britannie.
* Es isch Chrieg zwüsche de Römer und de Parther. D Römer erobere d Hauptstadt vo Armenie, Artaxata, und mache se kabut.

## Weblink
59

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Dichter Petronius schribt sis Buech *Satyricon,* es Spottwärch über s Läbe bi de Römer.
* Dr Nero isch römische Kaiser.
* Är loot sini Muetter, d Agrippina, lo dööte.
* Dr Aposchtel Paulus stoot vor eme römische Gricht.
* Dr römisch Gschichtschryber Servilius Nonianus stirbt.
* Es isch Chrieg zwüsche de Römer und de Parther. Die römischi Armee eroberet d Stadt Tigranocerta im Zwöistromland.

## Weblink
60

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Autor Seneca schrybt es Buech über d Füsik.
* Z Britannie isch Chrieg. Under dr keltische Königin Budika, wo vo de Römer schwäär misshandlet worden isch, gryffe d Brite die römischi Armee aa. D Rebelle erobere d Römerstadt Londinium, s hüttige London, und mache se kabut.
* Dr Nero isch römische Kaiser.
* Dr japanisch Kaiser Keiko chunt uf d Wält.

## Weblink
61

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Aposchtel Barnabas, wo gmäss ere Legände Bischof vo Mailand sell gsi sy, stirbt als chrischtleche Märtürer.
* Dr römisch Dichter Plinius chunt uf d Wält *(öppe anne 61)*.
* Z Britannie isch Chrieg. Under dr keltische Königin Budika, wo vo de Römer schwäär misshandlet worden isch, goot dr Kampf vo de Brite gäge di römischi Armee wyter. D Rebelle wärde vom römische Milidäär gschlage und d Königin Budika stirbt.
* Dr Nero isch römische Kaiser.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Loire

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Loire** zellt àlla 323 Gmeina ìm Département Loire uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Loire Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Loire Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019: 
* Füsion *[[Saint-Julien-la-Vêtre]]* un *[[Saint-Thurin]]* → Vêtre-sur-Anzon
* Füsion *[[Saint-Paul-de-Vézelin]]*, *[[Amions]]* un *[[Dancé (Loire)|Dancé]]* → Vézelin-sur-Loire

2016: 
* Füsion *[[Chalmazel]]* un *[[Jeansagnière]]* → Chalmazel-Jeansagnière
Liste der Gemeinden im Département Haute-Loire

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Haute-Loire** zellt àlla 257 Gmeina ìm Département Haute-Loire uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Haute-Loire Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Haute-Loire Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016

2017:
* Füsion *[[Saint-Didier-d’Allier]]* un *[[Saint-Privat-d’Allier]]* → Saint-Privat-d’Allier

2016: 
* Füsion *[[Esplantas]]* un *[[Vazeilles-près-Saugues]]* → Esplantas-Vazeilles
* Füsion *[[Croisances]]* un *[[Thoras]]* → Thoras
Liste der Gemeinden im Département Puy-de-Dôme

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Puy-de-Dôme** zellt àlla 464 Gmeina ìm Département Puy-de-Dôme uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Puy-de-Dôme Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Puy-de-Dôme Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Mezel]]* un *[[Dallet]]* → Mur-sur-Allier
* Füsion *[[Saint-Diéry (Saint-Diéry)|Saint-Diéry]]* un *[[Creste]]* → Saint-Diéry
* Füsion *[[Vernet-la-Varenne]]* un *[[Chaméane]]* → Le Vernet-Chaméane

2016: 
* Füsion *[[Aulhat-Saint-Privat]]* un *[[Flat (Puy-de-Dôme)|Flat]]* → Aulhat-Flat
* Füsion *[[Cellule]]* un *[[La Moutade]]* → Chambaron sur Morge
* Füsion *[[Nonette (Puy-de-Dôme)|Nonette]]* un *[[Orsonnette]]* → Nonette-Orsonnette
Liste der Gemeinden im Département Rhône

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Rhône** zellt àlla 208 Gmeina ìm Département Rhône uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Rhône Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Rhône Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Rhône Gemeindeveränderungen 2018.png|Gmeina bìs 2017
Département Rhône Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Belleville (Rhône)|Belleville]]* un *[[Saint-Jean-d’Ardières]]* → Belleville-en-Beaujolais
* Füsion *[[Avenas]]*, *[[Monsols]]*, *[[Ouroux]]*, *[[Saint-Christophe (Rhône)|Saint-Christophe]]*, *[[Saint-Jacques-des-Arrêts]]*, *[[Saint-Mamert]]* un *[[Trades]]* → Deux-Grosnes
* Füsion *[[Jarnioux]]* un *[[Porte des Pierres Dorées]]* → Porte des Pierres Dorées
* Füsion *[[Dareizé]]*, *[[Les Olmes]]*, *[[Pontcharra-sur-Turdine]]* un *[[Saint-Loup (Rhône)|Saint-Loup]]* → Vindry-sur-Turdine

2018: 
* Füsion *[[Chassagny]]*, *[[Saint-Andéol-le-Château]]* un *[[Saint-Jean-de-Touslas]]* → Beauvallon

2017:
* Füsion *[[Saint-Didier-sous-Riverie]]*, *[[Saint-Maurice-sur-Dargoire]]* un *[[Saint-Sorlin]]* → Chabanière
* Füsion *[[Liergues]]* un *[[Pouilly-le-Monial]]* → Porte des Pierres Dorées
* Füsion *[[Le Bois-d’Oingt]]*, *[[Oingt]]* un *[[Saint-Laurent-d’Oingt]]* → Val d’Oingt

2016: 
* Füsion *[[Cours-la-Ville]]*, *[[Pont-Trambouze]]* un *[[Thel]]* → Cours

2015:
* Füsion *[[Vaugneray (Vaugneray)|Vaugneray]]* un *[[Saint-Laurent-de-Vaux]]* → Vaugneray
Liste der Gemeinden im Département Métropole de Lyon

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Métropole de Lyon** zellt àlla 59 Gmeina ìn dr Métropole de Lyon uf.
Liste der Gemeinden im Département Alpes-de-Haute-Provence

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Alpes-de-Haute-Provence** zellt àlla 198  Gmeina ìm Département Alpes-de-Haute-Provence uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Alpes-de-Haute-Provence Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Alpes-de-Haute-Provence Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016

2017: Füsion *[[La Bréole]]* un *[[Saint-Vincent-les-Forts]]* → Ubaye-Serre-Ponçon

2016: Füsion *[[Larche (Alpes-de-Haute-Provence)|Larche]]* un *[[Meyronnes]]* → Val d’Oronaye
Liste der Gemeinden im Département Alpes-Maritimes

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Alpes-Maritimes** zellt àlla 163 Gmeina ìm Département Alpes-Maritimes uf.
Liste der Gemeinden im Département Bouches-du-Rhône

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Bouches-du-Rhône** zellt àlla 119 Gmeina ìm Département Bouches-du-Rhône uf.
Liste der Gemeinden im Département Hautes-Alpes

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Hautes-Alpes** zellt àlla 162 Gmeina ìm Département Hautes-Alpes uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Hautes-Alpes Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Hautes-Alpes Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Hautes-Alpes Gemeindeveränderungen 2018.png|Gmeina bìs 2017
Département Hautes-Alpes Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Abriès]]* un *[[Ristolas]]* → Abriès-Ristolas
2018:
* Füsion *[[Chauffayer]]*, *[[Les Costes]]* un *[[Saint-Eusèbe-en-Champsaur]]* → Aubessagne
2017:
* Füsion *[[Bruis]]*, *[[Montmorin (Hautes-Alpes)|Montmorin]]* un *[[Sainte-Marie (Hautes-Alpes)|Sainte-Marie]]* → Valdoule
* Füsion *[[Vallouise]]* un *[[Pelvoux (Hautes-Alpes)|Pelvoux]]* → Vallouise-Pelvoux

2016:
* Füsion *[[Eyguians]]*, *[[Lagrand (Hautes-Alpes)|Lagrand]]* un *[[Saint-Genis (Hautes-Alpes)|Saint-Genis]]* → Garde-Colombe
* Füsion *[[Antonaves]]*, *[[Châteauneuf-de-Chabre]]* un *[[Ribiers]]* → Val Buëch-Méouge
Johannes II. (Papst)

Dr **Johannes II.** († 8. Mai 535) isch vum 2. Jänner 533 bis zue sym Dod Papscht gsii.

## Lääbe un Wirke
Sy Geburtsname isch Mercurius gsii. Är isch e Suhn vum Projectus gsii un isch z Rom uf d Wält chuu. Är isch dr erscht Papscht gsii, wu no syre Wahl sy Name gänderet het, wel er as Papscht nit welle dr Name vum remische Gott Mercurius drage. Vor syre Wahl zum Papscht isch er Prieschter an dr remische Chilche San Clemente gsii. Bis är gwehltworen isch, het s lengeri Ussenandersetzige gee, wel sy Vorgänger Bonifatius II. aigetli dr Vigilius zum Noofolger bstimmt ghaa het.

Im *Liber Pontificalis* stoht, ass er e persenli Glaubesbekänntnis vum byzantinische Chaiser Justinian I. kriegt het, derzue au wärtvolli Gschänk.

Är het feschtglait, ass d Papscht d Zuestimmig vum oschtgotische Chenig bruucht. Des Räch isch speter uf dr oschtremisch Chaiser iberdrait wore.

## Literatur
* Maria Cristina Penacchio: [GIOVANNI II](http://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-ii_(Enciclopedia-dei-Papi)/) in dr *Enciclopedia dei Papi* (2000)
* 
* 

## Weblink

*
62

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Kaiser Nero loot sini Frou, d Octavia, lo tööte.
* Drno hürootet er d Poppaea Sabina.
* D Stadt Pompeji goot bim ene Ärdbeebe kabut.
* Dr heilig Jakob, eine vo de christleche Aposchtel, stirbt.
* Dr Aposchtel Paulus wird z Rom is Chefi gheit *(öppe anne 62)*.
* D Römer bouen e Brugg übere Fluss Eufrat.
* Zwüsche de Römer und de Parther isch Chrieg.

## Weblink
Pelagius I.

Dr **Pelagius I.** († 3. (4.?) Merz 561 z Rom) isch vum 16. April 556 bis zue sym Dod Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Är isch us ere remische Adelsfamilie chuu.

Wel er si im Dreikapitelstryt – mit sym Vorgänger Vigilius – dr chaiserlige Verurdailig vu dr „Drei Kapitel“ aagschlosse ghaa het, isch er vum weschtlige Klerus abglähnt wore. Sy Yysetzig geg dr Wille vum Großdail vum remische Klerus isch nume megli gsii mit dr Hilf vum byzantinische Chaiser.

Mer het em d Schuld gee am Dod vu sym Vorgänger Vigilius. Go si rainige het er iber Chryz un Evangelium en Aid mieße laischte.

Mit dr Widerufböulaischtige fir d Stadt Rom, wu dur d Eroberig dur d Gote verwieschtet gsii isch, het er si chenne d Anerkännig vu dr Remer gwinne, d Loslesig vu dr oberitalienische Bischdimer het er aber nit chenne verhindere (Dreikapitelschisma).

## Literatur
* 
* 
* Florian Battistella: *Pelagius I. und der Primat Roms. Ein Beitrag zum Drei-Kapitel-Streit und zur Papstgeschichte des 6. Jahrhunderts* (= *Mainzer Althistorische Studien.* Band 7). Dr. Kovač, Hamburg 2017, ISBN 978-3-8300-9740-2.

## Weblink
Pelagius II.

Dr **Pelagius II.** († 7. Februar 590) isch vum 26. Novämber 579 bis zue sym Dod Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Är isch vu Geburt här Remer gsii, sy Vater isch aber e Got gsii.

Sy Pontifikat isch in dr Zyt vu dr Invasion dur d Langobarde gsii. Wel er si vu Byzanz nit gnue unterstitzt gsääne het, het er as erschte Bischof vu Rom d Franke um Hilf bäte, aber ohni Erfolg.

Är isch anne 579 an ere Syche gstorbe. Wel dodmol dr Uusdruck „pestis“ fir alli meglige Syche bruucht woren isch, waißt mer nit gnau, an was fir e Chrankt er gstorben isch.

## Literatur

* 
* 

## Weblink
Bonifatius II.

Dr **Bonifatius II.** (* z Rom; † 17. Oktober 532) isch vum 22. Septämber 530 bis zue sym Dod Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe un Wirke
Är isch e gebirtige Oschtgot gsii, e Suhn vum Sigibuld. Sy Wahl het er em Yyfluss vum gotische-Chenig Athalarich verdankt. In ere eltere Gschichtsuffassig, wu traditionällerwys alli Germane allgmein as frieji Dytschi verstande het, isch är au als dr erscht dytsch Papscht gnännt wore.

Dr Bonifatius isch vu sym Vorgänger Felix III. as Noofolger designiert wore. Wel dää ne große Aahänger vum Gotechenig gsii isch un sälle Aahänger vum Arianismus gsii isch, isch die Noofolgregle nit uf di netig Anerkännig gstoße. Wäge däm het e Dail vum remische Klerus dr Dioskur as Gegepapscht gwehlt. Em Dioskur sy Dod no nume 22 Däg het däm Schisma aber schnäll en Änd gmacht. Dr Klerus isch zwunge gsii, s vum Bonifatius iber dr Dioskur verhängt Anathema aazerkänne, wu aber vum Agapitus I. 535 schließli wider widerruefe woren isch.

In sym Pontifikat het er d Bschliss zur Verdammig vum Pelagianismus un vum Semipelagianismus bstetigt, wu uf dr Synod vu Arausio anne 529 gfasst wore sin.

Im Johr 531 het dr Bonifatius sälber versuecht sy Noofolg z regle zuegunschte vum Vigilius, het die Reglig aber uf Druck vum Klerus wider mieße retuurnee. Dr Vigilius isch ainewäg e baar Johr speter zum Bischof vu Rom gwelt wore.

Dr Bonifatius II. isch dr erscht Pontifex in dr Raie vu dr Noofolger vum Petrus, wu nit noodregli hailiggsproche woren isch.

## Literatur
* 
* 

## Weblink
63

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Aulus Cornelius Celsus schrybt es Lexikon vo dr Kunscht und de Wüsseschafte.
* Dr römisch Kaiser Nero tuet, wie dr Plinius prichtet, s Gält verschlechtere.
* Dr Aposchtel Markus stirbt.
* Dr Aposchtel Matthias stirbt *(öppe anne 63)*.
* Dr Josef vo Arimathäa goot, wie d Legände seit, uf Britannie.
* Es Ärdbeebe macht d Stadt Pompeji kabut.
* Es isch Chrieg z Armenie.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Ariège

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Ariège** zellt àlla 327 Gmeina ìm Département Ariège uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Ariège Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016
Département Ariège Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Sinsat]]* un *[[Aulos (Ariège)|Aulos]]* → Aulos-Sinsat
* Füsion *[[Vicdessos (Ariège)|Vicdessos]]*, *[[Goulier]]*, *[[Sem (Ariège)|Sem]]*  un *[[Suc-et-Sentenac]]* → Val-de-Sos

2017:
* Füsion *[[Les Bordes-sur-Lez]]* un *[[Uchentein]]* → Bordes-Uchentein
65

|}
## Was isch bassiert?
* S Markus-Evangelium wird gschribe *(öppe anne 65)*.
* Dr Aposchtel Paulus setzt dr Timoteus als Bischof vo Ephesus y.
* D Aposchtel Taddäus und Simon stärbe z Armeenie.
* Dr Gschichtschryber Lukan stirbt.
* Z China wird s erschte Mol dr Buddhismus im ene gschichtleche Dokumänt erwäänt.
* Z Rom git’s e Verschwöörig gäge Kaiser Nero. D Akzioon wird verroote, und vil dra beteiligeti Lüüt wärde umprocht.
* Do drby wird au dr Seneca ermordet.
* Dr Nero töötet sälber sini Frau, d Poppaea Sabina.
* Dr Quintus Petilius Secundus stirbt z Bonn.

## Weblink
66

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Dichter Titus Petronius stirbt.
* Dr Pedanios Dioskurides schrybt es Lehrbuech über d Medizin.
* Di chrischtliche Märtürer Torpes und Evellius stärbe.
* Me beobachtet dr Komet Halley.
* Z Judäa isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Juude.
* D Kämpfer vo de Zeloote erobere d Stadt Jerusalem.
* E Gruppe vo de Juude verschanzt sech uf em höche Bärg Masada.
* D Juude gwünne e grosse Kampf gege di römischi Armee. Meh als föiftuusig Röömer stärbe, d Juude erobere die römischi Artillery und dr Legioonsadler vo dr römische Legion XII Fulminata.
* Z Korea isch Chrieg.

## Weblink
67

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Linus wird dr zwöit Bischof vo Rom.
* Dr Aposchtel Paulus stirbt als chrischtleche Märtürer *(an anderi Berächnig seit, es chönt anne 64 gsi sy)*.
* Dr römisch Kaiser Nero loot dr römisch Gäneral Gnaeus Domitius Corbulo lo tööte.
* Z Judäa isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Juude.
* Di römischi Armee chunt mit drüü Legioone uf Judäa.
* D Röömer näme dr jüdisch Kommandant Flavius Josephus gfange und tööte vierzgtuusig jüdischi Lüüt vo der eroberete Stadt Jotapata.
* Sardinie wird e römischi Provinz.

## Weblink
Diem (Internetwährung)

**Diem** (bis Ändi Novämber 2020 **Libra**) isch e Gältsorte, wo’s i der Zuekumpft hät sölle gää. 

D Firma Facebook hät das Gält, wo nume virtuell würd funkzioniere und nüd als füüsischi Gältstuck vorhande wäär, anne 2020 wölle yfüere, wie si im Sumer 2019 brichtet het. Z’eerscht hätti s Undernääme däm «Ersatzgält», wo me statt de nazionale Gältsorte bruuchti, *FacebookCoin* welle sääge.

Wel s starche Widerstand vo dr Federal Reserve Bank gää hät, hät me im Februar 2022 d Tächnologi an di kalifornisch Bank Silvergate verchauft.

## d Idee
Es müesst e wältwyti Organisazioon gee, wo zu däm wirtschaftleche Sischteem luegti; das wäär d *Libra Association*. Dere ihre Hauptsitz wär z Gämf.

Es git schynts scho vil grossi Undernääme, wo bi däm Projäkt möchte hälfe, öppe Spotify, Paypal, Vodafone, eBay, Visa, Mastercard, Stripe, Lyft, Uber, Coinbase und Kiva.

S Gält für das Finanzsischteem, wo s bishäärige Bankewääse würd konkurränziere, chiem vo de Deilnäämer. Immer wemme öperem öpis würd zahle, chönt me das ganz eifach mit ere dezäntraalen App, sogar au eifach ufem Samartfoon mache. Alli Transakzioone würde eifach mit dr Blockchain-Technik regischtriert und i der Einheit *Libra-Coins* ufzellt.

## was me derzue cha säge
Es het gly nach dr Facebook ihrere Imformazioon vil Kritik a däm Plaan gää, will die wältwyte grosse Firmene mit däre Technik no meh Macht überchiemte.

Chly amüsant isch eigentlech drby au no, ass me für die ganz nöji wirtschaftlechi Sach ufe uralt Gältname zrugggryfft, wo sid der antike Zyt für Gwicht und Gältsorte gulte het; am Afang het s Wort *libra* im Latynische e «Woog» bedüütet und spöter s Gwicht, wo uf düütsch s «Pfund» isch. S Sümbol «lb» gilt bis hütt als Abchürzig für s Pfund.

## Webklink
* Website zum Projäkt Diem

## Fuessnoote
Margrethe Vestager

D **Margrethe Vestager** (* 13. April 1968  z Glostrup) isch e dänischi und europäischi Politikere.

Si ghört zu dr sozialliberale Partei *Radikale Venstre* vo Dänemark. Ane 2014 isch si d Komissaarin vo dr EU füre Weppewärb worde.

## s Läbe
D Margrethe Vestager isch s eltischte Chind vom ene Paschtor und ere Paschtorin; d Familie het z Weschtjütland gläbt. Si het a dr Uni z Koopehaage studiert und dr Master of Science i de Wirtschaftswüsseschafte gmacht. Si isch ghüroote und het drüü Döchtere.

Vo 1993 bis 1995 het si bim dänische Finanzminischterium gschaffet und derno bi der staatliche Finanzagentur vo Dänemark. 1998 isch si d Bildigsminischterin worde. Sid 2007 isch si die Vorsitzendi vo der Partei *Radikale Venstre* gsi und ane 2011 isch si Wirtschafts- und Inneminischterin worde.

Ane 2014 het me d Vestager ufe Vorschlag vom Jean-Claude Juncker als Komissaarin füre Weppewärb id EU-Kommission gwäält. I dere Funkzioon isch si sider mit herte Massnaame gäge grossi wirtschaftlichi Undernääme und zum Schutz vo de Konsumänte und vo de EU-Länder ufgfalle. Bsunders vil z rede het ane 2015 s Weppewärbsurdeil gäge Google gää.

Und wäge unerlaubte Stüürgwoonete het d Kommissarin e grossi Undersuechig gägen es bar EU-Länder gmacht. Es goot um Grossbritannie, Belgie, Malta, Züüpere, Irland, Holand und Luxeburg.

## Weblink

* Biografie uf der Site vo dr Europäische Kommission
* Läbenslauf uf dr Website vom dänische Parlamänt
* Adrienne Fichter: ''Margrethe die Grosse.'' In: *Republik.ch*, 18. Juni 2019
68

|}
## Was isch bassiert?
* Bis ane 68 goot s römische Gschichtsbuech *Annales* vom Tacitus.
* Z China wird en eerschti ysegi Chöttebrugg bout.
* Z China wird der «Tämpel vom wysse Ross» bout, wo me vonnem seit, es sig der eltischt buddhistisch Tämpel im Land gsi.
* 3. April: Dr römisch Statthalter z Hispanie, dr Galba, wird gäge amtierend Kaiser Nero zum nöie Kaiser uusgrueffe.
* 9. Juni: Der Kaiser Nero töötet sich sälber.
* Es foot e Bürgerchrieg im römische Rych a.
* Dr Kommandant vo der Prätorianergarde z Rom, dr Gaius Nymphidius Sabinus, stirbt.
* Es isch Chrieg z Judäa zwüsche de Röömer und de Juude.
* D Röömer mache s Chlooschter Qumran am Doote Meer kabut.

## Weblink
64

|}
## Was isch bassiert?
* D Stadt Rom verbrönnt.
* Dr römisch Kaiser Nero seit, d Chrischte sigen a dr Brunscht tschuld, und loot vil vonne lo tööte.
* Dr Clateus stirbt als chrischtliche Märtürer.
* Vilecht isch au der Aposchtel Petrus bi de Toote vo dere Chrischteferfolgig.
* Dr Aposchtel Petrus schribt vorhär sin erschte Brief, wo spöter e Teil vom Nöie Teschtamänt vo dr Bible wird.
* Dr Seneca schybt, alle Mönsche heige die glyche Rächt.
* Dr Aposchtel Paulus stirbt *(öppe anne 64)*.
* Dr Glehrti Herennios Philon chunt uf d Wält *(öppe anne 645)*.
* Di chineesischi Kaiserin Yin Lihua stirbt.
* Dr Gschichtschryber Philo chunt uf d Wält.
* Z Pakischtan isch Chrieg.

## Weblink
69

|}
## Was isch bassiert?

* 15. Jänner: Dr römisch Kaiser Galba stirbt.
* Es git e Bürgerchrieg i vil Provinze vom römische Rych.
* D Helvezier kämpfe gäge d Röömer.
* Es chunt zun ere grosse Schlacht ufem Bärg *Mons Vocetius,* wo me dänkt, das sig uf em Böözbrg gsi. Vo däm Ereignis het spöter dr römisch Gschichtschryber Tacitus brichtet.
* Bi däm Chrieg macht d Legion *XXI Rapax*, wo im römische Milidärlager *[[Vindonissa]]* stazioniert isch, vil Ortschafte im Piet vo der hütige Schwiiz kabut, so wie d Römerstadt *[[Aquae Helveticae]]* (bim hütige Bade).
* Am Änd wird der Vitellius im April dr nöi römisch Kaiser.
* Es isch Chrieg zwüsche de Bataver und de Römer.
* 20. Dezämber: Z Rom wird der früsch Kaiser Vitellius töötet.
* Dr Vespasian wird römische Kaiser.

## Weblink
Johannes III. (Papst)

Dr **Johannes III.** († 574) isch vum 17. Juli 561 bis zum 7. Juli (no andere Quälle 13. Juli) 574 Papscht gsii.

Är isch us ere ryche remische Familie chuu un het Catelinus ghaiße. Är isch e Suhn gsii vum Anastasius, wu dr Titel *illustris* drait ghaa het.

Drotz ass dr Johannes III. fascht dryzee Johr lang as Bischof vum Rom regiet het, waißt mer arg wenig iber sy Pontifikat. Um die Zyt isch d Invasion vu dr Langobarde gsii. Fascht alli Dokumänt us syre Zyt sin gschlisse wore.

## Literatur
* 
* 

## Weblink
70

|}
## Was isch bassiert?
* Im römische Milidärlager Vindonissa isch nöi d Legioon *Legio XI Claudia* stazioniert.
* Am Bodesee, wo dozmol bi de Röömer «Lacus Brigantinus» gheisse het, wird d Ortschaft *Brigantium* grösser usbout; das isch im hütige Bregänz.
* Z Judäa isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Juude.
* D Röömer erobere d Stadt Jerusalem.
* Alli Lüüt wärde us dr Stadt Jerusalem gjagt.
* D Röömer mache der jüdisch Tämpel vo Jerusalem und die ganzi Stadt kabut.
* Am Rhy isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Bataver.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Aude

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Aude** zellt àlla 433 Gmeina ìm Département Aude uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Aude Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Aude Gemeindeveränderungen 2019.png|Gmeina bìs 2018

2019:
* Füsion *[[Montlaur (Aude)|Montlaur]]* un *[[Pradelles-en-Val]]* → Val-de-Dagne
* Füsion *[[Fa (Aude)|Fa]]* un *[[Rouvenac]]* → Val-du-Faby
* Füsion *[[Roquetaillade (Aude)|Roquetaillade]]* un *[[Conilhac-de-la-Montagne]]* → Roquetaillade-et-Conilhac

2016: 
* Füsion *[[Brenac]]* un *[[Quillan]]* → Quillan
* Füsion *[[Caudeval]]* un *[[Gueytes-et-Labastide]]* → Val de Lambronne
Agapitus I.

Dr **Agapitus I.** (au **Agapetus** oder **Agapet**; * vor 494 z Rom; † 22. April 536 z Konstantinopel) isch vum 13. Mai 535 bis zue sym Dod Papscht un Bischof vu Rom gsii.

## Lääbe
Är isch e Suhn vum Presbyter *Gordianus* gsii, wu bi Uurueje vu Aahänger vum Gegepapscht Laurentius umbrocht woren isch. Dr Agapitus het mit em Cassiodorus zämegschafft, go z Rom e Bibliothek vu chilchlige Autore in Griechisch un Lstynisch grinde, was em Cassiodorus au bi sym Projäkt z Vivarium ghulfe het, wun er di große griechische Philosophe uf Latynisch ibersetzt het.

## Pontifikat
Im Mai 535 isch dr Agapitus Noofolger vum Papscht Johannes II. (533–535) wore, wun er bin em as Erzdiakon im Dienscht gstande isch. Dr Chenig vu dr Oschtgote Theodahad (480–536) het en bäte, uf Konstantinopel z raise, go dr Chaiser Justinian I. (482–565) vun ere Invasion z Italie noch em Dod vu dr gotische Chenigi Amalasuntha († 535), wu em Chiaswe fryndli gsinnt gsii isch, abzhalte. Vu Rom uf Konstantinopel isch dr Sergios vu Resaina mit em gange. Em Agapitus isch s nit glunge, dr Justinian vu syne Blän abzbringe, sy Ufenthalt het aber zuen ere Ussenandersetzig mit em Patriarch Anthimos I. (535–536) gfiert, wu vu dr Frau vum Chaiser Theodora I. (500–548) unterstitzt, bim orientalische Klerus aber nit gschetzt woren isch un wu Aahänger vum Monophysitismus gsii isch. Die Lehr isch im Konzil vu Chalcedon verworfe wore, un dr Agapitus het s gschafft, ass dr Chaiser dr Anthimos abgsetzt het. Dr Agapitus het dr Menas zue sällem sym Noofolger gweit un het eso s Bindnis vu dr Chilche chenne feschter mache.

Dr Agapitus isch bald ruf z Konstantinopel gstorbe, vergrabe woren isch er z Rom in dr Grotte unter hitige Petersdom.

## Verehrig
Sy Wirke het zuen ere Entspannig zwische Wescht- un Oschtchilche gfiert un är wird au hite no vu dr Orthodoxe as Hailge verehrt. Sy Mahndag in dr remisch-kadolische Chilche isch dr 22. April, in dr orthodose näb em 22. Au no dr 17. April. Agapet I. wird im Papschthees dargstellt un drair as Attribut d Tiara un dr Chryzstabd (mit drei Querbalke).

## Literatur
*  
* 
* 

## Weblink

* 
* 
* 57. Papst der Katholischen Kirche

## Fueßnote
Benedikt I.

Dr **Benedikt I.** († 30. Juli 579) isch vum 2. Juni 575 bis zue sym Dod Papscht un ischof vu Rom gsii.

Sy Pontifikat isch in dr Zyt vu dr Invasion vu dr Langobarde gsii. Dur dr Chrieg het s Hungersneet gee un Chrankete hän s Land blogt.

Nume wenig vu dr Schrifte us sällere Zyt sin erhalte, wäge däm waißt mer chuum ebis iber dr Benedikt I. Vor sym Amtsaadritt het s iberzee Monet lang e Sedisvakanz gee.

## Literatur
* 
* Horace Mann: ''Pope Benedict I.'' In: *The Catholic Encyclopedia*. Band 2, Robert Appleton Company, New York 1907.
* 

## Weblink
Europafahne

Dr **Öiropafahne** isch ane 1955 vom Öiroparoot ygfüert worde als nöis Sümbool vo dere Ländergmeinschaft, wo 1949 entstanden isch.
 
## Gschicht
Am 8. Dezämber 1955 het s Minischterkomitee vom Öiroparoot nach vil Vorarbete und Diskussioone pschlosse, dä Fahne sig jetz für alli Sache vom Öiroparoot gültig.

Mit der Zyt sin bi vil verschidene internazionale Greemie z Öiropa ganz divärsi Fähne ufchoo. Ane 1979 het derno s Öiropäische Parlamänt die visuelli Vilfalt welle korigiere, und so isch bim Öiroparoot und bim öiropäische Parlamänt abgmacht worde, ass sid 1986 dä blaugääl Stärnefahne s Zeiche vo alnen Instituzioone vo dr EG wärdi. Und hüzetags bruucht men en als algemines Sümbool vo dr Öiropäischen Union.

## s Bild ufem Fahne
S Bild vom Fahne gseht so us: Ufem blaue Grund stoot e chranz vo zwölf Stärne, und jede Stärn isch füüfzaggig.

Wie viel Stärne ass es sy, het nüt z tue mit dr Zahl vo de Mitgliidländer vo dr EU oder vom Öiroparoot; hüt – anne 2019 – sind s jo 49 Länder im Öiroparoot und 28 i dr EU. As es zwölf Stärne sind, chunt dervo, das s Fahnebild eso i jedere Grössi guet uusgseht, und drzue au no wil d Zahl Zwölf e grossi kulturelli Bedüütig het.

Intressant isch, ass me nie usegfunde het, wäär eigentlech das so wytume bekante Fahnebild zeichnet het; i de Archyvdokumänt vo de öiropäischen Organisazioone und vo persönliche Ussage vo Lüüt wo dozmol mit der Sach z tue gha hän – es sin dr Arsène Heitz, dr Paul M.G. Lévy, dr Hanno F. Konopath und dr Arthur Eisenmenger –  git’s divärsi Imformazione do derzue.

## wie me das Sümbol bruucht
Wie dr Fahne ufghänkt wird, isch bi der EU und i de Länder ufem Kontinänt i de Fahnereglemänt gnau aggää.

I dr Schwiiz, wo sid 1963 bim Öiroparoot derby isch, seit s Fahnereglemänt vom Bund im Artikel 8, wänn ass dr Öiropafahne ufem Bundeshuus z Bärn und uf de andere Hüüser, wo der Äiggnosseschaft ghööre, mues uufzoge wärde.

Das Stärnezeiche isch au uf gwüssne offizielle Sache vo de öiropäische Länder: em Euro, uf de Autodafele usw.

Me gseht das Fahnebild i vilne Wariante ganz algemein als Zeiche füre Kontinänt Öiropa, au bi Länder usserhalb vo der EU und sogar a mängem ganz privaten Oort. Es git keis ygschränkts Rächt zum s Sümbol z bruuche, es isch es freis Bild und nid öpen e ytreiti Marggä.

## Literatur
* Roland Bieber: *Die Flagge der EG.* In: Wilfried Fiedler, Georg Ress: *Verfassungsrecht und Völkerrecht: Gedächtnisschrift für Wilhelm Karl Geck.* Carl Heymanns, Köln/ Berlin/ Bonn/ München 1989, ISBN 3-452-21362-5, S.&nbsp;59–77.
* Carlo Curti Gialdino: *I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata*. Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato S.p.A., Roma 2005, S.&nbsp;80–85.

## Weblink

* d Gschicht vom Öiropafahne

## Fuessnoote
72

|}
## Was isch bassiert?
* D Röömer bouen em Rhy noo und dur Helvezie e Strooss, wo vo Argentorate – das isch hütt Stroossburg im Elsass – bis uf Rääzie goot.
* D Dichterin Julia Balbilla vo Kommagene, emene alte Land vo Chlyasie, chunt uf d Wält.
* Dr römisch Gschichtschryber Cluvius Rufus stirbt *(öppe anne 72)*.
* Dr Aposchtel Thomas stirbt *(öppe anne 72)*.
* Z Rom foot me mit em Bou vom Kolosseum aa.
* Z Judäa isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Juude.
* D Röömer erobere di jüdischi Burg Machaerus.
* D Röömer belagere di jüdischi Burg Masada.

## Weblink
73

|}
## Was isch bassiert?
* D Röömer chöme übere Oberrhy und erwytere ihres Rychsgebiet i dr Gägend südlech vom Main.
* Im Milidäärlager Vindonissa z Helvezie isch die römischi Legion «XI Claudia» stazioniert.
* Bim römische Milidärposchte Augusta Vindelicum isch es grosses Dorf. Das isch im Piet vom hütige Augsburg.
* Dr Vespasian isch Kaiser vo Rom. Er isch e Herrscher, wo guet zum römische Rych luegt.
* Dr Martial schrybt es Buech über s Milidäär.
* Z Judäa isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Juude.
* D Röömer erobere di jüdischi Burg Masada, wo der letscht Oort vo de jüdische Freiheitskämpfer gsi isch. Vorhär mache fascht alli Lüüt, wo i der grosse Burg gsi sind, Sälbschtmord.
* Dr Aafüerer vo de Juude, dr Eleasar ben Ja’ir, stirbt.
* Dr römisch Filosoof Gaius Helvidius Priscus stirbt *(öppe anne 73)*.
* Es isch Chrieg z China.

## Weblink
862

|}

## Was isch bassiert?
* Dr heilig Cyril erfindet s Alfabeet für die Slawischi Schrift.
* Dr Fan Chuo schrybt s Buech *Manchu*.
* Dr Bischof Magnerius vo Losann goot uf Rom.
* D Wikinger erobere Nowgorod und plündere Köln.
* Dr al-Musta'in bi-llah wird Kalyf vo den Abbasyyde.
* Dr heilig Swithin stirbt.
* Z Aachen isch e Rychssynode.
* Dr Aed Findliath wird König vo Irland.
* Zwüschen em Oschtfrankerych und de Ungare isch Chrieg.

## alemannischi Oort, wo s erschte Mol gnännt wärde
* Ändige
* Langetu
* Sexau
Emma Graf

D **Emma Graf** (* 11. Oktober 1865 z Langetu; † 22. Nofämber 1926 z Bärn) isch e Schwiizer Frauerächtlere gsi.

## s Läbe
D Emma het Schnydere gleert, und derno het si no s Bärner Lehrerinneseminar bsuecht und a dr Uni Bärn studiert. 1901 het si dr Doktertitel übercho.

Si het denn as Lehrere gschaffet und wyter über d Gschicht, bsunders über d Fraue i der Zyt vo dr Romantik gforschet. Vo 1902 bis 1920 isch si d Presidäntin vom Schwiizerische Lehrerinneverein gsi.

D Emma Graf isch d Redaktorin vo der Schwiizerische Lehrerinnezytig worde, und 1914 het si s *Johrbuech vo de Schwiizerfraue* uf d Bei gstellt. Sid 1912 het si sech für d Schwiizer Frauestimmrächtsbewegig engaschiert. 1921 isch si d Presidäntin vom Zwöite Schwiizer Frauekongräss worde.

## Literatur
*
74

|}
## Was isch bassiert?
* Im Zwöistromland wird zum letsche Mol e Tegscht i der Keilschrift gschribe *(öppe ane 74)*.
* Dr Papscht Hyginus chunt uf d Wält.
* Dr Vespasian isch römische Kaiser.
* Für d Milidärgeografe vo de Röömer isch es klar gsi, ass me vo *Argentorate*, em hüttige Stroossburg am Oberrhy, i die römischi Provinz *[[Raetia]]* e chürzere Wääg bruucht als über *Basilia* und em Rhy no zum Bodesee. Drum wird vo der *Obere Rhyarmee* e nöji Strooss durs Kinzigtaal und dr Schwarzwald bout.
* D Röömer erwytere s Piet vo ihrem Rych ännet em Rhy; der Schwarzwald wird Deil vom Obere Militärbezirk am Rhy.
* Äso wird der Ölfte römische Legion ihres Ysatzgebiet starch vergrösseret. Vo Vindonissa uus bout si ännet em Rhy Strosse durä Schwarzwald, und si richtet am Neckar e grosse Militärposchte y, wo *[[Arae Flaviae]]* heisst; das isch i dr hütige Stadt Rautweil, wo drum seit, si sig die «eltischti Stadt vo Baade-Württebärg». Dene alte Röömerstroosse noo goot hütt d Reiseruute «Römerstrasse Neckar-Alb-Aare».
* Dr König Aristobulos vo Armenie stirbt.

## Weblink
Silverius

Dr **Silverius** (* wahrschyns z Frosinone; † 2. Dezämber 537 uf Ponza), isch vu Juni 536 bis zue sym Ruggdritt am 11. Novämber 537 Papscht un Bischof vu Rom gsii. 

## Lääbe un Wirke
Är isch e Suhn vum Papscht Hormisdas gsii un isch wahrschyns wie sy Vater z Frosinone z Latium oder eme Nochbertort uf d Wält chuu.

Sy Pontifikat isch churz un vu Aafang aa schwirig gsii. Bim remische Klerus isch dr Subdiakon uf großi Vorbhalt gstoße. Noch e Dod vum Agapitus I. het d Theodora, d Frau vum oschtremische Chaiser Justinian I., lieber dr Vigilius as Papscht ghaa, wu dodmol z Konstantinopel glät het. Si het vu däm erwartet, ass dää dr Monophysitismus akzeptiert. Dr Theodahad, dr Chenig vu dr Oschtgote, het dergege uf gar kai Fall en Papscht welle, wu mit Konstantinopel verbindet gsii isch, un het dr Silverius duregsetzt, voreb dr Vigilius uf Rom chuu isch.

No im nämlige Johr isch Rom vum oschtremische General Belisar bsetzt un dr Silverius 537 wäge Hochverrot uf Patara in dr hitige Dirgei verbannt wore. An sy Stell isch dr Vigilius drätte. Dr Chaiser Justinian het em Silverius bal scho d Ruggchehr uf Italie erlaubt, dr Vigilius het en aber uf di chlai Insle Ponza im Golf vu Gaeta oder no andere Quälle uf d Nochberinsle Palmarola verbannt, wun er am 2. Dezämber 537 gstorben isch. Dää Dag isch sy Mahndag.

## Literatur
* 
* 
* 
* Massimiliano Vitiello: *Theodahad. A Platonic King at the Collapse of Ostrogothic Italy*, Toronto/Buffalo/London 2014 ISBN 978-1-4426-4783-1 S. 37, 109, 131, 137, 139, 143 f., 176, 190

## Weblink

* 

## Fueßnote
71

|}
## Was isch bassiert?
* Z Britannie isch Chrieg.
* Z Judäa isch Chrieg zwüsche de Röömer und de Juude.
* D Röömer erobere di jüdischi Burg Herodium.
* Am Rhy boue d Röömer d Oortschaft *Colonia Ulpia Traiana*, wo uf em Bode vo dr hüttige Stadt Xanten lyt, wider uf; si isch e bar Joor vorhär vo de Germane kabut gmacht worde.
* Wyter unde boue d Röömer s Lager *Ulpia Noviomagus Batavorum* – hütt isch dört Nijmegen – au wider nöi.
* Z Nordbritannie boue d Röömer s Militärlager *Eboracum,* wo vil spöter di änglischi Stadt York drus worden isch.
* Dr koreanisch König Chadae chunt uf d Wält.

## Weblink
Tübinger Debatte

D ** Dibengr Debatt ** isch a Roi vo Vraaschdaldonga vom *Verein Streitkultur Tübingen* mo normalrweis en Dibenga gmachd werrad. Soddene Vraaschdaldonga hod s au en Berlin (*Berlin Debating Union*), en Aachen (*Debattierclub Aachen*), da *Debattierclub Hannover* en Hannover ond no meh Vrei em In- und Ausland

## Zweck
D Dibengr Debatt soll d *Schdreidkuldur* en Debatta em politischen Leba, s 'Debating', vrbessra.

## Gschichd
D Idee zua dem Vrein mid dem Ziel isch de Grendr – Michael Hoppmann, Bernd Rex ond Ansgar Kemmann – komma, mo se ebbes Ehnlichs gseah hend.

## Vraaschdaldonga
; Diskussiona
Diskussiona hod der Vrei zua vrschiedne Thema gmachd:
* Gen-Eingriffe an Embryos
* Frauenquote in Wissenschaft und Forschung..
* Tübinger Kommunalwahl-Debatte

; Wettbewerb
D *Süddeutschen Meisterschaft im Debattieren* mid Gäschd au aus em Ausland – aus Wien – mo au no gwonna hend.

## Regla
Fir s Debattiera sen Regla aufgschdeld worra. 
; Offene Parlamentarische Debatte
D Regla fir d * Offene Parlamentarische Debatte* hod dr Vrei * Streitkultur* endwiggld.

Bei ara *Offene Parlamentarische Debatte* hods drei Leid mo redad. A jede Red hod *Eröffnung*, *Ergänzung* ond *Schluss* auf boide Seida, drzua kaa s bis zua drei Leid meh – mo ned zua de zwoi Parteia ghairad – gea, mo reda derfed.

; British Parliamentary Style
Noch de Regla vom * British Parliamentary Style* sen auf jedr Seit zwoi Mannschafda mid je zwoi mo redad.

## Erfolg
Bei dr *Deutschsprachige Debattiermeisterschaft 2019* en Heidelberg vom 30. Mai – 2. Juni 2019 hod d Mannschaft vo dr *Tübinger Debatte* gwonna.

## Guck au
* Eberhard Karls Universitet Dibenga

## Weblink
; Andre Projekt

; Veraaschdaldr
* Willkommen bei der Streitkultur – Site vom Vrei ''Streitkultur''
* Webseite des WJD –  JCI Debating und Iron Communication – dr Weltvrband

; Informaziona
* Online-Magazin fir d deutschsprachige Debattierszene

## Mo s her isch
75

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Gschichtschryber Sueton chunt uf d Wält *(öppe anne 75)*.
* Im Zwöistromland wird zum letsche Mol e Tegscht i der Keilschrift gschribe *(öppe ane 75)*.
* Die Elfti römischi Legion isch z Vindonissa stazioniert.
* Dr Vespasian isch römische Kaiser.
* Dr Han Zhangdi wird Kaiser vo China.
* Z Rom wird der Fridenstämpel bout.
* Z Britannie isch Chrieg. Dr Gäneral und Schriftsteller Sextus Iulius Frontinus wird dr Statthalter vo der römische Provinz Britannie.

## Weblink
Liste der Gemeinden im Département Aveyron

D **Lischt vun dr Gmeina im Département Aveyron** zellt àlla 285 Gmeina ìm Département Aveyron uf.

## Veranderunge sit 2015

Département Aveyron Gemeindeveränderungen 2016.png|Gmeina bìs 2015
Département Aveyron Gemeindeveränderungen 2017.png|Gmeina bìs 2016

2017:
* Füsion *[[Balsac]]* un *[[Druelle]]* → Druelle Balsac

2016: 
* Füsion *[[Alpuech]]*, *[[Graissac]]*, *[[La Terrisse]]*, *[[Lacalm]]*, *[[Sainte-Geneviève-sur-Argence]]* un *[[Vitrac-en-Viadène]]* → Argences en Aubrac
* Füsion *[[Conques]]*, *[[Grand-Vabre]]*, *[[Noailhac (Aveyron)|Noailhac]]* un *[[Saint-Cyprien-sur-Dourdou]]* → Conques-en-Rouergue
* Füsion *[[Laissac]]* un *[[Sévérac-l’Église]]* → Laissac-Sévérac l’Église
* Füsion *[[La Bastide-l’Évêque]]*, *[[Saint-Salvadou]]* un *[[Vabre-Tizac]]* → Le Bas Ségala
* Füsion *[[Coussergues]]*, *[[Cruéjouls]]* un *[[Palmas (Aveyron)|Palmas]]* → Palmas d’Aveyron
* Füsion *[[Aurelle-Verlac]]* un *[[Saint-Geniez-d’Olt]]* → Saint Geniez d’Olt et d’Aubrac
* Füsion *[[Buzeins]]*, *[[Lapanouse]]*, *[[Lavernhe]]*, *[[Recoules-Prévinquières]]* un *[[Sévérac-le-Château]]* → Sévérac d’Aveyron
Sabinianus (Papst)

Dr **Sabinianus** (* z Blera; † 22. Februar 606, vergrabe in St. Peter, Rom) isch vu 604 bis zue sym Dood Papscht gsii.

## Lääbe un Wirke
Dr Sabinianus isch vu Blera (Bieda) bi Viterbo (Latium) chuu un isch e Suhn vun eme gwisse Bonus gsii, s Johr, wun er uf d Wält chuu isch, waißt mer nit.

Anne 593 isch er vum Gregor I. as Apokrisiar (Aposchtolische Nuntius) uf Konstantinopel gschickt, 595 aber wider retuurgruefe wore, wel er dr remisch Standpunkt z wenig entschide verfolgt un d Titelaanahm vun eme „Ekumenische Patriarch“ dur dr dertig Patriarch nit verhinderet heeb.

Noch ere Mission z Gallie un wun er dur alli Ämter vu dr Hierarchy glofen isch, isch er noch em Dood vum Gregor I. vermuetli im Merz 604 zum Papscht gwehlt wore, het aber no uf d Zuestimmig vum Chaiser Phokas mieße warte, wäge däm isch sy Wahl erscht am 13. Septämber 604 offiziäll wore. Är isch derfir kritisiert wore, ass er sy nit-chrischtlige Name as Papscht bhalte het.

Villicht isch s dur sy Vermittlig chuu, ass es zwisch em Smaragdus, em Exarch vu Ravenna, un em Agilulf, em Chenig vu dr Langobarde, zue me Friide chuu isch.

Vu dr menchsfryndlige Bolitik vu sym Vorgänger isch er wider abgruckt.

Wu s e Hungersnoot gee het, het er d Fruucht us dr päpschtlige Fruuchtschryyne verchauft, derwylscht syni Vorgänger die no cheschtelos verdailt hän, des het derzue gfeirt, ass es Volk ihn het aafange hasse. Di nechere Umständ vu sym Dood am 22. Februar 606 waißt mer nit, uf alli Fäll het sy Lyych vum Lateran in d Chilche St. Peter mieße brocht wäre, go si vor dr Wuet vum Volk schitze.

Em Sabinianus wird au d Yyfierig vum Lyte vu dr Chilcheglocke zum Stundegebät un zue dr Eucharischty zuegschribe.

## Literatur
* 
*  (Volume XIII)

## Weblink
Christian Wägli

Dr **Christian Wägli** (* 22. Dezämber 1934 z Muri; † 17. Juni 2019) isch en Schwyzer Lychtathlet gsii.

## Lääbe
Dr Wägli isch vor allem uf Churz- un Mittelstreckine aktiv gsii. Wäg syre gringe Ändschnälligkait het er s Tempo als frie forciert. Anne 1958 isch er zum Schwyzer Sportler vum Johr gwehlt wore. Sy Hegschtpunkt in dr Karriere het er 1960 mit dr Dailnahm an dr Olympische Spiil ghaa. Bim Yymarsch vu dr Nazione bi dr Aafangsfyyr het er d Schwyzer Delegazion as Fahnedreeger aagfiert. Im 800-Meter-Lauf un in dr 4-mol-400-Meter-Stapfle het e olympischi Diplom gwunne (Blätz fimf resp. sechs).

Dr Wägli isch Gsellschafter vu dr dassystem AG gsii, eme Unternäme im Sportmarketing..

## Fueßnote
76

|}
## Was isch bassiert?
* Dr römisch Sproochwüsseschaftler Asconius Pedianus stirbt *(öppe anne 76)*.
* Dr chinesisch Gschichtschryber Ban Gu schrybt es Buech übere Afang vo dr Wält.
* Dr Vespasian isch römische Kaiser.
* Dr römisch Kaiser Hadrian chunt uf d Wält.
* Dr Anaklet wird Papscht.
* Z Britannie isch Chrieg.

## Weblink
Bonifatius III.

Dr **Bonifatius III.** (* z Rom; † 12. Novämber 607) isch vum 19. Februar 607 bis zue sym Dood Papscht gsii.

## Lääbe un Wirke
Dr Bonifatius isch e Diakon un e Gsandte vum Papscht am Hof vu Konstantinopel gsii, voreb er zum Papscht gwehlt woren isch. As Abgsandte vum Gregor&nbsp;I. isch er dytlig derfir yydrätte, ass dr Chaiser Phokas em Patriarch vu Konstantinopel, em Kyriakos, dr Titel vun eme ekumenische Patriarch abgsproche het, wun em d Synod vu Konstantinopel verliie ghaa het.

Dr Bonifatius het au feschtglait, ass kai Mänsch iber en Noofolger vun eme Papscht derf schwätze, solang dr Papscht no läbt. Wär s ainewäg gmacht het, däm het d Exkommunikation droht. Derzue het er feschtglait, ass kai neie Papscht gwehlt wäre, voreb dr alt Papscht nit zmindescht drei Dääg dood isch.

## Literatur
* 

## Weblink
77

|}
## Was isch bassiert?
* Dr Vespasian isch römische Kaiser.
* Dr elter Plinius schrybt die erschte Bänd vo sym Wärch *[[Naturalis historia]]* *(öppe anne 77)*.
* Z Britannie isch Chrieg. Z *Caledonia,* im hütige Schottland, isch dr Calgacus der Afüerer vom ene grosse Chriegsbund.
* D Röömer schicke en erschti Expedizioon uf Schottland, wo d Insle Orkney und Shetland entdeckt.
* Dr King Giru wird König vo Baekje.

## Weblink