open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Réveillon (Marne)

**Réveillon**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Épernay un zem Kàntoon Sézanne-Brie et Champagne.

## wu dr Nàmma haar ìsch
S’ Dorf hàt m’r ànna 1252 uff Àltfrànzeesch **' un **' g’nännt, un schpeeter **' ìm [[Französische Sprache|Frànzeescha]] ànna 1518. Dr Nàmma **' hàt’s àn dr Frànzeescha Rewolüzioon ànna 1793 bikumma.

Dr Nàmma sott vum Oïl-Wort **' (‚Bàch‘) schtàmma mìt dr Noohsìlwa **' hìnterd’ràà un bediitet somìt „Bachla“ — doo reedet m’r äntwaader vum Ru des Routis, vum Ruisseau de la Fontenelle odd’r vum Ruisseau de la Vallée.

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1224722", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Réveillon lììgt äbba 80 Kilomeeter oscht-süüdeeschtlig vum Pàriiser Schtàdtzäntrum.

Umgaa wìrd Réveillon vu da Noochberg’mainda Villeneuve-la-Lionne ìm Norda, Joiselle ìm Oschta un Nordoschta, Neuvy ìm Oschta un Süüdoschta so wia Saint-Martin-du-Boschet ìm Süüda un Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* s’ Schloss Réveillon, womm’r zwìscha 1607 un 1617 bàuija hàt ’S ìsch bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.
*d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Fiacriuskìrìch *()* üss’m 15. Joohrhundert D’rìnn ìsch a fàrwiger Bruckschteck vu’ma Grààb üss Kàlkschtai àls Ainzelobjakt bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann — ar ìsch ìm 16. Joohrhundert haarg’schtällt worra un schtällt a Fràui, wo uff’ma Battschtüahl düat betta, mìt’ma Tiarla naawa-n-ìhra


Chateau de reveillon vu du ciel.jpg|s’ Schloss Réveillon vu dr Luft haar g’sah
Chateau de reveillon vue ouest.jpg|s’ Schloss Réveillon
Réveillon - château, façades (01).jpg|a àndra Sìcht vum Schloss
Chateau de reveillon depuis les marronniers.JPG|ìm Schlosspàrk
Réveillon - château, parc (03).jpg|ìm Schlosspàrk


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Schrìftschtäller Marcel Proust (1871–1922) ìsch amol ìm Schloss Réveillon blììwa. Ar hàt doo sii Romààn *Les Plaisirs et les Jours* g’schrììwa
* dr nììderlandischa Kùmponìscht Jan van Vlijmen (1935–2004) ìsch doo g’schtoorwa

## Lìteràtüür zem Ort
*
*
*

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Réveillon biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Réveillon ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Réveillon ìm Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Communauté de communes des Portes de Champagne

D’ **Communauté de communes des Portes de Champagne** ìsch a frànzeescher G’maindaverbànd ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa ìsch àm 7. Dezamber 1994 grìnda worra un hàt 19 G’mainda g’hàà. Dr Verwàltungssìtz ìsch ìm Ort Esternay gsìì.

## wia-n-’r sìch histoorisch äntwìckelt hàt
Àm 1. Janner 2017 hàt m’r dr G’maindaverbànd mìt da Communautés de communes Coteaux Sézannais un Pays d’Anglure zammag’schlossa, fìr dr näija Communauté de communes de Sézanne-Sud Ouest Marnais bìlda.

## d’ G’mainda, wo zallamols d’rìnn Mìtglììd gsìì sìnn

## Kwalla
Bethon

**Bethon**  ìsch a frànzeescha G’mainda ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Épernay so wia zem Kàntoon Sézanne-Brie et Champagne. Sa hàt a Flächa vu 15,4&nbsp;km² un  Iiwoohner (ànna ).

## zem Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

Waahrend dr Frànzeescha Rewolüzioon hàt m’r s’ Dorf ìn **' umtaift — uff Frànzeesch bediitet s’ Wort **'  aifàch „Brìnnla“.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q593688", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Bethon lììgt hàlbwaag’s zwìscha da Schtädt Sézanne un Nogent-sur-Seine bii da Granza züa da Départements Aube un Seine-et-Marne. Umgaa wìrd Bethon vu da fìmf Noochberg’mainda La Forestière ìm Norda, Chantemerle ìm Oschta, Potangis ìm Süüdoschta, Montgenost ìm Wäschta so wia Nesle-la-Reposte ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Serenuskìrìch *()* üss’m 15. Joohrhundert. Sa ìsch zitter 1927 bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann. D’rìnn ìsch d’ fàrwiga Schtaischtàtüüta vum Krìschtüs ìn dr Ràscht, wo ìm 17. Joohrhundert g’hàuija worra-n-ìsch, àls Ainzelwark bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. Üsserdam sìnn viar Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: D’ baida fàrwia Holzchtàtüüta vu’ma Mänch un vu’ma Hailiga (wo üss’m 17. un 18. Joohrhundert schtàmma), so wia d’ fàrwiga Schtaischtàtüüta vum hl. Serenus üss’m 15. Joohrhundert, so wia s’ Wàndg’mäld üss’m 16. Joohrhundert.
* s’ Schloss Bethon
* a Kriagerdankmool, fìr d’ Soldààta üss’m Dorf eehra, wo ìm Äärschta Waltkriag g’schtoorwa sìnn


Bethon-FR-51-panneau d'agglomération-01.jpg|wämm’r ìns Dorf iinafààhrt
Bethon-FR-51-château-21.jpg|s’ Schloss Bethon
Bethon-FR-51-monument aux morts-12.jpg|s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag
Bethon-FR-51-mairie-23.jpg|s’ Roothüüs
Bethon-FR-51-calvaire du cimetière-13.jpg|a Kriiz uff’m Frììdhoof
Bethon-FR-51-source captée-16.jpg|wu-n-a Wàsserkwalla-n-ìsch
Bethon-FR-51-source-19.jpg|wu-n-a Wàsserkwalla-n-ìsch
Bethon-FR-51-abribus-03.jpg|a Büsshàltaschtälla ìm Dorf


## Lìteràtüür zem Ort
*
*

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Bethon biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Bethon ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESs/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Bethon ìm Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* d’ G’mainda Bethon biim Nàzionààla Geogràfii-Ìnschtitüüt (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Jacques Rapin

Dr **Jacques Marcel Rapin**   (* 28. Oktoower 1889 z’ Pàriis; † 1. Dezamber 1953 z’ Bourg-la-Reine bii Pàriis) ìsch a frànzeescher Bàuiplàànzaichner gsìì. Ar hàt àm Wììderuffbàui vu dr Schtàdt Reims nooh-n-em Äärschta Waltkriag mìtg’màcht.

## sii Laawa un Kàrriar
Dr Jacques Rapin ìsch ànna 1889 ìn dr frànzeescha Hàuiptschtàdt Pàriis uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn vum Mooler Alexandre Rapin un vu dr Marie Winter gsìì. Ar ìsch dr jìngera Brüader vum Mooler un Ìnna-n-üssschtàtter Henri Rapin gsìì. Ar hàt àn dr Nàzionààla Hoochschüal fìr Scheena Kunscht z’ Pàriis g’schtüdiart un ìsch doo Schialer vum Gabriel Héraud gsìì. Ìm Äärschta Waltkriag ìsch’r Jààgdfliager gsìì — sii Flugschiin hàt’r àn dr Militäärfliagerschüal z’ Avord (Cher) àm 21. Jüüli 1915 b’schtànda. Ar ìsch bii’ra Luftschlàcht àm 23. Septamber 1916 dur Kuugelschplìtter àm Bai verlätzt worra. Fìr sii Mìtmàcha-n-àm Kriag hàt’na d’ frànzeescha Regiarung mìt’m Kriagskriiz 1914/18 üsszaichnet.

Dr Rapin hàt sìch ànna 1920 zamma mìt siinera Eehafràui Suzanne Piquart z’ Reims nììderg’loo — mìt ìhra hàt’r schpeeter a Suhn nàmmens Marcel g’hàà. Ar ìsch Vorsìtzender vum Aéroclub de Champagne worra un hàt àui zamma mìt’m Émile Maigrot àn d’ Bewarkschtälligung vum Duuramàrschiara „Reims Magnifique“ àm 6. Jüüni 1926 tailg’numma, fìr dr  Iiwoohner ìn dr Schtàdt willkumma haissa. Ar hàt schpeeter s’ Àrkitäcktbüroo vum Schwììgervàtter Henri Picquart ìwwernumma, wo grààd nooh-n-em Äärschta Waltkriag grìnda worra-n-ìsch. Ìm Làuif vu siinera Kàrriar ìsch’r àm 6. Jüüli 1919 Rìtter un àm 28. Dezamber 1934 Offiziar vu dr Eehralegioon worra.

Dr Rapin ìsch ànna 1953 z’ Bourg-la-Reine g’schtoorwa.

## d’ wìchtiga Gebäijer, wo-n-’r zaichnet hàt
* dr Schwìmmbààd vum Tennis-Club àm 15–17 Rue Lagrive z’ Reims
* s’ Gebäj vum Automobile Club àm 3 Boulevard de la Paix z’ Reims, wo hìtt d’ Andreàsklinik *()* ìsch
* s’ Gebäj àm 20–22 Rue Courmeaux z’ Reims
* s’ Gebäj àm 10–12 Rue de l’Écu z’ Reims
* s’ Demmler-Hüüs àm 10 Rue Auguste-Demmler z’ Bourg-la-Reine (ànna 1925)


Tennis club 527.JPG|dr Schwìmmbààd vum Tennis-Club z’ Reims
Reims_3_boulevard_de_la_paix_de_Jacques_Rapin.png|dr Iigàng vu dr Andreàsklinik odd’r vum ehamooliga Gebäj vum Automobile Club
Reims_8-10-12_rue_de_l'écu_Jacques_Rapin.jpg|s’ Gebäj àm 8-10-12 Rue de l’Écu


## Lìteràtüür ìwwer’na
*

## Ainzelnoohwiisa
Shoppingmeile Lyssach

D **Shoppingmeile Lyssach** (anderi Näme: **Shopping-Meile Lyssach** odr **Shopping-Meile Lyssach-Alchenflüh**) isch en Iichoufszone (Iichoufsmeile) zwüsche dr Gmeind Lyyssach u Aueflüe, eme Ortsteil vo dr Gmeind Rüetlige-Aueflüe, uf de Bärnstrooss 4–60, entlang dr Outobahn A1.

## Gschicht

Bis i de 1990er Jahr isch das Gebiet es reins Industriegebiet gsi. Ds eltischte Gebäude i däm Gebiet isch d Marzipanfabrik vor Firma O. Lohner Marzipan (hütt Olo Marzipan O. Lohner AG). Si isch 1968 erbout worde, nachdäm ds vorgnannte Ungernähme vo Oschtermundige umzoge isch. Speter isch hie ds Gebäude vor Bouunternähmig Losinger AG errichtet worde u s Hotel Lyssach. 

Uf emene ehemalige landwirtschaftleche Grundstück mitere Flächi vo 25.688 m² isch im Jahr 1996 s Möbugschäft IKEA fertiggstöut u eröffnet worde. I dä Jahr 2006 u 2007 isch dä 1,1 km lang Abschnitt vo dä Bärnstrooss umbout wordä. Dr Umbou isch ufgrund vo dä schrittwyse Entwicklig vo däm Gebiet notwändig gsi. D Umboumassnahme hei 7,8 Millione CHF koschtet, u hei d Ergänzig vonere neue Fahrspur ar Usfahrt vor A1, de Bou vomene Ungerfüehrigsbouwärch u zwöier Chreisu umfasset. Am 1. März 2007 isch ds Iichoufszentrum Lyssach Center eröffnet worde.

## Teile
### Shopping-Meile Zone 1
D Shoppingmeile 1 (odr Shopping-Meile Zone 1) im Gmeindsgebiet vo Aueflüe, eme Ortsteil vo dr Gmeind Rüetlige-Aueflüe, besteit us em Möbugschäft Pfister, em Restaurant Burger King, em Möbugschäft Conforama u ere Tanksteu mit em Läbensmittelgschäft Coop Pronto. D Zone bietet 115 Parkplätz aa. 

### Shopping-Meile Zone 2
D Shoppingmeile 2 (odr Shopping-Meile Zone 2) im Gmeindsgebiet vo Lyyssach besteit us de Elektronikgschäft MediaMarkt, em Zoofachhandu Fressnapf, dr ehemalige Diskothek Palma Club (ou Disco Palma odr Folkoteka Palma gnennt), em Iichoufszentrum Lyssach Center (Coop, Jumbo Maximo, Livique), de Marzipan-Fabrik Olo Marzipan O. Lohner AG, em Möbugschäft IKEA u wytere Betriebe. 

### Shopping-Meile Zone 3
Im Gmeindsgebiet vo Lyssach befindet sech o s Hotel Lyssach, dr Gwärbepark Paradies u ds Iichoufszentrum Shopping World, wo zäme d Shopping-Meile Zone 3 bilde.

## Verchehrsaabindig

Ir Shoppingmeile Lyssach befinde sech 4 Bushaltesteue:
* Aueflüe, Bärnstrooss Ost
* Lyyssach, Bärnstross 
* Lyyssach, Bärnstross Wescht
* Lyyssach, Kernriedstrooss

D Haltesteue wärde vo folgende Linie bedient:
* Busland AG 465: Froubrunne (– Bùùrdlef – Tschamerie) – Hasli-Rüegsou

## Weblink

* Offizieui Website

## Einzelnachwiis
Rue Dieu-Lumière

D’ **Rue Dieu-Lumière**  ìsch a Schtrooss z’ Reims.

Sa ìsch 183 Meeter làng un lììgt ìm Bezirk Barbâtre–Saint-Remi–Verrerie ìm Oschta vu dr Schtàdt Reims. Sa fàngt àn dr Kriizung vum Place Saint-Timothée un vu dr Rue Saint-Julien un fààhrt ìn Rìchtung Süüdoschta bis àn dr groossa Mänscharachtsplàtz.

D’ Schtrooss ìsch ìm Äärschta Waltkriag fàscht vollschtandig zärschteert worra.


Place st timothée rue dieu lumière 1006733.jpg|dr Ààfàng vu dr Rue Dieu-Lumière hìnter’m Place Saint-Thimothée
XXXI III c1 porte Dieu Lumière par Picart.jpg|d’ Rue Dieu-Lumière uff’m Picart-Plààn üss’m 17. Joohrhundert
Reims-FR-51-en ruine-rue Dieu Lumière-b1.jpg|d’ Schtrooss mìt da Schààda vum Äärschta Waltkriag


## Lìteràtüür
*
*
*
*
*

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Rue des Fuseliers

D’ **Rue des Fuseliers**  ìsch a Schtroos ìm Schtàdtzäntrum vu Reims.

## wu sa lììgt
D’ Rue des Fuseliers lììgt zwìschem 9 Place du Cardinal-Luçon un em 3 Rue Voltaire grààd vor’m Liawafràuimìnschter ìm Reimser Schtàdtzäntrum. Uff ìhrem Verlàuif trìfft sa numma d’ Rue des Tournelles.

## d’ G’schìcht
Schuu-n-ìm Schpeetmìttelàlter sìnn äntlàng vu daara Schtrooss mehrera Hiiser gsìì. Dia Schtrooss hàt zallamols **' g’haissa — dr Nàmma ìsch jedoch faahlerhàft gsìì un ìsch numma ànna 1925 korrigiart worra. Ànna 1239 hàt m’r sììe **' g’nännt, un ànna 1283 ìsch s’ Hüüs **' ärwäähnt worra — ’s lììgt aigantlig àn dr noochberliga Rue des Tournelles, un mìt’m frànzeescha Wort **' maint m’r d’ Màschììna, wo zallamols d’ Waawer b’nutzt hann. Ànna 1544 ìsch dr Nàmma ** ärwäähnt worra.

Bii dr hìttiga Schtrooss hàt m’r d’ Raschta vun’ra àltertìmmliga Gàssa üss’m 2. Joohrhundert so wia-n-a Schutzwàlltail üss’m 4. Joohrhundert wììder uffg’funda. Wu d’ hl. Johànna ànna 1429 z’ Reims kumma-n-ìsch ku dr Kàrl VII. loo kreena, hann siina Äältra ìm Oschpìss „L’Âne Rayé“ g’schloofa. Ànna 1551 hàt m’r àn daara Schtrooss d’ äärschta Reimser Druckaräj grìnda. 

Ànna 2006 hàt m’r üsserdam àm Ort, wu hìtt d’ Falala-Bibliothek ìsch, dräi àltertìmmliga Geegaschtand wììder uffg’funda.

## d’ wìchtiga Gebäjer
* àm Nr. 2 lììgt d’ Mediathek Jean-Falala
* àm Nr. 45 gìtt’s a Sunna-n-ühra uff dr Fàssààda


Les bourdon festival in situ 1517795.jpg|vor dr Falala-Mediathek
Reims, house 8 Rue des Fuseliers.JPG|s’ Hüüs àm Nr. 8
Cadran solaire 45 rue des fuseliers Reims 20%.png|d’ Sunna-n-ühra àm Nr. 45


## Lìteràtüür
*
*
*
*

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Rue de l’Abbé-de-L’Épée (Reims)

D’ **Rue de l’Abbé-de-L’Épée**  ìsch a Schtrooss z’ Reims.

## wu sa lììgt
D’ Rue de l’Abbé-de-L’Épée ìsch 140 Meeter làng un lììgt zwìschem 66–68 Rue de Venise un dr 67–69 Rue du Jard àm Oschtrànd vum Reimser Schtàdtzäntrum.

## d’ G’schìcht
D’ Schtrooss ìsch ànna 1896 ärschtällt worra. Àn daara Schtälla sìnn zallamols Làndschtìckla vu dr Àbtai Longuaux gsìì. D’ Schtàdtverwàltung hàt ìn da Aigatìmmer ämpfoohla, sììe mìt Grànitplàschter bedäckt waara, àwwer sa hann dàs nìt g’màcht. Waagadam ìsch d’ Schtrooss mìt dr Schliassung bedrooht worra.

D’ Schtrooss ìsch nooh-n-em Pààter Charles-Michel de L’Épée g’nännt worra, wo vììl fìr d’ Lehr àn d’ Heerbehìnderta g’màcht hàt. Ànna 1899 hàt dr Frììndaverain vu da Tàuibschtumma vu dr Champagne wälla, àss m’r — z’mìndescht zem Tail — d’ Kàpuziinerschtrooss noh-n-em Pààter de L’Épée umtaift. Schtàttdässa hàt m’r daa Nàmma ìn dr näija Schtrooss zwìscha dr Rue du Jard un dr Rue de Venise gaa.

Àn daara Schtrooss ìsch zallamols a Waawaräi gsìì, wo ìm Äärschta Waltkriag bùmbàrdiart worra-n-ìsch.

## d’ wìchtiga Gebäijer
* àm Nr. 1–9, àn dr Äcka vu dr Rue de Venise, lììgt d’ Residanz Les Longuaux, wo d’ Àrkitäckta Jean Dubuisson un André Kelderman ìn’ma modärna Schtiil zaichnet hann, un wo ànna 1969 bàuija worra-n-ìsch

## Lìteràtüür
*
*

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Rue Docteur-Jacquin

D’ **Rue Docteur-Jacquin**  ìsch a Schtrooss ìm Schtàdtzäntrum vu Reims.

## wu sa lììgt
D’ Rue Docteur-Jacquin, wo äbba 150 Meeter làng ìsch, lììgt ìm Schtàdzäntrum zwìschem Reimser Roothüüs un em Forum-Plàtz. Sa ìsch aigantlig a Verlängerung vu dr Rue du Général-Sarrail, wo üss da Hautes-Promenades kummt — d’ Rue Docteur-Jacquin salbscht fàngt àn dr Kriizung vu dr Rue Thiers àà un fààhrt witterscht ìn Rìchtung Süüdoschta äntlàng’m Roothüüsplàtz bis àn dr Kriizung vu dr Rue de l’Arbalète, wo zem Forum-Plàtz fiahrt.

## d’ G’schìcht
D’ Rue Docteur-Jacquin ìsch nooh-n-em Äärschta Waltkriag ànna 1921 ärschtällt un ìm Joohr d’ruff g’äffnet worra. G’nännt ìsch sa nooh-n-em Lucien Pierre Auguste Jacquin (1857–1914), wo ìm Kriag vun’ra Grànààta àn dr noochberliga Rue Thiers geteedet worra-n-ìsch.

Àm 8. Jüüni 2016 ìsch plätzlig a grosser Loch uff dr Fààhrbààhn zem Vorschiin kumma, wu-n-a Camioo  d’ruff g’fààhrt ìsch. Fìr dr Loch zittawiis fìlla hàt m’r d’rìnn Sànd g’schìtta, àww’r älf Taaga schpeeter ìsch a zwaiter Loch grààd naawadràà uff dr saalwa Joohr zem Vorschiin kumma. Nooh da Räschtoriarungsàrweta ìsch d’ Schtrooss àm 25. Jüüli wììder g’äffnet worra. Naamlig ìsch unter’m Schtrooss àn daara Schtälla-n-a groosser Hoohlràuim gsìì — wia àui bii 500 verschììdana Orta ìn dr Schtàdt — wo plätzlig zammakràcht ìsch. Schpeeter hàt m’r gezaigt, àss unter’m Roothüüsplàtz eewafàlls a Hoohlràuim gsìì ìsch.

## d’ wìchtiga Gebäijer, wo ’s doo gìtt
* àm Nr. 4bis ìsch s’ Hüüs La Salle, wo bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft ìsch
* àn dr Äcka vum Roothüüsplàtz ìsch s’ Gebäj vu dr lokààla Àbtailung vu dr Frànzeescha Zäntrààlbànk, dr Banque de France
* àn dr Äcka vu dr Rue de l’Arbalète ìsch s’ Gebäj vum ehamooliga groossa Reimser Lààdatràkt *()* mìt siina Art-Déco-Fàssààda


Reims de la Salle 015.JPG|s’ Hüüs La Salle
Reims 10 Rue de l'Arbalete 016 7624.jpg|d’ ehamooliga Galeries Rémoises
Bâtiment Banque France - Reims (FR51) - 2024-01-28 - 1.jpg|s’ Gebäj vu dr Banque de France — doo vum Roothüüsplàtz haar g’sah


## Lìteràtüür
*
*
*
*

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Bahnhof Higashi-Nemuro

Dr **Bahnhof Higashi-Nemuro** isch e Bahnhof uf dr Nemuro Main Line vu JR Hokkaido z Nemuro uf de japanische Insle Hokkaido gsii. Dr Bahnhof isch am 1. Septämber 1961 ufgmacht un am 14. Merz 2025 zuegmacht wore. It was the easternmost railway station in Japan.

Dr Bahnhof isch zuegmacht wore, wel s z wenig Passagier gee het, wu do uus- un yygstiige sin.


Higashi-Nemuro Station-Platform 20110823.jpg|Perron, 2011
Higashi-nemuro 20130909 095534.jpg|Dänkmol, 2013


## Fueßnote
Revue alsacienne illustrée

D’ **Revue alsacienne illustrée**  (ìm Elsassischa kààt m’r „Ìllüschtriarta Elsassischa Rundschàui“ sààga, uff Hoochdiitsch offiziäll **) ìsch a Elsasser-Kunschtzittschrìft, wo dr Charles Spindler, dr Anselm Laugel un dr Pierre Bucher vu 1898 bis 1914 z’ Schtroossburi üssgaa hann.

## d’ G’schìcht
Fìr d’ *Revue alsacienne illustrée* grìnda hàt sìch dr Spindler vu dr Mìnchner Zittschrìft *Jugend* loo ìnschpiriara, wu d’rìnn vììla Wark vu bekànnta Kìnschtler z’ sah gsìì sìnn. Sa ìsch zwaischproochig gsìì, àwwer dr frànzeescha Tìtel ìsch ìmmer greesser dowwa g’schrììwa gsìì — dàs ìsch a Zaicha gsìì vu dr Unàbhangigkait vum Diitscha Raich. A Ziil vu dr Zittschrìft ìsch gsìì, em Elsàss a aigana Idantiteet b’wusst z’ màcha un s’ Salbschtb’wusstsìì z’ schtärka: ìn Politik soll m’r sìch vum „prössischa Schtààtsverschtandniss“ àbsätza, fìr a demokrààtischa un soziààla G’mainschàft bìlda. Ìm diitscha Elsàss hàt m’r b’sunderscht s’ Diitschlànd waagem Pröissa-Klischee kritisiart — dàs hann zem Biischpììl d’ Zärrbìlder vum Jean-Jacques Waltz gezaigt. D’ Zittschrìft ìsch z’äärscht mìt dr Kìnschtlerverainigung Cercle de Saint-Léonard (1896–1914) verbunda gsìì. Vu 1901 bis 1914 sìnn 14 Bander ärschììna, jewills a Bànd pro Joohr. Àb 1912 hàt m’r züasatzlig d’ *Cahiers alsaciens* (d’ ‚Elsasser Häfta‘) üssgaa, wo mehr politisch oriantiart gsìì ìsch. D’ Üssgaawer un ìhra Frìnda hann àui a groossa Rolla g’schpììlt bii dr Grìndung vum Elsassischa Müsee ànna 1902 z’ Schtroossburi. Ìn dr Zittschrìft hàt m’r lànga Täckschta züa da Brüücha, Bàuiwarka, Kunschtwarka usw. känna laasa. D’rzüa hàt m’r d’rìnn näija G’mälda, Schtìcha un Zaichnunga àbgebìlda. Bii da Verfàsser sìnn unteràdrem (z’mìndescht ìm 7. Bànd ànna 1905) dr Anselm Laugel, dr Ferdinand Dollinger, dr Maurice Barrès, dr Romain Rolland gsìì, un bii da Àbbìlder sìnn d’rbii dr Eugène Ensfelder, dr Franz Xaver Winterhalter, dr Hans Baldung, dr Joseph Sattler un dr Léo Schnug gsìì. Üsserdam hàt m’r ìn mehrera Biitraaga d’ Räschtoràzioon vu dr Hookeenigsburg dìschkütiart.

## Weblìnks

* d’ Revue alsacienne illustrée (Schtroossburi) ìn dr Frànzeescha Nàzionààlbibliothek ànna 2021 (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Oberster Rat des Elsass

Dr **Ìwwerschta Root vum Elsàss** (uff Frànzeesch sààgt m’r **' ) ìsch a g’rìchtliga Ìnschtitüzioon vum [[Königreich Frankreich|Keenigraich Frànkrììch]] unter’m [[Ancien Régime]] gsìì, wo dur a keenigliga Verordnung ìm Septamber 1657 g’schàfft worra-n-ìsch. Ar hàt ìn dr lätschta Ìnschtànz solla urtaila un hàt siina Owwrikait ìwwer d’ Prowìnz Elsàss üssiawt, wo üss da Gebiater zwìscha [[Rhein|Rhii]] un [[Vogesen|Vogeesa]] äntschtànda-n-ìsch, wo dr [[Ludwig XIV.]] zittawiis äroowert hàt.

Dr Ìwwerschta Root ìsch z’äärscht z’ [[Ensisheim|Ansa]] ààsaassig gsìì un ìsch d’rnooh uff [[Breisach am Rhein|Briisàch]] verleegt worra, vor äbb sii Sìtz ànna 1698 andgìltig z’ [[Kolmar|Kolmer]] fäschtg’lajt worra-n-ìsch. Vu 1661 bis 1776 hàt m’r ’na dr „Hoochroot vum Elsàss“ (**' ) g’nännt, un ar hàt a hoochhaitlig G’rìcht gebìlda, womm’r mìt’ma Pàrlàmant ìn àndra frànzeescha Prowìnza hàt känna vergliicha. Wia bii da hoochhaitliga Räät ìn da Gebiater, wo näi ànnektiart worra sìnn — wia s’ Roussillon odd’r Korsikà —, ìsch ìm Elsàss a b’sunder Verfààhra gsìì, fìr d’ Juschtiz ìns’ àbsolüta Keenigtumm ìntegriara.

Dr Ìwwerschta Root ìsch àm 30. Septamber 1790 waahrend dr Frànzeescha Rewolüzioon uffgehoowa worra.

## Lìteràtüür zem Theema

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Eugène Boeckel

Dr **Eugène Boeckel** (ìn mehrera Baicher hàt m’r **Bœckel** g’schriiwa; * 21. Septamber 1831 z’ Schtroossburi; † 23. Hornung 1900 z’ Marseille) ìsch a elsassischer Kirürg un Profasser gsìì, wo àn dr Hoochschüal fìr Hailkunscht z’ Schtroossburi g’leehrt hàt. Ar hàt àui mehrera Fàchbiacher un -Àrtìkel g’schrììwa.

## sii Laawa
Dr Eugène Boeckel ìsch dr Suhn vum Dokter Théodore Boeckel un vu dr Sophie Frantz un s’ Ankelkìnd vum evànggeelischa Pfàrrer Jonas Boekel gsìì. Ar ìsch Schialer àm Gümnààsium Jean-Sturm gsìì un hàt schpeeter àn dr Hoochschüal fìr Hailkunscht z’ Schtroossburi g’schtüdiart — siina Dokteràrwet ìwwer Ozoon hàt’r ànna 1856 vertaidigt. Ar ìsch d’rnooh z’ Pàriis, London un Konschtàntinopel g’raist un hàt dur a Priafung d’ Schtälla vum Prospektoor vu dr Schtroossburjer Hoochschüal fìr Hailkunscht ìwwernumma. Ar ìsch därt Laiter fìr Ànàtoomischa Wark worra un ìsch ànna 1857 Profasser fìr Hailkunscht worra.

Dr Boeckel ìsch ànna 1869 Vorsìtzender vu dr Schtroosburjer Hailkunschtg’sällschàft *()* un hàt nooh 1870 s’ Kirürgiidianscht vum Schtroossburjer Schpitààl g’laita. Ar ìsch d’rnooh Vorsìtzender vum Frànzeescha Kirürgiiverain worra un hàt em sii Kongass ànna 1895 g’laita. Üsserdam ìsch’r àm 19. März 1867 Mìtglììd vu dr Schtroossburjer G’sällschàft fìr Nàtüürwìssaschàfta worra.

Dr Boeckel ìsch ànna 1871 Rìtter vu dr Eehralegioon worra — mìt dàs hàt em d’ Regiarung fìr sii Dianscht àls Hàuiptkirürg vu da Hààwanàuijer Krànkawààga wälla eehra.

Dr Eugène Boeckel ìsch Lütherààner gsìì un ìsch Mìtglììd vu dr Protäschtàntischa Kìrìch vu dr Augschburger B’känntniss vum Elsàss un Lothrìnga gsìì. Ar ìsch àui Mìtglììd ìm Pfàrrerroot vu dr Schtroossburjer Niklàuiskìrìch gsìì.

## em z’ eehra

Dr Schtroossburjer Alfred Marzolff hàt ànna 1903 a Bronzaschtàtüüta mìt’m Bruschtbìld vum Boeckel g’hàuija. Dia lììgt hìnter dr ehamooliga Àpateek uff’m Làndschtìckla vum Schtroossburjer Ziwiilschpitààl.

Üsserdam lììgt biim Schtroossburjer Ziwiilschpitààl a Schtrooss, wo-n-em g’nännt ìsch.

## d’ Biacher un Àrtìkel, wo-n-’r g’schrììwa hàt
; d’ Fàchbiacher un Àrtìkel, wo-n-’r salbscht verfàsst hàt
*
*
*
*

; siina Ìwwersätzunga
*

; sunschtigs
* dr Boeckel ìsch ainer vu da Verfàsser vum *Nouveau dictionnaire de médecine et de chirurgie pratiques, illustré de figures intercalées dans le texte* gsìì, wo unter dr Fiahrung vum Dokter Jaccoud ìn dräi Bander ärschììna-n-ìsch (Baillière et fils, Pàriis, 1864–1865)

## Lìteràtüür ìwwer’na
*
*
*
*
*
*
*

## Ainzelnoohwiisa
André Encrevé

Dr **André Encrevé**  (* 11. Oktoower 1942 z’ Pamproux, Département Deux-Sèvres) ìsch a Historiker un G’schìchtsprofasser. Ar hàt b’sunderscht ìwwer Protäschtàntìschmus g’leehrt un g’forscht.

## sii Laawa
Dr André Encrevé ìsch dr Suhn vum evànggeelischa Pfàrrer Auguste Encrevé un dr Briader un G’schìchtsprofasser Pierre Encrevé. Ar hàt salbscht ànna 1983 a Dokteràrwet ìwwer d’ „Frànzeescha Protäschtànta ìn dr Mìtta vum 19. Joohrhundert“ vertaidigt. Ar ìsch d’rnooh vu 1969 bis 1975 Forschungsàssitant biim CNRS so wia Dozant fìr Näijera G’schìcht àn dr Üniwärsiteet Reims vu 1975 bis 1988 worra. Üsserdam ìsch’r vu 1988 bis 1991 Profasser fìr Näijera G’schìcht àn dr Üniwärsiteet Limoges un àn dr Üniwärsiteet Caen vu 1991 bis 1997. Vu 1997 bis 2007 hàt’r àn dr Üniwärsiteet Pàriis XII witter g’leehrt.

Dr Encrevé ìsch zwìscha 2004 un 2007 Vorsìtzender vum Verain vu da Histooriker fìr Näijera G’schìcht vu da Frànzeescha Hoochschüala (**', AHCESR) so wia vum Frànzeescha Verain fìr Näijera Religioonsg’schìcht (**', AFHRC) vu 1987 bis 1990.

Dr André Encrevé gìlt àls Schpeziàlìscht fìr d’ G’schìcht vum Protäschtàntìschmus un vu dr Religioonsg’schìcht, wia àui vu dr frànzeescha G’schìcht ìm 19. Joohrhundert. Ar ìsch Vorschtàndsmìtglììd vum Kùmittee vu dr G’schìchtsforschungsg’sällschàft fìr Frànzeescher Protäschtàntìschmus *()* so wia zwìscha 1985 bis 2015 Schäffredakter vu dr Fàchzittschrìft vu daara G’sällschàft, wo uff Frànzeesch *Bulletin de la Société de l'histoire du protestantisme français* haisst. Ànna 2000 hàt’r zamma mìt’m Bernard Roussel un dr Marianne Carbonnier-Burkard àn dr Grìndung vu dr Forschungsgrupp ìwwer d’ G’schìcht vum Protäschtàntìschmus (GRHP) grìnda.

Dr André Encrevé ìsch àui a Schpeziàlìscht fìrs’ Wark vum Charles Gide. Ar hàt ànna 2007 a pààr Àrtìkel vun ema ìn evànggeelischa Zittschrìfta loo ärschiina.

## d’ Biacher, wo-n-’r g’schrììwa hàt
; d’ Biacher, wo-n-’r salbscht verfàsst hàt
*
* 
* 
*
*
*
* 
*

## Lìteràtüür ìwwer’na
* 
* .
*a Faschtschrìft fìr’na eehra: 

## Weblìnks
* dr André Encrevé bii Akadem (frànzeesch)
* dr André Encrevé bii Cairn (frànzeesch)
* dr André Encrevé bii Persée (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Nadine-Josette Chaline

D’ **Nadine-Josette Chaline**  (geboorana **; * ànna 1938) ìsch a frànzeescha Histoorikera, wo vììl ìwwer s’ Krìschtatumm ìn Frànkrììch g’forscht hàt.

## ìhr Laawa
D’ Nadine-Josette Chaline ìsch d’ Eehafràui vum Histooriker Jean-Pierre Chaline, wo-n-a Schpeziàlìscht vum 19. Joohrhundert ìsch. Sa ìsch àui d’ Müatter vum Olivier Chaline, wo-n-a Schpeziàlìscht vum bàrocka Mìttelöiropà gsìì ìsch, un hàt zwai wittera Techter.

D’ Chaline ìsch ànna 1983 Schtààtsdoktera ìm Fàchb’raich G’schìcht worra un hàt àn dr Üniwäristeet vu dr Pikàrdäi Jules-Verne g’leehrt. Sa ìsch zitter 1976 Mìtglììd vu dr Àkàdemii fìr Wìssaschàft, Lìteràtüür un Kunscht vu Rouen un ìsch ànna 1985 Vorsìtzenda vu daara worra.

Vu 1993 bis 1996 ìsch sa üsserdam Vorsìtzenda vum Frànzeescha Verain fìr Näija Religioonsg’schìcht gsìì.

Fìr ìhra Biitraag zem Wìssaschàft ìsch d’ Chaline àm 14. Mai 1997 àls Rìttera vum Nàzionààla Verdianschtoorda ärnännt worra. Sa ìsch àui àm 9. Àwrìl 2004 Rìttera vu dr Eehralegioon worra un hàt üsserdam dr Tìtel vu’ma Offiziar vum Oorda vu da Àkàdeemischa Pàlma bikumma.

## d’ Biacher, wo sa g’schrììwa hàt

## Weblìnks
* d’ Nadine-Josette Chaline bii Persée (frànzeesch)

## Ainzelnoowiisa
Chaline

**Chaline** ìsch a Fàmìlianàmma, wo dia Litt doo düan trààga:
* dr Émile Chaline (1922–2020), frànzeescher Soldààt un Wììderschtàndskampfer
* dr Jean Chaline (1937–), frànzeescher Àltschtaizittschpeziàlìscht
* d’ Nadine-Josette Chaline (1938–), frànzeescha Histoorikera un Eehafràui vuù Jean-Pierre
* dr Jean-Pierre Chaline (1939–), frànzeescher Histooriker un Eehamànn vu dr Nadine-Josette
* dr Olivier Chaline (1964–), frànzeescher Histooriker un Suhn vum Jean-Pierre un vu dr Nadine-Josette
Rue du Clou-dans-le-Fer

D’ **Rue du Clou-dans-le-Fer**  ìsch a Schtrooss z’ Reims ìn Frànkrììch.

## wu sa lììgt
D’ Rue du Clou-dans-le-Fer, wo 170 Meeter làng ìsch, lììgt ìm Reimser Schtàdtzäntrum. Sa làuift vu dr Rue de Vesle — dr längschta G’schaftsschtrooss — bus àn d’ Rue du Cadran-Saint-Pierre un kriizt uff ìhrem Verlàuif àn d’ Rue des Élus.

## d’ G’schìcht
Ìm Làuif vun ìhrer G’schìcht hàt d’ Schtrooss verschììdana Nàmma trajt: Sa ìsch ànna 1322 un 1535 **' g’nännt worra, un schpeeter **' (ànna 1483), **' ànna 1578, **' (ànna 1609), àwwer àui **', **' un **.

Sa ìsch domìt aina vu da älteschta Schtroossa vu dr Schtàdt. Ìhr hìttiger Nàmma bediitet somìt „Schtrooss vum Nààgel ìm Iisa“. Doo hann zallamols d’ Iisahaarschtäller g’schàfft.

## d’ wìchtiga Gebäijer
* àm Nr. 1 hàt doo dr Schrìftschtäller Paul Fort (1872–1960) siina Kìndhait verbroocht.


Rue clou dans le fer 15103712.jpg|àn dr Schtrooss
Rue du clou dans le fer 09777.JPG|àn dr Schtrooss
Rue du clou dans le fer 09775.JPG|àn dr Schtrooss
Rue du clou dans le fer 7146.jpg|àn dr Schtrooss
Rue clou dans le fer 15103727.jpg|a Hüüs üss’m Joohr 1924


## Lìteràtüür
*
*
*

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Abel Robert

Dr **Abel Georges Robert**  (* 28. Àwrìl 1873 z’ Reims; † 23. Janner 1963 àui därt) ìsch a frànzeescher Àrkitäckt gsìì, wo àm Wììderuffbàui vu dr Schtàdt Reims nooh-n-em Äärschta Waltkriag mìtg’màcht hàt.

## sii Laawa
Dr Abel Robert hàt z’äärscht 17 Joohra làng biim Alphonse Gosset z’ Reims un schpeeter biim Eugène Dutarque z’ Pàriis g’schàfft. Nooh-n-em And vum Äärschta Waltkriag hàt dr Robert àm Andsjoohr 1918 àm Wättb’warb mìtg’màcht, fìr àn dr Wììderuffbàui vu siinera Haimetschtàdt Reims därfa mìtmàcha. Sii Àrkitäcktbüroo ìsch àm 44 Rue Saint-Symphorien z’ Reims g’laaga. A hàt fìr a kurza Zitt zamma mìt’m Àrkitäckt André Salaire g’schàfft.

Dr Robert hàt ànna 1901 d’ Jeanne Laurence Félix (1882–1974) g’hiiroota. Mìt ìhra hàt sa a Suhn nàmmens Maxime Robert (1902–1991) g’hàà — där hàt ànna 1933 sii Àrkitäcktbüroo ìwwernumma.

Dr Abel Robert ìsch ànna 1963 g’schtoorwa un ìsch uff’m Reimser Oschtfrììdhoof beardigt.

## a pààr Gebäijer, wo-n-’r zaichnet hàt
* s’ Schàmpàànierhüüs Lansonàm 64–70 Rue de Courlancy z’ Reims
* s’ Gebäj àm 31 Rue du Clou-dans-le-Fer ìm Reimser Schtàdtzäntrum
* d’ Büachhàndlung Michaud àn dr Rue du Cadran-Saint-Pierre ìm Reimser Schtàdtzäntrum
* d’ Gàrtaschtàdt Le Chalet z’ Reims


Lanson Courlancy 6711.JPG|dr Hoof vum Schàmpàànierhüüs Lanson
Rue clou dans le fer 15103712.jpg|àm 31 Rue du Clou-dans-le-Fer
Rue du cadran st-Pierre 00026.jpg|d’ Büachhàndlung Michaud
Reims Cité-jardin du Chalet 25% +.jpg|dr Gàrtaschtàdt Le Chalet


## Lìteràtüür ìwwer’na
*
Encrevé

**Encrevé** ìsch a frànzeescher Fàmìlianàmma, wo dia baida Gebriader doo düan trààga:
* dr Pierre Encrevé (1939–2019), Kunschthistooriker un Schproochwìssaschàftler
* dr André Encrevé (1942–), frànzeescher Histooriker
Jean-Pierre Chaline

Dr **Jean-Pierre Chaline**  (* 18. Dezamber 1939 z’ Orléans) ìsch a frànzeescher Histooriker, wo b’sunderscht ìwwer d’ G’schìcht vu dr Normàndii un vu da lokààla G’leehrtag’sällschàfta g’forscht hàt.

## sii Laawa
Dr Jean-Pierre Chaline ìsch dr Suhn vum Histooriker Olivier Chaline, wo-n-a Schpeziàlìscht vum bàrocka Mìttelöiropà so wia vu dr Militäärg’schìcht gsìì ìsch. Àui siina Eehafràui Nadine-Josette Chaline ìsch Histoorikera.

Dr Chaline hàt ànna 1963 d’ Hàbilitàzioon bikumma, fìr G’schìchtsleehrer waara, un ànna 1979 ìsch’r Schtààtsdokter vu dr Lìteràtüür worra. Ar ìsch emeritiarter Profasser àn dr Üniwärsiteet Pàriis-Sorbonne, wu-n-’r zallamols d’ Bìldungs- un Forschungsàbtailung ìm Fàchb’raich G’schìcht g’laita hàt. Doo hàt’r b’sunderscht ìwwer d’ G’sällschàfts- un Kültüürg’schìcht vum 19. un vum 20. Joohrhundert g’leehrt.

Dr Chaline ìsch àui Vorsìtzender vu dr G’schìchtsg’sällschàft vu dr Normàndii. Ìn dr normànnischa Hàuiptschtàdt Rouen ìsch’r ànna 1993 Vorsìtzender vum Frììndaverain vu da Schtàdtdankmooler *()* worra, wia àui vum Schtàdtkùmmittee fìr d’ Huldigung vu dr Jeanne d’Arc. Ar ìsch àui àm 23. Oktoower 1976 Mìtglììd vu dr Àkàdemii fìr Wìssaschàft, Lìteràtüür un Kunscht z’ Rouen worra. un ìsch ànna 1983 Vorsìtzender vu daara worra. Ar ìsch üsserdam Schäffredakter vu dr Zittschrìft *Études normandes* (‚Normànnischa Schtüüdia‘) so wia Mìtlaiter vu dr Zittschrìft *Histoire, économie et société* (‚G’schìcht, Wìrtschàft un G’sällschàft‘).

Àm 14. Dezamber 2015 hàt em dr Luc Liogier, dr Regionààla Dirakter vu da Kültürälla-n-Ààg’laagahaita vu dr Normàndii, zem Rìtter vum Oorda vu da Kunscht un vu dr Lìteràtüür ärhoowa.

## d’ Biacher, wo-n-’r g’schrììwa hàt

## Lìteràtüür ìwwer’na
* 
*

## Weblìnks
* dr Jean-Pierre Chaline bii *Persée* (frànzeesch)
* dr Jean-Pierre Chaline biim Centre d’histoire du XIXe siècle vu dr Üniwärsiteet Pàriis-Sorbonne (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Castelnovo del Friuli

**Castelnovo del Friuli** (uff Furlàànisch **', ìn dr lokààla Wàrianta **') ìsch a itàliaanischa G’mainda, wo ìm Nordoschta vum Lànd ìn dr Regioon Friaul-Juulisch-Veneezia lììgt. Sa lììgt neerdlig vu Pordenone un hàt  Iiwoohner (Schtànd ).

## Geogràfii un Trànschport

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q53158", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ Noochberg’mainda sìnn Clauzetto, Pinzano al Tagliamento, Tramonti di Sotto, Travesio un Vito d’Asio. D’ G’mainda hàt a Flächa vu 22,59 Kwàdrààtkilomeeter.

D’ G’mainda ìsch ìn 40 Fràkzioona untertailt. Dia haissa Almadis, Belus, Braida, Castello, Celante, Ceschies, Costa, Cruz, Davour la Mont, Faviz, Forca, Franz, Ghet, Graves, Gris, Madonna dello Zucco, Marons, Martiners, Menis, Michei, Michelins, Mierlis, Mocenigo, Molevana, Molino, Mont, Mostacins, Nanis, Oltrerugo, Paludea (sede comunale), Praforte, Rez, Rizzos, Romagnoi, Sottocolli, Sottoforca, Spessa, Tisins, Vidunza un Vigna.

Dr Hàltapunkt Castelnovo del Friuli hàt àn dr Bààhnschträcka Gemona del Friuli–Sacile g’laaga.

## G’schìcht
Àm 6. Mai 1976 sìnn vìela Gebäijer z’ Lusevera durs Ardbeewa vum Friaul schwar bschaadigt worra. Fìr dr Wìederuffbàui ìsch d’ Gmainda àm 12. Dezamber 2002 mìt dr guldiga Medàlia vum Ziwilverdianscht üsszaichent worra:

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch vum hl. Bischoof Niklàuis *()* ìm Wiiler Vigna. Dr Glockaturm ìsch a Umg’schtàltung vum friahjera mìttelàlterliga Turm vum àlta Burg.
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch vum hl. Kàrl Borromäus *()* ìm Wiiler Paludea. Àn daara Schtälla ìsch a Kàpall gsìì, wo zwìschem And vum 15. Joohrhundert un em Ààfàng vum 16. Joohrhundert ärrìchta worra-n-ìsch. Sa ìsch ànna 1886 àbg’rìssa worra, fìr dia näija Kìrìch bàuija.
* d’ reemisch-kàthoolischa Dànielskàpall *()* ìm Wiiler Celante.
* d’ Villa Sulis, wo ìm 17. Joohrhundert bàuija worra-n-ìsch.


Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 04.jpg|d’ Niklàuiskìrìch
Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 01.jpg|d’ Wäschtfàssààda
Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 05.jpg|dr Hàuiptportààl
Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 02.jpg|a àndra Sìcht
Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 03.jpg|d’ Àpsis vu dr Niklàuiskìrìch



Chiesa di San Carlo Borromeo (Paludea, Castelnovo del Friuli) 01.jpg|d’ Wäschtfàssààda vu dr Kìrìch vum hl. Kàrl Borromäus z’ Paludea
Chiesa di San Carlo Borromeo (Paludea, Castelnovo del Friuli) 03.jpg|dr Hàuiptportààl vu dr Kìrìch vum hl. Kàrl Borromäus z’ Paludea
Chiesa di San Nicolò Vescovo (Vigna, Castelnovo del Friuli) 06.jpg|dr fräija Glockaturm z’ Vigna
Attraversamento del Cosa - panoramio.jpg|Scheef, wo dr Wìldbàch Cosa düan ìwwerkweera
Ex fermata di Castelnovo del Friuli.JPG|dr ehamooliga Iisabàhn-Hàltaschtälla z’ Castelnovo del Friuli
Ex fermata di Castelnovo del Friuli dal binario.JPG|a àndra Sìcht vu dr Hàltaschtälla


## Weblìnks

* d’ offiziälla Websitta vu dr G’maindaverwàltung (itàliaanisch)

## Ainzelnoohwiisa
Rue du Cadran-Saint-Pierre

D’ **Rue du Cadran-Saint-Pierre**  ìsch a G’schaftsschtrooss z’ Reims ìn Frànkrììch.

## wu sa lììgt
D’ Rue du Cadran-Saint-Pierre, wo äbba 145 Meeter làng ìsch, lììgt ìm Schtàdtzäntrum vu Reims. Sa làuift vu dr Kriizung vu dr Rue de Talleyrand un dr Rue de l’Étape ìm Süüdwäschta bis àn dr Boulevard Jean-Baptiste-Langlet ìm Nordoschta — vu doo har wìrd sa vu dr Rue de l’Arbalète verlängert, wo bis àn dr Forum-Plàtz làuift. Uff ìhrem Làuif trìfft sa d’ Kriizung vu dr Rue des Telliers un dr Rue du Clou-dans-le-Fer so wia d’ Rue des Chapelains.

## d’ G’schìcht
D’ Schtrooss trajt zitter’m 18. Joohrhundert daa Nàmma, dänn sa ìsch bii dr ehamooliga Petrüskìrìch *()* — nooh-n-em Àposchtel Petrüs g’nännt —, wo àn dr Frànzeescha Rewolüzioon zärschteert worra-n-ìsch. S’ Gotteshüüs hàt aigantlig àn dr noochberliga Rue des Telliers g’schtànda, àwwer m’r hàt vu dr Schtrooss haar dr Glockaturm känna sah. Zallamols hàt m’r a Tail vu dr Schtrooss — daa zwìscha dr Rue de l’Étape un dr Rue du Clou-dans-le-Fer — mìt’m Nàmma ** g’nännt.

Nooh-n-em Äärschta Waltkriag ìsch s’ Gebäj àn dr Äcka vu dr Rue du Clou-dans-le-Fer dur a Bùmbàrdiarung b’schaadigt worra. M’r hàt ’s d’rnooh àbg’rìssa, fìr d’ Schtrooss ärwittra un wììder uffbàuija. S’ Gebäj àn dr Rue de Talleyrand ìm Schtiil Art Nouveau ìsch zärschteert un nia wììder uffbàuija worra.

## d’ wìchtiga Gebäijer, wo ’s doo gìtt


Cadran st-Pierre Arbalète.jpg|d’ Rue du Cadran-Saint-Pierre un d’ Rue de l’Arbalète friahj ìm 20. Joohrhundert
Reims - rue du Cadran-Saint-Pierre - 2023-06-04 - 03.jpg|d’ Rue du Cadran-Saint-Pierre, wämm’r ìn Rìchtung vu dr Rue de l’Arbalète ìn Nordoschta schàuijt
Reims - rue du Cadran-Saint-Pierre - 2023-06-04 - 04.jpg|d’ Rue du Cadran-Saint-Pierre, wämm’r ìn Rìchtung vu dr Rue de l’Arbalète ìn Nordoschta schàuijt
Devred Cadran st-pier 00032.JPG|s’ Gebäj àn dr Äcka vu dr Rue de Talleyrand
3 rue du Cadran Saint-Pierre 0023.JPG|dr fläämischa Gaawel àm Nr. 3
Rue du cadran st-Pierre 00026.jpg|s’ Gebäj àm Nr. 7–9
Rue du Cadran Saint-Pierre 00028.jpg|
Reims 2 Rue du Cadran Saint-Pierre 016 8356.jpg|s’ Gebäj àn dr Äcka vum Boulevard Jean-Baptiste-Langlet
Rue des élus 1563918.jpg|s’ Matot-Hüüs àn dr Äcka vum Boulevard Jean-Baptiste-Langlet
Reims - rue du Cadran-Saint-Pierre - 2023-06-04 - 02.jpg|a Schtroossaschìld mìt’m Nàmma d’ruff
Reims - rue du Cadran-Saint-Pierre - 2023-06-04 - 06.jpg|a Schtroossaschìld mìt’m Nàmma d’ruff


## Lìteràtüür
*
*
*

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Dornach (Mülhausen)

**Durni**  (uff Hoochdiitsch **', uff [[Französische Sprache|Frànzeesch]] **' ) ìsch a Schtàdttail vu Mìlhüüsa ìm Elsàss. Ar ìsch zallamols a salbschtandiga Schtàdt gsìì un ìsch ànna 1914, wu nooch s’ Raichslànd Elsàss-Lothrìnga gsìì ìsch, ìn d’ Schtàdt Mìlhüüsa-n-iiglììdert worra.

## wu ’s lììgt
Dornach g’heert züa dr Wäschttail vu dr G’mainda Mìlhüüsa. Dur dr Schtàdttail fliasst s’ Schtaibachla — ’s ìsch a Àrm vu dr Doller, womm’r ìm 19. Joohrhundert kànàlisiart hàt.

## G’schìcht
Uff’m Gebiat vu Durni hàt m’r Objakta üss dr Jungschtaizitt äntdäckt. Ìn dr Zitt vu da Veelkerungwànderunga hann sìch doo d’ Àlamànna ààg’sììdelt, un ìm Mìttelàlter hàt dr Ort zem Kloschter Müarbàch g’heert.

Àm 13. März 1876 ìsch a Zuug bii dr Ìwwerfààhrt vu dr Doller-Brucka unwitt vum Bààhnhoof Durni ìn dr Fluss g’schtuzt, dänn a Bruckapfiiler dur a Hoochwàsser b’schaadigt worra gsìì ìsch. D’rbii ìsch a Mänsch ums Laawa kumma.

## d’ Iiwoohnerzààhl

## wàs doo z’ sah ìsch

Dornach, Église Saint-Barthélemy.jpg|d’ Bartholomäuskìrìch
Dornach, Temple calviniste.jpg|d’ reformiarta Kìrìch
Dornach, Église Saint-François-d'Assise.jpg|d’ Frànsisküskìrìch
Dornach, Chapelle Saint-Luc.jpg|d’ Lukàskàpall
Dornach, Synagogue 2.jpg|d’ ehamooliga Sünàgooga
Dornach, Église Néo-apostolique.jpg|d’ näiàpostoolischa Kìrìch


## sunschtigs
Z’ Berliin-Biesdorf hàt m’r ànna 1926 d’ ** nooh dam Mìlhüüser Schtàdttail g’nännt.

## d’ wìchtiga Litt üss’m Schtàdttail
* dr Keemiker René Bohn (1862–1922) ìsch doo uff d’ Walt kumma.

## Weblìnks

* Informàzioona züa dr ehamooliga G’mainda Durni ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Auguste Cammissar

Dr **Auguste Cammissar** (* àls *August Cammisar*; * 10. Jüüli 1873 z’ Schtroossburi, Diitsch Raich; † 27. Dezamber 1962 z’ Schtroossburi, Frànkrììch) ìsch a elsassischer Mooler gsìì.

## sii Laawa un Wìrka
Dr Auguste Cammissar hàt Glààsmoolaräija, Wàsserfàrbg’mahlta, Däckfàrb un Eelbìlder. Ar hàt vor àllem Schtìlllaawa, Blüama un Làndschàfta g’moolt, vor àllem ìm Elsàss. Ar hàt’s g’liabt, siina Fàmìlia, sii Vàtter, siina Eehafràui un siina Tochter ìn Porträä àbz’bìlda, àwwer sii Liablìngstheema ìsch d’ Làndschàft gsìì.

Ar hàt siina Kàrriar àls Glààsmooler ààg’fànga, nohdam àss’r d’ Kunschtschüal z’ Kàrlsrüah un Schtroossburi b’süacht hàt. Ar ìsch dur d’ Glààsfanschter, wo-n-’r zamma mìt’m Paul Braunagel g’schàffa hàt, bekànnt un mehrfàch üsszaichnet worra. Ar hàt àui z’ Mìncha un z’ Wien g’schtüdiart un hàt zittawiis z’ Dììbìnga g’laabt. Ànna 1894 ìsch’r Mìtlaiter vu dr Schüal fìr Ziarungskunscht z’ Schtroossburi worra un hàt därt àls Profasser g’leehrt. Bii siina Schialer sìnn dr Luc Hueber, a bekànnter Kìnschtler vu dr „Mai-Grupp“ *()*.

Dr Cammissar ìsch vun Ààfàng àà ainer vu da wìchtigschta Vertratter vu dr Kìnschtlergrupp Cercle de Saint-Léonard. Ar hàt àn da Begeegnunga „Dîner des 13“ vum Anselm Laugel un „Kunschthààfa“ vum Auguste Michel mìtg’màcht. Ar ìsch Mìtglììd vum Verain vu da unàbhangiga Kìnschtler ìm Elsàss (AIDA), wo friahj ìm 20. Joohrhundert grìnda worra-n-ìsch. Ar ìsch ìm Àlter vu 89 Joohra bii’ma Otounfàll un ìsch àm 31. Dezamber 1962 z’ Schtroossburi Näikìrìch beardigt worra.

## siina Fàmìlia
Ar ìsch Suhn vum Glààsblooser un Tìschlermaischter August Cammisar (* 11. Septamber 1847 z’ Rhiizààwra; † 8. Mai 1910 z’ Schtroossburi) un vu em siina Eehafràui Marie, geboorana Markert, üss Kehl. Siina G’schwìschterta sìnn dr Karl Cammisar (1876–1942), d’ Marie Barbe Cammisar (* 1881) un dr Mooler Rudolf Cammisar (1891–1983). Ar hàt àm 1. Àwrìl 1909 d’ Cécile Walther g’hiiroota. Mìt ìhra hàt’r a Tochter un zwai Ankel g’hàà, wo Sylvette un Jacques Henry g’haissa hann. Ar hàt wälla, àss m’r sii Nàmma mìt Doppel-S schribbt, obwoohl m’r fìr d’ àndra Fàmìliamìtglììder numma ain S brüücht.

## siina Üssschtällunga
* àm Histoorischa Müsee, ìn dr Kàpall vum àllerhailigschta Verkìndigung, àm Albert-Schweitzer-Plàtz z’ Hààwanàui: „Auguste Cammissar, paysages d’Alsace et d’ailleurs“, vum 1. Jüüli 2013 bis àm 1. September 2013.

## Lìteràtüür ìwwer’na

## Weblìnks
* dr Auguste Cammissar ìn dr Dààtabànk *Artists of the World Online* (anglisch)
* dr Auguste Cammissar ìn dr Kìnschtlerdààtabànk vum Musée d’Orsay (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Benoît Hartmann

Dr **Benoît Hartmann** (* 27. Janner 1865 z’ Kàrschpàch, Owwerelsàss; † 31. Janner 1945) ìsch a elsassischer Mooler gsìì, wo Mìtglììd ìm Leonhàrdskrais gsìì ìsch.

## sii Laawa un Wìrka
Dr Benoît Hartmann ìsch ànna 1865 z’ Kàrschpàch ìm Sunngàui uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Suhn vum Morand Hartmann un siinera Eehafràui Catherine Hartmann gsìì. Ar ìsch z’ Schtroossburi gànga ge Zaichnung schtüdiara un hàt sìch därt mìt’m Charles Spindler befrììndet. Ar hàt d’rnooh àn dr Kunschtàkàdemii z’ Düsseldorf witter g’schtüdiart, un schpeeter noch àn dr Kunschtàkàdemii z’ Mìncha. Ar ìsch d’rnooh uff Pàriis gànga ge laawa, wu-n-’r witterscht ìn da Warkschtätt vum Alfred Roll un vum Eugène Carrière gebìlda worra-n-ìsch — d’rbii hàt’na dr Mezää Aimé Jourdain, wo üss Àltkìrìch g’schtàmmt hàt, unterschtìzt. Nooh siinera Üssbìldung hàt sìch dr Hartmann z’ Hìrsìnga nììderg’loo. Ar hàt ànna 1896 uff Mìlhüüsa umg’wàndelt un hàt därt zamma mìt’m Friess dr Kìnschtlerverain La Palette grìnda.

Ainia vu siina Wàsserfàrbg’mahlta hàt m’r uff Ààsìchtskàrta wììder uffgedruckt, un mìt dàs ìsch dr Hartmann vu’ma braita Puplikum bekànnt worra. Siina Wark hàt’r bii da Wìnterüsschtällunga z’ Pàriis, z’ Schtroossburi (ànna 1897, 1907, 1904 un 1908) üssg’schtällt, wia àui z’ Mìlhüüsa ànna 1904 un 1910.

Dr Benoît Hartmann ìsch mìt dr Émilie Menges verhiiroota gsìì. Mìt ìhra hàt’r a Ainzelsuhn g’hàà, wo laider ànna 1935 g’schtoorwa-n-ìsch. Ìn siina lätschta Laawesjoohra ìsch dr Hartmann blìnd worra. Waahrend dr B’sätzung vu Frànkrììch ìm Zwaita Waltkriag hàt’r a pààr Üsschtraitunga mìt dr Gestapo g’hàà, dänn’r ìsch Frànzoosafrììndlig gsìì. Ar ìsch ànna 1945 ìm Àlter vu 80 Joohra g’schtoorwa un ìsch uff’m Frììdhoof z’ Durni beardigt worra.

Zem Hartman siina G’mälda hàt dr Joseph Bruxer g’schrììwa:

## Lìteràtüür ìwwer’na
*