open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Les Petites-Loges

**Les Petites-Loges**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q671026", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Les Petites-Loges lììgt äbba 24 Kilomeeter süüdäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Les Petites-Loges vu da Nochbergmainda Val-de-Vesle ìm Norda, Sept-Saulx ìm Oschta un Nordoschta, Billy-le-Grand ìm Süüda so wia Villers-Marmery ìm Wäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Pierre-aux-Liens. Ìm Gebäi ìsch a Holzkrüzifix üss’m 17. Joohrhundert àls Histoorisch Dankmol vu regionààler Bediitung iig’schtuuft. Üsserdam sìnn d’ Bronzaglocka-n-üss’m Joohr 1733 so wia-n-a Grààbschtai üss’m Joohr 1360 àls Histoorischa Dankmooler vu nàzonààler Bediitung klàssifiziart.
* àm Roothüüsplàtz ìsch a a Kriagerdankmool, fìr d’ gschtoorwana Soldààta vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra.


Église 02951.JPG|d’ Kìrìch Saint-Pierre-aux-Liens
Mairie 02956.JPG|s’ Roothüüs
Aire de Reims-Champagne Sud en octobre 2020.jpg|d’ Otobààhnschtätta Champagne-Sud lììgt uff’m Gmaindabooda vun Les Petites-Loges


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Les Petites-Loges biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Saint-Souplet-sur-Py

**Saint-Souplet-sur-Py**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne ìm Arrondissement Reims.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1224895", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ Gmainda Saint-Souplet-sur-Py lììgt 28 Kilomeeter eschtlig vu Reims àm Fluss Py àn dr Granz zem Ardenna-Département. Umgaa wìrd Saint-Supplet-sur-Py vu da Nochbergmainda Saint-Clément-à-Arnes un Saint-Pierre-à-Arnes ìm Norda, Saint-Étienne-à-Arnes ìm Nordoschta, Sainte-Marie-à-Py ìm Oschta, Saint-Hilaire-le-Grand ìm Süüda, Auberive un Vaudesincourt ìm Süüdwäschta, Dontrien ìm Wäschta so wia Saint-Martin-l’Heureux ìm Nordwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Saint-Sulpice, wo ìm schpeetera 12. Joohrhundert bàuija worra-n-ìsch. ’S ìsch ìm Äärschta Waltkriag vollschtandig zärschteert un zwìscha 1926 un 1930 wììder uffbàuija worra. Zitter 1920 ìsch sa àls Histoorisch Dankmol vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart. Bis 1942 sìnn viar Objakta-n-üss’m 17. Joohrhundert ìn dr Kìrìch bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart gsìì: a Holzkànzla, s’ Antependium „Mària Verkìndigung“ dräi Àltààruffsatz üss Holz, Schtai un Màrmor, un s’ Gmäld „dr uffärschtànda Krìschtüs ärschiint dr Maria Magdalena“. Sa sìnn ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra.
* geega-n-ìwwer d’ Kìrìch ìsch a Kriagerdankmool, fìr d’ gschtoorwana Soldààta vum Äärschta un Zwaiter Waltkrieg eehra.


Église st-Souplet sur Py.jpg|d’ Kìrìch Saint-Sulpice
Mairie st-Souplet à Py.jpg|s’ Roothüüs
Monument st-Souplet à Py.jpg|s’ Kriagerdankmool 


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* a Vorschtällung vum Dorf uff dr Websitta vum Grand Reims (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Saint-Souplet-sur-Py biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Jouy-lès-Reims

**Jouy-lès-Reims**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) **'  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q650347", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Jouy-lès-Reims lììgt äbba zeh Kilomeeter süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Jouy-lès-Reims vu da Nochbergmainda Pargny-lès-Reims ìm Norda un Wäschta, Les Mesneux ìm Nordoschta, Ville-Dommange ìm Süüda un Oschta so wia Bouilly ìm Süüda un Süüdwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Liawafràuikìrìch *()*, wo ìm Äärschta Waltkriag zärschteert un ànna 1924 wììder uffbàuija worra-n-ìsch. Ìn dr Kìrìch ìsch s’ Glààsfanschter vu dr Màdonna mìt Jesüüskìnd (16. Joohrhundert) àls Histoorisch Dankmool vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart, s’ Glààsfanschter vu dr Kriizigung vum Jesüs Krìschtüs (16. Joohrhundert) so wia d’ Schtaischtàtüüta „Krìschtüs ìm Ràscht“ (16. Joohrhundert) sìnn bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iig’schtuuft. Bis 1942 sìnn üsserdam d’ Schtàtüüta vu dr Jumpfra Mària un vum Hailiga Laetus üss’m 16. Joohrhundert bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iitrajt gsìì; sa sìnn ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra.
* unter’m Kìrchatoor ìsch a Kriagerdankmool, fìr d’ gschtoorwana Soldààta vum Äärschta Waltkriag eehra. S’ Dankmool hàt dr Norbert Gaillard üss Reims ghàuijt. ’S ìsch àm 25. Àwrìl 1926 iigwäijt worra.
* hìnter dr Kìrìch ìsch a Wàschhüüs.


Église Jouy-les-Reims..jpg|d’ Liawafràuikìrìch
Monument aux morts Jouy-les-Reims.jpg|s’ Kriagerdankmool
Lavoir de Jouy-les-Reims.jpg|s’ Wàschhüüs


## wìchtiga Litt
* dr Màriinaoffiziar Jacques-Rémy Maingon (1765–1809) ìsch z’ Jonchery-sur-Vesle uff d’ Walt kumma.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Lìteràtüür
* 

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Jouy-lès-Reims biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Baslieux-lès-Fismes

**Baslieux-lès-Fismes**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1218075", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Baslieux-lès-Fismes lììgt àm Vesle, wo d’ Gmainda-n-ìm Süüda begranzt, äbba 29 Kilomeeter wäscht-nordwäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Baslieux-lès-Fismes vu da Nochbergmainda Les Septvallons ìm Norda, Romain ìm Oschta, Courlandon ìm Süüda un Oschta so wia Fismes ìm Süüda un Wäschta.

Durs Dorf fliasst àui s’ Bàch Bazin, wo ìn d’ Vesle mìndet.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Juliàànuskìrìch *(Saint-Julien)* üss’m 11. Joohrhundert. Ìn dr Kìrìch sìnn zààhlriicha Objakta bii da Histoorischa Dankmooler iigschtuuft, wia unteràndrem dr Retààwel vum Sitta-n-àltààr züa dr hl. Mària, dr Sitta-n-àltààr zem hl. Juliàànus vu Brioude, d’ Schtàtüüta vum Krìschtüs ìm Ràscht (16. Joohrhundert), a Holzkrüzifix üss’m 18. Joohrhundert, a Schtaischtàtüüta vum hl. Fiacrius üss’m 16. Joohrhundert, a Holzschtàtüüta vum hl. Sebàstiààn üss’m 16. Joohrhundert, dr Retààwel vum Krìschtilaawa-n-üss’m 16. Joohrhundert un a Ritterschtàtüüta vum hl. Juliàànus üss’m 16. Joohrhundert. Zitter 2001 gìtt’s a Verain, fìr d’ Kìrìch schìtza un räschtoriara.
* a Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag mìt dr Schtàtüüta vu’ma Soldààta.
* dräi bedäckta Wàschhiiser àn dr Rue Basse des Cours, dr Rue de Vigneux un dr Rue de Romain.
* zwai Mììhla: a Wìndmììhla uff dr Schtrooss vu Blanzy-lès-Fismes, wo ìm 19. Joohrhundert vu’ma Gwìtter verbrännt worra-n-ìsch; un a Wàssermììhla àm Bàch Bazin.


51037 BASLIEUX LES FISMES 1.jpg|d’ Juliàànuskìrìch
Nef église baslieux 03638.JPG|ìm Kìrchaschìff
Autel nord Baslieux 03624.JPG|dr Mària-n-àltààr
Sébastien Baslieux 03626.JPG|d’ Schtàtüüta vum hl. Sebàstiààn
Christ de pitié 03583.JPG|Schtàtüüta vum Krìschtüs ìm Ràscht
Autel sud Baslieux 03575.JPG|dr Sitta-n-àltààr zem hl. Juliàànus
Julien Baslieux 03592.JPG|Schtàtüüta vum hl. Juliàànus
Eloi baslieux 03590.JPG|Schtàtüüta vum hl. Fiacrius


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Baslieux-lès-Fismes biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Baslieux-lès-Fismes ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* d’ G’mainda Baslieux-lès-Fismes biim Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Baslieux-lès-Fismes, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Anthenay

**Anthenay**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gehert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Dormans-Paysages de Champagne.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1219955", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Anthenay lììgt äbba 27 Kilomeeter wäscht-süüdwäschtlig vu Reims àn dr Granz zem Département Aisne. Umgaa wìrd Anthenay vu da Nochbergmainda Villers-Agron-Aiguizy ìm Norda, Olizy ìm Oschta un Nordoschta, Cuisles un Châtillon-sur-Marne ìm Süüdoschta, Vandières ìm Süüda so wia Passy-Grigny ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wu dr Nàmma har ìsch
S’ Dorf ìsch friahjer unter da Nàmma *Anthenaïum* un *Antenacuum* ìn Urkunda ärwäähnt worra. Unter’m Ancien Régime un wahrend dr Frànzeescha Revoluzioon hàt m’r dr Dorfnàmma offiziäll *Antenay* gschrììwa.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch

* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Symphorien üss’m 12. Joohrhundert, wo zitter 1920 àls Histoorisch Dankmol vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart ìsch. Ìn dr Kìrìch ìsch dr Keràmikbooda-n-üss’m 14. bis 16. Joohrhundert àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart. Üsserdam ìsch d’ Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna mìt Jesüüskìnd üss’m 16. Joohrhundert àls Histoorisch Dankmol vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart; d’ Schtàtüüta vum hl. Sümphoriànius un vum hl. Bernhàrd àls Histoorisch Dankmool vu regionààler Bediitung iig’schtuuft. Zallamols sìnn àui d’ Glocka-n-üss’m Joohr 1678 so wia d’ Glààsfanschter bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iig’schtuuft gsìì; sa sìnn àwwer ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Anthenay biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Aougny

**Aougny**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Dormans-Paysages de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1214939", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Aougny lììgt äbba 28 Kilomeeter wäscht-süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Aougny vu da Nochbergmainda Lagery ìm Norda, Romigny ìm Oschta un Süüdoschta, Villers-Agron-Aiguizy ìm Süüda s owia Vézilly ìm Wäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()* üss’m 12. un 13. Joohrhundert, wo zitter 1922 àls Histoorisch Dankmool vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart ìsch. Ìn dr Kìrìch sìnn dr Keràmik-Boodabelààg üss’m 15. Joohrhundert, dr Tàuifbäcka-n-üss’m 15. Joohrhundert, un dr Àltààruffsàtz un Relief vum Krìschtilaawa àls Objakta bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart. Üsserdam sìnn mehrera-n-Objakta àls Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iig’schtuuft: d’ Schtaischtàtüüta vu dr Mària mìt Jesüskìnd üss’m 16. Joohrhundert, s’ Holzkrüzifix üss’m 18. Joohrhundert, dr Hàuiptàltààr üss Màrmor mìt’m Uffsàtz (18. Joohrhundert), dr Kommünnioontìsch üss Schmììdiisa-n-üss’m 19. Joohrhundert, so wia dr Kälch, s’ Hoschtiaplattla un dr Hoschtiakälch üss verguldana Sìlwer (18. Joohrhundert).
* a Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag
* zwai Wàschhiiser 


Transept Aougny 07018.JPG|d’ Remigiuskìrìch
Nef 07027.JPG|ìm Kìrchaschìff
Retable XV PM51000022.JPG|dr Àltààr
Calvaire st-Remi 06999.JPG
Lavoir Aougny.JPG|a Wàschhüüs
Lavoir 2 Aougny.JPG|a Wàschhüüs
Mairie Aougny.JPG|s’ Roothüüs
Aougny place fontaine.JPG


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Aougny biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Beaumont-sur-Vesle

**Beaumont-sur-Vesle**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r *Belmontaises*  (fìr d’ Fràuija) un *Belmontais*  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1116005", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Beaumont-sur-Vesle lììgt äbba 20 Kilomeeter süüdeeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims àm Fluss Vesle un àm Aisne-Marne-Kànààl. Umgaa wìrd Beaumont-sur-Vesle vu da Nochbergmainda Prunay ìm Norda, Val-de-Vesle ìm Oschta, Verzy ìm Süüda so wia Verzenay ìm Wäschta un Süüdwäschta.

Dur d’ Gmainda fiahra d’ Otoschtrooss A4 un d’ Nàzionààlschtrooss 44. Zitter 2014 gìtt’s àui a Umfààhrung, fìr aifàcher fààhra.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Petrus- un Pauluskìrìch *()* üss’m 11. Joohrhundert. Ìn dr Kìrìch ìsch zallamols s’ Gmäld „Petrus ìm Kärker“ üss’m 16. odd’r 17. Joohrhundert àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart gsìì; ’S ìsch àwwer ìm Zwaita Waltkriag verloora gànga. Ànna 2021 sìnn dr Glockaturm un s’ Dàch ärfrìscht worra.
* s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag, wo dr Victor Lefrant ghàuija hàt. Uff’m Dankmool ìsch a Kriagskriiz un a Pàlma z’ sah.


Église 6699.jpg|d’ Kìrìch
Monument aux morts 6704.JPG|s’ Kriagerdankmool


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Beaumont-sur-Vesle biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Aisne

D’ **Aisne**  ìsch a Fluss ìm Norda vu Frànkrììch, wo ìn da Regioona Grand Est un Hauts-de-France verlàuift. Sa hàt ìm Département Aisne ìhr Nàmma gaa.

## Geogràfii
Sa äntschprìngt ìn dr Làndschàft Argonna, ìm Gmaindagebiat vu Rembercourt-Sommaisne un fliasst ìn wäschtliger Rìchtung. Sa mìndet nooh äbba 356 Kilomeeter bii Compiègne ìn d’ Oise. Äbba 99 Kilomeeter flussàbwärts mìndet d’ Oise ìn d’ Seine.

D’ Aisne fliasst dur 130 Gmainda, drunter:
* ìm Département Meuse: Vaubecourt, Triaucourt-en-Argonne;
* ìm Département Marne: Sainte-Menehould;
* ìm Département Ardennes: Vouziers, Attigny, Rethel, Château-Porcien, Asfeld
* ìm Département Aisne: Neufchâtel-sur-Aisne, Vailly-sur-Aisne, Soissons, Vic-sur-Aisne
* ìm Département Oise: Attichy, Trosly-Breuil, Compiègne

## d’ Naawaflìss

## wu dr Nàmma har ìsch
Ìn siim Büach *De bello Gallico* hàt dr Julius Cäsar ìm 1. Joohrhundert uff Làtiinisch dr Fluss **' gnännt Ìm 3. Joohrhundert hàt dr Fluss dr Nàmma **' trajt; ànna 650 ìsch’s **' un ànna 850 **' gsìì.

Noh-n-em Ernest Nègre schtàmmt dr Nàmma vu dr gàllischa Wurzel **ax-*, wo vermüatlig a Wàrianta vu dr Wurzel **asca* odd’r àui vun **esca* ìsch, wo „Wàsser“ bediitet. Dr Noohsìlwa -*ona*. Dr Fluss Essonne hàt a ahnliga Harkumft.

D’ Noémie Beck hàt àwwer g’schrììwa, àss dr Nàmma ** vu dr gàllischa Flussgättin Acionna àbglaita-n-ìsch — d’ Acionna ìsch z’ Orléans vereehrt worra.

## a pààr Bìlder

L'Aisne à Sainte-Menehould.jpg|d’ Aisne z’ Sainte-Menehould ìm Département Marne
Aisne river at Semuy (Ardennes, Fr).JPG|d’ Aisne z’ Semuy ìm Département Ardennes
Aisne river at Voncq (Ardennes, Fr.).JPG|d’ Aisne z’ Voncq ìm Département Ardennes
Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux-FR-08-vue vers Rilly-07.JPG|d’ Aisne z’ Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux ìm Département Ardennes
Balham (Ardennes) L'Aisne.jpg|d’ Aisne z’ Balham ìm Département Ardennes
Falaise-FR-08-Aisne-02.jpg|d’ Aisne z’ Falaise ìm Département Ardennes
Falaise-FR-08-Aisne-03.jpg|d’ Aisne z’ Falaise ìm Département Ardennes
Vouziers-08-pont Aisne-A01.JPG|a Brucka-n-uff dr Aisne z’ Vouziers ìm Département Ardennes
Aisne à Pontavert 08309.JPG|d’ Aisne z’ Pontavert ìm Département Aisne
Aisne Berry-au-Bac 150808 1.jpg|d’ Aisne z’ Berry-au-Bac ìm Département Aisne
Choisy au Bac.JPG|d’ Aisne z’ Choisy-au-Bac ìm Département Aisne
Chavonne (Aisne) vue du village et pont sur l'Aisne.JPG|a Brucka-n-uff dr Aisne z’ Chavonne ìm Département Aisne
Soissons.jpg|d’ Aisne-Ufer z’ Soissons ìm Département Aisne
Aisne, Soissons, jachthaven.JPG|d’ Aisne z’ Soissons
FR-02-Pommiers1.JPG|d’ Aisne z’ Pommiers ìm Département Aisne
Vic-sur-Aisne, Aisne canalisée, écluse nr 12.JPG|a Kànààl un Schliasa-n-uff dr Aisne z’ Vic-sur-Aisne ìm Département Aisne


## Weblìnks

*d’ 
*d’ Axona/Aisne uff’m *Digital Atlas of the Roman Empire* (anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Frédéric Hoffet

Dr **Frédéric Hoffet** (* 18. Oktoower 1906 z’ Kurzel, Bezirk Lothrìnga; † 14. Mai 1969 z’ Schtroossburi) ìsch a elsassischer Rachtsànwàlt, evànggeelischer Pfàrrer un Schrìftschtäller gsìì. Ar hàt mehrera Essays uff Frànzeesch g’schrììwa. Ar hàt friahjer dr Psöidonüüm **Frédéric Urmatt** b’nutzt.

## sii Laawa
Dr Frédéric Hoffet schtàmmt vun’ra elsassischa Fàmìlia. Ar ìsch dr Suhn vum Pfàrrer Charles Hoffet un vu dr Berthe Aldinger, un dr Brüader vum Diafgrundforscher un Àltschtaizittschpeziàlìscht Josué Hoffet. Ar ìsch z’ Metz ìns Gümnààsium gànga un hàt d’rnooh evàngeelischa Gotteslehr àn da Hoochschüala vu Schtroossburi, Montpellier un Näi York g’schtudiart. Ar ìsch z’äärscht vu 1931 bis 1940 Pfàrrer z’ Àltkìrìch gsìì; d’rnooh ìsch’r Pfàrrer z’ La Bourboule ìm Département Puy-de-Dôme gsìì. Wahrem Zwaita Waltkriag hàt’r z’ Clermont-Ferrand Racht gschtudiart. Ànna 1947 hàt’r sìch àls Rachtsànwàlt z’ Schtroossburi nììderg’loo.

Dr Hoffet ìsch bsunderscht bekànnt fìr sii Büach *Psychanalyse de l’Alsace* („Psüchoànàlüüsa vum Elsàss“), wo-n-a „unvermaidliga Schtüdia vu dr elsassischa Doppelhait un Kültüürdrama“ ìsch. Ìn dam Büach hàt’r behàuipta, àss d’ Elsasser waaga-n-ìhra kùmpläxa G’schìcht zwìscha Frànkrììch un Diitschlànd a „doppelta“ Seela häjga, wu „d’ frànzeescha Elemanta vu dr elsassischa Seela d’ Ürelemanta vu germàànischa-n-Ürschprung ìwwerlààgert“ häjga. D’ Elsasser säjga somìt grundsatzlig Diitscha blììwa, àwwer dr frànzeescha-n-Iifluss häjg sììe Schtiil gebroocht. Fìr sìch ìn aina vu baida Lander integriara, sotta d’ Elsasser Taila vun ìhrer Kültüür verbarga; domìt häjga sa-n-a Mìnderwartikaitskùmpläx äntwìckelt, wo dr Hoffet àls „Züagheerikaitsschteerung“ bezaichnet. Dr elsassischa-n-Otonomìschmus lüagt’r àls a „Minoriteetskültüürverschììdahait“ *()* àà, dänn dia politischa Beweegung säjg a „Uffabààrung vu da pàtholoogischa Tendanza vu dr elsassischa Seela“. Ar hàt àwwer g’sajt, àss d’ Elsasser s’ Frànkrììch z’ vììl meega, fìr sìch a vollschtandiga Salbschtandikait wìnscha. Ìm Büach hàt àui dr Hoffet ìwwer d’ Laawendigkait vu dr elsassischa Schprooch g’rädd — zallamols hann äbba 80 Prozant vu da Elsasser Diàläkt kännt. Ìn siina Àuiga hatt nìcks d’ Laawendigkait vum Diàläkt känna schtoppa. S’ Büach ìsch noh dr äärschta Veräffentligung ànna 1951 mehr àss 20.000 mol verkàuift worra un ìsch sogààr ìns Jàpàànischa-n-ìwwersätzt worra. Noh siim Tood ìsch s’ Büach bis 2020 fìmf mol wììder gedruckt worra; ìn dr lätschta-n-Üssgààb sìnn Zaichnunga vum Tomi Ungerer z’ sah. Ahnlig hàt àui dr Hoffet s’ Büach *Psychanalyse de Paris* g’schrììwa.

Ànna 1931 hàt dr Frédéric Hoffet d’ Marielene Teutsch g’hiiroota, wo eewafàlls Pfàrrera worra-n-ìsch. Àui ìhr Suhn Jean-Louis Hoffet ìsch Pfàrrer worra un ìsch àui elsassischer Regionààlroot gsìì.

## siina Wark
* àls Frédéric Urmatt:  — s’ Büach ìsch mìt’m Priis vum Lìterààrischa-n-Elsass üsszaichent worra.
* àls Frédéric Urmatt: 
* 
*  — ànna 1973 ìsch’s näi mìt’ma Vorwort vum Germain Muller gedruckt worra.
* 
* 
* 
*  — ’s ìsch a Romààn

## Lìteràtüür ìwwer’na
* 
* 
* 
* 
* 

## Ainzelnoohwiisa
Emils.Nachrichten.Aktuell

**Emils. Nachrichten.Aktuell** isch e Videokanal uf YouTube, wu Nochrichte fir Chinder bresäntiert wäre.

Där Videokanal wird gfiert vum Emil Busch vu Ämmedinge. Är isch e Suhn vum Ralf Busch, em Sänger vu dr alemannische Rockband Fisherman's Fall. Aagregt wore isch dr Emil Busch zue däm Kanal dur d Färnsehsändig *Logo*, ere Nochrichtesändig fir Chinder uf em Chinderfärnsehsänder KiKa. 

Am Neijohr 2019 het er, no as Grundschueler, sy erscht Video drillt. S erscht Video uf YouTube isch am 19. Merz 2020 online gange, s isch um aktuälli Nochrichte un Regle zum Coronavirus gange. Im Lauf vu dr Zyt het er Video zue verschidene Theme macht: zum Ötzi, zum Onlineunterricht oder au ne Interview mit em Ämmedinger Oberburgermaischter Stefan Schlatterer. D Video macht er als zäme mit sym Vater. Mittlerwyli het nit nume di Badisch Zytig iber sy Nochrichtekanal gschribe, nai, au d Landesschau vum SWR het e Bydrag iber dr Emil Busch un sy YouTube-Kanal brocht.

## Websyte
* Emils. Nachrichten.Aktuell uf YouTube
* Michael Sträter: Dieser Emmendinger Grundschüler hat seinen eigenen Nachrichtenkanal, Badische Zeitung, 20. Mai 2021
Berméricourt

**Berméricourt**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Bourgogne-Fresne ìm Arrondissement Reims un ìsch Mìtglììd ìm Gmaindaverbànd Communauté urbaine du Grand Reims. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  gnännt.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q605039", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Berméricourt lììgt äbba 11 Kilometer nord-nordwäschtlig vu Reims àm neerdliga Rànd vum Département Marne àn dr Granz zem noochberliga Département Aisne. D’ Gmainda bfìndet sìch ìm Norda vu dr histoorischa Prowìnz Champagne. Uff’m Gmaindagebiat gìtt’s kää Fliassg’wässer. S’ Zäntrum lììgt uff’ra Heecha vun äbba 85 Meeter. S’ Gland zaigt kää groossa Ärheewunga: ’S gìtt numma-n-a Ärheewung nordwäschtlig vum Zäntrum uff ìwwer 90 Meeter. 

Umgaa wìrd Berméricourt vu da Nochbergmainda Aguilcourt (Département Aisne) ìm Nordwäschta un Norda, Orainville (Département Aisne) ìm Nordoschta un Oschta, Brimont ìm Oschta un Süüdoschta, Courcy ìm Süüda, Loivre ìm Süüdwäschta, Cauroy-lès-Hermonville ìm Wäschta so wia Cormicy ìm Wäschta un Nordwäschta.

Dr Farnwànderwaag GR 654 vu Gué-d’Hossus (Département Ardennes) bis Saint-Palais (Département Pyrénées-Atlantiques) duurakweert d’ Gmainda vu Nord uff Süüd. Ar folgt dr Via Lemovicensis, ainem vu da viar Jàkobswaaga ìm Frànkrììch.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Sebàstiàànkìrìch *()* üss’m 19. Joohrhundert


Église Berméricourt 9559.JPG|d’ Sebàstiàànkìrìch
Porche champenois 9563.JPG|s’ tüüpischa Toor vu dr Kìrìch
Nef Berméricourt 9575.JPG|ìm Kìrchaschìff
Mairie Bermericourt 9555.JPG|s’ Bìrgermaischteràmt


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung Berméricourt (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Berméricourt biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta-n-ìwwer d’ Gmainda Berméricourt, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Bétheniville

**Bétheniville**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner). 

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q683331", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Bétheniville lììgt äbba 24 Kilomeeter eeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims àn dr Suippe. Umgaa wìrd Bétheniville vu da Nochbergmainda Aussonce ìm Norda un Nordwäschta, La Neuville-en-Tourne-à-Fuy ìm Norda un Nordoschta, Hauviné ìm Nordoschta, Saint-Clément-à-Arnes ìm Oschta, Saint-Hilaire-le-Petit ìm Süüdoschta un Süüda so wia Pontfaverger-Moronvilliers ìm Wäschta.

Z’ Béthenville mìndet dr Fluss Arnes ìn d’ Suippe.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Magdalenakìrìch *()*. Ìn dr Kìrìch ìsch d’ Holzschtàtüüta vu dr hl. Mària Magdalena-n-üss’m 16. Joohrhundert àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart. Üsserdam sìnn d’ Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna mìt Jesüskìnd (15. odd’r 16. Joohrhundert) un vum hl. Remigius bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler iitrajt.
* s’ Kriagerdankmool üss’m Äärschta Waltkriag àn dr Kriizung vu dr Rue Munet un dr Rue de la Gare. ’S hàt a Schtaisüüla mìt’ma Kriagskriiz. Maa wìsst nìt, wär s’ Dankmool g’hàuija hàt.
* s’ ehamoolig Bààhnhoofgebäi uff dr ehamooliga Bààhnschträcka Bazancourt–Challerange. Hìtt ìsch’s a Woohnhüüs.


Bétheniville mairie église 4810.JPG|s’ Dorfzäntrum mìt dr Kìrìch un em Bìrgermaischteràmt
Eglise - Ensemble est - Bétheniville - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00026748.jpg|d’ Magdalenakìrìch vor’m Äärschta Waltkriag
Bétheniville monument aux morts 4800.JPG|s’ Kriagerdankmool
Bétheniville gare 4803.JPG|s’ ehamooliga Bàhnhoofgebäi
Bétheniville Suippe 4813.JPG|d’ Suippe z’ Bétheniville


## Wìrtschàft
Ànna 2014 ìsch z’ Bétheniville a Solààrpàrk mìt  Solààrpànel iig’wäjt worra.

D’ Kläärànlààg vu Bétheniville düat jeedsjoohr  Kubikmeeter Wàsser äntgìfta.


Bétheniville - photovoltaïque.JPG|dr Solààpàrk


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Ìndüschtriäller Hubert Alexandre Nouvion (1810–1876) ìsch z’ Bétheniville uff d’ Walt kumma. Ar ìsch vu 1858 bis 1875 Bìrgermaischter vu Pontfaverger gsìì..

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Lìteràtüür zem Dorf
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmainaverwàltung Bétheniville (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr Gmainda Bétheniville biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Billy-le-Grand

**Billy-le-Grand** ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **' (fìr d’ Fràuija) un **' (fìr d’ Manner).

## Nàmma
Bis ìn dr Frànzeescha Revoluzioon hàt s’ Dorf offiziäll *Grand-Billy* ghaissa.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q948151", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Billy-le-Grand lììgt äbba 23 Kilomeeter eeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims àm Aisne-Marne-Kànààl. Umgaa wìrd Billy-le-Grand vu da Nochbergmainda Les Petites-Loges ìm Norda, Sept-Saulx ìm Nordoschta, Livry-Louvercy ìm Oschta, Vaudemange ìm Süüda, Trépail ìm Wäschta so wia Villers-Marmery ìm Nordwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Laurentiuskìrìch *()*. Ìn dr Kìrìch sìnn s’ Holzkrüzifix üss’m 15. Joohrhundert un d’ Schtaischtàtüüta vu dr hl. Restituta üss’m 15. Joohrhundert àls Objakta bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart. Üsserdam sìnn dr Prozässioonsschtààb vum hl. Laurentius üss’m 18. Joohrhundert so wia d’ Schtaischtàtüüta vum hl. Laurentius üss’m 18. Joohrhundert bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iitrajt.


Église Billy le Grand 09973.JPG|d’ Laurentiuskìrìch
Nef 09984.JPG|ìm Kìrchaschìff
Choeur 09991.JPG|ìm Choor
Christ en croix 9986.JPG|s’ Krüzifix üss’m 18. Joohrhundert
PM51000093 statue de sainte Restitue 09990.jpg|d’ Schtàtüüta vu dr hailiga Restituta
Bâton st-Laurent 09987.JPG|dr Prozässioonsschtààb vum hl. Laurentius
Mairie BIlly 09982.JPG|s’ Bìrgermaischteràmt vu Billy-le-Grand
TunnelMontBilly.jpg|a Tunnel fìr dr Kànààl


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Billy-le-Grand biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Cuisles

**Cuisles**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Dormans-Paysages de Champagne.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1248201", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Cuisle lììgt äbba 30 Kilomeeter süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Cuisle vu da Nochbergmainda Olizy ìm Norda un Nordwäcshta, Jonquery ìm Norda un Nordoschta, Baslieux-sous-Châtillon ìm Süüda un Oschta, Châtillon-sur-Marne ìm Süüda un Süüdwäschta so wia Anthenay ìm Wäschta.

## G’schìcht
Wahrend dr Frànzeescha Revoluzioon ìsch Cuisles ànna 1790 Tail vu dr Gmainda Mesleroy-Bailleux worra. Vum 1. Jüüli 1973 bis àm 1. März 2006 ìsch’r Tail vu dr Nochbergmainda Châtillon-sur-Marne gsìì.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Gervais-et-Saint-Protais. Ìn dr Kìrìch ìsch dr Grààbschtai fìr dr Harzoog vu Salenave üss’m Joohr 1602 àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart.


CUISLES (4).jpg|d’ Kìrìch Saint-Gervais-et-Saint-Protais


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Cuisles biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Dontrien

**Dontrien**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1218875", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Dontrien lììgt äbba 33 Kilomeeter eeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims un 40 Kilomeeter neerdlig vu Châlons-en-Champagne. Umgaa wìrd Dontrien vu da Nochbergmainda Saint-Martin-l’Heureux ìm Norda un Wäschta, Saint-Souplet-sur-Py ìm Oschta  so wia Vaudesincourt ìm Süüda.

Uff’m Gmaindabooda vu Dontrien mìndet dr Fluss Py ìn d’ Suippe.

## G’schìcht
Ìm Äärschta Waltkriag ìsch s’ Dorf vollschtandig zärschteert worra.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Laurentiuskìrìch, wo ìm Äärschta Waltkriag vollschtandig zärschteert worra-n-ìsch. Sa ìsch vu da Àrkitäckta Léon Margotin un Louis Roubert wììder uffbàuija worra un ìsch jez Tail vum frànzeescha-n-„Äärwa vum 20. Joohrhundert“.
* s’ Kriagerdankmool bii dr Kìrìch, fìr d’ g’schtoorwana Soldààta vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra.
* s’ Dankmool zem Maurice Langlois, ema Wììderschtàndskampfer ìm Zwaita Waltkriag, wo àm 30. Àuigscht 1944 vu diitscha Soldààta geteedet worra-n-ìsch.
* s’ Roothüüs, Schüalgebäi un Poschtàmt vum Àrkitäckt Émile Maigrot, wo àls „Äärwa vum 20. Joohrhundert“ iig’schtuuft sìnn.


Dontrien Centenaire 00062.jpg|d’ Laurentiuskìrìch
Dontrien portail occidental 10070.jpg|s’ Kìrchatoor
Dontrien (16100718047).jpg|d’ zärschteerta Kìrìch ìm Äärschta Waltkriag
Mairie en ruines Dontrien 10086.jpg|s’ zärschteerta Dorf mìt’m Roothüüs ìm Äärschta Waltkriag
Dontrien Centenaire 00084.jpg|s’ Roothüüs


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Soldààt Jean-Jacques Gobert († 1814), wo ìn dr Àrmee vum Napoleon I. kampft hàt, ìsch z’ Dontrien uff d’ Walt kumma.

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Dontrien biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Écueil

**Écueil**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q737370", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Écueil lììgt äbba zehn Kilomeeter süüd-süüdwäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Écueil vu da Nochbergmainda Sacy ìm Norda, Bezannes ìm Nordoschta, Villers-aux-Nœuds ìm Oschta un Nordoschta, Chamery ìm Süüda un Süüdaoschta, Nanteuil-la-Forêt ìm Süüda, Pourcy ìm Süüdwäschta so wia Marfaux ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Crispinus-un-Crispinianuskìrìch *()* üss’m 12. un 13. Joohrhundert. Ìn dr Kìrìch sìnn mehrera Objakta bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iig’schtuuft: dr Hàuiptàltààr mìt siim Retààwel vum hl. Antonius ìn dr Wìschta (18. Joohrhundert), dr Tàuifbäcka-n-üss’m 17. Joohrhundert, s’ Holzkrüzifix üss’m 16. Joohrhundert, d’ Holzschtàtüüta vu dr *Mater dolorosa* üss’m 16. Joohrhundertr un s’ Gmäld „Ààbeetung vu da Hìrta“-n-üss’m 18. Joohrhundert. Üsserdam ìsch dr Grààbschtai fìr dr Simon Cliquot-Blervach, em Keenig Ludwig XV. sii Genrààlinschpakter fìr Hàndel, bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart.
* dr Schtai zem kàthoolischa Jubiläumsjoohr 2000 vor dr Dorfkìrìch
* s’ Kriagerdankmool, fìr d’ g’schtoorwana Soldààta vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra, ìsch àm 22. Nowamber 1925 iig’wäijt worra. D’ Bronzaschtàtüüta zaigt a frànzeescher Soldààt mìt’ra Fààhna un era Flìnta; m’r waiss àwwer nìt, wär dàs g’hàuija hàt.


Église d'Écueil.jpg|d’ Crispinus-un-Crispinianuskìrìch
Autel principal Antoine écueil 04516.JPG|dr Hàuiptàltààr mìt siim Retààwel
Fonts baptismaux 08953.JPG|dr Tàuifbäcka-n-üss’m 17. Joohrhundert
Christ en croix 08949.JPG|s’ Krüzifix üss’m 16. Joohrhundert
ÉCueil ancienne poutre de gloire 08982.JPG|d’ Schtàtüüta vu dr *Mater dolorosa*
Éceuil adoration des bergers 04518.JPG|s’ Gmäld „Ààbeetung vu da Hìrta“
Cliquot Blervach 08956.JPG|dr Grààbschtai fìr dr Simon Cliquot-Blervache
Écueil chemin de croix 04513.JPG|a Kriizwaag-Schtàzioon
Cloche 1880 Farnier Bulteaux 09000.JPG|d’ Glocka-n-üss’m Joohr 1880


Mairie monument Écueil.jpg|Bìrgermaischteràmt un Kriagerdankmool
Fontaine et mare 0483.JPG|a Brunna ìm Dorf
Image:Stèle du jubilé Écueil.jpg|dr Schtai zem Jubiläumsjoohr 2000
Croix Écueil.jpg|a Kriiz ìm Dorf


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Màthemàtiker Claude Godbillon (1937–1990) ìsch z’ Écueil uff d’ Walt kumma.
* dr Simon Clicquot-Blervache (1723–1796), Genrààlinschpakter fìr Hàndel unter’m Ludwig XV., ìsch z’ Écueil g’schtoorwa.
* dr Genrààl Anatole de Vivès (1802–1884) ìsch z’ Écueil uff d’ Walt kumma.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Écueil biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Py (Suippe)

D’ **Py**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift.

## B’schriiwung
D’ Py ìsch a tüüpischer Fluss vu dr trockana Champagne. Sa äntschprìngt ìm Gmaindagebiat vu Sommepy-Tahure, äbba 35 Kilomeeter eeschtlig vu Reims un 13 Kilomeeter neerdlig vu Suippes. Sa fliasst ìn Rìchtung Wäscht un mìndet nooh 14,9 Kilomeeter ìm Gmaindagebiat vu Dontrien àls rachter Naawafluss ìn d’ Suippe.

D’ Py hàt a Iizugsb’raich vu 89 km². Ìn dr Py därft maa fìscha.

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolg ìn Fliassrìchtung)*
* Sommepy-Tahure
* Sainte-Marie-à-Py
* Saint-Souplet-sur-Py
* Dontrien

## Weblìnks

*

## Ainzelnoohwiisa
Kanton Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne

Dr **Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne**  ìsch a frànzeescher Wàhlkrais ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Ar umfàsst 79 Gmainda-n-üss da Arrondissements Châlons-en-Champagne un Reims. Sii Hàuiptort (frz.:&nbsp;*bureau centralisateur*) ìsch Mourmelon-le-Grand. 

## Gmainda
Dr Kàntoon b’schteeht üss 37 Gmainda mìt ìngsàmt  Iiwoohner (Schtànd: ) uff’ra Gsàmtflächa vu 560,49 km²:

## Weblìnks
* Schtàtistik zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne biim INSEE (frànzeesch)
Puisieulx

**Puisieulx**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Reims-8. 

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q373299", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Puisieulx lììgt äbba niin Kilomeeter süüdeeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Puisieulx vu da Nochbergmainda Saint-Léonard ìm Norda un Nordwäschta, Cernay-lès-Reims ìm Norda, Nogent-l’Abbesse ìm Norda un Nordoschta, Prunay ìm Nordoschta, Sillery ìm Oschta, Mailly-Champagne ìm Süüda, Ludes ìm Süüdwäschta so wia Taissy ìm Wäschta.

Dur d’ Gmainda fiahrt d’ Otoschtrooss Otoschtrooss A4. Àui d’ Bààhnschträcka Pàriis-Schtroossburi fiahrt dur d’ Gmainda, àwwer ’s gìtt ìm Dorf kää Bààhnhàltaschtälla. 

## Gschìcht
Noh-n-em Äärschta Waltkriag ìsch Puisieulx àm 1. Oktoower 1920 mìt’m Kriagskriiz 1914–18 üsszaichent worra.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Petruskìrìch *()*. Ìn dr Kìrìch sìnn mehrera Objakta bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iig’schtuuft: zwai Schtaischtàtüüta vum hl. Petrus üss’m 19. Joohrhundert, a Schtaischtàtüüta vum hl. Sebàstiààn üss’m 16. Joohrhundert un a Holzkrüzifix üss’m 18. Joohrhundert.
* bii dr Kìrìch ìsch s’ Kriagerdankmool, fìr d’ g’schtoorwana Soldààta vum Diitsch-Frànzeescha Kriag vu 1870–71 so wia vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra.
* neerdlig vu Puisieulx lììgt d’ militäärischa B’fäschtigung Fort de la Pompelle, wo zwìscha 1880 un 1883 ärrìchta worra-n-ìsch. Sa ìsch Tail vum Séré de Rivières siinera „Iisarna Bàrriar“; vu doo har hann d’ diitscha Truppa-n-ìm Äärschta Waltkriag d’ Schtàdt Reims bùmbàrdiart. D’ Ànlààg ìsch àls Histoorisch Dankmool vu regionààler Bediitung g’schìtzt.


Église Puisieulx 7314.JPG|d’ Petruskìrìch
Nef Puislieux 04648.jpg|ìm Kìrchaschìff
Monument église 7317.jpg|s’ Kriagerdankmool vor dr Kìrìch
Monument aux morts 7318.jpg|s’ Kriagerdankmool
Mairie Puisieulx 7341.JPG|s’ Bìrgermaischteràmt
Fort de la Pompelle 2007.jpg|dr Fort de la Pompelle


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Robert Tritant (1903–1944), Wììderschtàndskampfer ìm Zwaita Waltkriag, ìsch doo uff d’ Walt kumma. Ar ìsch z’ L’Épine nììderg’schossa worra un ìsch z’ Châlons-en-Champagne beardigt worra.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Puisieulx biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistika Dààta-n-ìwwer d’ Gmainda Puisieulx, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Caspar Joseph Staub

De **Caspar Joseph Staub** (* 1775 vermuetli z Mänzige; † 1850) isch Lehrer z Flums gsi. Er häd au i de Chile Orgle gspilt.

## Läbe
De Chasper Staub isch 1775 uf d Wält cho. Er häd gstudiert und isch vermuetli ab 1795 z Flums Lehrer gsi. Ime Pricht ad Regierig schribt er im Früelig 1799, er segi i sim 5. Jahr z Flums und es segi sini erschti Stell. Zu säbere Ziit isch er ledig und chinderlos gsi.

## Flumser Wienachtslied
Als Organischt isch de Staub au für d Musig verantwortli gsi. Für de Wienachtsgottesdienscht häd er es Lied komponiert, wo hüt no under em Name Flumser Wienachtslied bekannt isch.

## Wärch
* *Ihr Hirten in den Wäldern* (Flumser Wienachtslied)

## Literatur
* Fuchs, Markus: Lehrerinnen- und Lehrerperspektiven in der Helvetischen Republik]. Bad Heilbrunn : Klinkhardt 2015, 273 S. - (Studien zur Stapfer-Schulenquête von 1799) - (Zugl.: Bern, Univ., Diss., 2013) https://www.pedocs.de/volltexte/2015/10915/pdf/Fuchs_2015_Lehrerinnen_und_Lehrerperspektiven_in_der_Helvetischen_Republik.pdf
* Schmidt, H.R. / Messerli, A. / Osterwalder, F. / Tröhler, D. (Hgg.), Die Stapfer-Enquête. Edition der helvetischen Schulumfrage von 1799, Bern 2015, Nr. 536: Flums, http://www.stapferenquete.ch/db/536.

## Quälle
Vaudesincourt

**Vaudesincourt**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q680279", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Vaudesincourt lììgt äbba 33 Kilomeeter oscht-nordeeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims àn dr Suippe. Umgaa wìrd Vaudesincourt vu da Nochbergmainda Saint-Martin-l’Heureux ìm Norda un Nordwäschta, Dontrien ìm Norda, Saint-Souplet-sur-Py ìm Oschta, Aubérive ìm Süüda so wia Prosnes ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()*, wo-n-em Bischoof Remigius vu Reims gwìdmet ìsch. Noh-n-em Äärschta Waltkriag ìsch d’ Kìrìch verkeehrt uffbàuija worra — domìt schteht dr Iigàngstoor àn dr Oschtsitta. Ìn dr Kìrìch ìsch d’ Schtaischtàtüüta vu dr Màdonna mìt Jesüskìnd üss’m 14. Joohrhundert àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung iig’schtuuft. Hìtt wìrd d’ Kìrìch nìmm b’nutzt. Ànna 2024 ìsch s’ Dàch vu dr Kìrìch räschtoriart worra — d’ Àrweta hann ìnsgsàmt  Öiro koschta.
* s’ Kriagerdankmool üss’m Äärschta Waltkriag


51600 VAUDESINCOURT 1.jpg|d’ Remigiuskìrìch
Monument aux morts Vaudesincourt 100aire 00053.jpg|s’ Kriagerdankmool
Vaudesincourt Centenaire 00044.jpg|s’ Bìrgermaischteràmt


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Vaudesincourt biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta-n-ìwwer d’ Gmainda Vaudesincourt, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Saint-Martin-l’Heureux

**Saint-Martin-l’Heureux**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## dr Nàmma vum Dorf
Dr frànzeescha Nàmma **' ärrìnnert àn dr Hailiga [[Martin von Tours|Màrtin vu Tours]], wo ìm 4. Joohrhundert bii dr Verkrìschtligung vum [[Gallien|Gàllia]]-n-a groossa Rolla gschpììlt hàt. Dr Nàmma **' bediitet wärtlig „dr Glìcklig“ àwwer ìsch aigentlig üss’m Wort **' àbglaita, wo üss’m [[Altfranzösische Sprache|Àltfrànzeescha]] **' („Hììgel“) schtàmmt. Naamlig ìsch biim Dorf a Bargla, wu d’ Màrtiinskìrìch z’ fìnda ìsch.

Ìn dr Frànzeescha Revoluzioon hàt d’ Gmainda dr Nàmma ** trajt — d’ Revoluzionäära hann d’ religiöösa Idantiteet vum Nàmma wälla leescha.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1219628", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Saint-Martin-l’Heureux lììgt äbba 33 Kilomeeter oscht-nordeeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims àn dr Suippe. Umgaa wìrd Saint-Martin-l’Heureux vu da Nochbergmainda Saint-Hilaire-le-Petit ìm Norda, Saint-Clément-à-Arnes ìm Nordoschta, Saint-Souplet-sur-Py ìm Oschta un Süüdoschta, Dontrien ìm Süüda un Süüdoschta, Vaudesincourt ìm Süüda un Süüdwäschta, Prosnes ìm Süüdwäschta so wia Pontfaverger-Moronvilliers ìm Wäschta un Nordwäschta.

Saint-Martin-l’Heureux gheert züa da klainschta Gmainda vum Gmaindaverbànd Grand Reims.

Grààd àn dr Süüdoschtgranz züa Dontrien mìndet dr Fluss Py ìn d’ Suippe. Uff’m Gmaindabooda lììgt a klainer Tail vum Militäärlààger Moronvilliers.

## Gschìcht
Ànna 1950 ìsch a Tail vu dr Nochbergmainda Moronvilliers ìn d’ Gmaind Saint-Martin-l’Heureux iiglììdert worra — d’ àndra Tailer sìnn ìn d’ Gmainda Pontfaverger-Moronvilliers un Saint-Hilaire-le-Petit iiglììdert worra.

Ìn da 1970er Joohra ìsch d’ ainziga Schüal ìm Dorf gschlossa worra. Jetz geehn d’ Dorfkìnder uff Dontrien ìn d’ Schüal.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Martinskìrìch *()* üss’m 12. Joohrhundert. Ìm Geegasàtz züa da àndra Kìrcha ìn dr Regioon hàt sa ìn da baida Waltkriaga kää groossa Schààda ghàà. Ìn dr Kìrìch ìsch zallamols d’ Bronzaglocka-n-üss’m Joohr 1463 àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart gsìì; Sa ìsch àwwer ìm Zwaita Waltkraig verloora gànga. Hìtt wìrd d’ Kìrìch numma salta fìrs Gottesdianscht bnutzt: Jeedsjoohr wìrd àm Màrtiinstààg a hailiga Mass gfiirt, un dànn un dwànn fìndet a Daifeta odd’r a Begraabniss schtàtt.


51503 SAINT MARTIN L'HEUREUX 1.jpg|d’ Màrtinskìrìch
Mairie st-martin l'heureux 786.JPG|s’ Bìrgermaischteràmt


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Saint-Martin-l’Heureux biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta-n-ìwwer d’ Gmainda Saint-Martin-l’Heureux, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Vaudemange

**Vaudemange**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016: Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Mourmelon-Vesle et Monts de Champagne. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fir d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## dr Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr Gschìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch, Àltfrànzeesch un Frànzeesch äntwìckelt:

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q612161", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Vaudemange lììgt äbba 24 Kilomeeter süüd-südeeschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims àm Marne-Sittakànààl. Umgaa wìrd Vaudemange vu da Nochbergmainda Billy-le-Grand ìm Norda, Livry-Louvercy ìm Oschta, Les Grandes-Loges ìm Süüda un Süüdoschta, Aigny ìm Süüda un Süüdwäschta, Isse ìm Wäschta un Süüdwäschta, Ambonnay ìm Wäschta so wia Trépail ìm Nordwäschta.

## Gschìcht
Ànna 1429 ìsch d’ Jeanne d’Arc durs Dorf gfààhra, fìrs ìns Reimser Mìnschter geeh ge d’ Kreenung vum Kàrl VII sah.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Hyppolyte üss’m 12. Joohrhundert. Ìn dr Kìrìch sìnn dräi Objakta bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iitrajt: dr Uffsàtz vum Hàuiptàltààr üss’m 18. Joohrhundert, a Holzschtàtüüta vum hl. Hippolyt üss’m 17. Joohrhundert, un a Holzschtàtüüta vum hl. Elglius üss’m 17. Joohrhundert. D’ Kìrìch ìsch ànna 1981 räschtoriart worra.
* a Kriagerdankmool, wo ìm Jüüli 1993 iigwäjt worra-n-ìsch.


Église Vaudemange 00047.JPG|d’ Kìrìch
Église Vaudemange 00011.JPG|ìm Kìrchaschìff
Monument aux morts 0059.JPG|s’ Kriagerdankmool vor dr Kìrìch
Vaudemange 00009.JPG|s’ Bìrgermaischteràmt


## Wìrtschàft
D’ Gmainda Vaudemange lììgt ìm Wiibàuigebiat Champagne. Zitter 1860 wìrd doo Schàmpàànier harg’schtällt.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Vaudemange biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta-n-ìwwer d’ Gmainda Vaudemange, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Unchair

**Unchair**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q654265", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Unchair lììgt äbba 30 Kilomeeter wäscht-nordwäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims, unwitt vu dr Granz zem Département Aisne. Umgaa wìrd Unchair vu da Nochbergmainda Breuil-sur-Vesle ìm Norda un Nordoschta, Hourges ìm Oschta, Crugny ìm Süüda, Courville ìm Wäschta so wia Magneux ìm Nordwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()* üss’m 12. Joohrhundert, wo zem hailiga Bischoof Remigius vu Reims gwìdmet ìsch. Zitter 1954 ìsch sa àls Histoorisch Dankmool vu regionààler Bediitung iig’schtuuft. Üsserdam ìsch ìn dr Kìrìch dr Grààbschtai fìr dr Wìnzer Jean Charpentier üss’m 16. Joohrhundert àls Objakt bii da Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung iig’schtuuft.


Unchair Carte postale 10.jpg|a Ààsìchtskàrta-n-üss’m Joohr 1910, wo d’ Dorflitt vor’m Wàschhüüs zaigt
Eglise - Clocher - Unchair - Médiathèque de l'architecture et du patrimoine - APMH00026813.jpg|d’ Remigiuskìrìch ànna 1914
Unchair Carte postale 11.jpg|a Ààsìchtskàrta, wo d’ Kriagsschààda-n-ìm Dorf ànna 1918 zaigt


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Unchair biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta-n-ìwwer d’ Gmainda Unchair, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa