Wenkerbogen von Karsau

Dr **Wenkerboge vo [[Karsau|Charsau]]** isch es Blatt für di grosse Ufnaam vo dr dütsche Sproch, wo dr Sprochforscher Georg Wenker vo 1852 bis 1911 für de Düütsch Sprochadlas gmacht hed. D Schuele im domolige dütsche Rych hend e Frogeboge übercho mid Muschdersätz, zum se in lokale Dialäkt z übersetze. Au im alemannische Sprochgebiet hend vili Gmeindschuele mitgmacht.

## Hiwiis zuem Boge 416013
* Charsau het dozemols zuem Kreis Säckige im Großherzogtum Bade ghört un isch hütt en Oordsdeil vo Badisch Rhyfälde.
* De Oord lit im Sproochruum vum *[[Hochalemannisch|Hoch- oder Südalemannische]] / Säckinger-Laufeburger Ruum*.
* Die vierzig Sätz sind dur d Schüler "übersetzt" worde. Lährer war de Martin Weichert vu Näderesche, domols Amt Villinge.
* As Üssproch vum Ortsnamme wird im Boge „Charsau“ ageh.
* In Süddischland sind d Böge anne 1887 uffgnumme worde, der vo Charsau het d Nummere 416013 übercho.
* D geografisch Lag vu Charsau isch in der Karde iitrage.

## Wenkersätz
#Im Winter fliege die trochene Blätter in der Luft umme.
#Shört gli uf tschneie deno wird Wätter wider besser.
#(Schaff?) die Chole in Ofe, as d Milch bald afangt choche.
#Dr guet alt Ma isch mitem Roß durs Is broche und isch ins chalt Wasser gfalle.
#Dr isch vor vier oder segs Wuche gstorbe.
#S Für isch tschark gsi d Kiechle sind unte ganz schwarz brännt.
#Dr ißt d Eier allewil ohne Salz und Pfäffer.
#D Fieß dient mr weh, i glaub i has durgloffe.
#I bi dr Frau gsi und haers gsäid und sie het gsäid, sie wells au ihrer Dochter sage.
#I wills au nimme wieder due.
#I schlad gli mitem Chochlöffel um d Ohre du Aff.
#Wo gosch hi mie mer au miter goh.
#S sind schlächte Zite.
#Mi lieb Chind blib do unde schto, die böse Gäns bisse di dot.
#Du häsch hüt am meischhte glert und bisch artig gsi, du darfsch enter haigo wiede die andere
#Du bisch no it groß gnueg, as chasch e Fläsche Wi ustrinke. Du muesch zerscht no e weng wachse u. größer werde
#Gang, bisch so guet und säg dir Schwöschter, si sell d Chlaider für eue Mueter ferig näie und mit er Bürschte sufer mache.
#Hättsche kännt, drno wärs anderscht cho und s thät bässer mit em schto.
#Wer het mr mi Chrade mit em Fläisch gschtohle.
#Dr hät e so do, as hate se zuem drösche bschtellt, sie hänts aber sälber do.
#Wem hät er die neue Gschicht verzält
#Me mueß lut briele, suscht verscherstoht ers it.
#Mir sin mied und hänt Durscht.
#Wo mer geschter zurck cho sind, sind scho alle im Bett gläge und hänt fäscht gschlofe.
#Dr Schnee isch die Nacht bi eus liege blibe aber hüt frie isch er gschmulze.
#Hinter eusem Hus schtönd drü schöne Apfelbäumli mit rote Äpfeli
#Chönnt er it no e Augeblick uf eus warte, drno gömer au mit ich.
#Dr dörfet it so Chinderei tribe.
#Euse Bärg sind it so hoch eue sind viel höcher.
#Wieviel Pfund Würscht und wieviel Brot wänter ha.
#I verschtand ich it, dr meint e bizli luter schwätze.
#Hänter kei Schtückli wiße Seipfe für mi uf mim Disch gfunde.
#Si Brieder willem zwöi schöne Hüser in eue Garte baue.
#s Wort isch em vom Härze cho.
#Das isch rächt gsi vo ihm.
#Was sitze dört für Vögeli obe uf em Mürli.
#D Bure hänt fünf Stiere und nün Kieh und zwölf Schöfli vors Dorf brocht gha, die hänt si welle vrkaufe.
#D Lüt sind hüt alle ufem Feld und mäie.
#Gang ume, dr brun Hund (duet?) dr nüt.
#I bi mit dene Lüte do hinte über d Matte ins Chorn gfahre.

## Wörder im Wenkerboge
*heiß, ebenso ...., Basen, ..., Briäf, ..., 
*Montag, Zierschtag, Mittwoch, Dunnerschtag, Freitag, Samschtag
*?, fünfzehn, sächzehn, fünfzig

## Weblink
* Digitalisat vom Original-Wenkerboge Charsau

## Luäg aü do
* Lischde vu alemannische Wenkerboge
* d Wenkersätz uf Hochdütsch

## Wo s her isch