Sainte-Marie-à-Py

**Sainte-Marie-à-Py**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  (fìr d’ Manner).

## wu dr Nàmma har ìsch
Ànna 1219 hàt s’ Dorf dr làtiinischa Nàmma **' trajt. Zwìscha 1276 un 1384 ìsch’s **' gnännt gsìì. Ìn dr Frànzeescha Revoluzioon ìsch’s ànna 1793 uff Frànzeesch *Montagne-à-Py* un d’rnooh ànna 1794 **' worra — d’ Revoluzionäära hann d’ religiöösa Idantiteet vum Dorfnamma wälla leescha. Ànna 1804 ìsch s’ Dorf offiziäll **' gnännt worra. Dr nàmma bediitet uff Frànzeesch „Hl. Mària àn dr Py“.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q662810", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ Gmainda Sainte-Marie-à-Py lììgt àm Fluss Py ìn dr trockana Champagne, äbba 34 Kilomeeter eeschtlig vu Reims àn dr Granz zem Département Ardennes. Umgaa wìrd Sainte-Marie-à-Py vu da Nochbergmainda Saint-Étienne-à-Arnes ìm Norda, Sommepy-Tahure ìm Oschta, Souain-Perthes-lès-Hurlus ìm Süüdoschta, Saint-Hilaire-le-Grand ìm Süüdwäschta un Saint-Souplet-sur-Py ìm Wäschta.

## Gschìcht
Wahrem Äärschta Waltkriag ìsch s’ Dorf ìm Kàmpfgebiat vum Wäschtfront gsìì un ìsch schtàrk zärschteert worra. Àm Ààfàng Septamber 1914 ìsch d’ Regioon dur d’ diitscha 3. Àrmee b’sätzt worra. Noh dr Schlàcht àn dr Marne hann sìch d’ diitscha Truppa wììder ìwwer d’ Marne z’ruckgezooga. Àb’m 13. Septamber 1914 hann sa süüdlig vun Sainte-Marie-à-Py Schtällunga-n-ààglajt. Doo sìnn haftiga Schälltungskampfa gsìì. Dr Ort hann d’ Diitscha àls Noohschüab-Schìtzpunkt bnutzt. Doo ìsch àui a Làzarätt gsìì. D’ gschtoorwana Soldààta hàt m’r uff’m Gmaindafrììdhoof beardigt. Äärscht Ààfàng Oktoower 1918 ìsch Sainte-Marie-à-Py wììder vu da frànzeescha Truppa z’ruckäroowert worra.

Noch ànna 2019 hàt a Büür uff siim Fald z’ Sainte-Marie-à-Py Gebainer vu Soldààta-n-üss’m Äärschta Waltkriag uffgfunda.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Liawafràuikìrìch *()*, wo noh-n-em Äärschta Waltkriag wììder uffbàuija worra-n-ìsch.
* vor dr Kìrìch ìsch a Kriagerdankmool, fìr d’ gschtoorwana Soldààta un Ziwiilopfer vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra.
* s’ Navarin-Dankmool odd’r Navarin-Gebainerhüüs biim ehamooliga Navarin-Büürahoof zwìscha Sainte-Marie-à-Py un Souain-Perthes-lès-Hurlus, wu ìwwer  Soldààta-n-üss’m Äärschta Waltkriag rüahja. ’S haisst offiziäll „Dankmool züa da Àrmee vu dr Champagne“ (uff Frànzeesch **). ’S hàt d’ Form vun’ra Pyramiida; druff ìsch a groossa Schtàtüüta vum Maxime Real del Sarte, wo dr Ààgrìff vu zwai frànzeescha Soldààta zamma mìt’ma àmerikàànischa Soldààt zaigt. S’ Dankmool ìsch zitter 1994 bii da Histoorischa Dankmooler vu regionààler Bediitung iig’schtuuft un ìsch üsserdam zitter 2023 ìm Waltkültüüräärwa-n-iitrajt.
* uff’ma Hììgel zwai Kilomeeter neerdlig vum Dorf àm Ortsnàmma Mont de la Croix (211 m hooch) ìsch d’ Màdonnaschtàtüüta „Unsra Liawa Fràui vu da Falder“ *()*. Sa ìsch ànna 1902 noh era Tyfüsfiawer-Versöichung bàuija worra. Doo wìrd d’ Jumpfra Mària àls Schutzpàtroona vu da Falder un Làndwìrta vereehrt. Vum Hììgel kààt maa s’ Gebainerhüüs Navarrin, dr Reimser Hììgellànd un d’ Militäärlààger vu Suippes, Mourmelon un Moronvilliers sah. Jeesdjoohr wìrd doo àm Mària Haimsüachung 15. Àuigscht a hailiga Mass gfiirt. ìsch ànna 2015 vollschtandig ärfrìscht worra.


Eglisesmapy.jpg|d’ Liawafràuikìrìch
Notredamesmapy.jpg|d’ Schtàtüüta vu Notre Dame des Champs
Navarin-FR-51-mémorial-J.jpg|s’ Navarin-Dankmool
Fleursmapy.jpg|Falder bii Sainte-Marie-à-Py


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Jean-Louis Deville (1757–1834), Àbgoordnet’r ìm revoluzionäära Nàzionààlkonwant, ìsch z’ Sainte-Marie-à-Py uff d’ Walt kumma.

## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Sainte-Marie-à-Py biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Sainte-Marie-à-Py ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Sainte-Marie-à-Py bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa