open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merz Akademie

D **Merz Akademy** isch e staatlig anerkännti Hoochschuel fir Gstaltig, Chunscht un Meedie im *Kultuurpaark Berg* z Stuegert-Oscht. Iri Wuurzle liigen in dr 1918 vum Refoormpedagoog Albrecht Leo Merz grindete „Freien Akademie für Erkennen und Gestalten“. Unter dr Laitig vum Markus Merz het d Yyriichtig 1985 di staatli Anerkännig kriegt. Dr Markus Merz het d Hoochschuel vu 1983 bis 2016 as Räkter glaitet. Vu 2016 bis Oktober 2020 isch dr Martin Fritz Räkter gsii.

## Stuudium
Im Bachelorstuudiegang Gstaltig, Chunscht un Meedie git s d Stuudieriichtige: Crossmedia Publishing, Film un Video, New Media un Visuälli Kommunikazioon. Dr Schwäärpunkt vu dr Stuudieriichtige lyt in dr gstalterische un konzepzionälle Aawändig vu dr neie Meedietächnologie in soziaale, wisseschaftlige un kulturäle Beryych. S Stuudium goot siibe Semeschter un schließt mit em staatlig anerkännte Titel Bachelor of Arts ab.

Dr dreisemeschtrig Masterstuudiegang Foorschig in Gstaltig, Chunscht un Meedie riichtet si an Absolvänte*ne vu chinschtlerisch-gstalterische Stuudiegäng un au an Gaischtes- un Kultuurwisseschaftler*ne. Är bietet dr Dailnämer*ne d Meegligkait, aigeni chinschtlerischi Foorschigsprojäkt in dr Beryych Film un Video, New Media oder Visuälli Kommunikazioon z verfolge. In interdisziplineere Team, wu vu Profässer*ne fir Theory un fir Gstaltig gmainsam glaitet wääre, wird uf dr Grundlaag vu intensiive Reschersche di aige esteetisch Praxis entwicklet un in ire gsellschaftlige Bedytig refläktiert. Dr Masterstuudiegang schließt mit em staatlig anerkännte Titel Master of Arts ab.

D Bildigsyyriichtig het e umfangryychi tächnischi Uusstattig in dr Beryych Fotografy, Druck, Videoschnitt, Tonbearbaitig un 3D-Blue-Screen-Studio, Computer-Laboratorie un e Biblioteek.

## Akkreditierig

D Hoochschuel, wu vu dr Merz Akademie gGmbH as gmainnitzigi Yyriichtig gfiert wiird, isch 2008 un 2015 vum Wisseschaftsroot inschtituzionäll akkreditiert woore, derno sin au d Bachelor- un Master-Stuudiegäng akkreditiert woore. Syter anne 2011 drait d Hoochschuel dr Name „Merz Akademie, Hochschule für Gestaltung, Kunst und Medien, Stuttgart“. 

## Sunschtigs
D Akademy isch Dail vum Merz Bildigswäärch, wu au d Merz-Schuel un s Merz Beruefskolleeg fir Graafik-Design z Stuegert derzue gheere.

Uusgweelti Publikazioone vu dr Akademy erschyyne im Wilhelm Fink Verlaag. E Dail Publikazioone sin au unter em Name *Merz & Solitude* zäme mit dr Stuftig Akademie Schloss Solitude verlait woore.

## Weblink
*Offiziälli Websyte vu dr Merz-Akademy
*Websyte vum Pathway New Media

## Fueßnote
Hubert Konrad Frank

Dr **Hubert Konrad Frank** (Pseudonym fir **Konrad Frank**; * 12. Septämber 1939 z Känzinge; † 18. Augschte 2014 z Bergisch Gladbach) isch e dytsche Schriftsteller gsii.

## Lääbe
Dr Frank isch zäme mit sym Brueder im Huus vu syne Eltere in dr Brotstroß z Känzinge ufgwagse. No dr Schuel het er an dr Freie Universitet Berlin un an dr Universitet Fryburg Germanischtik un Anglischtik studiert. Aafangs, wu 1970 bis 1978, het as Lehrer an eme Gimnasium gschafft, het aber scho frie aafange schrybe un het syter 1978 as freie Schriftsteller z Fryburg gläbt. Är het Verzellige, Gedicht, un Theaterstuck gschribe, näbe Sache uf Hochdytsch zum Dail au uf Alemannisch. Ab 2004 bis zue sym Dod het er z Bergisch Gladbach bi Köln gläbt.

Anne 1990 het er e Literaturstipändium vu dr Chunschtstiftig Bade-Wirttebärg iberchuu. Är isch Mitglid vum Verbande vu dytsche Schriftsteller gsii un het anne 1988 zue dr Mitgrinder*ne vum Literatur Forum Sidwescht z Fryburg ghert.

Nodäm er vum Ingeborg-Bachmann-Bryys 1990 z Klagenfurt no us formale Grind uusgschlosse woren isch, wel er syni Gschicht vum *Baden-Dubel* scho in ere Sändig vum Sidweschtfunk vorgstellt ghaa het, isch er dert im Johr druf Dreger vum Bryys vu dr Kärntner Induschtry wore.

## Wäärch
* *Baden-Dubel*, Berlin [u.&nbsp;a.] 1992

## Weblink
* Hubert Konrad Frank uf autoren-bw.de (im Internetarchiv)
* Ingeborg-BNachmann-Preis 1990

## Fueßnote
Frank Günther

Dr **Frank Günther** (* 1947 z Fryburg; † 15. Oktober 2020 z Ulm) isch e dytsche Ibersetzer gsii.

## Lääbe
Dr Frank Günther isch z Wiesbaden ufgwagse. Noch em Studium vu dr Anglischtik, Germanischtik un Theatergschicht z Mainz un z Bochum het er bis 1974 as freiberueflige Reschyassischtänt un Reschisseer an Theater gschafft. Scho um des Zyt het er neii un alti dramatischi Wäärch ins Dytsch ibersetzt. Ab dr 1970er Johr het er s Gsamtwäärch vum William Shakespeare ibersetzt, anne 2017 isch mit *Perikles, Prinz vu Tyrus* s letscht vu dr ibersetzte Drame erschine.

Anne 2001 het dr Günther dr Christoph-Martin-Wieland-Bryys fir Ibersetzer kriegt, wu noch em eerschte dytsche Shakespeare-Ibersetzer Wieland gnännt isch, 2006 dr Heinrich Maria Ledig-Rowohlt-Bryys. Im Wintersemeschter 2007/08 het er e Gaschtprofässuur fir Ibersetzig an dr Freie Universitet Berlin ghaa. 2011 isch dr Günther mit em Johann-Heinrich-Voß-Bryys fir Ibersetzig vu dr Dytsche Akademy fir Sproch un Dichtig uuszaichnet.

ÄR isch Mirtglid im PEN-Zäntrum Dytschland gsii.

Dr Günther het im oberschwebische Rot an der Rot gläbt. Är isch im Oktober 2020 im Alter vu 73 Johr noch ere churze schwäre Chranket z Ulm gstorbe.

## Wäärch
Anne 2014 sin zum 450. Geburtsdag vum Shakespeare zwai Biecher vum Günther erschine: *Unser Shakespeare. Einblicke in Shakespeares fremd-verwandte Zeiten* un di zwoosprochig Zitatesammlig *Shakespeares Wort-Schätze*. Anne 2016 isch sy Ibersetzig vu *The Booke of Sir Thomas Moore* unter em Titel *Die Fremden. Für mehr Mitgefühl* erschine. Des Fragmänt vun ere dramatische Szene giltet as s ainzig erhalte handschriftli Manuskript vum Shakespeare. 

## Weblink
* ''Frank Günther'', bei dtv
* Christian Gampert: ''Der Übersetzer Frank Günther im Porträt'', Deutschlandfunk, 20. April 2014 

## Fueßnote
Hadrian I.

Dr **Hadrian I.** († 25. Dezämber 795 z Rom) isch vum 1.&nbsp;Februar 772 bis zue sym Dod Papscht gsii.

## Lääbe un Wirke
Dr Hadrian sich dur dr Papscht Stephan III. zum Diakon ordiniert wore. Är wird as Kardinaldiakon vu dr Regio vu Santa Maria z Via Lata aagsää.

Im Kampf geg dr Langobardechenig Desiderius, wun er dr Wunscht uusgschlaa het, em Karlmann sy Sihn zue Chenig z salbe, het si dr Hadrian I. an dr fränkisch Herrscher Karl dr Groß gwändet, wu dr Desiderius zum Ruggzug zwunge het. Wu dr Karl dr Groß an dr Oschtere 774 uf Rom chuu isch, het er s vu sym Vater Pippin gegeniber em Papscht Stephan II. gsait Schänkigsverspräche erneiert. Anne 787 hän em Hadrian syni Druppe Terracina  eroberet, wu bis dert zum byzantinische Dukat vu Neapel ghert het – dr eerscht päpschtli Aagriffschrieg.

Theologisch isch s Pontifikat vum Hadrian wichtig, wel unter ihm anne 787 uf em Zwaite Konzil vu Nicäa d Bilderverehrig wider zuegloo woren isch, wu 754 uf Druck vum oschtremische Chaiser Leo III. verdammt woren isch. Im Frankerych het si ders aber nit chenne dursetze: Dr Karl der Große het d Konzilsbschliss, wu aber nume in schlächte Ibersetzige vorgläge sin, vu dr Synod vu Frankfurt anne 794 verwärfe loo. Uf Bitte vum Karl em Große het dr Hadrian anne 795 s Bischtum Köln zum Erzbischtum glupft.

Sy Pontifikat vu fascht 24 Johr isch rund 1000 Johr lang, bis zum Pius VI. (1775–1799), s lengscht vu dr Gschicht gsii.

## Fueßnote


## Literatur
* Florian Hartmann: *Hadrian I. (772–795). Frühmittelalterliches Adelspapsttum und die Lösung Roms vom byzantinischen Kaiser* (= *Päpste und Papsttum.* Bd. 34). Hiersemann, Stuttgart 2006, ISBN 3-7772-0608-3.
* 
* 

## Weblink

* Gsamtwärch vu Migne Patrologia Latina mit Inhaltsverzaichnis
*
Stephan III. (Papst)

Dr **Stephan III. (IV.)** († 24. Jänner 772) isch vu 768 bis 772 Papscht gsii.

## Lääbe un Wirke
Noch em Dod vum Paul I. isch dr Konstantin II. mit Hilf vu sym Brueder, em Herzog Toto vu Nepi un Tuszie, as Laie mit Waffegwalt yygsetzt wore. Är isch rund ai Johr speter, Mitti 768, vu dr Langobarde abgsetzt un dr Philipp as Papscht yygsetzt woore. Beedi zellt mer hite zue dr Gegepäpscht. Am 7.&nbsp;Augschte 768 isch dr Stephan III. dur di frankefryndli Bartei unter Fierig vum Christophorus gwehlt wore. Är isch zwee Däg speter gweit wore. Dr Philipp isch vorhär freiwillig zruggdrätte. Dr Christophorus het no mit syne Aahänger gruusig Rache gnuu an dr Gegebartei. Wu dr Karl dr Groß dur e bolitischi Hochzyt mit dr Dochter vum Langobardechenig Desiderius e Bindnis yygangen isch, wu dr Stephan vergebli versuecht ghaa het z verhindere, isch dr Stephan vu dr frankefryndlige Bartei zue dr Aahängerschaft vu dr Langobarde gwächslet un isch in Abhängigkait vum Desiderius grote. Glychzytig isch dr frankefryndlige Brtei an Chrage gange: Dr Christophorus un sy Suhn Sergius sin umbrocht wore. Wu dr Karl dr Groß syn langobardisch Wyyb verstoße un si mit em Desiderius verstritte het, isch d Bolitik vum Stephan ändgiltig gschyteret. Är isch am 24.&nbsp;Jänner 772 gstorbe un soll im Vatikan vergrabe syy. Wu sy Grab lyt, waißt mer nit.

## Zellig
In ere alternative Zellig wird dr Prieschter Stephan (II.) as Papscht anerkännt, wu zum Papscht gwehlt, aber no vor syre Bischofswei gstorben isch. In Folg wären alli andere Päpscht mit däm Name mit ere hechere Nummere zellt, dr Stephan III. also as *Stephan IV.*. In dr Fachliteratur brucht mer vlmol d Schrybwys *Stephan III. (IV.)* go Missverständniss vermyde.

## Literatur
* 
* 
* .

## Weblink

*
Konstantin II. (Gegenpapst)

Dr **Konstantin II.** (* Nepi, Latium; † no 769 im Chloschter Cella Nova) isch as Laie dur sy Brueder, dr Herzog Toto vu Nepi, churz noch em Dod vum Paul I. gwaltsam, wahrschyns am 5. Juli 767, as Papscht yygsetzt wore.

## Lääbe un Wirke
Dr Konstantin II. wird as Gegepapscht (pseudopapa, antipapa) gfiert, drotz ass des in sym Fall aigetli nit zuedrifft: Gegepapscht wird gnännt, wär zue Läbzyte vun eme scho kanonisch gwehlte un nit zruggdrättene Papscht ufgstellt woren isch. Wu dr Konstantin zum Papscht glupft woren isch, isch dr Amtsvorgänger Paul I. aber scho gstorbe gsii, dr Hailig Stuel dodermit nit bsetzt gsii. Bim Philipp, wu anne 768 vu dr Langobarde as Gegepapscht –&nbsp;zum Konstantin II.&nbsp;– yygsetzt woren isch, drifft des zue.

Dr Primicerius Christophorus, Aafierer vu dr frankefryndlige Bartei z Rom un vu dr Opposition geg dr Konstantin II., het dää mit langobardischer Hilf Mitti 768 feschtsetze loo. Dr Gegepapscht Philipp, wu vu ihm ufgstellt woren isch, het si aber nume churz im Amt chenne halte, schon o ne baar Däg isch er vu dr Aahänger vum Konstantin verdribe wore. In ere vum Christophorus fir dr 1. Augschte 768 organisierte kanonische Wahl, wu au großi Dail vu dr remische Burgerschaft mitgmacht het, isch dr Chilchebeamte Stephan, wu scho unter em Stephan II. un em Paul I. hochi Peschte ghaa het, zum neie Papscht gwehlt wore.

In dr Däg druf sin dr Konstantin II. un syni Gfolgslyt vu dr Aahänger vum Stephan verfolgt un zum Dail schwär misshandlet wore, dr Konstantin sälber isch mit schwäre Gwichte behange, uf eme Ross dur d Stadt dribe un derno im Chloschter San Saba inhaftiert wore. Am 6. Augschte isch er offiziäll us sym Amt dribe wore. Wu s unter syne Aahänger zue re Revolte geg dr Stephan III. chuu isch, isch dr Konstantin bländet un in d Stroße vu Rom gheit wore, wun em nieme het derfe z Hilf chuu. Am Dag druf isch er wider im Chloschter inhaftiert wore.

Am 12. April 769 het dr Stephan e vor allem vu fränkische Bischef bsuecht Laterankonzil ufgmacht, wu s unter anderem um di us ire Sicht uurächtmäßig Ernännig vum Konstantin zum Papscht gangen isch. Konstantin het aagee, är sei gege sy Wille zum Papscht glupft wore, s heb aber eber brucht go d Brobläm lese, wu dur dr Dod vum Paul I. ufdrätte sin. Am negschte Dag het er aber sy Gständnis widerruefe, wel d Vorgäng bi vorige Papschtwahle us syre Sicht nit vyl andersch gsii seie. Doderby het er si nametlig uf syni Vorgänger Sergius I. un Stephan II. beruefe, wu wie är vu dr Synod hätte mieße as Laie aagluegt wäre. Vu däre Argumentation wietig, het s Konzil nit nume d Absetzig vum Konstantin bstetigt un ihn exkommuniziert, mer het au aagornet, ass ihm d Zunge uusegrisse wird. Syni Ufzaichnige un Erloss sin vor dr versammlete Synod verbrännt wore. Dernoi isch dr Konstantin wider ins Chloschter gsteckt wore, ab do waißt mer nyt me vun em.

## Literatur
* 
* *Costantino, antipapa.* In: Massimo Bray (Hrsg.): *Enciclopedia dei Papi.* Band 1: *Pietro, santo. Anastasio bibliotecario, antipapa.* Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 2000, S. 670–675
*
Stephan IV. (Papst)

Dr **Stephan IV. (V.)** († 24. Jänner 817 z Rom) isch am 22.&nbsp;Juni 816 as Noofolger vum Leo III. zum Papscht gwehlt wore. 

## Lääbe un Wiirke
Em Stephan sy churz Pontifikat isch seli wichtig gsii, wel s zuen ere Aanecherig vum Papschtdum an s sterker wore fränkisch Chenigsgschlächt gfiert het. Dur ihn isch mit em Ludwig em Fromme zum erschte Mol en fränkische Chenig zum Chaiser gsalbt un mit ere vermaintlige *[[Konstantin der Große|Konstantin]]schrone* gchrent wore, dodermit isch s fränkisch Chaiseruum au in di antik weschtremisch Dradition gstellt wore. Dr Stephan het bim Chaiser Ludwig d Garanti vu freie Papschtwahle chenne duresetze. Die isch aber erscht no sym Dod bi dr Wahl vu sym Noofolger Paschalis I. gwährt wore. Mit däm Verzicht uf ständigi Yymischig z Rom het si dr Ludwig geg d Yyflussnahm vum Papscht uf d Entschaidige iber d Zuechumft vu Dynaschti un Chaiserdum welle absichere.

## Zellig
In ere alternative Zellig wird dr Prieschter Stephan (II.) as Papscht anerkännt, wu zum Papscht gwehlt, aber no vor syre Bischofswei gstorben isch. In Folg wären alli andere Päpscht mit däm Name mit ere hechere Nummere zellt, dr Stephan IV. also as *Stephan V.*. In dr Fachliteratur brucht mer vlmol d Schrybwys *Stephan IV. (V.)* go Missverständniss vermyde.

## Literatur
* .
* 

## Weblink

*
Paschalis I. (Papst)

Dr **Paschalis I.** (* an dr Oschtere z Rom; † 11. Februar 824 ebe dert) isch vu 817 bis 824 Papscht as Noofolger vum Stephan IV. gsii.

## Lääbe un Wirke
Dr Paschalis isch Abt vu St. Stephan z Rom gsii, wun er am 25.&nbsp;Jänner 817 zum Papscht gwehlt wore. Är het vum Chaiser Ludwig em Fromme di scho mit sym Vorgänger uusghandlet Garanty vu dr Sälbschtändigkait vum Chilchestaat un dr freie Papschtwahl iberchuu.

Dr Paschalis het si Miei gee um e Kooperation mit em weschtlige Chaiserdum un het 823 dr Lothar I. zum Chaiser gsalbt. Dr Lothar het aber bal wider versuecht, s Papschtdum un dr Chilchestaat änger an s Chaiserdum z binde. Dr Paschalis het dergege versuecht, Yyfluss in dr fränkische Rychschilche z nee un sy Stellig z Rom z feschtige. Är isch au ain vu dr wichtigschte Ferderer vu dr Missionierig vu Nordeuropa. Kulturäll isch er au aktiv un het z Rom Chilche grindet un reschtauriere loo, wu zum Dail mit Mosaik in spotantiker Dradition uusgschmickt wore sin.

Z Rom isch er wäg syre stränge Amtsfierig uubeliebt gsii, 824 isch s zue Uurueje chuu. No sym Dod isch er in dr vu ihm widerufgrichtete Chilche Santa Prassede vergrabe wore, wel s Volk e Grablegig in Alt-St. Peter verhinderet het. Sy Noofolger Eugenius II. het d Bai aber doch in e Kapäll vu dr vatikanische Basilika iberfiere loo. Villicht het er d Zenon-Kapäll in dr Basilika Santa Prassede as Grabstätt fir sy Teodora Episcopa böue loo.

S Patronatsfescht vum hailiggsprochene Paschalis isch am 14.&nbsp;Mai. Kadolische Mahndag isch dr 11.&nbsp;Februar.

## Literatur
* Caroline J. Goodson: *The Rome of Pope Paschal I*. Cambridge University Press, Cambridge 2010.

## Weblink

* 
* Gsamtwärch vu Migne Patrologia Latina mit Inhaltsverzaichnis
Eugen II.

Dr **Eugen II.** († 27. Augschte 827) isch vu Mai 824 bis zue sym Dod Papscht gsii.

## Lääbe un Wirke
Im Inträssi vu dr syt em Stephan IV. guete Beziehige zwische Papscht un Chaiser het dr Eugen II. sy Wahl sofort em Chaiser Ludwig em Fromme aazaigt, wu ne au diräkt bstetigt het un sy eltschte Suhn, Lothar I., uf Italie gschickt het go dr Eugen II. in däm syre Ussenandersetzig mit em remische Volk unterstitze.

Doderdur isch s zue dr Constitutio Romana vum 11.&nbsp;Novämber 824 chuu, wu di chaiserli Oberhohait iber Rom, dr Chilchestatt un d Kurie gsicheret het un u.&nbsp;a. bstimmt het, ass dr Papscht nume vum Klerus un em Adel soll gwehlt wäre un ass dr neigwehlt Papscht vor syre Wei em Chaiser dr Dreiaid mueß laischte. Dr Kumflikt zwisch em Papscht Eugen un dr Stadt Rom het dodermit zuen ere zimlig Reduzierig vu dr Privilegie gfiert, wu em Papscht Paschalis I. gwährt wore sin.

Im Gegezug het dr Ludwig dr Fromm em Papscht in innerchilchlige Froge freii Hang gloo, au in aim viu dr große Kumflikt um die Zyt, nämligem Bilderstryt, wu dr Eugen II. an dr bilderfryndlige Haltig vu syne Vorgänger feschtghaöte het un si dodermit in Widerspruch au zue me große Dail vu dr Chilche gsetzt ghaa het. Ass dr Papscht d Reforme vum Karl em Große het welle furtsetze, het si zaigt im Spotjohr 826 bi dr Synod z Rom, wu 62 Bischef us allne Dail vu Italie chuu sin un wu Maßnahme bschlosse het, wie d Chilchezucht cha glupft wäre un zue dr Klerikerbildig.

## Literatur
* 
* 
* 

## Weblink

* Gsamtwärch vu Migne Patrologia Latina mit Inhaltsverzaichnis
* Enciclopedia dei papi
Valentin (Papst)

Dr **Valentin** († 16. Septämber 827) isch anne 827 churzi Zyt Papscht gsii.

Är isch z Rom uf d Wält chuu un isch wahrschyns im Via-Lata-Dischtrikt ufgwagse. Im Liber Pontificalis wird betont, wie fromm un integer dr Valentin gsii sei un ass en wäge däm dr Papscht Paschalis I. as junge Prieschter zum Archidiakon vum remische Diakonat ernännt heeb. Die yyflussrych Position het au unter em Eugen II. bhalte. No däm sym Dod (27.&nbsp;Augschte 827) isch dr Valentin vermuetlig am Sunntig druf aistimmig zum neie Papscht gwehlt wore. Vu syre churze Amtszyt waißt mer nyt, no nit emol di gnau Duur. Si isch wohl bi rund aim Monet gläge.

## Literatur
* .
* 

## Weblink

*
Christel Peschke

D **Christel Peschke** (* 26. Merz 1938 z Troppau, Tschechoslowakei; † 23. Oktober 2020) isch e dytschi Schauspiileri gsii.

## Lääbe
Noch ere Uusbildig zur Schauspiileri an dr Staatlige Hoochschuel fir Musik un Darstellendi Chunscht Stuegert un verschiidene Engaschmänt z Oberhausen, z Dortmund, z Münster un z Wunsiedel het d Christel Peschke vu 1965 bis zue ire Pänsionierig 2003 fescht em Ensemble vum Theater Augschburg aagheert. Deert isch si au reegelmääßig as Gaschtschauspiileri ufdrätte. Driber uuse het mer si in dr Spiilzyt 2007/08 au im Gärtnerplatztheater z München in Operette un Musical chenne sää. In vyyl Fäärnseeprodukzioone vu dr Augschburger Buppechischte het si as Sprächerin mitgwiirkt. Zäme mit em Geoffrey W. Abbott het si ne CD mit Lieder un Gediicht vum Bertolt Brecht produziert. D Christel Peschke het z Augschburg gläbt.

## Wiichtigi Rolle am Theater Augschburg (Uuswaal)
* *Mutter Courage* in *[[Mutter Courage und ihre Kinder]]* vum Bertolt Brecht
* *Erna* in *Die Präsidentinnen* vum Werner Schwab
* *Aase* in *Peer Gynt* vum Henrik Ibsen
* *Oberin Morton* in *Chicago* vum Bob Fosse (Täxt) un em John Kander (Musik)
* *Frl. Schneider* in *Cabaret* vum Fred Ebb (Täxt) un em John Kander (Musik)
* *Maria* in *Josef und Maria* vum Peter Turrini

## Filmografy
* 1972: *Wir Schildbürger*
* 1982: *Katze mit Hut*
* 1983: *Neues von der Katze mit Hut*
* 1986: *Schlupp vom grünen Stern*
* 1989: *Die Wetterorgel*
* 1989: *Eine kleine Zauberflöte*
* 1991: *Die drei Dschungeldetektive*
* 1992: *Das Burggespenst Lülü*
* 2007: *Christina* (Chuurzfilm) – Reschy: Benedikt Maria Kramer (mit dr Stephanie Gossger, em Michael A. Grimm un em Wolfgang Grabow)
* 2016: *Die Weihnachtsgeschichte*

## CD
* *Bert Brecht – Gedichte und Lieder* mit em Geoffrey W. Abbott

## Weblink
* 

## Fueßnote
Gregor IV.

**Gregor IV.** (* z Rom; † 25. Jänner 844 ebe dert) isch Papscht vu 827 bis 844 gsii. Är isch im Oktober 827 in dr remische Chilche Santi Cosma e Damiano gwehlt wore un het si vor syre Wei s Yyverständnis vum fränkische Chaiser gholt.

## Pontifikat
In dr Zyt vu sym Pontifikat isch s zue schwäre Ussenandersetzige im Frankrych chuu. Dr Ludwig dr Fromm het s Rych unter syne drei Sihn us erschter Eh ufdailt ghaa. Wu 823 sy zwoot Wyb no ne Suhn (Karl dr Chahl) uf d Wält brocht het, het er dr Ufadilig vum Rych zue däm syne Gunschte gänderet.

Dr Versuech vum Ludwig em Fromme, em Pippin sy Herrschaftsbiet Aquitanie em Karl z gee, het 833 zue me Ufstand vu allne drei elter Sihn gfiert. Dr Papscht Gregor isch iber d Alpe graist un het vergäbes versuecht, e gietligi Ainigung z braiche. Schließli sin si d Heer vu dr Kontrahänte Ändi Juni 833 uf em Rothfäld bi Colmer vyl Däg gegeniber gstande, ohni ass es zue re Schlacht chuu isch. Dr Papscht Gregor IV. het us em Heerlager vum Chaiser Verhandlige mit dr Sihn gfiert, däne isch s aber glychzytig glunge, nodisno d Barteigänger vum Chaiserr uf iri Syte z zie. Dr Lothar I., em Ludwig sy eltschte Suhn, het dr Papscht fir si chenne ginne. Dr Ludwig isch abgsetzt wore, dr Papscht het gmerkt,a ss er as Marionette missbruucht woren isch.

Dr Gregor IV. het dr hailig Ansgar as Missionar uf Skandinavie gschickt, dodermit het d Chrischtianisierig vu dr Normanne aagfange. Im Byzantinische Rych isch um die Zyt dr Bilderstryt z Änd gange. Derzue het dr Gregor Allerhailige, wu in dr Oschtchilche scho syt em Papscht Bonifatius IV. gfyrt woren isch, dert aber am Sunntig no Pfingschte, fir di gsamt Weschtchilche uf dr 1. Novämber glait. Dr Gregor isch am 25.&nbsp;Jänner 844 z Rom gstorbe.

Dr Papst Gregor IV. giltet as Urheber vum Gregoriusfescht.

## Literatur
* 
* Horace Mann: ''Pope Gregory IV.'' In: *The Catholic Encyclopedia*. Band 6, Robert Appleton Company, New York 1909.
* Cornelia Scherer: *Der Pontifikat Gregors IV. (827–844). Vorstellungen und Wahrnehmungen päpstlichen Handelns im 9. Jahrhundert.* Hiersemann, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-7772-1308-8.

## Weblink

## Fueßnote
Sergius II.

Dr **Sergius II.** (* um 790; † 27. Jänner 847) isch vu 844 bis 847 Papscht vu dr kadolische Chilche gsii.

## Läbe un Wirke
Dr Sergius isch us ere adlige Familie chuu, wu insgsamt drei Päpscht druis firigange sin. Är isch in dr *schola cantorum* erzoge wore un het frie as wichtige Mann in dr Chilche gulte. Unter em Paschalis I. (817–824) isch er zum Kardinalprieschter vu dr Santi Silvestro e Martino ai Monti ernännt wore, un sy Vorgänger Gregor IV. het en in dr yyflussrych Rang vun eme Erzprieschter glupft. Noch em Dod vum Gregor isch dr Sergius bi me Dräffe vu dr Chilcheobere as Noofolger bstimmt wore. Dergege isch e Dekan mit Name Johannes ufgstande, wu it ere braite Volksmängi im Rugge au um dr Papschrdron kämpft het. No gwaltsame Uusschrytige isch dr Johannes in e Chloschter verbannt wore, un dr Sergius het sy Amt chenne aadrätte.

Iber dr Karakter vum Sergius gehn d Bricht ussenander: In verschidene Editione vum Liber Pontificalis wird er stark gegesätzli bschribe: In ere nume fragmäntarisch erhaltene Uusgab wird bhauptet, dr Sergius heb si lieber flaischlige Gniss gwidmet un d Amtsgschäft sym Brueder Benedikt iberloo. Derzue soll er an ere schwäre Gicht glitte haa, wu ne lybli un gaischtig stark yygschränkt heb. In dr andere Uusgabe stehn d Iberliferige in vollem Kontrascht derzue. D Wisseschaft beziet si hite mee uf sälli Editione, wu ne positiver Bild vum Sergius zaichne.

Bal no syre Ernännig isch dr Sergius in Konflikt mit em Chaiser Lothar I. grote, wu si bi dr Papschtwahl ibergange gfielt het un dodrum sy Suhn Ludwig mit ere Armee uf Rom gschickt het. Em Sergius isch s in letschter Minut glunge, dr Konflikt z entschärfe un en bewaffnete Kampf um Rom z verhindere. Go dr Fride sichere, het er dr Ludwig II. zum Chenig gchrent un em chaiserlige Beroter Drogo, em Bischof vu Metz, di päpschtli Gsandtewird fir s Oscht- un s Weschtfrankrerych verleent.

No churz vor sym Dod het dr Sergius en heftige Aagriff vu dr Sarazene uf Rom mießer mitmache. Dr alt Petersdom un d Chilche St. Paul sin schwär bschädigt wore, un nume dr verbitteret Widerstand vu dr Aawohner het d Aagryfer draa ghinderet, d Stadt sälber z verwieschte.

Dr Sergius II. isch no sym Dod im Petersdom vergrabe wore.

## Literatur
* .
* Johannes Haller: *Das Papsttum. Idee und Wirklichkeit. Band 2. Der Aufbau.* Rowohlt, Reinbek 1965 (rowohlts deutsche enzyklopädie 223/224), S. 27–29 und 376.
* 

## Weblink

*
Leo IV. (Papst)

Dr **Leo IV.** (* um 790; † 17. Juli 855 z Rom) isch vum 10.&nbsp;April 847 bis zue sym Dod Papscht gsii.

## Läbe un Wirke
Dr Leo isch e Suhn vum remische Burger Rodualdus gsii. Vor syre Wahl isch er Subdiakon un Kardinalprieschter vu Santi Quattro Coronati gsii.

In dr Zyt vu sym Pontifikat het er d Stadt Rom gege Aagriff us em Morgeland mieße verdaidige. Anne 849 hän di päpschtlige Druppe in dr Seeschlacht vu Ostia en entschaidende Siig iber d Sarazene chenne braiche. Dr Leo IV. het d Tibermindige un d Gegnig um St. Peter, wu weschtli vum Tiber gläge isch, feschtige loo (Leoninischi Muure).

Em Leo sy Noofolger soll noch ere Legänd, wu scho im Mittelalter ufchuu isch, d Päpschti Johanna gsii syy. Ihri Exischtänz isch aber historisch nit belait. Dr Noofolger, wu in dr chilchlige Annale gfiert wird, isch dr Benedikt III., wu aber d Exischtänz vun em vu dr Aahänger vu dr Legänd aazwyflet wird.

Dr Leo IV. ghert zue dr Hailige vu dr Kadolische Chilche, sy Patronatsfescht isch am 17.&nbsp;Juli, sym Dodesdag.

## Literatur
* 
* Klaus Herbers: *Leo IV. und das Papsttum in der Mitte des 9. Jahrhunderts. Möglichkeiten und Grenzen päpstlicher Herrschaft in der späten Karolingerzeit.* (= *Päpste und Papsttum*, Bd. 27) Anton Hiersemann, Stuttgart 1996, ISBN 3-7772-9601-5.

## Weblink
Johannes VIII. (Gegenpapst)

Dr Diakon **Johannes** isch Ändi Jänner 844 noch em Dod vum Papscht Gregor IV. vu dr Bevelkerig vu Rom zum Papscht glupft wore. Är het Chriegswaffe härschaffe loo, go gwaltsam in Lateranpalascht yydringe. Wu chruz druf dr Sergius II. zum rächtmäßige Papscht gwehlt woren isch, het där dr Johannes zue re Chloschterhaft verurdailt.

In dr Zellig vum *[[Liber Pontificalis]]* wird as *Johannes VIII.* un as Gegepapscht gfiert.

## Literatur
* 
* John N.D. Kelly: *Gran Dizionario Illustrato dei Papi.* Edizioni Piemme S.p.A., Casale Monferrato  1989, ISBN 88-384-1326-6, S. 279.
* Claudio Rendina: *I papi.* Ed. Newton Compton, Rom 1990, S. 266.
* Christiane Laudage: *Kampf um den Stuhl Petri. Die Geschichte der Gegenpäpste.* Herder, Freiburg im Breisgau 2012, ISBN 978-3-451-30402-6, S. 52 f.

## Weblink
Benedikt III.

Dr **Benedikt III.** († 17. April 858 z Rom) isch Papscht vu 855 bis 858 gsii. 

## Läbe
Bi dr Papschtwahl isch s zue Händel zwische dr Aahänger vu dr Kandidate chuu. Zerscht isch dr Benedikt vum Anastasius III., wu vu dr chaiserlige Bartei unterstitzt woren isch un hit as Gegepapscht gfiert wird, abgsetzt un yygchärchert wore. Wu aber dr Anastasius d Unterstitzig verlore het, isch dr Benedikt frei chuu un am 29.&nbsp;Septämber 855 gweit wore. As Papscht isch s em glunge, dr Yyfluss vum Papschtdum in dr Chilche z staigere. Dr Benedikt het si derfir yygsetzt, ass d Eh hailig blybt, un het gege dr Sitteverfall vum Adel un em hoche Klerus kämpft. Au het er gege d Absetzig vu Bischef dur Laie z Ängland proteschtiert. In dr Zyt vu sym Pontifikat sin d Spannige zwische dr remische un dr orthodoxe Chilche z Byzanz scherfer wore. Am 17. April 858 isch er z Rom gstorbe.

## Benedikt III. un d Legänd um d Päpschti Johanna

S Pontifikat vum Benedikt III. wird vylmol im Zämehang mit dr Legänd vun ere Päpschti Johanna gnännt. No e baar umstrittene Theorie heeb die Päpschti zwische dr Pontifikat vum Leo IV. un em Benedikt III. amtiert. Dr Benedikt III. isch no allne aktuälle Papschtlischte dr offiziäll Noofolger vum Papscht Leo IV. gsii. S lige aber nume relativ wenig belaiti Informatione iber ihn vor. Aahänger vum dr Päpschtenelegänd vermuete wäge däm, ass dr Benedikt III. vu dr remisch-kadolische Chilche im 17. Johrhundert erfunde wore sei, go d Päpschti Johanna us dr Gschicht uuszlesche. Hite gehn di maischte Hischtoriker dervu uus, ass d Johanna-Gschicht aini vu dr im Mittelalter seli beliebte erfundene Legände iber d Chilche isch. E Indiz derfir isch, ass Päpschti Johanna erscht im 13. Johrhundert in dn Liber Pontificalis yydrait woren isch, no dr Vereffetlichung vu dr Chronik vum Martin vu Troppau, wu d Päpschti zum erschte Mol 1277 gnännt het, 400 Johr no ihrem aageblige Pontifikat. S git aber kai anderi friejeri Quälle, wie d These untermuure deete.

## Literatur
* 
* 

## Weblink
Fritz Gallati

Dr **Fritz Gallati** (* 24. Merz 1935 z Lachen SZ ; † 25. Oktober 2020 z Lieschtel BL) isch e Schwyzer Velorännfahrer gsii. Är isch fir dr Veloclub Rhyfälde gfahre.

## Läbe
Anne 1954 het dr Fritz Gallati mit em Velorännsport aagfange, aagregt dur di internationale Erfolg vu dr Schwyzer Velorännfahrer Hugo Koblet, Ferdy Kübler un Fritz Schär. Sy Vater het s em verbote, Veloränne z fahre, un het verlangt, ass dr Gallati zerscht sy Lehr as Sanitärinschtallateur abschließt. Hinter em Rugge vum Vater het er aber ainewäg aagfange, Junioreränne z fahre, het aber au sy Lehr fertiggmacht. Zue dr Arbet isch er alliwyl vu sym Wohnort Mumpf us mit em Velo uf Basel e Strecki vu 40 Kilometer gfahre, was em glychzytig as Training dient het. Mit sym Siig bim Bryys vum Zürichsee 1956 het er si fir di domolig schwyzerisch A-Klasse vu dr Amateur qualifiziert.

Anne 1956 isch dr Fritz Gallati fir d Schwyzer Nationalmannschaft vu dr Amateur nominiert wore, 1958 isch er Schwyzer Vize-Maischter im Stroßeränne vu dr Amateur un Zweete vu dr *Stausee-Rundfahrt Chlingnau* wore un het di renommiert *Kaistenberg-Rundfahrt* gwunne. Im nämlige Johr isch er au zum erschte Mol bi dr UCI-Stroßewältmaischterschaft derby gsii, het dert aber vyl Bäch ghaa un isch noch e baar Defäkt 69. wore. Nodäm er no e baar Ränne as Amateur bstritte ghaa het, isch er im Friejohr 1959 zue dr Profi iberdrätte un isch bi dr Schwyzer Stroßemaischterschafte uf Blatz drei chuu. Sy erscht Start bi dr Wältmaischterschafte vu dr Beruefsfahrer het en uf Blatz 44 brocht. Är isch bi dr große Rundfahrte un Klassiker aadrätte, sy beschti Blatzierig isch dr 15. Platz 1961 bi *[[Mailand–Sanremo]]* gsii. 1960 het er si entschide bi dr Steher z starte un isch diräkt Zweete vu dr nationale Maischterschaft wore. 1961 het dr Gallati dr Schwyzer Maischtertitel vu dr Steher gwunne, 1962 un 1965 het er där Erfolg chenne widerhole. 1961 isch er d Tour de France in dr kombinierte Mannschaft Schwyz/Luxemburg gfahre. Är isch d Tour bis Paris z Änd gfahre un isch 63. wore.

Bsunders Ufsää erregt het en Vorfall um dr Gallati bi dr UCI-Bahn-Wältmaischterschafte 1961 vor haimischem Publikum z Züri: Bim Steher-Ränne het er wäg Doping e Zusammenbruch, schwebte in Lebensgefahr, und die Ärzte konnten erst in letzter Minute sein Leben rämebruch erlitte. Dr Gallati sälber isch derno fir drei Monet, drei vu syne Bedreier bis Ändi 1966 gspeert wore, eme vierte syner Ländig d Lizänz entzoge.

Anne 1965 het dr Fritz Gallati ufghert mit syre Velosport-Karriere.

No sym Karriereänd het er bis zue syre Pensionierig in sym glehrte Beruf gschafft. In syre Freizyt isch er as Clown „Balloni“ ufdrätte.

## Weblink
* 
* 
* D „Fritz Gallati Story“ uf radrennclubbasel.ch
* dr Fritz Gallati bim Veloclub Rhyfälde

## Fueßnote
Grandval

**Grandval** isch de Name vo däne Gmeinde:
* Grandval BE, e Gmeind im Kanton Bärn, Schwiz
* Grandval (Puy-de-Dôme), e Gmeind im Département Puy-de-Dôme, Region Auvergne-Rhône-Alpes, Frankriich

**Grandval** isch de Name vo däne Gwässer:
* Talsperre Grandval, en Stausee vom Fluss Truyère im Département Cantal, Region Auvergne-Rhône-Alpes, z Frankriich

**Grandval** isch de Familiename vo däne Persone:
* Clémence de Grandval (1830–1907), e französeschi Komponisti (Marie Félicie Clémence de Reiset, Madame de Grandval, Vicomtesse de Grandval)
* Gilbert Grandval (1904–1981), en französische Hochkommissar im Saarland, Generalresident für Marokko, Minister z Frankriich
* Nicolas Racot de Grandval (1676–1753), en französische Komponist, Cembalist und Dramaturg

**Lueg au:**
* Kloster Moutier-Grandval, ehmoligs Chloster z Moutier, Kanton Bärn, Schwiz
Wingolf

De **Wingolf** isch e Zämmeschluss vo über 30 Korporazione z Düdschland, z Eschdland und z Öschdrich. Si sin chrischdlich, träged Kulöhr und duend Duell un Mensur ablähne.

## Prinzipie un Sümbol
De Wingolf hät drai Kernprinzipie: Chrischdianum, Academicum un Korporativum. S Motto isch  „Δι ἕνος πάντα“ - „Di henos panta“ (sell isch Griechisch: *Dur ein ([[Jesus Christus|Jesus]]) alles.*)

D Farbe vum Wingolf sin schwarz-wiis-gold. S Wabbe isch e eifachs Jerusalemkrüz.


|Chattia Aachen
|Hamburger Wingolf
File:Wappen_des_K%C3%B6lner_Wingolfs_nach_Doeberl_(1931).png|Kölner Wingolf
File:MchII-1903.png|Münchener Wingolf II an der Technischen Hochschule
File:Wappen_der_Wingolfsverbindung_Arminia_Dorpatensis_nach_Doeberl_(1931).png|Armina Dorpatensis


Sit 1850 treffed sich diä Mitglider alli zwai Johr zum Bundfäscht („Wartburgfäscht“). Sit 1991 findet säll au uf de Wartburg schdat, wo d Martin Luther d Bibel übersätzt hät.

## Bikanndi Mitglider
* Christian Mergenthaler (1884–1980), nationalsozialistische Politiker, Mitglid vom württebärgische Landdag und vom Riichsdag, württebärgische Minischterpresidänt und Kulturminischter
* Karl Friedrich Müller (1902–1983), dütsche Sprochwisseschaftler, Dialäktforscher und Lehrer

## Lideradur
* Hans Waitz: *Geschichte des Wingolfbundes aus den Quellen mitgeteilt und dargestellt.* Waitz, Darmstadt 1896, 2. Auflage 1904, 3. Auflage 1926.
* Hans Waitz (Hrsg.): *Geschichte der Wingolfsverbindungen.* Waitz, Darmstadt 1913.
* Otto Imgart: *Der Wingolfsbund in Vergangenheit und Gegenwart.* In: *Das Akademische Deutschland.* Bd. 2: *Die deutschen Hochschulen und ihre akademischen Bürger.* Berlin 1931.
* Hugo Menze, Hans-Martin Tiebel: *Geschichte des Wingolfs 1917–1970.* Lahr 1971.
* Verband Alter Wingolfiten (Hrsg.): *Geschichte des Wingolfs 1830–1994.* 5. Auflage. Detmold 1998.

## Weblink
* D Website vom Wingolf
Chattia Aachen

D **Wingolfsverbindung Chattia zu Aachen** (oder churz *Chattia Aachen*) isch di weschdlichschdi Verbindig im Wingolf in Nordrhy-Weschtfale. Si isch 1952 vo Studente a de RWTH Aachen als Dochderverbindig vo de Chattia us Würzburg gründed worde. 

Si isch chrischdlich, lehnt Duell un Mensur ab und träit d Farbe wiis-gold-rot. D Chappefarb isch rot. 

De ainzelne Mitglider sait me churz d *Chatten*.

## Literatür
* Hugo Menze, Hans-Martin Tiebel: *Geschichte des Wingolfs 1917–1970.* Lahr 1971.
* Verband Alter Wingolfiten (Hrsg.): *Geschichte des Wingolfs 1830–1994.* 5. Auflage. Detmold 1998.

## Weblink
* D Website vo de Chattia Aachen
Münchener Wingolf

De **Münchner Wingolf** isch diä äldischdi chrischdlichi Verbindig in München un diä zweidäldischdi bayrischi Verbindig im Wingolf. Si isch 1896 gründet worde. 

Si isch chrischdlich, lehnt Duell un Mensur ab und träit d Farbe schwarz-wiis-gold. D Chappefarb isch rot.

Vu 1926 bis 1928 hät diä Verbindig d Leitig über de Wingolf ghaa.

## Literatür
* Michael Doeberl, Alfred Bienengräber (Hrsg.): *Das akademische Deutschland.* Band 2: *Die deutschen Hochschulen und ihre akademischen Bürger.* C.&nbsp;A.&nbsp;Weller, Berlin 1931, S.&nbsp;972.
* Wilhelm Störmer (Hrsg.): *100 Jahre Münchener Wingolf.* Selbstverlag zum 100. Stiftungsfest, München 1996.
* Hans Waitz (Hrsg.): *Geschichte der Wingolfsverbindungen.* Verlag Joh. Waitz, Darmstadt 1913.

## Weblink
* D Website vom Münchner Wingolf
* Couleurkarten vom Münchener Wingolf
Armina Dorpatensis

D **Arminia Dorpatensis** isch diä nördlichschdi Verbindig im Wingolf. 

Si isch 1850 a de Universität Tartu (Dorpat) gründet worde. Ab 1923 isch diä Tradition vom Wingolf z Danzig widergfüert worde, schböder vom Wingolf z Darmstadt. Mit de Neuschdiftig 1994 isch d Arminia Dorpatensis widr z Eschdland präsend. 

Si isch chrischdlich, lehnt Duell un Mensur ab und träit d Farbe schwarz-wiis-gold. D Chappefarb isch schwarz.

De ainzelne Mitglider sait me churz d *Arminen*. 

## Literatür
*  (Digitalisat)
* Anatol Kasperowitsch: *Arminia Dorpatensis und die Pflege studentischer Tradition.* In: Historical Society of Mecklenburg Upper Canada (Hrsg.): *German-Canadian Yearbook,* Vol. 3, 1976, S.&nbsp;279–281.
* Lauri Hussar: *10 Jahre nach der Neustiftung der Arminia Dorpatensis. Die Entstehung einer europäischen Studentenverbindung.* In: *Wingolfsblätter,* Heft 1 (2004).

## Weblink

* www.arminia.ee – D Website vo de Arminia
Freiburger Wingolf

De **Friburger Wingolf** isch di südlichschdi Verbindig im Wingolf z Bade-Württebärg. Si isch 1911 vo Studente a de Albert-Ludwigs-Universitet z Friburg im Brisgau gründed worde. 

Si isch chrischdlich, lehnt Duell un Mensur ab und träit d Farbe schwarz-wiis-gold. D Chappefarb isch wiis. 

De ainzelne Mitglider sait me d *Wingolfiten*.

## Literatür
* Friedrich Kaufmann: *Wingolf in Freiburg*, in: Wingolfsblätter 1912, Nr. 6, S. 65f.
* Verband Alter Wingolfiten (Hrsg.): *Geschichte des Wingolfs 1830–1994.* 5. Auflage. Detmold 1998.

## Weblink
* D Website vom Friburger Wingolf
* Couleurkarten vom Friburger Wingolf
Münchener Wingolf II

De **Münchner Wingolf an der Technischen Hochschule** (churz *Münchener Wingolf II*) isch e chrischdlichi Verbindig z München gsii. Si isch 1901 vo Studente a de TH München als Dochderverbindig vom Münchener Wingolf gründed worde. 1908 isch si mit de Mueterverbindig zämmegschlosse worde.

Si isch chrischdlich gsii, d Farbe sin schwarz-wiis-gold gsii, d Chappefarb schwarz. S Motto isch „Δι ένoς πάντα“ - „Di henos panta“ gsii (sell isch Griechisch: *Dur ein (Jesus) alles*).

## Literatür
* Michael Doeberl, Alfred Bienengräber (Hrsg.): *Das akademische Deutschland.* Band 2: *Die deutschen Hochschulen und ihre akademischen Bürger.* C.&nbsp;A.&nbsp;Weller, Berlin 1931, S.&nbsp;972.
* Wilhelm Störmer (Hrsg.): *100 Jahre Münchener Wingolf.* Selbstverlag zum 100.&nbsp;Stiftungsfest, München 1996.
* Hans Waitz (Hrsg.): *Geschichte der Wingolfsverbindungen.* Verlag Joh. Waitz, Darmstadt 1913.

## Weblink
* muenchen.wingolf.org – D Website vom Münchner Wingolf
* Couleurkarten vom Münchener Wingolf II
Anastasius III. (Gegenpapst)

Dr **Anastasius Bibliothecarius** († 879), as **Anastasius III.** im Johr 855 fir churzi Zyt Gegepapscht, isch e Gaischtlig un Chilchehischtoriker im 9. Johrhundert gsii. Sy Name stammt us em Griechische un maint: „där, wu uferstanden isch“.

## Läbe
Dr Anastasius isch dur dr Papscht Leo IV. zum Kardinalprieschter vu San Marcello ernännt wore, aber anne 850 us sym Amt glupft un exkommuniziert wore, 853 isch iber ihn dr Bannfluech (Anathema) verhänkt wore. Unterstitzt vu dr Bartei vum Chaiser Lothar I. het er versuecht, si as Gegepapscht geg dr Benedikt III. z bhaupte un het dä im Septämber 855 gfangesetze loo. S het massivi Widerstand us dr Bevelkerig dodergege gee, dr Benedikt III. isch schließli befreit un am 29. September 855 gweit wore.

Dr Anastasius het si mit syre Niderlag abgfunde. Anne 867 isch er vum Papscht Hadrian II. zum Bibliothekar vu dr Remische Chilche ernännt wore, was em dr Byname *Bibliothecarius* brocht het.

Wel dr Papscht Hadrian II. glaubt ghaa het, ass dr Anastasius an dr Ermordig vu syre Dochter mitgmacht heb, het er en am 12. Oktober 868 dur e Synod z Santa Prassede exkommuniziere loo un het em verbote, si wyter wie 40 Myle vu Rom ewägzgoo.

Anne 869 isch dr Anastasius im Ufdrag vum Chaiser Ludwig II. uf Konstantinopel graist, go d Verhandlige iber e Hochzyt zwisch em Caesar Konstantinos un dr Irmingard, dr Dochter vum Frankechaiser wyterzfiere. Dert het er dr remische Legate sy Dienscht as Dolmetscher aabote un het in däre Roll am IV. Konzil vu Konstantinopel dailgnuu. Do het er vu allne wichtige Dokumänt latynischi Abschrifte gmacht, wun er persenlig uf Rom brocht het. Dä wichtig persenlig Erfolg wird au dr Grund gsii syy, wurum en dr Hadrian II. wider in sy alti Stellig as Bibliothekar yygsetzt het.

Dr Anastasius Bibliothecarius het zwische 873 un 875 e Chronik, d Chronographia tripartita, in latynischer Sproch zämegstellt, wu uf dr griechische Chronike vum Georgios Synkellos, em Theophanes un em Patriarche Nikephoros basiert het.

Dr Anastasius het au di erscht Uusgab vum Liber Pontificalis abgschlosse, wu syt em 6. Johrhundert gfiert woren isch. Ass es in däre Uusgab e Beleg fir d Exischtänz vun ere Päpschti Johanna git, wie vylmol bhauptet wird, stimmt nit. E sonige Noodrag in eme *Liber*-*Pontificalis*-Manuskript im Vatikan wird uf s 13. Johrhundert. Är wird unter em Yyfluss vu dr Chronik vum Martin vu Troppau entstande syy un cha nit as zytgnessischi Quälle gwärtet wäre.

## Literatur
* Bronwen Neil: *Seventh-Century Popes and Martyrs. The Political Hagiography of Anastasius Bibliothecarius.* Brepols, Turnhout 2007, ISBN 978-2-503-51887-9.
* 

## Weblink
* 

## Fueßnote
Christophorus (Gegenpapst)

Dr Remer **Christophorus** isch Kardinalprieschter vu Sankt Damasus gsii. Im Septämber 903 het er e Revolte gege dr Papscht Leo V. aagfiert, het en ins Gfängnis gheie loo un si derno sälber zum Papscht wehle un weie loo. 

Scho vier Monet speter het en s nämlig Schicksal wie dr Leo droffe. Dr Sergius, Bischof vu Cerveteri, het scho 897/898 versuecht Papscht z wäre. Im Jänner 904 het är si jetz wehle loo, het d Macht griffe un het dr Christophorus in s nämlig Gfängnis gheie loo, wu au dr Leo V. din hockt isch.

Iber s wyter Schicksal vum Christophorus wsaiß mer nit vyl. Noch em Hermann vu Rychenau isch er no sym Sturz Mench wore. Dr Eugenius Vulgarius brichtet dergege, ass er dur dr Sergius III. umbrocht wore isch, wu aagebli di beede andere Pretendänte het hiirichte loo, wel er nit het welle aaluege, wie si im Gfängnis gsärblet sin.

Vu verschidene Quälle wird dr Christophorus as legitime Papscht, aber au as Gegepapscht gnännt. Bishär isch s nit megli, gnau z sage, eb er legitim gsii isch.

## Literatur
*
Leo VIII.

Dr **Leo VIII.** (* z Rom; † 1. Merz 965) isch ab em 4.&nbsp;Dezämber 963 Papscht gsii.

## Pontifikat
Sy Vorgänger Johannes XII. isch dur e Synod, wu vum remisch-dytsche Chaiser Otto I. yygruefe woren isch, noch ere Aachlag gege ihn wäge zahllose Verbräche abgsetzt wore. D Synod het no dr Leo VIII. am 4.&nbsp;Dezämber 963 zum Papscht gwehlt.

Dr Protonotarius Leo het as wirdige Mann gulte, isch aber zum Zytpunkt vu syre Ernännig zum Papscht Laie gsii. Gege dr Kanon isch er vum Bischof vu Ostia an aim Dag nochenander zum Ostiarius, Lektor, Exorzischt, Akolyth, Subdiakon, Diakon, Prieschter un schließli zum Bischof gweiht. No syre Wahl isch dr Leo&nbsp;VIII. uf Basis vum *Privilegium Ottonianum* as Papscht indronisiert wore. Drotz ass er vun e Dail zum Gegepapscht erklert woren isch, giltet är as rächtmäßige Noofolger vum Johannes XII.

Dr Johannes XII. sälber het nie uf sy Rächt verzichtet ghaa un het, wu dr Chaiser Rom verloo het, e Synod abghalte. Di nämlige Bischef, wu ihn dodmol abgsetzt ghaa hän, hän jetz s nämlig Urdail gege dr Leo VIII. gfällt. Dr Johannes XII. isch aber am 14.&nbsp;Mai 964 gstorbe.

Ohni si wyter um dr Leo VIII. z schääre, wu im Lager vum Chaiser Otto Zueflucht gsuecht ghaa het, hän d Remer jetz dr Benedikt V. (22.&nbsp;Mai bis 23.&nbsp;Juni 964) zum Papscht gwehlt. Dr Otto, wu in däre Wahl e Bruch vum zerscht au vum Johannes XII. billigte Privilegium gsää het, isch jetz mit ere starke Heeresmacht gege Rom zoge. Dr Benedikt V. isch abgsetzt un an sy Stell wider dr Leo VIII. ins Amt glupft wore, där isch aber isch im Merz 965 gstorbe.

## Literatur
* 
* 

## Weblink
Argentina Straßburg

De **Argentina Strosburi** (ditsch *Argentina Straßburg*) isch e Verbindig z Strosburi gsii. Si isch 1857 vo chrischdlich-ditsche Studente gründed worde. 1939 isch si ufglöst worde.

Si isch chrischdlich gsii, d Farbe sin schwarz-wiis-gold gsii, d Chappefarb schwarz. S Motto isch „Δι ένoς πάντα“ – „Di henos panta“ gsii (sell isch Griechisch: *Dur ein (Jesus) alles*).

## Literatür
* * Reinke Eisenberg, Uli Steiger (Hrsg.): *Wappenbuch des Wingolfs.* Edition Piccolo, Hannover 2017, S. 120f.
Johannes XIII. (Papst)

Dr **Johannes XIII.** (* z Rom; † 6. Septämber 972 ebe dert) isch vum 1.&nbsp;Oktober 965 bis 972 Papscht gsii. 

## Pontifikat
Noch em Dod vum Papscht Leo VIII., wu vum Otto I. unterstitzt woren isch, isch dr Johannes uf Bedrybe vum Chaiser un in Gegewart vu dr chaiserlige Gsandte Bischof Liutprand vu Cremona un Otger vu Speyer gwehlt wore. Är isch mit em Alberich II. vu Spoleto verwandt gsii – villicht e Suhn vu dr Theodora dr Jingere, dr Schweschter vu dr Marozia – un isch villicht us dr Familie vu dr Crescentier gsii, wu in syre Amtszyt iri Macht z Rom stark hän chenne uusböue. Vor sym Pontifikat isch er vu 961 bis 965 Bischof vu Narni un Bibliothekar vu dr Remische Chilche gsii.

In syre gsamte Amtszyt isch er uf dr Syte vum Otto I. gstande. Wäge sym autoritäre Stil isch er bi me Ufstande vu chaiserfyndlige Fraktione zytwys in Gfangeschaft gsii, wun er schließli drus het chenne flichte. Wu dr Chaiser zum vierte Mol uf Rom chuu isch, het er e hert, aber uubluetig Gricht abghalte. Dr Chaiser het dr Chilchestaat wider härgstellt un s Patrimonium Petri au no greßer gmacht. Derno het er dr Adalbert vu Ivrea, wu ne letscht Mol ufgstande isch, uf Korsika verdribe, wu si sällem sy Spure verliere.

Dr Papscht het am 25.&nbsp;Dezämber 967 dr Suhn vum Chaiser Otto, dr Otto II., zum Mitchaiser gchrent. Dodermit het dr Vater d Dronfolg im Hailige Remische Rych welle sichere. Anne 967 het er uf ere Synod z Ravenna s Bischtum Magdeburg zum Erzbischtum glupft. Des Bischtum het as Uusgangspunkt vun ere neie Slawemission dient. Am 19.&nbsp;April 972 het dr Johannes XIII. dr Otto II. mit dr byzantinische Brinzässi Theophanu dröut. Dur s Lupfe vu Capua un Benevent zue Erzbischtimer het er aber d Spannige mit dr Oschtchilche greßer gmacht, wel bodi Stedt bis dert unter byzantinischem Yyfluss gstande sin.

Dr Johannes XIII. isch am 6.&nbsp;Septämber 972 z Rom gstorbe.

## Literatur
* R. Barth, F. Bedürftig: *Taschenlexikon Päpste*. Piper, München 2000.
* 
* 
* *Johannes XIII.*, In: Hans Kühner: *Lexikon der Päpste*

## Weblink
Bonifatius VII.

Dr **Bonifatius VII.** (* z Rom; † Juli 985), aigetli **Franco, Suhn vum Ferrucius**, isch anne 974 Gegepapscht un 984/85 Papscht gsii.

## Läbe
Dr Kardinaldiakon Franco isch uf Bedrybe vu remischer Adlige unter em Crescentius de Theodora as Gegepapst gege dr Benedikt VI. gwehlt wore, wu dur dr vum Bonifatius aagstiftete un bstochene Prieschter Stephan un däm sym Brueder 974 ermordet woren isch. No nume sechs Wuche het dr Bonifatius VII. aber vor em Otto II. uf Byzanz mieße flichte, doderby het er Schätz vu dr Peterschilche mitgnuu. Dr Papscht Benedikt VII. het en dodruf exkommuniziert.

Wu dr Otto gstorben isch, isch dr Bonifatius 984 uf Rom retuurchuu un het dr Papscht Johannes XIV. gfange nee un in dr Ängelsburg yykärker loo un het si sälber zum Papscht ernännt. Am 20. Augschte 984 isch dr Johannes XIV. vermuetlig ermordet wore. Elf Monet druf isch au dr Bonifatius gstorbe, vermuetli gwaltsam. S remisch Volk het sy Lych gschändet un dur d Stroße gschlaipft.

Scho zue syne Läbzyte isch dr diktatorisch Bonifatius VII. e *Malefatius* (= eber, wu Beses macht) un e *horrendum monstrum* (d.&nbsp;h. furchtbar Unghyyrr) gnännt wore.

In syre zwoote Amtszyt wird dr Bonifatius VII. zmaischt as rächtmäßige Papscht aagluegt, au wänn des wäg sym Läbeswandel umstritten isch. Dr negscht Dreger vum Name, wu si Bonifatius VIII. gnännt het, het aber d Legitimitet vum froglige Pontifikat vum Bonifatius VII. schyns anerkännt, wie mer us syre Nameszellig cha schließe.

## Literatur
* 
* 
* 
* 

## Fueßnote