Siders

**Siders** (uf französisch: **Sierre**, im frankoprovenzalische Tieläkt: **Siérro** [ˈʃiːrːo, ʃiːʀo]) isch e Munizipalgmeind und e Stadt im Kanton Wallis i der Schwiiz und der Houptort vom Bezirk Siders.

## Geografii
S Gmeindpiet vo Siders liit im Roonetal im middlere Wallis, zum gröschte Deil ufem Talbode beidsits vom Fluss. Uf der Nordweschtsyte si oberhalb am Bärghang d Gmeinde Veyras, Venthône, Crans-Montana und Lens. Uf der Südsyte chunt Siders a d Gmeindpiet vo Anniviers, Chippis, Chalais und Grône. S Taal uf liit obedra im Bezirk Leuk, ännet der Raspille, d Gmeind Salgesch. Bi der Raspille isch d Sproochgränze zwüschem französischsprochige Underwallis und em dütschsprochige Oberwallis. Uf der Südsyte vom Fluss ghört en Deil vom Pfynwald und dört drüber der höch Bärghang bis ufe an Bärggrat bi *Le Couquelle* au zu Siders. Us de Sytetäler chöme im Norde vier grösseri Bech vom Bärg bi Siders obenabe, näbe der Raspille au no d Sinièse, d Mondarèche und d Vanire; vo Süde münde d Navisence, der Bach usem Eifischtal, und d Rèche, wo bi Réchy obenabe chunt, i d Roone. Im ganze Gmeindbann vom Pfynwald bis Granges, wo öpe 12 Kilometer lang isch, gids nün Brugge über d Roone, zwei dervo sind für d Autobaan.

Näbem alte Zäntrum vo Siders sind usserhalb im Stadtpiet d Quartier und Dörfli Granges, Pont Chalais, Sous Géronde, Noes, Liddes, Villa, Goubing, Muraz und Raspille.

## Gschicht
S eltischte Bouwärch vo Siders isch d Chappele vom Sankt Ginier us em früene Middelalter. Uf em Hügel *Géronde*, wo vom ene uralte Bärgsturz här chunt, stoot sid em 14. Johrhundert s Chloschter Géronde, wo hüt d Trappischdinne drin woone. Im Middelalter isch d Chaschtlanei Siders es bedütends regionals Zäntrum vom middlere Wallis gsi. Vo 1467 bis 1798 isch Siders eine vo de sibe Zände vo der Republik Wallis gsi. Im Mai 1799 isch s bi Siders zu der Schlacht im Pfynwald cho, wo d Franzose und d Truppe vo der helvetische Zentralregierig en Ufstand vo der Oberwalliser underdrückt hend. Sid 1815 ghört Siders mid em Wallis zu der Schwiiz.

Ane 1972 isch di früeneri Gmeind *Granges* wyter unde im Roonetal, wo sid em Middelalter au es alts Herrschaftszäntrum gsi isch, uf Siders ygmeindet worde.

## Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 29,4 % glägu.

## Religion
77,8 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 6 % evangelisch-reformierti.

## Politik
Dr Ggmeindspresident va Siders ischt dr Pierre Berthod (Stant Oktober 2017).

## Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 14317 Iwonru 74,8 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 12,6 % Titsch, 5,3 % Talienisch und 7,3 % anneri Spraache.

Dr tradizionäll Tialäkt va Siders gcheert zum Frankoprovenzalisch.

## Wirtschaft
Sid em Afang vom 20. Johrhundert hets z Chippis bi Siders e grossi Aluminiumschmelzi, wo zäme mid em ene Chraftwärch z underscht am Eifischtal bout worden isch und z Siders es Walzwärch betribt. Das Wärch isch vo der Aluminium Induschtri AG gründet worde. Sid 2000 het s der kanadische Firma Alcan ghört, sid 2011 der holländische Firma Constellium.

## Bouwärch
Siders het es alts Zäntrum und au ussedra schöni historischi Gebäu, und drum zellt d Stadt zu der Gruppe vo de Ortsbilder, wo für d Schwiiz e nazionali Bedütig hend.

## Bilder vo Siders

Sierre-Lac.jpg|Der gross See *Lac de Géronde*
Sierre-Catherine.jpg|D Chile vo der Heilige Katrin
Sierre-Marais.jpg|D Chile *Notre-Dame du Marais*
Sierre-Vidomnes.jpg|S Schloss *Vidôme*
Château de Villa-Sierre-1.jpg|S Schloss Villa
Clinique Sainte Claire.jpg|Klinik Sankt Klara


## Weblinks

* Website vo der Stadt Siders
* 
* 
* 

## Fuessnoote