Ozean

As **Ozean** (vo  *Ōkeanós* „dr Wältstroom, wo um d Ärdschiibe umefliesst, Personifikazion as dr antik Gott *[[Okeanos]]“) oder iidütscht *'Wältmeer*' bezäichnet mä die grösste [[Meer]] uf dr [[Erde|Ärde]].

== D Laag ==
Im Ganze si 71 Brozänt vo dr [[Erdoberfläche|Ooberflechi vo dr Ärde]] vo [[Meer]] (de Ozean und deren iiri [[Nebenmeer|Nääbemeer]]) bedeckt. Si konzentriere sich uf dr [[Wasserhemisphäre|Wasserhemisfääre]], wo s Zentrum von ere im riisige [[Pazifik]] nooch bi [[Neuseeland|Nöiseeland]] lit. Uf dr [[Landhemisphäre|Landhemisfääre]] uf dr andere Site vo dr Ärde befinde sich nume dr [[Atlantischer Ozean|Atlantik]], dr [[Arktischer Ozean|Arktisch Ozean]] und Däil vom [[Südlicher Ozean|Südlige Ozean]] und vom [[Indischer Ozean|Indische Ozean]].

== D Ufdäilig vo de Ozean ==


Die fümf Ozean vo dr Ärde si

* dr [[Arktischer Ozean|Arktisch Ozean]] (*Nordpolarmeer*),
* dr [[Atlantischer Ozean|Atlantisch Ozean]] (*Atlantik*),
* dr [[Indischer Ozean|Indisch Ozean]] (*Indik*),
* dr [[Pazifischer Ozean|Pazifisch Ozean]] (*Pazifik*, au *Stille Ozean*) und
* dr [[Südlicher Ozean|Antarktisch Ozean]] (*Südpolarmeer*).

Vilmol schwätzt mä au nume vo drei Ozean: dr Atlantisch Ozean, dr Indisch Ozean und dr Pazifisch Ozean. Eso gsee isch dr Arktisch Ozean e Däil vom Atlantik und dr Südlig Ozean, wo as Gränze von em dr [[Breitengrad|60. Bräitegrad Süd]] definiert worde isch, zellt zu de andere drei Ozean.

Wemm mä s andersch aaluegt cha mä die bäide grösste Ozean in e süüdlige und e nördlige Däil iidäile je nochdäm uf welere Hemisfääre si lige. So bechiem mä e Nord- und Südatlantik und e Nord- und Südpazifik und zelt dr Indik, s Nordpolarmeer und s Südpolarmeer je noch dr geografische Laag zum äinte oder zum andere.

Historisch reedet mä vo de *Siibe Wältmeer*, wo näben em Pazifik, Atlantik und Indik au s [[Karibisches Meer|Karibische Meer]], s [[Mittelmeer|Middelmeer]], s [[Gelbes Meer|Gääle Meer]] und d [[Nordsee]] umfasse (oder au anderi Meer, wo as [[Nebenmeer|Nääbemeer]] vo de Ozean gälte, wie s [[Schwarzes Meer|Schwarze Meer]] oder d [[Ostsee]]).

En anderi Alternative, wo us em jüdisch-christlige Ruum stammt, isch au mit dr „göttlige“ Zahl siibe verbunde. Si däilt d Ärde in siibe [[Kontinent|Kontinänt]] ii (Nordamerika, Südamerika, Öiropa, Afrika, Asie, Ozeanie, Antarktis) und sibe Wältmeer/Ozean (Nordatlantik, Südatlantik, Nordpolarmeer, Südpolarmeer, Indik, Nordpazifik, Südpazifik).

== Litratuur ==
* Manfred Leier: *Weltatlas der Ozeane – mit den Tiefenkarten der Weltmeere.* Frederking und Thaler, München 2007, ISBN 978-3-89405-541-7
* Dorrik Stow: *Encyclopedia of the oceans.* Oxford University Press, Oxford 2004, ISBN 0-19-860687-7
* Ian S. Robinson: *Understanding the Oceans from Space.* Springer, Berlin 2008, ISBN 978-3-540-24430-1
* INKOTA-netzwerk (Hrsg.): *Weltmeere – die globalisierte Ausplünderung.* INKOTA Brief 154, Berlin Dezember 2010

== Weblingg ==
===Fotene und Wideo===

* [https://web.archive.org/web/20190810025711/http://www.abenteuer-ozean.de/ Abenteuer Ozean] – Unterwasserfotografie vom David Hettich

===Ozeanographischi Instidut===
* [https://web.archive.org/web/20140426153404/http://www.ifm.zmaw.de/de/ Institut für Meereskunde, Universität Hamburg]
* [https://web.archive.org/web/20141215070750/http://www.geomar.de/ Helmholtz-Zentrum für Ozeanographie]
* [http://www.bsh.de/de/Meeresdaten/Beobachtungen/DOD-Datenzentrum/ Deutsches Ozeanographisches Datenzentrum (DOD)]
* [https://web.archive.org/web/20150109123800/http://www.iugg.org/associations/iapso.php International Association for the Physical Sciences of the Oceans (IAPSO)]
* [https://web.archive.org/web/20121127134824/http://www.oceano.org/ Institut Océanographique Paris/Monaco] *(französisch)*
* [http://www.mbari.org/ Monterey Bay Aquarium Research Institute] (änglisch)

===Chartematerial===
* [https://web.archive.org/web/20080227195327/http://www.mapquest.com/atlas/main.adp?region=oceans Mapquest – World Atlas: Oceans]
* [https://web.archive.org/web/20141209104335/http://www.mapsofworld.com/world-ocean-map.htm Oceans & Seas of the World]

===Färnseedokumentazione===
* [http://ozeane.zdf.de Universum der Ozeane], [[Terra X|Terra X-Dokumentation]] (ZDF)
** [https://web.archive.org/web/20160422025636/http://ozeane3d.zdf.de/ Ozeane in 3D], en interaktivi Aawändig, wo mit em *Serious Games Award* uszäichnet worde isch
* [https://web.archive.org/web/20140208061743/http://www.bbc.co.uk/nature/blueplanet/ BBC: Sea Life] (änglisch)

===Wüsseschaftligi Bidrääg===
* [http://phys.org/news7038.html#nRlv *Australia's ancient oceans: toxic and purple, PhysOrg, October 6, 2005] (änglisch)

### Anderi
* Räisebricht us aller Wält
* Blue Frontier Campaign
## Fuessnoote