Lexington (Kentucky)

**Lexington**  ìsch a Schtàdt ìm Fayette County ìm US-Bundesschtààt Kentucky. Sa ìsch a Zäntrum vu dr Pfardazucht un wìrd oft d’ „Pfarda-Hàuiptschtàdt vu dr Walt“ g’nännt (ìm Anglischa **). Bii dr Volkszeehlung ànna 2020 hàt d’ Schtàdt  Iiwoohner g’hàà.

## Geogràfii un Klimà
D’ Schtàdt lììgt ìn dr Mìtta vu dr „Bluegrass-Regioon“ ìm Norda vum Bundesschtààt Kentucky. Sa ìsch nooh Louisville d’ Schtàdt mìt dr zwaitgreeschta Flächa ìm Kentucky.

D’ mìttlera Joohrestämpràtüür ìsch z’ Lexington um 13 °C g’laaga. Jeedsjoohr sìnn ìm Durschnìtt äbba 1200 mm Nììderschlààg.

## G’schìcht
Lexington ìsch ànna 1775 grìnda worra, 17 Joohra vor äbb Kentucky a Bundesschtààt vu da USA worra-n-ìsch. Àn daara Zitt hàt àlso Lexington noch zem Schtààt Virginia g’heert. Um 1820 ìsch Lexington aina vu da greeschta un riichschta Schtädt wäschtlig vum Allegheny-Gebìrg gsìì. D’ Iiwoohner vu Lexington sìnn sehr güat gebìlda gsìì, sodàss m’r ìn dr Schtàdt dr Schpìtznàmma „Atheen vum Wäschta“ *()* gaa hàt.

Ànna 1970 hann d’ Schtàdtregiarung vu Lexington un d’ Regionààlregiarung vum Fayette County füsioniart, fìr d’ näija *Lexington-Fayette Urban County Government* bìlda.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

¹ 1980–2020: dàs sìnn d’ Ärgaabnissa vu da Volkszeehlunga, wo s’ US-Zänsüsbüroo g’fiahrt hàt

## Wìrtschàft un Ìndüschtrii
Tràdizionäll waara doo Pfarda gezìchta un Düüwàk gepflànzt. Üsserdam gìtt’s doo a Hüüfa Hàndwarker un a groosser Vììlfàlt vu Produktahaarschtäller un Dianschtlaischter, wo züa dr g’sunda Wìrtschàft vu dr Regioon biitraaga.

D’ wìchtigschta-n-Àrwetsgaawer z’ Lexington sìnn d’ Alltech Inc., d’ Ashland Inc., d’ Clark Material Handling Company, d’ General Electric Company, d’ GTE Products Corporation, d’ Johnson Controls, dr Lexmark International, d’ Link-Belt Construction Equipment Company, d’ G’sällscàft Long John Silver’s, d’ Square D Company, d’ Toyota Motor Manufacturing U.S.A. Inc., d’ Trane Company, d’ Valvoline Company, s’ United Parcel Service un d’ Üniwärsiteet vu Kentucky.

## Verkeehr
Dr Fluughààfa Blue Grass Airport lììgt säcks Kilomeeter wäschtlig vu dr Schtàdt ìm Làndkrais Fayette County.

Àm 27. Àuigscht 2006 ìsch doo kurz nooh säcks Ühr àm Morga-n-a schwaarer Fluugunfàll gsìì. A Màschììna (Bombardier CRJ100) mìt Raisanda drìnn (Delta-Fluug 5191 uff Atlanta) hàt a Faahlschtàrt g’hàà un ìsch ìn a Wàldgebiat g’rààst. Dr Fluugzigg ìsch vu dr fàlscha Schtàrtbààhn àbg’fààhra. Àlla 47 Raisanda sìnn ums Laawa kumma, un bii da dräi B’sàtzungsmìtglììder ìsch numma dr Copilot g’rätta worra.

## wàs doo z’ sah ìsch
Ìm Schtàdtkarn vu Lexington sìnn vììla aiga-n-àrtiga Gebäijer, wia zem Biischpììl s’ Hüüs vu dr Mary Todd Lincoln (dr Eehafràui vum US-Presidant Abraham Lincoln) un s’ Operhüüs, wumm’r Müüsik-Luschtschpììler kààt saah.

Ìnsg’sàmt sìnn ìm Schtàdtgebiat vu Lexington 164 Bàuiwark ìm Nàzionààla Verzaichniss vu da Histoorischa Gebäijer (NRHP) iitrajt (Schtànd 29. Septamber 2020). Üsserdam sìnn ainiga Gebäijer àls „Nàzionààla Histoorischa Dankmooler“ g’lischtet: dr ehamooliger Woohnsìtz vum Henry Clay, s’ Làndgüat Ashland, d’ Gàlopprännbààhn Keeneland un a Gebäij vu dr Transylvania University.


Lexington History Center (cropped).jpg|s’ G’schìchtszäntrum z’ Lexington
Lexington Opera House (1).jpg|s’ Operhüüs
Hunt-Morgan House, Lexington Kentucky.jpg|s’ Hunt-Morgan-Hüüs
Mary Todd Lincoln House, Lexington Kentucky 3.jpg|s’ Mary-Todd-Lincoln-Hüüs
Robert F. Stephens Courthouse, Fayette County Kentucky.jpg|dr Robert-F.-Stephens-G’rìchtshoof


## Religioon
Z’ Lexington gìtt’s 230 Kìrcha un Sünàgooga fìr 38 Glàuiwag’mainschàfta. D’runter ìsch àui s’ Krìschtkeenigsmìnschter *()* dr Sìtz vum reemisch-kàthoolischa Bìschtumm Lexington. Àui d’ Bìschtumm Lexington vu dr Epischkopààlkìrìch hàt ìhr Sìtz ìn dr Schtàdt.

## Bìldungsiirìchtunga
Z’ Lexington b’fìnda sìch d’ prìwààta Transylvania Universtity (wo ànna 1780 grìnda worra-n-ìsch) un d’ schtààtliga Üniwärsiteet vu Kentucky (wo ànna 1865 grìnda worra-n-ìsch).


Old Main, University of Kentucky, Administration Drive, Lexington, KY.jpg|s’ àlta Hàuiptgebäj vu dr Üniwärsiteet vu Kentucky
Memorial Hall UK.jpg|d’ Memorial Hall vu dr Üniwärsiteet vu Kentucky


## Meedia
A wìchtiga Tààgeszittung ìsch dr *Lexington Herald-Leader*. D’ University Press of Kentucky ìsch a Üniwärsiteetsverlààg, wo vor àllem Biacher ìwwer G’sällschàfts- un Soziààlwìssaschàfta veräffentligt.

## Schport
D’ Basketbàll-Mànnschàft vu dr Üniwärsiteet vu Kentucky haisst d’ „Kentucky Wildcats“ un hàt àcht NCAA-Tìtel g’wunna. Sa schpììlt ìn dr haimischa Rupp Arena, wo äbba  Sìtzplatz hàt.

Vum 25. Septamber bis àm 10. Oktoower 2010 hann z’ Lexington d’ Waltritterschpììler schtàttg’funda. Dr „Kentucky Three-Day Event“ ìsch a Wättb’warb ìm Vììlsittigkaitsritta, wo jeedsjoohr doo schtàttfìndet.

Ìn dr Schtàdt sìnn àui verschììdana Tennisturniara orgànisiart worra.


Rupp Arena view from Triangle Park.jpg|d’ Rupp Arena
Rupp Arena February 2020.jpg|ìn dr Rupp Arena
Keeneland gate.jpg|d’ Rännabààhn Keenland
R3DE StadiumJump.jpg|àm Kentucky Three-Day Event
Horses with tall building in background in Lexington-Fayette County, Kentucky.jpg|dr Wimbledon Farm
Commonwealth Stadium of Kentucky - Kentucky Wildcats v.s. Georgia Bulldogs - SEC football, October 2012 (2012-10-20 by Navin75).jpg|s’ Kroger Field


## Pàrtnerschtädt
*  Deauville, Frànkrììch (zitter 1957)
*  County Kildare, Iirlànd (zitter 1984)
*  Shinhidaka, Jàpàn (zitter 1988)
*  Newmarket, Verainigt Keenigraich (zitter 2003)

## wìchtiga Litt üss dr Schtàdt

## Lìteràtüür züa dr Schtàdt
; ìn Noochschlààgawark

; Sàchbiacher ìwwer d’ Schtàdt

## Weblìnks

* d’ Websitta vu dr Schtàdtverwàltung (anglisch)
* d’ Websitta vum Främdaverkeehrsàmt Lexington (anglisch)

## Ainzelnoohwiisa