Grono

**Grono** isch e Gmaind vom Kanton Graubünde.

## Geografy und Gschicht
D Gmaind lyt in der Region Moesa und im Tal Misox.

Am 1. Jänner 2017 het sech s Gmaindgebiet vo Grono uf mee ass s Doplete vergrösseret, wo sech die ehemolige Misoxer Gmainde *Verdabbio* und *Leggia* mit Grono zämetoo hend. D Idee do dezue isch vo Verdabbio us cho, wo am 3. April 2009 em Regionalverband Mesolcina gschribe het, me sell en Zämeschluss vo Gmainde i däm Deil vom Misox prüefe; während em Vorprojäkt, wo den agfange het, isch gly klar gsi, ass d Gmaind Cama, wo zwar nooch bi Verdabbio lyt, nid wott mitmache, und im Jaar 2014 sind au d Gmainde Roveredo, Lostallo und Soazza uusgstige. Die andere drü Gmainde hend mit em Projäkt wytergmacht, und in alne drü isch dr fertig Fusioonsfertrag am 29. Nofämber 2015 aagnoo worde: Z Grono sind, wie dr *Corriere del Ticino* prichtet het, bi dr Abstimmig 336 Jo-Schtimme füre Fertrag gäge 85 Näi, z Leggia 61 Jo gäge 11 Näi und z Verdabbio 65 Jo gäge 4 Näi usecho; das sind im Ganze öpe 70 Prozänt wo füre Gmaindzämeschluss gsi sind. Am 1. Septämber 2016 het derno dr Grossroot vom Bünderland die Gmaindfusioon bewiliget.

D Bürgergmaind vo Verdabbio het sech ane 2015 sälber ufglöst. D Bürgergmainde vo Grono und Leggia hend s glych ufe 1. Jänner 2007 gmacht.


Leggia wappen.svg|s alte Gmaindwappe vo Leggia
Verdabbio wappen.svg|s alte Wappe vo Verdabbio


S Dorf *Grono* lyt ufem breite Schuttchegel, wo dr Fluss Calancasca um Usgang vom Calancatal ufgschichtet het, rächts vo dr Moësa. S Dorf isch imene Dokumänt vo ane 1219 s erschte Mol erwäänt. Vo Grono us goot d Strooss is Calancataal ine. Uf dr andere Talsyte lyt s Gronotal, wo z’hinderscht hinde die stäile und chlyne Alpe *Portola, Caurit, Bec* und *del Pro* sind. Bi Grono stoot es chlyses Wasserchraftwärch, wo s Wasser us em Gronotaal und us em Traversagnataal vo Roveredo tuet usnütze.

*Leggia* isch s Dorf ufem Taalbode bim Fluss Moësa grad obena Grono. Im Südoschte goot s Gebiet vo Leggia bis zum *Pizzo Paglia* a dr Landesgränzen ufe. Im Leggiatal, emene länge Sytetaal vom Misox, sind d Alpe *Dara, Alp de Comun* und *Lugazzon*.

*Verdabbio*, wo ane 1203 s erschte Mol erwäänt isch, lyt am Bärghang chly wyter obe, drüühundert Meter überem Taalbode, oben a de Dörfer Leggia und Cama. Verdabbio het im Camataal inne es eigets Alpareal, wo mit em Dorf nid diräkt verbunden isch, mit dr *Alp del Lagh* am Camasee, dr *Alp de Sambrog* am Sambrogsee, dr *Alp de Broiete* wyt obe bim Bressimpass, wo mer id Bärge vo Lostallo chunt, und dr *Alp di Brion*. Die Flechi i de Bärge isch au hüt en grossi Exklaafe vo dr Gmaind Grono. Wyters s Misox z’duruf ghört zu Verdabbio no d Flechi *Piani di Verdabbio* im Taal unde, won es alts Wasserchraftwärch a dr Moësa stoot und d Brugg uf Norantola übere goot. Über de *Piani di Verdabbio* isch s steile Tobel *Val de la Molera*, wo sech a schmale Landstreife bis zum Gipfel vom *Piz de Groven* im Gmaindbann vo Verdabbio ufe ziet.

Rundume sind d Gmainde Roveredo, Buseno, Castaneda, Santa Maria in Calanca, Calanca, Lostallo und Cama; im Oschte berüert d Gränze vo Grono uf em Bärggraat die iteliänesche Gmäinde Gordona i dr Provinze Sondrio und Dosso del Liro i dr Provinz Como.

## Bilder

Grono Fiorenzana.jpg|d Torre Fiorenzana z Grono
Grono Schulhaus1.JPG|s Schuelhuus vo Grono
Leggia.jpg|Leggia
Leggia 121008.jpg|dr ehemolig Baanhof vo Leggia
6538 Verdabbio.jpg|Verdabbio
Cappella Verdabbio 01.jpg|d Kapälle z Verdabbio


## Architektur
* d Pfarchile vom Sankt Klemäns z Grono
* d Pfarchile S. Pietro vo Verdabbio
* d Pfarchile vo de Häilige Bernhard und Antonius z Leggia, bout 1513
* d Kapälle vo de Häilige Rochus und Sebaschtian z Grono
* d Karmelkapälle am Ygang zum Gronotal
* d Kapälle vom Sankt Remigi z Leggia, wo früener en Wallfahrtsort gsi isch
* d *Torre Fiorenzana*, e Woondurm usem Middelalter, z Grono
* s modärne evangelische Chilezäntrum vo Grono, bout ane 1996
* s Schuelhuus vo Grono, 2011
* d *Ca’ Rossa* z Grono
* s Huus *a Marca* z Leggia

## Literatur
* Gaspare Tognola: *Grono antico comune della Mesolcina.* Poschiavo 1957.
* 

## Weblink

* Website vo dr Gmaind Grono
* Bundesinventar ISOS: Grono uf admin.ch

## Fuessnoote