open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Strictly Physical (Album)

**Strictly Physical** esch s zwöite Studio-Aubom vom dütsche Pop-Trio Monrose, veröffentlecht vo Starwatch Music ond Warner Music Group, ond esch am 21. September 2007 ide Dütschsprochige Region usecho.

## Hendergrond
S Aubom esch im Juli ond Ouguscht 2007 z London ond Kopehage produziert ond z Münche im Weryton Studios iigspelt worde. Us insgesamt 800 Lieder zur Uswahl hend d Monrose ehres Aubom zämegstöut.

## Rezeption
*Strictly Physical* het en teilti Meinig öbercho, wobii di meischte professionelle Kritiker s Aubom als „griifter ond individuell“ bezeichnet hend, jedoch generell au „gueti klauti“ Beats vom Debut-Aubom *[[Temptation]]* vorchömmed.

Öbwouh s Aubom ned a de Erfolg vo *[[Temptation]]* het chönne aachnöpfe, idem dasses onder anderem en Nommer-1-Hit worde esch, esches trotzdem en wiitere Erfolg ferd Band worde: Es esch diräkt ufe Platz 2 ide düütsche Aubom-Charts cho ond het ide Schwiizer ond Öschtriichische Aubom Charts d Top 10 chönne knacke, met meh als 90'000 verchoufte Exemplar ide erscht Woche vo de Veröffentlechig. Wie im Dezember 2007 vo ProSebe bekannt gä worde esch, hets Aubom z Düütschland Goldstatus erreicht, met meh aus 100'000 Verchöif. Im Februar 2008 esch uf de offizielle Syte vo Monrose metteilt worde, dass *Strictly Physical* au z Öschtriich Gold erreicht het, met meh als 10'000 verchoufte Exemplar.

Als erschti Single-Uskopplig esch Hot Summer publiziert worde ond esch ide Sängerinne ehri zwöiti Chart-Hit gsee, das Lied het Platz 1 z Düütschland, Öschtriich ond in de Schwiiz bezoge. Met de doruffolgende Single Strictly Physical het d Band ehre vierti Top-10-Hit z Düütschland ond ehre zwöiti Top 10-Hit z Pole noch Shame erlangt. Di drett ond letscht Single-Uskopplig What You Don't Know het Top 20 ide Schwiiz ned chönne erreiche, het aber ide Band ehre füft druffolgendi Top 10-Hit z Düütschland gää.

## Songlischte

¹ beinhaltet e Prob vom Olivie's "You're Not Alone" vom 1996

* **Musicload Bonus Track**

* **Internationali Bonus Tracks**

## Credits and Bsetzig
* Christian Ballard - Schlagzüg
* Tim Hawes - Gitarre
* Pete Kirtley - Bass-Gitarre
* Andrew Murray - Keyboard
* Thomas Troelsen - Keyboard
* Deborah Ffrench - Näbestemme 

### Produktion
* Produzänte: Peter Biker, Jiant, Pete "Boxsta" Martin, Remee, Snowflakers, Thomas Troelsen
* Gsangshelf: Christian Ballard, Andrew Murray, Remee
* Gleitet vo: Andrew Lunch, Claus Üblacker, Hanif Wiliams
* Programmierig: Thomas Troelsen
* Mixing: Andreas Hviid, Jiant, Peter Mark, Mad Nilsson, Snowflakers

## Charts

## Referänze
Seth

Dr **Seth**, au **Set, Setekh, Setesh, Seti, Sutekh, Setech** oder **Sutech** isch en altägyptischi Gottheit gsi. Er isch dr Gott vo dr Wüesti und de fremde Länder gsi, wo Maat, wo d Wältornig verkörperet het, nit gherrscht het.

## Dr Seth im Lauf vo dr Gschicht

Im Mittlere Riich het er vil vo siiner Wichdikeit verlore. Under de fremde Hyksos, wo Deil vo Ägypte währed dr Zweite Zwüscheziit regiert hai, isch er mit em kanaanitische Gott Baal, wo die mit sich brocht hai, identifiziert worde, und isch dere ihre Hauptgott gsi.

Noch dr Zruggeroberig vo Unterägypte dur die oberägyptischi 18. Dynastii isch d Rolle vom Seth au under de Ägypter wider grösser worde. Vor allem hai d Pharaone vo dr 19. und 20. Dynastii ihn as Schutzgott agluegt und es het mehreri König ge, wo im Seth si Name dräge. No under dr 21. Dynastii isch dr Seth uf dr Siite vo Rächt und Ornig gstande. Im *Her-Uben B Papyrus* wird er beschriibe, wien er dr Sunnegott Re gege dr Schlangedemon Apophis verdeidiget. 

Wie d Gschicht vom Seth siim Mord am Osiris sich verbreitet het und dr Mythos vo dr Usenandersetzig vom Seth und vom Horus wägem Erb vom Osiris, wo dr Horus schliesslig gwunne het, populär worden isch, isch dr Seth meh und meh verfehmt worde. Es isch sogar so wiit cho, ass d Apophisschlang, won er sit em Mittlere Riich bekämpft het für zum dr Re und drmit d Wältornig z schütze, mit ihm identifiziert worden isch. Im *Buech vom Siig über e Seth* duet sogar im Seth si Mueter, d Nut, ihn verwünsche. Er isch us Ägypte verbannt, siis Bild isch zerstört und er isch em Frässer, eme Demon, zur Zerstörig vorgworfe worde.

D Grieche, wo sich im Lauf vom erste Johrduusig z Ägypte niiderglo hai, hai dr Seth mit em Typhon, em Sohn vom Tartaros, gliichgsetzt, won es Unghüür gsi isch mit hundert Drachechöpf, wo sich gege dr Zeus ufglehnt het.
## Usgseh
Dr Seth wird im allgemeine mit eme menschlige Körper und em Chopf vom ene unidentifizierte Dier dargstellt, wo e chlii eme Erdferkel gliicht. Mänggisch het er e Körper gha, wo eme Windhund gliicht.
## Familie
Er isch z Ombos uf d Wält cho as Sohn vom Geb und dr Nut gsi, und so si dr Osiris si Brueder und d Isis und d Nephthys siini Schwöstere gsi. Us dere Verwandschaft mit em Osiris, em mythologische Herrscher über ganz Ägypte, het er, nochdäm er dr Osiris umbrocht het, si Aaspruch uf d Herrschaft grächtfertigt. Er hett au de Horus sexuell bidrängt und hett den dem siin Soome gschluggt und isch schwanger woore und hett denn us sim Chopf use de Waishaitsgott Thoth uf d Welt broocht. In ere andere Dradition isch dr Re si Vater vom Seth.

Si Frau isch d Nephthys gsi, aber hüfig isch er mit de westasiatische Göttine Astarte und Anat gliirt.

## Heiligi Dier
Vor allem Wüestedier si ihm heilig gsi wie d Oryxgazelle, aber au s Chrokodil, dr Esel, s Flusspfärd und d Wildsau.

## Nowiis
Aker

Dr **Aker** isch en altägyptische Ärdgott gsi.
## Rolle
As Akeru, e Mehrzahl vo Ärdgötter, isch er elter gsi as dr Ärdgott Geb, si wärde im *Papyrus Juja* as em Geb siini Vorfahre und au as Die-wo-vernichte bezeichnet, und hai mit magische Sprüch müesse bändiget wärde. Wenn en *achu*, en Art Seel, vom ene König zum Himmel ufgstiige isch, hai d Chnoche vo de Akeru zitteret, das heisst, ass das es ärderschütternds Ereignis gsi isch.

Dr Aker het z Nacht im Sunnegott Re siis Sunneboot uf em Rugge drait, nodäm s dr Himmel verlo und in d Unterwält ine gfahre isch. Er het d Apophisschlange, wo dr Re het welle zerstöre, iigschlosse, nochdäm si dödet und verschnitte worden isch.  Er isch e Schutzgott gsi und het Schlangebiss chönne heile.
## Name und Usgseh

## Fuessnote
Renfe

D **Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles** (RENFE), syt 2005 **Renfe** (*Renfe Operadora*) isch di schpanisch Schtaatsysebahngsellschaft. Si isch zueschtändig für äs Bräitschpurnetz vu-n-erä Schpuurwiiti vu 1668 Millimeeter. Diä Gsellschaft isch am 24. Januar 1941 uf ghäiss vu d'r Regiärig under em General Franco entschtande. Alli Ysebahnliniä hend duez'mal a private Gsellschafte gchört, und diä hend alli Exischtänzschwirigkäite gchaa. D' RENFE hät d' Schmalspurbahn zwüsche Cercedilla und Cotos übernuu. Wäg em zuenehmende Schtrassevercheer sind vill Schmalspurbahne schtillgläit wordä, und diä wu noch übrigblibä sind, sind i privatem Bsitz blibä. D' RENFE hät au äinigi Nüübuuvorhabe chänne realisiere. Si isch i dä Füfzgerjahr d'r Trans-Europ-Express-Kommissiuu biiträte. Si schtellt mit de Talgozüüg ä Zugskategorie wu mer a d'r Gränze zu Franggriich cha uf di mitteleuropäisch Normalschpuur umschtellä. Hüt isch si au am Hoochgschwindigkäitsnetz betäiligt.
## Schnällfahrstrecke

1992 isch die erst Hochgschwindigkeitsstrecki für e Hochgschwindigkeitszug AVE (Alta Velocidad Española) zwüsche Madrid und Sevilla in dr europäische Normalspur baut worde.

Im Johr 2008 het s z Spanie fümf Schnällfahrstreckene ge: 
* Madrid–Sevilla
* Córdoba–Málaga
* Madrid–Barcelona–Französischi Gränze (in Bedriib bis Barcelona)
* Saragossa–Huesca
* Madrid–Valladolid

Au vorhandeni Breitspurstrecke si usgebaut worde, wie z.&nbsp;B. d Verbindg Barcelona–Valencia–Alicante (*Corredor Mediterráneo* gnennt), wo der Hochgschwindigkeitszug Euromed druf iigsetzt wird.
Amaunet

D **Amaunet**, au **Amunet, Amentet** u.s.w., isch en altägyptischi Göttin gsi. Noch de *Pyramide Text* isch si mit ihrem männlige Gegestück, em Amun, eini vo de Urgötter gsi. Sit dr Spotziit het si zur Götterachtheit vo Hermopolis ghört. Aber im Gegesatz zum Amun het si nume e relativ chliini Rolle gspilt.
## Rolle
D Amaunet isch e Schutzgöttin gsi. Vor allem d Pharaone haig si beschützt und häig sä in ihrem Schatte versteckt und ernährt, wie uf eme Relief dr Philip Arrhidaeus. Si haig au an de königliche Dronbestiigige und de Jubileumsfester deilgnoh, wie's vom Thutmosis III. überliiferet isch. Si isch mänggisch mit dr Neith und dr Jusaaset, dr Urmueter vo de Götter, identifiziert worde.
## Name und Usgseh

## Fuessnote
Reinach

**Reinach** stoht fir die Ortschafte:

in dr Schwyz
*Reinach BL im Kanton Basel-Landschaft
*Reinach AG im Kanton Aargau

z Dytschland
*Reinach, Stadtdeil vu Fridrichshafe z Bade-Wirttmbärg

**Reinach** isch dr Familiennamme vu däne Persone:
*Adolf Reinach (1883–1917), dytsche Filosof, Fänomenolog, Sprochfilosof un Rächtsteoretiker
*Salomon Reinach (1858−1932), franzesische Archäolog, Filolog, Chunschthistoriker un Religionswisseschaftler
*Théodore Reinach (1860−1928), franzesische Archäolog, Bolitiker, Numismatiker un Althistoriker

**von Reinach** isch dr Familienamme vun eme Schwyzer Adelsgschlächt, wu urspringli vu Rhyfälde AG stammt:
* Hesso von Reinach (1234-1275/76), aargauischer Adlige un Minnesänger
* Franz Konrad von Reinach (†1724), Ritter vum Dytsche Orde
* Hans Heinrich IX. von Reinach (†1645), chaiserlige Fäldzyygmeischter, Kommandant vu dr Feschtig Brysach un Guverner vu Regensburg
Wiwersheim

**Wiwersche** (frz. *Wiwersheim*, dt. *Wiwersheim*) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem  un zem Arrondissement .

## Geogràfi
D Nochbergmeine vun Wiwersche sìn Drüdersche, Bahle, Stìtze-Offne, Zwatzne, Doosne und Schnarsche. 

## Gschìcht
Wiwersche ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 782.

Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.

## Verwàltung
 vun Wiwersche ìsch . Wiwersche ghert zem Kommünàlverbànd Kocherschbari.

## Bevelkerungsentwìcklung

## Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Wiwersche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

## Literàtür
* Michel Paul Urban: *Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace.* Édition du Rhin, Strasbourg 2003

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20100102151944/http://www.wiwersheim.org/

## Referanza
Breitspur

Under **Bräitschpuur** verstuht mer Ysebahngleis, wu bräiter sind als d' Normalschpuur vu 1435 Millimeter. 
## Verbreitig
Bräitschpuurigi Gleis händ in Europa di portugiesisch CP, di schpanisch RENFE, di finnisch VR und d' Bahne i d'r ehemaligä Sowjetuniuu. Di andärä Bräitschpuurbahne sind i dem Kontinänt Vergangähäit. Mer het sich wiitgehend uf di mitteleuropäisch Normalschpur g'äinigt, so dass hüt än Internaziunale Schinevercheer guet machbar isch.

Usserhalb vo Europa findet mä Breitspurnetz vor allem z Indie, Australie und Südamerika.
## Vordeil und Nochdeil
D Breitspur het e baar Vordeil: Je grösser d Spurwiiti, umso besser si d Laufeigeschafte vom Zug und umso belastigsfähiger isch d Strecki, vor allem wenn dr Undergrund schlächt isch. D Nochdeil si die höchere Bauchoste, aber hauptsächlig die grössere Kurveradie. Dorum wärde in Stedt und in de Bärge oder in änge Däler hüfig schmaleri Spure gwehlt.
Gleis

S' Wort **Gleis** isch abgläitet vum Ziitwort „gleite“. Schu vor Jahrhunderte het mer mängmal us schtäinige Böde Rille gschlage, zum d' Handwäge besser chänne befördere - vor Allem i de Bergwärch. Fuerwärch, wo vu Ross zoge wärded, händ dur regelmässig's Befare d' Strasse eisiitig abgnützt, und so sind unbeabsichtiget Gleis entschtande. 

Hüt verschtuut mer under 'me Gleis vor Allem d' Spur vu-n-ere Ysebahn. Das chan en Zuug, es Tram, e Standsailbahn ober e Wärksbahn si. Näb de Streggägleis git's au vill Rangschiergleis und privati Gleisaaschlüss für Gschäfter - das macht de Güetervercheer äifacher. Si werdäd i verschidene Schpuurwiitene aagläit - das isch d'r Fachuusdrugg bi d'r Ysebahn für ä Gleisbreiti. Am wiitischte verbräitet sind d' Meterspur und d' Normalspur, das sind 1435 Millimeter. 

Es git näb de Ysebahn au spurchranzgfüehrti Liniäbüs, aber das isch eher sälte.

Äs wiiters Bischpil sind di sogenannte Träidelbahne. Dänn werdäd Schiff, wu uf-eme Kanaal schwimmed, vu 'me motorisierte Schinäfahrzüüg zoge.

## Weblink

* Gleisbau-Welt, Alles über den Gleisbau
Falkenfelsen

D' **Falkefelse** isch ä Granit-Felsformation im Nordschwarzwald wo ugfär 60 Meter hoch isch. Vom Plättig ôn de Schwarzwaldhochschdroß us gits zwôi Pfädle durch die Felse durch wo mer na ônde *Herta-Hit*, ä helzerne Schutzhit, ruskommt. Dert isch ä Ussichtsfläche uf'm Felse von wo mer de nördliche Schwarzwald, mit de Wiidefelse un de Hornisgrinde im Siide, d'Biilerheh im Nordoschde und die Rhiiebene säh kô.

## Weblinks
* Falkefelse by de Landesanstalt für Umwelt Baden-Württemberg
Freskenkapelle Birmenstorf

D **Freskekapälle** isch e Kapälle uf em Friedhof z Birmischtorf i de Schwiiz. Si isch zerscht dr Choor vo de alte paritätische Chile vom Dorf gsi. Wäge de Wandbilder, wo me bim Abbräche vo de Chile im 1937i gfunde hät, isch dä Deil vo dr Chile blybe stoo.

## Gschicht vo de Chile

Di erscht Chile vo Birmischtorf isch vermuetlech im 12. Joorhundert bout worde. Ugfähr im Johr 1300 het me d Chile um en quadratisch aagläite Chorruum mit 7 Meter Sitelängi erwirteret. Verbunde het me de Choor un d Chile mit eme Triumphboge, wo me bis as End vom 18. Joorhundert het chönne läse druf, dass im August 1440 Bilder uf d Wänd gmoolet worde sind. Sit de Reformation isch d Chile vo de Katholike un de Proteschtante bruucht worde, un irgendwänn het me d Wänd neu übermoolet, wann genau isch aber nöd klar.

## De Abbruch vo de Chile un d Entdeckig vo de Freske
Will d Chile am Aafang vom 20. Johrhundert für di katholisch Chilegmeind z chly worde-n-isch un di Reformierte si nöd hei welle ganz übernäh, het me z Birmischtorf in de 30er Johr vom 20. Johrhundert zwei noii Chilene boue, di reformiert uf em Bollerai, di katholisch Chile grad näbe de paritätische. Nachdem im 1935 di katholisch Chile isch fertig gsi un im 1936 die reformiert, het me im 1937 di alt Chile aafange abbreche. Wo s Schiff vo de Chile scho abgrisse gsi isch, het me im Choor unter em Verputz di alte Wandbilder entdeckt. Mit eme Notdach het me sofort de alti Choor gsicheret, zum so das wärtvolle Kulturguet z rette. De ehemalig Choor isch in die hütigi Friedhofskapälle umgschtaltet worde, un d Wandmoolerei hät me reschtauriert. Sitem 1937i stoot die Freskekapälle underm Schutz vo de Eidgnosseschaft.

## Literatur
* Patrick Zehnder: Die drei Kirchen von Birmenstorf, Schweizerischer Kunstführer des GSK, ISBN 978-3-85782-805-8

## Weblink
SBB Re 4/4 IV

D' **SBB Re 4/4 IV**, die vierti *Re 4/4* vu de Schwiizerische Bundesbahne, isch ä Schnällzugsloggi wu cha mit 160 Stundekilometer fare. 

I de Sibzgerjahr hend d' SBB aagfange, im Uuftrag vum Parlamänt ihres Aagebot z' erwiitere und somit s' Projäkt „Bahn 2000“ in Aagriff z' nii. D' Zyyt isch nuch nüd riif gsi für ä richtigi Hochgschwindigkäitsloggi wu cha mit mindeschtens 200 Stundekilometer fare. Bim violett-gäle Vorortstriebzug SBB RABDe 8/16, wu's uf d'r rächtsuufrite Züriseelinie iigsetzt hend, isch äs eerschts Mal d' Gliichrichtertechnik zum Iisatz choo, het aber denn scho technischi Problem beräitet. D' SBB hend aber gliich d'r Schwiizerische Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur und d'r Brown, Boveri & Cie. z' Badä vier Prototype vu d'r künftige Re 4/4 IV in Uuftrag ggii. Zum Gwicht spare het mer sich für ä Konstrukziuu us Liechtstahl entschide. So isch dänn ä äinzelni Loggi 80 Tonnä schwär wordä. Im April 1982 het di eerscht vu allne Re 4/4 IV, d' 10101, im Häitersbärgtunnel ihri Probefahr absolviert. Det het si 175 Stundekilometer erreicht und het denn dur das dörfe mit 160 fare. Das het mer duezmal aber nur im Wallis chänne, uf d'r schnuergraade Schnällzugslinie, und so händ's ihres Iisatzgebiet vor allem zwüsche Gämf und Domodossola gchaa. Isch äini uusgfalle, isch si dur ä SBB Re 4/4 II oder ä SBB Re 6/6 abglöst wordä. Ufgrund vu ihrer chline Aazahl sind's immer Exote blibe, und das nüd zur Freud vum zueschtändige Bahnpersonal, wu het müese de Betrieb reglä oder i d'r Werkstatt a de Loggene schaffe. 

Im Füfenünzgi hend d' SBB mit d'r Südostbahn äs Tuuschgschäft gmacht - d' Re 4/4 IV sind gäge vier Re 4/4 III a diä Privatbahn übereggange. Churz druf het mer si chänne uf em Stammnetz vu d'r Südostbahn gsii. Duezmaal het diä Bahn zäme mit d'r SBB und d'r Bodäsee-Toggäburg-Bahn de Vorälpä-n-Express gschtellt. Vor dem chänd di ehemalige Re 4/4 IV als SOB Re 446 vor allem zum Iisatz, au ietz, wu d' Südostbahn mit d'r Bodäsee-Toggeburg-Bahn fusioniert het.
RhB Ge 6/6 II

D' **Ge 6/6 II** isch ä sächsachsigi Loggi bi d'r Rhätische Bahn. De Buechstabe „G“ isch stellverträtend für schmalspurigi Triebfahrzüg. Zur Bezäichnig gchört ä römisches „2“, will schu ä-n-erschti Ge 6/6 gmacht wordä-n-ischt - das isch ä Krokodilloggi vu d'r gliiche Bahngsellschaft und hüt nüm im Regeldiänscht. 

Im Achtefüfzgi händ d' Elektrizitätswärch vu d'r Stadt Züri aagfange, d' Chraftwärch im Bergell z' buue. Im Bergell sälber git's kei Ysebahnlinie, doch di Rhätisch Bahn het jedä Tag müese um di tuusig Tonnä Zemänt bis uf Sankt Moritz transportiärä. Das hät mer äläi mit d'r RhB Ge 4/4 I und d'r Krokodilloggi nüm chänne bewältige, also hät's ä nüüi, starchi Loggi bruucht. Di Schwiizerisch Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur, d' Brown, Boveri & Cie (BBC) z' Badä und d' Maschinefabrigg Örlike (MFO) hend d'r Zueschlag überchuu, sibä Stugg vu derä nüüä Buukonschtrukzuii z' buue. Zum Stiigige und Gfell besser chänne bewältige, hend's i d'r Mitti äs Glänk überchuu wu mer nur vertikal cha bewegä. I d'r Folg hend di gliiche Hersteller au di erschte zwäi Prototype vu d'r Buuräihe SBB Re 6/6 mit so Glänk uusgschtattet. Di letschti Ge 6/6 II isch im Füfesächzgi in Diänscht gschtellt wordä.

Wu d' Chraftwärch fertig buut gsii sind, het mer d' Ge 6/6 II vor Allem im Schnällzugsdiänscht uf d'r Albulaliniä iigsetzt. Im Driienünzgi sind si deet vu de RhB Ge 4/4 III abglööst wordä. Sithär wärdet's wider vor Allem im Güeterverchehr iigsetzt, aber au vor Schnällzüg zwüsche Schuls und Disentis.
Sils im Domleschg

**Sils im Domleschg** (rätoromanisch *Seglias*) isch äs Dorf und e Gmaind im Hinterrhytal, gnauer i dr underschte vu dry Talchammere, im Domleschg.

## Geografy
Sils lyt gägenüber vu Thusis und gränzt au as Schams mit dr Gmäind Zillis-Räischä. Di andere zwy Nachbergmäinde sind Scharans und Ronggellä.

## Gschicht
Uf em Gmäindgebiet ligged d Chilche *Sankt Cassian*, d Burg *Baldästäi,* d Burgruine *Campell* und d Burg *Ehräfels.*

Es sältens historischs Objäkt sind die urgschichtliche Felszäichnige vu Carschenna.

Z Sils isch äs Chraftwärch vum Eleggtrizitätswärch vu dr Stadt Züri, de Nordoschtschwiizerische Chraftwärch und de Chraftwärch Hinterrhii.

## Sprooch
Ursprüngli het mer z Sils e rätoromanischi Mundart, Sutselvisch, gschwätzt. No bis 1775 isch d Sprooch in de Chile numme Romanisch gsi, deno isch au uff Dütsch predigt worde. Aa de Schuel isch scho 1838 warschynts numme Dütsch unterrichtet worde. Di letschti Muettersprochleri vum Silser Romanisch isch d Anna Donatz gsi, wo 1835 uff d Wält cho isch un in de 1920er Joor gstorbe isch. 1910 isch si no uff Phonogram uffgno worde. De Gian Gianett Cloetta het 1927 vumene Träffe mit ere berichtet:„*No het si mer vo de Joor vo ihrer Chindheit un Jugend verzäält: wie in dere Zit in vilene Familie no Romanisch gredt worde isch, wie d Schuel un Chile scho ganz verdütsch gsi sin, dass uff de Gass un wenn sich d Jugend troffe het, meischt numme no di dütschi Sprooch z höre gsi isch. Jetze isch die gueti alti Frau tot, un mit ere s Silser Romanisch.*“De Aateil vo Romanischsproochige in spöötere Volchszäälige erklärt sich allei dur de Zuezug vo Romane uss andri Ortschafte.

## Literatur
* Erwin Poeschel: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Graubünden III. Die Talschaften Räzünser Boden, Domleschg, Heinzenberg, Oberhalbstein, Ober- und Unterengadin.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 11). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1940. 

## Weblink

* Offizielli Website vo de Gmeind Sils im Domleschg
* 
* Burg Hoe Rätie

## Fuessnote
Komárom-Esztergom

**Komárom-Esztergom** (IPA: , ungarndütsche Name: *Komorn-Gran*) isch e Komitat im Nordweste vo Ungarn. 'S gränzt im Norde an d Slowakei, im Oste an Pest, im Süde an Fejér und Veszprém und im Weste an Győr-Moson-Sopron. De Komitatssitz heißt Tatabánya. Flächemäßig isch Komárom-Esztergom s chleinschte Komitat vo Ungarn; d Bevölkerigsdichti isch aber (noch derre vo Pest) di zweithöchsti.

## Geografy
Komárom-Esztergom bstoht uss zwei geografische Deil, de Chleine Ungarische Diefebeni und Transdanubie. S isch vom Ungarische Mittelgebirge prägt, wo vor allem d Bärge Bakony, Vértes-Velencei-hegyvidék und Dunazug-hegység dezüeghöre. De höchst Punkt isch im Pilis-Gebirge uff 710 Meter, de diefst z Dömös an de Donau (108 Meter).

;Chlima
S Chlima isch weniger warm wie in andere Deil vo Ungarn. D Winder sin troche und mild. D Johresmitteltemperatur litt bi 10,5&nbsp;°C. D Sunne schynt öbbe 2000 Stunde pro Johr, im Gebirge zum Deil numme 1900 Stunde. D Nyderschlagsmängi isch 550-600mm, in de Bärge bis zu 700mm.

;Gwässer
De gröscht Fluss vom Komitat isch d Donau, wo uff 80 Kilometer durch s Komitat fließt. Ihre folgt de Által-ér (42,5km). Di beide gröschte See sin de Palatinus-See z Esztergom und de Öreg-See z Tata.

## Gschicht
Komárom isch noch em zweite Wältchrieg uss de historische Komitat Komárom und Esztergom bildet worre. Sällemols hät's no "Komárom" ghieße; de Name isch im Johr 1990 gändert worre. 1994 hät mer 6 Chleigebiet (Esztergom, Komárom, Tata, Tatabánya, Oroszlány, Kisbér) bildet, 1997 isch s Chleigebiet Dorog dezüecho. 1999 hät d Stadt Szárliget vom Komitat Fejér zu Komárom-Esztergom gwächselt.

In de letschte Johr isch d Azahl an Gmeinde mit Stadträcht uff 11 gstyge, do säll an Bábolna (2003), Lábatlan (2004) und Ács (2007) verge worre isch.

## Tourismus und Kultur
Touristeattraktione sin vor allem de Öreg-See (ungarisch *Öreg-tó*), s Donaukny und di bewaldete Bärg. Zudëm hät's z Eszergom e Basilika, wo öbbe 1000 Johr alt isch. Si isch s höchst Gebäude vo Ungarn (wältwit: Blatz 18).

## Bevölkerig
Noch Pest isch Komárom-Esztergom s Komitat mit de zweitgröschte Bevölkerigsdichti vo Ungarn. Deby isch es lut de erschte Volkszällig (1869-70) no eins vo de weniger dicht bsydelte Gebiet gsi; erscht noch em Östrychisch-Ungarische Usglych und mit de Industrialisierig isch d'Bevölkerig agstyge. Mit em Züewachs an Industry under em Mátyás Rákosi in de 1950er-Johr, wo e Masseumsydlig vo Bschäftigte uss em erschte in de zweit Industrysektor bewirkt hät, isch s Bevölkerigswachstum am gröschte gsi.

Was d'Nationalitäte vo de Ywohner bedrifft, isch Komárom-Esztergom zimli eiheitlig, 2001 sin 94,1 Brozänt vo de Mänsche Ungare gsi, was zum Deil d'Uswanderige und d'Urbanisation bewirkt hän. Allerdings git's vor allem im Chleigebiet Dorog no ungarndütschi und slowakischi Minderheite. Vo de Roma-Bevölkerig isch numme no wenig übrig blybe, wyl si fast vollständig in de Yheimische uffgange isch.

## Ungarndütschi Ortsnämme
Ungarndütschi Ortsnämme im Komitat Komárom-Esztergom

## Weblink

* Komárom-Esztergom Megyei Önkormányzati Hivatal — Netzufftritt
* Ungarndütschi, mit ere Lischt vo dütsche Ortsnämme
Fällanden

**Fällande** isch ä politischi Gmäind im Bezirgg Uschter im Kantuu Züri. Zu Fällande gchöred näbem Dorfchärn au Pfaffhuuse und Bängle. 

## Wappe
S Gmäindwappe isch identisch mit äm Familiäwappe vu dr Familie Aeppli. De Heiri Aeppli isch ä Vogt z Griifesee gsii und het det im 1424 d Gricht und de Burgschtall erworbe.

## Geografi
S Gebiet isch liächt hügelig, zum Teil aber au flach. S het einigi Gaschtstettä, Landwirtschafts- und anderi Chliibetrieb. S Eleggtrizitätswärch vu Züri und di Nordoschtschwiizerische Chraftwärch händ uf dr weschtliche Siite, a dr Dübädorfstrass äs Underwärch. Det isch s nördlech Ändi vo de 380-kV-Läitig Sils-Fällande.

S Piet vo de Gmäind umfasst 36,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 27,5 % Wald, 24,3 % Sidligsflechi, 8,1 % Vercheersflechi und 0,9 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Fälande isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar Um 820 als *Fenichlanda*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 20,9 % (Stand 2011).

## Religion
33,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,0 %, CVP 5,3 %, EDU 2,4 %, EVP 1,4 %, FDP 15,9 %, GLP 15,5 %, GP 7,9 %, SP 18,1 %, SVP 27,1 %, Suschtigi 1,3 %.

Gmäindspresidänt isch de Richard Hirt (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,6 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Fälande ghört zue de Seemundarte.

## Literatur
* Hans Martin Gubler: *Kunstdenkmäler der Schweiz Band 66 "Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich Band 3: Die Bezirke Pfäffikon und Uster"* Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK Bern 1978 ISBN 3-7643-0991-1 S. 605–618.
* Roger Sablonier: *Fällanden: Wirtschaft und soziales Leben eines Dorfes vor 1800*, Chronos, Zürich 1986.

## Weblink

* d Website vo de Gmeind Fällande
* 

## Fuessnote
SBB RABDe 8/16

D'r **RABDe 8/16** isch ä Vorortstriebzug vu de Schwiizerische Bundesbahne, wo hüt nüm exischtiert. Vier Prototype sind im 1970 für di Rächtsufrig Züriseeliniä buut wordä. Si hend e Wiiterentwigglig vum SBB RABDe 12/12 dargschtellt wu ebäfalls für diä Liniä vorgseh gsii ischt. Fabriziärt hät si di *Schwiizerisch Wagonfabrigg* in Schliärä, d' *Schindler Waggon* in Prattälä, di *Schwiizerisch Industrie-Gsellschaft* z' Nüühuse am Rhifall und d' *Société Anonyme des Ateliers de Sécheron* z' Gämf. Im Pflichtäheft isch äs Diänschtgwicht vu 149 Tonnä vorgschribe gsii, und zum das iihalte hend's sich für ä Liächtbuuwiis us Aluminium entschidä. Will sich bim Buue d'r Wagäbode wie-n-e Bananä verboge het, het d'r Zug de Biiname „Chiquita“ überchuu. S' eerscht Mal het mer uf Gliichrichtertechnik gsetzt, was aber zu Problem gfüehrt het.

Dur sin violett-gäle Aaschtrich isch er augefällig gsii. (Gliichziitig sind bi de SBB fascht alli Personezüg tannegrüen gsii.) Mängmal het di automatisch Türöffnig nüd funktioniert. 

Wu im 1992 und im 1993 d' Vorberäitige für d' Bahn 2000 uf Hochtuure gloffe sind, hend Marketingfachlüt vu d'r SBB d' Idee gchaa, em Personenahverchehr ä äinhäitlichi Farbgebig z' verpasse. I derä Ziit hend schu di Nüüe Pändelzüüg und d' Doppelstoggzüg vu d'r Zürcher S-Bahn ä blau-wiisse Aaschtrich gcha, und so het mer i denä Jahr zwii vu de vier „Chiquitas“ gliich aagmalet. Mer het si uf d' Liniä zwüschä Winterthur und Stäi am Rhii iigsetzt. Dänn sind aber alli nüm betriebstauglich gsii und mer hät si uf Glarus uf es Abschtellgläis bracht. Einere Komposiziuu hend's ä Wage druus gnoo, und si isch a d' Mittelthurgaubahn vermiätät wordä.

S' isch d' Buuräihe vu de SBB gsii mit d'r chürzischte Betriebsduur. Trotzdem isch d' Schnällzugsloggi SBB Re 4/4 IV ä Wiiterentwigglig vu dem Typ.
SBB Re 460

D' **Re 460** isch ä Hochläischtigsloggi vu de Schwiizerische Bundesbahne. 

## Gschicht
Schu i de Sibzgerjahr het mer studiert, wie mer chännt ä Hochgschwindigkeitsloggi konschtruiere, doch d' Zyyt isch duezmal nuch nüd riif gsii. S'isch d'r Schwiizerische Loggi- und Maschinefabrigg (SLM) in Winterthur und de Brown, Boveri & Cie in Badä g'lunge, im Uuftrag vu de SBB ä Schnällzugsloggi für 160 Stundekilometer z' buue. Vier Prototype sind im Zwäienachzgi als SBB Re 4/4 IV abglifered wordä. D' Teschtergäbnis sind aber wiitgehend unbefridigend gsii, und so isch's nur bi denä vier Prototype blibe. Nur im Wallis, uf 're schnuergrade Streggi het mer chänne primär mit 160 Stundekilometer fare. 

D' SBB het vum Parlamänt d'r Uuftrag überchuu, ihres Aagebot z' erwiitere, und das under em Label „Bahn 2000“. Dur das het d' Ziit drängt, die Hochgschwindigkäitsloggi doch nuch z' realisiere. D' SBB het im Füfenachzgi d'r SLM und de BBC d'r Uuftrag ggii, ä Loggi z' konschtruiere, wu cha mit 230 Stundekilometer fare und au bsunders starch isch - vor allem für Schnäll- und Güeterzüüg. Im Sibenenachzgi hend denn d' Bundesbahne aagfange bschtellä. Im Nüünänachzgi het das Konzept au s' Inträsse vu d'r Lötschbergbahn gweggt, so dass d BLS Re 465 entwigglet wordä-n-ischt.

Im Einenüünzgi hends aagfange, d' Re 460 buue. Dänn het mer, und das isch nüü gsii, uf d' Umrichtertechnik gsetzt. So isch d' Re 460 ä Wiiterentwigglig vu d'r SLM Re 456 - diä isch technisch aber nüd üsserlich ähnlich wie d' S-Bahn-Loggi SBB Re 450 und isch für d' Sihltalbahn, d' Bodäsee-Toggäburg-Bahn und de Regionalverchehr Mittelland buut wordä. S'isch bi d'r Re 460 s' erscht Mal g'sii, ass si uhni ä Prototyp mit d'r Serieproduggziuu aagfange hend. Im Ganze sind 119 Stugg vu derä 84 Tonnä schwäre Loggi entschtandä. Am Aafang het mer gmäint, s' sig ä Flop. Wäge Chinderchranggete sind's i nidrigi Diänscht abgschobä wordä, zum Bischpiil vor Poscht- oder churzi Regiunalzüüg. Dänn hät si sich aber als technisches Meischterwärch erwise, und mer hät si chänne im Personä- und Güeterverchehr iisetzä. Vor dä Färngüeterzüüg hät mer si mäischtens in Doppeltraggziuu und in Villfachstüürig aatroffe. Als Ergänzig isch ä doppelstöggige Schnällzug, d'r IC 2000 entwigglet wordä.

In Norwege isch d' EL18 e wiiterentwicklig vo dr Re 460 und wird döt im Schnällzugsdienscht iigsetzt.

Ferner giz in Finnland d Sr2 und in Hongkong d TLN 001 & TLS 002 wo ebefalls e Wiiterentwicklig vo dr Re 460 isch.

## Literatur
* 
* 

## Weblink

* SBB Re 460 und BLS Re 465 vom Bruno Lämmli
* Bilder vo de Re 460 uf railfaneurope.net
* Bildersite zur SBB Re 460 "Lok 2000"
Nederlandse Spoorwegen

**Nederlandse Spoorwegen** mit d'r Abchürzig „NS“ - das isch holländisch und isch d' Bezäichnig für die niderländisch Ysebahn, wo früehner d Staatsysebahn gsi isch. 
## Gschicht
Ufgrund vum Erschtä Wältchriäg hend sich di zwii gröschte Bahngsellschafte im Land zu-n-ere Zwägggmeinschaft zämetue. Si sind rächtlich vu-n-enand unabhängig blibe, hend aber ä gmäinsame Bahnbetrieb gschtellt. Im Jahr 1938 hend di zwii Gsellschafte - si hend „HSM“ und „SS“ gheisse - zu de *Nederlandse Spoorwegen* fusioniert - das heisst so vill wi „Niderländischi Schinäwäg“. Am 19. Februar 1993 het d' Regierig d'r Versälbständigung vu d'r Bahngsellschaft zuegschtimmt. Dur das git's sithär käi Subvänziuu mi vu jährlich 450 Milliune Gulde. 
## Beschriibig
D' Infraschtrukur isch in dr Hand vu dr Gsellschaft „ProRail“, wu vum Verchehrsminischterium beuufsichtigt wird. Äs handlet sich um äs dichts normalspurigs Ysebahnnetz mit nur gringe Stiigige, dänn z Holland isch bekanntlich ales flach. De Verchehr isch uuftäilt i d Divisiune *NS Reizigers*, de Personeverchehr, und d' *NS Cargo/Railion Nederland*, de Güeterverchehr. Für d Schnäll- und d Güeterzüüg werdäd Streggäloggene iigsetzt, und im regionale Personeverchehr chänd Triibzüüg zum Iisatz. D Huusfarbe sind Gälb und Schwarz.
Johannes Spörl

Dr **Johannes Spörl** (am 5. September 1904 z Münche uf d Wält cho; dört au gstorbe am 19. April 1977) isch e dütsche Historiker, Mitgliid vo der Quickborn-Bewegig und Herusgäber vom Historische Johrbuech vo der Görresgsellschaft gsi.

## Läbe
Dr Spörl het z Münche und z Bonn Gschicht  studiert und d Habilitation z Friiburg im Briisgau bim Philipp Funk gmacht. Vo 1934 bis 1940 isch er Privatdozänt z Friiburg gsi. Noch em Militärdienst und dr Chriegsgfangeschaft isch er vo 1947 Professor z Münche gsi. 1950 isch er z Friiburg zum Honorarprofessor ernennt worde. 1953 - 1954 und 1969 - 1970 isch er Dekan vo der Philosophische Fakultät z Münche gsi.

In der Görresgsellschaft isch er vo 1949 Leiter vo der historische Sektion und vo 1952 a Vizepräsident gsi.

Er isch en änge Fründ vom Romano Guardini gsi und het zum Friiburger Kreis um ä Karl Färber ghört.

## Wärk
* *Grundformen mittelalterlicher Geschichtsanschauung. Studien zum Weltbild der Geschichtsschreiber des 12. Jahrhundert* 1935
* J. S. (Hg.): *[[Bernhard von Clairvaux]]. Die Chimäre seines Jahrhunderts* 1953
* J. S. (Hg.): *Historisches Jahrbuch* der Görres-Gesellschaft (1937-1977, Unterbrechig im Zweite Wältchrieg)

## Literatur
* Clemens Bauer, Laetitia Boehm und Max Müller (Hgg.): *Speculum historiale*. Geschichte im Spiegel von Geschichtsschreibung und Geschichtsdeutung. (FS Spörl) Freiburg i.Br. 1965.
* Karl Schnith: *Festiva Lanx*: Studien zum mittelalterlichen Geistesleben. Johannes Spörl dargebr. aus Anlass seines 60. Geburtstages. München: Verl. Salesianische Offizin 1966.
* Laetitia Boehm: *Johannes Spörl † (1904–1977). In mutabilitate temporum initium conversationis. Zum Gedenken an den Herausgeber des Historischen Jahrbuchs*. In: Historisches Jahrbuch Bd. 97/98 (1978), S. 1–54.
* Laetitia Boehm: *Johannes Spörl (5. 9. 1904–19. 4. 1977)*. In: Historisches Jahrbuch Bd. 96 (1976), S. 518.
* Max Müller: *Auseinandersetzung als Versöhnung Ein Gespräch über ein Leben mit der Philosophie = Polemos kai eirēnē*. herausgegeben von Wilhelm Vossenkuhl, Akademie Verlag, Berlin 1994, S. 117–118; 142; 152–155, 248; 347.

## Weblingg
Karl Färber

Dr **Karl Färber** (* 18. April 1888 z Röhlige bi Ellwange; † 5. April 1979 z Friiburg im Briisgau) isch e Redakteur und e Publizist gsi.

Si Name stoht in Verbindig mit em Friiburger Kreis, em „Färber-Kreis“, spöter het men em au „Reinhold Schneider-Kreis“ gsait, as Gmeinschaft vo verschiidene katholische Intellektuelle in der Ziit vom Nationalsozialismus und der junge Bundesrepublik.

## Läbe
Dr Färber het zerst Theologii z Tübinge studiert, spöter Philosophii und Kunstgschicht z Münche. Vo 1919 bis 1924 isch er Chefredakteur vo der *[[Augsburg]]er Postzeitung* gsi, vo 1925 bis 1936 Chefredakteur vo der *Freiburger Tagespost*. Vo 1930 bis 1933 isch er für die Dütschi Zentrumspartei z Friiburg Stadtrot. Vo 1940 bis 1943 isch er Südwest-Korrespondent vo der *[[Frankfurter Zeitung]]*, vo 1943 bis 1945 Korrespondent vo der *Kölnische Zeitung* und vo 1949 bis 1974  Chefredakteur vom katholische Wocheblatt *Der christliche Sonntag* gsi, wo sit 1967 bis hüte under em Titel *Christ in der Gegenwart* erschiint. Vo 1974 bis 1979 isch er ihre Herusgäber gsi. Er isch 1979 gstorbe.

Dr Karl Färber isch mit dr Ruth-Ellen Färber, geb. von Mitterwallner (1896–1984) verhürotet gsi.

## Ehrige
1958 isch em der Titel Dr. theol. h.c. vo dr Universität Friiburg ge worde, 1959 s Grosse Verdienstchrüz vom Verdienstorde vo der Bundesrepublik Dütschland, 1978 der Professortitel vom Land Bade-Württebärg. 

## Wärk
* *Heilige sind anders*. Freiburg im Breisgau: Herder 1958. 186 S. (Herderbücherei; 14)
* *Brevier zum inneren Leben* (verschiedeni Bänd, div. Uflage)
* K.F. (Hg.): *Krise der Kirche – Chance des Glaubens: die „kleine Herde“ heute und morgen.* Knecht, Frankfurt am Main 1968. 313 S.

## Literatur
* Bernd Ottnad (Hrsg. im Auftr. d. Kommission für Geschichtliche Landeskunde in Baden-Württemberg): *Badische Biographien. Neue Folge.* Kohlhammer, Stuttgart 1990. Bd. 3, S. 77-79.
* Max Müller: *Auseinandersetzung als Versöhnung:* ein Gespräch über ein Leben mit der Philosophie. Hrsg. von Wilhelm Vossenkuhl = Polemos kai eirene. Berlin: Akad.-Verl. 1994, S. 137-143, 162-166, 315-316.
* Manfred Plate: *Färber, Karl.* In: LThK3 Bd. 3, sp. 1181-1182
* Manfred Plate: *Karl Färber.* In: Bruno Moser (Hg.): *Große Gestalten des Glaubens: Leben, Werk und Wirkung.* München: Südwest 1982, S. 494-502 ISBN 3-517-00774-9

## Weblingg
* http://www.christ-in-der-gegenwart.de/zeitschrift/philosophie_html
Wikibooks

**Wikibooks** [vɪkiˈbʊks], friehner *Wikimedia Free Textbooks Project* und *Wikimedia-Textbooks*, isch e Schwösterprojäkt vo de Wikipedia und de Projäkt vo de Wikimedia Foundation. 'S isch am 10. Juli 2003 agfange worre. Sit em 21. Juli 2004 hön di dütsch- und anderschtsprochigi Editione ihri eigeni Subdomain.

S Projäkt stellt e Sammlig vo freie Lehr-, Sach- und Fachbiecher dar, wo in de Zämmearbet vo de Nutzer erstellt werre, ähnlig wie bi de Wikipedia. Des heißt, dass jeder e Kapitel bearbeite, indëm er uff "Bearbeiten" klickt.

Alli Biecher uff Wikibooks stönn under de GNU-Lizänz für freii Dokumentation. Dodemit chönne Biecher genau wie d Wikipedia-Artikel beliebig überarbeitet und verbreitet werre, solang d Ursprungsautore gnännt werre.

S *Alemannisch Wikibooks* isch am 2. Jänner 2007 gründet wore un im April 2008 noch eme  vo de Alemannische Gmeinschaft mit dr Alemannische Wikipedia, em Wiktionary, em Wikiquote un em Wikisource verschmulze wore. Hite isch s Alemannisch Wikibooks as **** e eigene Namenruum innerhalb vo dr Alemannische Wikipedia.

## Externi Site

* www.wikibooks.org – Internationals Wikibooks-Portal

## Quälle
* ''Über Wikibooks'' uff de.wikibooks
Arbeitsgemeinschaft Erwin von Beckerath

D **Arbetsgmeinschaft um e Erwin vo Beckerath** isch e private Kreis vo liberale dütsche Ökonome gsi, wo 1943 und 1944 konspirativ Konzept für e Wirtschaftsornig für d Ziit noch em Zweite Wältchrieg entworfe hai. D Gedanke vo dere Gruppe hai noch em Chrieg d Konzeption vo der Soziale Marktwirtschaft beiiflusst.

D Tätigkeit vo der Arbetsgmeinschaft Volkswirtschaftslehr, wo zu der Klass IV vo der Akademii für dütschs Rächt ghört het und vom Jens Jessen gleitet worden isch, isch im März 1943 as „nicht kriegswichtig“ iigstellt worde. Druf het die Arbetsgmeinschaft inoffiziell witer gschafft, und dr Name vom bisherige Vorsitzende zur Bezeichnig gwehlt. D Arbetsgmeinschaft Erwin vo Beckerath isch vo ihre Mitgliidern au „Freiburger Kreis“ gnennt worde, wil d Sitzige in der Regel z Friiburg i. Br. stattgfunde hai. Spöter het me dr Kreis in der Gschichtsschriibig genauer as dr „Dritt Freiburger Kreis“ bezeichnet; er sött aber nit mit em sogenannte Friiburger Kreis vo der FDP verwächslet wärde.

S Ziil vo der Arbetsgmeinschaft isch s gsi, e Wirtschaftsornig für d Ziit noch em Zweite Wältchrieg z entwärfe. Die zahlriiche Dokumänt vo ihrer Tätigkeit si erst im Johr 1986 usege worde.

Abgseh vom Vorsitzende Erwin von Beckerath hai in däm Kreis drei Friiburger Nationalökonome, dr Constantin von Dietze, dr Walter Eucken und dr Adolf Lampe gschafft, und dr Franz Böhm und dr Erich Preiser us Jena, dr Gerhard Albrecht us Marburg und dr Theodor Wessels us Köln. Dr Lampe isch dr Schriftfüehrer und dr unermüedligi Organisator vom Kreis gsi. Won er und dr von Dietze noch em 20. Juli 1944 vo der Gestapo verhaftiet worde si, het d Tätigkeit vom Kreis ufghört. 

In gwüsser Hinsicht isch d Arbet vom Kreis im Johr 1948 vom Wüsseschaftlige Biirot vo der Verwaltig für Wirtschaft vom Vereinigte Wirtschaftsgebiet, spöter s Bundeswirtschaftsministerium, wiitergfüehrt worde, au wil dr Erwin vo Beckerath au das Gremium gleitet het.
Rechtsufrige Zürichseelinie

D' **[[Eisenbahn|Ysebahnlinie]]** am **rächte [[Zürichsee|Züriseeufer]]** isch uf ä-n-Iniziative vum Chaschper Wetli, eme Ysebahn- und Kantuusäschiniör buut und am 12. März 1894 eröffnet wordä. 

Am 30. April 1871 isch d' *Gsellschaft für d' Begründig vu-n-ärä rächtsufrige Züriseebahn* entschtande. Das het aber nüd patet - diä nüü Gsellschaft het nur d' Bahnschwellä glifärät und ales andere het di schu lang exischtänti Schwiizerisch Nordoschtbahn übernoo. As isch di gliichi Bahngsellschaft gsi, wu am aafang „Nordbahn“ gheisse het und schu d' Spanisch-Brötli-Bahn betribä hät. D' Buuarbete sind aber dänn no nur schleppend voraa chuu. I d'r Stadt isch ä diräggti, underirdischi Verbindig i Hauptbahnhof vorgseh gsii. Det sind aber Chällerrüümlichkeite in Wäg chuu. Ä Huusbsitzer isch vor Bundesgricht ggange und händ det rächt überchuu. 

Am 12. März isch di 30,3 Kilometer langi Liniä vu Züri-Stadelhofe bis Rapperswil gschtande. Für d' Fortsetzig in Hauptbahnhof hend's ä Liniäfüehrig dur s' Lättequartier etabliert - mit em Bahnhof Züri-Lätte wu am 1. Oktober 1894 eröffnät wordä-n-ischt und hüt nüm exischtiert.

Am 15. Mai 1926 sind's uf d'r Liniä **[[Zürich|Züri]]-[[Meilen|Mäilä]]-[[Rapperswil SG|Rapperschwil]]** au mit d'r Fahrläitig fertig wordä. Näb de tannegrüenfarbige Personezüg vu de Schwiizerische Bundesbahne sind vor alem di dunkelrote RABDe 12/12, aber au d' RABDe 8/16 s' Erschiinigsbild vu derä Bahn gsii. Ussergwöhnlich isch i derä Ziit gsi, ass di mäischte Personäzüg nüd vu 'me Kunditör begläitet wordä sind. Nach em gliiche Syschtem wu hüt im ganze Regiunalverchehr vu d'r SBB üeblich ischt, hend's Schtichkontrolle duregfüehrt, und wer uhni Billett verwütscht wordä-n-ischt, het müese-n-ä Puess zale.

Dur di bevorschtehendi Langsiärig vu d'r Zürcher S-Bahn isch ä diräggti Verbindig vum Hauptbahnhof in Bahnhof Stadelhofe trotz em Bundesgrichtsenschäid im 19. Jahrhundert besiglet gsii. Vum Zürcher Vorbahnhof füehrt ä zwiigläisigi Ysebahnliniä in underirdische Durchgangsbahnhof under em Saggbahnhof. I d'r Planigs- und Buufase het mer em de *Bahnhof Museumsstrass* gsäit. D'r Umbuu vum Bahnhof Stadelhofe isch s' schwirigschti Underfange gsii. Det verzwiiget sich d' Trassee in richtig Schwamedinge und em rächte Züriseeufer entlang. Am 28. Mai 1989 ischt di Rächtsufrit Züriseeliniä ä Täil vu d'r Zürcher S-Bahn wordä. Di alte Vororttriebzüüg sind mit d'r Ziit dur di doppelstöckige S-Bahn-Züg mit SBB Re 450-Loggene abglööst wordä. Hüt isch d' Ysebahnliniä 31,90 km lang.

## Di truurig Gschicht vu-n-ärä stillgläite Bahnlinie

D' SBB het d'r Streggä-n-abschnitt dur s' Lättequartier wellä bhalte und glägentlich für ä Güeterverchehr bruche. Denn het's aber käi Aawändig für das Bahngläis me ggii. Will kei Züg mi gfare sind, het sich ä Drogäszenä uf em Gläisberiich vum Bahnhof Lätte uusbräitet. I d'r Folg hend d' SBB harschi Kritik müese Iisteggä. D' Bahnliniä isch abbrochä wordä, und det wu si gsii ischt, git's hüt ä Velowäg. Allerdings händ's d'r Lättetunnel müese zueschütte - will a dem nüt mi gmacht wordä-n-ischt, isch er Iisturzgfärdet gsi.
SBB RABDe 12/12

D'r **RABDe 12/12** isch ä driitäilige Vorort-Triebzug vu de Schwiizerische Bundesbahne. I d'r Mitti isch ä Erschtklasswagä mit 'me Stromabnähmer und 'me Gepäckabteil. D' SBB hend de Schindler Waggon in Prattele, de Flug- und Fahrzugwärch Alterhii, de Brown Boveri z' Badä und d'r Société Anonyme des Ateliers de Sécheron z Gämf d'r Zueschlag für diä Buukonschtukziuu ggii. Im Ganze 20 Äinhäite sind für d' Ysebahnliniä Züri-Mäilä-Rapperschwil vum 1965 bis zum 1967 buut wordä. Si sind nüd wiä susch bi de Personezüüg vu de SBB üeblich tannegrüen gsii, sondern dunkelrot. So händs's s' Erschiinigsbild vu ihrer Stammliniä prägt. Si sind mängmal au uf d'r Liniä Züri-Uschter-Rapperschwil, am linggä Züriseeufer oder zwüsche Rapperschwil und Linthel zum Iisatz chuu. Ussergwöhnlich isch gsi, ass alli 12 Achse au Aatriebsachse gsii sind. So isch ä bsunders schnälli Beschlüünigung möglich gsi. Dur das hend diä Züüg de Biiname **„Mirage“** überchuu, will zur gliiche Ziit s' Jagdflugzüg „Dassault Mirage“ für d' Schwiizer Armee konschtruiert wordä-n-ischt. 

Im 1996 händ di 18 nuch vorhandene Zugsäinhäite ä Hauptrevisiuu überchuu. Das bedüüted, ass si in ihri Beschtandttäil zerläit und überholt wordä sind. Dänn händ's nach em nüüä Nummäräschema d' Bezäichnig „RABDe 510“ mit de Wagänummärä 510 000-510 017 überchuu, doch das isch nur ä Fall für d' Buechhaltig. Vill meh kännt mer si als RABDe 12/12. Sä hend di nüü, im Personänahverchehr vu d'r SBB üeblichi Farbgebig überchuu, dunkelblau und wiis mit 're lüüchtrote Stirnfront. Hüt wärdet si nuch im Beriich vu d'r Zürcher S-Bahn iigsetzt.
I Am (Monrose-Album)

**I Am** esch s drette Studio-Aubom vom dütsche Pop-Trio Monrose, veröffentlecht worde vo Starwatch ond Warner Music Group ond esch am 26. September 2008 ide Dütschsprochige Region ond am 29. September 2008 in Pole usecho.

## Hendergrond
Us insgesamt 600 Lieder zur Uswahl hend Monrose ehres Aubom zämegstöut. S erschte Lied vom Aubom esch "Strike The Match" ond esch zuglich die erscht Single-Uskopplig gse ond vom Ryan Tedder, de Frontmaa vo OneRepublic produziert worde. S zwöite Lied vom Aubom "A Love Bizarre" esch e Cover-Version vom Prince, wobii die gliche Instrumänt wie bim Vorgänger brucht worde send, esch s Bandmetgliid Guemmour bsonders "stolz" uf dä Song. De vierti Aubom-Song Why Not Us, gschrebe vom Produzänt Guy Chambers, wo scho Songs för de Robbie Williams produziert het, esch als dretti Single erschene. Zuesätzlech esch s Lied e Promotion-Single gsee för de *We Love* Otto-Versandhandel.

## Rezeption
*I Am* het houptsächlech negativi Beurteilige öbercho. *LetMeEntertainYou* betitlet s Aubom als "Geftschrank vom Timbaland" ond "Elektro-Möll". *Laut.de* nennts "es Aubom met weniger Nährwärt als es Tütli Studäntefuetter" ond *CDStarts* schriibid "vo Enttüschig zrede esch no meld usdröckt". Osserdem send ide Sängerinne ehri Stemme starch kritisiert worde als "krächze" ond "öberproduziert dor Technik".

## Songlischte

* **iTunes Bonus Track**

## Charts

## Referänze
SBB RAe TEE II

Dä **RAe TEE II** isch ä Viärstrom-Triibzug vu de Schwiizerische Bundesbahne. 

## Gschicht

Dä RAe TEE II isch d Nachfolgkonstrukziuu gsi vum SBB RAm TEE I, wus dänn uf Kanada verchauft hend. Si sind buut wordä dur d Maschinäfabrigg Örlike und di Schwiizerisch Industrie-Gsellschaft z Nüühuse am Rhiifall. Im 1988 und 1989 isch d Epochä vu dä Trans-Europ-Express z Änd gsi. Mer het si mit Zweitklassabteil uusgstattet. Bedingt dur di nüü Zugskategorie „EuroCity“ händs d Bezäichnig RABe EC überchuu. Si hend ä graui Farbgebig überchuu, was zum Biiname „Graui Muus“ gfüehrt het. Zwii vu de füüf Garniture sind schadhaft gsi und im 1995 z Kaiseraugscht abbrochä wordä. Zwii witeri hends im 1999 det verschrottet.

S Bild näbeddranne zäigt ä 120 Tonnä schwäri SBB Ae 6/6, wu eme RAe TEE II uf dr Gotthardstreggi Vorspann läischtet. Diä Massnahm isch bi me Schneetriibe nötig gsii, susch hetti dr Stüürwage chänne entgläise. 

Hüt exischtiert nur nuch äini vu de füüf Zugsgarniture, und diä gchört jetz als historische Zug dr SBB Historic. Si hät sit em 2003 wider di alti Farbgebig.

## Uusstattig

D SBB hend diä Buuräihe bruucht für ihri Betäiligung am Netz vu de Trans-Europ-Express-Züg. Si händ unter allne viär gebrüüchtliche Stromsyschtem und mit 160 Stundekilometer chänne fare. Äs isch ä zueschlagpflichtige Luxuszug gsi mit nur Erschtklasswäge. Derzue hend gschlächtertrännti Tualettä und äs Schminkabteil für Fraue gchört. D Fänschter hend ä Doppelverglasig mit eleggtrische Rollläde gchaa.

Am Aafang sind alli Zugsäinhäite füüftäilig gsii. A den Änd isch je äin Stüürwage gsii und i dr Mitti zwii Personäwäge und ä sächsachsige Maschinäwage mit viär Stromabnähmer, für jedäs Stromsyschtem äine. Im Jahr 1966 hend 4 vu de 5 Zugskomposiziune je ä zuesätzliche Personäwagän überchuu.

Si sind in re roserot-beeschä Farbgebit erschinä, mit en TEE-Signet und dr Uufschrift „Trans-Europ-Express“ a de Stüürwäge. 

## Iisatz

Der Iisatzplan vu me RAe TEE II-Zug het ä viärtägigs Programm vorgsii:

* Am erschte Tag vu Züri uf Milano als „Gottardo“ und aaschlüssend vu Milano uf Paris als „Cisalpin“;

* am zweite Tag vu Paris uf Milano als „Cisalpin“;

* am drittä Tag vu Milano uf Züri und retuur als „Ticino“, aaschlüüsend wider uf Züri als „Gottardo“.

Am viärtä Tag isch er z Züri revidiärt wordä. Ab em 30. Mai 1965 hät dr *Gottardo* z Basel gschtarted, und das het zuen ere Läärfahrt vu Züri uf Basel nach dr Revisiuu gfüehrt. Im Summersemeschter vu 1974 bis 1979 isch de *Gottardo* bis Genua verlengärät wordä.

Uf ä Fahrplanwächsel vum 26. Mai 1979 hends ihres Iisatzgebiet gwächslet. Si sind als „Iris“ zwüsche Züri und Brüssel und als „Edelwiis“ zwüsche Züri und Amschterdam unterwägs gsii.

D Iisätz als Zuebringerzüg zu de TGV zwüsche Bern und Frasne hend nuch ä wichtigi Rollä gschpillt.

Si sind bis im 1988 im Diänscht als Trans-Europ-Express gsii.

## Weblingg

* Bruno Lämmli: SBB RAe TEE II Nr. 1051–1055 uf lokifahrer.ch
* RAe TEE 1053 uf de Website vo *SBB Historic*
BLS Ae 6/8

D **Ae 6/8** isch ä ehemaligi Streggäloggi vu d'r **Lötschbärgbahn**. Si het 6 Aatribs- und 2 Laufachse. Di acht Fahrzüg sind vu 1926 bis 1943 als *Be 6/8* buut wordä. Si ischt vor Allem uf em Stammnetz vu derä Privatbahn im Regeldiänscht gsi, isch aber ufgrund vu ihrer Bärechraft au vu de SBB für d' Gotthardstreggi gmiätät wordä. Hüt haltet d' Lötschbärgbahn reschpektiv di hüttig BLS AG d' Loggi mit d'r Nummärä 205 als historisches Fahrzüg. Si isch im Depo vu Schpiäz staziuniert und wird glägentlich vor Noschtalgiezüg iigsetzt.