K

**K** bzw. **k** isch dr elfti Buechschtabe vom latiinische Alphabets und en Konsonant. Dr Buechschtabe K hät i düütsche Texte e durchschnittlichi Hüüfigkeit vo 1,21%. Er isch demit dr 19.-hüüfigschti Buechschtabe i düütsche Texte.

## Uusschpraach

S *K* ghört zu de Verschlussluute.

## Herkunft

Im proto-semitische Alphabet schtellt dr Buechschtabe e Handflächi dar. Im phönizische Alphabet isch dr Buechschtabe scho schtarch stilisiert worde. Er hät de Name Kaph (Handflächi) ghaa und isch für de Luutwert [] gschtande. S phönizische Zeiche Yodh isch zum Teil wie es gschpieglets Kaph gschribe worde, dörf allerdings nöd mit dem verwechslet werde.

I s griechische Alphabet isch s Kaph als Kappa übernaah worde und hät ebefalls de Luutwert [k] ghaa. Am Aafang hät d Öffnig vom K no nach links zeiget, nachdem d Grieche d Schreibrichtig uf von-links-nach-rechts gwechslet händ, isch dr Buechschtabe gschpieglet worde.

D Etrusker händ s Kappa i dr ungschpieglete Variante übernaah. Di Etruskischi Schpraach hät keni schtimmhafte Verschlussluut kännt. D Etrusker händ stattdesse drei Buechschtabe verwendet, um /k/ widerzgeeh. S K isch verwendet worde, um [k] vor em [] widerzgeeh. Denäbe händ d Etrusker das us em Gamma adaptierte C verwendet, um [k] vor [] und [] widerzgeeh und s früehgriechischi Q, um [k] vor [] widerzgeeh. S K hät also im etruskische Alphabet siin Luutwert beibhalte, isch aber nur i schpezielle Situatione verwendet worde.

D Römer händ s K für de Luutwert [] i ihr Alphabet übernaah und händs später analog zu de Grieche gschpieglet, wo sich d Schriibrichtig gänderet hät. Schpätischtens sit dr Entwicklig vom klassische Latiin hät dr Buechschtabe jedoch es Schattedaasii gfrischtet - dr Luut [k] isch vor allem dur de Buechschtabe C widergeeh worde. I romanische Schprache isch das hüt no so, K wird deet nur i Fremdwörter verwendet. Wil sich mit dr Zit dr Luutwert vom C vo [k] nach [] verschobe hät, verwended aber anderi Schpraache vor allem s K, um de Luut [k] z schriibe.

## Bedüütige
* i dr Mathematik
** isch k e imaginäri Einheit bi de Quaternione

* i dr Physik
** isch *k* oder au *k*B s Zeiche für d Boltzmann-Konschtante
** isch \vec k dr Wellevektor
** isch \vec k dr Einheitsvektor i z-Richtig im dreidimensionale Euklidische Ruum
** isch *k* s Symbol für d Federekonschtante im Hooke'sche Gsetz
** isch K s Einheitesymbol für Kayser
** isch *K* s Formelzeiche für Kerma und d Kermaleischtig
** isch *k* s Symbol für d Chreiswelleezahl
** isch K s Symbol für s Kaon oder K-Meson (es Elementarteilchen)

* im SI-Einheitesyschtem
** isch k d Abchürzig für d Vorsilbe Kilo und schtaht für Tuusig
** isch K s Einheitesymbol für Kelvin

* k isch s Einheitesymbol für Karat

* i dr Chemie
** isch K s Zeiche für s Element Kalium (früeher Ka)
** isch k s Symbol für d Gschwindigkeitskonschtante

* als Kfz-Kennzeichen schtaht K
** in Düütschland für Köln
** in Öschterriich für d Schtadt Klagenfurt und s Land Kärnte
** uf internationale Kennzeiche für Kambodscha

* i dr Numismatik schtaht dr Kennbuechschtabe K
** für d Münzschtätte Bordeaux uf französische Münze vo 1539 bis 1879.
** für Kremnitz uf öschterriich-ungarische Münze.

* bi Währungseinheite isch K d Abchürzig 
** für Kina vo Papua-Neuguinea 
** für Kwanza dr unabhängige Volchsrepublik Angola
** für Kyat vo Myanmar (früher Birma)

* K isch im Latiinische e Abchürzig für d *[[Kalenden|Kalendae]]* und für de Vorname *[[Kaeso]]*.

* K staht i dr *Drogeszene* für Ketamin

* K isch Abchürzig für s englische
** *King* (König)
** *Knight* (Ritter)

* k. (oder k.k. oder k.u.k.) isch im ehemalige Öschterriich-Ungarn - je nach Position - Abchürzig gsii für
** kaiserlich (*k.*, *k.*k., *k.*u.k.)
** königlich (*k.*, k.*k.*, k.u.*k.*)

* K. isch hinder latiinische Pflanzename d Abkürzung für Gustav Kunze

* K (meischtens 'k') isch i dr Chat-Schpraach (IRC/ICQ/MSN/X-FIRE etc.) e Abchürzig für "okay", lueg Netzjargon: K.

* K bedüütet bi dr Polizei entweder Kriminalpolizei oder Kommissariat

* Mit K isch i dr früehere DDR bi Rundfunksender d Reserveantenne, wo bi Lang- und Mittelwellesender e Dreiecksflächeantenne gsii isch, bezeichnet worde.

* K isch i Düütschland d Bezeichnig für e Umgehigsstraass, lueg au: Bundesstraass, Autobahn

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20080517075022/http://www.wam.umd.edu/%7erfradkin/alphapage.html
* http://www.evolpub.com/LCA/VTLfacts.html

## Lueg au
* Abchürzig, Akronym, aafangend mit em Buechschtabe **K** oder **k**
* Funkalphabet