Illkirch-Grafenstaden

**Ìllkìrich-Gràffestàde** ìsch a frànzeesche Stàdt ìm Arrondissement  () im Unterelsàss (Bas-Rhin). 's ìsch d sechstgreeschta Stàdt vum Elsàss un d viartgreeschta Stàdt vum Unterelsàss.

Uf Frànzeesch ìsch si Nàma Illkirch-Graffenstaden, uf Hochditsch ìsch's Illkirch-Grafenstaden (numma mìt eim " f ").

Vor 1790 sìn Ìllkìrich un Gràffestàde zwei verschìedena Därfer gsìì. Üs ekonomischa Grìnda han sa sìch zammagmàcht.

## Geogràphie

Ìllkìrich-Gràffestàde lìegt ìm Süda vu Strossburi, àm Oschta entlàng vu dr Ìll. As gheert ìn d .

Dr Kànàl zwìscha Rhii un Rhône làuift vu Norda bis Süda durch d Stàdt.

D Linia **A** un **E** vum strossburger Tràm verbìnda Ìllkìrich-Gràffestàde mìt Strossburi.

## Gschìcht

Dia Ortschàft ìsch grìndet worra wahren dr frànkischa Perioda, ma weiss nìt gnàui wenn.

Ìllkìrich hàt durch d Johra scho mehrera àndra Nama ghàà : Ellofanum (720), Illechilechen (826), Illenkirche (845), Illekiriche (920), Illachirecha (1163), Illenkirchen (1172) un jetzt Ìllkìrich. Dr Nàma kummt vun'ra ehmàliga Kìrch bàuia àn dr Ìll. Friahier sìn in'ma Teil vu dr Stàdt Wìnzer gsìì ; as gìt hìtta noch a "Rue des Vignes" (Wìnzertstross).

S Dorf Gràfestàda ìsch s erschta Mol erwähnt worra ànna 1284 : "Gravestaden vor dem Hatte"..

Ànna 1273 ìsch Rudolf vu Hàbsburg Keenig vu da Romaner worra. Do hàt er drìngend militära Hìlf brüücht vu sina Àlliarta, gegem Keenig Ottokar II vu Beehma, wo'na nìt àls Kaiser hàt wälla erkenna. Fer sa vu dara Hìlf belohna, hàt'r ànna 1284 mehrera Strossburger Ritter gmàcht. Dr Bernhard vu Müllenheim hàt dr Fort vu Gràfestàda bikumma un àui s Racht fer ìn da Reisenda Stiira verlànga.

Ma erfàhrt vu Ìllkìrich durch d "Kàpitulàtionsurkunda vu Ìllkìrich". Ànna 1681 hàt dr Hàns Georg vu Zedlitz, wo àn dara Zit Stettmeischter vu Strossburi gsìì ìsch, vu'ma Ìwerfàll vu da Frànzoosa Àngscht ghàà. Ar hàt prowiart, Hìlf z bikumma vu Soldàta vu Strossburi, wo salamols a frèia kaiserliga Stàdt gsìì ìsch. Àwer 's ìsch ìhm nìt ghulfa worra, un dr Hàns Georg vu Zedlitz hàt kàpituliart, denn ar hàt nìt wälla greessera Schàda z verursàcha. Àm 30. Septamber 1681 hàt'r dr Kàpitulàtionsurkunda vu Ìllkìrich unterschrìewa.

Gràffestàde ìsch a Dorf nawa Ìllkìrich gsìì. Zwischa 1790 et 1794 sìn dia zwei Gmeinda zamma gànga. Dàdo weiss ma fàscht nìmm wo d Granza zwìscha d beida ehmàliga Därfer gsìì ìsch.

## Wìrtschàft
Vu 1872 bis 1918 ìsch d EMBG (Elsässische Maschinenbau-Gesellschaft Grafenstaden) a ditscha Unternama vu dr Schwarìnduschtrie gsìì. 's ìsch kumma vu dr Vereinigung vu da "Elsässische Maschinenbaugesellschaft Andreas Köchlin & Cie." z Milhüsa un vu da "Maschinenwerkstätte Rollé & Schwillgué" z Strossburi-Grafestàda.

Nohnem Erschta Waltkriag ìsch d SACM (Société Alsacienne de Constructions Mécaniques) s greeschta Unternama gsìì vu Ìllkìrich-Gràffestàde. Sa hàt Motor un Zug-Lokomitiv hargstellt.

Dernoh, ìn dr zweita Hälfta vum XX. Johrhundert, hàt d Schwarìnduschtrie àbgnumma. Àm Plàtz hàt sìch Tertiärsektor gewìdmet. Dàdo gìt's z Ìllkìrich-Gràffestàde a beriahmter Technopole, mìt Schüela, un Firma speziàliziart ìn Biotechnologie oder Ìnformatik zum Beispiel.

## Sahnswìrdigkeita
* Dr *Kriagerdankmol* vu da Ìllkìricher wo àm Kriag gfàlla sìn, uffem Plàtz vum *Général de Gaulle*.
* Dr *Uhrich Fort* gìt's zitter d Besetzung vu 1871-1918 (àlso vu dr Ditsch-Frànzeescha Kriag vu 1870 bis àm And vum Erschta Waltkriag.
* *Bunker un àndra wehrbàuiwerka*, àm Kànàl Rhône-Rhii entlàng, gìt's zitter d ditscha Besetzung vu 1940-1944 (Zweita Waltkriag).
* Ìm *Baggersee* kàt ma bàda. 's ìsch a ehmàliga Kìesgrüewa, wo jetzt flott ànlàgert worra ìsch àls Bàdort.
* D *Illiade* ìsch a kultureller Zentrum z Ìllkìrich, wo ma Theàterstìcker, Konzarta, Konferanz, Üstellunga... kàt ge lüega. Dr Nàma *Illiade* ìsch a Wortspìel mìt "Ill" (dr Fluß, uf frànzeesch üsgsprocha) un "Iliade" (vum Homère).

## Bevelkerungsentwìcklung

## Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vu Ìllkìrich-Gràffestàde ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

## Beriahmta Ìllkìricher

; Wìssaschàftler un Ìnduschtrieller
:* Jean-Baptiste Schwilgué, Grìnder vu dr Fàwrìk vu Gràfestàda
:* Frédéric Rollé, Grìnder vu dr Fàwrìk vu Gràfestàda

; Politiker
:* François Joseph de Klinglin, Keenigsverleiher

; Sportler
:* Gérard Grave, ìnternàtionàler Hàndbàller
:* Mehdi Baala, olympischer Àthlete
;* Martin Djetou, ehmàliger frànzeescher ìnternàtionàler Füeßbàller (*15. Dezamber 1974 z Abidjan)

## Weblink
* 
* 
* (fr) Offizieller Website vu dr Stàdt Ìllkìrich-Gràffestàde
* (fr) Illiade

## Referanza