open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Appenzeller Sennenhund

De **Appäzeller Bläss** isch e vo de FCI anerchännti Hunderasse.

## Sennehunderassä
Vo dä Schwiizer Sennehünd gits  vier verschideni Hunderassä  (dä Grössi noch sortiert, ahgfange mit de grösste und schwärste Rasse):

* Grosse Schwiizer Sännehund
* Berner Sännehund
* Appäzeller Bläss
* Entlibuecher Sännehund

## Härchunft und Gschichtlichs
Dä Appäzeller Bläss ghört zu de Puurehünd. D Hünd hend sich zame mit de iiheimische pürliche Wirtschaftsform entwicklät und sind für (und dur) d Schwiizer Puure und Hirtä zu däm worde, wa si hüt uusmacht: si sind gueti Hüäter und Triiber vo Chüeh und sind au als Wächter guät geignet. D Buure im Appäzellerland und dä umliggende Bergkanton betrachtäd ihri Hünd immer no unter äm Gsichtspunkt vo dä Bruchstüchtigkeit und züchtäd weniger noch rassäbedingter Schönheit.

## Beschriibig
De guet proportioniärti Hund het äs stockhoorigs, schwarzes Fell mit symmetrisch bruune und wiisse Abzeiche. S Fell isch sehr pflägeliecht. Ä havannabruuni Grundfarb vom Fäll ich ebäfalls erlaubt. D Rüde chönnd 52 cm bis 56 cm gross wörde. Wiibli zwüsche 50 cm un 54 cm. Bi Gwicht gits kein festgleite Standard, aber sie sind öppe zwüsche 20 und 30 kg. D Ruäti vom Bläss isch gröllelet und wird au als *Posthorn* bezeichnät.

## Verwändig
De Appäzeller Bläss isch zum Hüäte und Triibe vo Rindär geignet, chännt jedes Tiär vo siinerä Härdi und isch dodemit sim Verwandtä, em Entlibuecher, ähnlich. Dä energisch und flink agierendi  Hund cha au ä grossi Ahzahl värtailti Tier uf wiite Gebiät zammetriibe. Er isch wetterfest, gschiid und wachsam - dodemit isch er än guetä Wächter und sogar als Lawinenhund geignet.

I letzter Ziit wörded Bläss au immer meh mit grossem Erfolg als Blindäführhünde uusbildet und ihgsetzt.

Au mit Chind chömeds guet us.

Uf de Etikettä vom Quöllfrisch gseht mer en Bläss.

## Wesä und Haltig
Dä Appäzeller Bläss lauft gern und bruucht öppis zum Tue. Oft isch er sowohl zu Mänsche als au andere Hünd sehr sozial gegenüber. Als uufmerksamä Wächter bällt de Bläss gern und luutstarch, allerdings isch er kein üblichä "Chläffer". Siis hellä Organ isch für siini Rasse markant.
Är het ä gueti Uuffassigsgob, isch sehr lernwillig und -fähig und wird bi guäter Erzüchig schnäll ghorsam. D Erziehig vom Appäzeller isch wäg siim guete Iihfühligsvermögä bi Mimik und Gestik siinä Bezugspersonä vergliichbar unkompliziert; Strängi isch aber sehr förderlich.

## Literatur

* Max Mäder: *Der Appenzeller Sennenhund.* 3. Auflage. Schläpfer, Trogen 1985, ISBN 3-85882-012-1.
* Yvonne Steiner: *Der Appenzeller Sennenhund.* 4., vollständig überarbeitete Auflage. Appenzeller-Verlag, Herisau 2011, ISBN 978-3-85882-236-9.

## Weblinks

* 
* Schwiizerischer Club für Appänzäller Sännehünd
* Schwiizer Sännehund Verein für Dütschland
* Rassäbeschriibig Appänzeller Bläss von Hundeseite.de
Mario Kart 8

**Mario Kart 8** isch äs Kart Rennspiel vo 2014 wo vo Nindendo fürd Wii U  entwicklät und veröffentlicht worde isch. Es bhalted d Form vo de vorhärige Mario Kart spiel, wo d Spiiler Charaktere vo de Mario Spiel und au vo andere Nintendo Charaktere uf de Rännstrecki kontrolliered. D Streckäne sind a ört us de Super Mario serie ahglehnt und bevölkert mit Items wo dä Spieler chönnd helfä en Vorteil im Ränne z gwinne. Es sind verschiedeni Schwierigkeitsstufene vor em Ränne uswählbar; erhöhti Schwierigkeitsgrade macheds Spiel schneller. I de neu ihgführte Anti-Schwerchraft sequänze chönnd d Spieler uf wänd und deckäne fahre. Mario Kart 8 hät verschiedeni Modi sowohl für einzel spieler und für lokali und online multispieler, do ghöred Grand Prix und Arena Kampf Modi dezue.

Nintendo hät Mario Kart 8 2013 ahkündt und im Mai 2013 veröffentlicht. Sowohl kostäpflichtige als au gratis erwiiterige (DLC) sind nach dä veröffentlichid hinzuegfüegt worde, dodezue hend zuesätzlichi Strecke und sogar en neue Schwierigkeitsgrad ghört. Im April 2017 isch es für de Nochfolger vo de Wii U, de Nintendo Switch, als Mario Kart 8 deluxe nomol veröffentlicht worde. Damol mit de Erwiiterige inbegriffe, eme verbesserte Kampf Modus und andere veränderige zum Spiel wie de entfernig vo "Fire Hopping", eme Glitch wos de Spieler erlaubt het zum Mini Turbos verlängere. Vo März 2022 bis November 2023 hät Mario Kart 8 deluxe glich no zuesätzliche Erwiiterige kriegt, de Booster Course Pass, wo mit 48 zuesätzliche Streckene d Ahzahl Streckä verdopplet hät und dodezue au no 8 zuesätzlichi Charaktere hinzuegfüegt hät.

*Mario Kart 8* isch en Kritische erfolg gsi, vorallem für wie sichs spielt und d präsentation, aber de Kampf Modus isch stark kritisiert wordä. D Kritikär hend Mario Kart 8 deluxe sehr globt als die definitivi Version vom Spiel für die verbesserte Kampf Modi und d Präsentation. Beidi Versione sind vo Kritiker als zu de beste Mario Kart spiel zueghörig bezeichnet worde, hend Nominationä und mehreri Priis gwunne und ghöred zu de beste Videospiil. 

*Mario Kart 8* isch eis vo de am beschtä verchaufte Videospiel mit über 78.02 millione verkäuf über beidi Konsole. Die Original version fürd Wii U isch vo däre mit 8.46 millionä Kopiä sogar s hauptverkaufte spiel gsi und au wieder bi de Nintendo Switch isch äs mit 69.56 millionä Kopiä  s meist verchaufte Spiel gsi. Dä Nochfolger Mario Kart World isch fürd Nindendo Switch 2 in 2025 verchöffentlicht worde.
Bezirk Moutier (Jura)

Dr **Bezirk Moutier** (frz. *District de Moutier*) isch en Bezirk im Schwiizer Kanton Jura. Er isch 2026 gründet worde wo d Gmeind Moutier vom Kanton Bern zum Kanton Jura gwächslet het. Er sött nid verwächslet wärde mit em ehemalige Amtsbezirk Moutier im Kanton Bern. 

## Geografy
Dr Bezirk Moutier entspricht em Gebiet vo dr Gmeind Moutier.

## Gmeinde
Zum Bezirk ghört folgendi Gmeind:

## Fuessnoote
SwiPay

**SwiPay AG** isch es schwiizerischs Finanztechnology-Unternäme mit Sitz z Baar (Kanton Zug). D Firma schaffet als Zaaligsvercheer-Dienschtleischter (Payment Service Provider) und hät sich uf di technisch Integrazioon vo bargäldloose Zaaligslöösige für de stazionääri Handel und de E-Commerce spezialisiert.

## Gschicht
D SwiPay AG isch am 7. Dezämber 2022 gründet und im Handelsregischter vom Kantoon Zuug iiträit worde. S Unternäme fokussiert sich druf, digitaali Onboarding-Prozäss für chlyni und mittleri Unternäme (KMU) im schwiizerische Zaaligsmarkt aazbiite.

Im Oktoober 2025 hät de Hartmut Eisele d Posizioon als CEO übernaah, zum s operatiive Skaliere und d Ekspansioon i de DACH-Regioon z läite.

## Gschäftsmodäll und Infraschtruktuur
S Unternäme fungiert als technische Aggregaator, wo verschidini Akzeptanzleischtige und Meerwärtdienscht bündlet und über en einheitlichi Schnitstell an Händler vermittlet.

### Strategischi Kooperazioone
Di operatiiv Abwicklig und d Sischtemintegrazioon basiered uf ere vernätzte Infraschtruktuur mit nazionaale und internazionaale Branschepartner:
* *Hardware und Terminal-Infraschtruktuur:* Bi de stazionääre Zaalterminals schaffet SwiPay mit em schwiizerische Aabieter PayTec zäme. SwiPay wird det als offizielle Partner für de Vertryb und d Integrazioon vo Hardware-Löösige gfüert.
* *E-Commerce und Meerwärtdienscht:* Bim Online-Zaaligsvercheer kooperiered s mit em Dienschtleischter Planet und däm sinere Tochtergselschaft Datatrans. Die Zämenarbet umfasst näbet de Zaaligsabwicklig im E-Commerce au d Integrazioon vo Funkzioone wie de automatisierte Währigsumrächnig (Dynamic Currency Conversion) und digitaale Tax-Free-Verfaare.
* *Kassesischtem-Integrazioon:* Zum en naatloose Aaschluss am Point of Sale garantiere, schaffed s mit Aabieter vo Kassesoftware zäme. D Firma wird als offizielle Partner vo TCPOS (Zucchetti Group) gfüert, was d Integrazioon in wyt verbreiteti IT-Löösige für d Gastronomy und de Detailhandel möglich macht.
* *Netzbetryb:* Di stazionääri Charteakzeptanz und de technisch Netzbetryb werded i Zämenarbet mit Telecash from Fiserv und RS2 realisiert.
* *Idäntitäätsprüefig:* Zum d KYC-Vorgabe (Know Your Customer) bim digitaale Onboarding erfülle, wird Technology vom Aabieter PXL Vision iigsetzt.

### Standards und Zertifizierige
D SwiPay AG isch en offizielle Täilnämer am internazionaale Zaaligsvercheer-Standard ep2. D Firma wird i de Lischt vo de lizensierte Partner vo de *Technical Cooperation ep2* (TeCo) gfüert, was di technisch Konformitäädt mit em internazionaale Standard beschtätiget.

## Marktposizionierig
I de Fachpricht wird SwiPay als Akteur waar-gnaah, wo dur s Bündle vo Transakzioonsvolumina und digitaale Prozäss de Wettbewärb im schwiizerische Markt für Zaaligsdienschtleischtige erhööcht.

## Einzelnaawyys


## Weblinks
* Websyte vo de SwiPay AG
Katharina Lüdin

D **Katharina Lisa Lüdin** (* 1990 z Baasel) isch e Schwyzer Reschiseeri, Draibuechautoori, Broduzänti, Schauspiileri un Dozänti. 

## Leben
D Katharina Lüdin het ab 2015 narratiive Film an dr Hoochschuel fir Bildendi Chinscht z Hamburg bi dr Angela Schanelec un ab 2018 an dr Uniwersiteet vu dr Chinscht z Berlin bim Thomas Arslan studiert. Anne 2024 het si ire Stuudium z Köln abgschlosse.

Ire Debütfilm Und dass man ohne Täuschung zu leben vermag isch anne 2023 am 76. Locarno Film Festival im Wettbewäärb Cineasti del Presente ufgfiert woore un isch uf nazionaale un internazionaale Feschtiwäl glofe – unter anderem 2024 im Museum of Modern Art un im Lincoln Center in dr 53. Raie New Directors/New Films. Dr Film het Bryys in verschiidene Kategorie gwunne.

D Katharina Lüdin schafft in dr Hauptsach mit analoogem Film. Si isch Grindigsmitgliid un eemooligi stellverdrättendi Voorsitzeri vu dr Hamburger Analogfilmwerke e. V.

Syt 2024 het si au ne Leerufdraag fir Film un Meedie an dr Uniwersiteet vu dr Chinscht z Berlin. Si isch Mitgliid im Bundesverband Reschy un in dr Queer Media Society.

D Katharina Lüdin läbt z Berlin.

## Filmografy

; as Filmmacheri
* 2014: *Theresa* (Chuurz-Dokumäntaarfilm)
* 2015: *Flitterwochenkind* (Chuurz-Spiilfilm)
* 2016: *Das Ei* (Chuurz-Experimäntaalfilm, 16 mm)
* 2019: *One Day in Theatre* (Chuurz-Spiilfilm)
* 2020: *Übermorgen Palermo* (mittellange Spiilfilm, 16 mm)
* 2021: *Valeska* (mittellange Portraitfilm)
* 2023: *Und dass man ohne Täuschung zu leben vermag* (Langspiilfilm, 16 mm)

; as Schauspiileri
* 2018: *Stadtstreicher* (Reschy: Marian Freistühler)
* 2019: *Frau Stern* (Reschy: Anatol Schuster)
* 2022: *Dazwischen Sommer* (Reschy: Jana Charlotte Tost)
* 2023: *Drifter* (Reschy (Hannes Hirsch)
* 2025: *Einhornjagd* (Reschy: Häly Heinecker)

## Uusglääseni Uuszaichnige
* Nominierig *Guldine Leopard* (Pardo d’oro Cineasti del presente), Locarno Film Festival 2023
* Bescht Draibuech, Achtung Berlin Filmfestival 2024
* Beschte Film, Annual Aarhus Film Festival 2024

## Weblink
* Websyte vu dr Katharina Lüdin
* 
* 
* „Modernes Kommunikationsmosaik im ‚Und dass man ohne Täuschung zu leben vermag‘“, Raadiointerview bi Deutschlandfunk Kultur, 12. Augschte 2023
* Official Section Interview, Cinema Jove, 21. Juuni 2024
* „Review: Of Living Without Illusion“, cineuropa.org, 10. Augschte 2023
* „Über queere Filmästhetik, Lücken im Film und häusliche Gewalt.“, Gsprääch mit akutmag.ch, 28. Septämber 2023
* Filmkritik Und dass man ohne Täuschung zu leben vermag, nowhen.org, 10. Augschte 2023
* 

## Fueßnote
Henri Delassus

Dr **Henri Delassus**  (* 12. Àwrìl 1836 z’ Stegers/Estaires, Nord-Département; † 6. Oktoower 1921 z’ Saméon, Nord-Département) ìsch a frànzeescher reemisch-kàthoolischer Priaschter un Àuitoor, wo d’ Fräimüüraräi un dr Juudatumm b’sunderscht kritisiart hàt. Sii Wark hàt noch hìtt a groosser Iifluss uff d’ frànzeescha raachtsextreema Kraisa.

## sii Laawa
Dr Henri Delassus ìsch ànna 1862 z’ Cambrai zem Priaschter g’wäijt worra un ìsch ànna 1874 Kàplààn vum Liawafràuimìnschter Notre-Dame-de-la-Treille z’ Lille. Ar ìsch d’rnooh ànna 1904 àls Prälààt vum Pàpschthüüs un ànna 1911 Apostoolischer Protonotààr worra. Ànna 1914 ìsch’r äärschter Äältscht vum Kànoon vum Mìnschter z’ Lille worra — s’ Bìschtumm Lille ìsch grààd ärschtällt worra gsìì.

Ànna 1872 hàt’r fìr d’ Zittung *Semaine religieuse de Cambrai* fànga-n-àà schriiwa. Ar ìsch dräi Joohra schpeeter Aigatìmmer un Dirakter vu daara Zittung worra. Üsserdam hàt’r zamma mìt Mìtglììder vum vàtikàànischa Ìwwerwàchungsnätzwark „Sodalitium Pianum“. Ìn siina Schrìft hàt dr Delassus d’ kàthoolischa Tràdizioon gànzhaitlig vertaidigt (siina Schtàndpunkta kààt m’r àlso àls „integristisch“ b’schriiwa). Ìn siina Àuiga säjg kää Mìttelwaag mìt da g’sällschàftliga un politischa Äntwìcklunga vu dr Modärna meeglig — waagadam hàt m’r’na àui àls Reakzionäär b’schriiwa. Naawa-n-em Juudatumm un dr Fräimüüraräi hàt’r d’ Frànzeescha Rewolüzioon, d’ Mänscharaachta un dr Liberàlìschmus haftig kritisiart.

Nooh siim Tood ìsch s’ Begräbniss àm 10. Oktoower 1921 ìm Mìnschter Notre-Dame-de-la-Treille gsìì. Ar ìsch ìn’ma Fàmìliagrààb ìm G’maindafrììdhoof z’ Fournes-en-Weppes süüdwäschtlig vu Lille beardigt worra.

## d’ Biacher, wo-n-’r g’schrììwa hàt

## Lìteràtüür ìwwer’na
*

## Weblìnks

*dr Henri Delassus bii dr frànzeeschschproochiga Wikisource (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Victor Leed

De **Victor Leed** (* 19. September 1950 z Aourir, Algérie als *Laïd Hamdani*; † 3. Oktober 1994 z Paris) isch e franzöösische Sänger vo Rockabilly und Rock 'n' Roll gsii und het zu de frühe Pionier vum französische Rockabilly-Revival ghört .

## Läbe
D Familie isch uf Frankriich zoge, wo de Victor Leed 3 Mönet alt gsii isch. Mit 10 Johr entdeckt er Elvis Presley im Film *King Creole*, und d’Rockmusik wird zu siner Leidenschaft. Z Paris, im Quartier Ménilmontant, lebt er mit de junge Rockfans vo de 60er Johr.

Als junger Trommler suecht er Gruppä, wo Rock spiele. 1979 kriegt er es fixe Engagement in eme Cabaret z Paris, wo er sini Stimm, Bühnäpersönligkeit und Rockabilly-Style entwicklet.

1979 veröffentlicht er s Album *Revival*. 1980 folgt s Album *Thank’s Rock’n’Roll* uf Big Beat Records.

Er tritt am 25. Mai 1980 bim erste Rockabilly-Festival z Toulouse uf und wird globt für sini Authentizität und Bühnäpräsenz. De Victor Leed macht no witeri Ufnahme und Konzert, bevor er am 3. Oktober 1994 an langwieriger Kranket z Paris stirbt.

## Discografi
* *Revival* (1979), Zeze Productions
* *Thank’s Rock’n’Roll* (1980), Big Beat Records

## Weblink
* Site officiel de Victor Leed
* Chaîne YouTube - Victor Leed
* Victor Leed - Apple Music
* Victor Leed – Album sur Spotify

## Fuessnoote
Dominique Margot

D **Dominique Margot** (* 1961 z Züri) isch e Schwyzer Filmreschiseeri, Draibuechautoori un Kamerafrau.

## Lääbe
D Margot isch z Züri-Schwamedinge ufgwagse. No dr Schuel het si z Züri Fotografy gleeret und ruf as Fotograafi z Paris gschafft. As Mitgliid vum franzeesische Punkrock-Zirkus Archaos het si drei Joor lang dur Europa tuurt. Im Joor het si an dr Schuel fir bildendi Chinscht *Les Gobelins* z Paris en Abschluss in Videotächnik gmacht, vu 1994 bis 1999 het si Filmreschy un Kamera an dr Schuel fir Gstaltig z Züri (hite: ZHdK) studiert.

Zum flische Schaffe vu dr Margot zelle Dokumäntaarfilm, wie *Toumast – Gitarren und Kalaschnikows* (2010) – un au s filmisch Essay iber iri Mueter, wu an ere Depressioon chrank wooren isch – *Looking Like My Mother* (2016). Beedi Film sin am Filmfeschtiwäl Visions du Réel z Nyon aigt un meefach uuszaichnet woore. Mit *Bergfahrt* het d Margot en Film iber d Alpe un d Mänsche, wu mit iine interagiere, gmacht. An de 59. Soledurner Filmdääg 2024 het d rFilm, wu fir dr Prix du Public nominiert gsii isch, sy Premiere gfyyrt. Bim Schwyzer Filmbryys 2024 isch *Bergfahrt* in dr Kategory *Beschte Toon* nominiert gsii.

Dr Chuurzfilm *Zoom sur le cirque,* wu d Margot d Uuswiirkige vu dr Corona-Kriis uf d Zirkuswält uusglyychet het, isch 2021 bi de Internazionaale Chuurzfilmdääg Oberhausen bremiert woore.

Bim dransmediaale Brojäkt *Intopolitics*, wu uf e spiilerischi Aart jungi Mänsche zum Mitmache in dr Bolitik aagregt het, het d Margot iri Erfaarige us Theater un Film kumbiniert un mit dr Brodukzioon *Politik im Schiffskoffer* am Blickfelder-Feschtiwäl z Züri gaschtiert.

D Margot isch Mitgliid vum Verband Filmreschy un Draibuech Schwyz (ARF/FDS).

## Uusglääseni Filmografy
* 1998: *La longueur et la largeur du ciel.* Dokumäntazioon, 25 Minute, Reschy, Draibuech, Kamera
* 2010: *Toumast – Gitarren und Kalaschnikovs.* Dokumäntazioon, 88 Minute, Reschy un Draibuech
* 2016: *Looking Like My Mother.* Dokufikzioon 78 Minute, Reschy, Draibuech, Kamera
* 2020: *Zoom sur le cirque.* Dokumäntazioon, 14 Minute, Reschy un Draibuech
* 2024: *Bergfahrt.* Dokumäntazioon, 97 Minute, Reschy un Draibuech

## Uusglääseni Uuszaichnige
* 2010: TV5 Monde Publikumsbryys fir *Toumast* bi de Franzeesische Filmdääg Dibenga-Stuegert
* 2016: Bryys vu dr Ekumeenische Jury fir *Looking Like My Mother* bim Filmfeschtiwäl Visions du Réel z Nyon
* 2024: Nominierig fir dr Prix du Public an de 59. Soledurner Filmdääg fir *Bergfahrt* 
* 2024: Nominierig fir Schwyzer Filmbryys in dr Kategory *Beschte Toon* (Jacques Kieffer, Gina Keller) fir *Bergfahrt* 

## Weblink
* d Dominique Margot bi IMDb
* d Dominique Margot bi Swiss Films
* d Dominique Margot bi dr ZHdK

## Fueßnote
Marlies Graf-Dätwyler

D **Marlies Graf** (* 1.Oktoober 1943 z Aarburg; † 12. Februar 2020) isch e Schwyzer Filmmacheri gsii.

Chännegleert het me d Graf-Dätwyler unter anderem 1979 dur ire Dokumäntaarfilm «Behinderte Liebe», ain vu dr eerschte Film, wu si mit dr Sexualiteet vu Mänsche mit Behinderig ussenandergsetzt het. D Marlies Graf-Daetwyler het ab 1970 as Reschiseeri, Autoori un Filmeditoori in dr Filmbrangsche gschafft. D Film vu dr Marlies Graf sin vu dr Meedie  vu Aafang aa vyyl gaachet gsii fir iri differänzierte Zuegriff un iri formaal Chraft. Si het zue dr Grinder*ne vum Filmkollektiiv Züri gheert. Vu 1967 bis 1978 isch si ghyroote gsii mit em Filmmacher Urs Graf.

## Lääben un Wäärch
Di gleert Goldschmiidi het anne 1968 aafange bi Film mitschaffe. 

Anne 1970 het d Marlies Graf-Dätwyler in Co-Reschy mit em Urs Graf dr Film *z.B. Uniformen* gmacht, wu si mit em Raiz vum Draage vu Unifoorme ussenandersetze duet. 1972 hän di baide dr Film «Isidor und die Folgen» gmacht.

1975 het d Marlies Graf-Dätwyler *Die Bauern von Mahembe* drillt, wu si ellai d Reschy gfiert het, un 1979 dr Dokumäntaarfilm  «Behinderte Liebe», wu ain vu dr eerschte Film gsii isch, wu si mit dr Sexualiteet vu Mänsche mit Behinderig ussenandergsetzt het.

Wider in Co-Reschy hän d Graf-Dätwyler un dr Graf dr Dokumäntaarfilm  «Seriat» (1991) drillt, wu u.&nbsp;a. mit em Filmbryys vum Kanton un dr  Stadt Züri uusziachnet wooren isch . 2001 hän si, wider in Co-Reschy, dr Dreidailer «Islamischer Alltag in Zürich» gmacht.

As Editoori isch d Marlies Graf-Dätwyler 2005 zäme mit em Rainer W. Trinkler fir dr Schnitt vum Film «Klingenhof» vu dr Beatrice Michel (Filmkollektiiv Züri) verantwoortli gsii, wu 2006 u.&nbsp;a. mit em Schwyzer Filmbryys fir Schnitt un Kunzäpt uuszaichnet wooren isch.

As Filmeditoori het si 2006 «Peter Schneiders: 36 Existenzen», 2007 «Jürg Frey: Unhörbare Zeit» un 2010 «Anette Schmucki: Hagel und Haut» vum Urs Graf gschnitte, wu me wie alli iiri Film as Reschiseeri syt 1970 an dr Wäärchschau vum Schwyzer Film, de Soledurner Filmdääg, het chenne aaluege, Derzue isch d Marlies Graf-Dätwyler Toongstalteri unter anderem fir dr Film «Rosmarie, Susanne, Ruth» (1976) vum Franz Reichle gsii, wu me au unter em Name "*Appenzeller sein und bleiben?"* chännt. E Lischt vu ire Filmografy cha me aaluege uf dr Websyte vum Filmkollektiiv Züri un uf dr Internet Movie Database.

In de 1980er un 1990er Joore het d Marlies Graf-Dätwyler in Zämenaarbet mit dr Pro Senectute verschiideni mittellangi Film zum Teema Alter gmacht: «ALT-TAGE» (1987), «Bewegter Montag» un «Bewegter Mittwoch». En Dail vu däne Film cha me uf dr Websyte vum Soziaalarchiiv Züri frei aaluege.

## Weblink
* 

## Fueßnote
Bezirk Moutier

**Bezirk Moutier** chan folgendes bedüte:
* Bezirk Moutier (Bern), en ehemalige Bezirk im Kanton Bern, Schwiz
* Bezirk Moutier (Jura), en 2026 gründete Bezirk im Kanton Jura, Schwiz

#WEITERLEITUNG
Carmen Stadler

D **Carmen Stadler** (* 1. Septämber 1978 z Dielsdorf ZH) isch e Schwyzer Filmmacheri, Draibuechautoori un Reschiseeri. Si schafft in dr Inträsseverdrättig vu Schwyzer Filmschaffende.

## Lääbe
D Carmen Stadler het iri Grunduusbildig im Fotofach un in dr Fotografy gmacht. Derno het si Videokiirs im Franz Reichle gmacht un het bi sym Dokumäntaarfilm *Monte Grande - what is life?* assischtiert. Anne 2002 het si e Filmstuudium an dr Hoochschuel vub dr Chinscht z Züri (ZHdK) aagfange, wu si mit em Chuurzfilm *Nachtflattern* abgschlosse het. *Nachtflattern* isch an verschiideni internazionaali Filmfeschtiwäl yyglaade un mit verschiidene Bryys uuszaichnet woore (u.&nbsp;a. Pardino d’Oro fir dr bescht Schwyzer Chuurzfilm am Locarno Film Festival, dr Noowugsbryys vu dr *Suissimage/SSA* un d Breemie fir dr erfolgryychscht Zürcher Chuurzfilm). D Jury vum Filmfeschtiwäl Locarno het as Grund fir dr Bryys aagee: *Für den klaren Blick auf die Beziehung eines Paares in Momenten des Zweifels und der Zärtlichkeit.*

In dr Zyt vum Stuudium het si Wyterbildige in Reschy, Draibuech un Schauspiil bim Stephan Teuwissen gmacht. Doodrus isch e langjeerigi Zämenaarbet woore.

Syt 2008 schafft si as freii Draibuechautoori, Filmreschiseeri un Editoori un entwicklet Treatments un Draibiecher. Anne 2011 het si mit dr Langfilm Produktion dr Churzfilm *reduit* realisiert, wu am Locarno Film Festival uurufgfiert wooren isch.

Dr Langspiilfilm *Sekuritas*, wu si fir s Draibuech, d Reschy un dr Schnitt verantwoortli gsii isch, het si mit dr Abrakadabra Films AG realisiert. Dr Film het syni Premieere 2019 am PÖFF Black Lights Festival Tallinn im Wettbewäärb «Rebels with a Cause» gfyyrt.

As Kamerafrau het si u.&nbsp;a. zämegschafft mit em Clemens Klopfenstein, dr Eva Vitija, em Patrick Klötzli un em Tobias Meier.

Si isch Voorstandsmitgliid vum Verband Filmreschy un Draibuech Schwyz ARF/FDS un Schwyzer Delegierti bi dr FERA (Federation of European Film Directors).

## Uusglääseni Filmografy
* 2002: *Spuren des Alltags* (Experimäntaalfilm)
* 2005: *Ungeboren* (Chuurzspiilfilm)
* 2006: *Nachtflattern* (Chuurzspiilfilm, Ko-Draibuech, Reschy, Ko-Montaasch)
* 2011: *reduit* (Chuurzfilm, Ko-Draibuech, Reschy, Ko-Montaasch)
* 2012: *Beobachtungen in Seitenlage* (Chuurzfilm, Kamera, Reschy, Montaasch)
* 2017: *Ariel*
* 2018: *Das Ächzen der Asche* (Ko-Kamera)
* 2019: *Sekuritas* (Draibuech, Reschy, Ko-Montaasch)

## Uuszaichnige
* 2020: Schwyzer Filmbryys, Speziaalbryys fir Ernst Brunner fir *Sekuritas* 
* 2018: Kultuurbrozänt Waalverwandtschafte
* 2016: Bryys vu dr Hibou Stiftig fir *Sekuritas* 
* 2007: Schwyzer Noowugsbryys vu dr Suissimage/SSA fir *Nachtflattern* 
* 2007: Nominierig Schwyzer Filmbryys as Beschte Chuurzfilm fir *Nachtflattern* 
* 2007: Cadrage. Succès Zürich Prämie fir dr erfolgryychscht Zürcher Chuurzfilm fir *Nachtflattern*.
* 2006: 59 Intern. Filmfestival Locarno - Pardino D’Oro, Beschte Schwyzer Chuurzfilm fir *Nachtflattern*

## Weblink
* 
* 
* Websyte vu dr Carmen Stadler

## Fueßnote
Grundschule an der Viestova-Straße 1

D **Extern Arbetsstell a de Viestova-Stross 1 in Myjava als Teil vo de Grundschuel a de Štúrova-Stross 18 in Myjava** (uf Slowakisch *Elokované pracovisko Viestova 1 ako súčasť Základnej školy Štúrova 18*), bis zum 1. Septämber 2024 d **Grundschuel a de Viestova-Stross 1** (uf Slowakisch *Základná škola Viestova 1*, früener *I. ZDŠ Myjava*, umgangssprachlich *1. ZŠ* odr *1. základná škola*), isch e externi Arbetsstell und die ehmalig eigeständig Grundschuel in Myjava, Slowakei, wo 1968 grindet worde isch. Si het zwei Gebäude, wo dur e verglasti Pergola mitenand verbunde sind. Bis 2024 isch de Diräkter vo de Grundschuel de Zdenko Šimo gsi. Am 1. Septämber 2024 isch d Schuel mit de Grundschuel a de Štúrova-Stross 18 zunere neue **Grundschuel Myjava** (uf Slowakisch *Základná škola Myjava*) zämegleit und de Diräkter vo de externe Arbetsstell isch de Radovan Biesik worde.

I dem Hauptgebäud vo de Schuel sin alli Klassezimmer, d Fachrüüm für Physik, Chemie, Geographie, Biologie, Sprache, Kunst, Werchstätte und d Schuelchuchi, zwei Computerrüüm mit Internetzuegang, Umchleiderüüm und s Diräkterat mit em Lehrerzimmer.

I dem Näbegebäude vo de Schuel sin en grosse Spiissaal mit Chuchi, en grossi und e chliini Turnhalle, es Fitness]ruum, d Schuelpsychologin und d Sonderpädagogin.

Zem Schuelgländ ghört es Waldstück mit ere Ruezone, en Fuessballplatz mit Kunschtrasse, en Laufbahn, en Mehrzweckspielplatz mit Tartanbelag und en Sprungturm.

## Weblink
* Über d Schuel ZŠ Viestova 1, Myjava (uf Slowakisch)

## Einzelnachwiis
Industrieschule Stará Turá

D **Industrieschuel Stará Turá** (Slowakisch *Stredná priemyselná škola Stará Turá*, churz **SPŠ Stará Turá**), bis zum 1. September 2023 bekannt als **Bruefschuel Stará Turá** (uf Slowakisch *Stredná odborná škola Stará Turá*, churz **SOŠ Stará Turá**), isch e Sekundarstufe in Stará Turá, i de Slowakei.

## Überblick
D Institution isch am 1. Septämber 2003 dur d’Fusion vo de Industrieschuel für Elektrotechnik (*Stredná premyselná škola elektrotechnická*, churz SPŠE) und de Berufsbildendi Schuel für Elektrotechnik (*Stredné odborné učilište elektrotechnické*, churz SOUE) zur Zusammengeschlosseni wiiterführendi Schuel für Elektrotechnik (*Združená stredná škola elektrotechnická*, churz ZSŠE) gründet und am 1. Septämber 2008 isch d’Schuel in Bruefsschuel umbenännt worde. 2018 sind d’Fassade und de Spiissaal saniert und en neue Ruebereich für d’Schüeler iigrichtet worde. Im Dezämber 2019 isch d’Sanierig vom Hauptteil vo de Turnhalle und de Umchleiderüüm abgschlosse worde.

## Studiebereich
### SOU
* Mechaniker Iisteller
* Mechaniker für Computernetzwerk
* Elektrotechniker Mechaniker
* Grafik-Designer für digitali Medie
* Intelligenti und digitali Systemstürig

### SPŠ
* Informations- und Netzwerktechnologie
* Elektrotechnik

## Lehrbruef
* Elektromechaniker
* Metallbearbeiter

## Weblink
* Offizielli Website vo de Schuel
* EduPage Schuelsiite

## Einzelnachwiis
Basse-Vendline

**Basse-Vendline** isch e Gmeind im Bezirk Pruntrut im Schwiizer Kanton Jura. Der Name chunt vom Fluss Vendline, wo dür d Gmeind fliesst.

D Gmeind isch am 1. Januar 2024 dür d Fusion vo de bisherige Gmeinde Beurnevésin u Bonfol entschtande.

## Geografi
D Gmeind ligt im Nordoschte vom Elsgau u het im Norde un im Oschte e Gränze zu Frankriich. Nachbargmeinde si di jurasische Gmeinde Damphreux-Lugnez u Vendlincourt, u di französische Gmeinde Courcelles, Réchésy, Pfatterhüse u Courtavon.

## Literatur
* 

## Weblink

* Offizielli Website vo der Gmeind

## Fuessnote
Katy Perry

D **Katheryn Elizabeth Hudson** (* 25. Oktober 1984 z Santa Barbara), bekannt unter em Künstlername **Katy Perry**, isch e US-amerikanischi Popsängeri, Unternehmerin un Fernsehpersönlichkeit. Si isch vor allem für ihri Bedeitung i dr moderne Popmusik bekannt un isch vo dr Zitschrift Vogue as „Chönigin vom Camp“ bezeichnet wore.

## Karriere
Dr Durchbruch het si mit em Album One of the Boys (2008) gschafft, eme Pop-Rock-Album mit em Debüt-Single „I Kissed a Girl“ un em druffolgende Single „Hot n Cold“, wu respektiv Platz 1 un Platz 3 i dr US-amerikanische Billboard Hot 100 erreicht händ.

S Popalbum Teenage Dream (2010), wu stark vo Disco-Musig beeinflusst isch, het fünf Singles hervorgebracht, wu alli d Nummer eis i de USA erreicht händ: „California Gurls“, „Teenage Dream“, „Firework“, „E.T.“ un „Last Friday Night (T.G.I.F.)“. Damit isch es s einzig Album vo ere weibliche Künstlerin, wu das erreichet het.

E Neuuflag vum Album mit em Titel Teenage Dream: The Complete Confection (2012) het spöter dr Single „Part of Me“ hervorbrocht, wu au d Spitze vo dr US-Charts erreicht het.

D Katy Perry ghört zu de meischtverchaufte Musikkünstler aller Zite un het weltwyt meh as 143 Millione Tonträger verchauft. Si het nün Singles, wu d Nummer eis i de USA erreicht händ, drü Nummer-eis-Albe sowii vil Uszeichnige, drunter e Billboard Spotlight Award (si isch bis hüt d einzig weiblichi Künstlerin, wu dä iberchuu het), vier Guinness-Wältrekord, fünf Billboard Music Awards, fünf American Music Awards, e Brit Award un e Juno Award.

Zwüsche 2011 un 2019 isch Perry regelmässig i de jährliche Forbes-Lischte vo de bestverdienende Fraue i dr Musig gfiert worde.

## Diskografi
**Studioalbe**

* *Katy Hudson* (2001)

* *[[One of the Boys]]* (2008)
* *[[Teenage dream|Teenage Dream]]* (2010)
* *Prism* (2013)
* *Witness* (2017)
* *Smile* (2020)
* *143* (2024)

## Weblingg

* Im Perry si Website 
* 

## Fueßnote
Whitney Wolfe Herd

D’ **Whitney Wolfe Herd**  (* 5. Jüüli 1989 z’ Salt Lake City àls *Whitney Wolfe*) ìsch a àmerikàànischa Unternammera. Sa hàt àn dr Grìndung vu dr Dating-App Tinder mìtgmàcht un ìsch schpeeter d’ Grìndera so wia G’schaftsfiahrera (CEO) vu Bumble worra.

## ìhr Laawa un Kàrriar
D’ Wolfe ìsch d’ Tochter vum Projaktäntwìckler Michael un vu dr Hüüsfràui Kelly Wolfe. Sa hàt a jìngera Schwaschter. D’ Wolfe ìsch z’äärscht Schialera àn’ra prìwààta kàthoolischa Sekundààrschüal gsìì. D’ Wolfe hàt àn dr Süüdliga Methodìschta Üniwärsiteet ìm Hàuiptfàch „Ìnternàzionààla Schtüüdia“ g’schtudiart. Ìhr unternaamerisch Tàlant hàt sa schuu àn dr Hoochschüal gezaigt, wu sa Bambustàscha haarg’schtällt hàt. Sa hàt dia Tàscha verkàuift, un mìt’m Gald hàt sa d’ Àrweta mìtunterschtìtzt, fìr d’ Eelpäscht ìm Gulf vu Mexiko ànna 2010 uffràuima. Ìm Rààhma vu daana Àktiwiteeta hàt sa zamma mìt’m Peter Aufdenkampf g’schàfft, fìr d’ Orgànisàzioon „Help Us Project“ grìnda. D’ Bambustàscha sìnn ìn dr gànza Walt bekànnt worra, wu d’ Moodadesäinera Rachel Zoe un Nicole Richie mìt ihna àbgebìlda worra sìnn. Nooh-n-em Schtüüdia-n-àbschluss ìsch sa ìn Süüdoschtààsia gànga un hàt därt ìn Waisahiiser g’schàfft. Ànna 2017 hàt sa dr Michael Herd g’hiiroota. Ìwwer dr Herd ìhra Laawesg’schìcht hàt d’ Rachel Lee Goldenberg a Schpììlfilm reschiart, wo „Swiped“ haisst un ànna 2025 üssagànga ìsch — d’rìnn hàt d’ Lily James d’ Rolla vu dr Herd g’schpììlt.

Ìm Àlter vu 22 Joohra ìsch d’ Herd biim Unternamma Hatch Lab iig’schtällt worra. Dooduura hàt sa s’ Unternamma Cardify kännag’leehrt. Wu Cardify g’schlossa hàt, hàt d’ Herd witterscht mìt ema daana Grìnder Sean Rad, Chris Gulczynski un Justin Mateen g’rädd. Mìt ìhna hàt sa ànna 2012 d’ Dating-App Tinder grìnda un ìsch Marketing-Schäffin vu daara Firma worra.

Ànna 2014 hàt sa Tinder fààraloo, nohdam àss sa a Klààg waaga säxüälla B’läschtigung geega meehrera Mìtàrwaiter g’wunna hàt. D’ruff ìsch sa uff Austin ìn Texàs gànga ge laawa un hàt doo d’ Mobile-Dating-App Bumble grìnda. Dia ìsch ànna 2016 d’ viarta Dating App gsìì, wo d’ Litt uff dr Walt àm maischta b’nutzt hann. 

Ìm Nowamber 2023 hàt d’ Herd bekànnt gaa, àss sa ìm Janner 2024 àls G’schaftsfiahrera z’rucktratta wurd — àn daara Schtälla ìsch sa vu dr Lidiane Jones ärsätzt worra. Ìm März 2025 ìsch sa nochamol G’schaftsfiahrera bii Bumble worra — doo hàt sa em Jones noohg’folgt, wo z’rucktratta-n-ìsch.

## ìhr Vermeega
Mìt’m Beersagàng vu Bumble ìsch d’ Herd mìt 31 Joohra ànna 2021 aina vu da jìngschta Milliàrdäärinna worra. D’ Zittung *[[Forbes]]* hàt amol g’sajt, àss sa äbba 1 Milliààrda US-Dollar hàt un hàt sììe uff d’ World’s Billionaires List g’fiahrt.

Ìm Dezamber 2013 hàt d’ Herd z’ Aspen ìm Colorado dr Micael Herd kännag’leehrt — där ìsch dr Suhn vu’ma Eelìndüschtriäller. Sa hàt’na ànna 2017 z’  Positano ìn Süüditààlia g’hiiroota un laabt mìt em z’ Austin ìm Texàs. Mìt em hàt sa zwai Seehn, wo sa ànna 2019 un 2022 uff d’ Walt gebrocht hàt.

## Lìteràtüür ìwwer sììe
*
*
*
*
*

## Weblìnks

*

## Ainzelnoohwiisa
Pierre de Maillard

Dr **Pierre de Maillard**  (* 31. Jüüli 1967) ìsch a frànzeescher tràdizionàlìschter kàthoolischer Priaschter vu dr Priaschterbriaderschàft St. Pius X.. Ar ìsch ànna 2023 vu dr Ziwiiljuschtiz verurtailt worra, dänn’r hàt ìn dr Vendée 27 Kìnder mìssbrüücht un verg’wàltigt.

## sii Laawa, Tààta un Verurtailung
Dr Pierre de Maillard ìsch ànna 1993 ìm Priaschterseminààri vu dr Piüsbriaderschàft z’ Écône (Kàntoon Wàllis) zem Priaschter g’wäijt worra. Ar ìsch z’äärscht ìm Priorààt z’ Brüssel gsìì. Ànna 1997 hàt’r àn dr Schüal „Morgaschtarn“ *()* z’ Egelshat ìn dr Moselle g’schàfft. Ar ìsch d’rnooh àn dr Kàpall z’ Conflans-Sainte-Honorine ìm Département Yvelines bii Pàriis gsìì. Vu 2004 bis 2010 ìsch’r àm Priorààt vu Nantes gsìì, vor äbb’r ìn d’ Vendée versätzt worra-n-ìsch.

Àm 15. Oktoower 2020 hàt s’ Ziwiilg’rìcht vu La Roche-sur-Yon bekànnt gaa, àss dr Maillard verhàfta worra-n-ìsch, un àss geega’na a Ärmìttlungsverfààhra iig’laita worra-n-ìsch, dänn’r hatt mehrera Mìnderjaahriga mìssbrüücht un verg’wàltigt. Bis zu doo hann d’ Ärmìttler schuu d’ Idantiteet vu 19 Opfer fäschtg’schtällt g’hàà. Dr Maillard hàt zitter 2010 àm Priorààt „Unsra Liawafràui àm Roosakrànz“ *()* z’ Saint-Germain-de-Prinçay so wia àn dr Kàpall „Unsra Liawafràui vu dr Hoffnung“ *()* z’ La Rochelle g’schàfft. Doo hàt’r zwìscha 1995 un 2020 d’ Kìnder mìssbrüücht. D’ maischta Opfer sìnn zwìscha 12 un 15 Joohra àlt gsìì. Aina Wucha d’ruff hàt dr Dischtriktowwerer vu Frànkrììch Benoît de Jorna a Video dräijt un hàt d’rìnn g’sajt, àss d’ Fàmìlia vu da Opfer unterschtìtzt. D’ kàthoolischa Zittung *La Croix* hàt jedoch gezaigt, àss d’ Piüsbriaderschàft schuu dr Maillard schuu geschtrooft g’hàà hàt, dänn’r hàt „schlaachta odd’r säxüälla Verhàlfta geega-n-ìwwer Junga“ g’hàà hàt. Zitter mehrera Joohra (2010 odd’r 2013, je nooh Kwalla) hàt’r àlso nìmm zamma mìt Junga därfa schàffa — jedoch hàt d’ Briaderschàft nìcks ìn da Ziwiilbeheerda g’sajt.

Ìm Mai 2023 ìsch dr Prozass vum Maillard àm Schwüarg’rìcht z’ La Roche-sur-Yon gsìì. Doo ìsch dr Maillard mìt Verg’wàltigunga un Mìssbrüüch geega 27 Kìnder (16 Büa un 11 Maidla) ààklààgt worra. Uff’m ‚Pìlgerwaag vu dr Krìschtahait‘ zwìscha Chartres un Pàriis àm 27. Mai 2023 hàt dr Dischtriktowwerer Benoît de Jorna äffentlig d’ Pìlger ämpfoohla, fìr dr Pàter Maillard un d’ Opfer z’ beeta. Àm 2. Jüüni 2023 ìsch dr Maillard züa 20 Joohra G’faangniss verurtailt worra. Grààd vor dr Verurtailung hàt’r viarmol „Äntschuldigung!“ g’sajt.

Nooh dr Zittung *Ouest-France* hann zitterhaar dräi wittera Litt Klààga geega dr Maillard iig’rìchta. Domìt wìrd vìlliicht a zwai Prozass schtàttfìnda.

## Lìteràtüür zem Fàll
*

## Ainzelnoohwiisa
Jean-Michel Faure

Dr **Jean-Michel Faure**  (* 1941 z’ Àlgiar, Département Àlgiar, Frànzeesch-Nordàfrìkà, hìtt Àlgeeria) ìsch a Bischoof vu dr kàthoolisch-tràdizionàlìschta ‚Priaschterg’mainschàft Marcel Lefebvre‘.

## sii Laawa
Dr Faure schtàmmt vun’ra Büürafàmìlia, wo sìch friahj ìm 19. Joohrhundert ìn Frànzeesch-Àlgeeria nììderg’loo hàt. Nooh dr Unàbhangikait vun Àlgeeria ìsch d’ Fàmìlia Faure ìn Àrgentiinia gànga ge laawa. Doo hàt’r dr Arzbischoof vu Paraná kännag’lehrt, wu-n-em vum Arzbischoof Marcel Lefebvre g’rädd hàt. Ar ìsch àlso ìn d’ Schwiiz g’raist, fìr dr Lefebvre traffa. Ar ìsch ìm Oktoower 1972 ìns Seminààri vu dr Priaschterbriaderschàft St. Piüs X. z’ Écône ìm Kàntoon Wàllis gànga ge schtüdiara. Ìm 1977 hàt em dr ehamooliga Arzbischoof Marcel Lefebvre s’ Sàkràmant vu dr Priaschterwäih g’schpanda. Nooh siinera Ordinàzioon ìsch’r ìn d’ Verainigta Schtààta, Kolumbià, Chile un Àrgentiinia g’raist, fìr därt s’ Nätzwark vu da Masszäntra mìt’m àlta Ritüs orgànisiara.

Vu 1980 bis 1985 ìsch dr Faure dr äärschta Dirakter vum Ìnternàzionààla Priaschterseminààri „Unsra Liawafràui un Mìtärleesera“ z’ La Reja ìn Àrgentiinia gsìì. Ar ìsch därt bis 2009 Profasser blììwa. Ànna 1985 ìsch’r üsserdam Laiter vum Dischtrikt Mexiko vu dr Piüsbriaderschàft ärnännt worra. Ànna 1986 hàt em dr Lefebvre vorg’schlààga, Bischoof z’ waara; dr Faure hàt änder wälla, àss dr Schpààniar Alfonso de Galaretta g’wäijt wìrd.

Zitter 2013 hàt sìch dr Faure geega-n-a Ärneecherung vu dr Piüsbriaderschàft àn dr Hailiga Schtüahl g’schtällt. Ar hàt dr Bischoof Richard Williamson unterschtìtzt, wu där doo üss dr Piüsbriaderschàft üssg’schlossa worra-n-ìsch un d’ Beweegung „SSPX Resistance“ (àui ‚La Resistencia‘ un ‚Priaschterg’mainschàft Marcel Lefebvre‘ g’nännt) grìnda hàt. Ànna 2014 ìsch’r salbscht üss dr Piüsbriaderschàft üssg’schlossa worra.

Àm 19. März 2015 hàt dr Richard Williamson dr Faure ìm bràsiliàànischa Kloschter Santa Cruz z’ Nova Friburgo (bii Rio de Janeiro) zem Bischoof g’wäijt. D’rfìr hàt em dr Williamson a Vertrattungsmàndààt gaa. Dàs hàt dr Frànsisküs nàdììrlig nìt woohrg’numma, àlso sìnn baida dur dia Wäih nooh-n-em kàthoolischa Kìrcharacht offiziäll üss dr Kìrìch üss’gschlossa worra. D’ Piüsbriaderschàft hàt dia Bischoofswäih schàrf verurtailt un hàt g’sajt, àss dia näija Wäih nìcks z’ tüa hàt mìt da Bischoofswäihja, wo dr Lefebvre ànna 1988 g’schpanda hàt. Nooh dr Briaderschàft solla dr Williamson un dr Faure d’ reemischa Beheerda uffabààr nìmm àànärkänna.

Dr Faure woohnt noch hìtt ìm tràdizionàlìschta Kloschter vu La Haye-aux-Bonshommes z’ Avrillé (Maine-et-Loire), wo-n-a lànga Zitt da Piüsbriader nooch g’schtànda hàt.

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Engelbert Recktenwald

Dr **Engelbert Recktenwald** (* 10. Hornung 1960 ìm Sààrlànd) ìsch a diitscher tràdizionàlìschter kàthoolischer Priaschter vu dr Priaschterbriaderschàft St. Petrüs.

## sii Laawa
Dr Recktenwald ìsch ànna 1979 ìn d’ Priaschterbriaderschàft St. Piüs X. iinatratta un ìsch ànna 1985 dur dr Arzbischoof Marcel Lefebvre zem Priaschter g’wäijt worra. Ìm Jüüli 1988 hàt’r d’ Piüsbriaderschàft fààraloo, wu dr Lefebvre ànna 1988 viar näija Bischeef ohna Ärlàuibniss vum Pàpscht Johànnis Pooli II. g’wäijt hàt. Doo d’ruff hàt’r ànna 1988 zamma mìt’m Pààter Bisig un wittera ehamooliga Piüsbriader d’ Priaschterbriaderschàft St. Petrüs grìnda.

Dr Recktenwald hàt niin Joohra làng àm Priaschterseminààri z’ Bààd ìm Schwowwalànd g’leehrt. Zittawiis ìsch’r Prassaschpraacher fìr d’ Petrüsbriaderschàft gsìì, un’r ìsch sogààr diitscher Dischtriktowwerer vu dr Briaderschàft worra. Ar hàt witterscht Filosofii z’ Mìncha g’schtüdiart, wu-n-’r a Maischterpriafung *()* biim Robert Spaemann b’schtànda hàt. Ar hàt s’ Hüüs vu dr Petrüsbriaderschàft z’ Köln g’laita un wìrkt dàdoo z’ Hannover.

## a Üsswààhl vu siina Veräffentligunga
*
*
*
*
*àls Üssgaawer:
*
*
*

## Weblìnks
* 
*

## Ainzelnoohwiisa
Gabriela Betschart

D **Gabriela Betschart** (* 1981 z Winterthur) isch e Schwyzer Kamerafrau un Filmreschiseeri.

## Lääbe
D Gabriela Betschart isch uf d Schuel fir Gstaltig z St. Galle gange un het deert anne 2001 en Aschluss in Diploom Graafik gmacht. Derno het si ne Bachleorstuudium Video an dr Hochschuel Lozärn gmacht mit eme Uusdusachsemeschter an dr HFF Potsdam un an dr Hoochschuel fir Fäärnsee un Film z München. Dr Bachelor het si 2008 mit em Chuurzfilm *Bipolar. An Interview with Richard* abgschlosse, eme experimentälle Chuurzdokumäntaarfilm, wu an verschiidene Feschtiwäl zaigt wooren isch. 2012 het si dr Master Film mit Fokus Kamera an dr Zürcher Hoochschuel vu dr Chinscht (ZHdK) abgsclosse. Mit ire Kamera-Aarbet in de zwee lange Dokumäntaarfilm *Ma Na Sapna* vu dr Valerie Blankenbyl un *Neuland* vu dr Anna Thommen het si grooßi Ufmeerksamkait gfunde.

Si isch Mitgliid vu dr Dytsche Filmakademy, vum Schwyzer FilmtächnikerInneverband SSVF un vum Verband vu Schwyzer Kameralyt.c.s. Näb iren Aarbet as Kamerafrau duet si Ufdraagsfilm un Graafikaarbete realisiere un unterriichtet an dr ZHdK. Si läbt z Züri.

## Eerige un Uuszaichnige
*Nid hei cho*, e dokumäntaarische Chuurzfilm vu dr Thaïs Odermatt, wu d Gabriela Betschart fir d Kamera verantwoorli gsii isch, isch 201o fir dr Schwyzer Filmbryys nominiert woore. *Neuland* het dr Publikumsbryys vu de Soledurner Filmdääg un e Nominierig fir dr Schwyzer Filmbryys as beschte Dokumäntaarfilm iiberchuu; fir iri Aarbet an *Neuland* isch d Betschart mit em dytsche Noowugsbryys First Steps uuszaichnet woore. *Female Pleasure*, dr Kinodokumäntaarfilm vu dr Barbara Miller, wu d Betschart as Kamerafrau mjitgmacht het, isch am Locarno Film Festival uurufgfiert woore un an Feschtwäl wie em Toronto International Film Festival, em International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) un em DOK Leipzig zaigt woore. Dr Film isch mit drei Schwyzer Filmbryys uuszaichnet woore; dr Film het in dr SChyz iiber 70'000 Kinoyydritt ghaa, was en zue aim vu dr erfolgryychschte Schwyzer Dokumäntaarfilm macht.

## Filmografy
* 2008: *BIPOLAR. An Interview With Richard* (au Reschy)
* 2009: *Nid hei cho*
* 2010: *Lilla csalàdja – Lilla's Familie*
* 2012: *Girl And Boy On The Rocks!*
* 2013: *Ein Stück Wahnsinn* (Co-Reschy mit dr Anna Thommen)
* 2013: *Neuland*
* 2013: *Ma Na Sapna*
* 2015: *4661m2 – Der Eindruck von Freiheit*
* 2018: *#FEMALE PLEASURE*
* 2020: *Tzigane – ou la renaissance de la pantomime*
* 2020: *Zwischenwelten*
* 2021: *Heldinnen des Alltags*

## Weblink
* 
* 
* Websyte vu dr Gabriela Betschart
* d Gabriela Betschart uf s.c.s, Verband Schweizer Kameraleute
* d Gabriela Betschart uf SSVF Schweizer Syndikat Film und Video
* Interview mit dr Gabriela Betschart uf dr Syte vu dr Soledurner Filmdääg

## Fueßnote
Damphreux-Lugnez

**Damphreux-Lugnez** isch e Gmeind im Bezirk Pruntrut im Schwiizer Kanton Jura.

D Gmeind isch am 1. Januar 2023 dür d Fusion vo de bisherige Gmeinde Damphreux u Lugnez entschtande.

## Geografi
D Gmeind ligt im nördlichschte Teil vom Elsgau u bildet im Norde d Landesgränze zu Frankriich. Nachbargmeinde si di jurasische Gmeinde Basse-Allaine, Coeuve, Vendlincourt u Basse-Vendline, u di französische Gmeinde Courcelles u Réchésy.

## Vercheer
Die beide Ortschafte vor Gemind si dürnes Poschtauto mitem Bahnhof Pruntrut verbunde.

## Literatur
* 

## Weblink

* Offizielli Website vo der Gmeind

## Fuessnote
Martin Ramm

Dr **Martin Ramm** (* 1971 z’ Bendorf, Rhiilànd-Pfàlz) ìsch a diitscher tràdizionàlìschter kàthoolischer Priaschter vu dr Priaschterbriaderschàft St. Petrüs (FSSP).

## sii Laawa
Dr Ramm ìsch s’ äältschta vu viar Kìnder vu Walter Ramm. Ar hàt siina Kìndhait un Juugendsjoohra z’ Absteinach ìn Süüdhessa verbrocht. Um 1980 hàt sii Vàtter d’ „Aktion Leben“ grìnda. Nooh-n-em Àbitüür ìsch dr Martin ànna 1990 ìns Priaschterseminààri St. Petrüs z’ Bààd gànga ge schtüdiara. Dr Kàrdinààl Hans Hermann Groër hàt’na àm 29. Jüüni 1996 zem Priaschter g’wäijt. Dr Ramm hàt z’äärscht d’ Pärsonààlpfàrräi hl. Màximiliààn Kolbe ìm Kàntoon Züüri g’laita, wumm’r d’ hailiga Mass numma nooh-n-em àlta Massbüach vu 1962 düat fiihra. Dr Bischoof vu Chuur Vitus Huonder hàt’na àm 30. Jüüni 2015 zem Bischoofsvikààr fìr d’ Ààg’laagahaita vum üsserordentliga Form vum reemischa Ritüs g’nännt. 

Naawadràà ìsch dr Ramm Dozänt ìm Priaschterseminààri St. Petrüs un beträijt d’ Krìschtkeenigsjuugend fìr d’ Briaderschàft.

## a Üsswààhl vu siina Veräffentligunga
*
** ìns Tscheechischa ìwwersätzt: 
** ìns Ungààrischa ìwwersätzt: 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Weblìnks
* 

## Ainzelnoohwiisa
Josef Meinrad Bisig

Dr **Josef Meinrad Bisig** (* 2. Septamber 1952 z’ Schtaihüüsa, Kàntoon Zug) ìsch a Schwiizer tràdizionàlìschter kàthoolischer Priaschter, wo d’ Priaschterbriaderschàft St. Petrüs grìnda un g’laita hàt.

## sii Laawa
Dr Bisig ìsch s’ viarta vu säcks Kìnder un hàt ànna 1971 nooh-n-em Àbitüür ain Joohr làng Mediziin z’ Züüri g’schtüdiart. D’rnooh hàt’r vu 1972 bis 1977 àm Priaschterseminààri vu dr Priaschterseminààri St. Piüs X. z’ Écône Gotteslehr un Filosofii g’schtüdiart. Dr Arzbischoof Marcel Lefebvre hàt’na àm 29. Jüüni 1977 zem Priaschter g’wäijt.

Vu 1979 bis 1986 ìsch dr Bisig Laiter vum Ìnternàzionààla Priaschterseminààri Harz Jesu z’ Zaitzkoofa ìn Baira gsìì. Ìm Jüüli 1988 hàt’r jedoch d’ Piüsbriaderschàft fààraloo, wu dr Grìnder Lefenbvre ànna 1988 viar näija Bischeef geega dr Wìlla vum Pàpscht Johànnis Pooli II. g’wäijt hàt.

Zwìscha 1988 un 2000 ìsch dr Bisig zwaimol Gen’rààlowwerer vu dr Priaschterbriaderschàft St. Petrüs gsìì. Ar ìsch àui a wìchtiger Mànn gsìì ìn dr friahja G’schìcht vu dr Briaderschàft. Ìm Oktoower 1999 hàt’na dr Pàpscht Johànnis Pooli II. zem Auditoor fìr d’ Öiropäischa Bischoofsversàmmlung b’schtìmmt.

D’ Ärnännung vu siim Noohfolger Arnaud Devillers hàt ìn g’schpànnta G’sàmtumschtànda ìnnerhàlb vu dr Petrüsbriaderschàft schtàttg’funda — doo hàt m’r ìn dr Briaderschàft d’rìwwer g’rädd, ob ìhra Priaschter àui d’ Litürgii vum Reemischa Massbüach vu 1970 därfa àbhàlta. Dr Devillers hàt ìn daara Froog a nöitrààler Schtànd g’hàà un ìsch diräkt vum Presidant vu dr Pàpschtliga Kùmmissioon Ecclesia Dei, em Kàrdinààl Darío Castrillón Hoyos, iig’sätzt worra.

Vu Nowamber 1988 bis 1990 ìsch dr Bisig Laiter vum Ìnternàzionààla Priaschterseminààri St. Petrüs z’ Bààd ìm bairischa Schwowwalànd gsìì — s’ näija Gebäj vum Seminààri hàt m’r ìm Harbscht 2000 farigg’schtällt. Ànna 1994 hàt dr Bisig s’ Priaschterseminààri „Unsra Liawafràui vu Guadalupe“ z’ Elmhurst (Pennsylvania) grìnda — dàs hàt dr Bischoof vu Scranton, dr James Clifford Timlin, ärlàuibt. S’ Seminààri ìsch ànna 1998 uff Denton (Nebraska) verleegt worra, dänn’s sìnn ìmmer mehr Seminàrìschta gsìì. Ànna 2005 ìsch därt dr Bisig Vizadirakter un Theologiiprofasser worra, un ìm Joohr d’ruff ìsch’r Dirakter vum Seminààri z’ Denton worra.

Bisig b’sìtzt a Lizanziàt vu dr Gotteslehr. Ar reedet Diitsch, Frànzeesch, Anglisch un Itàliaanisch.

## Ainzelnoohwiisa
Matthias Gaudron

Dr **Matthias Gaudron** (* 4. Àwrìl 1965 z’ Königstein im Taunus, Hessa) ìsch a diitscher tràdizionàlìschter kàthoolischer Priaschter un Theoloog vu dr Priaschterbriaderschàft St. Piüs X..

## sii Laawa
Dr Gaudron hàt ànna 1984 s’ Àbitüür àn dr Bischof-Neumann-Schüal z’ Königstein im Taunus àbg’lajt un ìsch d’rnooh ìns Ìnternàzionààla Priaschterseminààri Harz Jesu z’ Zaitzkofa ìn Baira gànga, wu-n-’r Gotteslehr un Filosofii g’schtüdiart hàt. Ar ìsch àm 1. Jüüli 1990 zem Priaschter g’wäijt worra. Ar ìsch ain Joohr làng Kàplààn gsìì ìm Priorààt vu dr Piüsbriaderschàft z’ Sààrbrìcka gsìì un ìsch ànna 1991 Vorlaaser ìn Dogmààtik àm Priaschterseminààri z’ Zaitzkofa worra. Vu 1998 bis 2003 ìsch’r Laiter vum Priaschterseminààri gsìì. Ìm Sùmmer 2006 ìsch’r üss’m Leehrkäärwer vum Seminààri üssg’schììda, fìr wittera Uffgaab ìn dr Seelsorga ìwwernamma. Vu 2006 bis 2007 ìsch’r Prioor vum Priorààt St. Judas Thaddäus z’ Kleinwallstadt ìn Unterfränka worra. Ànna 2007 ìsch’r Rektoor vu da Schüala vu dr Piüsbriaderschàft z’ Sààrbrìcka worra.

Ìn siina dogmààtischa Veräffentligunga düat’r d’ fiolosoofischa un theoloogischa Leehrrìchtung vum Thomìschmus vertratta. Ar düat àui s’ Kìrchabìld vum Zwaita Vàtikàànischa Konziil kritisiara.

## a Üsswààhl vu siina Veräffentligunga
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks
* 

## Ainzelnoohwiisa
Schoval

**Schoval** (uff Hebrääisch ) ìsch a Kibbuz ìn dr neerdliga Negev-Wììschta ìm Süüdbezirk vun Israel. Dr Kibbuz lììgt ìn dr Neecha vu dr Beduiina-Schtàdt Rahat un g’heert züa dr Regionààlverwàltung B’nei Schimon.

## wu dr Nàmma haar ìsch
G’nännt ìsch dr Kibbuz nooh-n-ema Suhn vum Se’ir ìm Tanach . D’ Grìnder hann’na urschprìnglig „Eilat“ wälla taifa, dänn sa hann biim Rotes Meer wälla siidla.

## G’schìcht
Dr Kibbuz ìsch àm 6. Oktoower 1946 grìnda worra. Ar ìsch Tail vum „Älf-Punkta-Progràmm“ vu dr Jìddischa Àgantüür ìn dr Negev-Wììschta gsìì. Z’ Schoval laawa 1011 Litt (Schtànd: 2022) — bii daana sìnn 200 Mìtglììder vum Kibbuz.

Ànna 1956 sìnn pàläschtinänsischa Beduiina vertrììwa worra, fìr àss ìhr Lànd ìwwernaama känna wìrd — vorhaar hann sa doo unter dr isràeelischa Militäärhärrschàft g’laabt g’hàà. M’r hàt sììe z’ Wadi Hiran umg’sììdelt. Ainiga sìnn ìn Hura gànga ge laawa, àndra ìns Dorf Umm al-Hiran, obwoohl d’ isràeelischa Beheerda d’ Dorfg’mainschàft nia àànärkännt hàt. Ànna 2022 hàt d’ isràeelischa Regiarung äntschììda, uff’m Lànd vun Umm al-Hiran a jìddischa Sììdlung z’ ärrìchta, un hàt d’ Iiwooner nochamol vertrììwa.

## bekànnta Litt, wo doo g’woohnt hann
A pààr bekànnta Litt hann ìm Kibbuz Schoval g’woohnt:
* dr Histooriker Yehuda Bauer (1926–2024)
* dr Inscheniöör un Wìssaschàftler Jitzach Bentov (1923–1979)
* dr Knesset-Àbg’oordnet Elazar Granot (1927–2013)
* d’ Dìchtera un Schrìftschtällera Yehudit Kafri (1935–2026)
* dr Müssikànt Danny Robas (* 1957)

## Weblìnks

* d’ offiziälla Websitta vum Kibbuz (hebrääisch)

## Ainzelnoohwiisa