Klettgau (Gemeinde)

**Chleggau** (Klettgau) isch e Gmeind im Chleggau, Landchreis Waldshüet, Bade-Württeberg.

## Geografischi Lag
D Gmeind Chleggau lyt im undere Chleggaudal a dè drei Bachläuf Chlingegrabbè, Schwarzbach un Seegrabbè. S Gmeindegebièt lyt zwüschè 390 un 670 Meter übber NHN.

Chleggau gränzt a d Schwizer Gmeind Traadingè un Wilchingè im Kanton Schaffuusè, d Schwizer Gmeind Hüntwangè im Kanton Züri un a di dütschi Gmeindè Öschingè, Lauchringè, Chüssabärg, Hoètängè am Hochrhy un Dettighoffè.

## Gmeindegliderig
D Gmeind Chleggau bschtòt uss de Ortsdeil Büèl, Ärzingè, Gißlingè, Grießè, Rächbärg, Rièderè a.&nbsp;S. un Wyswyl (hochdütsch: Bühl, Erzingen, Geißlingen, Grießen, Rechberg, Riedern a.&nbsp;S., Weisweil). Di rümlichè Gränzè vo de Ortsdeil entschprächèd dènnè vo dè früènèrè Gmeind mit de glyche Nämmè; offiziäll wörrèd si nõch èm Nammè Klettgau (Chleggau) gschtellt und mit èm Bindestrich dõdèvo abdrènnt. D Ortsdeil sin nõch dè baddè-württèbärgischè Gmeindeordnig au Woonbezirk.

Zum Ortsdeil Büèl ghörèd d Wyler Büèl, Mittelhof un Obberhof un d Höf Berchèhof (Summerau) un Chaiser-(Cheppeli-)Hof. Zum Ortsdeil Ärzingè ghört s Dorf Ärzingè. Zum Ortsdeil Gißlingé ghörd s Dorf Gißlingè un s Ghöft Heideggerhof. Zum Ortsdeil Grièßè ghörd s Dorf Grièßè, de Wyler Rittihof un s Ghöft Bergschüèrhof un d Hüser *Alti Mühli un Brand, Baanschtation Grièßè un Ziégelhüttè*. Zum Ortsdeil Rächbärg ghörèd d Dörfer Obberrièdèrè un Underrièdèrè. Zum Ortsdeil Wyswyl ghörd s Dorf Wyswyl un d Höf Burgschtall(-hof) un Nägeli(-fäld-)hof.

Im Gmeindegebièt ligèd sälli Wüèschtigè un abgangéni Burgè: d Wüèschtig Hof Erwis (Ortsdeil Büel), im Ortsdeil Ärzinge d Wüéschtigè Harthuusè, Schlatt, Stièrèhuusè un nit mit Sicherheit im Ortsdeil Ärzingè Obberwyler; im Ortsdeil Grièßè d Wüèschtig Münchigè; im Ortsdeil Rièdèrè a.&nbsp;S. d Burgruinè Neukrènkingè un nit mit Sicherheit dört d Wüèschtig Hüüserhof; im Ortsdeil Wyswyl isch dè Burgschtall Wyßèburg (hochdt.: Weißenburg).

## Gschicht
D Gmeind Chleggau isch am 1. Auguscht 1971 wägè dè baddè-württèbärgischè Gebiètsreform uss dè Ortschaftè Ärzingè, Grièßè, Rèchbärg, Rièdèrè am Sand un Wiswyl bildèt worrè. 1975 sin Büèl un Gißlingè dezuè chò. Alli neuè Ortsdeil sin vorhèr selbschtändig gsi.


Datei:Wappen Klettgau-Erzingen.png|Wappe vo de ehemolige Gmeind Ärzingè
Datei:Wappen Griessen.png|Wappè vo de ehemòligè Gmeind Grièßè
Datei:Wappen Rechberg.png|Wappè vo de ehemòligè Gmeind Rächbärg
Datei:Wappen Riedern am Sand.png|Wappè vo de ehemòligè Gmeind Riedere am Sand
Datei:Wappen Klettgau-Weisweil.png|Wappè vo de ehemòligè Gmeind Wiswyl
Datei:Wappen Klettgau-Buehl.png|Wappè vo de ehemòligè Gmeind Büèl
Datei:Wappen Geisslingen.png|Wappè vo de ehemòligè Gmeind Gißlingè


## Bolitik
Am 9. Novämber 2008 isch de Volker Jungmann (SPD) mit 98,22 Brozänt vo de Stimme in sinem Amt bstätigt worre. Am 27. November 2016 isch de Ozan Topcuogullari mit 56,79 % zum neuè Burgermeischter gwäält worrè.

### Wahle
Ergäbbnis vo dè Landdagswaalè sit 2006: 

1 2006: WASG, sit 2011: Diè Linkè

### Partnerschaftè
Chleggau underhaaltet sit 1976 partnerschaftlichè Bezièigè zuè dè Gmeind Clisson i de Nöchi vo Nantes z Frankrych. Sit èm Summer 2006 git's usserdëm e Partnerschaft mit em idaliänischè Sanza südlich vo Neapel.

## Wǜrtschaft un Infraschtruktur
Dè Aadeil vom Broduktionsgwèrbe lyt bi 67 Brozänt; de Handel, s Gaschtgwèrbe un de Vokeer hän 18 un di suschchtigè Diènschtleischtigè 15 Brozänt. D Marktdradition z Grièßè gòt uff s Mittelalter zrugg un hüt findè all Johr sechs Krämermärkt statt. I dè Gmeind wörd i dè Ortsdeil Ärzingè un Rächberg Wyybau bedribbè. De Räbèaabau isch usserdëmm i dè Ortsdeil Büèl un Rièdèrè am Sand bekannt. Sit 2002 findet all Johr im Früèhling e Wyymäss statt, wo vo de Gmeindevowaltig organisyrt wörd.

### Vokeer
Chleggau lyt a dè Bundesschtrõß 34 (Basel–Singe (Hohentwyl)). Vo dè B 34 ewäg gön Landschtrõßè i s Wuètèdal:
* Ärzingè–Dègernau
* Rächbärg–Öschingè mit Abzwyg nõch Dègernau.
* Gißlingè–(B 34 Uusfaart Gißlingè/Grièßè)–Schwèrzè
Ebbèso gön in Richtig Schwarzbachdal un Chlynè Randè Landschtrõßè vo dè B 34 èwäg:
* Ärzingè–Rièdèrè–Dettighoffè odder Hüntwangè, s Pendlerschtrôßle in Kanton Züri.
* Grièßè–Kaaltè Wangè–Hohètèngè, s Passschtrôßle übber dè Chlyne Randè zum Hochrhy.
Innerhalb vo dè Gmeind git s è Schtrõß Ärzingè–Wyswyl–Rièdèrè, um Wyswyl aazbindè.
De Ortsdeil Ärzingè hèt en (bedièntè) Baanhof mit ènèm große Parkblatz. S EG vo Ärzingè isch sit è baar Johr zuè un wörd inzwǜschè durch è Byrbeiz mit Läbbè erfüllt. Z Ärzingè haltet IRE- un RB-Züüg uff dè Hochrhybaan, selli Züüg vokeerèd am Wärchtig stündlich. Sit èm Johr 2015 wörd Ärzingè stündlich vo dè Schaffuuser S-Bahn aagfaarè, womit sich èn Halbschtundètagt bis Schaffuusè zämmè mit dè Eil-, IRE-Züüg ergit. Dè Baanhof im Ortsdeil Grièßè wörd nu nò sporadisch vo dè RB bediènt, vo allem für dè Schüèlervokeer. Beidi Bahnhöf lygèd a dè Hochrhybahn Basel–Singè (–Ulm/Konschtanz).

### Bildig
S hät zwei Grundschüele in de Ortsdeil Ärzinge und Grieße und e Hauptschuèl mit Wärchrealschuèl z Ärzingè. Höcheri Schuèlè stönn under anderem i de Chraisschtadt Waldshuèt-Düèngè, Säckingè un z Singè zur Vofüègig. Dezuè chunnt d Möglichkeit, e Schwizer Fachschuèl oder Universidät z bsuèchè.

### Vorein
I dè Gmeind hèts übber 100 Vorein. Si deilè sich i Fasnèts-, Fraué-, Musig-, Gsang- un Sportvorein uff. De gröscht Vorein isch dè Durnvorein Ärzingè mit übber 800 Mitglyder.

## Suschtiges
Z Chläggi gits e regionali Internet-Zytig un die nännt sich *„Hierzuland“*. Si isch fir d Region Chläggi un de ganz Oschtè vum Landchreis Waldshuet, also d Gmeindè Chläggi, Jeschtettè, Lottschtettè, Dettikoffè, Hoètängè am Hochrhy un Küssabärg.

## Zum Läse
* *Waisch es no? – Klettgau-wie es früher einmal war.* Giiger Volaag (1986), ISBN 978-3892640141, 154 Site; vo Johannes Meier un Hubert Roth *(waret beidi mol de Präsi vo Chläggi)*
* *So isch es gsii! Das Leben im Klettgau.* Giiger Volaag (2000), ISBN 3-89570-691-4, 307 Site; vo Hubert Roth

## Weblingg

* www.klettgau.de

## Fueßnote