open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lohnstorf

**Looschterf** (amtlech *Lohnstorf*) isch es Dorf i de Iiwohnergmeind Tuurne vom Kanton Bärn.

## Geografi
Looschterf ligt im Gürbetau am Längeberg. D Flächi vor ehmolige Gmeind hed us 90,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 1,6 % Waud, 7,1 % Sidligsflächi u 1,1 % süschtigi Flächi bstange. D Nachbergmeinde si Mületurne, Chiuterf, Burgistei u Riggisbäärg gsii.

## Gschicht
Looschterf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 aus *Lonestrof*, 1279 *Lonstorf*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört. Uf en 1. Jänner 2020 het si zäme mit Chiuchetuurne u Mületurne zu Tuurne fusioniert.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,1 % gläge.

## Religion
82,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,0 %, CVP 0,9 %, EVP 0,7 %, FDP 3,6 %, GLP 4,6 %, GP 4,0 %, SP 20,2 %, SVP 44,4 %, Suschtigi 5,6 %.

Di letscht Gmeindspresidänti vo Looschterf isch d Dora Haslebacher gsii.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 199 Ywohner 99 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Looschterf ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* 

## Fuessnote
Loveresse

**Loveresse** (frankprovenzalisch [as lovˈrɛs]) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Loveresse isch es Dorf ar Südsite vom Moron im Vallée de Tavannes. D Gmeindsflächi bsteit us 45,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 47,7 % Waud, 5,9 % Sidligsflächi u 0,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Reconvilier, Saules, Souboz, Pontenet u Malleray.

## Gschicht
Loveresse isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 aus *de Loveresce*, 1225 *Loverasse*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,3 % gläge.

## Religion
67,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 3,4 %, CVP 1,4 %, EVP 3,8 %, FDP 4,4 %. GLP 5,7 %, GP 5,7 %, SP 22,8 %, SVP 35,0 %, Suschtigi 17,8 %.

Gmeindspresidänt vo Loveresse isch dr Pascal Balli (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 333 Ywohner 12,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 86,2 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr alt frankprovenzalisch Patois vo Loveresse isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Weblink

* www.loveresse.ch
* 

## Fuessnote
Lüscherz

**Lüscherz** (frz. verautet *Locras*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Lüscherz ligt uf dr rächte Site vom Bielersee am Fuess vom Feiberg. D Gmeindsflächi bsteit us 44,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 47,3 % Waud, 7,2 % Sidligsflächi u 1,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Brüttele, Hagneck, Feischterhenne, Sisele u Vinelz.

## Gschicht
Lüscherz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1271 *Luschiers*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Erlech ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 9,2 % gläge.

## Religion
76,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,7 %, CVP 0,5 %, EVP 1,0 %, FDP 5,3 %. GLP 9,2 %, GP 6,3 %, SP 11,7 %, SVP 46,3 %, Suschtigi 4,0 %.

Gmeindspresidänt vo Lüscherz isch dr Olivier Grimm (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 492 Ywohner 94,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 3,7 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Lüscherz ghört zum Hochalemannisch.

## Museum
* Ortsmuseum Lüscherz
* Pfahlboumuseum Lüscherz

## Literatur
* Andres Moser: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern.* Landband 2: *Der Amtsbezirk Erlach, der Amtsbezirk Nidau.* Teil 1. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Wiese, Basel 1998, (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 90). ISBN 3-909164-63-3. S.&nbsp;319–324.

## Weblink

* www.luescherz.ch
* 

## Fuessnote
Lütschental

**Litschitaal** (amtlech *Lütschental*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Litschitaal ligt ar Schwarze Litschini im Grindelwaldtal. D Gmeindsflächi bsteit us 25,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 47,1 % Waud, 1,4 % Sidligsflächi u 26,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Gündlischwand u Grindelwald

## Gschicht
Litschitaal isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1238 aus *Liscinthal*, 1275 *Lyzental*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,2 % gläge.

## Religion
89,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 5,5 %, CVP 0,0 %, EVP 6,2 %, FDP 4,0 %. GLP 0,0 %, GP 12,4 %, SP 2,9 %, SVP 60,2 %, Suschtigi 8,8 %.

Gmeindspresidänt vo Litschitaal isch dr Werner Brawand (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 253 Ywohner 96,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää.

Dr Dialäkt vo Litschitaal ghört zum Höchstalemannisch.

## Weblink

* www.luetschental.ch
* 

## Fuessnote
Ligerz

**Ligerz** (frz. *Gléresse*, frankoprov. []) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Ligerz ligt uf dr linke Site vom Bielersee. D Gmeindsflächi bsteit us 34,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 51,7 % Waud, 10,1 % Sidligsflächi u 3,4 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Lamboing, Twann-Tüscherz, La Neuveville u Prêles.

## Gschicht
Ligerz isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1236 aus *Ligerce*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,7 % gläge.

## Religion
73,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 23,2 %, CVP 0,7 %, EVP 1,8 %, FDP 12,1 %. GLP 11,5 %, GP 10,0 %, SP 17,6 %, SVP 20,8 %, Suschtigi 2,3 %.

Gmeindspresidänt vo Ligerz isch dr Andreas Fiechter (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 490 Ywohner 90,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 6,3 % Französisch u 0,4 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Ligerz ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:Ligerz-Kirche.jpg|Chiuche
Datei:Ligerz-Gaberelhaus.jpg|Gaberelhuus
Datei:Ligerz-Aarbergerhus.jpg|Aarbergerhuus
Datei:CH SBB Ligerz-2.JPG|Bahnhof Ligerz
Datei:Vinifuni.jpg|Standseilbahn Ligerz-Tesseberg


## Literatur
* *Ligerz*. In: Andres Moser: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern, Landband III: Der Amtsbezirk Nidau 2. Teil* (= Die Kunstdenkmäler der Schweiz, 106). Wiese, Basel, 2005, ISBN 3-906131-80-7, S. 341–408 (PDF;6,2 MB)
* Heidi Lüdi, Jürg Schweizer, Karin Zaugg, Walter Rey: *Ligerz Gléresse* (= Schweizerische Kunstführer, Nr.&nbsp;871/872, Serie 88). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Bern, 2010, ISBN 978-3-85782-871-3.

## Weblink

* www.ligerz.ch
* 

## Fuessnote
Lützelflüh

**Lützeflüe** (amtlech *Lützelflüh*) isch en Ywohnergmeind im Verwautigs-Chreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografy
Lützeflüe ligt uf bede Syte vor Ämmi im ungere Ämmitau. Zur Gmeind ghöre d Ortsteil Oberdorf, Ungerdorf, Grüenematt, Ramsei u d Exklave Luterbach un Oberried. D Gmeindsflächi bsteit us 65,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,8 % Waud, 8,9 % Sidligsflächi u 0,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Rüegsou, Sumiswaud, Trachsuwaud, Rüderschwiu, Hasli.

## Gschicht
Lützeflüe isch zum eerschte Mau im Jahr 1225 aus *Lucelfluo* gnennt worde.

Im Wyler Ramsei isch bis änds 20.&nbsp;Jahrhundert d Moschterei «Ramseier» gläge.

Bis zum 31.&nbsp;Dezämber 2009 het d Gmeind zum Amtsbezirk Trachsuwaud ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005
### Zue- u Abnahm syt 1850

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,8 % gläge.

### Religion
85 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

### Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3957 Ywohner 96,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,9 % Italiänisch.

Dr bärntütsch Dialäkt vo Lützeflüe ghört zum Hochalemannisch.

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,0 %, CVP 0,7 %, EVP 7,0 %, FDP 5,6 %. GLP 2,7 %, GP 6,4 %, SP 10,9 %, SVP 41,9 %, Suschtigi 7,8 %.

Gmeindspresidänt vo Lützeflüe isch dr Beat Iseli (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,2 % gläge.

## Lüt
Z Lützeflüe lige drei bikannti Lüt bigrabe: der Pfarer u Outor Jeremias Gotthelf, der Outor Simon Gfeller und de Bärntütschforscher Emanuel Friedli. Uf d Wäut cho isch z Lützeflüe (im Wyler Ramsei) d Ruth Jörg, langjährigi Redaktorin am Schwyzerische Idiotikon.

## Biuder

Datei:Luetzelflueh-Kirche.jpg|Chiuche
Datei:Luetzelflueh Kulturmuehle 4.jpg|Kulturmüli
Datei:Luetzelflueh-Grab-AB.jpg|Grab vom Jeremias Gotthelf
Datei:Luetzelflueh-Grab-SG.jpg|Grab von Simon Gfeller
Datei:Luetzelflueh-Brunnen.jpg|Brunne: *Ueli der Knecht*
Datei:Luetzelflueh-Denkmal.jpg|Dänkmal Jeremias Gotthelf


## Literatur
* 
* 
* 

## Weblink

* www.luetzelflueh.ch

## Fuessnote
Lyss

**Lyss** isch e Ywohnergmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Lyss ligt am rächte Stade vor Aute Aare ar Mündig vom Lyssbachtau. Vor Gmeindsflächi si 36,6 % landwirtschaftlech gnutzte Bode, 33,3 % Waud, 29,4 % Sidligsflächi u 0,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Seederf, Arbäärg, Chapele, Worbe, Stude, Büetige, Diessbe u Grossaffoutere.

## Gschicht
Lyss isch im Jahr 1009 aus *Lissa* zum erschte Maau gnennt worde.

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarberg ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 15,4 % gläge.

## Religion
64,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 18,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2019 het s das Ergebnis ggää: SVP 24,0 %, SP 18,0 %, FDP 12,1 %, BDP 11,8 %, GPS 10,7 %, glp 8,8 %, EVP 6,4 %, CVP 1,2 %, EDU 1,9 %, Piratä 1,0 %

Dr Gmeindrat vo Lys besteit us em Gmeindrat (Exekutive) und em Grosse Gmeindrat (Legislative). Gmeindspresidänt vo Lyss isch dr Andreas Hegg (Stang 2021).

D Sitzverteilig vom Grosse Gmeindrat (Stang 2021): 

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 10659 Ywohner 85,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,8 % Französisch u 3,1 % Italienisch.

Dr bärndütsch Dialäkt vo Lyss ghört zum Hochalemannisch.

## Literatur
* 
* Max Gribi: *Lyss.* Verlag Paul Haupt, Bern 1977 (Berner Heimatbücher 118), ISBN=3-258-02619-X.

## Weblink

* www.lyss.ch
* 

## Fuessnote
Lyssach

**Lyyssach** (amtlech hochdütsch *Lyssach*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Lyyssach ligt im Ämmitau. D Gmeindsflächi bsteit us 52,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 30,4 % Waud, 15,3 % Sidligsflächi u 1,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Chiuperg, Burdlef, Rüti, Mötschwiu, Hingubank, Chäärneried, Froubrunne u Rüetlige-Aueflüe.

## Gschicht
Lyyssach isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 894 aus *Lihsacho*, 1255 *Lissacho*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,5 % gläge.

## Religion
77,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,7 %, CVP 1,1 %, EVP 3,9 %, FDP 6,0 %. GLP 4,3 %, GP 5,9 %, SP 15,4 %, SVP 41,0 %, Suschtigi 4,7 %.

Gmeindspresidänt vo Lyyssach isch dr Hans Rudolf Sägesser (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1391 Ywohner 94 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,9 % Italienisch.

Z Lyyssach redt me Bärndütsch.

## Biuder

2010-03-28 Lyssach (Foto Dietrich Michael Weidmann) 045.jpg|Hauptstrass
2010-03-28 Lyssach (Foto Dietrich Michael Weidmann) 043.jpg|Hotel Lyssach


## Weblink

* www.lyssach.ch
* 

## Fuessnote
Madiswil

**Madiswiu** oder ou **Madis** (amtlech *Madiswil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Madiswiu ligt im Oberaargou im Schwizer Mittuland. D Gmeindsflächi bsteit us 63,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 29,7 % Waud, 6,3 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si dies Lotzu, Buesu, Mäuchnou, Reisiswiu, Gummiswiu, Ousu, Rorbach, Roorbachgrabe, Ursenbach, Ochleberg u Rütschele.

## Gschicht
Im Jahr 2007 isch s Nachburdorf Gueteburg (*Gutenburg*) iigmeindet worde, 2011 Chliidietu (*Kleindietwil*) u Leimiswiu (*Leimiswil*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.

Madiswiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 795 aus *Madalestwilare*, Gueteburg 1277 aus *Guotenberg*, Chliidietu 816-837 aus *Diotinwilare*, Leimiswiu 816-837 aus *Leimolteswilare*.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,4 % gläge.

## Religion
84,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 6,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,7 %, CVP 0,8 %, EVP 5,6 %, FDP 6,9 %. GLP 3,5 %, GP 6,3 %, SP 10,9 %, SVP 39,3 %, Suschtigi 10,0 %.

Gmeindspresidäntin vo Madiswiu isch d Vreni Flückiger-Heiniger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2015 Ywohner 96,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,2 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Madiswiu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 385.JPG|Ortsiigang
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 395.JPG|Chiuchegmeindshuus
Datei:Madiswil Reformierte Kirche 03.jpg|Reformierti Chiuche
Datei:Madiswil Reformierte Kirche 06.jpg|Innenaasicht vor Chiuche
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 392.JPG|Historische Chornspicher
Datei:2012-03-01-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 375.JPG|Stadel z Chliidietu


## Literatur
* Simon Kuert: *1200 Jahre Madiswil*. Gemeinde Madiswil, 1994, (2. Aufl. 1995). 
* Christian Rümelin: *Die Pfarreikirche in Madiswil. Kanton Bern*. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte, Bern 1996, ISBN 3-85782-591-X, (*Schweizerische Kunstführer* 591, Serie 60).
* Max Jufer (Red.): *Der Amtsbezirk Aarwangen und seine Gemeinden*. Herausgegeben vom Amtsbezirk Aarwangen und die 25 Einwohnergemeinden. Merkur, Langenthal 1991, ISBN 3-9070-1210-0.

## Weblink

* www.madiswil.ch
* 
* 
* 
* 

## Fuessnote
Matten bei Interlaken

**Maate bi Inderlache** (amtlech *Matten bei Interlaken*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Maate isch es Dorf am Ruegen uf em Bödeli zwüsche Brienzer- u Thunersee mit dr Exklave Änderberg. D Gmeinde Maate, Unterseen un Inderlache si zämmegwachse. D Gmeindsflächi bsteit us 21,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 56,6 % Waud, 20,1 % Sidligsflächi u 2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Inderlache, Bönige, Gsteigwiler, Wilderswiil u Tärlige.

## Gschicht
Maate bi Inderlache isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1133 aus *inter lacus Madon*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Inderlache ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 15,4 % gläge.

## Religion
71 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,9 %, CVP 1,3 %, EVP 3,9 %, FDP 9,2 %. GLP 3,5 %, GP 7,4 %, SP 19,4 %, SVP 31,0 %, Suschtigi 6,4 %.

Gmeindspresidänt vo Maate isch dr Peter Aeschimann (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3671 Ywohner 90,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,9 % Französisch u 2,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Maate ghört zum Höchstalemannisch.

## Weblink

* www.matten.ch
* 

## Fuessnote
Malleray

**Malleray** (Franc-comtois [a mɔlˈrɛ], alem. *Mällere*, dt. verautet *Mallaraya*) isch e früeneri politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz. Zum 1. Jänner 2015 het Malleray mit Bévilard u Pontenet zur nöie Gmeind Valbirse fusioniert. 

## Geografi
Malleray isch es Dorf im Vallée de Tavannes ar Birs. D Gmeindsflächi bsteit us 46,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 44,6 % Waud, 8,5 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Reconvilier, Loveresse, Pontenet, Souboz, Champoz, Bévilard u Péry.

## Gschicht
Malleray isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1179 aus *Malareia*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 18,8 % gläge.

## Religion
55,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 31,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 3,8 %, CVP 2,6 %, EVP 5,2 %, FDP 11,2 %. GLP 2,3 %, GP 3,8 %, SP 29,8 %, SVP 33,1 %, Suschtigi 8,2 %.

Gmeindspresidänt vo Malleray isch dr Roberto Bernasconi (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1854 Ywohner 4,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 88,1 % Französisch u 3,1 % Italienisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Malleray isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe.

## Bilder

2017-Malleray-Grand-Rue.jpg|Grand-Rue
2017-Malleray-Kreisel.jpg|Kreisel
2017-Malleray-Bahnhof.jpg|Bahnhof
2017-Malleray-Primarschulhaus.jpg|Primarschuelhuus
2017-Malleray-Kath-Kirche.jpg|Katholischi Chile
2017-Malleray-Sekundarschulhaus.jpg|Sekundarschuelhüüser
2017-Malleray-Alter-Dorfteil.jpg|alter Dorfteil
2017-Malleray-Bevilard.jpg|Blick uf Bévilard-Malleray
Malleray-Tour de Moron.jpg|Tour de Moron


## Weblink

* www.malleray.ch
* 

## Fuessnote
Mattstetten

**Matstette** (amtlech *Mattstetten*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn.

## Geografi
Matstette isch es Dorf im Urtenetal. D Urtene isch e Bach, wo usem Moossee flüsst und bi Schalune id Ämme mündet. D Gmeindsflächi isch nid gross; si heti nur öpe 4 Kwadratkilometer. Us het druff 49,9 Prozänt langwirtschaftlechi Flächi, 33,8 Prozänt Waud, 15,6 Prozänt Sidligsflächi u 0,8 Prozänt anders Areal. D Nachburgmeinde vo Matstette si Iegischtoorf, Münchringe, Hingubank, Bäriswiu, Chrouchtu, Bouige u Urtene-Schömbüeu.

Im Süüde goot dr Gmeindbann imene schmale Zipfel um Bäriswil ume bis uf s Grauholz, wo dr Matstetterbärg isch. S «Matstettertürli» isch am Wääg uf Bollige.

## Gschicht
S Dorf goot uf ene Sidlig vo de Alemanne öpen im 6. oder 7. Joorhundert zrugg.

Matstette isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1201 aus *Mahtsteten*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.

Ane 1857 het Matstette en eigete Baanhof übercho, wo a dr Ysebaanlinie vo Bärn uf Burtlef gsi isch. Bim grosse nazionale Ysebaanprojäkt «Baan 2000» isch dr Name vo Matstette algemein bekant worde; do foot dr Abschnidd «Neuboustrecki Matstette-Rootrischt» aa. A dere neue Schnällbaanstrecki, wo ane 2004 ufgangen isch, lyt uf em Gmeindgebiet vo Matstette s Nordportaal vom Grauholzdunnel.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,8 % gläge.

## Religion
77,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,7 %, CVP 3,3 %, EVP 4,7 %, FDP 10,0 %. GLP 3,6 %, GP 9,4 %, SP 11,8 %, SVP 29,3 %, Suschtigi 10,2 %.

Gmeindspresidänt vo Matstette isch dr Christian Haueter-Läser (Stang 2018).

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 583 Ywohner 97,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,7 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Matstette ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Schlössli Mattstetten Bäriswilstrasse 15 Mattstetten.jpg|Schlössli Mattstette
Bauernhaus Urtenenstrasse 1 Mattstetten.jpg|Burehus
Speicher Jegenstorfstrasse 33a Mattstetten.jpg|Spicher


## Weblink

* Website vo dr Gmeind Mattstette
* 

## Fuessnote
Meienried

**Meieried** (amtlech *Meienried*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Meieried ligt am ehmalige Zämmefluss vor Zihl un Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 73,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 14,9 % Waud, 4,5 % Sidligsflächi u 7,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Saafnere, Büüre, Dotzige u Scheuren.

## Gschicht
Meieried isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1255 aus *Meinrieth*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büre ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,9 % gläge.

## Religion
79,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Gmeindspresidäntin vo Meieried isch d Susanne Gilgen-Zwahlen (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 59 Ywohner 93,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 5,1 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Meieried ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* 

## Fuessnote
Meikirch

**Meichiuche** isch e Ywonermeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Meichiuche ligt am Südoschthang vom Frienisbergplateau am Rand vor Agglomeration Bärn. Zue dr Gmeind ghööre näb em glychnamige Dorf ou na d Dörfer Ortschwabe, Wahledorf u d Wiiler Grächwil, Wissestein un Äzikofe. D Gmeindsflächi bsteit us 64,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 26,4 % Waud, 8,8 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Schüpfe, Linech, Wole u Seedorf.

## Gschicht
Meichiuche isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1208 aus *Mönchilcha*, Ortschwabe 1185 aus *Nortsuaben*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarberg ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,8 % gläge.

## Religion
73,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,5 %, CVP 2,3 %, EVP 5,2 %, FDP 9,4 %. GLP 6,8 %, GP 12,4 %, SP 17,7 %, SVP 24,6 %, Suschtigi 5,1 %.

Gmeindspresidänt vo Meichiuche isch dr Kurt Wenger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2482 Ywohner 95,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1 % Französisch u 0,8 % Italienisch.

Dr bärntütsch Dialäkt vo Meichiuche ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.meikirch.ch
* 
* 

## Fuessnote
Meinisberg

**Meinisbeerg** (amtlech *Meinisberg*, ou *Meinisberg bei Biel*, frz. verautet *Montmenil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Meinisbeerg ligt am Fuess vom Bütteberg ar Aute Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 55,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 25,6 % Waud, 14,4 % Sidligsflächi u 4,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Pieterle, Längnou, Büüre u Saafnere.

## Gschicht
Meinisbeerg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1332 aus *Meynesberg*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büre ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 10,4 % gläge.

## Religion
73,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,6 %, CVP 1,7 %, EVP 1,7 %, FDP 5,9 %. GLP 5,0 %, GP 5,2 %, SP 18,7 %, SVP 32,3 %, Suschtigi 7,9 %.

Gmeindspresidänt vo Meinisbeerg isch dr Rudolf Steiner (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1189 Ywohner 90 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 3,9 % Französisch u 0,6 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Meinisbeerg ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:BMB01wiki.jpg|Depot vor früenere Biel-Meinisberg-Bahn
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 105.JPG|Restaurant «Baslerstab»
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 111.JPG|Dorfstrass
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 115.JPG|Schueuhuus
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 107.JPG|Poschtsteuu


## Literatur
* Konrad Kunz: *«Vom Graswurm» zum «Orangen Pfeil»*, Geschichte der Schmalspurbahn Biel-Meinisberg BMB, 1913–1940, Vereinigung für Heimatpflege Büren, 2003
* Konrad Kunz: *«Meinisberg - Eine Dorfgeschichte»*, Einblick in die Geschichte und Entwicklung einer dörflichen Gemeinschaft, 2008

## Weblink

* www.meinisberg.ch
* 

## Fuessnote
Melchnau

**Mäuchnou** (amtlech *Melchnau*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Mäuchnou Die Gem. an der Grenze zu Luzern umfasst das Dorf und Einzelhöfe. D Gmeindsflächi bsteit us 57,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 34,7 % Waud, 7,1 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Mäuchnou isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1194 aus *Melchinove*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 11,1 % gläge.

## Religion
70,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 13,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,2 %, CVP 0,6 %, EVP 8,3 %, FDP 5,1 %. GLP 3,8 %, GP 5,0 %, SP 15,5 %, SVP 40,3 %, Suschtigi 4,2 %.

Gmeindspresidäntin vo Mäuchnou isch d Anna Leuenberger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,7 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1669 Ywohner 90,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Mäuchnou ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Melchnau Reformierte Kirche 02.jpg|Reformierti Chiuche
Melchnau Reformierte Kirche 09.jpg|Innenaasicht vor Chiuche
2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 095.JPG|Ortsiigang
2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 146.JPG|Aute Chornspicher
2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 156.JPG|Aut Huus näbe dr Chiuche
2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 132.JPG|Dorfstrass mit Riguhüüser


## Literatur
* Jakob Käser: *Topographische, historische und statistische Darstellung des Dorfes und Gemeindebezirkes Melchnau.* Langenthal 1855
* August Plüss: *Freie von Grünenberg und Langenstein.* Hrsg. von der Schweizerischen Heraldischen Gesellschaft. I. Band: Hoher Adel. Druck und Verlag von Schulthess & Co., Zürich 1904. S. 278–289 (Genealogisches Handbuch zur Schweizer Geschichte) (Digitalisat)
* Lukas Wenger (u. a.): *Melchnau auf dem Weg. Buch zum Jubiläum Melchnau 900 Jahre.* Merkur Druck AG, Langenthal 2000

## Weblink

* www.melchnau.ch
* 

## Fuessnote
Merzligen

**Meerzlige** (amtlech *Merzligen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Meerzlige ligt uf em Höchezug zwüsche Bielersee u Seeland. D Gmeindsflächi bsteit us 73,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 16,8 % Waud u 9,7 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Bämung, Jäiss, Chapele u Hermerige.

## Gschicht
Meerzlige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1278 aus *Merzelingen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,9 % gläge.

## Religion
78,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 23,6 %, CVP 1,0 %, EVP 6,2 %, FDP 10,6 %. GLP 3,7 %, GP 7,6 %, SP 20,4 %, SVP 23,6 %, Suschtigi 3,3 %.

Gmeindspresidäntin vo Meerzlige isch d Ruth Zesiger-Nussbaumer (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 411 Ywohner 91,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 6,1 % Französisch u 0,5 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Meerzlige ghört zum Hochalemannisch.

## Literatur
* *Merzligen früher und heute: Ein Zeitdokument.* Einwohnergemeinde Merzligen, Merzligen 2006.

## Weblink

* www.merzligen.ch
* 

## Fuessnote
Mirchel

**Mirchu** (amtlech *Mirchel*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Mirchu isch es Dörfli im obere Chisetau. D Gmeindsflächi bsteit us 79,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 10,2 % Waud, 9,7 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Zäziwiu, Oberhünige, Niderhünige, Chonufinge u Grosshöchette.

## Gschicht
Mirchu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1320 aus *Mirchlon*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,2 % gläge.

## Religion
91,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,1 %, CVP 1,1 %, EVP 5,7 %, FDP 3,5 %. GLP 3,1 %, GP 4,5 %, SP 5,6 %, SVP 45,3 %, Suschtigi 10,1 %.

Gmeindspresidäntin vo Mirchu isch d Ursula Wälti (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 491 Ywohner 99,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,2 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Mirchu ghört zum Hochalemannisch.

## Lüt
* Friedrich Traugott Wahlen, Politiker u Bundesrat, Geburtshuus im Wiiler Gmeis

## Weblink

* www.mirchel.ch
* 

## Fuessnote
Monible

**Monible** (frankprovenzalisch [a mɔˈnibj]) isch en Wiiler i de politische Gmeind Petit-Val vom Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Monible isch e Wiiler uf eme Büel bi Sornetan. Di ehmalig Gmeindsflächi hed us 48,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 50,4 % Waud un 1,2 % Sidligsflächi bstande. D Nachburgmeinde si Rebévelier, Châtelat u Sornetan im Kanton Bärn un Undervelier im Kanton Jura gsii.

## Gschicht
Monible isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1403 aus *Montnible* (Abschrift 1414), 1537 *Monible*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört. Uf e 1. Jänner 2015 hed Monible mit de ehmolige Gmeinde Châtelat, Sornetan u Souboz zur Gmeind mit em Name Petit-Val fusioniert.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.

## Religion
88,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 7,7 %, CVP 0,0 %, EVP 0,6 %, FDP 5,3 %. GLP 0,0 %, GP 18,2 %, SP 3,6 %, SVP 27,3 %, Suschtigi 37,3 %.

Gmeindspresidänt vo Monible isch vor dr Fusion dr Daniel Schaer gsii.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 35 Ywohner 11,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 88,6 % Französisch.

Dr alt frankprovenzalisch Patois vo Monible isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Weblink

* 

## Fuessnote
Mont-Tramelan

**Mont-Tramelan** (Franc-comtois [lɛ mɔ̃ˈtɛn ], alem. *Bärgtramlige*, dt. verautet *Bergtramlingen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Mont-Tramelan isch e Ströisidlig im Schwizer Jura. D Gmeindsflächi bsteit us 60,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 35,3 % Waud, 4,1 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Courtelary, Cortébert, Corgémont, Tramelan, Tavannes u Saicourt im Kanton Bärn u La Chaux-des-Breuleux im Kanton Jura.

## Gschicht
Um 1570 het dr Fürschtbischof vo Basel Ämmitauer Töifer Zueflucht i sire Vogtei Erguel gwährt. Am Aafang vom 17. Jh. hän Familie vo Nöieburg d Gmeinschaft Montagnes de la paroisse de Tramelan gründet, wo dr Bischof im Jahr 1685 anerkännt het. 

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Courtelary ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 0,8 % gläge.

## Religion
82,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 6,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,7 %, CVP 0,3 %, EVP 24,1 %, FDP 1,2 %. GLP 3,8 %, GP 10,6 %, SP 3,5 %, SVP 36,4 %, Suschtigi 6,4 %.

Gmeindspresidänt vo Mont-Tramelan isch dr Thomas Gerber (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 116 Ywohner 70,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 25,9 % Französisch. Drmit isch Mont-Tramelan mit Schältä u Rebévelier eini vo 3 Gmeindä im Verwaltigchreis Bärner Jura wo Französisch nid vor Mehrheit vor Bevölkerig gredet wird.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Mont-Tramelan isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Biuder

Datei:Mont-Tramelan 01.jpg
Datei:Mont-Tramelan 09.jpg
Datei:Mont-Tramelan 012.jpg


## Weblink

* 

## Fuessnote
Moosseedorf

**Moosseedorf** isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Moosseedorf ligt im Moosseetau. D Gmeindsflächi bsteit us 41,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 36,2 % Waud, 20,3 % Sidligsflächi u 1,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Urtene-Schömbüeu, Bouige, Münchebuchsi u Wiggiswiu.

## Gschicht
Moosseedorf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1242 aus *Sedorf*, 1389 *Mossedorf*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 17,1 % gläge.

## Religion
65,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 16,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,4 %, CVP 2,9 %, EVP 3,0 %, FDP 6,9 %. GLP 5,3 %, GP 6,5 %, SP 20,2 %, SVP 31,9 %, Suschtigi 5,9 %.

Gmeindspresidänt vo Moosseedorf isch dr Peter Bill (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 3,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 3584 Ywohner 89,8 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 2 % Französisch u 1,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Moosseedorf ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Einbaum Moossee aussen.jpg|Der Eiboum vom Moossee
Moossee 4.jpg|Blick ufe Moossee
Kaserne Grauholzstrasse 13 Moosseedorf.jpg|Gasärne Sand
Franzoseneinfall (Schweiz) - 1798 - Grauholz - Hügel mit Denkmal.jpg|Grauholzdänkmal


## Literatur
* Andrea Zellweger: Schweizerische Kunstführer GSK, Band 768: *Kirche Moosseedorf*, Bern 2005, ISBN 3-85782-768-8

## Weblink

* www.moosseedorf.ch
* 

## Fuessnote
Meggen

**Meggen** isch de Name vo folgende Ort:
* Meggen (Lennestadt), en Stadtteil vo Lennestadt, Nordrhein-Westfalen, Dütschland
* Meggen LU, e politischi Gmeind im Kanton Lozärn, Schwiz
* Meggen, e Ortschaft i de Gmeind Argebüel, Landchreis Ravensburg, Bade-Würtebärg, Dütschland
Wagen (Begriffsklärung)

**Wagen** bezeichnet
* es Fahrzüg, wo uf Räder rolle chan, lueg bi Wagen
* en Chraftwage oder Personechraftwage (Pkw), lueg bi Automobil
* en Laschtwage, lueg bi Lastkraftwagen (Lkw)
* es motorisierts Schinefahrzüg, en Triebwagen
* en Isebahnwage för Persone oder Güeter (en Waggon), lueg bi Eisenbahnwagen
* es Transportmittel, wo me Säugling und Chliichind befördere cha, lueg bi Kinderwagen
* i de Technik isch en Wage, en Schlitte, wo uf Schine oder Laager bewegt wird
* es alts Volumemaß im ehemolige Herzogtum Nassau

Witeri Bedütige:
* Wagen SG, e Ortschaft i de Gmaind Rapperschwil-Jona, Kanton Sanggale

* Der Wagen, s Lübecker Jahrbuech

* Großer Wagen und Kleiner Wagen (Sternbilder)

* Sonnenwagen, de täglich Lauf vo de Sunne i de früenere Mythologii

* Goldener Wagen, en Räbbärg bi de Stadt Radebeul i de Nöchi vo Dresden

* Waagen, en Familiename
Abtwil

**Abtwil** isch de Name vo däne Ort:
* Abtwil AG, e politischi Gmeind im Kanton Aargau, Schwiz
* Abtwil SG, e Ortschaft i de politische Gmaind Gaiserwald im Kanton Sanggale, Schwiz
Reute

**Reute** (vo „roode“ „Roodig“) isch de Name vo folgende Ort:

Gmeinde:
* Reute (Breisgau) im Landchreis Emmedinge, Bade-Würtebärg, Dütschland
* Reute AR im Kanton Appezäll Usseroode, Schwiz

Ortsteil in Bade-Würtebärg:
* Reute (Amtzell), en Ortsteil vo de Stadt Amtzell, Landkreis Ravensburg
* Reute (Bad Waldsee), en Ortsteil vo de Stadt Bad Waldsee, Landkreis Ravensburg
* Reute (Eichstegen), Ortsteil von Eichstegen, Landkreis Ravensburg
* Reute im Hegau, en Ortsteil i de Gmeind Eigeltinge, Landkreis Konschdanz
* Hornberger Reute, en Ortsteil i de Gmeind Fichtenberg, Landkreis Schwäbisch Hall
* Reute (Kißlegg), en Ortsteil vo Kißlegg, Landkreis Ravensburg
* Reute (Kressbronn), en Ortsteil i de Gmeind Kressbronn am Bodensee, Bodeseekreis
* Reute (Markdorf), en Ortsteil vo de Stadt Markdorf, Bodeseekreis
* Reute (Meckenbeuren), en Ortsteil i de Gmeind Meckenbeuren, Bodeseekreis
* Reute (Mittelbiberach), en Ortsteil i de Gmeind Mittelbiberach, Landkreis Biberach
* Reute (Obergröningen), en Ortsteil i de Gmeind Obergröningen, Ostalbkreis
* Reute (Pfullendorf), en Ortsteil vo de Stadt Pfullendorf, Landkreis Sigmaringen
* Reute (Radolfzell), en Ortsteil vo de Stadt Radolfzell am Bodensee, Landkreis Konstanz
* Reute (Sauldorf), en Ortsteil i de Gmeind Sauldorf, Landkreis Sigmaringe
* Reute (Ravensburg), en Ortsteil vo de Stadt Ravensburg, Landkreis Ravensburg
* Reute (Vogt), en Ortsteil i de Gmeind Vogt, Landkreis Ravensburg
* Reute (Waldburg), en Ortsteil i de Gmeind Waldburg, Landkreis Ravensburg
* Reute (Wangen im Allgäu), en Ortsteil vo de Stadt Wangen im Allgäu, Landkreis Ravensburg
* Reute (Wolfegg), en Ortsteil i de Gmeind Wolfegg, Landkreis Ravensburg

Ortsteil in Bayern:
* Reute (Blaichach), en Ortsteil i de Gmeind Blaichach, Landkreis Oberallgäu
* Reute (Dietmannsried), en Ortsteil vo de Marktgmeind Dietmannsried, Landkreis Oberallgäu
* Reute (Immenstadt im Allgäu), en Ortsteil vo de Stadt Immenstadt im Allgäu, Landkreis Oberallgäu
* Reute (Maierhöfen), en Ortsteil i de Gmeind Maierhöfen, Landkreis Lindau (Bodesee)
* Reute (Oberstdorf), en Ortsteil vo de Marktgmeind Oberstdorf, Landkreis Oberallgäu
* Reute (Opfenbach), en Ortsteil i de Gmeind Opfenbach, Landkreis Lindau (Bodesee)
* Reute (Scheidegg), en Ortsteil vo de Marktgmeind Scheidegg, Landkreis Lindau (Bodesee)

Ortsteil in Öschtriich:
* Reute (Hohenems), en Ortsteil vo de Stadt Hohenems, Bezirk Dornbirn

**Lueg au:**
* Reut (Begriffsklärung)
* Reuten
* Kloster Reute, es Chloster im Ortsteil Reute vo Bad Waldsee, Bade-Würtebärg, Dütschland
* Reuthe, e Gmeind im Bezirk Bregenz, Vorarlberg, Öschtriich
* Reutte, e Gmeind im Tirol, Öschtriich
* Rüti
Mörigen

**Mörge** (amtlech *Mörigen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Mörge isch es Dorf am rächte Stade vom Bielersee. D Gmeindsflächi bsteit us 60,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 17,6 % Waud, 19,9 % Sidligsflächi u 2,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Sutz-Lattrige, Hermerige, Epse u Töiffele.

## Gschicht
Mörge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1196 aus *Moringen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.

## Religion
71,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,9 %, CVP 0,8 %, EVP 0,7 %, FDP 18,5 %. GLP 7,4 %, GP 4,8 %, SP 9,5 %, SVP 37,7 %, Suschtigi 2,7 %.

Gmeindspresidänt vo Mörge isch dr Camille Kuntz (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 705 Ywohner 92,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 6,1 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Mörge ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 292.JPG|Quartierstrass oberhaub vor Bahnstation
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 273.JPG|Bahnstation
Datei:HMB Mondhörner Mörigen Bronzezeit 900 BC.jpg|d Manehörner us dr Bronzezit


## Literatur
* Andres Moser: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Bern.* Landband 2: *Der Amtsbezirk Erlach, der Amtsbezirk Nidau.* Teil 1. Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Wiese, Basel 1998, (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 90). ISBN 3-909164-63-3. S.&nbsp;415–419.

## Weblink

* www.moerigen.ch
* 

## Fuessnote
Moutier

**Moutier** (Franc-comtois [moˈtiːə], alem. *Münschter*, dt. verautet *Münster*) isch en Ywohnergmeind im Schwyzer Kanton Jura.

## Geografi
Moutier ligt im Birstau im Schwizer Jura. Vor Gmeindsflächi sy 31 % langwirtschaftlecher Flächi, 55,8 % Waud, 12,1 % Sidligsflächi u 1,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde sy Perrefitte, Champoz, Court, Eschert, Belprahon u Roches im Kanton Bärn u Châtillon u Soulce im Kanton Jura.

## Gschicht
Moutier isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1154 aus *datum Monasterii,* 1181 *apud Monasterium*. Der Ort het sich im Mittelalter um d Benediktinerabtei Münschter-Granfälde entwicklet und het im 15. Jahrhundert mit ere Reie Stedt Burgrächtabkomme gschlosse – drunder au mit dr Stadt Bärn. Dür d Bschlüss vom Wiener Kongräss isch es 1815 a Kanton Bärn choo.

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört u isch dört Houptort gsy, bis zum Kantonswächsel het Moutier zum denn nöi gründete Verwautigschreis Bärner Jura ghört.

1974 het sech Moutier bir Jura-Abstimmig knapp für Bärn entschide. 1982 aber het s Volch e projurassische Stadtpresidänt gwäält, u bin ere wytere Abstimmig 2014 hets sech knapp für der Aaschluss a Kanton Jura uusgsproche.

Am 18. Juni 2017 het s Wahlvolch vo Moutier in ere Abstimmig mit 2067 Stimme (51,7 %) zu 1930 Stimme (48,3 %) dr Wächsel vom Kanton Bärn zum Kanton Jura bschlosse. Die Abstimmig isch aber wäge Uregelmässigkeite am 5. Novämber 2018 vom Regierigsstatthauteramt vom Bärner Jura für ugüutig erchlärt worde. 

Am 28.&nbsp;Merz 2021 het s e zwoti Abstimmig gää, dadebi het s Wahlvolch mit 2114 (54,9 %) zue 1740 Stimme für dr Wächsel gstimmt. D Gmeind het am 1. Januar 2026 offiziel zum Kanton Jura gwächslet.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 23,4 % gläge.

## Religion
33,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 47,8 % si römisch-katholisch (Stand 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 2,8 %, CVP 17,7 %, EVP 2,9 %, FDP 6,0 %. GLP 1,3 %, GP 5,4 %, SP 23,7 %, SVP 22,7 %, Suschtigi 17,5 %.

Gmeindspresidänt vo Moutier isch dr Marcel Winistörfer (Stand 2018).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,7 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 7701 Ywohner 86,5 % Wäutsch aus Houptsprach aaggää, 3,9 % Dütsch u 3,6 % Italiänisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Moutier isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jahrhundert uusgstorbe.

## Biuder

Datei:Picswiss BE-97-04 Moutier.jpg|Moutier
Datei:Picswiss BE-97-13 Moutier- Hôtel de ville.jpg|Hôtel de ville
Datei:Picswiss BE-97-02 Blick hin zur Klus von Moutier (Gorges de Moutier).jpg|Chluus vo Moutier


## Weblink

* www.moutier.ch
* 

## Fuessnote
Mötschwil

**Mötschwiu** (amtlech *Mötschwil*, bis 1910 *Mötschwil- Schleumen*) isch es Dorf ir Gmeind Hindelbank im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz. Bis 2020 isch Mötschwiu e eigeni politischi Gmeind gsii.

## Geografi
Mötschwiu ligt im Schwizer Mittuland weschtlecht vor Stadt Buurdlef. D Gmeindsflächi bsteit us 64,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 30,5 % Waud u 5,1 % Sidligsflächi.

## Gschicht
Mötschwiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1328 aus *Mötschwile*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 10,2 % gläge.

## Religion
85,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 9,3 %, CVP 1,5 %, EVP 3,2 %, FDP 5,4 %. GLP 2,7 %, GP 7,6 %, SP 10,5 %, SVP 48,9 %, Suschtigi 10,9 %.

Gmeindspresidänt vo Mötschwiu isch dr Hansulrich Nadenbousch (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 5,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 112 Ywohner 99,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää.

Dr Dialäkt vo Mötschwiu ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* 

## Fuessnote
Mühledorf BE

**Mülidoorf** (amtlech *Mühledorf*) isch es Dorf i de politische Gmeind Chiuterf vom Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Mülidoorf isch es Dorf uf ere Terrasse über em Gürbetau. D Gmeindsflächi hed us 86,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 6,6 % Waud, 6,6 % Sidligsflächi u 0,4 % süschtigi Flächi bstange. D Nachburgmeinde si Gerzesee, Chiuterf, Mületurne, Chiuchetuurne u Gäuterfinge gsi.

## Gschicht
Mülidoorf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1364 aus *Mülidorf*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Seftige ghört.

Uf en 1. Jänner 2018 hed Mülidoorf mit de ehmalige Gmeinde Gäuterfinge u Noofle zur nöie Gmeind Chiuterf fusioniert.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2,6 % gläge.

## Religion
89,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 1,1 % si römisch-katholisch gsi (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,7 %, CVP 1,9 %, EVP 0,4 %, FDP 7,8 %. GLP 13,1 %, GP 2,8 %, SP 12,4 %, SVP 38,1 %, Suschtigi 1,8 %.

Gmeindspresidänt vo Mülidoorf isch bis Endi 2017 dr Eric von Graffenried gsi u isch nächer Gmeindspresidänt vor nöie Gmeind Chiuterf worde.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 183 Ywohner 97,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,1 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Mülidoorf ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* 
* chli öpis über Mülidoorf unger *Geschichte* uf kirchdorf-be.ch

## Fuessnote
Mühleberg

**Mülibäärg** (amtlech *Mühleberg*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Mülibäärg ligt zwüsche Saane, Wohlesee un Aare un umfasst s Dorf Mülibäärg un dr Wiiler Gümmene. D Gmeindsflächi bsteit us 53,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 32,9 % Waud, 8,9 % Sidligsflächi u 4,5 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Mülibäärg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1011-16 aus *Mulinberg*, Gümmene 1252 aus *Guminun*, 1259 lat. *Contamina* oder *Condamina*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Loupe ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,2 % gläge.

## Religion
80,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,0 %, CVP 2,0 %, EVP 3,0 %, FDP 9,0 %. GLP 5,3 %, GP 7,2 %, SP 14,9 %, SVP 35,4 %, Suschtigi 5,2 %.

Gmeindspresidänt vo Mülibäärg isch dr Kurt Herren (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2722 Ywohner 94,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,3 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Mülibäärg ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Kkw muehleberg.jpg|Chärnchraftwerch Mülibäärg 
2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 060.JPG|Mülibäärg vor Chiuche uus gsää
Muehleberg Reformierte Kirche 02.jpg|Chiuche Mülibäärg 
Muehleberg Reformierte Kirche 10.jpg|Chor vor Chiuche 
2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 064.JPG|Ortsiigang vom Ortsteil Butteried
Wasserkraftwerk Muehleberg 06.jpg|Chraftswerch Mülibäärg mit Wohleseestaumuur


## Literatur
* 
* 

## Weblink

* www.muehleberg.ch
* 
* 

## Fuessnote