Wenkerbogen von Hüfingen

Dr **Wenkerboge vo [[Hüfingen|Hifinge]]** ischt e Blatt für di gross Uffnahm vo dr ditsche Sproch, wo dr Sprochforscher Georg Wenker vo 1852 bis 1911 für de Ditsch Sprochadlas gmacht hodd. D Schuele im domolige ditsche Reich hond e Frogeboge kriagt mit Muschdersätz, zuem si in lokale Dialäkt z übersetze. Au im alemannische Sprochgebiet hond d' Gmeindschuele mitgmacht.

## Hiwiis zuem Boge 41103
* Hifinge hod domols zuam Bezirk Eschinge im Großherzogtum Bade ghöret.
* De Ord ligt im Sproochruum vum *[[Bodenseealemannisch|Bodeseealemannische]]/Villinger Raum* [].
* Die vierzig Sätz sind domols in Hifinge vun de Schüeler un em Léhrer Knupfer us Giisinga, Amt Eschinge usgefillt worre.
* As Ussproch vum Ortsnamme wird im Boge „Hifinge“ ageh.
* In Süddischland sinn d Bege anne 1887 uffgnumme worda, der vo Hifinge hot d Nummera 41103 griagt.

## Wenkersätz
#Im Winter fliged diè trochna Blätter i de Luft ummenand.
#s hört gli uf z'schneie, derno wurds Wetter wieder besser.
#Tue Kohle in Ofe, daß d'Milch bald afangt z' koche.
#Der guet alt Ma ischt mit dem Roß dur's Is brocha und is kalt Wass'r keit.
#Er ischt vor vier oder segs Woche gschtoarba.
#s Für ischt z'starkch gsi, d Kuecha sie jo unne ganz schwarz worre.
#Er isset d'Äiar allewil uni Salz und Pfeffr.
#D'Füeß toumer séli we, i gloub, i haß durgloffe.
#I bi bi de Frou gsi und hanneres gseit, und si hätt gseit, si wälls au ihre Töchter sage.
#I wills au nié mé toa.
#I schla di gli mit d'm Kochlöffel um d'Ohra, du Aff!
#Wo goscht änni, soll e mer mit d'r gou?
#Sin schloachti Zite.
#Mi lieb Kind, blib do unne stou, odr di böse Gäis biße di tot.
#Du häscht hit am mersta glert u bischt oardeli gsi, do darfscht frir ham gou aß di Andera.
#Du bisch no nit groß gnue zunnere Butalle Wi usz'trinka, du muescht no a weng wase und größer wärra.
#Gang, bis so guat und sags dire Schwestr, si soll 's Häs für eie Motter fertig näihe und mit d'r Birschta suber mache.
#Hettischta du kennt, no wär es anderscht kumme un 's tät besser um ihn stou.
#Wer hät mier minn Korb mit Fläisch gstola?
#Er hät so tau, we wennera zum dreschen b'stellt hät; si hauts aber selber tau.
#Wem hät er di nei Gschicht verzelt?
#Mer mueß lut schreie, sunst verstät er is nit.
#Mir sind mied und hond Durscht.
#Wo mer gestr Obed zruck kumme sind, no sind die Andere scho im Bett glege und hond féscht gschlofe.
#Der Schnee ischt hitnacht bi is liege blibe, aber hite morge ischt er vergange.
#Hintr isem Hus stond drei schäéne Öpfelbäumi mit rote Öpfele.
#Kinnedr nit no en Ougeblick uf is warte, no gommer ou mit ei.
#Iér dürfet keni so Kindereie tribe.
#Iseri Berg sind selli ho, eieri sind vill höner.
#We vil Pfund Würscht und we vil Brod wender ha.
#Ech verstand eu nit, ier mond e weng lüter schwätze.
#Hond er ka Stückle wḭße Soapfe fer mi uf mim Tisch gfunde?
#Sin Brḭeder will si zwoa schöne neie Hüser is eiem Garte boue (statt „schöne“ netti)
#Des Wort ischt im vom Herze kumme.
#Des ischt recht gsi vu ine.
#Was sitze do für Vögele obe uf dem Mürle?
#D'Bure hond füf Ogse und nü Küeje und zwölf Schäfle vors Dorf brocht; di hend si welle verkoufe.
#D'Lüt sind hütt alle dusse ufm Feld und mäiet.
#Gang nu, d'r bru Hund thu dir ninnt.
#Ech bi mit de Lüt dehinne über d'Wis is Korn gfahre.

## Werder im Wenkerboge
* hoaß, nei, bloi, groi, houn, Hand, Hanf, Helm, Flas, er wast, Bése, Pflumme, Briéf, Hof, jung, krumm.
* Sunntig, Mäntig, Zistig, Mittwoch, Dunstig, Fritig, Samstig.
* elf, fufzea, sechzea, fufzg.

## Tracht
die ehemalige Tracht der Bauern hat der städtischen weichen müssen.

## Lueg au do no
* Lischte vo de Wenkerböge
* d Wenkersätz uf Hochditsch

## Wo ischts her
* Digitalisat: Wenkerboge vo Hifinge

## Fueßnode