open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gessertshausen

**Gessertshouse** (amtlich *Gessertshausen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Gessertshouse leit an dr Schmutter, rond fufzeh Kilometer weschtlich vo Augschburg em Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder.

Vo dr Gmarkong send 37,5&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 52,5&nbsp;% Wald, 8,9&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,1&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Gessertshouse gheret dr Hauptort Gessertshouse, s Pfarrdorf Döpshofen, d Kirchderfer Deubach, Margertshausen ond Wollishausen, s Dorf Weiherhof, d Weiler Dietkirch ond Engelshof, s Kloschter Oberschönenfeld, d Kapelle Hubertuskapelle ond d Bergmühle ond d Deubacher Mühle.

## Gschicht
Gessertshouse ischt zom erscht Mol gnennt worda om 1150 als *Gotsherhusen*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 4,1&nbsp;% gleäge.

## Religion
86,3&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8,9&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Gessertshouse hot mit Uschtersbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Gessertshouse ischt dr Claudia Schuster.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Gessertshouse ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.gessertshausen.de
* 
*  (PDF; 1,2&nbsp;MB)

## Fuaßnota
Heretsried

**Höretsriad** (amtlich *Heretsried*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Höretsriad leit rond 15 Kilometer nordweschtlich vo Augschburg em Holzwenkel vom Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder.

Vo dr Gmarkong send 32,4&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 59,0&nbsp;% Wald, 7,7&nbsp;% Sidlongsfleche ond 0,8&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Höretsriad gheret dr Hauptort Höretsriad, s Kirchdorf Lauterbrunn ond dr Weiler Monburg.

## Gschicht
Höretsriad ischt zom erscht Mol gnennt worda em 13. Johrhondert (1418 *Heroltzryede*).

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,1&nbsp;% gleäge.

## Religion
85,1&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 10,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Höretsriad hot mit em Markt Wälda ond dr Gmoede Bõĩschteede ond Eamesacker a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

D Birgermoeschterin vo Höretsriad ischt d Heinrich Jäckle.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Höretsriad ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.heretsried.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Graben (Lechfeld)

**Grabe** (amtlich *Graben*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Grabe leit rond 20 Kilometer sidlich vo Augschburg zwische Lech ond Wertach auf em Lechfeld.

Vo dr Gmarkong send 81,6&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 1,0&nbsp;% Wald, 17,0&nbsp;% Sidlongsfleche ond 0,4&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Grabe gheret s Dorf Grabe ond a Doel vom Ort Lagerlechfeld.

## Gschicht
Grabe ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1063 als *ecclesia Grabon*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,2&nbsp;% gleäge.

## Religion
82,9&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 11,8&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Grabe ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Grabe ischt dr Andreas Scharf.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Grabe ghert zom Schwäbisch.

## Leit
* Werner König (* 1943), e Sprochwisseschaftler

## Weblink
* 
* www.graben.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Großaitingen

**Oitinga** (amtlich *Großaitingen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Oitinga leit rond 15 Kilometer sidweschtlich vo Augschburg an dr Singold ond dr Wertach.

Vo dr Gmarkong send 48,7&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 40,6&nbsp;% Wald, 9,2&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,5&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Oitinga gheret d Derfer Oitinga, Hardt, Reinhartshofen, d Weiler Eggerhof ond Gnadental ond d Kapelle Sankt Justina.

## Gschicht
Oitinga ischt zom erscht Mol gnennt worda om 972/973.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 10,6&nbsp;% gleäge.

## Religion
74,6&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 14,8&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Oitinga hot mit dr Gmoede Kchloitenga ond Oppertshausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Oitinga ischt dr Erwin Goßner.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Oitinga ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.grossaitingen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Hiltenfingen

**Hiltefenge** (amtlich *Hiltenfingen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Hiltefenge leit an dr Wertach, rond 30 Kilometer sidlich vo Augschburg am Weschtrand vom Lechfeld.

Vo dr Gmarkong send 78,3&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 10,5&nbsp;% Wald, 9,6&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,6&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Hiltefenge gheret koene weiter Ortsdoel.

## Gschicht
Hiltefenge ischt zom erscht Mol gnennt worda om 1180

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,4&nbsp;% gleäge.

## Religion
77,8&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 17,1&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Hiltefenge hot mit Langerrenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

D Birgermoeschterin vo Hiltefenge ischt d Kornelius Griebl.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Hiltefenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.hiltenfingen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Horgau

**Horga** (amtlich *Horgau*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Horga leit em Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder an dr Roth, rond 17&nbsp;Kilometer weschtlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 45,6&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 43,2&nbsp;% Wald, 10,1&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,0&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Horga gheret s Pfarrdorf Horgau, d Kirchderfer Auerbach, Bieselbach ond Horgauergreut, d Weiler Herpfenried, Lindgraben ond Schäfstoß ond dr Ziegelhauserhof.

## Gschicht
Horga ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1126

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,9&nbsp;% gleäge.

## Religion
85,6&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 10,3&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Horga ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Horga ischt dr Thomas Hafner.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Horga ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Anton Hildensperger u.&nbsp;a.: *Horgau, Auerbach, Bahnhof, Bieselbach, Herpfenried, Lindgraben, Schäfstoß wie es früher war.* Horgau 1998.
* Hans G. Siegel: *Horgau – treu zur Heimat. Sechs Jahre Bürgerprotest gegen Reformfehler*. Dokumentation über den Widerstand gegen die Auflösung der Gemeinde Horgau, Bürgerverein Rothtal 1984. 

## Weblink
* 
* www.horgau.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Kleinaitingen

**Kchloitenga** (amtlich *Kleinaitingen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Kchloitenga leit sidlich vo Augschburg em Lechfeld.

Vo dr Gmarkong send 48,4&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 14,4&nbsp;% Wald, 10,2&nbsp;% Sidlongsfleche ond 27,0&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Kchloitenga gheret s gleichgnamig Dorf ond dr Guatshof Lechfeld.

## Gschicht
Kchloitenga hot bis zom Reichsdeputationshauptschluss 1803 zom Domstift Augschburg ghert. 1806 isch s Dorf zom Kenigreich Bayern komma.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,9&nbsp;% gleäge.

## Religion
92,4&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 6&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Kchloitenga hot mit dr Gmoede Oitenga ond Oppertshausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Kchloitenga ischt dr Rupert Fiehl.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Kchloitenga ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.kleinaitingen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Klosterlechfeld

**Kloschterlechfeld** (amtlich *Klosterlechfeld*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Kloschterlechfeld leit sidlich vo Augschburg em Lechfeld.

Vo dr Gmarkong send 45,3&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 0,8&nbsp;% Wald, 47,9&nbsp;% Sidlongsfleche ond 5,9&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Kloschterlechfeld gheret koene weiter Ortsdoel.

## Gschicht
Kloschterlechfeld ischt ab em 17. Johrhondert rund om s Kloschter Lechfeld entstanda.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,5&nbsp;% gleäge.

## Religion
93,8&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 5,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Kloschterlechfeld hot mit Undermeidinga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Kloschterlechfeld ischt dr Rudolf Schneider.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Kloschterlechfeld ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.klosterlechfeld.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Königsbrunn

**Kenigsbrunn** (amtlich *Königsbrunn*) ischt e Stadt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Kenigsbrunn leit uf em Lechfeld sidloich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 48,3&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 0,3&nbsp;% Wald, 49,5&nbsp;% Sidlongsfleche ond 2,0&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua dr Stadt Kenigsbrunn gheret d Stadtdoel Lechau ond Neuhaus ond dr Weiler Fohlenhof.

## Gschicht
Kenigsbrunn geht zrick auf e Zollhaus, mo em Johr 1688 baut worda ischt.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,7&nbsp;% gleäge.

## Religion
89,2&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 7,4&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Kenigsbrunn ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Kenigsbrunn ischt dr Franz Feigl.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Kenigsbrunn ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.koenigsbrunn.de
* 
*  (PDF; 1,24 MB)

## Fuaßnota
Langenneufnach

**Langaneufna** (amtlich *Langenneufnach*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Langaneufna leit an dr Neufna sidweschtlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 53,7&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 31,1&nbsp;% Wald, 14,0&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,2&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Langaneufna gheret dr gleichnamig Hauptort, s Kirchdorf Habertsweiler, s Dorf Unterrothan ond dr Bucherhof.

## Gschicht
Em Johr 981 wird zom erschte Mol en *Henricus de Nifenahe* gnennt.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 6,4&nbsp;% gleäge.

## Religion
61,3&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 29&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Langaneufna hot mit dr Gmoede Mickhouse, Mittelnufna, Scherstetta ond Walkertshofe a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Langaneufna ischt dr Josef Böck.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Langaneufna ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Hoeynck, Regesten über das Pfarrdorf Langenneufnach, in: Zeitschrift des Historischen Vereins für Schwaben und Neuburg, Band 15 (1888), S. 150-151

## Weblink
* 
* www.langenneufnach.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Langerringen

**Langerrenga** (amtlich *Langerringen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Langerrenga leit sidweschtlich vo Augschburg. Vo dr Gmarkong send 85,9&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 2,4&nbsp;% Wald, 10,1&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,6&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Langerrenga gheret d Pfarrderfer Gennach, Langerrenga ond Schwabmühlhausen, s Kirchdorf Westerringen, s Dorf Falkenberg, d Weiler Einöde ond Schwabaich ond dr Burghof.

## Gschicht
Langerrenga ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 12./13. Johrhondert.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,3&nbsp;% gleäge.

## Religion
92,7&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 6,4&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Langerrenga hot mit Hiltefenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Langerrenga ischt dr Konrad Dobler.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Langerrenga ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.langerringen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Langweid am Lech

**Lããgwaid** (amtlich *Langweid a.Lech*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Lããgwaid leit 15&nbsp;km nerdlich vo Augschburg an dr Bundestrauß 2.

Vo dr Gmarkong send 48,2&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 29,8&nbsp;% Wald, 18,7&nbsp;% Sidlongsfleche ond 3,4&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Lããgwaid gheret d Pfarrderfer Lããgwaid, Achsheim ond Stettenhofen, d Sidlong Foret ond dr Weiler Eggelhof.

## Gschicht
Lããgwaid ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1143 als * Lanchwate*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,6&nbsp;% gleäge.

## Religion

91,6&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 6,1&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Lããgwaid ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Lããgwaid ischt dr Jürgen Gilg.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Lããgwaid ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.langweid.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Meitingen

**Meidinga** (amtlich *Meitingen*) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Meidinga leit em Dal vom Lech zwische Augschburg ond Donauwörth.

Vo dr Gmarkong send 57,9&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 15,9&nbsp;% Wald, 23,8&nbsp;% Sidlongsfleche ond 2,4&nbsp;% sonschtige Fleche. Nochbergmoede send Biberbach, Ellgau, Kühlenthal, Langweid am Lech, Thierhaupten, Todtenweis, Wertingen, Wöschtedorf.

## Gmoendsgliderong
Zua Meidinga gheret dr gleichnamig Hauptort, d Pfarrderfer Herbertshofen ond Langenreichen, s Kirchdorf Ostendorf, d Derfer Erlingen ond Waltershofen, d Weiler Langenreichermühle ond Zeisenried ond dr Hof Ehekirchen.

## Gschicht
Meidinga ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1231.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,1&nbsp;% gleäge.

## Religion
94,2&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 4,1&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Meidinga ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Meidinga ischt dr Michael Higl.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Meidinga ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.markt-meitingen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Mickhausen

**Mickhouse** (amtlich *Mickhausen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Mickhouse leit em Naturpark Augschburg Weschtliche Wälder.

Vo dr Gmarkong send 52,5&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 36,1&nbsp;% Wald, 9,6&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,8&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Mickhouse gheret d Pfarrderfer Grimoldsried ond Mickhouse, s Kirchdorf Münster, d Derfer Kelchsried, Rielhofen ond Niederhof, d Weiler Rieger, Schweinbachhof ond Zirken ond d Hef Blessenauhof, Köpfingerhof ond Laiber.

## Gschicht
Em 13. ond 14. Johrhondert hot d Augschburger Patrizierfamilie Stolzhirsch Grondbsitz en Mickhouse ghet.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,2&nbsp;% gleäge.

## Religion
88,6&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 9,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Mickhouse hot mit dr Gmoede Langeneufna, Mittelnufna, Scherstetta ond Walkertshofe a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Mickhouse ischt dr Hans Biechele.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Mickhouse ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* 

## Weblink
* 
* www.mickhausen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Mittelneufnach

**Mittelnufna** (amtlich *Mittelneufnach*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Mittelnufna leit an dr Nufna sidweschtlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 46,2&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 45,1&nbsp;% Wald, 7,4&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,3&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Mittelnufna gheret d Pfarrderfer Mittelneufnach ond Reichertshofen ond dr Weiler Buchhof.

## Gschicht
Mittelnufna ischt seit 1410 em Bsitz vom Hoelig-Goescht-Spital Augschburg gwea.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 12,2&nbsp;% gleäge.

## Religion
71,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 12,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Mittelnufna hot mit dr Gmoede Langeneufna, Mickhouse, Scherstetta ond Walkertshofe a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

D Birgermoeschterin vo Mittelnufna ischt d Cornelia Thümmel.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Mittelnufna ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.mittelneufnach.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Kühlenthal

**Kialedaal** (amtlich *Kühlenthal*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Kialedaal leit nerdlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 63,0&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 25,4&nbsp;% Wald, 10,7&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,0&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Kialedaal gheret s gleichnamig Dorf ond d Weiler Ahlingen, Anzenhof ond Fertingen.

## Gschicht
Kialedaal ischt zom erscht Mol gnennt worda em 13. Johrhondert als *Kullental*, Fertenga 1280 als *Vertinge*, Ahlenga em 12. Jh. als *Alungen* ond Anzehof 1280 als *Antzenhoven*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3&nbsp;% gleäge.

## Religion
73,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 23,1&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Kialedaal hot mit dr Gmoede Abemdsoofe, Eegne, Nordedorf, Öllge ond Wöschtedorf a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

D Birgermoeschterin vo Kialedaal ischt d Iris Harms.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Kialedaal ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.kuehlenthal.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Kutzenhausen

**Kutzahausa** (amtlich *Kutzenhausen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Kutzahausa leit rond 20 Kilometer weschtlich vo Augschburg em Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder.

Vo dr Gmarkong send 57,5&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 31,3&nbsp;% Wald, 10,1&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,1&nbsp;% sonschtige Fleche. Nochbergmoede send Horgau em Norda, Diedorf em Nordoschta, Gessertshausen em Oschta ond Sidoschta, Fischach em Sida, Ustersbach em Sidweschta ond Dinkelscherben em Nordweschta;

## Gmoendsgliderong
Zua Kutzahausa gheret dr gleichnamig Hauptort, d Pfarrderfer Agawang ond Rommelsried, d Kirchderfer Buch ond Maingründel, s Dorf Unternefsried, d Weiler Boschhorn ond Katzenlohe ond d Brunnenmühle.

## Gschicht
Di heitich Gmoed isch zom 1. Mai 1978 entstande aus em Zammeschluss vo dr Gmoeda Kutzahausa, Agawang, Buch, Rommelsried ond Maingründel.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,8&nbsp;% gleäge.

## Religion
74,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 20,6&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Kutzahausa ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Kutzahausa ischt dr Silvia Kugelmann.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Kutzahausa ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.kutzenhausen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Neusäß

**Neisäß** (amtlich *Neusäß*) ischt e Stadt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Neisäß leit am Nordweschtrand vo Augschburg an dr Schmutter.

Vo dr Gmarkong send 45,2&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 20,3&nbsp;% Wald, 33,3&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,3&nbsp;% sonschtige Fleche. Nochbergmoede send Gersthofen, Aystetten, Diedorf, Stadtbergen ond Augschburg.

## Gmoendsgliderong
Zua Neisäß gheret dr gleichnamig Hauptort, dr Pfarrderfer Hainhofen, Ottmarshausen, Steppach, Täfertingen ond Westheim, d Derfer Hammel, Schlipsheim ond Vogelsang ond d Wallfahrtskirch Kobel.

## Gschicht
Neisäß ischt zom erscht Mol gnennt worda em 11. Johrhondert als *Niusazen*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 5,2&nbsp;% gleäge.

## Religion
83,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 11,1&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Neisäß ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Neisäß ischt dr Richard Greiner.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Neisäß ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Richard Greiner, Winfried Greiner: *Die Grundherrschaften in Alt-Neusäß - ein Beitrag zur Ortsgeschichte*. Neusäß, 1975
* Manfred Nozar (Hrsg.): *Neusäß – Die Geschichte von acht Dörfern auf dem langen Weg zu einer Stadt*. Neusäß, 1988
* Stadt Neusäß (Hrsg.): *25 Jahre Stadt Neusäß 1988-2013.* Neusäß, 2013

## Weblink
* 
* www.neusaess.de
* 
*  (PDF; 1,24 MB)

## Fuaßnota
Nordendorf

**Nordedorf** (amtlich *Nordendorf*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Nordedorf leit an dr Bundesstrauß 2.

Vo dr Gmarkong send 65,6&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 6,9&nbsp;% Wald, 24,1&nbsp;% Sidlongsfleche ond 3,5&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Nordedorf gheret d Derfer Nordendorf ond Blankenburg ond dr Weiler Donnsberg.

## Gschicht
Nordedorf ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1213.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,2&nbsp;% gleäge.

## Religion
93,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 2,4&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Nordedorf hot mit dr Gmoede Abemdsoofe, Eegna, Kialedaal, Öllge ond Wöschtedorf a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Nordedorf ischt dr Elmar Schöniger.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Nordedorf ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.nordendorf.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Oberottmarshausen

**Oppertshausa** (amtlich *Oberottmarshausen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Oppertshausa leit sidlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 67,2&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 11,0&nbsp;% Wald, 17,2&nbsp;% Sidlongsfleche ond 4,5&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Oppertshausa gheret koene weiter Ortsdoel.

## Gschicht
En Oppertshausa hot s Hochstift Augschburg Grondbsitz ghet, seit 1313 ao s Domkapitel Augschburg.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,2&nbsp;% gleäge.

## Religion
93,1&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 4,4&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Oppertshausa hot mit dr Gmoede Oitenga ond Kchloitenga a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Oppertshausa ischt dr Gerhard Mößner.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Oppertshausa ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.oberottmarshausen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Scherstetten

**Scherstetta** (amtlich *Scherstetten*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Scherstetta leit sidweschtlich vo Augschburg em Naturpark Augschburg Weschtliche Wälder.

Vo dr Gmarkong send 50,3&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 40,3&nbsp;% Wald, 7,8&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,7&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Scherstetta gheret d Pfarrderfer Konradshofen ond Scherstetten, s Dorf Erkhausen, d Weiler Berghöfe, Bruderhof ond Hilpoldsberg ond dr Geiselhof.

## Gschicht
Scherstetta ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1252 als *Schersteten*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 5,7&nbsp;% gleäge.

## Religion
71,8&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 19,5&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Scherstetta hot mit dr Gmoede Langeneufna, Mickhouse, Mittelnufna ond Walkertshofe a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Scherstetta ischt dr Robert Wippel.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Scherstetta ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.scherstetten.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Schwabmünchen

**Mingkchinga** (amtlich *Schwabmünchen*) ischt e Stadt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Mingkchinga leit 24 Kilometer sidlich vo Augschburg zwisch em Lech ond dr Wertach am Weschtrand vom Lechfeld.

Vo dr Gmarkong send 59,9&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 23,2&nbsp;% Wald, 14,7&nbsp;% Sidlongsfleche ond 2,2&nbsp;% sonschtige Fleche. Nochbergmoede send Großaitingen, Graben, Untermeitingen, Langerringen, Hiltenfingen ond Scherstetten

## Gmoendsgliderong
Zua Mingkchinga gheret d gleichnamig Stadt, d Pfarrderfer Klimmach, Mittelstetten ond Schwabegg, d Derfer Birkach ond Leuthau, d Sidlong Wertachau, d Weiler Froschbach ond Königshausen, s Schloss Guggenberg ond Hef Hirschwang ond Schwabegger Mühle.

## Gschicht
Mingkchinga ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 954 als *castellum Mantahinga*.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,4&nbsp;% gleäge.

## Religion
88,2&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8,7&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Mingkchinga ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Mingkchinga ischt dr Lorenz Müller.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Mingkchinga ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Wolfgang Czysz/Gabriele Sorge: *Das römische Töpferdorf Rapis bei Schwabmünchen.* In: Ludwig Wamser (Hrsg.): *Die Römer zwischen Alpen und Nordmeer.* Katalog-Handbuch, von Zabern, Mainz 2000, ISBN 3-8053-2615-7, S. 142–144.

## Weblink
* 
* www.schwabmuenchen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Stadtbergen

**Staberga** (amtlich *Stadtbergen*) ischt e Stadt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Staberga leit am Weschtrand vo dr Stadt Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 24,2&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 33,9&nbsp;% Wald, 40,8&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,1&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Staberga gheret dr Hauptort Staberga, dr Stadtdoel Virchow-Viertel, s Pfarrdorf Leitershofen ond s Kirchdorf Deuringen.

## Gschicht
D heitich Gmoed Staberga ischt entstande am 1. Mai 1978 durch dr Zammeschluss vo dr Gmeode Deirenga, Leiterschhofa ond Staberga. Am 14. Juni 1985 ischt d Gmoed e Markt gwea ond seit em 10. Jenner 2007 hot si s Stadtreacht.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,8&nbsp;% gleäge.

## Religion
81,9&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 15&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Staberga ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Staberga ischt dr Paul Metz.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Staberga ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Gunther Gottlieb und Walter Pötzl (Hrsg.): *Geschichte der Marktgemeinde Stadtbergen.* Stadtbergen 1992, 680 S.

## Weblink
* 
* www.stadtbergen.de
* 
*  (PDF; 1,24 MB)

## Fuaßnota
Flüssigkeitsraketentriebwerk

**Flüssigkäitsrageetedribwärk** si Reakzionsaadriib, wo hüte vor allem in dr Ruumfaart iigsetzt wärde.

Im Gegesatz zu Feststoffaadriib, wo im Brennruum mvon ene e fertigs Gmisch in festem Zuestand vo Brennstoff und Oxidator abbrennt, wärde bi Flüssigkäitsrageete *äi* flüssige chemische Brennstoff (Monergol)  oder *meereri* flüssigi chemischi Komponänte in drennte Tank (Diergole, Triergole)  mitgfüert und in s äigetlige Driibwärk iigspiist. Dört chunnt s zun ere kontinuierlige chemische Reakzioon (die katalytischi Zersetzig vom ene Monergol oder d Verbrennig vo Brennstoff und Oxidator. Drbii entstöön häissi Gaasmasse, wo s Woluume von ene stark zuenimmt und wo denn as Stützmasse us ere Düse useströöme und eso Schub in d imkeerte Richdig erzüüge. Wil dr Oxidator in dr Rageete mitgfüert wird, cha dr Dribstoff immer verbrenne au wenn s kä atmosfäärische Suurstoff git, wie z. B. in dr Hoochatmosfääre oder im Wältall. Bi diergole Flüssigkäitsrageete wärde dr Brennstoff und dr Oxidator erst in dr Brennchammere vermischt. Bis dört fliesse si dur drennti Läitigssüsteem.

Tüpischi Kenngröössene vo sonige Rageetedriibwärk si dr Schub (die äigetligi Aadriibschraft, wo mäistens in kN aagee wird und vilmol wird no zwüschen em Boode- oder Startschub und em Vakuumschub underschiide, und dr spezifischi Impuls as Kennzaal vo wie effektiv s Driibwärk unabhängig vo sinere Gröössi isch.

## Weblingg
* Rocketlab: How to Design, Build and test small Liquid-Fuel Rocket Engines, onläin-Buech vo ROCKETLAB, China Lake, USA us 1967
Rakete

E **Rageete** (vo ‚ was ud Düütsch «Spindle» heisst) isch e Flugkörper, wo mit eme Rückstoossadriib bewegt wird. Dr Brönnstoff isch im Innere vo der Regeete und cha unabhängig vom Suurstoff vo dusse abbrönne. So cha e Rageete au im luftleere Ruum beschlöinigt wärde.

## Technig
Rageete wärde bsundrigs as milidäärischi Waffe, in dr Ruumfaart und as Füürwärkskörper iigsetzt. S erschte Mol isch e Rageete anne 1232 z China i d Luft gloo worde. 

Dr Milidärtechniker Conrad Haas us Sibebürge het noch em iteliänische Wort *rocchetta* im Dütsche dr Begriff *Rackette* prägt. 

Es git modärni Rageete, wo bewegti Ziil chönne verfolge, und deene säit mä au «Länkflugkörper». Im Gegesatz zu Gschoss, wo am Oort vo ihrem Abschuss in Bruchdäil vo Sekunde iiri höggsti Gschwindikäit überchömme und dänn uf ere ballistische Baan flüüge, häi Rageete langi Beschlöinigungsfaase. Eso isch iiri Belaschtig seer vil chliiner und si chönne liichter baut wärde.

Mä het Rageete i allne Gröössine bout, vo Füürwärksrageete bis zur riisige «Energija» oder zur «Saturn V», wo im Apollo-Programm&nbsp;– em bemannte Flug zum Mond –&nbsp;iigsetzt worde isch.

## Bilder

Pershing-2 two stage version.jpg|d Pershing II
HGM Raketengeschütz 1865.jpg|e Rageetegschütz, 1865
Atlantis taking off on STS-27.jpg|s Space Shuttle «Atlantis»
Soyuz TMA-5 launch.jpg|e Sojus-Rgaeete startet mit eme bemannte Ruumschiff (Sojus TMA-5)
Ariane42P rocket.png|d Ariane 42P
Apollo 8 Liftoff.jpg|Start von ere Saturn V mit Apollo 8 oobedruf
Flug1.jpg|e Füürwärkrageete
RIAN archive 566218 Young rocket constructors.jpg|e Spiilzüügrageete (Sowjetunion, 1969)


## Litratuur
* Philipp Burkhalter: *Raketen und Raumfahrt - Funktionsweise und Herstellung von Raketen leicht verständlich erklärt.* Burkhalter Verlag, Bärn 2011, ISBN 3-033-02876-4.
* Volkhard Bode, Gerhard Kaiser: *Raketenspuren. Peenemünde 1936–1996 – Eine historische Reportage mit aktuellen Fotos.* Christoph Links Verlag – LinksDruck GmbH, Berlin 1996, ISBN 3-86153-112-7.
* Gerhard Reisig: *Raketenforschung in Deutschland. Wie die Menschen das All eroberten.* Agentur Klaus Lenser, Münster 1997, ISBN 3-89019-500-8.
* Michael J. Neufeld: *Die Rakete und das Reich. Wernher von Braun, Peenemünde und der Beginn des Raketenzeitalters.* Henschel Verlag, Berlin 1999, ISBN 3-89487-325-6.
* Harald Lutz: *Die vergessenen Raketenexperimente von Cuxhaven.* In: Sterne und Weltraum 44(3), 2005, , S. 40–45.

## Weblingg

* astronautix.com, Imfo zu zivilie und milidäärische Rageete

## Fuessnoote
Rückstoßantrieb

Dr **Rückstoossaadriib** oder **Reakzioonsaadriib** isch e braktischi Aawändig vom Dritte Gsetz vom Newton. S Objekt, wo adriibe wird, zum Bischbil e Rageete, wird dur e Rückstooss mit dr gliiche Chraft vorwärts beschlöinigt, wie s Aadriibsmedium gege hinde usgstoosse wird.

Im Wältruum isch dr Rückstoossaadriib die äinzigi Möglichkäit, e Ruumschiff äwägg vo masseriiche Himmelskörper und starke Straaligskwelle z beschlöinige.

## Weblingg
*Impulssatz und Energiesatz
*Der Begriff der Arbeit (Beschleunigungsarbeit)
Mélanie René

D **Mélanie René** (* 1. Septämber 1990 z Gämf) isch e Schwyzer Sängerin. Si het ihre Land anne 2015 bim Eurovision Song Contest verdrätte.

## Lääbe
D Mélanie René isch z Gämf as Dochter vu mauritianische Eltere uf d Wält chuu. Mit sibe Johr isch si zum erschte Mol uf Familiefyre un Fescht ufdrätte. Anne 1995 isch d Familie in s franzesisch Département Haute-Savoie zoge. Anne 2009 het si d Schwyz bim *Gregoriu International Festival* in dr rumänischen Stadt Brăila verdrätte mit e sälber komponierte Titel „Il chante avec les anges” (alem.: Är singt mit dr Ängel), e Tribut an ihre Großvater, un het dr Wettbewärb gwunne. Anne 2010 isch si im änglische Guildford uf d *Academy of Contemporary Music* un uf s *Institute of Modern Music* z Brighton gange, wu si mit eme Bachelor in Musikperformance abgschlosse het.

Am 31. Jänner 2015 het si gege fimf Konkurränte dr Schwyzer Vorentschaid *Die große Entscheidungsshow* zum ESC 2015 z Wien gwunne mit em sälber gschribene Lied *Time To Shine* (dt.: Zyt zum schyyne). Si isch di erscht Verdrätteri vum franzesischsprochige Sänder RTS bim Wettbewärb syt 1996 un di erscht Gämferi bim ESC syt 1992. Bim zweete Halbfinale am 21. Mai het si si nit chenne fir s Finale qualifiziere.

## Diskografy
* 2015: *Time to Shine*
* 2015: *On avait rêvé*

## Weblink

* Offiziälli Homepage (änglisch)

## Fueßnote
Thierhaupten

**Diahappn** (amtlich *Thierhaupten*) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Diahappn leit an dr eschtliche Lechleite zwische Augschburg ond Donauwörth.

Vo dr Gmarkong send 54,6&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 31,7&nbsp;% Wald, 10,1&nbsp;% Sidlongsfleche ond 3,5&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Diahappn gheret dr gleichnamig Markt, s Dorf Neukirchen, d Weiler Altenbach, Hölzlarn, Königsbrunn, Ötz, Sparmannseck ond Weiden ond d Wieskapelle.

## Gschicht
Diahappn ischt oms Bendeiktinerkloschter rom entstande, d Abteikirch vom Kloschter ischt em Johr 1170 baut worde

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,3&nbsp;% gleäge.

## Religion
93,8&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Diahappn ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Diahappn ischt dr Anton Brugger.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Diahappn ghert zom Mittelbairisch.

## Literatur
* *Kleiner Kunstführer Nr. 829: Thierhaupten* von Hugo Schnell, Schnell & Steiner (1966).
* Peter Fassl: *Geschichte, Sanierung und heutige Nutzung des Klosters Thierhaupten. Dauerausstellung der Heimatpflege des Bezirks Schwaben. Katalog.* Bezirk Schwaben 2000.
* Karin Hösch, Gregor Peda (Illustr.): *Thierhaupten. Ehemaliges Benediktinerkloster.* Kunstverlag Peda 2001.
* Gertrud Roth-Bojadzhiev, Anton Brandl: *St. Peter und Paul Thierhaupten, ehem. Benediktinerabteikirche, heute kath. Pfarrkirche.* Schnell & Steiner (2005).

## Weblink
* 
* www.thierhaupten.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Untermeitingen

**Undermeidinga** (amtlich *Untermeitingen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Undermeidinga leit sidlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 79,0&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 0,4&nbsp;% Wald, 18,8&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,7&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Undermeidinga gheret s gleichnamig Dorf ond e Doel vom Ort Lagerlechfeld.

## Gschicht
Undermeidinga ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1158 als *Mutingin* (1320 *Meitingen*).

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 6&nbsp;% gleäge.

## Religion
81,1&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 13,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Undermeidinga hot mit Kloschterlechfeld a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Undermeidinga ischt dr Simon Schropp.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Undermeidinga ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* Undermeidinga bei dr Verwaltongsgmoeschaft Lechfeld
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Walkertshofen

**Walkertshofe** (amtlich *Walkertshofen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Walkertshofe leit sidweschtlich vo Augschburg em Naturpark Augschburg Weschtliche Wälder.

Vo dr Gmarkong send 44,7&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 42,5&nbsp;% Wald, 10,7&nbsp;% Sidlongsfleche ond 2,1&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Walkertshofe gheret d Derfer Gumpenweiler, Oberrothan ond Walkertshofe ond d Weiler Hölden ond Schweizerhof.

## Gschicht
Walkertshofe ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 775.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,3&nbsp;% gleäge.

## Religion
93,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3,9&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Walkertshofe hot mit dr Gmoede Langeneufna, Mickhouse, Mittelnufna ond Scherstetta a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Walkertshofe ischt dr Margit Jungwirth-Karl.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Walkertshofe ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.walkertshofen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Wehringen

**Wehringa** (amtlich *Wehringen*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Wehringa leit an dr Wertach on dr Singold, rond 15 Kilometer sidlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 71,5&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 12,5&nbsp;% Wald, 13,7&nbsp;% Sidlongsfleche ond 2,3&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Wehringa gheret koene weiter Ortsdoel.

## Gschicht
Wehringa ischt zom erscht Mol gnennt worda om 973/993.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 3,3&nbsp;% gleäge.

## Religion
72,6&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 21,2&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Wehringa ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Wehringa ischt dr Manfred Nerlinger.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Wehringa ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Wolfgang Wüst, Siegfried Hasler (Hrsg.): *Wehringen: Römischer Vicus, fürstbischöflicher Amtsort, bayerische Gemeinde*, Augsburg 1990.

## Weblink
* 
* www.wehringen.de
* 
*  (PDF-Datei; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Welden

**Wälda** (amtlich *Welden*) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Wälda leit em Holzwenkel em Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder, an dr Laugna.

Vo dr Gmarkong send 34,4&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 49,1&nbsp;% Wald, 15,4&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,2&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Wälda gheret dr gleichnamig Markt, s Pfarrdorf Reutern ond dr Weiler Ehgatten.

## Gschicht
Wälda ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1156.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,9&nbsp;% gleäge.

## Religion
89,5&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Wälda hot mit dr Gmoede Bõĩschteede, Eamesacker ond Höretsriad a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Wälda ischt dr Peter Bergmeir.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Wälda ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Langenmair, Ludwig: *Welden: Ein Markt mit reicher Vergangenheit*, hrsg. vom Markt Welden. Welden 1986, ohne ISBN.
* Marktgemeinde Welden (Hrsg.): *600 Jahre Marktrecht - Welden feiert seine Geschichte* Welden, 2002

## Weblink
* 
* http://www.markt-welden.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Westendorf (Landkreis Augsburg)

**Wöschtedorf** (amtlich *Westendorf*) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Wöschtedorf leit an dr Schmutter, nerdlich vo sidweschtlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 75,0&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 0,5&nbsp;% Wald, 22,3&nbsp;% Sidlongsfleche ond 2,2&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Wöschtedorf gheret koene weiter Ortsdoel.

## Gschicht
Wöschtedorf ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 1186.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,6&nbsp;% gleäge.

## Religion
93,1&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 4,7&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Wöschtedorf hot mit dr Gmoede Abemdsoofe, Eegna, Kialedaal, Nordedorf ond Öllge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Birgermoeschter vo Wöschtedorf ischt dr Steffen Richter.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Wöschtedorf ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* www.westendorf.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Zusmarshausen

**Zomerhouse** (amtlich *Zusmarshausen*) ischt e Märt im Landkroes Augschburg z Bayern.

## Geografi
Zomerhouse leit an dr Zusam weschtlich vom Rothsee, 23&nbsp;Kilometer weschtlich vo Augschburg.

Vo dr Gmarkong send 34,1&nbsp;% Landwirtschaftsfleche, 53,8&nbsp;% Wald, 10,5&nbsp;% Sidlongsfleche ond 1,6&nbsp;% sonschtige Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Zomerhouse gheret dr Hauptort Zomerhouse, d Pfarrderfer Gabelbach, Steinekirch, Wollbach ond Wörleschwang, d Kirchderfer Friedensdorf, Gabelbachergreut ond Streitheim, s Dorf Vallried, d Weilern Kleinried ond Wolfsberg ond d Hef Lüftenberg, Rücklenmühle, Salenbach ond Weilerhof.

## Gschicht
Zomerhouse ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 892.

## Eiwohner

Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 2,4&nbsp;% gleäge.

## Religion
83,7&nbsp;% vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 10,7&nbsp;% evangelisch.

## Verwaltong
Zomerhouse ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Birgermoeschter vo Zomerhouse ischt dr Bernhard Uhl.

### Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986: 

## Dialäkt
Dr Dialekt vo Zomerhouse ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Leonhard Both, Franz Helmschrott: *Zusmarshausen – Heimatbuch einer schwäbischen Marktgemeinde.* Weißenhorn 1979.
* *Geschichte eines schwäbischen Marktorts – Dauerausstellung des Museums Zusmarshausen.* Zusmarshausen 2002.
* Joachim Jahn: *Augsburg Land* (= *Historischer Atlas von Bayern.* Teil Schwaben, Heft 11). München 1984, ISBN 3-7696-9924-6, S. 225–246 (Digitalisat).
* Walter Pötzl: *So lebten unsere Urgroßeltern – Die Berichte der Amtsärzte der Landgerichte Göggingen, Schwabmünchen, Zusmarshausen und Wertingen* (= *Beiträge zur Heimatkunde des Landkreises Augsburg.* Bd. 10). Augsburg 1998, ISBN 3-925549-05-6.
* Walter Pötzl (Hrsg.): *Zusmarshausen – Markt, Pflegamt, Landgericht und Bezirksamt.* Zusmarshausen 1992.
* Jürgen Schmid: *Zum Beispiel: Ortskernsanierung in Zusmarshausen – ein Beitrag zum europaweiten „Tag des offenen Denkmals“ am 20. September 1998.* Zusmarshausen 1998

## Weblink
* 
* 
* www.zusmarshausen.de
* 
*  (PDF; 1,23 MB)

## Fuaßnota
Formale Semantik

Die **formali Semantik** beschäftigt sich mit dr exakte Bedütig vo künstlige oder natürlige Sprooche. Dr Underschiid zur Semantik im allgemäine Sinn, wie si vor allem in dr Filosofii und dr Linguistik bedriibe wird, isch, ass die formali Semantik mit räin formale, logisch-mathematische Methode schafft.

Formali Semantik wird in dr Logik, in dr Informatik und in dr Linguistik bedriibe. Wil exakti Bedütigstheorie für die drei Diszipline seer wichdig si und wil sich iiri Schwerpünkt und Ziil –&nbsp;zum Däil au wäge de underschidlige Methode&nbsp;– underschäide, het jedi vo dene Wüsseschafte hüte en äignigs Däilgebiet, wo als formali Semantik bezäichnet wird. Die formali Semantik us dr Logik, dr Informatik und dr Linguistik si aber in e Hufe Hiisichte mitenander verflochte und grift hüfig ufenander bzw. uf d Resultat vo de andere Diszipline zrugg.

Die modärni formali Semantik het iiren Ursprung in Aarbede vom Alfred Tarski, Richard Montague, Alonzo Church und andere.

## Litratuur
### Linguistik
* Johannes Heinrichs: *Sprache, Bd. 2: Die Bedeutungsdimension (Semantik)* (Philosophische Semiotik; Bd. 2). Edition Steno, Münche 2008. ISBN 978-954-449-351-6. 
* Irene Heim und Angelika Kratzer: *Semantics in Generative Grammar* (Blackwells Textbooks in Linguistics; Bd. 13). Blackwell, Oxford 1998, ISBN 0-631-19713-3. 
* Horst Lohnstein: *Formale Semantik und natürliche Sprache. Einführendes Lehrbuch*. Westdeutscher Verlag, Oplade 1996. ISBN 3-531-12818-3. 
* Monika Schwarz, Jeanette Chur: *Einführung*, Site 115–191. In: Diess.: *Semantik. Ein Arbeitsbuch* (Narr-Studienbücher). 5. Ufl. Gunter Narr, Tübinge 2007. ISBN 978-3-8233-6296-8. 

### Informatik
* Joseph E. Stoy: *Denotational Semantics. The Scott-Strachey Approach to Programming Language Semantics* (The MIT Press Series in Computer Sciences; Bd. 1). 5. Ufl. MIT Press, Cambridge, Mass. 1989, ISBN 0-87630-751-9 (EA Cambridge 1977). 
* Jan van Leeuwen (Hrsg.): *Handbook of Theoretical Computer Science, Bd. B: Formal models and semantics*. Elsevier MIT Press, Cambridge, Mass. 1990, ISBN 0-262-22039-3. 
* Michael Main (Hrsg.): *Mathematical Foundations of Programming Language Semantics* (Lecture Notes in Computer Science; Bd. 298). Springer, Berlin 1988, ISBN 3-540-19020-1. 
* Austin Melton (Hrsg.): *Mathematical Foundations of Programming Semantics* (Lecture Notes in Computer Science; Bd. 239). Springer, Berlin 1986, ISBN 3-540-16816-8. 
* Manfred Droste, Yuri Gurevich (Hrsg.): *Semantics of Programming Languages and Model Theory* (Algebra, Logic, and Application; Bd. 5). CRC Press, Langhorne, Pa. 1993, ISBN 2-88124-935-3. 

## Weblingg

* "Denotational Semantics" L. Allison, Faculty of Information Technology (Clayton), Monash University, Australia, 1996, 1997, 2001
* "Structure of Programming Languages I: Denotational Semantics" Wolfgang Schreiner, RISC: Research Institute for Symbolic Computation institute of the Johannes Kepler University Linz, Austria, 1995
Realität

Als **Realidäät** (lat. **', ‚Wirkligkäit‘; über **', ‚Sach‘, ‚Ding‘, ‚Wääse‘) wird im allgemäine Sproochgebruuch d Gsamthäit vom *Reale* bezäichnet. Als **real** gältet öbbis, wo kä Illusion isch und au nid abhängig isch vo de Wünsch oder Überzüügige vom ene Äinzelne. *Real* isch au alles, wo in Woored eso isch, wie s usgseet, bzw. wo bestimmti Äigeschafte het, wo „robust“ si, also nit nume in *äinere* Hiisicht und nit nume für e Zitli (→&nbsp;Authentizidäät). D Realidäät isch in däm Sinn also daas, wo mä von em cha sääge, ass es „bestimmt“ sig. En intenzionals Objekt (z.&nbsp;B. en Überzüügig, en Iischetzig, e Beschriibig, e Bild, e Film oder e Compiuterspiil) gältet denn als **realistisch**, wenn s d Äigeschafte vo dr Wirkligkäit, wo s daarstellt, in e Hufe Hiisichte und ooni sä z verzerre spieglet (→&nbsp;Realismus).

## Litratuur
* Günter Abel: *Zeichen der Wirklichkeit.* Suhrkamp, Frankfurt 2004, ISBN 3-518-29251-X. 
* Peter L. Berger, Thomas Luckmann: *Die gesellschaftliche Konstruktion der Wirklichkeit. Eine Theorie der Wissenssoziologie.* Fischer TB, Frankfurt a. M. 1993, ISBN 3-596-26623-8.
* Nicolai Hartmann: *Möglichkeit und Wirklichkeit.* 1938. 
* Vanderlei de Oliveira Farias: *Kants Realismus und der Aussenweltskeptizismus.* Olms, 2006.
* Hans Günther Ruß: *Wissenschaftstheorie, Erkenntnistheorie und die Suche nach der Wahrheit.* Kohlhammer, Stuttgart 2004, ISBN 3-17-018190-4.
* Paul Watzlawick: *Wie wirklich ist die Wirklichkeit – Wahn, Täuschung, Verstehen.* 1978 ISBN 3-492-24319-3. (Radikaler Konstruktivismus)
* Marcus Willaschek (Hrsg.): *Realismus.* Schöningh, Paderborn u.&nbsp;a. 1999. 

## Weblingg
Bedeutungslehre

**Bedütigsleer** as Fachusdruck cha si: 

*d Semantik
*d Semasiologii, e Däilgebiet vo dr Semantik, wo sich mit dr Bedütig vo Wörter beschäfdigt.
Res

S latinische Wort **Res**, wo i de dütsche Sproch mit „Sach, Gegestand, Ding“ oder „Weese“ öbersetzt wird, isch en Grundbegriff vo de Philosophii. Als Wortbestandteil findet mer *Res* i vilne historische Begriff und i de Nochfolg vom römische Rächt, bsunders au i zahlriiche Rächtsbegriff.

I de philosophische Ontologii sind underschidlechi grundlegendi Klassifikazione vorgschlage worde, vo Gegeständ (res), wo usserhalb vom blosse Dänke existiered. So underscheided zum Bischpil de René Descartes (1596–1650) zwüsched em Mentale (*res cogitans*) und em Physische (*res extensa*).