Synagoge (Remiremont)

Z’ Remiremont ìm Vogeesa-Département-n-ìsch sallamols a Synagooga gsìì. Sa hàt sìch ìn dr Avenue Carnot bfunda —dr hìttiga-n-Avenue Julien-Méline. Sa ìsch ànna 1873 bàuia un ànna 1976 àbgrìssa worra.

## Gschìcht
A äärschta Synagooga-n-ìsch ìm Jodock-Hüüs, ema histoorischa Hüüs vu da Choordààma ìm Schtàdtzäntrum vu Remiremont, iigrìchtet worra. S’ Hüüs hann zwai Juuda ànna 1808 kàuift ghàà. Ànna 1826 hàt d’ Schtàdtverwàltung s’ Gebäi ìwwernumma un zärschteert —maa hàt vor àllem d’ Synagooga vu dr Kìrìch vun Unsra Liawa Fràui wälla äntfärna. Ìm gliicha Joohr hàt d’ jìddischa Gmaind a näijer Grundschtìck àm 10 Rue Maucervelle kàuift. Doo ìsch a näija Synagooga bàuia worra. 

Ìm Joohr 1869 hàt d’ jìddischa Gmaind a grooss Grundschtìck —34 Häktààra— àn dr Avenue Carnot ìwwernumma, fìr doo a greesera Synagooga bàuia. S’ näija Gebäi hàt dr Schtàdtàrkitäckt Charles-Henri Fachot zaichent. Ìm Gebäi hàt maa z’äärscht sehr kùmpläxa Ziarunga wälla züafiaga, àwwer dr Bàuiplàn ìsch schliasslig veraifàcht worra. Fìr d’ Bàuiàrweeta galdlig unterschtìtza hàt d’ jìddischa Gmaind a Tail vum Grundschtìck müassa verkàuifa —dàs hàt sa ànna 1874 un 1891 gmàcht ghàà. Wahrem Diitsch-Frànzeescha Kriag vun 1870/71 hàt maa d’ Àrweeta unterbrocha. D’ näija Synagooga-n-ìsch jedoch àm 11. Septamber 1873 iigwäjt worra. Àn dr Iiwäijung sìnn unteràndrem dr Àbgoordnet Jules Méline un dr Bìrgermaischter vu Remiremont gsìì, wia àui Vertratter vun àndra Religioona.

Ànna 1890 hàt dr Fachot s’ Ìnnera vum Gebäi a bìtsi-n-ärfrìscht: grààd àm Iigàng hàt’r a Debàttasààl un a Hochzittsààl züagfiagt.

Wahrend dr Schoa-n-ìm 20. Joohrhundert sìnn vìela Juuda vu Remiremont-n-ärmoordert worra. Àlso ìsch d’ Synagooga vìel züa grooss worra. Sa ìsch ànna 1970 verkàuift worra. Maa hàt z’äärscht glàuiwa, àss sa ìn a evànggelischa Kìrìch umwàndla wara wurd, àwwer ànna 1976 ìsch sa àbgrìssa worra. Àn dr Schtälla vu dr Synagooga hàt maa-n-a groossa Wohngebäi, d’ *Résidence de l'Empereur*, bàuia. A pààr Ìwwerraschter vu dr Synagooga kààt maa-n-ìm Synagooga-Museum vu Bruyères sah. D’ Bank vu dr Synagooga vu Remiremont sìnn hìtt ìn dr Synagooga vun Épinal.

Hìttz’tààgs schteht àm Schtàndtort vu dr ehamààliga Synagooga-n-a histoorischa Zaicha. Dr Schtàndort lìegt àm 1 Avenue Julien-Méline, àn dr Kritzung mìt dr Rue Charles-de-Gaulle.

## Bschriiwung vum Gebäi
D’ Synagooga vu Remiremont ìsch uff’ma viaräckiga Grundrìss bàuia worra. Ìhra zwaifààrwiga Hàuiptfàssàda hàt üss Schtai un Bàchschtai bschtànda. Ìwwer’m Iigàngstììra-n-ìsch a Fanschterroosa gsìì, wo vu zwai Pfiiler iigràmmt gsìì-n-ìsch. Dia Pfiiler hann àn d’ Süüla vum Tampel vum Solomon ärìnnert; sa sìnn mìt Zeena ziart gsìì. Uff’m Gaawel ìwwer d’ Fanschterroosa sìnn d’ Zeh Geboota gzaigt gsìì. Ìwwer’m Hàuiptgebäi ìsch a Schìeferdàch gsìì; ìwwer da zwai Wìnkeltìrmer sìnn Zìewel gsìì.

D’ Synagooga-n-ìsch wia-n-a ääschtlig Gebäi ziart gsìì. Ìm Ìnnera ìsch dr Toraschriin sehr ahnlig gsìì wia d’ Üüssafàssàda. ’S ìsch àui a Tribüüna fìr d’ Fràuija gsìì, wo-n-uff dräi Sitta hàt düa verlàuifa.

## d’ Ràbbiner vu Remiremont
Àb 1874 ìsch z’ Remiremont-n-a Ràbbiner gsìì —vorhar ìsch numma-n-a Zelebrànt gsìì, wo dr Schtààt bezààhlt hàt.
* 1875-????: Isaac Bloch
* 1883–1897: Abraham Bloch
* 1897–1901: Paul Haguenauer

Àb’m And vu da Joohra 1930 ìsch kää Ràbbiner meh gsìì.

## Weblìnks

* D’ ehamààliga Synagooga vu Remiremont uff dr *Inventaire du Patrimoine en Lorraine* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa