open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Freiberg am Neckar

**Freiberg** (amtlich *Freiberg am Neckar*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Freiberg leit an dr sidliche Häng vom Necker. Dur d Stadt lauft d Autobahn A&nbsp;81.

Vo dr Gmarkong send 59,5% Landwirtschaftsfleche, 1,3 % Wald, 36,6 % Sidlongsfleche ond 2,6 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Freiberg gheret d Stadtdoel Beihingen am Neckar, Geisingen am Neckar ond Heutingsheim.

## Gschicht
D Gmoed Freiberg ischt zom 1.&nbsp;Jänner 1972 entstanda durch dr Zammaschluss vo dr Gmoede Beihingen, Geisingen ond Heutingsheim. Am 1.&nbsp;Jänner 1982 hot Freiberg d Stadtreächt kriagt.

## Verwaltong
Freiberg hot mit dr Gmoed Bleidelse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Freiberg ischt dr Dirk Schaible.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Freiberg ghert zom Schwäbisch. Freiberg ischt a Aufnahmeort vom Sprochatlas vo Nord-Bade-Wirttebärg gwea.

## Literatur
* 

## Weblink
* 
* www.freiberg-an.de

## Fuaßnota
Freudental

**Fraededaal** (amtlich *Freudental*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Fraededaal leit em obere Stoebachdal am Fuaß vom Stromberg. D Nochbergmoede vo Fraededaal send Bẽngge, Erlge, Lechge ond Sachsene.

Vo dr Gmarkong send 43,3% Landwirtschaftsfleche, 31,9 % Wald, 24,4 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Fraededaal gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Fraededaal ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1304.

## Verwaltong
Fraededaal hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Gemmrige, Hesge, Lechge, Mõndelse ond Waale zom Gmoedverwaltongsverband *Beesge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Fraededaal ischt dr Alexander Fleig.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Fraededaal ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Uff d Wält komma
* Friederike Kempter (* 1979), a deitscha Schauschbiilere

## Weblink
* 
* 
* www.freudental.de
*''Zur jüdischen Geschichte und zur Synagoge in Freudental'' bei alemannia judaica

## Fuaßnota
Gemmrigheim

**Gemmrige** (amtlich *Gemmrigheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Gemmrige leit am Necker zwische Ludisburg ond Haalbrunn. D Nochbergmoede vo Gemmrige send Neckarwestheim, Besigheim, Hessigheim, Walheim ond Kirchheim am Neckar.

Vo dr Gmarkong send 58,3% Landwirtschaftsfleche, 13 % Wald, 21,6 % Sidlongsfleche ond 7 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Gemmrige gheret s gleichnamig Dorf, d Hef Heinzenberg, Liebensteiner Weg ond Vogelsang ond d Wohnplätz Pumpwerk ond Wasen.

## Gschicht
Gemmrige ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1085.

## Verwaltong
Gemmrige hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Fraededaal, Hesge, Lechge, Mõndelse ond Waale zom Gmoedverwaltongsverband *Beesge* zammagschlossa.

D Schuldese vo Gemmrige ischt d Monika Chef.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Gemmrige ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Leit
* rosalie (1953-2017), Kenschtlere

## Literatur
* Gemeinde Gemmrigheim (Hrsg.): *Römer, Reben und Papier. Gemmrigheim in Geschichte und Gegenwart.* 1997.

## Weblink
* 
* 
* www.gemmrigheim.de

## Fuaßnota
Gerlingen

**Gaerlenge** (amtlich *Gerlingen*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Gaerlenge leit am Ibergang vom Strohgäu zom Heckegäu, rond 10 Kilometer vo Ludisburg. D Nochbergmoede vo Gaerlenge send Stuegert-Weilimdorf, Ditzingen ond Leonberg.

Vo dr Gmarkong send 25,6% Landwirtschaftsfleche, 46,9 % Wald, 26,9 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Gaerlenge gheret d gleichnamig Stadt, d Stadtdoel Gehenbühl ond Schillerhöhe ond den Wohnplätzen Bopser, Forchenrain, Gerlinger Heide, Glemstal, Krummbachtal ond Stöckach.

## Gschicht
Gaerlenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 797.

## Verwaltong
Gaerlenge ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes vo Gaerlenge ischt dr Georg Brenner.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Gaerlenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* 
* www.gerlingen.de

## Fuaßnota
Großbottwar

**Baodmer** (amtlich *Großbottwar*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Baodmer leit em Dal vom gleichnamige Fluss. D Nochbergmoede vo Baodmer send Oberstenfeld, Steinheim an der Murr, Mundelsheim, Neckarwestheim, Ilsfeld, Beilstein ond Aspach.

Vo dr Gmarkong send 62,9% Landwirtschaftsfleche, 21 % Wald, 15,1 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Baodmer gheret d Stadtdoel Baodmer, Hof ond Lembach ond Winzerhausen.

## Gschicht
Baodmer ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 779 als *Boteburon*.

## Verwaltong
Baodmer ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes vo Baodmer ischt dr Ralf Zimmermann.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Baodmer ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Ulrich Hartmann (Hrsg.): *Der Kreis Ludwigsburg*. 2. Auflage. Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 1994, ISBN 3-8062-1055-1.

## Weblink
* 
* 
* www.grossbottwar.de

## Fuaßnota
Hemmingen (Württemberg)

**Hemmenge** (amtlich *Hemmingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Hemmenge leit em Strohgäu. D Nochbergmoede vo Hemmenge send Ditzingen, Heimerdingen, Hochdorf, Schwieberdingen ond Korntal-Münchingen.

Vo dr Gmarkong send 66,4% Landwirtschaftsfleche, 15,9 % Wald, 17,3 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Hemmenge gheret s gleichnamig Dorf ond d Wohnplätz Hagmühle, Rohrsperg ond Sägmühle.

## Gschicht
Hemmenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 991.

## Verwaltong
Hemmenge hot sich mit Schwiewerdenge zom Gmoedverwaltongsverband *Schwiewerdenge-Hemmenge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Hemmenge ischt dr Thomas Schäfer.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Hemmenge ghert zom Schwäbisch. Hemmenge ischt a Aufnahmeort vom Sprochatlas vo Nord-Bade-Wirttebärg gwea.

## Weblink
* 
* 
* www.hemmingen.de

## Fuaßnota
Hessigheim

**Hesge** (amtlich *Hessigheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Hesge leit am rechte Ufer vom Necker. D Nochbergmoede vo Hesge send Mundelsheim, Besigheim, Gemmrigheim ond Ingersheim.

Vo dr Gmarkong send 70,0% Landwirtschaftsfleche, 2,4 % Wald, 17,3 % Sidlongsfleche ond 10,3 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Hesge gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Hesge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 774 em Lorscher Codex.

## Verwaltong
Hesge hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Fraededaal, Gemmrige, Lechge, Mõndelse ond Waale zom Gmoedverwaltongsverband *Beesge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Hesge ischt dr Günther Pilz.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Hesge ghert zom Schwäbisch. Hesge ischt a Aufnahmeort vom Sprochatlas vo Nord-Bade-Wirttebärg gwea.

## Weblink
* 
* 
* www.hessigheim.de

## Fuaßnota
Ingersheim (Neckar)

**Engersche** (amtlich *Ingersheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Engersche leit am weschtliche Ufer vom Necker, rond 20 Kilometer nerdlich vo Stuegert. D Nochbergmoede vo Engersche send Hessigheim, Mundelsheim, Pleidelsheim, Freiberg am Neckar, Bietigheim-Bissingen ond Besigheim.

Vo dr Gmarkong send 66,1% Landwirtschaftsfleche, 11,1 % Wald, 16,8 % Sidlongsfleche ond 6,1 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Engersche gheret d Ortsdoel Graußengersche ond Gloeengersche.

## Gschicht
Engersche ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 779.

## Verwaltong
Engersche hot mit dr Stadt Biedge-Bissenge ond dr Gmoed Tamm a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Engersche ischt dr Volker Godel.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Engersche ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
*Zum Schloss Kleiningersheim → Harald Stark: Die Familie Notthafft - auf Spurensuche im Egerland, in Bayern und Schwaben, Weißenstadt 2006, ISBN 3-926621-46-X
* Richard Stein: Geschichte der Ortschaften Groß- und Kleiningersheim. Stuttgart 1903.

## Weblink
* 
* 
* 
* www.ingersheim.de

## Fuaßnota
Kirchheim am Neckar

**Kirche** (amtlich *Kirchheim am Neckar*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Kirche leit am Necker, zwische Haalbrunn ond Ludisburg. D Nochbergmoede vo Kirche send Brackenheim, Lauffen am Neckar, Neckarwestheim, Gemmrigheim, Walheim ond Bönnigheim.

Vo dr Gmarkong send 68,1% Landwirtschaftsfleche, 4 % Wald, 22,4 % Sidlongsfleche ond 5,5 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Kirche gheret s gleichnamig Dorf ond s Gheft Römerhof.

## Gschicht
Kirche ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1003.

## Verwaltong
Kirche hot sich mit dr Stadt Bẽngge ond dr Gmoed Erlge zom Gmoedverwaltongsverband *Bẽngge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Kirche ischt dr Uwe Seibold.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Kirche ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Weblink
* 
* 
* www.kirchheim-am-neckar.de

## Fuaßnota
Korntal-Münchingen

**Korntal-Menchenge** (amtlich *Korntal-Münchingen*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Korntal-Menchenge leit em Strohgäu nordweschtlich vo Stuegert.

Vo dr Gmarkong send 62,1% Landwirtschaftsfleche, 9,5 % Wald, 27,7 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Korntal-Menchenge gheret d boede gleichnamige Stadtdoel.

## Gschicht
D heitich Stadt ischt entstanda durch dr Zammaschluiss vo dr Stadt Korntal ond dr Gmoed Menchenge. Korntal ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1297, Menchenge 1130.

## Verwaltong
Korntal-Menchenge ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes vo Korntal-Menchenge ischt dr Joachim Wolf.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Korntal-Menchenge ghert zom Schwäbisch. Korntal ischt a Aufnahmeort vom Sprochatlas vo Nord-Bade-Wirttebärg gwea.

## Weblink
* 
* 
* 
* www.korntal-muenchingen.de

## Fuaßnota
Löchgau

**Lechge** (amtlich *Löchgau*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Lechge leit weschtlich vo dr Enz ond nerdlich vo Biedge-Bissenge.

Vo dr Gmarkong send 56,7% Landwirtschaftsfleche, 24,7 % Wald, 17,5 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Lechge gheret s gleichnamig Dorf, dr Weiler Weißenhof ond s Gheft Petershöfe.

## Gschicht
Lechge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1147.

## Verwaltong
Lechge hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Fraededaal, Gemmrige, Hesge, Mõndelse ond Waale zom Gmoedverwaltongsverband *Beesge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Lechge ischt dr Robert Feil.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Lechge ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Literatur
* Thomas Schulz (Hrsg.): *Löchgau – Beiträge zur Ortsgeschichte*, Ludwigsburg 2004

## Weblink
* 
* 
* www.loechgau.de

## Fuaßnota
Marbach am Neckar

**Marbach** (amtlich *Marbach am Neckar*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ). Marbach ischt bekannt als Geburtsstadt vom Friedrich Schiller. D Stadt isch Sitz vom Schiller-Nationalmuseum ond vom Deitsche Literaturarchiv.

## Geografi
Marbach leit am Oschtufer vom Necker.

Vo dr Gmarkong send 56,4% Landwirtschaftsfleche, 15,7 % Wald, 24,7 % Sidlongsfleche ond 3,2 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Marbach gheret d Stadtdoel Marbach ond Rielingshausen.

## Gschicht
Marbach ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 972.

## Verwaltong
Marbach hot sich mit dr Gmoede Affelterbach, Bẽnnenge ond Erdmeschhouse zom Gmoedverwaltongsverband *Marbach am Neckar* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Marbach ischt dr Jan Trost.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Marbach ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Albrecht Gühring u.&nbsp;a.: *Geschichte der Stadt Marbach am Neckar Bd. 1 (bis 1871)*, Marbach am Neckar 2002, ISBN 3-89735-189-7
* Albrecht Gühring: *Marbach am Neckar. Ein Führer durch die Schillerstadt und ihre Stadtteile*, Marbach am Neckar, 2. Auflage, 2004, ISBN 3-923107-13-7
* Albrecht Gühring u.&nbsp;a.: *Rielingshausen. Vom fränkischen Adelssitz zum Marbacher Stadtteil*. Marbach am Neckar 1996
* Ulrich Hartmann (Hrsg.): *Der Kreis Ludwigsburg*. 2. Auflage, Konrad Theiss Verlag, Stuttgart 1994, ISBN 3-8062-1055-1
* Sönke Lorenz, Peter Rückert (Hg.): *Wirtschaft, Handel und Verkehr im Mittelalter. 1000 Jahre Markt- und Münzrecht in Marbach am Neckar.* Tübinger Bausteine zur Landesgeschichte Bd. 19, Ostfildern 2013
* Hermann Schick: *Geschichte der Stadt Marbach am Neckar Bd. 2 (1871–1959)*, Marbach am Neckar 1992

## Weblink
* 
* 
* www.schillerstadt-marbach.de

## Fuaßnota
Möglingen

**Meglenge** (amtlich *Möglingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Meglenge leit auf Lange Feld, em eschtliche Doel vom Strohgäu. D Nochbergmoede vo Meglenge send Asperg, Ludwigsburg, Kornwestheim, Stuegert, Korntal-Münchingen, Schwieberdingen ond Markgröningen.

Vo dr Gmarkong send 69,7% Landwirtschaftsfleche, 0,1 % Wald, 29,9 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Meglenge gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Meglenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1275 (1278 *Meginingen*).

## Verwaltong
Meglenge ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

D Schuldese vo Meglenge ischt d Rebecca Schwaderer.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Meglenge ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Albrecht Gühring u.&nbsp;a.: *Möglingen – Pforte zum Strohgäu*. Hrsg.: Gemeinde Möglingen. Stuttgart 2000, ISBN 3-923107-09-9
* Oscar Paret: *Ludwigsburg und das Land um den Asperg: Ein Heimatbuch für den Bezirk Ludwigsburg*. Ludwigsburg 1934.

## Weblink
* 
* 
* www.moeglingen.de

## Fuaßnota
Mundelsheim

**Mõndelse** (amtlich *Mundelsheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Mõndelse leit am Necker zwische Hesge ond Bleidelse auf einer Höhe zwischen 182 und 334 Metern. D Nochbergmoede vo Mõndelse send Hessigheim, Besigheim, Neckarwestheim, Großbottwar, Steinheim an der Murr, Pleidelsheim ond Ingersheim.

Vo dr Gmarkong send 55,7% Landwirtschaftsfleche, 22 % Wald, 18,7 % Sidlongsfleche ond 3,6 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Mõndelse gheret s gleichnamig Dorf, dr Weiler Schreyerhof ond dr Wohnplatz Ziegelhütte.

## Gschicht
Mõndelse ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1245.

## Verwaltong
Mõndelse hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Fraededaal, Gemmrige, Hesge, Lechge ond Waale zom Gmoedverwaltongsverband *Beesge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Mõndelse ischt dr Holger Haist.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Mõndelse ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* *Mundelsheim – Weinort am Neckar. Geschichte. Landschaft. Menschen.* Gemeinde Mundelsheim, Mundelsheim 1995, ISBN 3-9804177-0-0.
* Geschichtsverein Mundelsheim e. V.: *Käsberg, Kälbling, Kappelstaffel. Auf den Spuren der Flur- und Ortsnamen in Mundelsheim.* Mundelsheim 2010.

## Weblink
* 
* 
* www.mundelsheim.de

## Fuaßnota
Murr (Gemeinde)

**Murr** (amtlich *Murr*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Murr leit am gleichnamige Fluss, rond 12&nbsp;Kilometer nerdlich vo Ludisburg. D Nochbergmoede vo Murr send Pleidelsheim, Marbach, Benningen am Neckar ond Steinheim an der Murr.

Vo dr Gmarkong send 49,2% Landwirtschaftsfleche, 18,9 % Wald, 29,5 % Sidlongsfleche ond 2,4 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Murr gheret s gleichnamig Dorf ond s Gheft Sonnenhof.

## Gschicht
Murr ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 972.

## Verwaltong
Murr hot sich mit dr Gmoed Murr zom Gmoedverwaltongsverband *Schtõẽne-Murr* zammagschlossa

Dr Schuldes vo Murr ischt dr Torsten Bartzsch.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Murr ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* 
* www.gemeinde-murr.de

## Fuaßnota
Oberriexingen

**Oberriexenge** (amtlich *Oberriexingen*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Oberriexenge leit em Dal vo dr Enz am Rand vom Stromberg. D Nochbergmoede vo Oberriexenge send Sersheim, Sachsenheim, Markgröningen ond Vaihingen an der Enz.

Vo dr Gmarkong send 71,2% Landwirtschaftsfleche, 9,9 % Wald, 15,8 % Sidlongsfleche ond 3,1 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Oberriexenge gheret d gleichnamig Stadt ond dr Wohnplatz Schloßberg.

## Gschicht
Oberriexenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Lorscher Codex em Johr 793 als *Riexingen*.

## Verwaltong
Oberriexenge hot mit dr Stadt Vaehinge ond dr Gmoede Eberdenge ond Serse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Oberriexenge ischt dr Frank Wittendorfer.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Oberriexenge ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Weblink
* 
* 
* www.oberriexingen.de

## Fuaßnota
Oberstenfeld

**Oberschtefeld** (amtlich *Oberstenfeld*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Oberschtefeld leit em obere Baodmerdal. D Nochbergmoede vo Oberschtefeld send Beilstein ond Großbottwar.

Vo dr Gmarkong send 41,8% Landwirtschaftsfleche, 40,9 % Wald, 16,1 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Oberschtefeld gheret d Ortsdoel Gronau, dr Weiler Prevost ond Oberschtefeld.

## Gschicht
Oberschtefeld ischt entstanda om s Damestift Oberschtefeld, mo em Johr 1016 grendet worda ischt. Dr Ortsdoel Gronau ischt scho em Johr 875 zom erschte Mol gnennt worda.

## Verwaltong
Oberschtefeld ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes vo Oberschtefeld ischt dr Markus Kleemann.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Oberschtefeld ghert zom Schwäbisch.

## Leit
* Jonathan Friedrich Bahnmaier (1774-1841), deitscher evangelischer Theolog ond Lyriker

## Literatur
* *Der Kreis Ludwigsburg*, hrsg. von Ulrich Hartmann. 2. Auflage, Konrad Theiss Verlag, Stuttgart, 1994.
* *Oberstenfeld – Gronau – Prevorst in Geschichte und Geschichten*. Geiger, Horb am Neckar 1989.
* *Oberstenfeld – Gronau – Prevorst in Geschichte und Geschichten. Band 2*. Geiger, Horb am Neckar 1993, ISBN 3-89264-882-4.
* *Oberstenfeld – Gronau – Prevorst in Geschichte und Geschichten. Band 3*. Geiger, Horb am Neckar 1998, ISBN 3-89570-441-5.

## Weblink
* 
* 
* www.oberstenfeld.de

## Fuaßnota
Pleidelsheim

**Bleidelse** (amtlich *Pleidelsheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Bleidelse leit em Oschte vom Necker am Riedbach, rond acht Kilometer nerdlich vo Ludisburg. D Nochbergmoede vo Bleidelse send Murr, Freiberg am Neckar, Ingersheim, Mundelsheim ond Steinheim an der Murr.

Vo dr Gmarkong send 52,9% Landwirtschaftsfleche, 17,8 % Wald, 24,2 % Sidlongsfleche ond 5,1 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Bleidelse gheret s gleichnamig Dorf, s Gheft Sonnenhof ond dr Wohnplatz Kraftwerke.

## Gschicht
Bleidelse ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 794 em Lorscher Codex (972 *Blidoluesheim*, 12. Jh. *Blidelssheim*, *1300 Blidolfishain*).

## Verwaltong
Bleidelse hot mit dr Stadt Freiberg a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Bleidelse ischt dr Ralf Trettner.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Bleidelse ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
**Literatur zur Ortsgschicht:**
* *Pleidelsheimer Dorfgeschichte*, Daniel Pfeiffer, Gemeindeverwaltung Pleidelsheim; erschienen in 32 Bänden zwischen 1972 und 1980.
* *Pleidelsheimer Heimatbuch*, aus Anlaß des 1200jährigen Jubiläums im Jahre 1994, Manfred Brix, Thomas Schulz, Horb am Neckar: Geiger, 1994
* *Pleidelsheim: Bilder aus vergangenen Tagen*, Burghard Rudolph, Horb a.N.: Geiger, 1986
* *Geschichte der Dorfkirche Mauritius in Pleidelsheim*, Daniel Pfeiffer, Ludwigsburg: Ungeheuer & Ulmer, 1956.
* *Zwangsarbeit im Nationalsozialismus – Bedeutung und Funktion des Durch- gangslagers für „ausländische Arbeitskräfte“ in Bietigheim mit seinen Krankensammellagern in Pleidelsheim und Großsachsenheim*, Christine Axmann, Stuttgart, Univ., Magisterarbeit, 2004
* *Einwohnerbuch für den Kreis Marbach: umfassend die Oberamtsstadt Marbach, die Städte Beilstein und Großbottwar; und die Bezirksgemeinden Affalterbach, Allmersbach, Auenstein, Burgstall, Erbstetten, Erdmannshausen, Gronau, Hof und Lembach, Höpfigheim, Kirchberg, Kleiaspach, Kleinbottwar, Mundelsheim, Murr, Nassach, Oberstenfeld, Ottmarsheim, Pleidelsheim, Rielingshausen, Schmidhausen, Steinheim, Weiler zum Stein, Winzerhausen und die dazu gehörenden Weiler und Höfe*, Marbach: Remppis, 2. Ausg., 1936.

**Literatur zum Gräberfeld:**
* *Das alamannisch-fränkische Gräberfeld bei Pleidelsheim*, Ursula Koch, Theiss, Stuttgart 2001
* *Zahn- und Kieferbefunde an Schädeln des frühmittelalterlichen Gräberfeldes von Pleidelsheim, Kreis Ludwigsburg*, Andreas Kleinsteuber, Gießen 2004
* *Das alamannisch-fränkische Gräberfeld von Pleidelsheim, Kr. Ludwigsburg: Texte der Ausstellung vom 6. 11. – 18. Dezember 1994 im Rathaus Pleidelsheim*, Rotraut Wolf, Württembergisches Landesmuseum, 2001

## Weblink
* 
* 
* www.pleidelsheim.de

## Fuaßnota
Sachsenheim

**Sachsene** (amtlich *Sachsenheim*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Sachsene leit an dr Mendong vom Kirbach en d Metter, eme Zuefluss vo dr Enz, rond 14 Kilometer vo Ludisburg. D Nochbergmoede vo Sachsene send Bönnigheim, Freudental, Löchgau, Bietigheim-Bissingen, Markgröningen, Oberriexingen, Sersheim, Vaihingen an der Enz, Sternenfels, Zaberfeld, Pfaffenhofen, Güglingen ond Cleebronn.

Vo dr Gmarkong send 44,7% Landwirtschaftsfleche, 41,9 % Wald, 12 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Sachsene gheret d Stadtdoel Großsachsenheim, Häfnerhaslach, Hohenhaslach, Kleinsachsenheim, Ochsenbach ond Spielberg.

## Gschicht
Sachsene ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1090.

## Verwaltong
Sachsene ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes vo Sachsene ischt dr Holger Albrich.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Sachsene ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Weblink
* 
* 
* www.sachsenheim.de

## Fuaßnota
Schwieberdingen

**Schwiewerdenge** (amtlich *Schwieberdingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Schwiewerdenge leit uf ere Hochfleche em Sidweschte vom Naturraum Neckerbecke. D Nochbergmoede vo Schwiewerdenge send Markgröningen, Möglingen, Korntal-Münchingen, Hemmingen ond Eberdingen.

Vo dr Gmarkong send 61,3% Landwirtschaftsfleche, 1,5 % Wald, 35,4 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Schwiewerdenge gheret s gleichnamig Dorf, dr Weiler Hardthof, s Gheft Nippenburg ond dr Wohnplatz Neumühle an dr Glems.

## Gschicht
Schwiewerdenge ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1304 *versus Swiebertingen*

## Verwaltong
Schwiewerdenge hot sich mit Hemmenge zom Gmoedverwaltongsverband *Schwiewerdenge-Hemmenge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Schwiewerdenge ischt dr Nico Lauxmann.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Schwiewerdenge ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Willi Müller: *Schwieberdingen, das Dorf an der Straße: Grundriß einer Ortsgeschichte*. Ungeheuer & Ulmer, Ludwigsburg 1961.
* Erwin Sänze: *Schwieberdingen: Eine lebendige Gemeinde*. Geiger-Verlag, Horb am Neckar 1999, ISBN 3-89570-615-9.
* Helmut Theurer: *Schwieberdingen und seine Bewohner in alten Bildern*. Geiger-Verlag, Horb am Neckar 1989, ISBN 3-89264-356-3.
* Gemeinde Schwieberdingen (Hrsg.): *Rundgang durch den alten Ortskern von Schwieberdingen*.
* Susanne Arnold: *Dorfsterben… Vöhingen und was davon blieb*. Landesdenkmalamt Baden-Württemberg, Stuttgart 1998, ISBN 3-927714-35-6.

## Weblink
* 
* 
* www.schwieberdingen.de

## Fuaßnota
Sersheim

**Serse** (amtlich *Sersheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Serse leit am Sidrand vom Stromberg an dr Metter, eme Zuafluss vo dr Enz. D Nochbergmoede vo Serse send Vaihingen an der Enz, Sachsenheim ond Oberriexingen.

Vo dr Gmarkong send 45,1% Landwirtschaftsfleche, 33,4 % Wald, 20,7 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Serse gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Serse ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 792 als *Saraesheim*.

## Verwaltong
Serse hot mit dr Städt Vaehinge, Oberriexenge ond dr Gmoed Eberdenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Serse ischt dr Jürgen Scholz.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Serse ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Literatur
* *Der Kreis Ludwigsburg*, hrsg. von Ulrich Hartmann. 2. Auflage, Konrad Theiss Verlag, Stuttgart, 1994.
* *Natur und Landschaft in Sersheim.* Thienemann-Verlag Stuttgart 1990.
* *Sersheimer Ansichten.* Jost-Jetter-Verlag, Heimsheim 1992.
* *Sersheim Geschichte und Geschichten.* Aldus-Verlag Stuttgart 1992.
* *Sersheim Ein Jahrhundert in Bildern.* IPA-Verlag Vaihingen/Enz 2005.

## Weblink
* 
* 
* www.sersheim.de

## Fuaßnota
Steinheim an der Murr

**Schtõẽne** (amtlich *Steinheim an der Murr*) ischt a Stadt em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Schtõẽne leit am Onderlauf vo dr Murr an dr Mendong vo der Baodmer. D Nochbergmoede vo Schtõẽne send Großbottwar, Murr ond Marbach am Neckar.

Vo dr Gmarkong send 57,1% Landwirtschaftsfleche, 21,4 % Wald, 19,6 % Sidlongsfleche ond 1,9 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Schtõẽne gheret d Stadtdoel Höpfigheim, Kleinbottwar ond Schtõẽne.

## Gschicht
Schtõẽne ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 832 em Lorscher Codex.

## Verwaltong
Schtõẽne hot sich mit dr Gmoed Murr zom Gmoedverwaltongsverband *Schtõẽne-Murr* zammagschlossa

Dr Schuldes vo Schtõẽne ischt dr Thomas Winterhalter.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Schtõẽne ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* 
* www.stadt-steinheim.de

## Fuaßnota
Tamm

**Damm** (amtlich *Tamm*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Damm leit am Nordfuaß vom Hauenaschperg, rond 10&nbsp;Kilometer nerdlich vo Stuegert.

Vo dr Gmarkong send 60,4% Landwirtschaftsfleche, 3,3 % Wald, 35 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Damm gheret s gleichnamig Dorf ond d Weiler Fißlerhof ond Hohenstange.

## Gschicht
Damm ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1287.

## Verwaltong
Damm hot mit dr Stadt Biedge-Bissenge ond dr Gmoed Engersche a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Damm ischt dr Martin Bernhard.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Damm ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Literatur
* Paul Sauer: *Tamm – Geschichte einer Gemeinde*. Tamm 1980.

## Weblink
* 
* 
* www.tamm.org

## Fuaßnota
Walheim

**Waale** (amtlich *Walheim*) ischt a Gmoed em Landkroes Ludisburg en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Waale leit an dr Mendong vo dr Enz en dr Necker.

Vo dr Gmarkong send 59,0% Landwirtschaftsfleche, 15,6 % Wald, 21,5 % Sidlongsfleche ond 3,9 % sonschtiche Fleche.

## Gmoendsgliderong
Zua Waale gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Waale ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1071.

## Verwaltong
Waale hot sich mit dr Stadt Beesge ond dr Gmoede Fraededaal, Gemmrige, Hesge, Lechge ond Mõndelse zom Gmoedverwaltongsverband *Beesge* zammagschlossa.

Dr Schuldes vo Waale ischt dr Albrecht Dautel.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Waale ghert zom schwäbisch-sidfränkische Ibergangsbiet.

## Weblink
* 
* 
* www.walheim.de

## Fuaßnota
Angkor Wat

**Angkor Wat** (Khmer: **Ângkôr Vôtt** ; *ângkôr* bedütet „Stadt“, *[[Wat|vôtt]]* „Tämpelaalaag“) isch die grössti und bekanntisti Tämpelaalaag in dr Region Angkor in Kambodscha. Dr Tämpel befindet sich öbbe 240&nbsp;km nordwestlig vo dr Hauptstadt Phnom Penh in dr Nööchi vo Siem Reap, öbbe 20&nbsp;km nördlig vom See Tonle Sap.
## Gschicht
Im 10. Joorhundert het dr Köönig vom Khmer-Riich Yasovarman I., wo vo 889–910 regiert het, Bewässerigsaalaage und Stausee lo baue und vo denn aa het mä mee as äinisch im Joor chönne Riis aapflanze. S Land isch vo däm seer riich worde und het sich zun ere regionale Grossmacht ufgschwunge.  Groossi Stedt und gwaltigi Tämpelaalaage si baut worde.
Dr Köönig Suryavarman II., wo vo 1113 bis öbbe 1150 regiert het, het die alte Tämpelaalaage z Angkor lo restaurieren und nöiji lo baue, drunder Angkor Wat, wo woorschinlig dr Wischnu vereert worde isch. Wil dr Tämpel in ere westlige Richdig, dr Himmelsrichdig vom Doodesgott Yama lit, dänkt mä, ass es dr Dootetämpel vom Suryavarman II. gsi isch.

Im spoote 13. Joorhundert het sich im Land dr Buddhismus afo duuresetze, und sich Angkor Wat isch von ere hinduistische Kultstett zum e Tämpel vom Theravada-Buddhismus worde. Us dere Zit stammt au dr Naame *Angkor Wat*.

Vom 16. Joorhundert aa si Tämpel vo Angkor no di no vom Urwald verschluckt worde, Angkor Wat e chli weniger dank em Wassergraabe zringsume, won en vor em Wald gschützt het. Die buddhistische Mönch häi dr Tämpel nie ganz ufgee, aber si nöiji Bedütig isch vo de Öiropäer cho, wo sich für e Tämpel häi afo begäistere.

Angkor Wat isch e kambodischs Nazionalsümbol worde und wird sit 1863 uf dr nazionale Faane vo Kambodscha abbildet.

## Litratuur
* Michel Petrotchenko: *Focusing on the Angkor Temples.* Amarin Printing, Bangkok, 2011, ISBN 978-616-90744-0-3.
* Michael Freeman, Claude Jacques: *Ancient Angkor.* Asia Books-River Books, Bangkok, 1999, ISBN 974-8225-27-5.
* Damian Evans, C. Pottier, R. Fletcher, S. Hensley, I. Tapley, A. Milne, M. Barbetti: *[http://www.pnas.org/cgi/doi/10.1073/pnas.0702525104 A new archaeological map of the world’s largest pre-industrial settlement complex at Angkor, Cambodia.]* In: *[[Proceedings of the National Academy of Sciences]]* (PNAS) 104. Washington 2007, 36, , pp.14277–14282.
* Helen Candee: *Angkor, the Magnificent*. Frederick A. Stokes, New York, 1924
* Michael Falser: *[http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/ojs/index.php/transcultural/article/view/9083 Krishna and the Plaster Cast. Translating the Cambodian Temple of Angkor Wat in the French Colonial Period]*, Transcultural Studies 2.2011, S.6-50.

## Weblinks

* Siem Reap – The Gate to Angkor (offizielli Website vo dr Brovinzhauptstadt Siem Reap)
* Greater Angkor Project (GAP) (University of Sydney)
* Schätze der Welt, Folge 7: ''Angkor Vat, Kambodscha''
* 
* 

## Fuessnoote
Parthenon

Dr **Parthenon** ( „Jumferezimmer“) isch dr Tämpel für d Stadtgöttin Pallas Athena Parthenos uf dr Athener Akropolis und beherrscht sit 2500 Joor s Stadtbild vo Athen.

Mä het en noch em letschte Perserchrieg im dorische Peripterosstil baut, zum dr Göttin z danke, ass si d Athener und Grieche grettet het. Im Lauf vo dr Gschicht isch under anderem d Schatzchammere vom Attische Seebund im Pathenon dehäi gsi. Dr Parthenon isch äins vo de berüemtiste Baudänkmööler vom antike Griecheland, wo no existiere, und äins vo de bekanntiste Geböid uf dr ganze Wält.

Dr Parthenon het en eltere Tämpel vo dr Athena ersetzt, dr sogenannt Vorparthenon, wo wääred dr persische Eroberig vo Athen im Joor 480 v. d. Z.  zerstöört worde isch. Im 6. Joorhundert het mä us em Tämpel e Chille gmacht, wo dr Jungfrau Maria gweiht gsi isch. Under de Osmane isch er as Moschee brucht worde, und im Chrieg gege Venedig het mä din Munizion glaageret. 1687 het e Chuugele d Minizion droffe, und si isch explodiert, was dr Tämpel stark beschädigt het. Däil vo sine Dekorazione het dr Lord Elgin 1801 abbaut und us em Land gschmugglet.  Die sogenannte *[[Elgin Marbles]]* si hüte z London und d Grieche verlange ass si zrugggschiggt wärde.

## Litratuur
*  Ernst Berger (Hrsg.): *Parthenon-Kongress Basel. Referate und Berichte 4. bis 8. April 1982.* Zabern, Mainz 1984.
* Mary Beard: *The Parthenon.* Profile Book Ltd., London 2010, ISBN 978-1-84668-349-7.
* John Boardman: *The Parthenon and Its Sculptures.* Thames and Hudson, London 1985, ISBN 0-500-01372-1.
* Michael B. Cosmopoulos (Hrsg.): *The Parthenon and Its Sculptures.* Cambridge University Press, Cambridge 2004, ISBN 0-521-83673-5.
* Gottfried Gruben: *Die Tempel der Griechen.* 5. Auflage. Hirmer, Münche 2001, S. 162 und 171–190, ISBN 3-7774-8460-1.
* Ian Jenkins: *The Parthenon Frieze.* British Museum Press, London 1994, ISBN 0-7141-2200-9.
* Ian Jenkins: *The Parthenon Sculptures in the British Museum.* Fotografie Ivor Kerslake und Dudley Hubbard. British Museum Press, London 2007, ISBN 0714122610.
**deutsche Ausgabe: *Die Parthenon-Skulpturen im Britischen Museum.* Philipp v. Zabern, Mainz, und Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2008 ISBN 3805339054 
* Anthony Kaldellis: *The Christian Parthenon - Classicism and Pilgrimage in Byzantine Athens*. Cambridge University Press, Cambridge 2009, ISBN 978-0-521-88228-6.
* Heiner Knell: *Perikleische Baukunst.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1979, ISBN 3-534-08019-X.
* Jenifer Neils (Hrsg.): *The Parthenon: from antiquity to the present.* Cambridge University Press, Cambridge 2005, ISBN 978-0-521-82093-6; ISBN 0-521-82093-6.
* François Queyrel: *Le Parthénon. Un monument dans l'Histoire.* Bartillat, Paris 2008, ISBN 978-2-84100-435-5 (online).

## Weblingg

* Internetsite vom griechische Kulturministerium (griechisch/änglisch)
* 
* Parthenon in Nashville (änglisch)
* (Under anderem) interaktivi 360°-Panorame vom Parthenon z Athen und vom Noochbau z Nashville; änglisch
* Dr Parthenonfries as digitali Internetpresentazion vom griechische Kulturministerium (änglisch)
Athene

D **Athene** oder **Athena** () isch e Göttin us dr griechische Müthologii. Si isch d Göttin vo dr Wiishäit, vo dr Strategii und vom Kampf, vo dr Kunst, vom Handwärk und dr Handarbäit. Si isch au d Schutzgöttin vo dr griechische Stadt (Athene Polias), drum isch uf de Akropolis vo villne griechische Städt e Statue oder Tempel vo de Athene gstande. De Name het d Athene vo de Stadt Athen öbercho. Dr Athene entspricht die römischi Göttin Minerva.

Iir Häiligdum z Athen isch dr Parthenon gsi. Uf dr Akropolis si meereri Statue vo dr Athene gstande, wo dr Bildhauer Phidias gmacht het. Die grössti Statue isch vo dr Athena Promachos (d „Athene wo vorne kämpft“) in dr volle Rüstig. Gradso berüemt isch die chryselephantini Kolossalstatue vo dr Athena Parthenos (dr „Jungfrau Athene“) im Parthenon gsi.

## Müthologii

D Athene isch e Dochder vom Zeus und dr Metis gsi. Dr Zeus het d Metis, wo si von em mit zwäi Chinder schwanger gsi isch, verschluckt, wil er dr Brofezeijig glaubt het, wo vorusgsäit het, ass e Dochder iim gliich wurd si und e Soon iin wurd stürze. Er het druf starks Chopfwee überchoo und het im Hephaistos befoole iim dr Chopf z verschloo, was er überläbt het. Us sim Chopf uuse isch d Athene in voller Rüstig gumpt und wäge dere Chopfgeburt het mä sä as d Verkörperig vom Gäist und dorum au vo dr Wiishäit und Intelligänz aagluegt. Dr Brueder vo dr Athena isch nid uusechoo und ooni Naame bliibe. 
Nid in alle Wersione vom Müthos chunnt dr Hephaistos vor. Me het au verzelt, ass d Athene in voller Rüstig us em Muul vom Zeus cho sig und iin zwunge häig, iiri Gschwüsterte, won er au verschluckt het, freizgee. 

D Athene isch vom Meergott Triton ufzooge worde, und isch mit däm sinere Dochder Pallas ufgwaggse. Bim ene Kampfspiil mit Speer het d Athene d Pallas us Verseä döödet. Zum Aadänke het si denn e Statue gmacht, s Palladion, und het iire Naame öbernoo:  – *Pallas Athēnâ*.

D Athene isch o de Erfinderi vo verschidnige Chunsthandwerch gsii. Nebet de Webchunst het si o d Doppelflöte (Aulos) erfunde oder d Trumpete (Salpinx). Allerding het si d Flööte ewegggrüert, wo si gmerkt hett, as bimm Spile s Gsicht verzerrt werd und s Instrument verfluecht. De phrygischi Satyr Marsyas het d Flöte gfunde und uufglese. S hailige Tier vo de Athena isch de Chuuz.

## Litratuur

*  PDF.
* Karl Kerényi: *Die Jungfrau und Mutter der griechischen Religion. Eine Studie über Pallas Athene.* Rhein-Verlag, Züri 1952.
* C. John Herington: *Athena Parthenos and Athena Polias. A study in the religion of Periclean Athens.* Manchester University Press, Manchester 1955.
* 
* Susan Deacy, Alexandra Villing: *Athena in the Classical World.* Brill, Leiden 2001.
* 

## Weblingg

* D Athene im Theoi Project (änglisch)
Freiheitsstatue

D **Freihäitsstatue**  z Nöi York (, offiziell *Liberty Enlightening the World*, au *Lady Liberty*; ) isch e neoklassizistischi Kolossalstatue, wo vom Frédéric Auguste Bartholdi gmacht worde isch. Si stoot uf Liberty Island im Haafe vo Nöi York und isch am 28. Oktober 1886 iigweiht worde. Si isch e Gschänk vom französische Volk an die Veräinigte Staate gsi. D Statue isch sit 1924 Däil vom Statue of Liberty National Monument und sit 1984 isch si as Wältkulturerb vo dr UNESCO klassifiziert.

D Statue stellt d Libertas dar, die römischi Göttin vo dr Freihäit. D Figur het Roobe aa, stoot uf eme massive Sockel und hebt in dr rächte Hand e vergoldeti Fackle hoch in d Luft. In dr lingge Hand het si e *[[Tabula ansata]]* mit em Datum vo dr amerikanische Unabhängigkäitserklärig. Vor iire Füess lit e verbrochnigi Chetti. D Statue gältet as Sümbol vo dr Freihäit und isch äins vo de bekanntiste Sümbol vo de Veräinigte Staate. D Figur isch 46,05 Meter hooch und die ganz Hööchi vom Monumänt isch 92,99 Meter. Si ghört zu de höggste Statue uf dr Wält, bis 1959 isch si die höggsti gsi.

## Litratuur
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblingg

* Statue-of-Liberty-Ellis-Island-Stiftung (änglisch)
* Fotos zum Thema Freiheitsstatue im Archiv der US-Kongressbibliothek (änglisch)
*
Freiheitsstatue (Begriffsklärung)

**Freihäitsstatue** stoot für:

File:Freiheitsstatue NYC full.jpg|D Freihäitsstatue z Nöi York
File:Statue of Liberty ParisJardinduLuxembourg.JPG|D Freihäitsstatue vom Jardin du Luxembourg z Bariis
File:Paris-liberte-eiffel.jpg|D Freihäitsstatue uf dr Île aux Cygnes z Bariis
File:Arad - Freedom Monument - 2897.jpg|D Freihäitsstatue in dr rumänische Stadt Arad
File:Szabadság Szobor.jpg|D Freihäitsstatue in dr ungarische Hauptstadt Budapest
|D Freihäitsstatue z Mytilini uf dr griechische Insle Lesbos
Taj Mahal

Dr **Tadsch Mahal** (änglisch: **Taj Mahal**, Perso-Arabisch:  / Devanagari:  , „Chrone vom Ort“ bzw. „Chrone-Balast“) isch e Mausoleum (Grabmoschee) z Agra im indische Bundesstaat Uttar Pradesh. S Geböid isch 58&nbsp;Meter hooch und 56&nbsp;Meter bräit und stoot uf ere 100&nbsp;×&nbsp;100 Meter groosse Blatform us Marmor. Dr Groossmogul Schaa Dschahan het s zum Aadänke an sini groossi Liebi Mumtaz Mahal (Arjumand Bano Begum) lo baue, wo im Joor 1631 gstorbe isch.

Dr Tadsch Mahal isch 1983 in d Liste vom UNESCO-Wältkulturerb ufgnoo worde. Er gältet wäge dr Harmonii vo sine Broporzione as äins vo de schönste und bedütendste Bischbil vom Mogulstil. 
Dr Rabindranath Tagore het en in äim vo sine Gedicht as „e Drääne uf dr Backe vo dr Zit“ beschriibe.

Dr Tadsch Mahal isch immer non e Moschee, wo Muslim chömme cho bäte. Er isch e beliebts Ziil vo früsch verhürootete indische Bäärli, wo hoffe, ass dr Bsuech iiri Liebi wurd sterke. Im Joor 2015 si öbbe 3 Millione Turiste dr Tadsch Mahal cho bschaue.

## Litratuur
* W. E. Begley (Hg.): *Taj Mahal. The Illumined Tomb.* The Aga Khan Programm for Islamic Architecture, Harvard University and Massachusetts Institute of Technology Cambridge, Mass., 1989, ISBN 0-295-96944-X
* Neil Parkyn: *Siebzig Wunderwerke der Architektur*. Frederking & Thaler Verlag GmbH, Münche 2006, ISBN 3-89405-536-7

## Weblingg

* ASI (Archaeological Survey of India): Taj Mahal (änglisch)
* Informationen über das Welterbe Taj Mahal
* 
* 
* D Baumaterial wo im Geböid brucht worde si (änglisch)
* Virtuelle Bsuech vom freie dreidimensionale Modäll vom Tadsch Mahal

## Fuessnoote
Drei-Schluchten-Talsperre

Dr **Drei-Schluchte-Staudamm** () isch e Stauaalaag mit eme Wasserchraftwärk und ere Schiffsschlöisenaalaag  im Jangtsekiang z China. Er lit im Ort *Sandouping* öbbe 40&nbsp;km flussuf vo Yichang in dr Brovinz Hubei. S Wasserchraftwärk het en installierti Generator-Läistig vo 18,2&nbsp;Gigawatt und isch s grösste uf dr Wält, aber es git hööcheri und lengeri Staudämm und gröösseri Stausee. Dr Stausee goot dur die berüemte Drei Schluchte mee as 600&nbsp;km bis uf Chongqing. S Brojekt wird vo dr China Three Gorges Corporation betriibe.

Vièr Gründ füür dr Bau vo däm Megaprojekt het me agfièrt: Stroomerzügig für d’Megacitys an dr Oschtküschte vo China, a gueti wirtschaftlichi Entwigglig au in Zentralchina, d’Verbesserig vo dr Schiffaart vo Schanghai über Wuhan bis Chongqing, und e besserè Hochwasserschutz am Middl- und Unterlauf vom Yangtse. D’Gegner vom Projäggt händ e schwärwiègende Ygriff in d’Ökologi und negativi sozio-kulturelli Folge befürchted, denn mehr als 1,4 Millione Lüt sind umgsidlet worde, und fruchtbari Talflächene, aber au vili kulturelli Relikt sind dur d’Yberfluetig verloore gange.

## Litratuur
* Mathias Döring: *Der Drei-Schluchten-Damm am Yangtzekiang.* In: *Wasserkraft und Energie* 3/2004, S. 2–32.
* 
* 
*  
* Lorenz King, Marco Gemmer, Martin Metzler: *Das Dreischluchtenprojekt am Yangtze – Giessener Forschergruppe untersucht Auswirkungen des weltgrößten Staudammprojektes.* – Spiegel der Forschung 1/20: S. 38–54, 2002. ''Volltext'' (PDF; 1,3&nbsp;MB)
* Lorenz King, Heike Hartmann, Marco Gemmer, Stefan Becker: *Der Drei-Schluchten-Staudamm am Yangtze – Ein Großbauprojekt und seine Bedeutung für den Hochwasserschutz.* – Petermanns Geographische Mitteilungen 5, S. 26–33, 2004. ISBN 3-623-08205-8
* Lorenz King, Marco Gemmer, Stefan Becker, Heike Hartmann, Jens-Philipp Keil, Christoph Seeber: *Die Drei-Schluchten-Talsperre am Yangtze: Aspekte zur Evaluierung eines Megaprojektes.* In: Gamerith W. (Hrsg.): *Zukunftsregion China und Indien.* Passauer Kontaktstudium Geographie, S. 51–70, 2012.
* 
* Christoph Seeber, Lorenz King: *Umsiedlungen am Yangtze – ein Erfolg? Ausmaß und Folgen des Landnutzungswandels in der Drei-Schluchten-Region.* - Spiegel der Forschung Nr. 1/20: 50–63, 2010. ''Volltext'' PDF
* 
* 
* 

## Weblingg
Alfdorf

**Alfdorf** ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Alfdorf leit em Naturpark Schwäbisch-Fränkischer Wald, rond 10&nbsp;Kilometer nordwestlich von Gmend. Nochbergmoede vo Alfdorf send Gschwẽnd, Sproedbach, Durlãnge, Muedlãnge, Gmend, Lorich, Bliiderhouse, Urbach, Welze ond Kaisersbach.

Vo dr Gmarkong send 40,9 % Landwirtschaftsfleche, 49,2 % Wald, 9,2 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschtiche Fleche.

## Gmoedsglidrong
Zua Alfdorf gheret d Ortsdoel Alfdorf, Pfahlbronn ond Vordrstoinaberg.

Zom Ortsdoel Alfdorf gheret dia Weiler Bonholz, Haselbach ond dia Heef Leinhalden, Maierhof, Maierhofer Sägmiahl, Meuschamiahl, Schölleshof, Striablhof und d Striablmiahl.

Zu Pfahlbronn gheret die Weiler Adelstette, Brẽch, Brend Buchagehre, Burgholz, Enderbach, Haghof, Haselhof, Höldis, Mahelz, Middlweiler, Reez, Schidhof, Doahof, ond Voggaberg, dia Heef Burgholzhof, Döllahof, Fritzhof, Hagmiahl, Leinecksmiahl, Niadrheckahof, Schenkheefle und Schmidheefle sowie dia Haiser Buchagehrener Sägmiahl, Burgholzer Sägmiahl, Gehäuhaus, Haghofer Ehlmiahl, Pfahlbronner Miahl, Reezer Miahl, Voggaberger Sägmiahl ond Voggabergmiahl.

Zom Ortdoel Vordrstoinaberg gheret dia Dörfer Vorderstoinaberg, Henderstoinaberg und Kapf, dia Weiler Bruckhof, Hellershof, Hüttabühl, Stoihaus, Tennheefle, Wahlaheim, dia Heef Deschahof, Donhalda, Greutheefle, Greuthof, Hafadal, Pfahlenhof, Schotthof, Stixenhof ond Vaihinghof sowie s Haus Neuwirtshaus.

Im Ortsdoel Alfdorf liegt dr abgangene Hof Haselhof.

## Gschicht
Alfdorf ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1143.

## Verwaltong
Alfdorf ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes vo Alfdorf ischt dr Ronald Krötz.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäkt
Dr Dialäkt vo Alfdorf ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* 
* 
* www.alfdorf.de

## Fuaßnota
Aspach (bei Backnang)

**Aschbe** (amtlich *Aspach*) ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Aschbe leit am Sidrand vo dr Lewestoener Bärg. Nochbergmoede vo Aschbe send Großbottwar, Oberstenfeld, Spiegelberg, Oppenweiler, Backnang, Kirchberg an der Murr, Steinheim an der Murr, Murr, Pleidelsheim, Erdmannhausen ond Marbach am Neckar.

Vo dr Gmarkong send 53,5 % Landwirtschaftsfleche, 32,3 % Wald, 13,1 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschtiche Fleche.

## Gmoedsglidrong
Zua Aschbe gheret d Ortsdoel Großaspach, Kleinaspach ond Rietenau.

## Gschicht
D Graußgmoed Aschbe ischt entstanda zom 1. Februar 1972 durch dr Zammaschluss vo Großaspach, Kleinaspach, Rietenau ond Allmersbach. Großaspach ischt zom erschte Mol gnennt worda em 10. Johrhondert em Lorscher Codex, Kleinaspach 1357 ond Rietenau 1103.

## Verwaltong
Aschbe hot mit dr Stadt Bagene ond dr Gmoede Allmerschbach, Althitte, Aoewald, Burgstette, Kiberg, Oppeweiler ond Weisse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Aschbe ischt dr Hans-Jörg Weinbrenner.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäkt
Dr Dialäkt vo Aschbe ghert zom Schwäbisch.

## Weblink
* 
* 
* www.aspach.de

## Fuaßnota
Auenwald

**Aoewald** (amtlich *Auenwald*) ischt a Gmoed em Rems-Murr-Kroes en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Aoewald leit am eschtliche Rand vo dr Baggener Bucht zom Murreder Wald. Nochbergmoede vo Aoewald send Backnang, Sulzbach an der Murr, Murrhardt, Althütte ond Weissach im Tal.

Vo dr Gmarkong send 49,7 % Landwirtschaftsfleche, 33,7 % Wald, 15,8 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschtiche Fleche.

## Gmoedsglidrong
Zua Aoewald gheret d Ortsdoel Ebersberg, Lippoldsweiler, Oberbrüden ond Unterbrüden.

## Gschicht
D Gmoed Aoewald ischt entstanda zom 1. Juli 1971 durch dr Zammaschluss vo dr Gmoede Lippoldsweiler, Oberbrüden ond Unterbrüden.

## Verwaltong
Aoewald hot mit dr Stadt Bagene ond dr Gmoede Allmerschbach, Althitte, Aschbe, Burgstette, Kiberg, Oppeweiler ond Weisse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Aoewald ischt dr Karl Ostfalk.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäkt
Dr Dialäkt vo Aoewald ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.auenwald.de

## Fuaßnota