Monthey

**Monthey** (fp. [mɔ̃ˈta, mɔ̃tɑe]) isch en Munizipalgmeind und e Stadt im undere Roonetaal im Kanton Wallis i dr Schwiiz und der Hauptort vom Bezirk Monthey.

## Geografii
D Gmeind Monthey liit am Bärgbach La Vièze, eme Näbefluss vo der Roone, und zwar dört, wo d Vièze us em südweschtleche Sytetaal, em *Val d'Illiez*, i d Ebeni vo de Roone chunt. D Stadt isch am obere Rand vo däm riisige, flache Schwemmchegel entstande, wo d Vièze i der Rooneebeni ufgschüttet het. Im Süde goot s Stadtpiet bis uf d Alp *Chindonne* und ufe Chulme vom Bärg *Dent de Valerette* (2059 Meter) ufe. Näbe der Stadt im flache Gländ unde het Monthey a de Bärghäng d Kwartier *Mareindeux, Choëx, Giettes, Condémine, Vésenaux.*

D Nochbergmeinde vo Monthey heisse Collombey-Muraz, Troistorrents, Vérossaz, Massongex, Bex und Ollon.

Zum Stadtpiet ghört au no es Gländ als *Exklaave*, wo öpe 10 Kilometer wyt wäg und vom übrige Stadtbann abtrönnt isch. Die Flechi im Taal vo der *Vièze ze Morgins* mid de grosse Alpweide *Sassey, Tovassière, Dronnaire* und *Montagne du Lac Vert* liit i de Bärge a der Gränze zu Frankriich und chunt a d Gmeinde Troistorrents und Val-d’Illiez aa. Derzue het Monthey no vier anderi, chlyni Exklaave, wo im Areaal vo der Gmeind Collombey-Muraz inne ligge.

## Natur
Z Monthey stoot eine vo de gröschte Gletscherfindlinge vo de Schwiiz, d *Pierre des Marmettes*. Dä mächtig Stei und die vile andere Findling am westleche Bärghang, wo vo de alte Sytemoräne vom Rhonegletscher här chöme, ggä es guets Bild vo der Dimänsioon vo däm Gletscher i der letschte Yschzyt und figuriere drum im Bundesinväntaar vo de Landschafte und Naturobjäkt mit nazionaler Bedütig mid der Sachnummere 1709.

Uf der Alp *Tovassière* isch der schön Wasserfall vo der *Fontaine Blanche* es beliebts Ziil für Wanderige. Vo dört us isch s nid wyt zum Bärgpass *Chésery*, wo nur en Fuesswäg isch und uf Frankriich übere goot. Bi däm Passübergang stoo en grosse Felse, wo sid em Middelalter und bis hüt i der Region e wichtegi Gränzmarke isch, d *Pierre à Miaux.*

## Gschicht
Die Stadt Monthey isch sid em 11. Joorhundert im Land vo de Grafe vo Savoye gsi. Vo 1536 bis 1798 het en Landvogt vo de Oberwalliser über d Stadt regiert, und sid 1815 isch Monthey en Gmeind vom Kanton Wallis und vo de Schwiiz.

## Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 30,2 % glägu.

## Religion
70,3 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 11,1 % evangelisch-reformierti.

## Politik
Dr Ggmeindspresident va Monthey ischt dr Stéphane Coppey (Stant Oktober 2017).

## Wirtschaft
Z Monthey isch en wichtige Walliser Induschtriistandort. Es het vor allem vil Chemiifabrigge, zum Bischpiil die vo de BASF und vo de Syngenta.

## Vercheer
Vo Aigle im Kanton Waadt us und dur Monthey goot d Ysebaanlinie uf Champéry zum grosse Schiigebiet, w *Portes du Soleil* heisst.

## Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 13933 Iwonru 85,1 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 2,1 % Titsch, 3,7 % Talienisch und 9,1 % anneri Spraache.

Dr tradizionäll Tialäkt va Monthey gcheert zum Frankoprovenzalisch.

## Architektur
*Katolischi Chille vo der Unbefläckte Empfängnis, 1855.
*s Neue Schloss, der Sitz vo de Walliser Landvögt us em 17. Joorhundert
*s Züüghuus, en Durm us em Middelalter
*d Chapele zu der Liebe Frau vo der Brugg, 1775
*d Holzbrugg über d Vièze

## Bilder

Monthey-Place-Centrale-2.jpg|Am Hauptplatz
Monthey-Gare-Ville.jpg|der Stadt-Bahnhof
Monthey-Gare-SBB.jpg|Der Bahnhof vo de SBB
Monthey-Hotel-de-Ville.jpg|S Roothuus


## Weblink

* Website vo der Gmeind Monthey
* 

## Fuessnoote