H/V-Signalsystem

S **H/V-Sischteem** (*Haupt-/Vorsignaal-Sischteem*) isch è Signaalsischteem vo dè Ysebaan, wo vo 1924 bis 1994 z Dütschland ygsetzt worrè isch. Diè Signaal sin i dè Aafangszit als Formsignal gmacht gsi, mit èm Signalbuèch 1935 sin abaer au entschprechendi Lichtsignaal ygfüürt worrè, diè mittlerwyl d Formsignaal gröschtèdeils vodrängt hèn.

Basyrend uff èm H/V-Sischteem sin witeri Signaalsischteem entwicklet worrè. Uff langi Sicht söllet diè beschteendè Haupt- un Vorsignaal durch s Ks-Signalsischteem ersetzt wörrè.

## Hauptsignaal (Hp)

È Hauptsignaal übermittlet èm Drybfaarzüügfüürer Halt- bzw. Langsamfaaraawysigè für dè folgendi Streggèabschnitt. S entspricht also im grobè Voglych von èrè Amplè bim Strõßèvokeer mit èm erheblichè Unterschyd, dass è "Faart"-zeigends Signaal jewyls für *nu ein* Zuug gildet, wòrend è Amplè bi "Grüè" *belibbig villi* Faarzüüg d Vorbyfaart erlaubt.

## Vorsignaal (Vr)

Schu bi mittlerè Gschwindigkeitè sin d Aahaltwäg vo Züüg länger als d Sichtwitti, bsunders bi schlechtem Wettèr odder in Kurvè. È faarendè Zuug könnt also bim Erkennè von èm Haltbegriff nimmi rechtzitig vor èm Signaal zum Stô kõ. Selbscht wenn s Signaal uusreichend wit vor èm Gfõrepunkt uffgschtellt isch, blybt trotzdèmm s Brobleem, dass dè Drybfaarzüügfüürer denn nit weiß, wenn er witerfaarè ka.

Zuè nem Brèmswäg vo 900&nbsp;m ergit sich è maximali Gschwindigkeit von öppis mee als 160&nbsp;km/h. Deshalb stôt uff Streggè, welli für 160&nbsp;km/h zuèglô sin, 1000&nbsp;m vor èm Haupt- è Vorsignaal, wo im Drybfaarzüügfüürer aazeigt, wellè Signalbegriff er am Hauptsignaal z erwartè hèt. Uff selli Entfernig (nominalè Brèmswäg plus Brèmswägreservè vo 100&nbsp;m) ka dè Zuug bis zum Hauptsignaal broblemlos zum Stillschtand kô.

Well dè Drybfaarzüügfüürer gegèbenèfalls ab èm Vorsignaal dè Brèmsvorgang yleitè muè, darf s uff kein Fall übbersää wörrè. Deshalb wörd è Vorsignaal i dè Regèl durch Vorsignaaldaflè aakündigt.

Bi Gschwindigkeitè übber 160&nbsp;km/h wörd s Vofaarè uusicher, well d Wôrscheinlichkeit stygt, dass es Vorsignaal übbersää wörd. Ußerdemm wüürd dè notwendigi Abschtand zwischè Vor- un Hauptsignaal unvohältnismäßig groß wörrè. Deshalb nutzet d Züüg für höcheri Gschwindigkeitè è anders Sischteem mit Übberdrägig vo dè Signaalinformationè diräkt i dè Füürerschtand, die LZB.

## Signaalbilder

### Hauptsignaal

Nit jeddes Hauptsignaal isch für alli drei Signaalbegriff ygrichtet. Möglich sin d Kombinationè:

* **Hp 0** odder **Hp 1**, 

* **Hp 0** odder **Hp 2**, 

* **Hp 0** odder **Hp 1** odder **Hp 2**.

### Vorsignaal

Ortsfeschti Formvorsignaal sin grundsätzlich stellbar, si wörred (hützudaag) generell durch Elegtromotorè odder Muskelchraft mechanisch bewegt.

S Formvorsignaal hèt als Dageszeichè è kreisrundi gääli Schybè mit schwarzem Raamè un wyßem Rand un èm Durchmessèr vo 100&nbsp;cm, bi Wärtervorsignaal 55&nbsp;cm. Unter sellerè Schybè ka sich èn Zuèsatzflügel befindè. Dè Flügèl isch gääl mit schwarzem Raamè un wyßem Rand, im Gebièt vo dè vormôligè Dütschè Rychsbaan ka dè Flügel au no wyß mit rotem Rand sy (älteri Variantè).

Je nõch betryblicher Situation ka s Formvorsignaal technisch uff beschtimmti Signaalbilder feschtglait sy, meischtens Vr 0/Vr 1 odder au Vr 0/Vr 2 odder nu Vr 0. È mit Warnschtellig Vr 0 feschtglaites Formvorsignaal ka byschpillswys d Yfaart in è Stumpfgleis signalisyrè, wo am Ènd s Schutzsignaal Sh 2 stôt; spòteschtens dört isch d Faart immer z Ènd. Jedes Formvorsignaal ka mindeschtens Vr 0 aazeigè.

Bi Formvorsignaal, wo übber m Gleis montyrt sin, an èrè Signaalbrugg odder èm Signaaluusleger, isch dè Flügel übber dè Schybè. I dè Braxis git s keini übber m Gleis montyrtè Formvorsignaal mee.

Nachtzeichè vo Formvorsignaal sin zwei nõch rächts stygendi Lièchter i dè Farbè gääl un/odder grüè. Bi einzeln gschtelltè Vorsignaal im Gebièt vo dè ehemõligè Rychsbaan ka bis uff witeres au nu ei Liècht in gääl odder grüè zeigt wörrè.

Um Signalverwechslungen z vomydè, bschtôt s Nachtzeichè vom Signasl Vr 2 im Berych vo dè vormôligè Dütschè Rychsbaan sit 1959 us eim unterè grüènè un eim obberè gäälè Liècht.

Bim Hl- un Ks-Signaalsischteem git s keini bsunderè Vorsignaalbegriff. Hl-Vorsignaal zeiget d Signalbegriff Hl 1, 4, 7 odder 10, Ks-Vorsignaal d Begriff Ks 1 odder 2 allèfalls in Vobindig mit èm Gschwindigkeitsvoraazeiger Zs3v.

Lichtvorsignaal vom H/V-Sischteem exischtyrè im Gebièt vo dè ehemǒligè Dütschè Rychsbaan nimmi, eventuell vorhandni Signaalschirm zeiget Signalbegriff vom Hl-Sischteem.

## Formsignaal
I dè Aafangszit hèt s H/V-Sischteem uusschlièßlich aus Formsignaal bschtandè.
Formsignaal hèt s grundsätzlich in zwei Variantè gää, wo sich dõrin unterschiddè hèn, ob s *Langsamfaart* Hp&nbsp;2 bezièhigswys *Langsamfaart erwartè* Vr&nbsp;2 aazeigè hèt könnè. Wo Hp&nbsp;2 odder Vr&nbsp;2 nötig gsi isch, hèt è Hauptsignaal zwei Flügel un s Vorsignaal èn Zuèsatzflügel kaa.

## Lichtsignaal
Ab 1928 sin vo dè Rychsbaan Lièchtsignaal teschtet worrè, wo di glychè Begriff wiè d H/V-Formsignaal aazeigè hèn könnè. Dõby hèn si nu diè uff eim Schirm voeintè Lampè vo dè Formsignaal-Nachtzeichè bruucht un sin somit ohni mechanisch bewegti Signaalkomponentè uuschõ. Sell hèt zum einè dè Wartigsuffwand vorringeret, vo allem abber hèt s dè Wegfall vo langè mechanischè Stellseil bewürkt, diè für s entfernti Stellè vo Formsignaal benötiget worrè sin, well si elegtrisch gschtellt wörrè hèn könnè.

1935 hèt mo selli Lièchtsignaal i s Signaalbuèch ygfüürt, d Vowendig isch bis zum Ènd vom Zweitè Weltchrièg allerdings beschränkt blibbè.
Für Lichthauptsignaal sin im Lauf vo dè Zit voschidni Bauformè entschtandè, wo sich hauptsächlich i dè Aaordnig vo dè Lampè un dè Aazeigèmöglichkeit vo zuèsätzlichè Signaal unterschiddè hèt.

### Bauformè
S eifachschte Hauptsignaal ka nu d Begriff *Faart* (Hp&nbsp;1) un *Haalt!* (Hp&nbsp;0) aazeigè un findet hauptsächlich als Blocksignaal Vowendig.

Witeri Tùpè sin durch vo Zuèsatzsignaal entschtandè, wo hüüfig am glychè Mascht wiè s Hauptsignaal montyrt sin.

Well d Signaalbegriff von èm Hauptsignal grundsätzlich nu für Zug- nit abber für Rangyrfaartè galtet, isch in Baanofsberych oft è zuèsätzlichs Spèrrsignaal unter èm Hauptsignaal montyrt, wo dè Begriff *„Haalt! Faarvoboot!“* (Sh&nbsp;0) d Yfaart i dè folgende Abschnitt au für Rangyrfaartè untersait. Um selli hüüfigi Doppelig z vomydè, isch dè Signaalschirm vom Hauptsignaal um d Begriff von èm Schutzsignaal erwitert worrè: S Hauptsignaal isch nu mit èm us Hp&nbsp;0 un Sh&nbsp;0 kombinyrtè Signalbegriff Hp&nbsp;00 (zwei roti Lièchter nebbènand) i dè Laag, è Faarvoboot für Rangyrfaartè uuszschprechè. Ebbèso hèt mo s absolute Faarvoboot für Rangyrfaartè durch d Aazeig vom Signaalbegriff Hp&nbsp;0 (*Halt*) un Sh&nbsp;1 (*Faarvoboot uffghobè*) uffghobè wörrè könnè, wo im Grund d Bedütig *Haalt für Zuugfaartè! Rangyrè erlaubt* hèn.

Glyches giltet für s ebbèso oft zuèsätzlich am glychè Mascht aabrocht Ersatzsignaal (Zs 1), wo d Vorbyfaart an èm Haalt!-zeigendè odder gschtörtè Hauptsignaal erlaubè ka. Sellem sinni dreieckig aagordnetè Lampè sin ebbèso i dè Signaalschirm vom Hauptsignaal integryrt.

È witeri Variantè stellet diè sognanntè Kompaktsignaal dar, welli diè immer umfangrycher worrenè Optikè vo dè Hauptsignaal standardisyrt un neu gordnet hèn. Bi sellè Schirm sin d Positionè vo dè Lampè immer glych gsi, unabhängig devô, welli Signaalbegriff s Signal aazeigè hèt könnè un ob d Lampè vo demm hèr alli vorhandè gsi sin odder nit.

Bi Lichtvorsignaal git s kei großi Unterschyd, am uffälligschtè isch villicht no d Kompaktform, welli im Gegèsatz zu dè nõch rächts gneigtè Orginalform mit aagschrägtè Eggè us eim eifachè rächteckigè Signaalschirm bschtôt.

## Weblinggs

* Haupt-/Vorsignaal bi stellwerke.de
* Hp system uff *Wolfgang Meyenberg's Homepage* (*englisch*)

## Einzelnõchwys