Jacinda Ardern

__NOTOC__

D’ **Jacinda Kate Laurell Ardern**  (* 26. Jüüni 1980 z’ Hamilton, Regioon Waikato) ìsch a ehamooliga näiseelandischa Politikera. Vu 2017 bis 2023 ìsch sa Laitera vu dr New Zealand Labour Party gsìì un ìsch domìt d’ 40. Premiarminìschtera vum Näiseelànd gsìì. Vorhaar ìsch sa ìm Pàrlàmant Lischtaàbgoordneta vu 2008 bis 2017 gsìì, un Àbgoordneta üss Mount Albert vu 2017 bis 2023.

## ìhr Laawa un Kàrriar
D’ Ardern ìsch z’ Morrinsville un Murupara uff dr Nordìnsel uffgwàcksa. Mìt 17 Joohra ìsch sa Mìtglììd vu dr Labour Party worra. Sa hàt ànna 2001 a Àbschluss vu dr politischa Kommunikàzioon un vu dr Äffentlikaitsàrwet bschtànda un hàt d’rnooh àls Forschera-n-ìm Büroo vu dr näiseelandischa Premiarminìschtera Helen Clark gschàfft. Schpeeter ìsch sa z’ London Räätin ìm Kàbinättsbüroo vum britischa Premiarminìschter Tony Blair gsìì. Ànna 2008 ìsch d’ Ardern àls Presidantin vu dr Ìnternàzionààla Unioon vu dr Soziàlischtischa Jugend gwählt worra. Bii dr näiseelandischa Pàrlàmantswààhl ìsch sa àls Àbgoordneta gwählt worra — bii dara Wààhl hàt dr Labour Party d’ pàrlàmäntààrischa Mehrhait nooh niin Joohra verloora. Schpeeter ìsch d’ Ardern bii’ma Schtìchwàhl àm 25. Hornung 2017 ìm Wàhlkrais Mount Albert gwählt worra.

Àm 1. März 2017 ìsch d’ Ardern aischtìmmigerwiis àls Vìzalaitera vu dr Labour Party gwählt worra, nohdam àss d’ Annette King üss dam Àmt z’rucktratta-n-ìsch. Fìmf Moneeta schpeeter ìsch dr Labour-Laiter Andrew Little üss siim Àmt z’rucktratta, un d’ Ardern ìsch aischtìmmigerwiis àls Noohfolgera gwählt worra. Noh dara Wàhl hann ìmmer mehr Wähler d’ Labour Party unterschtìtzt. Unter dr Fiahrung vu dr Ardern hàt d’ Pàrtäi bii dr Wàhl vum 23. Septamber 2017 viarzehn wittera Pàrlàmantssìtza gwunna — d’ Labour hàt àwwer ìnsgsàmt 46 Sìtza ghàà, wahrend àss d’ konsärwàtiiwa National Party 56 Sìtza bikumma hàt. Nooh Verhàndlunga hàt sìch d’ nàzionàlìschta Pàrtäi New Zealand First àn dr Regiarungskoàlizioon mìt dr Labour ààgschlossa, mìt dr Unterschtìtzung vu dr Green Party, mìt dr Ardern àls Premiarminìschtera. Àn dara Schtälla-n-ìsch d’ Ardern àm 26. Oktoower vu dr Generààlgouverneura veraidigt worra. Domìt ìsch sa mìt 37 Joohra d’ jìngschta wiibliga Regiarungsfiahrera uff dr Walt bikumma. D’ Ardern hàt àm 21. Jüüni 2018 a Tochter uff dr Walt gebrocht; domìt ìsch sa — noh dr pàkischtàànischa Premiarminìschtera Benazir Bhutto — d’ zwaita demokrààtisch gwählta Regiarungsfiahrera ìn dr Gschìcht worra, wo-n-ìm Àmt a Kìnd uff d’ Walt gebrocht hàt. Ìhra Tochter haisst Neve Te Aroha. „Neve“ schtàmmt vum Iirischa *Niamh*, wo „klààr“ bediitet; uff Maori bediitet *Aroha* „Liawa“ un Te Aroha ìsch a klaina Schtàdt bii dr Ardern ìhrer Haimetschtàdt Morrinsville.

D’ Ardern b’schribbt sìch salbscht àls Soziààldemokrààtin un progressiv. Ìhra Regiarung hàt mehrera Kriisa müassa behàndla, wia d’ Unterkunftskriisa, d’ Kìnderàrmüat so wia soziààla Ungliichhaita. Noh-n-em Àmoklàuif ìn’ra Moschee dur a Rachtsextreemìscht ìm März 2019 hàt d’ Ardern sehr schnall schtranga Wàffagsätzer iigfiahrt — fìr dàs ìsch sa àui ìm Üsslànd globt worra. Ànna 2020 hàt sa d’ COVID-19-Pàndemii ìm Lànd müassa bhàndla un ìsch aina vu da ainiga wäschtliga Regiarungsfiahrer, wo d’ Verbraitung vum Wirüs verlängsämmert hàt. Maa hàt gschätzt, àss d’ Àkzioon vun ìhrer Regiarung äbba 80.000 Laawa grätta hàt.

Ìn Hìnsìcht vu dr Pàrlàmantswààhl vun Oktoower 2020 hàt d’ Ardern d’ Pàrtäi uffs Zäntrum verschììwa: Sa hàt zem Biischpììl vorgschlààga, d’ Schtààtshìlfa wahrem Rascht vu dr COVID-Kriisa z’ reduziara. Bii dr Wàhl hàt d’ Pàrtäi a ardrutschàrtiger Siig ghàà un hàt a Mehrhait vu 65 ìm Pàrlàmant bikumma. Domìt ìsch zem äärschta Mol zitter dr Iifiahrung vum Verhaltnisswàhlsüschteem ànna 1996 a Mehrhaitsregiarung ìn Näiseelànd gebìlda worra. Ìn dr näija Regiarung ìsch zem äärschta Mol näiseelandischa Üriiwoohnera Üssaminìschtera worra.

Àm 19. Janner 2023 hàt d’ Ardern bekànnt gaa, àss sa üss ìhrem Àmt àls Labour-Laitera z’rucktratta wurd — dàs hàt uff dr Walt verschììdana Reàkzioona üssgleest. Àls Noohfolger ìsch dr Chris Hipkins aischtìmmigerwiis gwählt worra, àlso ìsch d’ Ardern offiziäll àm 22. Janner àls Laitera vu dr Labour Party z’rucktratta un hàt dräi Taaga schpeeter ìn dr Genrààlgouverneura-n-ìhra Rucktrìtt àls Premiarminìschtera vorgschtällt.

## ìhra politischa-n-Äärwa
Ànna 2018 un 2019 ìsch d’ Ardern vu dr Zittschrìft *[[Time]]* bii da „100 iiflussriichschta Litt uff dr Walt“ glischtet worra. Üsserdam hàt sìe ànna 2020 d’ Zittschrìft *Forbes* bii da „maachtigschta Fràuija ìn Politik uff dr Walt“ glischtet. Ìm Jüüni 2023 ìsch ìn dr Ardern ìhr Büach ärschììna. Ìm Moneet druff ìsch d’ Ardern vum Keenig Charles III. veràdelt worra un trajt zitterhar dr Àdelstìtel „Dame“.

## a pààr Bìlder vun ìhra

Mining Protest-4 cropped.jpg|d’ Ardern zamma mìt dr Phil Goff and Carol Beaumont bii’ra Demonschtràzioon geega Rohschtoffàbbàui ìn da Nàtüürpàrka àm 1. Mai 2010
Jacinda Ardern at the University of Auckland (cropped).jpg|d’ Ardern bii dr Kàmpàània àn dr Üniversitäät vun Auckland ànna 2017
GGNZ Swearing of new Cabinet - Jacinda Ardern & Winston Peters.jpg|d’ Ardern zamma mìt’m Vìza-Premiarminìschter Winston Peters un dr Genrààlgouverneur Patsy Reddy bii dr Veraidigung vum Kàbinätt àm 26. Oktoower 2017
Jacinda Ardern and Donald Trump 2019.jpg|d’ Ardern zamma mìt’m US-Presidant Donald Trump ànna 2019
Moon, Duterte, Ardern and Aung San Suu Kyi at 14th East Asia Summit.jpg|zamma mìt’m süüdkoreàànischa Presidant Moon Jae-in, dr filipiinischa Presidant Rodrigo Duterte, d’ burmeesischa Schtààtsräätin Aung San Suu Kyi biim 14. Oschtààsia-Gìpfel z’ Bangkok àm 4. Nowamber 2019
NZ PM Jacinda Ardern - Kirk HargreavesCCC.jpg|d’ Ardern ìn dr moslämischa Gmainschàft z’ Philippstown noh-n-em Àmoklàuif vu Christchurch ìm März 2019 — sall Bìld hàt waltwitta Reàkzioona üssgleest
Dame Patsy with the Prime Minister and Deputy Prime Minister.jpg|d’ Ardern zamma mìt’m Vìza-Premiarminìschter Grant Robertson un dr Genrààlgouverneura Patsy Reddy bii dr Veraidigung vum Kàbinätt àm 6. Nowamber 2020
Helen Winkelmann, Cindy Kiro, Jacinda Ardern - Waitangi 2022.jpg|d’ Ardern (rachts) zamma mìt dr Genrààlgouverneura Cindy Kiro (mìtta) un d’ Presidantin vum oowerschta Grìchtshoof Helen Winkelman z’ Waitangi àm 22. Janner 2022
P20220531AS-0492-2 (52245764500).jpg|zamma mìt’m US-Presidant Joe Biden ànna 2022
Prime Minister Marin in New Zealand 30.11.2022 (52531869212).jpg|zamma mìt dr finnischa Premiarminìschtera Sanna Marin ìm Nowamber 2022


## Lìteràtüür ìwwer sìe
; uff Diitsch
* 
* 
* 

; uff Anglisch
* 
* 
* 

* 
* 
* 

## Weblìnks

* d’ Jacinda Ardern ìn dr Àbgoordneta-Dààtabànk vum näiseelandischa Pàrlàmant (anglisch)

## Ainzelnoohwiisa