Mathematisches Forschungsinstitut Oberwolfach

S **Matemaatisch Foorschigsinschtitut Obberwolfe** (*Mathematische Forschungsinstitut Oberwolfach*, chuurz MFO) organisiert un feerderet matemaatischi Foorschig, internazionaali wisseschaftligi Zämenaarbet un Fuurtbildige in der Matematik un ire Gränzbiet. S isch syter anne 2005 Mitgliid vu dr Leibniz-Gmainschaft un isch z Obberwolfe im Schwaarzwald, an ere Haale iber em Fluss Wolf.

As Grind fir d Bedytig vum Inschtitut as Foorschigsoort wääre vyylmool di exzellänt Biblioteek un sy speziäll Laag zmitts im Schwaarzwald aagfiert.

## Gschiicht
S Inschtitut isch im Novämber 1944, chuurz vor em Änd vum Zweete Wältchrieg, vum Wilhelm Süss, em Voorsitzer vu dr Dytsche Matemaatiker-Verainigung un Räktor vu dr Uniwersiteet Fryburg, as Ryychsinschtitut fir Mathematik („Reichsinstitut für Mathematik“) grindet woore. S Daagigsgebei, der „Lorenzehof“ im Oortsdail Walke, isch em Süss vum baadische Minischteriaaldiräkter Karl Gärtner z Verfiegig gstellt woore, wu der Süss e baar Joor vorhäär fir d Eeredokterwiird vu der Uniwersitet Fryburg voorgschlaa ghaa het. Der Zweet Wältchrieg het s dur d Iniziatiiv vum Matemaatiker John Todd iberstande, wu im Ufdraag vun ere britische Militermissioon z Dytschland unterwägs gsii isch un d Gfoor abgwändet het, ass es vu Bsatzigsdruppe blinderet wiird. Nooch eme Chrieg het der Süss s Inschtitut bis zue sym Dood anne 1958 glaitet. Zäme mit sym Münsteraner Kolleeg Heinrich Behnke isch s em glunge, s MFO internazionaal bekannt un wiichtig z mache. Au nooch em Dood vum Süss isch s Inschtitut als wyter vu Wisseschaftler vu Fryburg glaitet woore; eerscht der Matthias Kreck, wu 1994 Diräkter vum MFO wooren isch, het nit z Fryburg gschafft. Anne 2013 het der Diibenger Matematikbrofässer Gerhard Huisken d Laitig vum Inschtitut ibernuu.

Anne 1967 het mer e nei Geschthuus böue, 1975 e neii Biblioteek un Heersaalgebei, baidi us Mittel vu der Volkswagen-Stiftig. Anne 1989 isch e Uuswytig vum Geschthuus yygweit woore, 2007 e Uuswytig vu der Biblioteek us Mittel vu der Klaus Tschira Stiftig un der Volkswagen-Stiftig.

Wiichtigi Schritt zum Bewyys vum Grooße Fermatsche Satz hän ire Uursprung z Obberwolfe gfunde, wu der Gerhard Frey in eme Voordraag e Idee fir dr Verbindig vum fermatsche Satz mit der Taniyama-Shimura-Vermuetig daaglait het, wu vum Ken Ribet ufgriffe wooren isch.

Alli drei Joor wird syter 1991 dr Obberwolfe-Bryys an jungi europäischi Noowugsmatemaatiker*ne vergee.

**Diräkter:**
* 1944–1958: Wilhelm Süss
* 1958–1959: Hellmuth Kneser
* 1959–1963: Theodor Schneider
* 1963–1994: Martin Barner
* 1994–2002: Matthias Kreck
* 2002–2013: Gert-Martin Greuel
* syt 2013: Gerhard Huisken

## Räächtsfoorm un Finanzierig

Syter 2005 isch s MFO e gmainnitzigi GmbH mit der Gsellschaft fir Matemaatischi Foorschig (Gesellschaft für Mathematische Forschung e.&nbsp;V., GMF) as ainziger Gsellschafteri. Der GMF gheert s Grundstugg un d Gebei vum MFO.

As Mitgliid vu der Leibniz-Gmainschaft wird s MFO zu grooße Dail us em Etat vum Bundesminischterium fir Bildig un Foorschig un vum Land Baade-Wiirtebäärg finanziert. E greeßere Aadail stammt aber au us Spändegälder vum „Verein zur Förderung des Mathematischen Forschungsinstituts Oberwolfach“ vun vu der „Oberwolfach Stiftung“. Derzue wird s Inschtitut vu vyyl andere Organisazioone finanziäll unterstitzt, zem Byyschpel vu der Volkswagen.Stiftig, der Klaus Tschira Stiftig, der Carl Friedrich von Siemens Stiftig un der Dytsche Foorschigsgmainschaft.

## Foorsche un Schaffe am Inschtitut
S wisseschaftli Brogramm vum MFO umfasst di ganz Bandbraiti vu der Matematik, un au iri Aawändige in der Natuurwisseschafte un der Tächnik. Der Hauptdail vu der Foorschig laischte Gaschtwisseschaftler*ne us alle Wält. Pro Joor bsueche rund 2500 Matematiker*ne s MFO un bruuche im Rame vu verschiidene Brogramm d Infrastruktuur vum Inschtitut fir gmainsaami un indiwiduälli Foorschig. Iiber 70 % vu der Gaschtfoorscher*ne cheme us em Uusland. Der greescht Dail vun ene bruucht d Workshop, wu all Wuche wägsle, go neii Ergeebnis voorstelle un mit andere driiber dischpetiere. Zue der Workshop laadet der Inschtitutsdiräkter als bis zue 50 internazionaali Expeerte*ne vun eme bstimmte Foorschgsbiet yy. Zuesätzli git s sognännti Mini-Workshop, wu je rund 15 Lyt yyglaade wääre. Si diene derzue, fokussiert an eme bstimmte matemaatische Broblääm z schaffe. D Ergeebnis vu der Workshop wääre in der Buechraie *Oberwolfach Reports* vereffetligt. Viermool pro Joor chunnt e neie Band uuse.

Au lengerfrischtigu Ufenthalt am Inschtitut sin meegli. Im Rame vum „Research in Pairs“ Brogramm chenne Wisseschaftler*ne in chlaigruppe bis zue aim Moonet am Inschtitut zämeschaffe. Speziäll fir Poschtdoktorande*ne bietet s MFO s „Oberwolfach Leibniz Fellows“ Brogramm aa, wu mer bis zue drai Moonet vor Oort an aim bstimmte indiwiduälle Brojäkt ch foorsche.

Näbe der rain foorschigsoriäntierte Brogramm bietet s MFO verschiideni Fuurtbildigsveraastaltige aa. Zwaimool im Joor git s sognännti Aarbetsgmainschafte, wu neischti Foorschigsergeebnis zue me bstimmte Teema uusgfiert wääre. Derzue wääre Fuurtbildigsseminaar fir Doktorande*ne un Poschtdoktorande*ne aabote („Oberwolfach Seminars“). Ire Zyyl isch s, Noowugswisseschaftler*ne dur Expeerte*ne in en aktuäll Foorschigsbiet yyzfiere. Dernääbe fiert s MFO speziälli Trainingswuche fir Matematikleerer*ne z Baade-Wiirtebäärg duure. Au s Abschlussseminaar, wu di dytsch Mannschaft fir di Internazionaal Matematik-Olympiade voorberaitet wiird, findet s Obberwolfe statt.

## Literatur
* Willi Jäger (Hrsg.): *Perspectives in Mathematics. Anniversary of Oberwolfach 1984*. Birkhäuser, Basel 1984, ISBN 3-7643-1624-1.
* Michael Artin, Hanspeter Kraft, Reinhold Remmert: *Duration and Change: Fifty Years at Oberwolfach*. Springer, Berlin, Heidelberg u.&nbsp;a. 1994, ISBN 3-540-57214-7.
* Allyn Jackson: *Oberwolfach, Yesterday and Today* In: *Notices of the American Mathematical Society* 47, 2000, S. 758–765 (Digital).
* Volker Remmert: *Wilhelm Süss (1895–1958): Über die Verquickung von Universitäts- und Fachpolitik*. In: Karen Bayer, Frank Sparing, Wolfgang Woelk (Hrsg.): *Universitäten und Hochschulen im Nationalsozialismus und in der frühen Nachkriegszeit*. Steiner, Wiesbaden 2004, ISBN 978-3-515-08175-7, S. 147–166.

## Weblink

* Homepage vum Matemaatische Foorschigsinschtitut Obberwolfe
* Oberwolfach Reports