Scherragau

Dr **Schärragau** isch ä Regió im Siide vo Obrschwobe z Badä-Wirtebärg. Sai Namä hät dr Schärragau vu dä felsigä Landschaft.

## Geographii
Dr Schärragau goht zruck uf d mittelalterliche Scherragrafschaft und bestoht aus em Große Haibärg, em Doal vo de Zollernalb und em Obere Donnädal. Är find sich i dr heitigä Zeit nimmä i politischä Gränzä widr, weshalb s ko definirte Gränz geit. Óógfär kamr sagä, dass dr Schärragau vo Imädingä bis Leibertingä ond vo Buachä bis Albstadt got. Im Schärragau läbät ibbr 250.000 Mänschä. Dr Schärragau isch ä stark zrklüftete Landschaft. Dodrum wird au vum Donä-Bärgland gschwänzt.

### Schdätt und Gmoadä
D oazige Gmoadä im Landkrais Rottweil isch:
* Welledinge ()
Di 4 Gmoadä im Landkrais Sigmaringä sind:
* Beira ()
* Leiberdenga ()
* Schdedda ()
* Schwennenga ()
Di 32 Schdätt und Gmoadä im Landkrais Duttlingä sind:

Di 13 Schdätt und Gmoadä im Zollern-Alb-Krais sind:
* Albstadt ()
* Balenga () (nur siidliche Schdatdoal Frommern, Weilstettä, Dirrwangä ond Stockähousä; net d Stadt Balingen sälb)
* Bitz ()
* Doddernhausa ()
* Hausa ()
* Messschdetta ()
* Nuschblenga ()
* Oberna ()
* Rotshausa ()
* Schemmbärg ()
* Schtroßbärg ()
* Weila ()
* Wãẽderlenga () mit em noch em Schärragau benanntä Harthousä uf dr Schär

### Gwässer

Dr greeschde Fluss isch mit Abstand d Donnä. Näbefliss vo de Donnä sind vo Nórdä dr Krähäbach, d Elta, d Bära ond d Schmeie. D Schlichem entwässeret zum Neckar) ond goht von Tieringen bis Schemberg. Die Schlichemtalsperre reguliert d Wasserwirtschaft ond wird au zum Schwimmä gnummä.
Geologisch ond turischdisch intressant sind auch di Donauversickerungen zwischet Imädingä ond Meringä ond au zwischet Fridingä ond Beirä.

## Verkehr
De Schärragau wird durch verschidene Zugstreckä erschlossä:
* Bahnstrecke Tuttlingen–Inzigkofen
* Bahnstrecke Tübingen–Sigmaringen
* Bahnstrecke Ulm–Sigmaringen

Dr Donauradweg, vo Donaueschingen bis Wien und weiter zum Schwarzä Meer (EuroVelo-Route *EV6* ), góót durch dr Gau. Dr Donauberglandweg ond dr Donau-Zollernalb-Weg sind di längschdä Wandrwäg im Schärragau.

### Bärg
 
De greeschde Doal vom Schärragau sind de Hochfläche vum Haibärg und de Hegaualb. I s Juragschdoa vo de Schwäbische Alb hät Donnä ä schääs Durchbruchsdal grabä mit mächtigä Felsä, wi dr Knopfmacherfelsä.

Im zwanzigschdä Johrhundert ischs Kletterä zu n em wichtigä Turismus-Zweig im Schärragau worrä.
Di hegschdä Bärg im Schärragau sind gleichzeitig di hegschdä Bärg vo dr Schwäbische AlB:
# Lämbärg (), bei Gausä, ()
# Oberhohenberg (), bei Scherzingä ()
# Hochberg (), bei Delkhofä ()
# Wandbühl (), bei Delkhofä ()
# Rainen (), bei Deilingä ()
# Montschenloch (), bei Delkhofä ()
# Hochwald (), bei Gausä ()
# Bol (), bei Deilingä ()
# Hummelsberg (), bei Denkingä ()
# Plettenberg , bei Dotternhausen ()
# Kehlen (), bei Gausä ()
# Schafberg , bei Hausen am Tann() 

Weget klaine Schartenhehä kennet dr
* Lämberg, Hochberg ond Oberhohenberg
* Hochwald, Kehlen omd Hummelsberg
* Wandbühl, Montschenloch, Bol ond Rainen
als oan Bärg bezaichnät wärä.

## Gschicht

Wappen Ebingen.svg|Ebingen
DEU Renquishausen COA LA BW.svg|Renquishausen
DEU Fridingen an der Donau COA.svg|Fridingen an der Donau
DEU Spaichingen COA.svg|Spaichingen

Di Heelä im Schärragau sind scho i dr Steinzeit vo Mänschä gnutzt worä. So hät es Funde ausm Paläolithikum (Burgheele Dietfurt), ausm Mesolithikum (Beuronien: Jägerhausheele) und ausm Neolithikum (Heele im Oachfelsä). D Hochflächä vu de Alb sind erschd i de Bronzezeit ond de Eisenzeit besidelet worä. Im Mittelalter hät es d namensgäbendä Schärragrafschaft gäa. Se isch um 800 bildet worrä, wo d Betholdsbaar i d Grafschaft Adalhardsbar um Donaueschingä, d Bara bei Oberndorf ond Grafschaft Scherra uftoalt worrä isch. Ab em 13. Johrhundert isch dr Schärragau me ond me untr dä Oinfluss vom Hous Hohääerg kummä. I de frihä Neizeit isch de Schärragau in vil verschidene Besitzdimer ufdoalt gse. Ab em 19. Johrhundert war de Schärragau zwischet Wirtäbärg, Badä und Hohäzolärn ufdoalt. Seit 1952 kert de ganze Schärragau zu Badä-Wirtäbärg innerhalb vo dä Bundesrepublik Deitschland.

## Tuurismus
Näbät de Natur lockt au s Klóóschdr Beirä vil Bsuachr a. Di kurvigä Stróóßä zwischet Beirä ond Balingä ibern Lochäpass isch bei Motorradfahrer beliäbt. Turichdä kummät iberwigend im Summer.

## Fiicher ond Pflanzä

Seit Aafang vo de 1970er Johr hät es widr Gämsä im Schärragau.
S FFH-Gebiät „Oberes Donautal zwischen Beuron und Sigmaringen““, s Natura-2000-Gebiät „Oberes Donautal“, s Naturschutzgebiet Stiegelefels ond s Voglschutzgebiät] „Südwestalb und Oberes Donautal“ ligät im Schärragau.

Dr Irndorfer Felsägaartä zoagt bsundere Formä vo n ere Felsävegetatió ond isch zämmä mit m Botanischä Gartä vu de Universidät Dibingen aglegt worrä.

### Burgä ond Schlessr
Im Schärragau hät es ä sehr große Burgä-Dichte. Dodäzu keeret:
* s Schloss z Milä
* s Fridinger Stadtschloss
* s Schloss Bronnen
* d Burg Wildenstoa
* s Schloss Weräwoog
* s Schloss Gutästoa
Ruiinä sind:
* s Burg Honberg z Tuttlingen
* d Burgruine Kallenberg z Buachä
* s Schloss Hausä im Dal
* d Ruine Falkästóa
* d Ruine Dietfurt
* d Ruine Gutästóa. 

## Sproch
Im Schärragau wird Schwäbisch gschwätzt. Bsunders im Siidä und im Wäschdä hät es a Kontinuum in dä alemannische Sprochbereich.

## Kuldur
### Schärragauer Kuche
D traditionelle Kuche im Schärragau isch oafach und zum satt wärrä. Gessä worrä isch dees, wo mr i dr truckänä und kaalte Umgebig erwirtschaftet hät.
* Alb-Leisa
* Ofaschlupfer
* Schupfnudla
* Spätzle und Kässpätzle
* Habrmuas

## Scherragauer Leit
* Kurt Georg Kiesinger (1904–1988), drittä Bundeskanzlr vo Deutschland
* Josef Hipp (1927–1959), Leichtathlet

## Weblink

* Donaubergland

## Literatur
* Fritz Scheerer: ''Die Scherragrafschaft''. *Heimatkundliche Blätter für den Kreis Balingen*, Nr. 9 v. 30. September 1959 f.

## Beleg