Marquard Wocher

Dr **Marquard Wocher** (* 7. Septämber 1760 (Daufdatum) z Mimmehuuse; † 20. Mai 1830 z Baasel) isch e dütsch-schwiizerische Mooler, Radierer und Aquatinta-Stächer gsi. S bekanntist vo sine Wärk isch s Thun-Panorama.

## Häärkumft und Usbildig

Dr Marquard Fidel Dominikus Wocher isch 1760 z Mimmehuuse (au wenn er doo und dört mit *Marquard Wocher vo [[Bad Säckingen|Seckinge]]* underschriibe het) as Soon vom Konstanzer Hoofmooler Tiberius Wocher (1728–1788) uf d Wält choo. Dr Vater het em vo 1771 aa Underricht im Zäichne, Moole und Chupferstäche gee. Denn het er bim Johann Ludwig Aberli afo schaffe und dä het en 1779 im Goethe vorgstellt, wo dä uf Bsuech choo isch. Die satirisch Serii *Paisans et Paisannes*, won er zwüsche 1780 und 1782 für e Johann Heinrich Bleuler gstoche het, isch die ersti umfassendi Drachdeserii in dr Schwiz, äi bis zwäi Joor vor em Mechel sine *Costumes Suisses*.

1782 het sich dr Marquard Wocher z Baasel niidergloo und het für e Kunstverlaag vom Christian von Mechel afo schaffe. Denn het er sich sälbständig gmacht, und het sich mit der Miniatuur-, Guasch- und Öölmoolerei afo abgee. Näbe äigene Schöpfige in alle mööglige Format und Süsche het er au Wärk vom Raffael, Holbäi, Rubens und Rembrandt in Öl kopiert und het sich e Naame as gschickte Restaurator gmacht.

## Politischi Aktiwidääte
1798 het dr Wocher, won e Mitgliid vo dr Helvetische Gsellschaft gsi isch, s Helvetische Staatssiigel und d Briefchöpf vo dr Helvetische Republik entworfe.
Er het politischi Karikatuure und Allegorie radiert und sä au im Äigeverlaag uusegee. Zämme mit em Gilles-Louis Chrétien het er z Bariis d Vorzäichnige für Füsionotrasse  gmacht.

## Dr Wocher as Kunsthändler
Wocher het au as Sammler und Kunsthändler gschafft. Er het Kunstwärk bi vo Chlööster und Chille im Elsass kauft. 1808 het er bi dr Aukzioon vom Inventar vom Markgrööflerhoof meereri chliini Bilder erstäigeret. 1819 het er dr Verchauf vom Hans Holbein sim Bild vom Junker Benedikt vo Hertestäi in d Sammlig Daniel Burckhardt-Wild uf Baasel vermiddlet (hüte isch s in dr Sammlig vom Metropolitan Museums).

## S Rundpanorama vo Thun und Archidektuurentwürf

1814 het dr Wocher uf sim Grundstück an dr Baasler Stärnegass e Rundpanorama ufgstellt, wo 38,3 m × 7,5 m grooss gsi isch und wo men em s Wocher-Panorama gsäit het. Es het e Rundaasicht vo dr Stadt Thun mit em Seeufer, dr Umgääbig und dr Alpechetti zäigt. Hüte isch s as *Thun-Panorama* z Thun ufgstellt. Sis Panorama isch e groosse Erfolg für e Wocher bi de Bsuecher gsi, finanziell aber weeniger. Er het brobiert s Panorama z verchaufe, was em aber nid glungen isch. 1824 het dr Wocher s erste Joggeli-Dänggmol z Baasel entworfe: e nöigotische Pfiiler us Sandstäi. Dä isch aber scho bald verwitteret und 1872 mit em hütige Dänkmol vom Ferdinand Schlöth ersetzt worde.

## Si Familie und Dood
Dr Marquard Wocher isch sit 1800 mit dr Anna Maria Fatio (1759–1828), dr Witwe vom Archidekt Johann Wilhelm Büchel verhürootet gsi. Chinder häi si käini gha. Dr Wocher isch 1830 hoochverschuldet z Baasel gstorbe. Dr Noochlass vom Ehebaar, s Thunpanorama inklusiiv, isch noch em Dood vom Wocher im Gant verstäigeret worde.

## E baar vo sine Wärk
* *Paisans et Paisannes*. Verläit bim Johann Heinrich Bleuler z Füürthaale, 1780–1782.
* *Johann Heinrich Jung-Stilling.* Chupferstichkabinett Baasel, Akwarell, 1801.
* *Das Vater Unser eines Underwaldners. Erfunden von J(ohann) Martin Usteri, ausgeführt und in Tuschmanier geätzt von Marquard Wocher.* Herder, Freiburg i. Br. 1805.
* *Thun-Panorama.* 1809–1814. Hüte im Schadau-Park z Thun
* *Weihnachtstransparent* 1800. Herrnhuter Sozietät z Baasel

## Liddratuur
* 
* H. Albert Steiger: *Marquard Wocher 1760–1830.* In: *Basler Jahrbuch 1943,* S. 18–35 (Digitalisat).
* H. Albert Steiger-Bay: *Marquard Wocher und sein Panorama von Thun.* In: *Zeitschrift für schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte,* Band 11, 1950, S. 43–53 (Digitalisat).
* *Katalog der Ausstellung Tiberius Wocher und sein Sohn Marquard Wocher (1760–1830).* Thunerhof, 11. Sept. bis 16. Okt. 1955, Kunstsammlung Thun, Thun 1955.

## Weblingg

* 
* Website über em Wocher sim Thun-Panorama

## Fuessnoote