open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aeschenplatz

Dr **Aescheblatz** lit im Zentrum vo dr Schwizer Stadt Baasel. 

## D Laag
Dr Aescheblatz lit zwüschen em Basler Hauptbaanhoof und em Rhii. Er drennt dr Aeschegraabe und d Dalbe-Aalaag, en Aggse, wo vom Hauptbaanhoof gege Nordoste goot. In Blatz iine chömme d Joggeli-Strooss, d Malzgass, d Brünnligass, d Dufour-Strooss und d Aeschevorstadt.

## Gschicht
Wo die üsseri Stadtmuure im 14. Joorhundert baut worden isch, het mä dört, wo dr hütig Blatz isch, e Weerdoor mit eme quadratische Grundriss baut. Bis zum Aafang vom 19. Joorhundert isch s Aeschedoor äins vo de bäide Stadtdoor gsi, wo au in Zite vo Chrieg offe bliibe si.
 
1858 het d Stadt beschlosse, uf em Aescheblatz dr Centralbaanhoof z baue. Mä het s Zollhuus und dr Durm abgrisse und nume s Stadtdoor lo sii. Aber drei Joor spööter het au im Aeschedoor si letschti Stund gschlaage, wil es sich zum ene Noodleöör im stedtische Verkeer entwigglet het. Der Baanhoof het mä denn allerdings e baar hundert Meter witer gege Weste baut.

1895 het mä e Dramlinie über e Blatz baut. In de Joor druf isch dr Aescheblatz zu äim vo de Verkeersknootepünggt vo dr Stadt worde. In de 1950er Joor het mä sich afo überleege, öb mä dr Verkeer über en Aescheblatz in zwäi Ebene sött abwiggle, und s Drämli weer denn underirdisch gfaare. Die Blään si denn aber verworfe worde.

Am 24. April 1947 isch uf em Aescheblatz dr schweersti Dramumfall in dr Baasler Gschicht bis jetz bassiert. Vom Baanhoof isch e Drämli ooni z brämse in e Kurve im Beriich vo de Haltstelle iinegraast. Dr Motorwaage isch mit eme Drämli, won em entgeegechoo isch, zämmebutscht und däm si Aahänger isch us de Schiine kippt. Dr zwäit Aahänger vom Drämli, wo dr Unfall verursacht het, isch entgläist, quer über d Haltestelle grutscht in e Zug wo dört gstande isch, iine. Säggs Lüt si bim Umfall um s Lääbe choo.

## Nutzig
Hüte isch dr Aescheblatz äine vo de wichdigste Verkeersknootepünggt in dr Stadt. Uf em Blatz befindet sich e groossi Haltstell vom Dram. Do halte d Linie 3, 8, 14 und 15 vo de Baasler Verkeersbetriib aa und d Linie 10, 11 und E11 vo dr Baaselland Dransport AG. Es het au non e baar Haltstelle vo Buslinie. Drzue chunnt, ass au dr Autiverkeer über e Blatz goot.

In dr Middi vom Blatz isch e Kiosk, en andere isch am östlige Ändi vom Blatz. S markantiste Geböid am Blatz isch d Bank für en Internazional Zaaligsusgliich, wo dr Mario Botta entworfe het. Am nordöstlige Rand vom Blatz isch dr modärni Bau vo dr Schwizerische Lääbensversicherig PAX und s klassizistische Geböid vo dr Baasler Zitig. Usserdäm het d Bank Coop iire Hauptsitz am Blatz. 

S chliine Dramhüüsli vor em Hauptgeböid vo dr Migrosbank isch 1991 iigweiht worde und isch e Gschänk vo dr Bank gsi.

## Fuessnoote
Aefligen

**Äflige** (amtlech *Aefligen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Äflige isch es Dorf ar Ämmi. D Gmeindsflächi bsteit us 69,8 % langwirtschaftlecher Flächi, 4,9 % Waud, 21,5 % Sidligsflächi u 3,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Rüetlige-Aueflüe, Froubrunne, Schaluune, Bätterchinge, Utzischdorf u Chiuperg.

## Gschicht
Äflige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus *Efflingen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.

## Religion
80,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 14,7 %, CVP 1,3 %, EVP 3,9 %, FDP 4,8 %. GLP 5,8 %, GP 3,2 %, SP 18,3 %, SVP 42,1 %, Suschtigi 5,9 %.

Gmeindspresidänt vo Äflige isch dr Urs Frank (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1014 Ywohner 96,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,4 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Äflige ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.aefligen.ch
* 

## Fuessnote
Aegerten

**Ägerte** (amtlech *Aegerten*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Ägerte isch es Dorf am rächte Stade vom Nidou-Büre-Kanal. D Gmeindsflächi bsteit us 40,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 28,2 % Waud, 26,4 % Sidligsflächi u 4,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Stude, Jäiss, Poort, Brügg u Schwaadernou.

## Gschicht
Ägerte isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1214 aus *de Egedun* (1225 *villa Egerdon*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 13,8 % gläge.

## Religion
69,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,5 %, CVP 1,4 %, EVP 3,2 %, FDP 7,9 %. GLP 4,0 %, GP 4,8 %, SP 23,9 %, SVP 31,4 %, Suschtigi 4,9 %.

Gmeindspresidänt vo Ägerte isch dr Stefan Krattiger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1663 Ywohner 90,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 4,2 % Französisch u 1,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Ägerte ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 234.JPG|Ortsiigang
Datei:2012-05-26-Seeland (Foto Dietrich Michael Weidmann) 238.JPG|Riguhuus
Datei:Guldhubel, Aegerten 01 10.jpg|Goldhubel


## Weblink

* www.aegerten.ch
* 

## Fuessnote
Aeschi bei Spiez

**Äschi** (amtlech *Aeschi bei Spiez*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Frutige-Nidersimmetal im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Äschi isch e Kurort uf mene Bärgrügge zwüsche Chandertal un Tuunersee. D Gmeindsflächi bsteit us 46,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 27,1 % Waud, 4,6 % Sidligsflächi u 21,9 % süschtigi Flächi.

## Gschicht
Äschi isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus *Asshes*, 1269 *(villa) Esche*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Frutige ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,9 % gläge.

## Religion
82,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,1 %, CVP 0,8 %, EVP 6,7 %, FDP 6,4 %. GLP 3,4 %, GP 6,3 %, SP 9,8 %, SVP 42,2 %, Suschtigi 9,3 %.

Gmeindspresidäntin vo Äschi isch d Jolanda Luginbhühl (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbeitslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2025 Ywohner 95,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Äschi ghört zum Höchstalemannisch.

## Biuder

Datei:Aeschi bei Spiez Luftaufnahme.jpg|Äschi
Datei:Aeschi-BE-Kirche.jpg|Chiuche


## Weblink

* www.aeschi.ch
* 

## Fuessnote
Leimental

S **Leimedaal**, im undere Däil säit män au *Birsigdaal*, goot vom Jura em Bach Birsig und de Höchezüg Blaue und Bruederholz nooch bis vor d Door vo dr Stadt Baasel. Dr Naame leitet sich vom Begriff *Leem* ab und verwiist uf dr leemhaltigi Undergrund.

S Iizugsgebiet vom Leimedaal umfasst 16 Ortschafte: 
*Wolschwiller, Biiderdaal, Liebenswiller und Leyme in dr franzöösische  Regioon Elsass
*Metzerle-Mariestai, Rooderschdorf, Hoofstette-Flüe, Witterschwil und Bättwil im Schwizer Kanton Soledurn
*Burg im Leimedaal, Biel-Bänke, Ettige, Därwil, Oberwil, Bobbmige und Binnige im Schwizer Kanton Baasel-Landschaft

D Burg Biiderdaal (au *Schloss Burg*) und d Ruine Alt-Biiderdaal befinde sich bäidi im Leimedaal.

## Weblingg
*Verkehrsverein Leimental
Alchenstorf

**Auchischtoorf** (amtlech *Alchenstorf*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Zue Auchischtoorf ghööre Ober- un Unterdorf u d Bürgergmeind Wil. D Gmeindsflächi bsteit us 60,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 31,9 % Waud, 7,1 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Höchstette, Heusou, Seeberg, Winige, Rumedinge, Niderösch u Choppige.

## Gschicht
Auchischtoorf isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1221 aus *Alchirstorf*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,7 % gläge.

## Religion
91,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 22,4 %, CVP 1,1 %, EVP 3,8 %, FDP 2,2 %. GLP 3,9 %, GP 5,5 %, SP 9,2 %, SVP 47,2 %, Suschtigi 4,7 %.

Gmeindspresidänt vo Auchischtoorf isch dr Andreas Bernhard (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 551 Ywohner 98,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,4 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Auchischtoorf ghört zum Hochalemannisch.

## Persönlichkeite
* Adrian Käser (* 1971 z Auchischtoorf), Schwingerchünig 1989
* Matthias Sempach (* 1986 z Auchischtoorf), Schwingerchünig 2013

## Weblink

* www.alchenstorf.ch
* 

## Fuessnote
Allmendingen bei Bern

**Aumedinge** (amtlech *Allmendingen bei Bern*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Aumedinge ligt am rächte Hang vom Aaretau. D Gmeindsflächi bsteit us 68,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 21,4 % Waud, 7,4 % Sidligsflächi u 2,6 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Aumedinge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1256 aus *Alwandigen*. Aumedinge isch bis zum 31. Dezämber 1992 en Ortsteil vo Rubige gsi. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,8 % gläge.

## Religion
78 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,7 %, CVP 2,1 %, EVP 2,9 %, FDP 12,3 %. GLP 2,9 %, GP 8,0 %, SP 13,9 %, SVP 31,8 %, Suschtigi 4,4 %.

Gmeindspresidäntin vo Aumedinge isch d Sibylle Burger-Bono (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 495 Ywohner 95,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,4 % Französisch u 0,8 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Aumedinge ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink
* 
* www.allmendingen.ch
* 

## Fuessnote
Sprosse

En **Seigel** esch de Teil vonere Leitere, wo me droffe stoht. Es paar Lüt säged au **Sprosse** dezue. 

De Begriff esch im Fricktal no verbreitet.

De Seigel esch debi links und rechts am Holme befeschtigt und hebt d Leitere zäme. En Seigel esch zum Bispel us Buecheholz gmacht.

## Fuessnoote
Papua

**Papua** stoht fir:

* Papua, d Bevelkerig uf Neiginea un e Dail Nochberinlse, wu Papua-Sproche schwätze
* Papua-Sproche, alli autochthone Sproche, wu u Neiginea un e Dail Nochberinlse gschwätzt wäre, wu nit auschtronesisch 
* Papua-Neiginea, e unabhängiger sidpazifische Staat in dr Oschthelfti vu Neiginea
* Papua, aini vu dr vier Regione z Papua-Neiginea
* Papua, aini vu dr zwoo indonesische Provinze z Wescht-Neiginea
* Papua Barat, aini vu dr zwoo indonesische Provinze z Wescht-Neiginea
* Territorium Papua, e auschtralischi De-facto-Kolonialbsitzig (1902–1949)
Affoltern im Emmental

**Affoutere** (amtlech *Affoltern im Emmental*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Affoutere ligt im Ämmitau. D Gmeindsflächi bsteit us 73,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 19,8 % Waud u 6,8 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Wauterswiu, Düreroot, Sumiswald, Rüegsou, Heimiswiu u Winige.

## Gschicht
Affoutere isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261/63 aus *Affolterra*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Trachsuwaud ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,2 % gläge.

## Religion
87,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 12,8 %, CVP 0,8 %, EVP 9,1 %, FDP 5,1 %. GLP 3,2 %, GP 3,0 %, SP 9,8 %, SVP 49,7 %, Suschtigi 6,5 %.

Gmeindspresidänt vo Affoutere isch dr Jürg Stalder (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1212 Ywohner 98,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,1 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Affoutere ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.affolternimemmental.ch
* 

## Fuessnote
Dorfbach (Muttenz)

Dr **Dorfbach** z Muttez isch e lokale Bach gsi, wo bis in s 20. Joorhundert offe in sim historische Bachbett zmidz dur s Dorf gflosse, denn iidoolt worden isch und hüte zum e groosse Däil im ene Graabe oder under Druck dur Roor zum Rhii gfüert wird.

## Gschicht
### D Kwelle
In de Hööchene über Muttez het s meereri Kwelle, won e Däil drvo scho vor langer Zit gfasst worde si und dur Tüchle, das häisst usgehöölti Baumstämm wo inenandergsteckt worde si, d Dorfbrünne gspiist häi. Am Nordosthang vom Wartebärg isch d Arbogastkwelle, wo d Brünne an dr Burggass versorgt het, vom Hang unden am früenere Schiessblatz isch s Wasser vo dr Geispelkwelle in d Brünne an dr Geispelgass gflosse, das vom Fuulebach in dr Brunne an dr Baaselgass und d Ängedaalkwelle, wo vom Waldrand gege d Schönmatt chunnt, het d Brünne im Dorfbach nooche gspiist.

### Dr Dorfbach
S Dorf het sich im Dorfbach nooch entwigglet, s Ooberdorf oobe an dr Arbogast-Chille und s Underdorf undedraa. Bis zum Aafang vom 20. Joorhundert isch dr Dorfbach offe in sim ursprünglige Bachbett bi dr Gämpegass dur s Ooberdorf am Abhang gflosse, denn um d Chille ume und in dr Eebeni näbe dr Hauptstrooss gege Nord-Nordoste zum Hardwald. Im Underdorf het s bi Hoochwasser immer wider Überschwemmige gee.

1760 het mä dr Bach unden am Dorf gege Weste in d Richdig vo dr Birs abgläitet und so s Wasser zum Bewässere vo de Fälder im Norde vo dr hütige St. Jakobsstrooss chönne bruuche.

Über e Bach het s doo und dört e chliises Brüggli ghaa, aber d Buure si vilmol mit iire Wääge äifach duure gfaare. Für Fuessgänger het s Stääg us Holz gee. Wie suuber s Wasser gsi isch, do drüüber git s die underschiidligste Mäinige. Noch em Hans Bändli sig s Wasser ganz klaar gsi und Forälle sige din umegschwumme. Aber es si au Hüüsli über em Bach baut gsi und d School vo dr Metzgerei bim Restorant Wartebärg. Die het d Schlachtäbfäll äifach in Bach iine gläitet, wo si denn im Räche bim Lindebrunne blibe hänge si. Us em Ooberdorf sige Änte aabegschwumme und häige die Abfäll gfrässe. D Buure häi au d Gülle vilmol in Bach iine gläitet.

1911 het mä dr Bach afo iidoole und het so e seer bräiti Haupstrooss überchoo. In dr zwäite Helfti vom 20. Joorhundert isch dr Dorfbach in en anderi Richdig abgläitet worde und isch iidoolt sit dr Hüslimattstrooss dur s Ooberdorf under em Kirchblatz gflosse, dr Baaselstrooss und denn dr Münchestäinerstrooss nooch in d Birs. Wil d Roor aber nid wit gnueg gsi sin, zum au noch starke Gwidder alles Wasser chönne abfüere und s Bachwasser au immer wider in d Abwasserkanalisazioon iinegflosse isch, het mä 2009 afo blaane, dr Bach wider umzläite. Hüte fliesst er vo dr Chille us dr Burggass und dr Bräitistrooss nooch im ene offene Graabe, denn im ene Roor vo dr Roothuusstrooss dur d Chirchmatt und vo dört in Rhii.

## Weblink
* ''Dorfbach'' auf heimatkunde-muttenz.ch
* ''Nie mehr «Land unter»: So will Muttenz den Dorfbach bändigen '' Artikel uf basellandschaftlichezeitung.ch vom 25. Mai 2018

## Fuessnoote
Amsoldingen

**Asudinge** (amtlech *Amsoldingen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Asudinge ligt am Asudingersee. D Gmeindsflächi bsteit us 62,3 % langwirtschaftlecher Flächi, 22 % Waud, 7 % Sidligsflächi u 8,7 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Asudinge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1175 aus *Ansoltingen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,9 % gläge.

## Religion
87 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 6,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,7 %, CVP 1,4 %, EVP 4,8 %, FDP 3,8 %. GLP 5,9 %, GP 6,7 %, SP 12,1 %, SVP 46,0 %, Suschtigi 5,6 %.

Gmeindspresidäntin vo Asudinge isch d Esther Siegenthaler (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 767 Ywohner 96,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,7 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr bärntütsch Dialäkt vo Asudinge ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.amsoldingen.ch
* 

## Fuessnote
Arch

**Aarch** (amtlech *Arch*) isch e Ywonergmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Aarch ligt am rächte Stade vor Aare ar Grenze zum Kanton Solothurn. Vor Gmeindsflächi wärde 53,2 % landwirtschaftlech bbruucht, 29,2 % si Waud, 12,3 % Sidligsflächi u 5,3 % süschtigi Flächi.

## Gschicht
Aarch isch im Jahr 1236 zum erschte Mal gnennt worde aus *Archo*.

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Büre ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 8 % gläge.

## Religion
70,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 15,7 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2019 het s das Ergebnis ggää: SVP 45,7 %, BDP 12,8 %, SP 9,0 %, FDP 6,5 %, glp 8,5 %, GPS 8,3 %, EVP 2,1 %, CVP 0,9 %, Piratä 1,1 %, PdA 1,1 %, EDU 0,9 %

Gmeindspräsidäntin vo Aarch isch d Barbara Eggimann (BDP) (Stang 2021).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1588 Ywohner 94,6 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,5 % Französisch u 0,6 % Italienisch.

Dr bärndütsch Dialäkt vo Aarch ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.arch-be.ch
* 

## Fuessnote
Arni BE

**Aarni** (amtlech *Arni BE*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Aarni ligt imene Hochtau am Biglebach, am Rand vom Arnimoos. D Gmeindsflächi bsteit us 68,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 25,6 % Waud, 5,4 % Sidligsflächi u 0,1 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Landiswiu, Obertau, Grosshöchette, Bigle u Wauggringe.

## Gschicht
Aarni isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1185 aus *Arne*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,4 % gläge.

## Religion
87,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 4,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,2 %, CVP 0,1 %, EVP 3,1 %, FDP 4,1 %. GLP 3,3 %, GP 6,1 %, SP 7,3 %, SVP 52,7 %, Suschtigi 8,1 %.

Gmeindspresidänt vo Aarni isch dr Kurt Rothenbühler (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 990 Ywohner 97 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Aarni ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.arnibe.ch
* 

## Fuessnote
Attiswil

**Attiswiu** (amtlech *Attiswil*) esch e politischi Gmeind im Verwautigschreiis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwiiz.

## Geografi
Attiswiu legt am Jurasüdfuess. D Gmeindsflächi besteit us 52,9 % langwertschaftlecher Flächi, 35,9 % Waud, 10,9 % Sedligsflächi und 0,4 % söschtiger Flächi. 

## Gschicht
Attiswiu esch zom erschte Mol gnennt worde im Johr 1364 aus *Attenswile*. Bes zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zom Bezirk Wange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Der Osländeraateil esch 2010 be 7 % gläge.

## Religion
72,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Be de Nationaurotswahle 2011 het s das Ergebnis gää: BDP 18,8 %, CVP 1,3 %, EVP 1,8 %, FDP 9,2 %, GLP 3,6 %, GP 4,1 %, SP 19,0 %, SVP 36,6 %, Söschtigi 5,6 %.

Gmeindspresidänt vo Attiswiu esch der Gaudenz Schütz (Stang 2019).

## Wirtschaft
D Arbeitsloosigkeit esch im Johr 2011 bi 2,3 % gläge.

## Sproch ond Dialäkt
Bir Vouchszöig 2000 hei vo de 1334 Ywohner 94,6 % Dütsch aus Houptsproch agäh, 0,4 % Französisch und 1,1 % Italienisch.

Der Dialäkt vo Attiswiu ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.attiswil.ch
* 

## Fuessnote
Auswil

**Ousu** (amtlech *Auswil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Ousu ligt im Oberaargau im Schwizer Mittuland. D Gmeindsflächi bsteit us 84,1 % langwirtschaftlecher Flächi, 11,7 % Waud u 4,1 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Madiswiu, Gummiswiu, Huttu, Roorbachgrabe u Roorbach.

## Gschicht
Ousu isch zum erschte Mal gnennt worde 855-860 aus *Ouvistwilare*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,7 % gläge.

## Religion
87,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 7,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 19,4 %, CVP 1,5 %, EVP 3,3 %, FDP 3,2 %. GLP 3,4 %, GP 6,5 %, SP 6,0 %, SVP 47,5 %, Suschtigi 9,2 %.

Gmeindspresidänt vo Ousu isch dr Willy Horisberger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 505 Ywohner 99,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää.

Dr Dialäkt vo Ousu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 014.JPG|Rössli Ousu
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 024.JPG|Gmeindshuus
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 012.JPG|Chornspicher
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 003.JPG|Hermandinge
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 026.JPG|Ortsiigang vo Aerbollige
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 034.JPG|Chornspicher z Aerbollige
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 047.JPG|Aerbollige
 

## Weblink

* www.auswil.ch
* 

## Fueßnote
Bangerten

**Bangerte** (amtlech *Bangerten*) isch es Dorf un en ehmalegi politeschi Gmeind im Verwautigschreis Seeland vom Kanton Bärn ir Schwyz.

## Geografi
Bangerte ligt uf em Rapperswiuer Plateau im Schwizer Mittuland. D Gmeindsflächi het us 63,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 31,8 % Waud u 4,5 % Sidligsflächi bstange. D Nachburgmeinde si Schüne, Ifwiu, Züzwiu u Rapperswiu gsi.

## Gschicht
Bangerte isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1263 aus *Bongarthen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört. Sit em 1. Jänner 2016 isch Bangerte dur e Fusion Teil vo de Gmeind Rapperswiu, wo früecher zum Bezirk Aarbärg ghört het.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,4 % gläge.

## Religion
81,6 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,4 %, CVP 0,6 %, EVP 0,9 %, FDP 5,5 %. GLP 5,2 %, GP 6,1 %, SP 11,9 %, SVP 43,2 %, Suschtigi 5,2 %.

Gmeindspresidänt vo Bangerte isch dr Ernst Hofer gsi (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 158 Ywohner 93,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää un 1,9 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Bangerte ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 026.JPG|de Ortsiigang vo Bangerte
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 053.JPG|s Gaschthuus Loie
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 056.JPG|es Riguhuus
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 047.JPG|s Füürwehrmagazin


## Weblink

* 

## Fuessnote
Bannwil

**Baau** oder **Baawu** (amtlech *Bannwil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Baau ligt am linke Stade vor Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 46,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 39,8 % Waud, 8,8 % Sidligsflächi u 4,6 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Niderbipp, Schwaarzhüsere, Arwange, Grabe, Berken, Walliswiu u Oberbipp.

## Gschicht
Baau isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1262 aus *Benwile*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,7 % gläge.

## Religion
77,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,2 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,5 %, CVP 1,9 %, EVP 1,7 %, FDP 7,1 %. GLP 1,8 %, GP 4,9 %, SP 18,2 %, SVP 38,0 %, Suschtigi 7,9 %.

Gmeindspresidänt vo Baau isch dr Rolf Reber (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 637 Ywohner 96,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,5 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Baau ghört zum Hochalemannisch.

## Literatur
* Einwohnergemeinde (Hrsg.): *Bannwil*, 1993

## Weblink

* www.bannwil.ch
* 

## Fuessnote
Bargen BE

**Baarge** (amtlech *Bargen*) isch e Ywohnergmeind im Verwautigschreis Seeland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Baarge isch es Strassedorf am Hagneckkanal. D Gmeindsflächi si 70,1 % landwirtschaftlech gnutzte Bode, 18,8 % Waud, 7,6 % Sidligsflächi u 3,5 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Chaunech, Sisele, Wauperswiu, Chapele, Arbäärg u Radufinge.

## Gschicht
Baarge isch zum erschte Maau im Jahr 1228 aus *Bargen* gnennt worde. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarberg ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateeu isch 2010 bi 7,9 % gläge.

## Religion
83,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 8 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2019 het s das Ergebnis ggää: SVP 40,3 %, SP 12,8 %, BDP 14,0 %, GPS 10,0 %, EDU 3,7 %, FDP 3,5 %, glp 6,3 %, EVP 4,7 %, Piraten 1,2 %.

Gmeindspresidänt vo Baarge isch dr Hansjörg Weber  (Stang 2021).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 918 Ywohner 95,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,8 % Italienisch.

Dr bärndütsch Dialäkt vo Baarge ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 186.JPG|Chiuche vo Baarge
Datei:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 187.JPG|Innenaasicht vor Chiuche
Datei:2012-07-18-Regiono Arbergo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 185.JPG|Riguhuus


## Weblink

* www.bargen-be.ch
* 

## Fuessnote
Etter

En **Etter** isch im Süüddütsche d Bezäichnig für e Haag mit Door um e middelalterlige Ort gsi. Im Geegesatz zu de Stedt, wo riich gnueg gsi si, zum Stadtmuure baue, het s um d Dörfer ume mäistens Hääg us Büsch oder Palisaade ghaa. In dr Dreifälderwirtschaft het s au um jeede vo de drei Fluerdäil Summerfäld, Winterfäld und Brachfäld e Haag gee, wil mä uf ene, wenn si grad nid aapflanzt gsi si, s Vee gwäidet het.

Wo dr Etter mit sine Door duure isch, het au e juristischi Bedütig ghaa. Im Middelalter und in dr früeje Nöizit isch er vilmol die politischi Gränze gsi zwüschen em Beriich, won e zuenige Hofmark rächtlig zueständig gsi isch («Hoofmark im Etter dinne», «Grichtsbarkäit im Etter dinne») und däm, wo s Landgricht vom Landesheer zueständig gsi isch. Do häi öbbe d Hoofmarksamtsmanne de Landsgricht-Amtsmanne Stroofdääter usgliiferet.

Im Zämmehang mit em Etter wird au vilmol dr Begriff *Falldoor* erwäänt. Das isch e Door über e Faarwääg dur e Haag gsi, wo vo sälber zuegfalle isch, bsundrigs dört, wo mä e Dorf vo de Fälder ussedra het welle zudue wägen em Vee uf dr Wäid.  Bi Dörfer, won e zuenigi Hoofmark bildet häi, häi früener die Beamte vom Landesfürst vilmol nume bis an s Falldoor döfe choo. 

*Etter* bezäichnet hüte au s Kärngebiet von ere Ortschaft (öbbe bi „Baulandbriis im Ortsetter“).

## Kwelle
* Grammatisch-kritisches Wörterbuch der Hochdeutschen Mundart: zeno.org
* Etter im Schwizerische Idiotikon, Band I, Spalte 597

## Fuessnoote
Bäriswil BE

**Bäriswiu** (amtlech *Bäriswil*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bäriswiu isch es Dorf im Schwizer Mittuland. D Gmeindsflächi bsteit us 46,2 % langwirtschaftlecher Flächi, 41,5 % Waud, 11,6 % Sidligsflächi u 0,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Hingubank, Chrouchtu, Urtene-Schömbüeu u Matstette.

## Gschicht
Bäriswiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 861 aus *Perolteswilare*, 1310 *Berolswile*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Buurdlef ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6 % gläge.

## Religion
79,5 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 21,1 %, CVP 1,7 %, EVP 2,7 %, FDP 5,8 %. GLP 5,4 %, GP 9,2 %, SP 16,2 %, SVP 29,7 %, Suschtigi 8,2 %.

Gmeindspresidänt vo Bäriswiu isch dr Alois Eisenring (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1027 Ywohner 97 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1 % Französisch u 0,5 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bäriswiu ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Ehemaliges Schulhaus Dorfstrasse 2 Bäriswil.jpg|Ehemaligs Schuelhus, hüt Restaurant
Keramikwerkstatt Röhrerhütte Hubelweg 12 Bäriswil.jpg|Röhrehütte Bäriswiu, ehemaligi Töpferei
Bauernhaus Hubelweg 4 Bäriswil.jpg|Burehus


## Literatur
* Andreas Heege/Andreas Kistler/Walter Thut: *Keramik aus Bäriswil. Zur Geschichte einer bedeutenden Landhafnerei im Kanton Bern und ihrer handwerklichen Geschirrproduktion*. Bern 2011 (Schriften des Bernischen Historischen Museums, Band 10)

## Weblink

* www.baeriswil.ch
* 

## Fuessnote
Bätterkinden

**Bätterchinge** (amtlech *Bätterkinden*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Ämmitau im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bätterchinge ligt am linke Stade vo Ämmi am Änd vom Limpachtau. D Gmeindsflächi bsteit us 62,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 24,7 % Waud, 10,7 % Sidligsflächi u 1,9 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Äflige, Froubrunne, Limpach, Schaluune, Utzischdorf, Wiuer, Zielebach im Kanton Bärn un Ätige, Biberischt, Gerlafinge, Chüttigkofe, Chibberg-Buechi, Lohn-Ammannsegg, Lüterkofe-Ichertswiu im Kanton Solothurn.

## Gschicht
Bätterchinge isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1261 aus *Beturchingen*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,9 % gläge.

## Religion
73,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 20,8 %, CVP 1,5 %, EVP 2,8 %, FDP 6,6 %. GLP 5,7 %, GP 8,7 %, SP 22,0 %, SVP 25,7 %, Suschtigi 6,2 %.

Gmeindspresidänt vo Bätterchinge isch dr Beat Linder (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 2,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2700 Ywohner 94,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,6 % Französisch u 0,6 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bätterchinge ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:Kirche Baetterkinden Friedhof.jpg|Reformierti Chiuche
Datei:Baetterkinden Bauernhaus Nr39 2.jpg|Buurehuus


## Literatur
* Jürg Schweizer: *Bätterkinden.* In *Kunstführer durch die Schweiz. Band 3.* Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1982, S.&nbsp;331-332.

## Weblink

* www.baetterkinden.ch
* 

## Fuessnote
Beatenberg

**Baatebärg** (amtlech *Beatenberg*) isch e Ywonermiind im Verwaltigskreis Inderlache-Oberhasli im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Baatebärg isch e Kurort am Südhang über em Thunersee. D Gmiindsflächi bsteit us 33,4 % langwirtschaftlecher Flächi, 51,9 % Waud, 3,8 % Sidligsflächi u 10,9 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Baatebärg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1275 aus *super rupes,* 1281 *ob den fluen,* 1357 *Sant Beaten berge*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmiind zum Bezirk Inderlache ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 12,9 % gläge.

## Religion
74 % vo de Ywoner si evangelisch-reformiert, 9,2 % si römisch-katholisch (Stand 2000).

## Politik
Bi de Nationalraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,7 %, CVP 0,6 %, EVP 5,4 %, FDP 4,2 %. GLP 3,6 %, GP 6,1 %, SP 9,9 %, SVP 46,5 %, Suschtigi 10,0 %.

Gmiindspresidänt vo Baatebärg isch dr Christian Grossniklaus (Stand 2013).

## Wirtschaft
D Arbitslosigkiit isch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Volkszellig 2000 hii vo de 1279 Ywoner 92,7 % Tütsch als Houptsprach aaggää, 0,9 % Französisch u 0,5 % Italiänisch.

Dr Dialäkt vo Baatebärg ghört zum Höchschtalemannisch.

## Bilder

Datei:Beatenberg ref Kirche.jpg|Reformierti Chilche
Datei:Beatenberg.jpg|Purehuus


## Weblink

* www.beatenberg.ch
* 

## Fuessnote
Nolwenn Leroy

D **Nolwenn Leroy** (* 28. Septamber 1982 z'Saint-Renan, Finistère) ìsch a frànzeescha Sàngera, üs bretonnischa Àbstàmmung. Ìhra rìchtiga Nàmma ìsch Nolwenn Le Magueresse. Nolwenn ìsch a tràditionneller bretonnischer Vornàmma.

## Kìndheit un Jugend
Ìhra Vàter, dr Jean-Luc Le Magueresse, ìsch a Profi-Füeßbàller gsìì. Ìhra Müeter heißt Muriel Leroy.

Wahrend ìhrer Kìndheit hàt sa ìn verschìedena Ortschàfta glabt: Kersaint-Plabennec un Guingamp, ìn dr Bretagne, un aui ìn dr Pàrissergegend un ìn Nordfrànkrìch. Ànna 1993, wo sa elf Johr àlt gsìì ìsch, hàn ìhra Eltra gscheida; noh ìsch sa mìt ìhrer Màmma un ìhrem Schweschter Kay uf Saint-Yorre (Allier) ge wohna.

Ìn dr Schüel, z'Vichy, ìsch sa ìn ìhrem Müsiklehrer ufgfàlla: ar hàt ìhra Tàlant scho gmerkt ghàà un uf sim Rot hàt sa dernoh Giiga fànga-n-à lehra. Mìt drizeh Johr àlt, hàt sa ìm Wettbewerb „Les écoles du désert“, vum Gschaft „Cora“, a Priis gwunna: a humànitära Reis vu Gao bis Timbuktu, ìm Mali.

Ànna 1998/1999 ìsch sa a Johr uf Hamilton, ìm Ohio (USA), ge studiara, dur dr Rotary Club.

## Kìnstlerischer Laweslàuif
D Nolwenn Leroy hàt ìhra Kàrriera ìn dr „Star Academy“, a Television-Gsàngwettbewerb, ààgfànga. Sechs Monet làng ìsch sa ìm Gsàngunterricht vum dr Profassera Armande Altaï gsìì. Dernoh ìsch sa àn dr zweita Star Academy ààgnumma worra. Àm 21. Dezamber 2002 ìsch sa àls erschta üssakumma. Dur dia Erfàhrung hàt sa mìt beriahmta Kìnschtler känna sìnga, wia zum Beispiel dr Lionel Ritchie, dr Roch Voisine, d Lara Fabian, d Isabelle Boulay, d Vanessa Carlton, d Laura Pausini, dr Umberto Tozzi, dr Calogero, dr Gérald De Palmas, dr Patrick Bruel, dr Patrick Fiori...

Àm 4. März 2003 ìsch ìhra erschta Album üssakumma: „Nolwenn“, wo ìn 600 000 Exemplàra verkàuift worra ìsch. Dr erscht Single, "Cassé", hàt bsundersch a großer Erfolg bikumma.

Ìn sim zweita Album, „Histoires Naturelles“, üssakumma àm 5. Dezamber 2005, hàt d Nolwenn Leroy àm Textschriiwa mìtgmàcht.

D Sangera hàt aui mehrera Tour gmàcht, fer ìn beriahmta Spektàkelsàla vor ìhrem Publikum ge sìnga. 

Àm 6. Dezamber 2010, ìsch s Album „Bretonne“ üssakumma. Do zeigt d Nolwenn Leroy ìhra bretonnischa Àbstàmmung: sa sìngt tràditionella keltischa Liader, ìn regionàla Sproch, wia zum Beispiel „Tri Martolod“. 's ìsch a rìesiger Erfolg gsìì: 1,2 Milliona Exemplàra vu dam Album sìn verkàuift worra.

## Diskografie

## Referanz
Bellmund

**Bämung** (amtlech *Bellmund*, franz. verautet *Belmont*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Biel/Bienne im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bämung isch es Dorf im Seeland südlech vo Biel. D Gmeindsflächi bsteit us 54,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 32,8 % Waud u 12,6 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Poort, Jäiss, Meerzlige, Hermerige, Sutz-Lattrige u Ipse.

## Gschicht
Bämung isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1107 aus *Bellus mons*, 1228 *Belmunt*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Nidou ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,9 % gläge.

## Religion
70,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 17 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,0 %, CVP 2,4 %, EVP 2,9 %, FDP 16,6 %. GLP 8,3 %, GP 5,8 %, SP 16,6 %, SVP 26,9 %, Suschtigi 5,5 %.

Gmeindspresidänt vo Bämung isch dr Ivo Suter (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1221 Ywohner 89,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 6,2 % Französisch u 1,6 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bämung ghört zum Hochalemannisch.

## Literatur
* Christoph Zürcher (Red.): *Bellmund. Unsere Gemeinde*. Bellmund 1992

## Weblink

* www.bellmund.ch
* 

## Fuessnote
Belprahon

**Belprahon** (Franc-comtois [bɛpraˈvɔ̃], dütsch verautet *Tiefenbach*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärner Jura im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Belprahon isch es Dorf ar Nordsite vom Grand Val (Le Cornet). D Gmeindsflächi bsteit us 40,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 54,4 % Waud u 4,9 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Moutier, Roches, Grandval u Eschert.

## Gschicht
Belprahon isch zum erschte Mal gnennt worde im 12. Jh. (1673-83 *Belpravon*). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4 % gläge.

## Religion
48,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 39,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 4,3 %, CVP 17,0 %, EVP 1,5 %, FDP 11,1 %. GLP 1,1 %, GP 1,2 %, SP 20,4 %, SVP 29,6 %, Suschtigi 13,8 %.

Gmeindspresidänt vo Belprahon isch dr Michel Leuenberger (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 328 Ywohner 6,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 88,1 % Französisch u 1,8 % Italienisch.

Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Belprahon isch wahrschynlech ir erschte Heufti vom 20. Jh. uusgstorbe. 

## Biuder

Datei:Belpraho lernejo 195.JPG|Dorfschueu
Datei:Belprahon 196.JPG|Buurehuus
Datei:Belprahon Croix-Blanche (Blanka Kruco) 199.JPG|Restaurant «Croix-Blanche»
Datei:Belprahon vilagha puto 198.JPG|Dorfbrunne


## Weblink

* www.belprahon.ch
* 

## Fuessnote
Berken

**Berke** (amtlech *Berken*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Berke isch es Dörfli am rächte Stade vor Aare. D Gmeindsflächi bsteit us 52,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 30,7 % Waud, 10,7 % Sidligsflächi u 5,7 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Grabe, Heimehuse, Waliswiu bi Wange, Walliswiu bi Niderbipp u Baau.

## Gschicht
Berke isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1272 aus *Berinkon*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Wange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2 % gläge.

## Religion
94,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,5 %, CVP 0,0 %, EVP 0,0 %, FDP 2,9 %. GLP 4,4 %, GP 0,1 %, SP 0,0 %, SVP 67,5 %, Suschtigi 6,6 %.

Gmeindspresidänt vo Berke isch dr Hans Geissbühler (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei auui 51 Ywohner Dütsch aus Houptsprach aaggää.

Dr Dialäkt vo Berke ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.berken.ch
* 

## Fuessnote
Bettenhausen BE

**Bettehuuse** (amtlech *Bettenhausen*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Bettehuuse ligt im Altachetal im Oberaargou. D Gmeindsflächi bsteit us 67,7 % langwirtschaftlecher Flächi, 22,5 % Waud, 9,6 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Hermiswil, Herzogenbuchsee, Ochlenberg, Steinhof u Thörigen.

## Gschicht
Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Wange ghört. Am 1. Januar 2011 het d Nachburgmeind Bolodinge (*Bollodingen*) mit Bettehuuse fusioniert.

Bettehuuse isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1335 aus *Bettenhusen*, Bolodinge im Jahr 1266 aus *Bolathingen*.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3,2 % gläge.

## Religion
82 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 19,5 %, CVP 0,4 %, EVP 1,1 %, FDP 5,3 %. GLP 4,2 %, GP 3,9 %, SP 20,3 %, SVP 38,6 %, Suschtigi 6,7 %.

Gmeindspresidänt vo Bettehuuse isch dr Andreas Rhyn-Willi (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 475 Ywohner 98,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää u 0,9 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Bettehuuse ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.bettenhausen.ch
* 
* 

## Fuessnote
Bleienbach

**Bleiebach** (amtlech *Bleienbach*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Zue Bleiebach ghööre s Dorf Bleiebach und dr Wiiler Oberbützberg. D Gmeindsflächi bsteit us 57,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 33,2 % Waud, 7,9 % Sidligsflächi u 1,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Langete, Lotzu, Rütschele, Ochleberg, Töörige u Tuunstette.

## Gschicht
Bleiebach isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1194 aus *Blaichinbach*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Aarwange ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 5,2 % gläge.

## Religion
81,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 10,1 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,0 %, CVP 1,0 %, EVP 2,6 %, FDP 6,4 %. GLP 4,7 %, GP 3,0 %, SP 18,6 %, SVP 47,1 %, Suschtigi 3,6 %.

Gmeindspresidänt vo Bleiebach isch dr Daniel Benevento (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,6 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 722 Ywohner 95,7 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,7 % Französisch u 0,7 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bleiebach ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 301.JPG|Schueuhuus
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 306.JPG|Riguhuus im Dorfzentrum
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 312.JPG|Houptstrass
Datei:2012-03-17-Supra Argovio (Foto Dietrich Michael Weidmann) 308.JPG|Alts Holzhuus im Dorfzentrum


## Literatur
* Valentin Binggeli: *Dorfbuch von Bleienbach*, Dorfverein Bleienbach (Hrsg.), 1994
* Peter Eggenberger: *Bleienbach*, Staatlicher Lehrmittelverlag, 1994, ISBN 3-258-04963-7

## Weblink

* www.bleienbach.ch
* 

## Fuessnote
Bleiken bei Oberdiessbach

**Bleike** (amtlech *Bleiken bei Oberdiessbach*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz gsi, wo zum 1. Jänner 2014 mit de Gmeind Oberdiessbach fusioniert het.

## Geografi
Zu Bleike ghööre d Wiiler Chiuch, Eggle, Leen, Ober- und Niderbleike. D Gmeindsflächi bsteit us 58,4 % landwirtschaftlecher Flächi, 36,1 % Waud, 5,3 % Sidligsflächi u 0,3 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Buechouterbärg, Faarni, Bränzikofe, Heerblige u Diessbech.

## Gschicht
Bleike isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1337 aus *Bleikon*. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,3 % gläge.

## Religion
85,4 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,4 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 7,1 %, CVP 1,0 %, EVP 0,8 %, FDP 4,4 %. GLP 4,5 %, GP 2,9 %, SP 8,6 %, SVP 53,6 %, Suschtigi 17,1 %.

Gmeindspresidänt vo Bleike isch dr Pietro Valsangiacomo (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,5 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 378 Ywohner 97,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,3 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Bleike ghört zum Hochalemannisch.

## Weblink

* www.bleiken.ch
* 

## Fuessnote
Blumenstein BE

**Blumistei** (amtlech *Blumenstein BE*) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.

## Geografi
Blumistei ligt im im Stocketau und im obere Gürbetau. Zue dr Gmeind ghööre s Dorf Blumistei und d Wiiler Wäsemli, Eschli, Gasse, Rüdeli, Lochmannsbüel, Reckenbühl, Bodezinge und Tannebüel. D Gmeindsflächi bsteit us 49,6 % langwirtschaftlecher Flächi, 38 % Waud, 3,9 % Sidligsflächi u 8,5 % süschtigi Flächi. 

## Gschicht
Blumistei isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1305 aus *Bluomenstein*. Tannebüel isch bis 1859 e eigeständigi Gmeind gsii.

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Thun ghört.

## Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3 % gläge.

## Religion
83,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 5 % si römisch-katholisch (Stang 2000).

## Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 15,5 %, CVP 0,7 %, EVP 5,9 %, FDP 4,3 %. GLP 4,8 %, GP 5,4 %, SP 13,5 %, SVP 42,2 %, Suschtigi 7,7 %.

Gmeindspresidäntin vo Blumistei isch d Regula Hänni (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,2 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1192 Ywohner 97,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,2 % Italienisch.

Dr Dialäkt vo Blumistei ghört zum Hochalemannisch.

## Biuder

Datei:Kirche Blumenstein05048.jpg|Reformierti Chiuche
Datei:Kirche Blumenstein Innenansicht03497.jpg|Innenaasicht vor Chiuche
Datei:Blumenstein BE Switzerland wanderwege.JPG|Wanderwägwiiser


## Literatur
* Walter Rothacher: *Chronik von Kirche und Dorfschaft Blumenstein.* 4. Auflage, Selbstverlag, Blumenstein 1981.
* Doris Amacher: *Blumenstein und Pohlern. Ein Wanderführer zu ländlicher Architektur.* (Schweizerische Kunstführer, Band 666/667). Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1999, ISBN 3-85782-666-5.

## Weblink

* www.blumenstein.ch
* 
* 

## Fuessnote
Selim II.

Dr **Selim II.** (* 30. Mai 1524; † 13. Dezämber 1574 z Konstantinopel) isch vo 1566 bis zu sim Dood Sultan vom Osmanische Rich gsi. Wil er Alkohol e chli z gärn gha het, het er dr Biinaame *Sarhoş Selim*, „Selim dr Süffel“ überchoo.

## Regierig
Dr Selim isch dr erst osmanisch Sultan gsi, wo sich nid sälber um d Regierig kümmeret het, das het er sim Schwiigersoon, em Groosswesir Sokollu Mehmed Pascha überloo. Er het im Topkapı-Palast Fester gfiirt und vil Wii gsoffe, und in dr Forschig wird er für alkoholchrank ghalte. Am Aafang vo sinere Regierigszit het er mit alle Nochberstaate Friide gmacht. Er het im Sinan befoole, d Selimiye-Moschee z Edirne baue. Er het islamischi Missionäär uf Indonesie gschickt, zämme mit 30'000 Janitschare, wo die asiatische islamische Staate häi sälle understütze. 
1571 het er Züpere lo eroobere und zwäi Joor druf Tunesie.

Er isch am 15. Dezämber 1574 bsoffe umgheit und umchoo.

## Litratuur
* Ferenc Majoros, Bernd Rill: *Das Osmanische Reich 1300-1922. Die Geschichte einer Großmacht*. Marix, Wiesbaden 2004, ISBN 3-937715-25-8.
* Josef Matuz: *Das osmanische Reich. Grundlinien seiner Geschichte*. 4. Auflage. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 3-534-20020-9.
* Nicolae Iorga: *Geschichte des Osmanischen Reiches. Nach den Quellen dargestellt.* 5 Bände, Verlag Perthes, Gotha 1908-1913, Nachdruck Frankfurt/Main 1990.
* Gabriel Effendi Noradounghian: *Recueil d’actes internationaux de l’Empire Ottoman 1300-1789.* Tome I. Paris, Neufchâtel 1897. Reprint: Kraus, Nendeln 1978, ISBN 3-262-00527-4.

## Fuessnoote


## Weblingg

* https://web.archive.org/web/20130624133000/http://www.tuerkenbeute.de/kun/kun_bio/Selim2_de.php Badischs Landesmuseum, Karlsrueh: *Selim II.*