open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Köngen

**Kengga** (schwäb. *Kengga* ['keŋgɐ], adjektivisch *Kenggamor* (mit *m*, weil dor Nãma aus *Kenkhaem* endsdanda isch), dt. *Köngen* ['køŋgn̩], wäaga dor Schreibong ao falsch als ['køŋən] ausgsbrocha) isch a Gmaende em Landgraes Esslenga en Bada-Wirttabärg.

## Geografi
Kengga leid uff dor lengga Seid vom Näggor, am wäschdlicha Hang vom Daal. Nåchborgmaendena send Deizisao em Norda, Wärnao em Nordoschda, Wendleng em Sidoschda, Ondorẽseng em Sida ond Denggadårf em Wäschda (älle Landgraes Esslenge).

D Gmarkong sezzd sich zsẽma aus 32,8 % landwirdschafdlichor Fleche, 5,9 % Wald, 13,6 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschdichor Fleche.

## Gmaendeglidorong
Zo Kengga ghaerd dor Flägga Kengga ond a graesora Ãzahl vo Aussidlorheef: d Birkeheef, d Buachaheef, d Erlaheef, d Kempflorheef, dor Lerchahoof, d Riedhef, d Rotheef, dor Seehof, dor Daalhoof ond d Wangaheef; dorzua kommd no dor Wohnblazz Aldabärg.

## Aus dor Gschiichd
Kengga isch zomm aerschda Mål anna 1075 erweend wårda. Ibor saene Grenza naus isch Kengga bekannd wäaga saem remischa Kaschdäll *Grinario*. D aerschde Ausgrabonga hend schao anna 1783 ondorm Oboramdmã Rosor schdaddgfonda. Zwischa Kengga ond Wendleng gåd d *Ulrichsbrugg* ibor dor Näggor. Baud hådd dui 1602-1604 dor bedeidende wirddabärgische Hofbaumåeschdor Heinrich Schickhardt. Bis 1975 isch dor ganze Vorkehr ibor dui Brugg ganga. Jetzt isch-se fir Radfahror ond Fuasgengor resärvird ond mor kã se en ällor Rua ãgugga. 

## Verwaldong
Kengga hådd sich mit dor Stadt Wendleng zomm Gmaendevorwaldongsvorband Wendleng mit Sitz en Wendleng zsẽmagschlossa.

Birgermåesdor isch dor Otto Ruppaner.

### Wahla
Ergebnis vo de Landdaagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Vorãsdaldonga

D graesda Vorãsdaldong z Kengga isch äll Jår dor Bfengsdmärgd. Är fangd am Samsdich vårr Bfengsda ã ond gåd bis Bfengsdmẽdich. Bsuachd wird där Märgd jedesmål vo an de 30.000 Leid aus dor ganza Omgäbong. Nåch zwåe Jår Zwangspaus wäaga Corona hådd-or 2022 widor mid-m gleicha Ãdrang sdaddgfonda. 

## Dialekt
Dor Dialekt vo Kengga ghaert zom Middlschwäbischa.

## Fuasnood


## Weblink

* www.koengen.de
Lenningen

**Lẽnnenge** (dt. *Lenningen*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Lẽnnenge leit am Rand vo dr Schwäbische Alb uf 397 bis 827 Meter Heh. Nochbergmoede send Wisestoeg em Oschte (Landkroes Geppenge), Remerschdõẽ ond Grabestette em Side (boede Landkreis Reutlingen), Weiler em Weschte, Aoe em Nordweschte ond Bissenge ond Neidlenge em Norde (älle Landkroes Esslenge). Mit me ganz kloene Stroefe L ẽnnenge au no an Weschderhõẽ (Alb-Done-Kroes).

D Gmarkong setzt sich zemme ous 80,4 % Landwirtschaftsfleche, 74 % Wald, 18,7 % Sidlongsfleche ond 2,2 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Lẽnnenge gheret d Ortsdoel Gueteberg (mit em Weiler Krebsstoe), Oberlẽnnenge (mit em Ortsdoel Haochwang), Schlattstall, Schopfloch ond Onderlẽnnenge (mit em Ortsdoel Brucke ond dr Diepoldsburg)

## Gschicht
Lẽnnenge ischt entstande am 1. Januar 1975 dur d Fusion vo Gueteberg, Oberlẽnnenge (mit Hochwang ond Schlattstall), Schopfloch ond Onderlẽnnenge (mit Brucke).

## Verwaltong
Lẽnnenge hot sich mit dr Gmoe Weiler ond dr Stadt Aoe zom *Gmoeverwaltongsverband Lẽnnenge* mit Sitz en Lẽnnenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Michael Schlecht.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Lẽnnenge ghert zom Schwäbisch.

## Fueßnote


## Weblink

* www.lenningen.de
Lichtenwald

**Lichdawald** (dt. *Lichtenwald*) isch a Gmaende emm Landgraes Essleng, Bada-Wirddabärg. S hådd  Aewooner (Stand: ).

## Geografi
Lichdawald leid uff dor Haeche vomm Schurwald. Nochborgmanedena send emm Wäschda Balmerschweiler, emm Siida Reichabach, emm Oschda Äborschbach ond Uigna, emm Norda Schorndorf ond emm Nordwäschda Wenderbach.

D Gmarkong setzt sich zsẽma ous 10,9 % Landwirtschaftsfleche, 30,4 % Wald, 4,2 % Sidlongsfleche ond 0,1 % sonschticher Fleche.

## Gmaendeglidorong
Zo Lichdawald ghaered dia zwåe Ortsdåel Hägalaoh ond Thomashaard.

## Gschiichd
Lichdawald isch endsdanda zomm 1. Januar 1971 duch dor Zsẽmaschluss vo Hägalaoh ond Thomashaard.

## Verwaltong
Lichdawald hådd sich mit de Gmaendena Balmerschweiler, Haochdorf ond Reichabach zomm *Gmaendeverwaldongsverband Reichabach* mit Sitz en Reichabach zsẽmagschlossa.

Schuldes isch dor Ferdinand Rentschler.

## Liddoratur
Dor August Lämmle hådd enn saem Gedichdband "Es leiselet im Holderbusch" de båede Flägga durch je a schwäbischs Gediichd a humorisdischs Denggmal gsezzd. Är schildered då drenn zomm oena (S. 88ff) d graosa Schbarsamkaed enn Hägalaoh, dui må s Läaba uff dor karga Haeche vomm Schurwald midd sich bråchd hådd, ond zomm andora (S.95ff), wia onn guadglaebichor Holzbauor vo Thomashaard beim Vorkaofa vo saem Holz enn Essleng baes iborvordåeld wårda-n isch. 

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dor Dialäggd vo Lichdawald isch Niidorschwäbisch.

## Weblink

* www.lichtenwald.de

## Fueßnote
Großbettlingen

**Graoßbeddlenge** (dt. *Großbettlingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Graoßbeddlenge leit em Vorland vo dr Schwäbische Alb. Nochbergmoede send Nirtenge em Nordoschte, Friggehouse em Oschte, Grafeberg (Landkroes Reitlenge) em Side, Bempflenge em Sidweschte ond Altdorf em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 9,7 % Landwirtschaftsfleche, 2,4 % Wald, 5,6 % Sidlongsfleche ond 0,2 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Graoßbeddlenge gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Graoßbeddlenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1356 als *in maiori Betlingen*.

## Verwaltong
Graoßbeddlenge hot mit dr Stadt Niirdenge ond dr Gmoene Bõẽnge, Ẽnsenge, Friggehouse ond Wolfschluege a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Martin Fritz.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Graoßbeddlenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.grossbettlingen.de

## Fueßnote
Frickenhausen (Württemberg)

**Friggahausa** (dt. *Frickenhausen*) isch a Gmaende em Landgraes Esslenga en Bada-Wirttaberg. D Gmaende håd  Aewohner (Stand: ).

## Geografi
Friggahausa leid am Albtraof sidlich vo Nirdeng. Nåchbergmaendena send Nirdeng em Norda, Beira em Oschda, Neiffa ond Kohlberg em Sida (älle Landgraes Essleng) sowie Gråfabärg (Landgraes Reidleng) em Wäschda.

D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 21,7 % Landwirtschaftsfleche, 12,1 % Wald, 12,9 % Sidlongsfleche ond 1,2 % sonschticher Fleche.

## Gmaendegliderong
Zo Friggahausa ghaerd d Ortsdåel Friggaausa, Laesahofa ond Tischard.

## Gschiichd
Friggahausa wird aom aerschda Mål gnennt em 14. Jårhondord als *Frickenhusen*.

## Verwaldong
Friggahausa håd mit dor Stadt Niirdeng ond de Gmaendena Oberbõẽng, Ondorẽseng, Graoßbeddleng ond Wolfschluaga a Verwaldongsgmaeschafd veraebardt.

Dr Schuldes isch dr Simon Blessing.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dor Dialäggd vo Friggahausa ghaerd zom Zendralschwäbischa.

## Weblink

* www.frickenhausen.de

## Fueßnote
Neckartailfingen

**Neggerdaelfenge** (dt. *Neckartailfingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Neggerdaelfenge leit rond 25 sidlich vo Stuegert am Negger. Nochbergmoede send Oechtal em Norde, Nirtenge em Oschte, Altdorf em Side, Neggerdẽnzlenge em Sidweschte ond Schloedorf em Weschte (älle Landkroes Esslenge).

D Gmarkong setzt sich zemme ous 18,8 % Landwirtschaftsfleche, 6,1 % Wald, 7,8 % Sidlongsfleche ond 2,2 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Neggerdaelfenge gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Neggerdaelfenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1090 als *Tagelvingen*.

## Verwaltong
Neggerdaelfenge hot sich mit dr Gmoene Aldorf, Alderiet, Bempflenge, Neggerdẽnzlenge ond Schloedorf zom *Gmoeverwaltongsverband Neggerdẽnzlenge* mit Sitz en Neggerdẽnzlenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Gerhard Gertitschke.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Neggerdaelfenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.neckartailfingen.de

## Fueßnote
Neckartenzlingen

**Neggerdẽnzlenge** (dt. *Neckartenzlingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Neggerdẽnzlenge leit em Neggerdal an dr Mendong vo dr Erms in den Negger, rond 25 Kilometer sidlich vo Stuegert ond 10 Kilometer nerdlich vo Reitlenge. Nochbergmoede send Neggerdaelfenge, Altdorf, Bempflenge, Reitlenge, Bliazhausa, Alderiet ond Schloedorf.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 14,2 % Landwirtschaftsfleche, 12,4 % Wald, 9,9 % Sidlongsfleche ond 1,7 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Neggerdẽnzlenge ghert s Dorf Neggerdẽnzlenge ond dr Ortsdoel Hammetweil.

## Gschicht
Neggerdẽnzlengeischt zom erschte Mol gnennt worde om s Johr 1080 als *Tuntzlingen*.

## Verwaltong
Neggerdẽnzlenge hot sich mit dr Gmoene Aldorf, Alderiet, Bempflenge, Neggerdaelfenge ond Schloedorf zom *Gmoeverwaltongsverband Neggerdẽnzlenge* mit Sitz en Neggerdẽnzlenge zammegschlosse.

D Schuldese ischt d Melanie Gollert.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Neggerdẽnzlenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.neckartenzlingen.de

## Fueßnote
Neidlingen

**Neidlenge** (dt. *Neidlingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Neidlenge leit em mittlere nerdlichen Vorland vo dr Schwäbische Alb im obere Dal vo dr Lindach, eschtlich vom Randecker Maar. Nochbergmoede send Weile em Side ond em Norde (Landkroes Esslenge), Gruibenge ond Wisestoig em Oschte (boede Landkroes Geppenge), Lẽnnenge em Sidweschte ond Bissenge em Weschte (boede Landkroes Esslenge).

D Gmarkong setzt sich zemme ous 23,7 % Landwirtschaftsfleche, 24,6 % Wald, 4,7 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Neidlenge gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Neidlenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 797 als *Nitlinga*.

## Verwaltong
Neidlenge hot mit dr Stadt Weile ond dr Gmoene Bissenge, Holzmade ond Ohmde a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Klaus Däschler.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Neidlenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.neidlingen.de

## Fueßnote
Neuffen

**Neiffe** (dt. *Neuffen*) ischt a Stadt em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Neiffe leit rond 27 Kilometer sidlich vo Stuegert am Fueß vom Haueneiffe am Nordrand vo dr Schwäbische Alb. Auf em Gmoedgebiet leit dr Jusi, mit 673 m dr gröschde Vulkanberg vo dr Alb. Nochbergmoede send Friggehouse em Norde, Beire em Nordoschte, Weiler em Oschte, Hilbe ond Dettenge em Side, Metzenge ond Kohlberg em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 39,4 % Landwirtschaftsfleche, 22,3 % Wald, 10,5 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Neiffe gheret d Stadtdoel Kabbis (dt. *Kappishäusern*) ond Neiffe.

## Gschicht
D Burg Haueneiffe ischt om 1100 entstande.

## Verwaltong
Neiffe hot mit dr Gmoene Beire ond Kohlberg a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Matthias Bäcker.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Neiffe ghert zom Schwäbisch.

## Bekannde Leit, wo mit Neiffe ztue hend
* Gottfried von Neifen (* ogfähr 1212, † ogfähr 1270), Ridder ond Minnesänger

## Weblink

* www.neuffen.de

## Fueßnote
Oberboihingen

**Bõẽnga** (dt. *Oberboihingen*) isch a Gmaende em Landgraes Esslenga en Bada-Wirttabärg.

## Geografi
Bõẽnga leid am Näggor, ogfär 20 km sideschtlich vo Schduagord. Nåchborgmaendena send Wendleng em Norda, Kircha em Oschda, Nirdeng em Sida ond Ondorẽseng em Nordweschda.

D Gmarkong sezzd sich zsẽma aus 16,1 % landwirdschafdlichor Fleche, 2,9 % Wald, 6,9 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschdichor Fleche.

## Gmaende
Zo Bõẽnga ghaerd dor Flägga Bõẽnga ond s Hofguad Dachahausa. D Aewohnorzahl leid därzeid bei äbbes ibor 5300. 

## Aus dor Gschiichd
Em 12. Jåhrhondord wärded em Codex Hirsaugiensis zomm aerschda Mål on Eberhard de Buggingen *Boehenga* ond saene båede Briador Erkinbertus ond Bertholdus gnennt. Bõẽnga isch on aldwirttabärgischor Flägga ond isch en dor Reformazio evangelisch wårda. A bsondors schees Haus isch s alde Pfrendhaus, jezzd Pfarrhaus; s schdammd vo 1467 ond isch s eldeschde Pfarrhaus em ganza Landgraes Esslenga. Em Flägga håesd-mor dees Haus ao dor "Haoatwiel". 

## Verwaldong
Bõẽnga hådd mid dor Schdadd Nirdeng ond de Flägga Ondorẽseng, Friggehausa, Graosbeddleng ond Wolfschluaga a Verwaldongsgmaenschafd voraebard.

Birgermåeschdor isch dor Torsten Hooge.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdaagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäggd
Dor Dialekt vo Bõẽnga isch Middlschwäbisch.

## Weblink

* www.oberboihingen.de

## Fuasnood
Ohmden

**Ohmde** (dt. *Ohmden*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Ohmde leit sideschtlich von Stuegert. Nochbergmoede send Schlierbach, Hattehofe, Zell (älle im Landkroes Geppenge) ond Holzmade ond Kirche (boede im Landkroes Esslenge).

D Gmarkong setzt sich zemme ous 13 % Landwirtschaftsfleche, 6,6 % Wald, 3,6 % Sidlongsfleche ond 0,3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Ohmde ghert s Dorf Ohmde ond d Hef Lindehof ond Dalhof.

## Gschicht
Ohmde ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1125 em Rotulus San Petrinus.

## Verwaltong
Ohmde hot mit dr Stadt Weile ond dr Gmoene Bissenge, Holzmade ond Neidlenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Martin Funk.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Ohmde ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.ohmden.de

## Fueßnote
Owen

**Aoa** ['aoɐ̃] (offiziälla deidscha Schreibweis *Owen*) isch a Sdadd em Landgraes Esslenga en Bada-Wirddabärg. Se håd  Aewohner (Stand: ).

Wäaga dor bsondora Aussbråch vom Ordsnāma gegenibor dor offiziälla Schreibweis wird "Owen" enzwischa em Duden exdra erweend. D Aehaemische weered sich gega d falscha Aussbråch mid demm Värsle: "Auen für die Schlauen, Owen für die Doofen".

## Geografi

Aoa leid em Daal vo dor Laudor ondor dor Burg Teck, em middlora Vorland vo dor Schwäbischa Alb. Nochbergmaendena send Deddenga em Norda, Bissenga em Oschda, Lennenga ond Weiler em Siida ond Beira em Wäschda (älle em Landgraes Esslenge). Dor Bärg vo dor Burg Teck ond dor Hohabol dorvor send Vulkankegl vom vorloschena Schwäbischa Vulkan. 

D Gmarkong sezzd sich zsẽma aus 25,8 % Landwirdschafdsfleche, 8,6 % Wald, 6,3 % Sidlongsfleche ond 0,4 % sonsdichor Fleche.

## Gmaendegliderong
Zo Aoa ghaerd d Sdadd Aoa ond d Burg Teck.

## Gschicht
Aoa wird zom aerschdamål gnennd em Jår 1261 enn-ra Urkond vom Klosder Salem am Bodasee. Em 13. ond 14. Jårhondord håd Aoa onder de Härzeg von dor Teck a Bliadezeid gheed, abor am End hend-se wäaga ire Schulda 1385 d Sdadd an d Wirddabärgor vorkaofa miasa. Em Jår 1525, em Baurakriag, isch d Burg Teck nondorbrennd wårda ond isch seiddem nemme uffbaud wårda. (Dees was-mor haed siid, dor Turm ond d Gaststädde, gåd uff dor Schwäbische Albvorae zrugg.) Mid dor Reformazio em Herzogtum Wirddaberg isch Aoa evangelisch wårda. Ănna 1899 håd Aoa on Eisabãāschluss griagd, må d "Teckbã" vo Kirchhaem nåch Oborlennenga ferdich wårda isch.

## Wirdschafd ond Vorkeer
Aoa håd a ausglichena Wirdschafdssdrugtur mid viile Middlsdandsbedriib. Älle Aekaofsmegllichkaeda firr dor Alldag send vorhanda. Landwirdschafdliche Bedriib biaded bsondore "Biosphärenprodukte" ã, weil Aoa zomm Biospärareservat Schwäbischa Alb ghaerd. Dor Fremdavorkeer sbiild a wichdicha Roll, vor ällem am Wochaende, wenn aus Sduagord ond Omgäbong ozäliche Ausfliglor Richdong Alb ond Burg Teck ausschwermed. 
Durch d "Teckbā" isch Aoa äll Sdond mid Kirchhaem vorbonda. Dord kā-mor diräggd en d S1 nåch Sduagord omsdeiga.

## Verwaltong
Aoa håd sich mit de Gmaendena Lennenga ond Weiler zom *Gemeindeverwaltungsverband Lenningen* mit Sitz en Lennenga zsẽmagschlossa.
Birgormmåesdore isch d Verena Grötzinger.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialägdt
Dor Dialägd vo Aoa isch Zendralschwäbisch. 

## Weblink

* www.owen.de

## Fueßnote
Plochingen

**Blocheng** oder **Blochenga** (dt. *Plochingen*) isch a Schdadd em Landgraes Essleng en Bada-Wirttabärg.

## Geografi
Blocheng leit ogfär 20 Kilometer sideschdlich vo Stuagort am Zsẽmafluss vom Näggor omd vo dor Fils. Nåchborgmaendena send Essleng em Nordwäschda, Balmerschweiler em Nordoschda, Reichabach em Oschda, Haochdorf em Sidoschda, Wärnao em Sida, Deizisao em Sidwäschda ond Albach em Wäschda (älle Landgraes Essleng). Vom Ordsdåel Schdombahof aus håd-mor a wondorscheena Aussichd uff d Schwäbischa Alb. 

D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 8,1 % Landwirtschaftsfleche, 19,6 % Wald, 15,9 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschdichor Fleche.

Blocheng isch außorordendlich vorkehrsginschdich gläaga: S leid zom oena an de Bãlinia Schduagord-Ulm ond Schdugord-Dibeng, ond håd mid dor S1 on S-Bã-Ãschluss nåch Schduagord. Zom andora leids an dor vierschburicha B10 nåch Schduagord ond an dor äbafalls vierschburicha B313, dui må a diräggda Vorbendong zor Audobã A8 Schduagord-Ulm härschdelld. Außordem isch dor Näggor bis Blocheng fir d Schifffahrd ausbaud. 

## Gmaendeglidorong
Zo Blocheng ghaerd d Schdadd Blocheng, onda em Daal gläaga, ond dor Ortsdåol Schdombahof (Stumpenhof), der må nåch-m Zwåeda Wäldgriag oborhalb vo Blocheng am Schurwaldhang baud wårda isch. 

## Gschiichd
Blocheng isch zom aerschda Mål gnennt wårda em Jår 1146 als *Blochingen*.

## Vorwaldong
Blocheng håd sich mid de Gmaendena Albach ond Deizisao zom *Gmaendevorwaldongsvorband Blocheng* mid Sitz en Blocheng zsẽmagschlossa.

Birgormåeschdor isch dor Frank Buß.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäggd
Dor Dialäggd vo Blocheng ghaerd zom Middlschwäbischa.

## Weblink

* www.plochingen.de

## Fuaßnoda
Reichenbach an der Fils

**Reichebach** (dt. *Reichenbach an der Fils*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Reichebach leit rond 25 Kilometer sideschtlich vo Stuegert an dr Fils. Nochbergmoede send Balmerschweiler, Blochenge, Lichtewald ond Haochdorf (älle Landkroes Esslenge) ond Eäberschbach (Landkroes Geppenge)

D Gmarkong setzt sich zemme ous 5,9 % Landwirtschaftsfleche, 14,8 % Wald, 9,7 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Reichebach gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Reichebach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1268.

## Verwaltong
Reichebach hot sich mit dr Gmoene Balmerschweiler, Haochdorf ond Lichtewald zom *Gmoeverwaltongsverband Reichebach* mit Sitz en Reichebach zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Bernhard Richter.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Reichebach ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.reichenbach-fils.de

## Fueßnote
Schlaitdorf

**Schloedorf** (dt. *Schlaitdorf*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Schloedorf leit uf me Hecherugge zwisch em Schebuech ond em Neggerdal em Vorland vo dr Schwäbische Alb. Nochbergmoede send Oechtal em Norde, Neggerdaelfenge em Oschte, Neggerdẽnzlenge ond Alderiet em Side (älle Landkroes Esslenge) ond Walddorfhäslach (Landkroes Reitlenge) em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 15,8 % Landwirtschaftsfleche, 10,7 % Wald, 4,2 % Sidlongsfleche ond 0,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Schloedorf gheret koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Em Johr 1088 wird dr Albericus de Sleithdorf gnennt.

## Verwaltong
Schloedorf hot sich mit dr Gmoene Aldorf, Alderiet, Bempflenge, Neggerdaelfenge ond Neggerdẽnzlenge zom *Gmoeverwaltongsverband Neggerdẽnzlenge* mit Sitz en Neggerdẽnzlenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Dietmar Edelmann.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Schloedorf ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.schlaitdorf.de

## Fueßnote
Neuhausen auf den Fildern

**Nuihausa** (['nuıhousɐ], amdlich *Neuhausen auf den Fildern*) isch a Gmaende em Landgraes Essleng en Bada-Wirttabärg ond ghaerd dåmid zom Ballongsraom "Middlorer Näggor". Frijor håd-mor gelägendlich ao schärzhafd "Kaddolisch-Nuihausa" gsaed, em Ondorschid zom andora Nuihausa, "Häfnor-Nuihausa" em Åechdaal, ao em Graes Essleng gläaga. Nuihausa isch nåch-m Zwåeda Wäldgriag wia älle Flägga uff dor Fildor sdarg gwaggsa ond håd schon lengor mae wia 10.000 Aewohnor. 

## Geografi
Nuihausa leid ogfär 15 Kilometer sidesdlich vo dor Sdaddmidde vo Stuagert uf dor Haochfleche vo dor Fildor. Nåchborgmaendena send Oschtfildora em Norda, Denggadårf em Nordosda, Ondorẽseng em Sidosda, Wolfschluaga em Sida ond Fildorsdadd em Wäschda (älle Landgraes Essleng).

D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 26,4 % Landwirtschaftsfleche, 10,7 % Wald, 15 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschdichor Fleche.

Nuihausa leid diräggd an dor Audobã A8 Sduagord - Ulm ond håd on åegena Audobããschluss. Blos weniche Kilomedor wäsdlich vo Nuihausa isch dor Landesflughafa Sduagord zom fenda. En de näggsde Jår soll d S-Bå vo Fildorsdadd bis Nuihausa vorlengored wärda. So leid dor Flägga außorordendlich vorkehrsgensdich. Uff dor andore Seid isch-or deswäaga ao zemmlich sdarg mid Lärmemmissiona belasded. 

 
## Gmaendeglidorong
Nuihouse isch a gschlossenor Flägga ohne weidore Ordsdåel.

## Gschiicht
Nuihausa isch zom aersda Mål em Jår 1153 erwehnd wårda. Näaba Wärnao isch Nuihausa dor oenziche weidore Flägga em heidicha Landgraes Essleng, där må d Reformazio edd midgmachd håd. 

## Vorwaldong
Nuihausa isch ganz sälbsdendich ond ghaerd zo koenora Verwaldongsgmaenschafd.

Birgermåeschdor isch dr Ingo Hacker.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäggd
Dor Dialäggd vo Nuihausa ghaerd zom Zentralschwäbischa.

## Weblink

* www.neuhausen-fildern.de

## Fueßnoda
Notzingen

**Notzenge** (dt. *Notzingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Notzenge leit im eschliche Doel vom Landkroes Esslenge in ere Dalsenke. Nochbergmoede send Haochdorf em Norde, Eäberschbach em Nordoschte, Wärnao em Weschte, Schlierbach em Oschte ond Kirche em Side.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 20 % Landwirtschaftsfleche, 7,2 % Wald, 5,2 % Sidlongsfleche ond 0,2 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Notzenge ghert s Dorf Notzenge ond dr Ortsdoel Wellenge.

## Gschicht
Notzenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1077/1078 als *Notzingin*.

## Verwaltong
Notzenge hot mit dr Stadt Kirche ond dr Gmoe Deddenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Sven Haumacher.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Notzenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.notzingen.de

## Fueßnote
Unterensingen

**Ondorẽseng** ([ondǒ|'rẽ:seŋ], amdlich *Unterensingen*) isch a Gmaende em Landgråes Esslenga en Bada-Wirddabärg, ogfär 30 km sidesdlich vo Sduagord.  Dor Flägga håd (2017) fasd gnao 5.000 Aewonor. 

## Geografi ond Vorkehr
Ondorẽseng leit uff dor lengga Seid vom Näggor. Nåchbergmaendena send Kengga em Norda, Wendleng em Osda, Boenga em Sidosda, Nirdeng em Sida, Wolfschluaga ond Nuihausa em Wäsda ond Denggadårf em Nordwäsda (älle Landgraes Essleng).

Ondorẽseng leid an dor B313 Blocheng-Dibeng. Bis zor Audobã A8 Sduagord-Mincha send-s blos weniche Kilomedor. 

D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 14,6 % Landwirtschaftsfleche, 8,4 % Wald, 7,6 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonsdichor Fleche. En frijore Jårhondord håd dor Näggor efdors mid Haochwassor dor Flägge iborschwemmd, aber seid-or ănna 1841 begradichd wårda isch, weid seldenor. Nåch-m Haochwassor 1978 håd-mor graose Schutzmaura baud, om Schäda durch dor Näggar fir emmor auszomschliasa. 

## Gmaendeglidorong
Zo Ondorẽseng ghaerd s Dorf Ondorẽseng ond s Gheft Lendahof.

## Aus dor Gschiicht
Dor Nãma vom Flägga kommd vo "Anso" här (des moend "Flägga vo dor Sibb vom Anso"), ond isch a alemannischa Grendong. On Flägga mid-m Nãma "Ensenga" wird zom aersda Mål ärweend em Jår 1124. Mor kã edd gnao saga, ob dådormid s haediche Oborẽseng odor s haediche Ondorẽseng gmoend isch (Ondorẽseng isch haed on Sdadddåel vo dor Nåchborsdadd Nirdeng). Båede Flägga hend abor scho emmor zom Amd Teck ghaerd, ond so vom Ãfang ã ao zom aldwirddabärgischa Besitz. Durch d Reformaziõ isch Ondorẽseng, wia d ganza wirddabägische Gẽged dromrom, evangelisch wårda. Durch dor Bau vo dor Bãsdregge Sduagord-Dibeng håd a ganz nuia Zeid ãgfanga, ond Indusdri håd sich em Flägga ãgsiidled. 

Haed isch Ondorẽseng on Flägga mid-ra ausorodendlich guada wirdschafdlicha Infrastruktur ond-ra blos minimala Arbeidslosaquode vo ondor 2%. 

## Verwaldong
Ondorẽseng håt mit dor Sdadd Niirdeng ond mid de Gmaendena Boenga, Friggahausa, Graosbeddleng ond Wolfschluaga a Verwaldongsgmaeschafd ausgmachd.

**Birgermåeschdor** isch dor Sieghart Friz.

**Wahla**
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäggd
Dor Dialäggd vo Ondorẽseng ghaerd zom Zendralschwäbischa, wia där vom ganza Landgraes. 

## Weblink

* www.unterensingen.de

## Fuasnoda
Weilheim an der Teck

**Weile** (dt. *Weilheim an der Teck*) ischt a Stadt em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Weile leit nerdlich vom Albtrauf em Vorland vo dr mittlere Schwäbische Alb. Nochbergmoede send Holzmade, Oechelberg, Gruibingen, Neidlenge, Bissenge ond Kirche.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 66,9 % Landwirtschaftsfleche, 24,3 % Wald, 19,3 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Weile gheret d Stadtdoel Hepisau (mit Landheim, Lichteneck ond Michaelshof) ond Weile (mit dr Weiler Häringen, Herzogenau ond Pfundhardt).

## Gschicht
Weile ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 769.

## Verwaltong
Weile hot mit dr Stadt Weile ond dr Gmoene Bissenge, Holzmade, Neidlenge ond Ohmde a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Johannes Züfle.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Weile ghert zom Schwäbisch.

## Leit
* Christian Scheufele (1884-1915), deitscher Bildhauer

## Weblink

* www.weilheim-teck.de

## Fueßnote
Wendlingen am Neckar

**Wendleng** (schwäb. ['wẽndleŋ], haochdeitsch beaeflussd *Wendlenga* ['wẽndleŋɐ], dt. *Wendlingen am Neckar*) isch a Schdadd em Landgraes Esslenga en Bada-Wirttabärg.

## Geografi
Wendleng leid ogfär 20 Kilometer sideschtlich vo Stuagort, då må d Lauter en dor Näggor naegåd. Nåchbergmaendena send Kengga em Nordwäschda, Wärnao em Nordoschda, Kircha em Sidoschda, Oborboeng em Sida ond Ondorẽseng em Wäschda (älle Landgraes Esslenga). Wendleng leid em Vorland vo dor Schwäbischa Alb.

D Gmarkong sezzd sich zsẽma aus 24,3 % landwirdschafdlichor Fleche, 4,1 % Wald, 20,5 % Sidlongsfleche ond 2,5 % sonschdichor Fleche.

## Gmaendeglidorong
Zo Wendleng ghaerd s frijore Wendleng mid-m Weilor Bodlshofa ond s frijore Ondorboeng. Die drei Dåel send enzwischa älle zsẽmabaud.

## Aus dor Gschiichd
S heidiche Wendleng isch zomm 1. April 1940 durch d Fusio vom alda Wendleng mit Onderboeng endschdanda. Wendleng isch on aldwirttabärgischor Flägga gwäa ond 1539 en dor Reformazio evangelisch gwårda. Ondorboeng isch katholisch bliiba, weil-s en dor Reformazionszeid de Härra vo Wärnao ghaerd håd. Am 15. Dezembor 1964 hådd Wendleng dor Tidl Sdadd vorlija griagd. 

## Verwaltong
Wendleng hådd sich mit dor Gmaende Kengga zom *Gmaendevorwaldongsvorband Wendleng* mit Sitz en Wendleng zsẽmagschlossa. Wendleng ond Kengga send so guad wia zsẽmabaud, blos dass no dor Näggor zwischa båede Gmaendena durchgåd. 
Schuldes isch dor Steffen Weigel.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdaagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäggd
Dor Dialäggd vo Wendleng ghaerd zomm Middlschwäbischa.

## Weblink

* www.wendlingen.de

## Fuasnood
Wernau (Neckar)

**Wärnao** (dt. *Wernau*) ischt a Stadt em Landkroes Esslenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Wärnao leit uf dr rechte Seit vom Negger, rond 25 km eschtlich vo Stuegert. Nochbergmoede send Deizisao em Nordweschte, Blochenge em Norde, Haochdorf em Oschte, Notzenge em Sidoschte, Kirche em Side, Wẽndlenge ond em Weschte Kẽnge em Sidweschte (älle Landkroes Esslenge).

D Gmarkong setzt sich zemme ous 19 % Landwirtschaftsfleche, 10,4 % Wald, 13,6 % Sidlongsfleche ond 3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Wärnao gheret d Stadtdoel Pfauhausen ond Steinbach (mit em Weiler Freitagshof).

## Gschicht
Wärnao ischt entstande em Johr 1938 dur d Fusion vo Pfauhouse ond Stõẽbach.

## Verwaltong
Wärnao ghert zue koenere Verwaltongsgmoeschaft.

Dr Schuldes ischt dr Armin Elbl.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Wärnao ghert zom Schwäbisch.

## Literatur
* Baumann, Michael: *Wernau am Neckar, 1938–1988* aus der Reihe Archivbilder, Sutton Verlag 2010, ISBN 978-3-86680-648-1.
* Ferdinand Schaller: *Pfauhausen und Steinbach: Wernau am Neckar in alten Tagen*. Sutton Verlag, Erfurt 2009, ISBN 978-3-86680-344-2.
* *Der Landkreis Esslingen* – hrsg. vom Landesarchiv Baden-Württemberg i.&nbsp;V. mit dem Landkreis Esslingen, Jan Thorbecke Verlag, Ostfildern 2009, Band 2, Seite 477, ISBN 978-3-7995-0842-1.
* Anton Denzinger, Diether Hauber: *Wernau: 700 Jahre Pfauhausen und Steinbach 1276–1976*. Gottlieb & Osswald, Kirchheim 1976.

## Weblink

* www.wernau.de

## Fueßnote
Wolfschlugen

**Wolfschluaga** (['volfʃluɐ̃gɐ̃] (dt. *Wolfschlugen*; adjektivisch mit Umlaut *wolfschliagor* ['volfʃliɐ̃gǒr]) isch a Gmaende em Landgraes Essleng en Bada-Wirttabärg. D Gmaende håd  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
 

Wolfschluaga leid uff dor Fildor. Nochborgmaedena send Nuihausa em Norda, Ondorẽseng em Osda, Niirdeng em Sidosda, Aechtal em Sidwäsda ond Filderstadt em Wäsda (älle Langraes Essleng). Vo Wolfschluaga ond saenor Omgäbung aus håd-mor nåch Siida on weida Ausbligg auf d Schwäbischa Alb.

D Gmarkong setzt sich zsẽma aus 17,9 % Landwirdschaftsfleche, 4,8 % Wald, 7,4 % Sidlongsfleche ond 0,1 % sonsdicher Fleche.

## Wirdschafd ond Vorkehr
Älle wichdiche Aekaofsmeglichkaeda ond Aerichdonga firr dor Alldad send em Flägga då. Ärzd ond a Apotheg send ao vorhanda. Arbeidsblätz geid-s en Handwärksbedriib ond en middlsdändische Bedriib. 

Wolfschluaga isch vor aldors här nåch Niirdeng orientierd. Durch Wolfschluaga durch gåd d Omnibuslinie 74 vom Vorkehrsvorbund Sduagord, vom Bãhof Niirdeng här nach Fildorsdadd-Bärnhausa (dord Ãschluss an d S-Bā-Linia 2 ond 3, ibor dor Flughafa Sduagord nach Sduagord Sdaddmidde) ond weidor nåch Sduagord-Dägorloch (dord Ǎschluss an d Sdaddbã Sduagord). D Omnibuslinie 120 vorbended Wolfschluaga ibor Ostfildern-Nälleng mit dor Graessdadd Essleng.  

## Schuala ond Kircha
En Wolfschluaga isch a Grondschual. Midd-m Nåchborord Nuihausa geids dord a gemaensama Werkrealschual. Älle weidore Schuala geid-s en Niirdeng. 
Wolfschluaga håd drei Kircha: a Evangelische Kirch, a Katholischa Kirch ond a Nuiapostolischa Kirch. 

## Gschiichd
Wolfschluaga isch zom aersda Mål gnennt wårda em Jår 1318. Dor Flägga isch vo Ãfang ã aldwirddabärgisch gwäa. En dor Reformziõ isch-or evangelisch wårda. 

## Verwaltong
Wolfschluaga håd mid dor Stadt Niirdeng ond de Gmaendena Ondorboeng, Ondorẽseng, Friggahausa ond Graosbeddleng a Verwaldongsgmaeschaft voraebard.

Schuldes isch dor Matthias Ruckh.

Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialäggd
Dor Dialäggd vo Wolfschluaga isch Zendralschwäbisch.

## Weblink

* www.wolfschlugen.de

## Fuasnoda
Längenuhr

As **Lengenuur**, **Marinechronometer**, **Schiffschronometer** oder au **Schiffsuur** wärde d Chronometer bezäichnet, wo mä mit ene die geografischi Lengi bestimmt. Erst wo das Instrumänt iigfüert worde isch, isch s mööglig worde, dr Lengigrad uf hoocher See gnau gnueg z bestimme.

## Wie si funkzioniert
Dr Chronometer muess zerst am ene Ort, wo dr Lengigrad von em bekannt isch, mit dr Zit dört sünchronisiert wärde.

Die relativi Änderig vom Lengigrad cha denn bestimmt wärde, wemmä d Zit vom Chronometer mit dr örtlige Zit, wo mä us dr Beobachdig vo dr Sunne und de Stärn cha bestimme, vergliicht. E Zitunderschiid vo vier Minute entspricht eme Lengiunderschiid vo äim Grad.

Es isch also wichdig, ass d Uur vo dr Abräis bis zur Aakumft am neggste Ort, wo mä dr Lengigrad von em kennt, so wenig wie mööglig abwiicht, das häisst, ass d Uur so genau lauft wie mööglig. Uf hoocher See isch s nämlig nid mööglig, ooni modärni technischi Hilfsmiddel die genaui Zit vom Ursprungsort z bestimme.

## Gschicht
S Brobleem vo dr Bestimmig vo dr Lengi uf hoocher See het alli Nazione mit ere Hoochseemarine beschäfdigt. So het mä z Ängland 1714 e Briis usgsetzt für s Lööse vom *Lengibrobleem*, aber alli früeje Konzept si in dr Braxis nid dauglig gsi.

Dr erst, wo Uure baut het, wo gnau gnueg gsi si, isch dr Uuremacher John Harrison gsi. 1735 het er die ersti Uur vorgfüert, sis Konzept het sich aber erst 1759 mit sim vierte Modäll uf bräiterer Basis chönne duuresetze.

Z Ängland het mä d Schiff im spoote 18. Joorhundert mit Lengenuure afo usrüschte, aber erst um 1840 häi braktisch alli Hoochseeschiff e son e Chronometer ghaa. Noch 1829 het mä in vile Hääfe Zitballe installiert, zum s liichter z mache, d Uure z brüefe. Die mäiste Zitballe si in de 1920er wider abgrisse worde, wil s sit 1907 dr Zitzäichesänder gee het, wo me s Zeiche vo witem het chönne umpfoo.

Hützudags bestimmt mä d Posizion vom ene Schiff hauptsächlig mit Hilf vo dr Satellitenavigazion. Mechanischi Schiffsuure si für dä Zwack nüme üüblig, und sisi nume no dekorativ.

## Weblingg
Kap Circoncision

**Kap Circoncision** () isch e Kap im Nordweste vo dr subantarktische  Bouvetinsle. D Insle stoot under norwäägischer Verwaltig. S Kap befindet sich öbbe 5&nbsp;km westlig vom Kap Valdivia, wo dr nördligst Punkt uf dr Insle isch. Es isch am 1. Januar 1739 vom franzöösische Seefaarer Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier entdeckt worde. Langi Zit het mä s für s Nordkap vo dr Terra Australis, em hüpothetische Südkontinänt, ghalte.

## Weblingg
* Carte des Terres Australes, Im Bouvet si historischi Charte vo de „Südländer“ mit em *Cap de la Circoncision* druf
Plymouth

**Plymouth** [] (Kornisch Aberplymm) isch e Stadt in Ängland in dr Groofschaft Devon (Südwestängland).
Es isch scho lang e wichdigi Haafestadt gsi, und isch hüte immer no dr Standort vo dr königlich-britische Marinewärft und vom Marinestützpunkt Devonport im Weste vo dr Stadt, wo dr grösst Marinehaafe in Westöiropa und dr wichdigst Arbetgääber in Plymouth isch. 

D Stadt isch Sitz vom römisch-katholische Bistum Plymouth. Es isch die grössti Stadt am änglische Ufer vom Ermelkanal und die grössti änglischi Stadt südlig vo London.

## Entdeckigsräise vo Plymouth us
Wäge sinere Laag und dr Marinebasis, wo 1691 gründet worde isch, isch Plymouth dr Startort von e Hife Forschigs- und Entdeckigsräise gsi, drunder 
* 1577 für d Wältumseeglig vom Francis Drake,
* 1585 für d Gründig vo dr Kolonii Roanoke under em Richard Grenville, 
* 1620 für d Mayflower, wo si uf Nordamerika gseeglet isch,
* 1768, 1772 und 1776 für d Faarte vom James Cook in Pazifik,
* 1831 für d Wältumseeglig vo dr Beagle mit em Charles Darwin,
* 1966 für d Wältumseeglig vom Francis Chichester.

## Bildli

Datei:Plymouth MKL Bd. 13 1890 (128904676).jpg|Alti Charte vo Plymouth 1890
Datei:Plymouth Drake.jpg|S Dänkmol zu Eere vom Sir Francis Drake uf *The Hoe* (mit ere Wältchugele as Symbol für si Wältumseeglig)
Datei:Plymouth harbour.jpg|Die chlini Haafeschlöise am Barbican, grad bim Sea Aquarium.


## Litratuur
* Ralf Nestmeyer: *Cornwall & Devon. Ein Reisehandbuch.* Michael-Müller-Verlag, Erlangen 2011, ISBN 978-3-89953-604-1.

## Weblingg

* D Internetsite vo dr Stadt (ängl.)
* This is Plymouth (ängl.)
* The Encyclopaedia of Plymouth History (ängl.)

## Quälle
* Bevölkerig vo Ängland und Wales am 30. Juni 2012 (ZIP; 832&nbsp;kB)
Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier

Dr **Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier** (* 14. Januar 1705 us dr Gegend um Pleudihen-sur-Rance; † 1786 z Saint-Malo) isch e franzöösische Seefaarer und Forscher gsi.

## Lääbe
Er het Navigazion studiert und isch 1731 Lütnant in dr franzöösische Indiekompanii, dr *Compagnie des Indes*, worde. 1733 het er dr Compagnie en Expedizioon vorgschlaage mit ere Fregatte und eme gröössere Handelsschiff, zum in dr Südsee Land go finde, wo die äigene Ostindiefaarer chönnte benütze. Er het au verlangt, ass äär sälber Guvernöör vo alle sine zuekümftige Entdeckige wurd si. 

Am 19. Juli 1738 isch er mit dr *Aigle* und dr *Marie* vo Lorient us in See gstoche und het uf d Santa Catarina Island vor dr Küste Brasilie gstüürt. Dört isch er im Oktober aachoo, het sich wider usgrüstet und isch e Moonet spööter gege Südoste gseeglet. Im Dezämber isch er am 45. Bräitigrad gstande, het aber nume en Iisbärg gsee und spööter no Pinguine, won er von ene gschriibe het, ass si wie Änte wurde usgsee, aber mit Flosse.

Ändi Dezämber isch er im Südatlantik zwüsche Iisbärg, 1600 Mäilen äwägg vo jedem bewoonte Land. Am 1. Januar 1739, am drei am Nochmiddag isch e „seer hoochs Land mit Schnee druf“ us em Nääbel erschiine. Er het s für e Vorgebirg vom Südkontinänt ghalte und het em dr Name *Cap de la Circoncision* gee, wil s dr Daag vo dr Beschniidig vom Jesus gsi isch. 

Zwölf Daag lang het er brobiert z lande und isch denn witer gege Oste gseeglet. Wil aber si Mannschaft vom Skorbut befalle gsi isch, het er müesse ufgee. Am 24. Februar isch er am Kap vo dr Guete Hoffnig aachoo und am 24. Juni isch er wider z Lorient gsi. Sine Ufdraggääber het er verzelt, ass es e Südkontinänt zum Pol aane müess gee, wo mä sich nid chänn versorge. 

Är sälber isch vo sinere Faart entdüscht gsi, aver d Lüt häi en bewunderet und geert. Er isch zwäimol, 1750–1752 und 1757–1763, Guvernöör vo Réunion und 1750–1756 vo Mauritius worde. S Land, won er entdeckt het, het spööter dr Naame Bouvet-Insle überchoo; äins vo de Kap im Norde vo dr Insle häisst *[[Kap Circoncision]]*.

## Fuessnoote
Polarkreis

**Polarkräis** säit mä de Bräitikräis, wo uf dr Bräiti vo 66°&nbsp;33′&nbsp;44″ (=&nbsp;66,56°) lige. Im Norde isch das dr nördlig, arktisch Polarkräis und im Süde dr südlig, antarktisch Polarkräis. Uf deene goot d Sunne an de Dääg vo dr Sunnewändi grad nüm uf bzw. grad nüm under. Si häi vom Nord- beziejigswiis vom Südpol dr gliich Abstand wie d Wändikräis vom Ekwator.

Am Polarkräis goot d Sunne am Daag vo dr Summersunnewändi nit under. Die Erschiinig, wo me re Middernachtsunne säit, fallt uf dr Nordhalbchugele mäistens uf e 21. Juni und uf dr Südhalbchugele uf e 21. oder 22. Dezämber. Dr Johannisdaag am 24. Juni isch au mit Fest zur Summersunnewändi verbunde.


Datei:polarkreis inlandsbanan.jpg|Polarkräis an dr Inlandsbahn z Schwede
Datei:Polcirkeln Murjek.jpg|Polarkräis an dr Erzbaan z Schwede
Datei:polarkreis,schweden.jpg|Polarkräis bi Jokkmokk, Schwede
Datei:Juoksenki Napapiiri 2.jpg|Polarkräis in Juoksenki, Finnland, an dr Öiropastrooss 8
Datei:Northern lights at the Arctic Circle.jpg|Polarkräis im Yukon-Territorium, Kanada
Datei:Arctic circle Dalton Highway.jpg|Polarkräis am Dalton Highway, Alaska
Datei:Полярный круг - panoramio.jpg|Polarkräis an dr Strooss Egwekinot&nbsp;– Iultin&nbsp;– Mys Schmidta uf Tschukotka, Russland

Am Daag vo dr Wintersunnewändi goot d Sunne am Polarkräis nit uf. Si fallt uf e Daag, wo uf dr andere Ärdhalbchugele d Summersunnewändi isch.

## Weblingg
Kerguelen

Dr **Kerguelen-Archipel** [] isch e subantarktischi Inselgrubbe im südlige Indische Ozean. Er lit 1.261&nbsp;km östlig vo dr Crozetinsle und 422&nbsp;km nordwestlig vom australische Ussegebiet Heard und McDonaldinsle.

D Inselgrubbe isch Däil vom französische Süd- und Antarktisterritorium. Sit em 19. Joorhundert dräit si dr Naame vo iirem Entdecker, em franzöösische Konteradmiral Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec.

Mit Usnaam vo dr Forschigsstazion Port-aux-Français isch dr Kerguelen-Archipel umbewoont. D Stazion isch 1949 für e permanänt Bedriib iigrichdet worde und lit im Oste vo dr Hauptinsle uf dr Péninsule Courbet, am Golfe du Morbihan.

## Litratuur
* Max Schmid, André Giret: *Kerguelen*. Birkenhalde Verlag, Winterthur 1998, ISBN 3-905172-17-8.
* Jeff Rubin: *Antarctica*. Lonely Planet Publications, Victoria 2000, ISBN 978-0-86442-772-4.
* Jean-Paul Kauffmann: *The Arch of Kerguelen: Voyage to the Islands of Desolation*. Four Walls Eight Windows, 2000, ISBN 1-56858-168-8.
* Robert Eyssen: *HSK Komet – Kaperfahrt auf allen Meeren*. Koehlers Verlagsgesellschaft, Hamburg, ISBN 3-7822-0856-0.
* Patrick Robinson: *Kilo Class*. Wilhelm Heyne Verlag GmbH & Co. KG München, ISBN 3-453-19981-2.
* Alan Sillitoe: *Verschollen – The lost flying boat*. Gustav Lübbe Verlag Bergisch Gladbach 1987, ISBN 3-7857-0472-0.

## Weblingg

* Offizielli Site vom TAAF (franz.)
* Homepage vom staatlige französische Forschigsinstitut z Port-aux-Francais
Bouvetinsel

D **Bouvetinsle** [] () isch en umbewoonti Vulkaninsle im Südatlantik, 2500&nbsp;Kilometer südwestlig vom südafrikanische Kap vo dr Guete Hoffnig. Si isch e norwäägischs *Biland*, e Gebiet wo vo Norwääge abhängig isch aber nid e Däil vom Köönigriich Norwääge isch. D Bouvetinsle ghört zu de Insle uf dr Wält, wo am äinsamste si und wo s am schwiirigste isch, zuen e z choo.

## Geografii
D Insle isch 9&nbsp;km lang und bis 7,5&nbsp;km bräit. Si het e Flechi vo 49&nbsp;km² und uf 93 % von ere het s Gletscher, wo s Wilhelm-II-Plateau usmache. Dr höggst Punkt isch dr 780&nbsp;m hoochi Olavtoppen. Uf dr Bouvetinsle git s kä natürlige Haafe. Nyrøysa (Neu-Sandefjord)  an dr iisfreie Westküste isch die äinzigi Bucht, wo mä cha lande. Si isch öbbe 20&nbsp;m dief. Lande cha mä nume bi Ostwind. Im Südweste lit die chli Insle *Larsøya* vor dr Bouvetinsle.

## Litratuur
* Gerhard Engelmann: *Die Bouvet-Insel. Mit 4 Karten.* In: *Geographische Zeitschrift*. 46, 1940, S.&nbsp;408–424.

## Weblingg

* Subantarktischi Insle (änglisch)
* 
* 

## Fuessnoote
Cartier

**Cartier** bezäichnet:

*   Cartier, e Juwelier- und Uurenundernääme
*   HMCS Cartier, e kanadischs Chriegsschiff in bäiden Wältchrieg
*   Cartier, e U-Baan-Stazioon z Laval

**Cartier** häisse die Ort:

*   Cartier-Insle, en Insle nordwestlig vom australische Festland.
*   Cartier, en Ort in Maniroba, Kanada
*   Cartier, e Chliistadt in Nord-Ontario, Kanada

**Cartier** isch dr Familienaame vo deene Persoone:

*    Carlo Cartier (* 1951), en italiänische Schauspiiler
*    Corinne Cartier (* 1942), e dütschi Schauspiilere
*    Edd Cartier (1914–2008), en amerikanische Illustrator
*    Gallus Cartier OSB (1693-1777) dr Herusgääber vo dr Biblia Sacra vo 1751, dr jünger Brueder vom Germanus C.
*    Germanus Cartier OSB (1690-1749) dr Übersetzer vo dr Biblia Sacra vo 1751, dr Brueder vom Gallus Cartier
*    George-Étienne Cartier (1814–1873), e kanadische Politiker
*    Henri Cartier-Bresson (1908–2004), e franzöösische Fotograf
*    Jacques Cartier (1491–1557), e franzöösische Entdecker
*    Jacques-Theodule Cartier (1885–1942), e franzöösische Juwelier, Brueder vom Louis und vom Pierre
*    Jean-Baptiste Cartier (1765–1841), e franzöösische Violinist und Komponist us dr Klassik
*    Jean-Louis de Cartier de Marchienne, e belgische Baron und Undernäämer
*    Louis de Cartier de Marchienne (-2013), e belgische Baron und Undernäämer, dr Vater vom Jean-Louis de Cartier de Marchienne
*    Louis Cartier, e franzöösische Erfinder vo dr Armbanduur, e Brueder vom Pierre und vom Jacques
*    Pierre Cartier (1878–1964), e franzöösische Juwelier
*    Pierre Cartier  (* 1932), e franzöösische Mathematiker
*    Pierre Cartier  (* 1953), e kanadische Musiker
*    Raymond Cartier (1904–1975)
*    Rudolph Cartier (1904–1994), en ööstriichische Färnseereschissöör
*    Victoria Cartier (Prudença Victorine Cartier; 1867–1955), e kanadischi Organistin, Pianistin und Musikpädagogin
*    Walter Cartier (1922–1995), en amerikanische Boxer und Schauspiiler
Alexandria (Begriffsklärung)

**Alexandria** isch de Name vo mehrere hellenistische Stadtgründige, wo noch em Alexander em Grosse benannt sind, u.&nbsp;a.:
* Alexandria am Kaukasus, e Stadt z Afghanistan (eri Identifizierig isch umstritte)
* Alexandria am Oxus, worschinli Ai Khanoum, Nordafghanistan
* Alexandria Troas, bi Troja a de Ägäis, hüt Provinz Çanakkale, Türkei
* Antiochia (Tigris) und Charax-Spasinu, ehemols Alexandria in Susiana (Alexandria am Tigris), bi Basra, hüt Irak
* Bukephala, ehemols Alexandria-Bukephala am Indus, hüt Pakistan
* Chudschand, ehemols Alexandria-Eschate in Sogdien, hüt Tadschikistan
* Herat, ehemols Alexandria in Afghanistan
* İskenderun, ehemols Alexandria in Syrie, hüt i de Türkei
* Kandahar, ehemols Alexandria in Arachosie, hüt Afghanistan
* Merw, ehemols Alexandria in Margiana, hüt Turkmenistan

**Ort**

z Ägypte:
* Alexandria, di zweitgröschti Stadt vo Ägypte

z Brasilie:
* Alexandria (Rio Grande do Norte)

z Europa:
* Alessandria, e Stadt i de italienische Region Piemont
* Alexandria (Griechenland), e Stadt i de Präfektur Imathia z Griecheland
* Alexandria (Rumänien), e Stadt im rumänische Bezirk Teleorman
* Alexandria (Russland), es historisches Landguet bim Schloss Peterhof (Sankt Petersburg)
* Alexandria (Schottland), e Stadt im schottische Verwaltigsbezirk West Dunbartonshire
* Olexandrija, russisch Alexandrija i de Ukraine

uf Jamaika:
* Alexandria (Jamaika)

z Kanada:
* Alexandria (British Columbia)
* Alexandria (Ontario)

z Südafrika:
* Alexandria (Südafrika)

i de Vereinigte Staate:
* Alexandria (Alabama), im Calhoun County
* Alexandria (Indiana), im Madison County
* Alexandria (Kentucky), im Campbell County
* Alexandria (Louisiana), im Rapides Parish
* Alexandria (Minnesota), im Douglas County
* Alexandria (Clark County, Missouri)
* Alexandria (Nebraska), im Thayer County
* Alexandria (New Hampshire), im Grafton County
* Alexandria (New York), im Jefferson County
* Alexandria (Licking County, Ohio)
* Alexandria (Scioto County, Ohio)
* Alexandria (Pennsylvania), im Huntingdon County
* Alexandria (South Dakota), im Hanson County
* Alexandria (Tennessee), im DeKalb County
* Alexandria (Virginia), im Virginia Beach (city) County
* Alexandria Bay, im Jefferson County, New York
* Alexandria Center, im Jefferson County, New York
* Alexandria Consolidated School District, im Clark County, Missouri - Civil district
* Alexandria Division, im Campbell County, Kentucky - Census designated place
* Alexandria Election Precinct, im Thayer County, Nebraska - Civil district
* Alexandria Junction, im Rapides Parish, Louisiana
* Alexandria Mobile Estates, im Douglas County, Minnesota
* Alexandria Place, im Hillsborough County, Florida
* Alexandria Ward One, im Rapides Parish, Louisiana - Civil district

**Persone:**
* Lorez Alexandria (1929–2001), US-amerikanischi Gospel- und Jazzsängeri
* Nana Alexandria (* 1949), georgischi Schachspileri

**Anderi Sache:**
* Bistum Alexandria-Cornwall, e römisch-katholischi Diözese mit Sitz z Alexandria (Ontario) (Kanada)

* diwärsi Flughäfe, Miine und Pärk i de USA
Dusky Sound

Dr **Dusky Sound** isch e Meerarm im üsserste Südweste vo dr Südinsle vo Nöiseeland. Es isch äänlig wie e norwäägischs Fjord und goot wit in s Innere vom Land iine. Es isch hüte e Däil vom Fiordland National Park.

## Geografie

Dr Dusky Sound isch äine vo de komplexiste vo alle Fjord an dere Küste. Er goot 40&nbsp;km ins Landesinnere und misst an dr bräitiste Stell 8&nbsp;km. Nördlig vom Usgang zur Tasman Sea befindet sich die grössti Insle von ere Inselgrubbe, wo zum Dusky Sound ghört, s Resolution Island. Iiri *Five Fingers Peninsula* schützt d Öffnig gege Nordweste zum Meer aane. An dr Ostsite vom Resolution Island isch d *Acheron Passage*, wo dr Dusky Sound mit em *Breaksea Sound* e chli witer im Norde, verbindet.

Im Dusky Sound sälber lige meereri anderi Insle. Die grösste vo deene vo Weste uf Oste si Anchor Island, *Indian Island*, *Long Island* und *Cooper Island*. Dr nördlig Däil vom Meerarm het e stotzigs Ufer. Wäärend dr Räägezit git s dört e Hufe Wasserfäll. E Hufe Flüss und Bäch münde in Sund und dr Seaforth River isch dr grösst von ene.