Zollhaus (Blumberg)

**Zollhuus** isch èn Ortsdeil vo dè Stadt Blummbärg im Schwarzwald-Baar-Chrais z Baddè-Württèbärg. Dè Ort hèt sin Nammè von èrè Zollschtation, wo bis is 20. Johrhundert in Bedryb gsi isch. D Zollschtation isch uff dè dütschè Sitè vo dè Dütsch-Schwyzer Gränz glègè. 

## Laag
Zollhuus lyt öppè 500 m öschtlich vo dè Blummbärger Stadtgränz. Nordöschtlich vom Zollhuus un zmitts im Obbèrè Aitrachdal lyt s 76,4 ha große Nadurschutzgebièt (NSG) *[[Zollhausried|Zollhuusrièd]]*, wo vom Brünnele *Greutgrabbè* unterdeilt wörd. Am nördlichè un linkè Rand vum Aitrachdal lyt dè Sportflughaffè Blummbärg, am nordöschtlichè un öschtlichè Rand vo Zollhuus flièßt d Aitrach zwüschè Greutgrabbè un Flughaffè. Diè linki Haaldè vum Aitrachdal ghört zum *Stobärg*, wo im südweschtliche Ändpungt vom Höchèruggè Längi vorglagerèt isch. Nordweschtlich vu Zollhuus un nördlich vo Blummbärg lyt dè Aichbärg, wo mit 913 m NHN s Blummbärger bzw. Zollhuuser Rièd übberragè duèt. Zwüschèm Aichbärg un Stobärg lyt d *Blummbärger Bleichi*, wo d Bachgabelung vo dè Aitrach un èm *Schleifèbächle* lyt. Zuè sèllèrè Gabelung chunnt s widderum, well diè Europäischi Hauptwasserscheidè vom rhenanisch-danubischè Sischteem vo Zollhuus quer durch s Zollhuusrièd bis zuè dè Blummbärger Bleichi volaufè duèt.
Zollhuus lyt am Nordfuèß vum Hochè Randè un öschtlich vum *Büèchel*. Dè Büèchel isch èn öppè 741 m NHN hochè Höger, wo widderum zwüschèm Buèchbärg un èm Großè Randè lyt. Dè Ortsrand vo Zollhuus lyt dirèkt am nordöschtlichè Fuèß (Stand: 2021) vum Büèchel. Hinter m Büèchel lyt d Sänki mit èm Nammè *Wannè*, wo Blummbärg un Zollhuus hinnè ummè mitnand vobindèt.

## Hischtörle
Dè Ortsnammè leitet sich sèlbstvoständlich von èm Zollhuus ab, wo ab Mitti vum 18. Johrhundert vo Hondingè an Nordfuèß vum Großè Randè volait worrè isch. Zuè sèllèrè hèn d Fürschtèbärger nò dè Zoll erhobbè, spôter sich sèll Rächt uff s Großherzogdum Baddè, s Land Baddè un schlièßlich bis hüt uff d BRD übbergangè. Öppè i dè Mitti vum 20. Johrhundert hèt mò diè dütschi Zollschtation dirèkt a dè Gränzübbergang Neuhuus (D)-Bargè (CH) im Volauf vo dè B 27, also öppè 3,3 km südöschtlich vo Zollhuus, volait.
Einzigi regionali Vokeersaabindung hèt Zollhuus früèner wèg èm Boschtkurs Schaffusè-Eschingè ghaa, wo übber Zollhuus un dè Große Randè gfüürt worrè isch. D Boschtstation z Zollhuus isch i dè Dorfmitti bim Gaschthuus *Adler Post* gsi, wo nit nu d Rösser vo dè Boschtkutschè, sondern au d Boschtsendigè uusduuscht worrè sin. 
Anno 1890 isch s abglegène Zollhuus mitsamt èm dõmòligè Dorf Blummbärg a s übberregionale Vokeersnetz mit dè Sauschwänzlebaan aabundè worrè. Zollhuus sèlber hèt dört dèvu brofityrt, dass mò d Baanschtrèggi nit wiè urschprünglich blaant übber s Achdorfer Wuètèknǜè, sondern übber dè Boortrauf bzw. d Wannè uèzogè hèt.

## Vokeersaabindig

Durch d Ortschaft volauft d B 27, wo Schaffuusè mit Eschingè via Zollhuus vobindè duèt. Am nördlichè Rand vo Zollhuus mündet d Landesschtròß 214 i d B 27. D L 214 vobindèt d Dörfer Fiètzè un Epfèhoffè mit Zollhuus un Blummbärg. Well d L 214 dōdeby en passant vo dè Wannè gòt, wörd sy i dè Region nu d *Wannèschtrōß* dauft. D Wannèschtrõß vobindèt abber au d Boor mit èm Hochrhy un wörd sèllèwäg gärn als Autobaanzuèbringer vom Hochrhy uff d A 81 bruucht. D Strõßè B 27 un L 214 sorgèt für èn zitèwys üßerscht läbhaftè Vokeer z Zollhuus inklusyv Staus uff dè L 214.
Nördlich vum Ort uff dè andèrè Sitè vum Aitrachdal volauft d L 185, wo durchs Aitrachdal am Südfuèß vo dè Längi bis zum Gisinger Ortsdeil Huusè gòt. Dè L 185 wörd regional wiè im Aitrachdal sèlber au nu d *Längi* gsait.
Dè Baanhof Blummbärg-Zollhuus lyt am Scheitelpungt (702 m NHN) vo dè Sauschwänzlebaan un isch dè zentrale Baanhof un ein vo dè Ändpungt vo dè Museumsbaan *Sauschwänzlebahn*. Dè Baanhof isch 1890 in Bedryb gangè un hèt langi Zyt *Baanhof Zollhuus-Blummbärg* gheißè, well d Station öppè 1 km vu Blummbärg èwäg lyt un dõdemit zuè Zollhuus ghört. 
A dè Weschtyfaart vum Zollhuser Baanhof chrützt d B 27 d Baanhofsgleis mit ènèm Baanübbergang (BÜ). Öppè 110 m südlich vom BÜ lyt d Mündung vo dè L 214, öppè 90 m nördlich vum BÜ mündet d Ortsvobindungsschtrõß vo Blummbärg i d B 27. Wenn èn Zug dè BÜ passyrè duèt, chunnt s sèllèwäg öfters zuè nèm Rüggschtau vum Vokeer bis nòch Zollhuus iè.

## Persönlichkeitè
Sophie Scholl (1921–1943), Widerschtandskämpferin gègè d NS-Hèrrschaft, hèt im Oktobèr 1941 bis April 1942 im Zollhuuser Kindergartè als Kindergärtnerin irèn – unfreiwilligè – Kriègshilfsdiènscht abgleischtet. I sèllèrè Zit hèt sy öfter d Kirchè *Mariä Heimsuchung* bsuècht un dört au uf èm Harmonium gschpillt. Wôrschinlich hèt dè NS-Bürgermeischter vo Blummbärg irè bolitischi Yschtellig mitbrägt, denn isch als *Hundertbrozèntigè Nazi* i dè Region voschriè gsi.

## Luèg au
* Sauschwänzlebaan

## Weblinggs

* ''Die Geschichte von Zollhaus'' uff dè Websitè vo dè Stadt Blummbärg
* ''Eisenbahnmuseum'' uff sauschwaenzlebahn.de