Dinosaurier

D **Dinosaurier** (*Dinosauria*, vo  *deinós* ‚schrecklig‘, ‚gwaltig‘ und  *sauros* ‚ Äidäggse‘) si d Grubbe vo de Landwirbeldier (Tetrapoda) gsi, wo im Mesozoikum (Ärdmiddelalter) vo dr Mittlere Trias vor rund 235&nbsp;Millione Joor bis zur Chriide-Terziäär-Gränze vor öbbe 65&nbsp;Millione Joor die festländische Ökosüsteem dominiert het.

## Was si sind und wie me se erforscht het

In dr klassische Süstematik wärde d Dinosaurier as en usgstorbene Zwiig vo de Reptilie aagluegt, us kladistischer Sicht ghööre zu de Dinosaurier als süstematischi Äihäit au d Vögel, wo us ere Grubbe vo chliine theropode Dinosaurier stamme. Am Ändi vom Mesozoikum si also nit alli Dinosaurier wääred em Massenusstärbe  undergange, sondern e chliine, spezialisierte Däil von ene het bis hüt as Vögel überläbt.

In andere Wüsseschafte as d Paleontologii, wie in dr Vogelkund (Ornithologii), schafft mä aber immer no mit dr zoologische Süstematik, wo d Vögel in ere en äigeständigi Klass bilde. Im allgemäine Sproochgebruuch isch s gliich. 

D Paleontolooge leere über d Dinosaurier dur d Undersuechig vo Fossilie, wo in dr Form vo verstäinerete Chnoche, Hut- und Gwääbabdrück überliiferet si – und dur Spurefossilie, also Fuessspure, Äier, Näster, Magestäi oder verstäinerete Schissdräck. Mä het Räst vo Dinosaurier uf alle Kontinänt gfunde, au in dr Antarktika, wil d Dinosaurier zun ere Zit gläbt häi, wo alles Festland im Superkontinänt Pangaea veräinigt gsi isch.

In dr erste Helfti vom 20.&nbsp;Joorhundert häi d Dinosaurier as wäggselwarmi, fuuli und wenig intelligänti Dier gulte. E Hufe Studie sit de 1970er Joor häi aber zäigt, ass es sich um aktivi Dier mit hooche Stoffwäggselroote ghandlet het, wo sozial interagiert häi. D Dinosaurier si zum e Däil vo dr wältwite Populärkultur worde und spiile in e baar vo de erfolgriichste Büecher und Film e Rolle (under anderem in *[[Jurassic Park]]*). Nöiji Entdeckige wärde immer wider in de Medie veröffentligt.

## Lueg au
* Sauriermuseum Frick

## Literatur
* Philip J. Currie, Kevin Padian: *Encyclopedia of Dinosaurs.* Academic Press, San Diego, Calif. u.&nbsp;a. 1997, ISBN 0-12-226810-5.
* James O. Farlow, Michael K. Brett-Surman (Hrsg.): *The Complete Dinosaur.* Indiana University Press, Bloomington IN u.&nbsp;a. 1997, ISBN 0-253-33349-0.
* William J. T. Mitchell: *The Last Dinosaur Book. The Life and Times of a Cultural Icon.* University of Chicago Press, Chicago IL u.&nbsp;a. 1998, ISBN 0-226-53204-6 (Auszüge aus dem Buch).
* Gregory S. Paul: *The Scientific American Book of Dinosaurs.* St. Martin's Press, New York NY 2000, ISBN 0-312-26226-4.
* Gregory S. Paul: *Dinosaurs of the Air. The Evolution and Loss of flight in Dinosaurs and Birds.* The Johns Hopkins University Press, Baltimore MD u.&nbsp;a. 2002, ISBN 0-8018-6763-0.
* José Luis Sanz: *Starring T. rex! dinosaur mythology and popular culture.* Indiana University Press, Bloomington IN 2002, ISBN 0-253-34153-1.
* David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (Hrsg.): *The Dinosauria.* 2. Usgoob. University of California Press, Berkeley CA u.&nbsp;a. 2004, ISBN 0-520-24209-2.
* David E. Fastovsky, David B. Weishampel: *The Evolution and Extinction of the Dinosaurs.* 2. Ausgabe. Cambridge University Press, Cambridge u.&nbsp;a. 2005, ISBN 0-521-81172-4.

## Weblingg

* ''Zeitreise ins Erdmittelalter – Die Paläobiologie der Dinosaurier''. Vom Paleontoloog Martin Sander. In: Gerold Wef (Herusgääber): *expedition Erde*. 2. Uflaag, 2006 (PDF, 1,79&nbsp;MB)
* ''Dossier Dinosaurier'' vo scinexx. Stand 15. August 2001
* ''Dinosaurier-Interesse'' (Privates Projekt mit einführenden Informationen über Dinosaurier und andere Tiere des Mesozoikums für Erwachsene und Kinder)
* ''Jurassic Harz'' 
* ''Dinomedia''
* ''Dinobase'' (Populärwüsseschaftligs Brojekt vo dr Uniwersidäät vo Bristol mit Datebanksuechi und Site für Chinder)
* ''Palaeos.com'' 
* ''DinoData.org'' 
* ''The Paleobiology Database – Dinosaur facts and figures'' 

## Fuessnoote