Offenburger Versammlung 1847

**Offeburger Versammlig** wird d Volksversammlig vu 800 bis 900 Lyt im un vor em Gaschthuus „Salme“ am 12. Septämber 1847 im badische Offeburg gnännt. Si isch Dail vum Vormerz vor dr Dytsche Rewoluzion 1848/1849 gsii. Ergebnis vu dr Veraastaltig sin d Proklamazion vu 13 „Forderungen des Volkes in Baden“ gsii, wu in dr Hauptsach Grundrächt verlangt hän, wu scho lange gforderet wore sin. Des Offeburger Brogramm isch di di brogrammatisch Basis vu dr demokratische Bewegig. Wäg dr Not in dr untere Bevelkerigsschichte, wu um 1847 gherrscht het, het s au friesozialistischi Gedanke sin. Rund ain Monet speter hän si di Liberale z Heppenheim versammlet.

## D Versammlig
D Veraastaltig isch vu Mannemer Radikale um dr Gustav Struve, dr Valentin Streuber un dr Friedrich Hecker im Rame vum Wahlkampf fir d Noowahle zur Zwoote Chammere vu dr Badische Ständeversammlig organisiert wore. Dr Hischtoriker Paul Nolte het Wärt druf glait, ass d Versammlig ebe kai Republik gforderet het, "die Teilnehmer der Offenburger Versammlung waren Radikale, aber eben - noch - keine Republikaner (jedenfalls nicht im modernen Sinne) und keine Demokraten."

Mer het Offeburg as Dagigsort gwehlt, wel mer dert as Bahnmittelpunkt z Bade guet aanechuu isch un wel Offeburg e wichtige Wahlkrais gsii isch un di Radikale dr Kandidat Christian Kapp, ain vu dr Hauptredner vu dr Veraastaltig, hän welle unterstitze. D Versammlig isch vum Offeburger Burgermaischter Gustav Rée glaitet wore.

## D Forderige vum Volke

D Versammlig het d „Selbstregierung des Volkes“ noch em Vorbild vu dr Verfassig vu dr USA un d Präss- un Mainigsfreihait gforderet. Anderi Forderige sin d Reduzierig vu dr hoche Styyr- un Abgabelascht un ass Macht vu dr „Bureaukraten“ un „Jesuiten“ yygschränkt wird.

D Induschtrialisierig, wu dur „Fabrikanten das kleine Gewerbe ruiniert“ wäre deete, isch in dr Versammlig glych kritisiert wore wie d Macht vum Kapital, wu „den Arbeiter zum Sklaven herabsinken“ liesst. Däne Zueständ het mer d Forderig noch eme gnosseschaftlig organisierte Wirtschafte gegeniber gstellt. Kapital- un Vermegeskunzäntrazion hän gsetzli solle yygränzt wäre.

In däne „Forderige vum Volk“ mit em Datum 12. Septämber 1847, wu no dr Versammlig as Flugbletter verdailt un in Zytige druckt wore sin, het derzue au ne Grundrächtkatelog din ghaa.

* Im erschte Artikel isch d Ruggnahm vu dr Karlsbader Bschliss, dr Frankfurter Bschliss un dr Wiener Bschliss un dodermit d Achtig vu dr Badische Verfassig vu 1818, wu dr Karl Friedrich Nebenius uusgschafft ghaa het, un vu dr Bundesakte gforderet wore.
* Di negschte zwee Artikel hän Prässfreihait, Lehrfreihait un Glaubes- un Gwissesfreihait verlangt. In Artikel 5 isch d Verains- un Versammligsfreihait, s Rächt uf uughindereti Bewegig innerhalb vum Dytsche Bund un d Reduzierig vu bolizeiliger Bevormundig thematisiert. Dr 13. un letscht Artikel verchindet d Glychhait vu allne Burger.
* Artikel 4 un 7 hän d Volksbewaffnig un d Veraidigung vum Militeer uf d Verfassi verlangt].
* Artikel 6 het dr Ruef noch ere Volksverdrättig fir Dytschland umfasst.
* D Artikel 8 bis 10 sin zue ekonomisch-soziale Froge gsii. Gforderet woren isch e grächti Bstyyrig in Form vun ere progressive Yychuustyyr un dr frei Zuegang zue Bildig. Schließlig isch dr „Ausgleich des Mißverhältnisses zwischen Arbeit und Kapital“ un d Verbflichtig vum Staat zum Schutz vu dr Arbet proklamiert wore.
* Artikel 11 un 12 hän si mit dr Organisazion vu dr Exekutive un Judikative bscheftigt un si fir d Yyfierig vu Gschworenegricht un e „Selbstregierung des Volkes“ statt ere „Vielregierung der Beamten“ uusgsproche.

Dur di nei Druckertächnik vu dr Schnällprässe hän d Flugbletter zue Döuserte chenne druckt un verdailt wäre.

## Mahnig
As Mahnig an des historische Eraignis wird z Offeburg all zwai Johr im Septämber dr „Freihaitsdag“ gfyyrt. Anne 2000 het d Aenne Burda di zwanzg Meter hoch Stahlskulptur *Freiheit – männlich/weiblich* vum Jonathan Borofski gstiftet, wu im Kulturforum ufgstellt woren isch.

## Literatur
* Hans-Peter Becht: *Badischer Parlamentarismus 1819-1870. Ein deutsches Parlament zwischen Reform und Revolution.* Droste, Düsseldorf 2009, ISBN 978-3-7700-5297-4, S. 586–591.
* Paul Nolte: *Gemeindebürgertum und Liberalismus in Baden 1800-1850. Tradition – Radikalismus – Republik.* Göttingen 1994, S. 297–301.
* Rainer Schimpf: *Offenburg 1802-1847. Zwischen Reichsstadt und Revolution.* Braun, Karlsruhe 1997, ISBN 3-7650-8191-4, S. 263–288.
* Bernhard Wien: *Politische Feste und Feiern in Baden 1814–1850. Tradition und Transformation. Zur Interdependenz liberaler und revolutionärer Festkultur.* Peter Lang, Frankfurt am Main 2001, ISBN 3-631-37158-6 (zugleich: Konstanz, Univ., Diss., 1999).

## Weblink

* Informationen zum Veranstaltungsort auf den Webseiten der Stadt Offenburg mit kpl. Text der Erklärung (in Fraktur)
* Die 13 Forderungen in lat. Schrift, in der Rechtschreibung leicht modernisiert
* Seiten von Studierenden der Uni Freiburg zur Revolution von 1848 mit regionalem Schwerpunkt Offenburg
* ''Die Offenburger Versammlung 1847'' auf LEO-BW-Blog

## Fueßnote