Paläozoikum

S **Paläozoikum**, au **Ärdaltertum** gnännt, isch s eltscht vu dr drej Ärdzytalter (Äre), wu s Äon Phanerozoikum dryy yydeilt wird in dr geologische Zytskala. S umfasst dr Zytruum vu ca.  Millione Johr bis ca.  Millione Johr vor hit. Noch em Paläozoikum chunnt s Mesozoikum (Ärdmittelalter).

## Yydeilig vum Paläozoikum

Stellig vum Paläozoikum im Phanerozoikum: 
* Äon: Phanerozoikum (–&nbsp;mya)
** Ära: Känozoikum (Ärdnejzyt) (–&nbsp;mya) 
** Ära: Mesozoikum (Ärdmittelalter) (–&nbsp;mya)
** Ära: **Paläozoikum** (Ärdaltertum) (–&nbsp;mya)

S Paläozoikum wird in die Syschtem unterglideret (obe s jingscht, unte s eltscht):
** Ära: **Paläozoikum** (–&nbsp;mya)
*** Syschtem: Perm (–&nbsp;mya) 
*** Syschtem: Karbon (–&nbsp;mya) 
*** Syschtem: Devon (–&nbsp;mya) 
*** Syschtem: Silur (–&nbsp;mya) 
*** Syschtem: Ordovizium (–&nbsp;mya) 
*** Syschtem: Kambrium (–&nbsp;mya) 

D Periode Perm, Karbon un Devon bilde s Jungpaläozoikum, d Periode Silur, Ordovizium un Kambrium s Altpaläozoikum.

Vor em Kambrium lyt s sogännt Präkambrium; s umfasst d Äone ab dr Entstehig vu dr Ärd vor ca.  mya bis zum Aafang vum Paläozoikum. Des sind s Proterozoikum (–&nbsp;mya), s Archaikum (–&nbsp;mya) un s Hadaikum. (–&nbsp;mya).

## Läbe im Paläozoikum

S Paläozoikum fangt aa mit em Ufdrätte vu chleine, hertschalige Fossilie, dr sognännte *small shelly fauna*, in dr Stapfle vum Tommotium an dr Basis vum Kambrium. Im Kambrium hän si fascht alli Stämm vum Dierryych entwicklet, wu s hite git.

S Läbe isch am Aafang bschränkt gsi uf d Ozean. Erschti Riffbildner sin Algebildige (Stromatolithe) gsi, wu scho us em Präkambrium bekannt sin. Aber scho im mittlere Ordovizium bilde sich greßeri, komplexeri Riff. Am Änd vum Ordovizium chunt s zytglyych mit dr oberordovizische Veryysig zuen eme Masseuusstärbe. Us em Silur isch e vilgstaltigi marini Riffgmeinschaft bekannt (Stromatopore, Koralle, Bryozoe). Iberräscht vu dr erschte silurische Landbflanze (Psilophyta) sin üiberliferet, d Bflanze hän dr Gump uf s Land wahrschyns scho frieje im spote Ordovizium vollzoge. 

Im Devon hän sich d Riffgmeinschafte wyter etnwicklet. Z Dytschland sin vor allem d Chalchmuelde in dr Eifel un im Sauerland e Byschpel doderfir. Us oberdevonische Schichte goht firi, ass au d Dierwält scho s Land eroberet gha het: di erschte Amphibie sin iberliferet, wu zmindescht deilwyys uf em Land gläbt hän. Im Oberdevon het s wider e groß Masseuusstärbe gee, wu vil marini Läbewäse verschwunde sin. 

Im Karbon un Perm sin d Kontinänt scho vun ere vilfältige Fauna bewohnt un mit Wälder bewachse gsi. D Fossilie findet mer hite in dr Steichohleflez. Vor allem Arthopode hän in dr suustoffryyche Atmosphäre vum Karbon zem Deil gigantischi Uusmaß entwicklet, zem Byschpel Insekte wie dr Deifelsnagel *Meganeura*, wu im fycht-warme Klima vu dr Moos gläbt het. Di greschte Dier uf em Land im Perm sin d Therapside gsi, friejer au „sugerähnligi Reptilie“ gnännt.

Am Änd vum Paläozoikum, im obere Perm, het s grescht Masseuusstärb in dr Ärdgschicht gee. Iber e Zytruum vu rund zeh Millione Johr sin 75 un 90 Prozänt vu allne Arte uusgstorbe, wu s dodemol gee het. D Goniatite, d Vorlaifer vu dr Ammonite, wu speter im Mesozoikum eso erfolgryych gsi sin, sin au fascht uusgstorbe, nume zwei oder drej Arte hän d Krise im Perm iberläbt bis in Trias, wu derno chuu isch. D Trilobite, wu syter em Kambrium wyt verbreitet gsi sin, sin vollständig uusgstorbe, un au vil anderi Arte hän dää Yyschnitt nit iberläbt. 

Geologischi Befund spräche fir e Veränderig vum Klima as megligi Ursach vu däm Wandel. D Polregione sin im Perm vu Kontinänt deckt gsi, wu sich großi Inlandyysmasse bildet hän. S geografisch Verbreitigsbiet vu vil tropische Arte, wu Wermi bruche, isch uf d Tethys bschränkt gsi, e golfartig Meer, wu vu Oschte här in dr Superkontinänt Pangaea yynegragt isch.

## Literatur
* Steven M. Stanley: *Wendemarken des Lebens*, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 1998, ISBN 3-8274-0475-4

## Weblink
* International Chronostratigraphic Chart 2020/03

S paleomap-project uf http://www.scotese.com bietet plattetektonischi Rekonschtruktione vu dr Kontinäntaaornig im Paläozoikum:
* Kambrium: http://www.scotese.com/newpage12.htm
* Ordovizium: http://www.scotese.com/newpage1.htm
* Silur: http://www.scotese.com/newpage2.htm
* Devon: http://www.scotese.com/newpage3.htm
* Karbon: https://web.archive.org/web/20100702114906/http://www.scotese.com/late.htm
* Perm: http://www.scotese.com/newpage5.htm