open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reinacherhof am Münsterplatz

Dr **Riinacherhoof** isch e historischs Geböid in dr Schwizer Stadt Baasel. Er befindet sich in dr Groossbaasler Altstadt am Münsterblatz 18 und stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kanton Basel-Stadt.
Hüte isch s e Brimarschuelhuus, wo zur Brimarstuefe Peter ghöört.

## Baugschicht
Dr Riinacherhoof isch wie die andere Geböid am Münsterblatz e spootgotischs Bauwärk gsi und 1545 grad ooben am Huus zur Mugge entstande. Ursprünglig het er Katharinehoof ghäisse und isch d Residänz vom Bischof Berthold vo Pfirt gsi. 1603 het en dr Andreas Ryff, dr Baasler Hauptmä, wo 1593 dr Rappekrieg zum e friidlige Änd brocht het, kauft und für 2000 Gulde lo umbaue. No im gliiche Joor isch dr Ryff gstorbe und dr Hoof isch in Bsitz vom Daniel Buurged kho, wo 1592 im Ryff si sächzääjöörigi Dochder Susanna ghürootet het. 
Im 18. Joorhundert häi dr Johann Jacob Fechter und dr Samuel Werenfels vili vo de Hüüser in dr Groossbaasler Altstadt im Stil vom Barock renowiert. Drei het mä denn lo si: s Sigristehuus (Nr. 13), dr Schürhoof (Nr. 19) und dr Riinacherhoof am Münsterblatz 18. Wo dr Martin Bachofen-Heitz (1727-1814) si Siidebandfabrigg vo dr Petersgass uf e Münsterblatz züüglet het, het er dr Riinacherhoof, dr Schürrhoof und dr Rollerhoof kauft, aber denn nume dr Rollerhoof vom Fechter zum ene eligante Woonsitz lo umbaue.

1798 isch dr Riinacherhoof in Bsitz vo dr Allgemäine Lääsigsellschaft Baasel khoo. 1808 het si em Achilles Huber dr Ufdraag gee, s Huus umzbaue, und dä het das im Stiil vom Klassizismus gmacht. Wo d Lääsigsellschaft sich 1832 am Münsterblatz 8 im ehemoolige Domheerehuus iigrichdet het, het si dr Riinacherhoof für 41'000 Franke dr Uniwersidäät verkauft.

Im 19. Joorhundert isch d Buebesekundarschuel ins Geböid kho, hüte isch d Brimarschuel Münsterblatz din.
 
In de spoote 1930er Joor het mä dr Riinacherhoof renowiert und d Laube und d Rönessans-Holzpfiiler vo iirer Verschaalig befreit. 2013 het mä wäge dr Schuelharmonisierig Umbaute gmacht.

## Lueg au
Es git no zwäi historischi Riinacherhööf z Baasel, äine an dr Santihanns-Vorstadt 3 und äine an dr Augustinergass 6-8.

## Fuessnoote
Achilles Huber

Dr **Achilles Hueber** (* 9. Februar 1776 z Sissach; † 7. Juli 1860 z Baasel) isch e Schwizer Archidekt gsi. 

## Lääbe
Dr Achilles Hueber isch am 9. Februar 1776 z Sissach as Soon vom Pfarrer Johann Jakob Hueber uf d Wält choo. Es cha si, ass er si erste Underricht bim Johann Ulrich Büchel z Baasel überchoo het. Denn het er e vierjöörigi Leer zum Stäimetz bim Wärkmäister Niklaus Sprüngli z Bärn gmacht. In de Joor 1798 bis 1802 het er für verschidnigi Archidekte z Züüri, Stroossburg und Karlsrue gschafft. Z Karlsrue isch er e Schüeler vom Friedrich Weinbrenner gsi, won e groosse Iifluss uf en ghaa het.

Denn het dr Hueber en äignigs Baugschäft z Baasel ghaa und isch 1803 Mitgliid vo dr Zumft zu Spinnwätter worde. Hüte schribt men em nume no drei Baute zue. Mä het von em au e baar Archidektuurzäichnige und en Entwurf für e Theater uf em Petersblatz z Baasel us em Joor 1813. 

1804 het dr Achilles Hueber d Susanna Catharina Beck ghürootet. Er isch am 7. Juli 1860 im Alter vo vierenachzig z Baasel gstorbe.

## Baute
* 1810: *Huus zur Fortuna, [[St. Alban-Vorstadt|Dalbevorstadt]] 19 z Basel*
* 1822: *Landhuus im Margarethepark z [[Binningen|Binnige]]*
* 1827–28: *Pfarrhuus z [[Gelterkinden|Gälterchinde]]*

## Litratuur
* *Basler Baurisse 1800-1860,* Ausstellungskatalog Basel, 1967.
* *Architektenlexikon der Schweiz 19./20. Jahrhundert,* uusegee vo dr Isabelle Rucki, Dorothee Huber, 1998, S.&nbsp;281&nbsp;f.

## Webligg
*
Klimawandel

**Klimawandel**, au **Klimaveränderig**, **Klimaänderig** oder *Klimawäggsel*, isch e Veränderig vom Klima, wo uf dr ganze Ärde oder eme ärdäänlige Blaneet oder Mond, wo en Atmosfääre häi, bassiert. S Wermer- oder Chelterwärde, wo mit eme Klimawandel verbunde isch, cha churzi oder langi Zitrüüm duure. E wichdigs Underschäidigsmerkmol bestoot drbii zwüsche de Witterigsverlöif, wo im Raame vom ene Klimazuestand beziehigswiis von ere Klimazoone bassiere, und vom Klimawandel sälber, wo d Woorschinligkäit, öb bestimmti Wätterlaage ufdräte, vergröösseret oder verchliineret.

Die geegewärtigi globaali Erwermig, wo vor allem vom Mensch verursacht isch (anthropogen), isch e Bispil für e Klimawandel, wo seer schnäll vor sich goot aber nonig abgschlosse isch. In dr öffentlige Diskussioon wird dr Begriff *Klimawandel* mit em bestimmte Ardikel *dr* vilmol as Sünonüüm für globaali Ufwermig brucht.

## Kwelle
Dr Ardikel «Klimawandel» uf dr dütsche Wikipedia

## Liddratuur
* Heinz Wanner: *Klima und Mensch. Eine 12.000-jährige Geschichte.* 2. Uflaag, Haupt Verlag, Bern 2020, ISBN 978-3-406-74376-4 (populärwüsseschaftlig).
* Stefan Rahmstorf, Hans Joachim Schellnhuber: *Der Klimawandel: Diagnose, Prognose, Therapie.* 9. Uglaag, C. H. Beck, München 2019. ISBN 978-3-406-74376-4
* Harald Meller, Thomas Puttkammer (Uusegääber): *Klimagewalten. Treibende Kraft der Evolution.* wbg Theiss, Darmstadt 2017, ISBN 978-3-8062-3120-5.
* Peter Ward, Joe Kirschvink: *Eine neue Geschichte des Lebens. Wie Katastrophen den Lauf der Evolution bestimmt haben.* Deutsche Verlags Anstalt, München 2016. ISBN 978-3-421-04661-1.
* Jochem Marotzke, Martin Stratmann (Uusegääber): *Die Zukunft des Klimas. Neue Erkenntnisse, neue Herausforderungen. Ein Report der Max-Planck-Gesellschaft.* Beck, München 2015, ISBN 978-3-406-66968-2.
* Jens Boenigk, Sabina Wodniok: *Biodiversität und Erdgeschichte.* Springer Verlag, Berlin – Heidelberg 2014 (Springer Spektrum), DOIː 10.1007/978-3-642-55389-9, ISBN 978-3-642-55388-2 (Lehrbuch u.&nbsp;a. über die Entstehung von Diversität im erdgeschichtlichen Kontext).
* Christian-Dietrich Schönwiese: *Klimatologie.* 4., Uflaag. UTB, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-8252-3900-8.
* 
* Mojib Latifː *Klimawandel und Klimadynamik.* Ulmer, Stuttgart 2009, ISBN 978-3-8252-3178-1.
* József Pálfy: *Katastrophen der Erdgeschichte. Globales Artensterben?* Schweizerbart, Stuttgart 2005, ISBN 3-510-65211-8.
* 

## Weblingg

* 
* 
* Climateactiontracker (englisch) die Webseite der Climate Action Tracker
* Klimawandel und seine Folgen, Online-Kurs des WWF Deutschland und Deutsches Klima-Konsortium uf iversity
* Klimawandel – Informationen des Eidgenössischen Departement für Umwelt, Verkehr, Energie und Kommunikation

## Fuessnoote
Reinacherhof an der St. Johanns-Vorstadt

Dr **Riinacher Hoof** isch e historischs Huus an dr Santihanns-Vorstadt 3 im Baasler Vorstedtkwardier. Er zellt as äis vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
## Baugschicht
Dr Naame vo dr Liigeschaft in dr «Vorstadt zum Chrüz», wie d Santihanns-Vorstadt im spoote Middelalter ghäisse het, isch ursprünglig «Landsbärg» gsi. Si isch immer wider witerverkauft worde, so het si im 16. Joorhundert emol de Schalers ghöört.
S hütige Geböid isch 1858 im barocke Stiil baut worde.  Es wer denn fast abgrisse worde zämme mit andere historische Geböid uf dr westlige Stroossesite wie em Middlere und Chläine Ulm, em Erlacherhoof, em Fromonterhoof und em Antonierhoof, wil d Stadtblaanig e starki Verbräiterig vo dr Santihanns-Vorstadt vorgsee het, für dass dr Verkeer nid behinderet wurd, wo sit em spoote 19. Joorhundert stark gwaggse isch. S isch denn aber nid eso khoo.

2014 isch dr Riinacher Hoof zum letschte Mol renowiert worde.

Im Geböid het s hüte Büro und Braxene.

S Gitter im Stiil vom spoote Rokoko, wo vor em Riinacher Hoof gsi isch, stoot hüte vor em Baasler Staatsarchiv.
## Lueg au
* Riinacherhoof
## Fuessnoote
Basler Johanniterhaus

S **Baasler Johanniterhuus** isch d Niiderlassig vo de Johanniter an dr Santihanns-Vorstadt gsi. Es isch as s letschte Geböid vo dr Niiderlassig im 20. Joorhundert abgrisse worde.

## Gschicht
Dr Johanniterorde, si vollständige Naame isch *Souveräne Ridder- und Hospitalorde vom häilige Johannes vo Jerusalem vo Rhodos und vo Malta – früener z Jerusalem, gnennt vo Rhodos, gnennt vo Malta*, isch im 11. Joorhundert z Jerusalem gründet worde. Er het sich um Pilger und Bedürftigi kümmeret und Chranki pflägt. 

Im 13. Joorhundert het sich dr Orde z Baasel uf offnigem Fäld, e baar hundert Meter vor dr erste Baasler Stadtmuure an dr wichdige Landstrooss in s Elsass niidergloo, in dr Vorstadt, wo denn noch em Naame vom Stadtdoor dört, em Chrüzdoor, no d Vorstadt zum Chrüz gsi isch. D Kommende oder Komturei isch die bedütendsti gsi im Gebiet vo dr spöötere Schwiz. Um s ganze Areal vo de Johanniter mit dr Kapälle und de Nääbehüüser häi si e Muure baut. Wo im 14. Joorhundert die üsseri Stadtmuure um d Vorstedt ume baut worde isch, isch d Niiderlassig dinne in dr Stadt grad näben em nöije Santihanns-Door gsi.

Noch dr Reformazioon si Däil vo dr Niiderlassig verchoo.1673 isch e Stügg vo dr Muure in Rhii gheit und d Stadt het sä druf repariert. S Langhuus vo dr Kapälle isch 1680 abgrisse worde und dr Chor isch 1775 eso baufellig gsi, ass Däil von em iigstürzt si.

Zur Kapälle het e Friidhoof ghöört, und dä isch spöötistens im 19. Joorhundert ufghoobe worde. S Ritterhuus, wo dr Kaiser Sigismund vo Luxeburg (1368-1437) abgstiige isch und wo dr venezianischi Gsandti zum Baasler Konzil, dr Andrea Gatari, as "uno bello pallazo" bezäichnet het, häi d Johanniter 1806 verkauft und es isch denn 1808 no äinisch umbaut worde. Im Joor 1929 het mä s abgrisse, zum Blatz für e Woonblock z mache.

## Kwelle
* Die Niederlassung der Johanniter in Basel uf altbasel.ch
* Hansjörg Huck: *Vor dem St. Johann-Tor, Flurnamen und Ortsbezeichnungen auf dem Lysbüchel im Davidsboden*, Basel 2007

## Litratuur
* Egbert Friedrich von Mülinen: «Der Johanniter- oder Maltheserorden, seine Schicksale, Verfassung und seine Niederlassungen in der Schweiz, speziell das Johanniterhaus Buchsee (Münchenbuchsee)» in *Archiv des Historischen Vereins des Kantons Bern*, Band (Jahr): 7 (1868-1871), Heft 1

## Fuessnoote
Fahne und Wappen des Kantons Basel-Stadt und der Stadt Basel

S **Wabbe vo dr Stadt [[Basel|Baasel]] und vom [[Kanton Basel-Stadt|Kanton Baasel-Stadt]]** isch e schwarze Krummstaab,  wo uf linggs (heraldisch: rächts) grichdet isch und wom en em Baaselstaab säit, uf eme wisse (heraldisch: silbrige) Fäld. Drei Kwerbalke underbräche dr Staab, wo gege unde immer bräiter wird und in drei Zagge uslauft. S Sinnbild vom Baaselstaab isch dr krummi Hirtestaab vo de Bischöf. Schildhalter si Löije, wildi Manne, Ängel und sit em 15.&nbsp;Joorhundert au Basiliske – das si Drache mit em Kopf vom ene Güggel und em Schwanz von ere Schlang.

Die eltiste bekannte Daarstellig vom ene Bischofsstaab sich uf Münze, wo im 11. Joorhundert brägt worde si, die hütig Form vom Staab wird sit em 13. Joorhundert verwändet. D Standesfarbe si Wiss und Schwarz.

As Vergliich zum Baasler Wabbe:
Wappen Bistum Basel.svg|s Wabbe vom Fürstbischdum Baasel
Coat of arms of Kanton Basel-Landschaft.svg|s Wabbe vom Kanton Basel-Landschaft
Wappen Jura matt.svg|s Wabbe vom Kanton Jura
Schönstattbewegung

D **Scheenstatt-Bewegig** (hochditsch *Apostolische Bewegung von Schönstatt* gnannt nochm gliichnammige Grindigsort) isch ä geischdigi Gmeinschaft und Erneuerigsbewegig in de katholische Kirch, wo sich bsunders uf ä apostolischi Tädikeit schbezialisiert hätt. Grindet hätt des ganze de Pater Josef Kentenich am 18. Oktober 1914 in Vallendar, me chline Dorf bi Koblenz.

Zentral für d Beweegig isch s Liebesbündnis mit dr Maria und d Bindig, wo vo däm Bündnis chunnt, an s Urhäiligdum z Schönstatt.

In de NS-Zitt isch Scheenstatt schwere Verfolgige usgsetzt gsi, in de 1950er hätt die katholisch Kirch de Grinder dann no ins Exil uff Milwaukee in d USA gschickt. D Scheenstatt-Bewegig hätt hitzedag in mee wie 130 Länder uf de ganze Welt Niiderlassige. Zu de Bewegig khere Jugendgruppe, Familie, Priester- un Schweschdere-Gmeinschafte.

## Literatur
* Internationales Josef-Kentenich-Institut für Forschung und Lehre e.&nbsp;V. (Hrsg.): ''Schönstatt-Lexikon. Fakten – Ideen – Leben.'' Patris-Verlag, Vallendar 1996, ISBN 3-87620-195-0.
* *Zentrale Begriffe Schönstatts*. Kleiner lexikalischer Kommentar nach Schriften und Vorträgen Pater Josef Kentenichs bearbeitet von Herta Schlosser. Schönstatt-Verlag, Vallendar 1977, ISBN 3-920849-31-0. (2., erw. Auflage. 1979)
* Josef Kentenich: *Allgemeine Prinzipienlehre der Apostolischen Bewegung von Schönstatt*. Einführungstagung für Priester, 1928. Bearbeitet von Herta Schlosser. Schönstatt-Verlag, Vallendar 1999, ISBN 3-920849-92-2.
* Joseph Kentenich: *Texte zum Verständnis Schönstatts*. Herausgegeben von P. Günther M. Boll. Patris-Verlag, Vallendar 1974, ISBN 3-87620-038-5. (enthält: Die „Sonderideen“ Schönstatts 1935, Schönstatt als Gnadenort 1944, Schlüssel zum Verständnis Schönstatts 1951)
* Joseph Kentenich: *Das Lebensgeheimnis Schönstatts.* (1952), 2 Bde. (I. Teil: Geist und Form, II. Teil: Bündnisfrömmigkeit), Patris-Verlag, Vallendar 1971-1972, .
* Josef Lammerskötter (Hrsg.): *Schönstatt*. Zur Geschichte und Struktur einer apostolischen Bewegung, Münster 1963.
* Engelbert Monnerjahn: *Schönstatt*. Eine Einführung, Schönstatt-Verlag, Vallendar 1966. (5. Aufl. 1993, ISBN 3-920849-61-2)

## Weblink

* Offizielli Websitte vu de internationale Scheenstatt-Bewegig
** Offizielli Websitte vu de ditsche Bewegig
** Offizielli Websitte vu de eestrichische Bewegig
** Offizielli Websitte vu de schwitzer Bewegig

## Fuessnoote
Übergabezug

Èn **Übbergabegüèterzùg** (Abkürzig **Üg**, au **Übbergaab**) isch bi dè Ysebaan èn Güèterzùg, wo einzelni Güèterwägè zwüschè m Start- bzw. Zylbaanhof un èm nägschtè Knotèbaanhof beförderè duèt. Zwûschè sellè Knotèbaanhöf sin d Wägè vo Nõgüèterzüüg (Ng) odder Durchgangsgüèterzüüg witerbeförderèt. Meischtens handelèt s sich dõdeby um Züüg, wo nu relatyv churzi Streggè zruggglait hèn un nu wenigi Wägè dransportyrt hèn, welli allei odder in sognanntè *Wagègruppè* uff Aaschluss- odder Ladegleis zuègschtellt odder abgholt worrè sin.

Hützudaag isch sebbi klassischi Aufdeilig vo dè Güèterzüüg nimmi aktuèll, diè hütigè „regionalè Züüg vom Einzelwagèvokear“ öppè bi dè Dütschè Baan (DB) hèn mit dè klassischè Übbergaab ehnder wènig z duè un stellèd ehnder è Gmisch uss *Üg* un *Ng* dar. Si wörred vo dè DB mitunter als **Cargobediènig** benamst un mit **CB** abchürzt.
Hebelhaus (Basel)

S **Geburtshuus vom Johann Peter Hebel** lit am Dootedanz 2 im Baasler Vorstedtkwardier. S Huus zellt as äis vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.

Mä het lang glaubt, ass dr Hebel im ene Gardehüüsli an dr Nöije Vorstadt uf d Wält khoo sig, und het 1861 wäge däm die Nöiji Vorstadt zu Hebelstrooss umdauft. Dr Mundartdichter Fritz Liebrich het im Joor 1926 aber uusegfunde, ass s richdige Geburtshuus am Dootedanz stoot. 

## Baugschicht
Scho 1302 het s e Huus gee an däm Blatz an dr Santihanns-Vorstadt und 1425 wird im Zinsbuech vom Spissaal e Conrad Wäselin erwäänt, wo dört gwoont het. Zerst isch s äifach s Huus am Rhii näben em Beck gsi, im spoote 15. Joorhundert het s «Zum Eereguet» ghäisse und im sächzääte «Zum Kopf».

1482 het d Elisabeth Mast s Huus dr Witwe Anna Kessler für nume zää Pfund verkauft. 1526 het en Andres Egli us Züüri s Huus im Rootsherr Hans Graf verkauft.  1555 het mä s Huus umbaut und am Düüresturz d Jooreszaal iigmäisslet. 
1730 het dr Mäister Sixt s Huus kauft, und 17 Joor spööter, 1747, het er s sim Schwiigersoon, em Schniidermäister Niklaus Riedtmann witer verkauft. Dä het in de 1750er Joor e baar Zimmer an dr Johann Jakob Hebel vermietet, wo Diener im Huus vom Major Johann Jakob Iisely gsi isch.

Dr Hebel het sich in en Aagstellti vom Iisely, d Ursula Oertlin vo Huuse, verliebt und si häi ghürootet. Im Winter häi si z Huuse gwoont und vo Häimaarbet gläbt, im Summer häi si bim Iisely gschafft und im Dootedanz 2 gwoont. Dört isch am 10. Mai 1760 dr Johann Peter Hebel uf d Wält khoo. Dr Niklaus Riedtmann isch si Lieblingsgötti worde und dr Hebel het sich sis ganze Lääbe gärn an sis Geburtshuus erinneret, au wenn sis Lääbe as Kind nid liicht gsi isch. 1761 isch si Vater z Huuse gstorbe. Won er grösser worde isch, isch er uf d Brimarschuel z Baasel und het die dritti Klass am Gymnasium dört gmacht. 1773 isch si Mueter, wo chrank gsi isch, underwägs uf em Häimwääg uf Huuse gstorbe.

Dr Soon vom Niklaus Riedtmann, wo au Niklaus ghäisse het und si Frau, d Elisabeth Löw, häi s Huus zum Kopf übernoo und häi e Wiibäizli iigrichdet, wo guet gloffe isch.

Dr Hebel het het drvo dröimt, s Huus z kaufe und dört as alte Maa z lääbe, aber es isch nid drzue khoo. Er isch am 22. Septämber 1826 z Schwetzinge gstorbe und dört begraabe worde.

S Huus am Dootedanz 2 isch non e Joorhundert im Bsitz vo de Riedtmanns bliibe. 1840 isch s zum Rhii aane usbaut worde. Wo die nöije Zimmer und Stääge iigrichdet gsi si, isch dr Wärt vom Huus 1853 uf 9600 Franke gschetzt worde.  1956 het s non en Umbau gee, wo dr Baasler Aarbetsrappe understützt het, wie au d Renowazioone vo der Fassaade 1966 und 1979. 

E Gedänggblatte, wo an d Geburt vom Johann Peter Hebel erinneret und lang am Hüüsli an dr Hebelstrooss aagmacht gsi isch, isch hüte am Dootedanz 2 aagmacht.

## Kwelle
* Das Hebelhaus uf altbasel.ch
* Hebelstrasse uf basler-bauten.ch
* Hebels (richtiges) Heimathaus in Basel...
* Hebels Geburtshaus am Basler Totentanz
Christine Iselin-Kobler

D **Christine Iselin-Kobler** (* 1952 z Bärn) isch e Schurnalistin und Schwizer Mundartschriftstellere.

Si isch 1952 uf d Wält cho, isch z Bärn uf d Schuel gange und het au dört studiert. No wääred em Studium isch si freiji Mitarbäitere bi dr Daageszitig ‹Der Bund› worde und noch em Lizentiat mit em Hauptfach Germanistik Redaktöörin. 1982 het si ghürootet und 1982 e Dochder und drei Joor druf e Soon überchoo. In dere Zit het si en Uszit gnoo.  Denn het si wider bim ‹Bund› afo schaffe. Hüt isch si wüsseschaftligi Redaktöörin bi dr Schwizerische Härzstiftig.

En Uswaal vo iire Mundartkolumne, wo si vo 1994 bis 1999 für e ‹Kleiner Bund› verfasst het, isch 2006 in Buechform under em Ditel ‹Drygumpe› im Zytglogge Verlag veröffentligt worde. Au ‹I sött langsam›, e Sammlig vo Kolumne us de Joor 2000 bis 2006 isch in däm Joor uusechoo.

## Kwelle
* Christine Iselin-Kobler uf dr Website vom Zytglogge Verlag
* Iselin-Kobler, Christine uf literapedia-bern.ch
Littau (Begriffsklärung)

**Littau** chan folgendes bedüte:
* Littau, e ehemolegi politischi Gmeind im Kanton Lozärn, Schwiz
* de früenrigi dütschi Name vo de Stadt *Litovel*, im Bezirk Olmütz, Tschechie

**Littau** isch de Familiename vo folgende Persone:
* Daniel Littau (* 1991), en dütsche Schauspiler
* Monika Littau (* 1955), e dütschi Schriftstelleri

Nöd verwächsle mit:
* Litaue, en Staat z Nordeuropa
Wohnhäuser an der Schützenmattstrasse 49-55 Basel

D **Woonhüüser an dr Schützemattstrooss 49-55 Basel** gälte as e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch.
Si si vo de Archidekte Robert Curjel und Karl Moser, wo vo 1888 bis 1914 e gmäinsams Archidekturbüro mit Sitz z Karlsrue und z Baasel gha häi, vo 1905 bis 1906 baut worde. Die bäide Archidekte si vor allem für iiri Kiirchebaute bekannt.

D Hüüser vom Komplex an dr Schützemattstrooss häi drei Stöck und Mansarde uf em Dach. D Fassaade si chläidäilig gliideret und häi dezänti Jugedstiil-Verzierige.
Spalenschulhaus

S **Spaaleschuelhuus** isch en ehemooligs Schuelhuus am Schützegraabe 42 /
Schützemattstrooss 20 z Baasel. Es gältet as e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch.

Hüte isch s Baasler Stroofgricht do dehäi.

## Baugschicht
S Geböid isch vom Heinrich Reese vo 1876 bis 1878 baut worde im Stiil vom historizierende Klassizismus und isch drei Stöck hooch. Es stoot uf em Areal, wo bis 1865 s Fröschbollwärk gstanden isch. Es isch äis vo zwanzig nöie Schuelhüüser gsi, wo z Baasel zwüsche 1874 und 1907 baut worde si.

Lang isch e Brimarschuel für Buebe din gsi, wo «Zum Jugendfleiss» ghäisse het. Für e kurzi Zit het s s Mäitligümnasium brucht. Im Joor 1988 isch s Stroofgricht für e Zitli us em «Bäumli»  in s ehemoolige Schuelhuus khoo, so dass mä s Grichtsgeböid het könne umbaue. 1994 het mä beschlosse, ass s Stroofgricht denn doch definitiv dört söll bliibe. Mit em Nöibau vom ene Bawillion am Iigang zum früenere Schuelhoof in de Joor 2007 und 2008 het mä dr Personeschutz im Gricht verbesseret.

## Fuessnoote
Markus Giesecke

Dr **Markus Giesecke** (* 15. April 1979 z Rägensburg) isch e dütsche Fuessball- u Futsalspiiler, wo sit 2014 bim Futsal Club Regensburg under Vertrag isch.

## Werdegang
Dr Markus Giesecke isch z Regensburg uufgwachse u spilt als Mittelfäldspiler bim Futsal Club Regensburg, wo momentan i de 2. höchschte dütsche Liga, de Futsal-Bayernliga schpilt. Am 8. November 2014 het är gege d SpVgg Bayreuth sis erschte Spil in dr Bayernliga absolviert.

## Weblink
* Debüt i de Futsal-Bayernliga am 8. November 2014 bim 5:4-Sieg gege d SpVgg Bayreuth
* Futsal-Bayernliga - Umkämpfte Partien (Artikel uf Dütsch)
* Futsal Club Regensburg (Offizielli Website)
* Spilerprofil vu Markus Giesecke bi FuPa.net
Linz (Begriffsklärung)

**Linz** isch de Name vo folgende geografische Objekt:
* Linz, d Landeshauptstadt vo Oberöschtrych
* Linz am Rhein, e Stadt im Landchrais Neuwied, Rhyland-Pfalz, Dütschland
* Linz (Pfullendorf), en Ortstail vo de Stadt Pfulladorf im Landchrais Sigmaringe, Bade-Würtebärg, Dütschland
* *Linz (Schönfeld)*, en Ortstail vo Schönfeld im Landkreis Meißen, Sachse, Dütschland
* *Linz (Himmelberg)*, e Ortschaft i de Gmaind Himmelberg, Bezirk Feldkirche, Kärnte, Öschtrych
* de dütsch Name vo *Mlýnec (Postřekov)* z Westböhme im hütige Tschechie
* *Linz (Sulz)*, en Zuefluss vo de *Sulz (Streu)*, bi Stockheim, Landkreis Rhön-Grabfeld, Bayern, Dütschland

**Linz** stoht au för:
* *Linz (Schiff, 1940)*, es ehemoligs Mineschiff vo de dütsche Chriegsmarine im Zwaite Wältchrieg

**Linz** isch de Name vo folgende Persone:
* Alex D. Linz (* 1989), en US-amerikanische Filmschauspiler
* Amélie Linz (1824–1904), e dütschi Schriftstelleri
* Armin Linz (1889–1982), en dütsche Apotheker
* Franz Linz (1908–1983), en dütsche Kommunalpolitiker
* Friedrich Linz (1860–1937), es ehemoligs Mitgliid vom Dütsche Rychstag
* Juan Linz (1926–2013), en US-amerikanische Politikwüsseschaftler
* Karl Linz (* 1869; † im 20. Johrhundert), en dütsche Jurist
* Manfred Linz (1945–2004), en dütsche Fueßballspiler
* Paul Linz (* 1956), en dütsche Fueßballspiler und -trainer
* Roland Linz (* 1981), en östrychische Fueßballspiler
* Sebastian Linz (* 1980), en dütsche Theaterregisseur
* Theo Linz (1928–2009), s Pseudonym för de Theodor Julius Geyer, en östrychische Moler, Zaichner, Filmemacher, Kulturjournalist und Gastwirt

**LINZ** isch d Abchürzig för:
* *Land Information New Zealand*, es Departemänt vo de neuseeländische Regierig, wo för d Bereitstellig vo geografische Informazione zueständig isch

**Lueg au:**
* Lienz (Begriffsklärung)
* Lins
* Lintz
* Linzgau, e Landschaft im Südoste vo Bade-Würtebärg, Dütschland
Weizen (Begriffsklärung)

**Weizen** chan folgendes bedüte:
* Weizen, e Getraideart
* Weizen (Stühlingen), en Ortstail vo Stüelinge im Landchrais Waldshuet, Bade-Würtebärg, Dütschland
* Churzform för es Waizebier
Haus zur Krähe

S **Huus zur Krääje** isch s ehemoolige Gsellschaftshuus vo dr Vorstadtgsellschaft zur Krääije an dr Spaalevorstadt 13 z Baasel. Es gältet as e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch.

Es isch hüte in brivate Händ.

## Baugschicht
D Liiegeschaft wird scho 1297 in ere Urkunde erwäänt. Si het scho denn «Zur Krääije» oder «Zum Krääjebärg» ghäisse. Wo im 14. Joorhundert die üsseri Stadtmuure baut worde isch und Vorstadtgsellschafte politischi und milidäärischi Rolle übernoo häi, häi sich die, wie d Zümft vor iine Gsellschaftshüüser zuedoo. D Vorstadtgsellschaft in dr Spaalevorstadt het 1399 s Huus zur Krääije kauft. 1442 het si sich e nöis Huus baut und vom alte Huus s Huuszäiche, d Krääje uf em Fünfbärg, übernoo.

1816 het d Gsellschaft e nöis Huus im Empire-Stiil baut. Dr Mooler Maximilian Neustück het d Fassaade vom dreistöckige Geböid aagmoolt. Zwüschen em erste und zwäite Stock het er e Bild vom Rütlischwur und vom Dood vom Gessler in dr Hoole Gass gmoolt. Zwüsche de Fänster oobedraa si d Wabbe vo de 22 Kantöön.

Im spöötere 19. Joorhundert häi d Zümft und d Vorstadtgsellschafte d Rolle müesse ufgee, wo si bis denn gspiilt häi. 1913 het d Vorstadtgsellschaft zur Kräije iir Huus dr Stadt verkauft und spööter e Häim in dr alte Doorwächterstuube vom Spaledoor gfunde.

Verschidnigi Veräin und Ämter si für e Zit im Huus zur Krääije iizooge: dr Veräin zur Verbräitig vo
Guete Schrifte und denn s Füürweer-Inspektorat. Hüte isch s Huus Brivatbsitz und im Bardeer isch d «Suppestube zur Krääje».

## Kwelle
* Vorstadtgesellschaft zur Krähe
* «Das Haus ’zum Kreyenberg’» in dr SpaleZytig, Usgoob 14, Dezämber 2010
* Die Vorstadtgesellschaft 'zur Krähe' in dr *Spale-Zytig* vom Juni 2009, S.5
Rudolf Schoch

**Rudolf Schoch** isch de Name vo dène Lüüt:

* Rudolf Schoch (Philologe) (1850–1920), en Schwyzer Kantonsschuelleerer und Redakter am Schwyzerischen Idiotikon
* Rudolf Schoch (Musikpädagoge) (1896–1982), en Schwyzer Musigpèdagoog
Sammler-Brunnen

Dr **Sammler-Brunne**, er häisst au **König David-Brunne**, stoot an dr Dalbe-Vorstadt, in ere Nische bim Huus 81. Er isch sit 1840 in Betriib und stoot sit 1945 under Dänggmolschutz und isch äins vo de Baasler Kulturgüeter wo für d Region vo Bedütig si.

Dr Naame chunnt drvo, ass hinder em Brunne s Reserwuar vom Dalbe-Brunnwärk lit, wo 1837/39 aagläit worde isch. 

Dr Brunnedroog isch rund und ooben uf em Brunne hets en äifachs, viereggigs Kapitell und druf zwäi Wolute und e Muschle.

Nääben em Brunne goot s Castellio-Wäägli zum Rhii aabe.

## Fuessnoote
Pfefferhof (Basel)

Dr **Pfäfferhoof** isch e Komplex vo historische Geböid am Dalbe-Bärg 2–8 in dr Baasler Dalbe. Er gältet as e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch.

Grad vor em Pfäfferhoof däilt sich dr Dalbe-Dyych in zwäi Ärm, wo zum Rhii aabe fliesse. Dr Hoof lit am Vordere Dyych.

## Dr Naame
Dr Naame «Pfäfferhof» stammt us em früeje 20. Joorhundert, wo d Hüüser 2 bis 6 am Dalbe-Bärg vom ene Lääbesmiddel- und Gwürzhändler kauft worde si. Vorhäär häi si  «Zum halbe Bäär» ghäisse.

## Baugschicht
Dr Pfäfferhoof bestoot us meerere Geböid und stoot am underen Ändi vom Dalbe-Bärg. No wo s Gebiet im 11. Joorhundert dusse vo dr Stadtmuure gläägen isch, het s in dere Geegend   Handwärks- und Gwärbbetriib gee, wo vilmol für s Dalbe-Klooster gschafft häi. D Geböid vom Pfäfferhoof stamme us verschiidene Epoche. Dr obersti Däil vom Komplex wird 1282 zum erste Mol erwäänt. Im 14. Joorhundert isch die üsseri Stadtmuure baut worde und wie die andere Vorstedt isch vo denn aa au d Dalbe-Vorstadt e Kwardier vo dr Stadt Basel gsi. S Huus am undere Egge stammt vo 1655.

In de 1950er Joor isch dr Pfäfferhoof im ene schlimme Zuestand gsi und isch 1956 mit dr Understützig vom Baasler Aarbetsrappe renowiert worde wie au anderi Geböid im Dalbe-Daal.

## Kwelle
* Pfefferhof - Basel, Switzerland - Austrian and Swiss National Heritage Sites uf Waymarking.com

## Fuessnoote
Haus zum Geist

Mit **Huus zum Gäist** cha gmäint si
* en ehemooligs Geböid an dr Stadthuusgass 13 z Baasel, wo hüte s Stadthuus stoot
* e dänggmolgschützts Geböid an dr Dalbe-Vorstadt  17 z Baasel
Haus zum Geist an der St. Alban-Vorstadt

S **Huus «zum Gäist»** isch e historischs Geböid im Baasler Dalbekwardier. Es gältet as e Baasler Kulturguet, wo für d Regioon vo Bedütig isch.

S Huus «zum Gäist» stoot an dr Dalbe-Vorstadt 17. Scho im Middelalter si dört Hüüser gstande. Dr Archidekt Emanuel La Roche het zämme mit em Stäächeli vier Hüüser us em spoote Middelalter zum ene Geböid im ene  äihäitlige barocke Stiil zämmegfasst. Es het drei Stöck und über em middlere Iigang en Erker mit Verzierige draa. Uf em Dach het s Mansardefänster.
Dreitrog-Brunnen

Dr **Dreidroog-Brunne** befindet sich uf em Sevogelblatz z Baasel am Egge vo dr Sevogelstrooss und dr Hardstrooss. Er stoot nit under Dänggmolschutz und isch aber äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.

## D Gschicht vom Brunne
Dr Brunne isch 1884 vo de Archidekte Vischer & Fueter baut worde. Er het, wie dr Naame säit, drei Dröög, wo verziert si und sich uf drei Site vom viereggige Brunnestogg befinde. Au uf em Brunnestogg het s Verzierige und oobe druf isch e Bluemechnopf. 

Dr Brunne isch entstande, wil d Bevölkerig reklamiert het. Si isch mit de Brünne nid zfriide gsi, wo in de 1870er und 1880er Joor in Serie in dr Stadt ufgstellt worde si. Dr Dreidroog-Brunne isch us drissig Vorschleeg usgweelt worde.

## Litratuur
* Beat Trachsler: *Basler Brunnen aus alter und neuer Zeit.* GS-Verlag, Basel 1998.

## Fuessnoote
Jakobsbrunnen (Basel)

Dr **Jakobsbrunne** befindet sich hüte an dr Hermann Kinkelin-Strooss z Baasel. Er stoot sit 1915 under Dänggmolschutz und isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.

## D Gschicht vom Brunne
Dr Jakobsbrunne isch 1390 in dr Äschevorstadt ufgstellt worde. Dr Droog isch rächteggig mit abgschreegte Kante. Näben em groosse Droog het s non e chliinere. Uf e Brunnestogg het mä 1453 e Statue vom Häilige Jakob gstellt, wo dr Hans Tussmann (1420-1490) gmacht het. D Originalstatue isch 1911 ins Historische Museum brocht und mit ere Kopii ersetzt worde. Mee as 550 Joor isch dr Brunne in dr Äsche gstande, bis ass mä d Strooss het welle verbräitere. Mä het en dorum  1953 für zää Joor in e Laager doo und denn an dr Hermann Kinkelin-Strooss wisawii vom Kirschgarde-Schuelhuus, öbbe 300 Meter vom alte Blatz, wider ufgstellt. 1998 isch er renowiert worde.

## Weblingg
* Der Löwenzorn uf baselinsider.ch

## Fuessnoote
Christkindelsmärik

Dr „**Christkindelsmärik**“ isch dr speziell Johrmärik, wo ze Strosburi jeds Johr in dr Adventszit un uem Wihnàchte (!) ghàlte wurd, un wo bsundrs Spielsàche, Chrischtbaamschmuck und wihnàchtlichi Dekoràtione, dekorativ Objekte üss'm *Artisanat*, 'm Kunschthàndwerik un àndri klein (un zuem Deil gross) Gschenke, Wihnàchtsbredele un -gebäck un àndri wihnàchtlichi Speise, typischrwis mit *Vin chaud* (Glühwin) vrköift were. Dr Strosburjr *Chrischtkindelsmärik* fàngt jeds Johr àm erschte Adventssamschdaa àn un geht jetz, zitr e pààr Johr, bis zuem Owe vum 31. Dezembr. 'R wurd aach hitzedaas untr sinem elsassische Nàmme vrànstàltet, wi'r traditionel (mit e kleini Änderung) schun zitr 1570 het. De frànzeesch Iwwrsetzung isch „*marché de l’Enfant-Jésus*“, àwwr 'r wurd, aach ze Frànkrich, wo'r làngi Zit dr einzig vum gànze Lànd gsin isch, àls „Christkindelsmärik (marché de noël de Strasbourg)“ touristisch bekànnt gmàcht. De Stàdt Strosburi vrleiht sich met derer Inschtitution un Tràdition im Rucke e witere Haaptstàdtfunktion: „*Strasbourg - capitale de noël*“! Dr *Chrischtkindelsmärik* zieht jeds Johr geje zwei Millione Bsuechr üss dr gànz Welt àn - un stellt so e wichtich (touristisch) Wirtschàftsfakter fer de Stàdt dar.

Dr Strosburjer Chrischtkindelsmärik steht in de Tradition vun de Wihnàchtsmärike, wo bsundrs im ditschsproochige Rüüm bsteht (*une spécificité du monde germanique*) un wo aach *Advent(s)markt* odr *Glühweinmarkt* odr nooch lokali Spezialitäte zem Bispiil ze Aache *Printenmarkt* gheisse were. Dr beriehmtescht - un sehr àlt - isch wohl där vun Nüreberi, do heisst'r *Christkindlesmarkt*. Aach in àndri Städt isch dr Nàmme etwa àls *Christkindlmarkt* odr *Christkindlemarkt* vrbreitet. Dr Nüremberjr isch àwwr nit emols aanr vun d'älteschte. Frànkfurt, Dresde, Minche odr Wien gehn noch widdrsch zerück. Un aach dr Strosburjer Chrischtkindelsmärik isch aanr vun d'älteschte, wo de Tradition noch bis vor'm Nàmme bis in's Mittelàlter zerückgeht. Dodemit isch'r newwe'm Chrischtbaam e wichtijr Teil vun de Wihnàchtstraditione vum Elsàss, wo e grossr Influss ghet hàn, aach wenn mr meischt nit weiss, vun wo's komme-n-isch.

## Weblink

## Fuessnoote
Alpirsbach

**Albersbach** (amtlich *Alpirsbach*) ischt e Stadt em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Albersbach leit em obere Kinzigdal em Schwarzwald.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 21,8 % Landwirtschaftsfleche, 68 % Wald, 8,6 % Sidlongsfleche ond 1,7 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Albersbach gheret d Stadtdoel Albersbach (mit em gleichnamige Kloschter ond Markt, em Stadtdoel Rötenbach, dr Hef Eckhof ond Nollenberg ond dr Wohnblätz Adelsberg, Daiskeller, Dieboldsberg, Ehnisbach, Krähenbad, Lochmühle ond Scheurenbühl), Ehlenbogen (mit em Weiler Dörfle, dr Hef Adler, Bachbauernhof, Grezenbühlhof, Hänslesbauernhof, Jockelesbauernhof, Juntlenshof, Metzgerbauernhof, Mittlere Mühle, Mühlebauernhof, Obere Mühle, Schwabenhof, Untere Mühle ond Vogtsmichelhof ond dr Wohnblätz Bären, Erlenbach, Haugenloch, Mühelhöhe, Reichenbächleshardt, Schwenkenhardt ond Schwenkenhof), Peterzell (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Breitenwies, dr Hef Heidelbeermühle, Hönweiler, Jörglesmühle, Lochmühle ond Täle ond dr Wohnblätz Gräben, Hummelberg ond Zelleracker), Reinerzau (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Berneck, Oberes Dörfle, Rötenbächle ond Unteres Dörfle, em Ort Kurhaus, dr Hef Altenbauer, Altvogtsbauer, Daisbauer, Hanselesbauer, Hansenbauer, Hinterer Bühlbauer, Johannesbauer, Jungbauer, Knechtsbauer, Michelsbauer, Mösenbauer, Neuhausbauer, Oberdickenbauer, Oberer Ganzbauer, Oberer Spittelbauer, Strohloch, Unterdickenhof, Unterer Spittelbauer ond Vorderer Bühlbauer ond dr Wohnblätz Wirtschaft zum Auerhahn ond Wirtschaft zum Rauhen Felsen), Reutin (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Aischfeld, dr Hef Adelsprang ond Brestenberg ond em Wohnblatz Gräben) ond Römlinsdorf (mit em gleichnamige Dorf, em Gheft Eichenbauernhaus ond em Wohnblatz Erzwaschmühle).

## Gschicht
Albersbach ischt om s gleichnamig Kloschter entstande, wo 1095 vom Bischof Gebhard III. vo Konschtanz grendet worde ischt,

## Verwaltong
Albersbach ghert zue koem Verwaltongsverband.

Dr Schuldes vo Albersbach ischt dr Michael E. Pfaff.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Albersbach ghert zom Schwäbisch

## Weblink
* 
* www.alpirsbach.de

## Fueßnote
Bad Rippoldsau-Schapbach

**Ribbeldsau-Schaba** (amtlig *Bad Rippoldsau-Schapbach*) ischt e Gmai im Landkrais Fraidestadt z Bade-Wirttebärg. D Gmai het  Iiwohner (Stand: ).

## Geografi
Ribbeldsau-Schaba lit im Wolfdal am Sidabhang vom Kniebis.
D Gmarkung setzt sich zämme us 6 % Landwirtschaftsflech, 90,8 % Wald, 2,6 % Sidlungsflech un 0,7 % sunschtiger Flech.

## Gmaigliderung
Zua Ribbeldsau-Schaba ghere d Ortsdail Ribbeldsau (mit em Wiler Klösterle, dr Zinke Absbach, Burgbach, Dollenbach, Holzwald, Reichenbach, Vor Seebach un Wolf, dr Sidlong Althaus un dr Wohnblätz An der Talstraße, Beim Bad, Bergle, Gaisbach, Grafenbach, Kastelbach, Schwabach, Tös, Vor Burgbach un Vor Dollenbach) un Schaba (mit em glichnamige Dorf, dr Zinke Glaswald, Hirschbach, Holdersbach, Salzbrunnen, Seebach, Sulz un Wildschapbach, dr Gmaidsdail Obertal un Untertal un dr Wohnblätz Bäch, Kupferberg, Löchle, Rinke, Schwarzenbruch, Settig, Steig un Vor Seebach).

## Gschicht

Ribbeldsau ischt 1179 zum erschte Mol gnennt wore im Johr 1179, Schaba 1220.

## Verwaltung
Ribbeldsau-Schaba het mit dr Stadt Freidestadt un dr Gmai Seewald e Verwaltungsgmaischaft veriibart.

Dr Birgermaischter vun Ribbeldsau-Schaba isch dr Bernhard Waidele.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla sit 2006: 

1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vun Ribbeldsau-Schaba ghert zum Owerrhinalemannisch.

## Weblink

* www.bad-rippoldsau-schapbach.de

## Fueßnote
Baiersbronn

**Baierschbronn** (amtlich *Baiersbronn*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Baierschbronn leit em Murgdal am Dreifürstenstein
D Gmarkong setzt sich zemme ous 8,6 % Landwirtschaftsfleche, 85 % Wald, 5,3 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Baierschbronn gheret d Ortsdoel Baierschbronn (mit dr Derfer Baierschbronn-Oberdorf, Baierschbronn-Unterdorf, Mitteltal, Obertal, dr Weiler Aiterbach, Aiterbächle, Allmand, Altaue, Aue, Berg, Bermosis, Bosler, Breitmiß, Brunnenteich, Buhlbach, Buhlbachsaue, Ellbach, Eulengrund, Ferrwies, Gärtenbühl, Gretzenbühl, Haberland, Hänger, Härle, Härlegrund, Härlisgrund, Häslen, Halde, Hinterer Langenbach, Hirschauerwald, Höll, Hof, Hohlgaß, Ilgenbach, Jägerbuckel, Keckenhöhe, Kienbächle, Knappenteich, Köpfle, Kohbach, Kohlwald, Labbronnen, Leimengrund, Leimiß, Loch, Looch, Mittlerer Langenbach, Ödenhof, Orspach, Reuhfels, Rechen, Reute, Rinkenberg, Röhrsbächle, Rossweg, Ruhebach, Sankenbach, Schloß, Schönmünz, Schramberg, Stöck, Surrbach, Tannenfels, Vorderer Langenbach, Vorderer Tonbach, Wäldele, Weiher, Weißenbach ond Zwickgabel, d Ort Friedrichstal, Rotmurg-Jägerhaus ond dr Wohnblätz Alexanderschanze, Bergergrund, Bresteneck, Eichberg, Fegfeuer, Fuchsloch, Hagkopf, Heuberg, Hohreute, Kraftenbuckel, Langäcker, Missele, Nettlestrauf, Rain, Ruhestein, Schleifwasen, Schliffkopf (Gedächtnishaus), Siehdichfür, Sohlberg, Städelegrund, Steinäckerle, Unterwies ond Wasen), Huzenbach (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Bahnhof Huzenbach ond Blockhaushof), Klostereichenbach (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Heselbach ond Reichenbacher Höfe ond dr Hef Ailwald, Leimenbuckel ond Ziegelteich), Röt (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Schönengründ ond dr Hef Buckel, Ritterrain ond Röter Wiese), Schwarzenberg (mit em gleichnamige Dorf, dr Sidlong Schönmünzach, em Gheft Rotenrain ond dr Wohnblätz Bahnhof Schönmünzach, Sommerberg ond Stuhlberg).

## Gschicht
Baierschbronn ischt 1292 zom erschte Mol gnennt ond ghert seit 1320 zua Wirttebärg.

## Verwaltong
Baierschbronn ghert zue koem Verwaltongsverband.

Dr Schuldes vo Baierschbronn ischt dr Michael Ruf.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Baierschbronn ghert zom Schwäbisch

## Weblink

* www.gemeinde-baiersbronn.de

## Fueßnote
Dornstetten

**Dornstette** (amtlich *Dornstetten*) ischt e Stadt em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Dornstette leit em Schwarzwald an dr Glatt.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 32,2 % Landwirtschaftsfleche, 48 % Wald, 17,4 % Sidlongsfleche ond 2,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Dornstette gheret d Stadtdoel Aach (mit em gleichnamige Dorf, em Ort Benzinger Hof ond em Wohnblatz Glattal), Dornstette (mitz dr gleichnamige Stadt ond em Gheft Lattenberg) ond Hallwangen.

## Gschicht
Dornstette ischt 767 em Lorscher Codex zom erschte Mol gnennt worde.

## Verwaltong
Dornstette hot sich mit dr Gmoede Glatte, Schopfloch ond Waldachdal zom e Gmoedverwaltongsverband mit Sitz z Dornstette zammegschlosse.

Dr Schuldes vo Dornstette ischt dr Bernhard Haas.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006:

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Dornstette ghert zom Schwäbisch.

## Leit
* Wolfram Graf, deitscher Kombonischt, Organischt ond Musikwissaschaftler 

## Weblink

* www.dornstetten.de

## Fueßnote
Empfingen

**Empfinge** (amtlich *Empfingen*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Empfinge leit eschtlich vom Negegr an dr A&nbsp;81.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 54,6 % Landwirtschaftsfleche, 25,1 % Wald, 19,8 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Empfinge gheret d Ortsdoel Empfinge ond Wiesenstetten (mit em gleichnamige Dorf ond em Weiler Dommelsberg).

## Gschicht
Empfinge ischt 772 em Lorscher Codex zom erschte Mol gnennt worde.

## Verwaltong
Empfinge hot mit dr Stadt Horb am Neckar ond dr Gmoed Eudinge e Verwaltongsgmoeschaft vereibart

Dr Schuldes vo Empfinge ischt dr Ferdinand Truffner.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Empfinge ghert zom Schwäbisch.

## Leit
* Hubert Deuringer (1924-2014), deitscher Musiker

## Weblink

* www.empfingen.de

## Fueßnote
Glatten

**Glatte** (amtlich *Glatten*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Glatte isch e Luftkurort em nerdliche Schwarzwald an dr Glatt. Nochbergmoede send Dornstett, Schopfloch, Horb, Dornhan, Loßburg ond Fraidestadt.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 43,6 % Landwirtschaftsfleche, 39,4 % Wald, 14,1 % Sidlongsfleche ond 2,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Glatte gheret d Ortsdoel Böffingen (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Bellenstein ond Elektrizitätswerk), Glatte (mit em gleichnamige Dorf, em Gheft Lattenberg ond em Wohnblatz Hammerschmiede) ond Neuneck (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Rinkwasen ond dr Hef Schellenberg ond Ziegelacker).

## Gschicht
Glatte ischt 767 zom erschte Mol gnennt worde.

## Verwaltong
Glatte hot sich mit dr Stadt Dornstett ond dr Gmoede, Schopfloch ond Waldachdal zom e Gmoedverwaltongsverband mit Sitz z Dornstett zammegschlosse.

Dr Schuldes vo Glatte ischt dr Tore-Derek Pfeifer.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Glatte ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* glatten.de

## Fueßnote
Eutingen im Gäu

**Eudinge** (amtlich *Eutingen im Gäu*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Eudinge leit nerdlich vom obere Neggerdal uf dr Gäuebene am reachte Hang vom Eudinger Dalbach. Nochbergmoede send d Stadt Horb am Neckar, d Stadt Nagold im Landkroes Calp, d Stadt Rauteburg ond d Gmoed Starzach, boede em Landkroes Dibenga.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 63,3 % Landwirtschaftsfleche, 18,5 % Wald, 16,8 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Eudinge gheret d Ortsdoel Eudinge (mit em gleichnamige Dorf, em Gheft Oberer Eutinger Talhof ond dr Wohnblätz Alter Bahnhof, Bahnhof Hochdorf ond Ziegelhütte), Göttelfingen, Rohrdorf (mit em gleichnamige Dorf ond em Ort Bahnhof Eudinge) ond Weitingen (mit em gleichnamige Dorf ond dr Wohnblätz Eyach ond Weitinger Mühle).

## Gschicht
Eudinge hot bis 1805 zua Vordereschtreich ghert ond seither zua Wirttebärg.

## Verwaltong
Eudinge hot mit dr Stadt Horb am Neckar ond dr Gmoed Empfinge e Verwaltongsgmoeschaft vereibart

Dr Schuldes vo Eudinge ischt dr Armin Jöchle.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Eudinge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.eutingen-im-gaeu.de

## Fueßnote
Grömbach

**Greambach** (amtlich *Grömbach*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Greambach leit em Nordschwarzwald zwische dr Nagold un em Zinsbach. Nochbergmoede send Simmersfeld, Altensteig, Wernerschberg, Pfalzgrofeweiler ond Seewald.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 17,1 % Landwirtschaftsfleche, 76,1 % Wald, 5,3 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Greambach gheret koene weiter Ortsdoel.

## Gschicht
Greambachischt 1075 zom erschte Mol gnennt worde als *Gruonbach*.

## Verwaltong
Greambach hot mit dr Gmoene Pfalzgrofeweiler ond Wernerschberg e Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Greambach ischt dr Armin Pioch.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Greambach ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* groembach.de

## Fueßnote
Schopfloch (Schwarzwald)

**Schopfloch** (amtlich *Schopfloch*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Schopfloch leit am Ibergang vo Schlehen- ond Heckegäu zom Schwarzwald.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 57,1 % Landwirtschaftsfleche, 26,5 % Wald, 15,6 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Schopfloch gheret d Ortsdoel Oberiflingen, Schopfloch ond Unteriflingen.

## Gschicht
Die heitich Gmoed ischt entstande am 1. Juli 1974 durch dr Zammeschluss vo Schopfloch mit Oberiflingen ond Unteriflingen.

## Verwaltong
Schopfloch hot sich mit dr Stadt Dornstett ond dr Gmoede Glatte ond Waldachdal zom e Gmoedverwaltongsverband mit Sitz z Dornstett zammegschlosse.

Dr Schuldes vo Schopfloch ischt dr Klaas Klaassen.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Schopfloch ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.schopfloch.de

## Fueßnote
Seewald

**Seewald** (amtlich *Seewald*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Seewald leit an dr Nagold em Nordschwarzwald.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 12,3 % Landwirtschaftsfleche, 81,7 % Wald, 5,1 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Seewald gheret d Ortsdoel Besenfeld (mit em gleichnamige Dorf ond dr Weiler Schorrental ond Urnagold), Erzgrube (mit em gleichnamige Dorf ond em Wohnblatz Stutztal), Göttelfingen (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Allmandle, Eisenbach, Omersbach ond Schorrental ond em Gheft Morgental) ond Hochdorf (mit dr Derfer Hochdorf ond Schernbach ond dr Wohnblätz Hochdorfer Sägmühle, Omersbach ond Schernbacher Sägmühle).

## Gschicht
D Gmoed Seewald ischt entstande am 1. Dezember 1971 durch dr Zammeschluss vo dr Gmoede Erzgrube, Göttelfingen ond Hochdorf, Besenfeld ischt am 1. Jenner 1975 dezua komme.

## Verwaltong
Seewald hot mit dr Stadt Freidestadt ond dr Gmoed Bad Rippoldsau-Schapbach e Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Seewald ischt dr Gerhard Müller.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Seewald ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.seewald.eu

## Fueßnote
Waldachtal

**Waldachdal** (amtlich *Waldachtal*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Waldachdal leit em gleichnamige Dal am Ibergang vom eschtliche Nordschwarzwald zom Gäu.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 39,2 % Landwirtschaftsfleche, 45,7 % Wald, 13,7 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Waldachdal gheret d Ortsdoel Cresbach (mit em gleichnamige Dorf, dr Weiler Oberwaldach, Unterwaldach, Vesperweiler ond Mühle ond Burgweiler Vöhrbach), Hörschweiler, Lützenhardt, Salzstetten (mit em gleichnamige Dorf, em Weiler Heiligenbronn ond dr Ort Getreidemühle, Missihof ond Sägemühle) ond Tumlingen (mit em gleichnamige Dorf ond em Wohnblatz Lützenhardter Mühle).

## Gschicht
D Gmoed Waldachdal ischt entstande am 1. Juli 1974 durch dr Zammeschluss vo dr Gmoede Cresbach, Hörschweiler, Lützenhardt, Salzstetten ond Tumlingen.

## Verwaltong
Waldachdal hot sich mit dr Stadt Dornstett ond dr Gmoede Glatte ond Schopfloch zom e Gmoedverwaltongsverband mit Sitz z Dornstett zammegschlosse.

D Schuldese vo Waldachdal ischt d Annick Grassi.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Waldachdal ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.waldachtal.de

## Fueßnote
Wörnersberg

**Wernerschberg** (amtlich *Wörnersberg*) ischt e Gmoed em Landkroes Fraidestadt en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Wernerschberg leit em mittlere Schwarzwald, rond18 Kilometer vo dr Kroesstadt Fraidestadt.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 35,1 % Landwirtschaftsfleche, 56,6 % Wald, 7,8 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zua Wernerschberg gheret s gleichnamig Dorf ond dr Wohnblatz Reesenmühle.

## Gschicht
Wernerschberg ischt 1364 zom erschte Mol gnennt worde.

## Verwaltong
Wernerschberg hot mit dr Gmoene Pfalzgrofeweiler ond Greambach e Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes vo Wernerschberg ischt dr Reinhold Möhrle.

### Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Wernerschberg ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

## Fueßnote