Südwestfunk

Dr **Sidweschtfunk** (offiziäll **Südwestfunk**, churz **SWF**) isch vu 1946 bis 1998 d Landesrundfunkaastalt vum Land Rhyland-Pfalz un em sidlige Bade-Wirttebärg gsii. Di gnau Gränze zum Sändebiet vum Siddytsche Rundfunk (SDR) z Bade-Wirttebärg isch an dr ehmolige Gränze vu dr Länder Baden un Wirttebärg-Hauezollre im Side zue Wirttebärg-Baden im Norde vum Land lang gloffe.

Hauptsitz vum Sidweschtfunk isch Bade-Bade gsii, Landesstudio het s z Fryybeg, z Dibenga un z Mainz gee. Anne 1998 het dr SWF mit em SDR zum neie Sidweschtrundfunk (SWR) fusioniert.

## Gschicht
### Organisationsgschicht
Bis anne 1945 het s fir s speter Sändebiet vum Sidweschtfunk kai aigeständigi Rundfunkaastalt gee. S Biet het zum Yyzugsberaich vu dr Sändegsellschafte bzw. Rychssänder z Frankfurt am Main, e Stuegert un z Saarbrücken ghert. Anne 1945 isch dur di franzesisch Bsatzig dr Sänder *Radio Koblenz* yygrichtet wore. Am 31. März 1946 isch dr Sidweschtfunk as Rundfunkaastalt fir di gsamt franzesisch Bsatzigszone, ußer dr Sonderzone Saarland, uf Sändig gange. D Yyrichtig isch dur d „Direction générale des affaires culturelles“ gferderet wore.  Är isch zue dr Landesrundfunkaastalt fir Rhyland-Pfalz un du sidlige, franzesisch bsetzte Länder Baden un Wirttebärg-Hauezollre wore.

Au no dr Bildig vum Land Bade-Wirttebärg 1952 isch dr SWF Landesrundfunkaastalt fir dr sidlig Landesdail vun em blibe, wu mit Bade-Baden au dr Sitz vum Sänder gsii isch. Bade-Wirttebärg isch dodermit fir vyl Johr s ainzig Bundesland gsii, wu zwee effetli rächtligi Landesrundfunkaastalte ghaa het (SDR un SWF). 

Am 31. Mai 1997 hän d Minischterbresidänte vu Bade-Wirttebärg un Rhyland-Pfalz dr Staatsverdrag iber d Grindig vu dr Zwai-Länder-Aastalt *[[Südwestrundfunk|Sidweschtrundfunk]]* (SWR) unterzaichnet. Aafangs 1998 hän dr SWF un dr SDR formal zum SWR fusioniert, im Lauf vu dr negschte Monet hän si Rundfunk- un Verwaltigsrot konschtituiert, im Merz isch d Intändantewahl gsii. Ab 30. Augschte sin di neie Programm uf Sändig gange. Am 1. Oktober sin dr SDR un dr SWF ändgiltig ufglest wore, Rächt un Pflicht sin uf dr SWR ibergange.

Grind fir d Verschmelzig sin vor allem d Finanze gsii, dur d Straffig vu dr Organisationsstrukturen un d Reduzierig vum Verwaltigsapperat sin großi Mittel frei wore. Derzue isch d Bresänz vu zwoo Landesrundfunkaastalte z Bade-Wirttebärg fir anachronistisch un nimi verdrättbar ghalte wore. E Roll hän au demografischi Pinkt gspiilt, d Gebihrenyynahme vum SWF sin all me zrugggange, derwylscht dr SDR mit syne Balligsryym finanziell guet uusgstattet gsii isch. 

Zum Verbraitigbiet het dr SWF au dr Ruum Köln un s Saarland zellt, wu im Wätterbricht als gnännt wore sin („Der Wetterbericht für Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz, das Saarland und die Kölner Bucht“).

### Programmgschicht
Dr SWF het bis anne 1951 nume ai Herfunkprogramm uusgstrahlt (speter *[[SWF1]]* gnännt). Derno het s 2. Herfunkprogramm *SWF2* iber UKW sy Sändebdrib ufgnuu. Vu 1949 bis 1958 het dr Schurnalischt Dr. Wilhelm Sandfuchs dr Chilchefunk vum SWF ufböue.

Am 3. Augschte 1964 isch iber UKW zerscht as „Gaschtarbaiterprogramm“ s 3. Herfunkprogramm chuu, wu in dr 1970er-Johr zue dr Musik- un Servicewälle *[[SWF3]]* uusböuen un wyterentwicklet woren isch.

Am 5. April 1969 het dr SWF zämme mit em Siddytsche Rundfunk (SDR) un em Saarländische Rundfunk (SR) fir d Bundesländer Bade-Wirttebärg, Rhyland-Pfalz un Saarland s Dritt Färnsehprogramm *[[SWR Fernsehen|Sidwescht 3]]* gstartet. S Programm isch Zug um Zug zum Vollprogramm uusböue wore, syter 1971 git s Sändige, wu all Dag cheme.

In dr Austaschtlucke vu däm Programms het dr SWF anne 1984 mit sym regionale Videotext-Aagebot aagfange unter em Name *SWF-Text*, wu speter mit em glychzytig gstartete *Südfunk-Text* zum *Südwest-Text* zämmegfiert woren isch (Text-Produktionsstandort isch hite s Landesfunkhuus z Mainz).

Am 1. Jänner 1991 isch s 2. Herfunkprogramm SWF2 mit SDR&nbsp;2, em 2. Herfunkprogramm vum Siddytsche Rundfunk, zum neie Kulturkanal *S2 Kultur* verschmulze wore. Um des Zyt het s glychfalls mit zämme mit em SDR veraastaltet 4. Herfunkprogramm S4 Baden-Württemberg sy Sändebdrib ufgnuu. As Pendant zue däm 4. Herfunkprogramm fir Bade-Wirttebärg het dr SWF am 1. Dezämber 1991 sy Landesprogramm *[[SWF4 Rheinland-Pfalz]]* gstartet.

Am 17. Mai 1997 isch s zämme mit em SDR produziert Jugendmultimedium *[[DASDING]]* im Ramme vum DAB-Pilotprojäkt Bade-Wirttebärg uf Sändig gange. S handlet sich um e digital 24-Stunden-Aagebot fir Jugedligi zwische 14 un 24 Johr, wu iber UKW, DAB un ADR un au im Internet verbraitet wird. DASDING verbindet d Medie Herfunk, Färnseh un Internet zuen eme neiartigen Aagebot.

No dr Grindig vum *[[Südwestrundfunk|Sidweschtrundfunk]]* hän alli Programm vum SWF no bis Ändi Augschte 1998 gsändet. Am 30. Augschte hän d Programm vum Sidweschtrundfunk ihre Sändebedrib ufgnuu. SWF1 isch in *[[SWR1|SWR1 Bade-Wirttebärg]]* bzw. *[[SWR1|SWR1 Rhyland-Pfalz]]* ufgange, S2 Kultur isch in *SWR2* umgnännt wore, SWF3 isch in *[[SWR3]]* ufgange, S4 Bade-Wirttebärg isch in *[[SWR4|SWR4 Bade-Wirttebärg]]* un SWF4 Rhyland-Pfalz in *[[SWR4|SWR4 Rhyland-Pfalz]]* iberfiert wore. S Jugedprogramm *DASDING* wird vum SWR wytergfiert.

S Dritt Färnsehprogramm Sidwescht 3 isch in di baide Programm Sidwescht BW und Sidwescht RP (speter Sidwescht Färnseh un hite SWR Färnseh) iberfiert wore.

### Intändante
* 1946–1965: Friedrich Bischoff
* 1965–1977: Helmut Hammerschmidt
* 1977–1993: Willibald Hilf
* 1993–1998: Peter Voß – derno wyter Intändant vum SWR bis 2007

### Pausezaiche
As Pausezaiche het dr Sidweschtfunk d Aafangstakt vum Terzett *Bald prangt, den Morgen zu verkünden* us "Die Zauberflöte" vum Wolfgang Amadeus Mozart brucht. Im Lauf vu dr Johr het s unterschidligi Variatione dervu gee, speter sin aber d Jingle ufchuu un s Pausezaiche isch derno nimi bruucht wore.

## Programm
### Färnseh
* Südwest 3 – Drittes Fernsehprogramm für Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz und das Saarland (Kooperation mit SDR und SR)
Derzue het dr SWF in Kooperation mit andere Rundfunkaastalte Bydreg gmacht fir:
* Das Erste – Erstes Deutsches Fernsehen (Gmainschaftsprogramm vu dr ARD)
* Phoenix – gmainsame Eraigniskanal vu dr ARD un em ZDF
* KiKA – Chinderkanal vu ARD undZDF
* ARTE – dytsch-franzesische Kulturkanal
* 3sat – Kulturkanal vu ARD, ZDF, ORF un SRG

### Herfunk
* SWF1 – Vollprogramm mit Information, Schlager un Popmusik. No dr Yyfierig vu S4/SWF4 isch d Musik umgstellt woren uf Oldy un Soft-Pop.
* S2 Kultur – Kulturradio (Kooperation mit em SDR)
* SWF3 – Popwälle
* S4 Baden-Württemberg – regionalisiert Programm fir Bade-Wirttebärg mit Schlager un volksdimlige Musik (Kooperation mit em SDR)
* SWF4 Rheinland-Pfalz – regionalisiert Programm fir Rhyland-Pfalz mit Schlager un volksdimlige Musik
* DASDING – Jugedprogramm (Kooperation mit em SDR)

## Sänderaalage
Fir d Uustrahlig vu syne Herfunkprogramm un eme erschte Färnsehprogramm vu dr ARD het dr SWF am Änd die Grundnetzsänder ghaa:
* Bodeseesänder fir Mittelwälle (bis 2004 auch Kurzwelle)
* Rhysänder fir Mittelwälle un UKW-Herfunk
* Sänder Donnersberg fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Eifel fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Fälbeg fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Fryybeg-Lehe fir Mittelwälle un UKW-Herfunk
* Sänder Haardtkopf fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Hornisgrinde fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Kettrichhof fir UKW-Herfunk
* Sänder Koblenz (Dieblich-Naßheck) fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Linz am Rhein fir UKW-Herfunk
* Sänder Raichberg fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Saarburg fir UKW-Herfunk un Färnseh
* Sänder Waldburg fir UKW-Herfunk
* Sänder Weinbiet fir UKW-Herfunk
* Sänder Witthoh fir UKW-Herfunk
Derzue het dr SWF d Sänderaalage Bad Marienberg, Bornberg un Blaue vu dr Dytsche Telekom un au dr Standort Grünte vum Bairische Rundfunk bruucht. Alli Sänderstandort usser em Bodeseesänder wäre hite vum SWR wyterbedribe.

## Literatur
* Franz-Josef Heyen, Friedrich P. Kahlenberg: *Südwestfunk. Vier Jahrzehnte Rundfunk im Südwesten.* Droste Verlag, Düsseldorf 1986, ISBN 3-7700-0706-9.

## Fueßnote