open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abtei Remiremont

D’ **Àbtai vu Remiremont** (uff Frànzeesch *abbaye de Remiremont*, uff Hoochdiitsch *Abtei Reimersberg*) ìsch a ehamààlig Kloschter vu da Benediktinerinna, wo ìm 7. Joohrhundert grìnda worra-n-ìsch. Schpeeter ìsch’s a waltlig Dààmaschtìft worra; d’ Àbtissinna vu Remiremont sìnn Fìrschtinna vum Hailiga Reemischa Raich gsìì. S’ Schtìft ìsch ànna 1790 ìm Làuif vu dr Frànzeescha Revolutioon uffgleest worra. D’ Schtìftskìrìch St. Petrus, wo noch hìtt ìm Schtàdtzäntrum vu Remiremont schteht, ìsch sitter 1983 a klàssifiziart Hischtoorisch Dankmol. Dr Schtìftspàlàscht ìsch eewafàlls a gschìtzt Dankmol, un d’ Kànoonikerhiiser sìnn noch hìtt ìm Schtàdtzäntrum z’ sah.

## Lìteràtüür
* 
* Eduard Hlawitschka: *Studien zur Äbtissinnenreihe von Remiremont (7.–13. Jh.)*, Veröffentlichungen des Instituts für Landeskunde, Band 9, Saarbrücken 1963, ISBN 3-923877-09-9.
* Eduard Hlawitschka, Karl Schmid, Gerd Tellenbach: *Liber memorialis von Remiremont*, *MGH Antiquitates*, *Librimemoriales I*, 1970
* J. J. Bammert: *Les Nobles Dames de Remiremont.* 620–1791, L’histoire du Chapitre des Nobles Dames de Remiremont, Remiremont 1971
* *Remiremont, l’abbaye et la ville*, actes des journées d’études vosgiennes, Nancy 1980
* Abel Mathieu (Üssg.): *Histoire de Remiremont.* 1984
* *Remiremont, histoire de la Ville et de son abbaye*, Gsàmtwark vu dr Gsällschàft fìr d’ Gschìcht vu Remiremont un Umgaawung (*Société d’histoire locale de Remiremont et de sa région*), Vagnes 1985
* 
* Jean Bridot (Üssg.): *Chartes de l’abbaye de Remiremont, des origines à 1231*, ìwwergschàffta un ärwitterta-n-Üssgààb, Turnhout 1997
* Françoise Boquillon: *Les chanoinesses de Remiremont, 1566–1790: contribution à l’histoire de la noblesse dans l’Eglise*, Gsällschàft fìr d’ Gschìcht vu Remiremont un Umgaawung (*Société d’histoire locale de Remiremont et de sa région*), 2000
* Michel Parisse: *Remiremont.* In: *Höfe und Residenzen im spätmittelalterlichen Reich. Ein dynastisch-topographisches Handbuch* (Residenzenforschung, Band 15.1, 2003) ISBN 3-7995-4515-8, S. 722/723
* Eva-Maria Butz: *Liturgische Memoria und Schriftlichkeit im Nonnenkloster Remiremont.* In: Ruth Albrecht, Annette Bühler-Dietrich, Florentine Strelczyk (Hrsg.): *Glaube und Geschlecht: fromme Frauen – spirituelle Erfahrungen – religiöse Traditionen*, 2008

## Weblìnks
Christian Rothenberger

Dr **Christiaan Roothebärger** (* 11. Mai 1868 z Buggs, Kantoon Sanggalle; † 21. Septämber 1938 z Baasel) isch e Schwizer Leerer, Richder und Politiker gsi.

## Lääbe und Wärk

Dr Roothebärger het s Leererpadänt z Sanggalle überchoo und het vo 1889 aa z Rolle, Yverdon und Gämf, und vo 1894 aa z Baasel Underricht gee. An dr Uni Baasel het er Gäisteswüsseschafte studiert und 1897 bromowiert. Denn het er a Rächtsstudium z Gämf, Baasel und Bäärn gmacht und daas 1900 erfolgriich abgschlosse.

Dr Roothebärger isch vo 1901 Apfikaat und vo 1902 bis 1922 Richder am Baasler Stroofgricht gsi. As freisinnige Politiker isch er vo 1805 bis 1920 im Baasler Grossroot und vo 1908 bis 1919 im Nazionaalroot gsässe. Si Iniziatiive für en äidgenössischi Invaliideversicherig (IV) und Alters- und Hinderlasseneversicherig (AHV) het am 24. Mai 1925 mee as 40% vo de Stimme üüberchoo. Am 6. Dezämber 1925 häi die Stimmberächtigte mit ere klaare Meerhäit dr Ardikel 34quater BV aagnoo, wo dr Inhalt von em gsi isch, ass en AHV müess gründet wärde und d Kompetänzgrundlaag für en Invaliideversicherig (IV) gschaffe het.

Dr Roothebärger isch mit dr Anna Pilliod, gebooreni Klein (1862–1951), verhürootet gsi und eso dr Schwiigersoon vom Wilhelm Klein-Schabelitz gsi. Er isch im Familiegraab vo de Kleins uf em Friidhoof Wolfgottesacker z Baasel beärdiget.

## Weblingg
*
Kim de l’Horizon

**Kim de l’Horizon** (* 9. Mai 1992 z Oschtermundige bi Bärn) isch s Pseudonym vun ere nitbinäre schwyzerische Person, wu unter eme Anagramm vu irem Geburtsname Lyrik, Prosa un Theaterstuck verfasse duet.

## Lääbe
S Kim de l’Horizon isch z Oschtermundige ufgwagse un isch z Winterthur uf s Gimnasium gange. Z Züri het s ab 2012 Germanischtik, Film- un Theaterwisseschafte studiert. Derzue het s 2020 e Studium fir literarisch Schrybe am Literaturinschtitut z Biel gmacht.

Noch em Bachelorabschluss het s dr Masterstudiegang Transdisziplinarität an dr Zürcher Hochschuel vu dr Chinscht gmacht. Äs isch Mitglid vum Kollektiv «e0b0ff» un vu dr Redakzion vum Literaturmagazin «delirium». In dr Spiilzyt 2021/22 het s de l’Horizon d «Huusautoreschaft» im Rame vum Ferderprogramm «Stück Labor» an dr Bihne Bärn ibernuu.

S de l’Horizon het verschideni Prys gwunne, dodrunter 2015 dr Trybhuus- un dr OpenNet-Wettbewärb vu dr Soledurner Literaturdäg fir Prosa, dr Täxtstraich-Wettbewärb fir Lyrik, dr Ferderprys Drameprozässer 2020 vum Theater Winkelwise un e Churzfilmwettbewärb vu dr *Hannoversche Allgemeine Zeitung*. S het derzue au ne Stipändium vu dr Ernst Göhner Stiftig fir Chunschtschaffendi in Uusbildig iberchuu.

Fir sy Roman-Debüt *Blutbuch*, e Autofikzion, isch s de l’Horizon 2022 mit em Dytsche Buechprys uuszaichnet wore un vorhär scho mit em Literaturprys vu dr Jürgen Ponto-Stiftig. D Buechprys-Jury het iber s Buech gschribe:

Am 20. Novämber 2022 het *Blutbuch* au dr Schwyzer Buechprys iberchu. D Jury het drzue gsait:

2023 bis 2024 het de l’Horizon aus Kolumnist fürä *[[Tages-Anzeiger|Tagi]]* u fürä *[[Der Bund|Bund]]* gschriibä.

## Uusgläseni Wärch
* Dominik Holzer: *Finite Incantatem oder Schmetterling zerhauen.* In: *Literarischer Monat.* Ausgabe 23, Dezember 2015.
* *Hänsel & Greta & The Big Bad Witch, Eine Weltrettung in 13 Übungen.* Theaterstück, 2022.
* *Blutbuch.* Roman, DuMont Verlag, Köln 2022, ISBN 978-3-8321-8208-3.

## Weblink
* 
* 
* s Kim de l’Horizon bim DuMont Buchverlag

## Fueßnote
Ferdinand Barlow

Dr **Ferdinand Barlow** (àui *Fred Barlow*, * 2. Oktoower 1881 z’ Mìlhüüsa, Raichslànd Elsàss-Lothrìnga; † 3. Janner 1951 z’ Boulogne bii Pàriis) ìsch a elsassischer Kùmponìscht gsìì.

## sii Laawa
Dr Ferdinand Barlow ìsch ànna 1881 z’ Mìlhüüsa ìm Owerelsàss uff d’ Walt kumma. Ìn dara Zitt hàt s’ Elsàss zem Diitscha Kaiserraich gheert. Sii Vàtter ìsch dr anglischa Inscheniöör Sydney William Barlow gsìì; siina elsassischa Müatter ìsch d’ Tànta vum Kùmponìscht Charles Koechlin gsìì. 

Dr Barlow hàt z’äärscht àn dr Polytäcknischa Schüal vu Züri gschtudiart, fìr Inscheniöör wara. Àb 1908 hàt’r sìch àwwer ìn dr Müüsik gwìdmet. Ar hàt sìch z’ Pàriis nììdergloo un hàt dr Erik Satie un d’ Groupe des Six kännaglehrt. Ar hàt Kùmposizioon biim Jean Huré un em Charles Koechlin gschtudiart. Dr Barlow hàt d’ Luschtoper *Sylvie ou le double amour* (Pàriis 1923) s’ Operättla *Mam’zelle Prudhomme* (Monte Carlo 1932), d’ Bàllätter *La grande jatte* (Pàriis 1950) un *Gladys* (Mìlhüüsa 1956) gschrììwa. Ar hàt àui Orkäschterwark, Kàmmermüüsik, Klàviarstìckla, Choorwark, Liader un gaischtiga Müüsik kùmponiart. Ànna 1926 ìsch’r Kwääker worra; dàs hàt a groosser Iifluss uff sii Wark ghàà.

Àm 7. Mai 1904 hàt’r z’ Lozärn d’ Martha Julia Schuhmacher ghiiroota. Àm 18. Dezamber 1915 hàt sìch s’ Pààr loo schaida. D’rnooh hàt dr Barlow àm 26. Àuigscht 1916 z’ Saumur d’ Ella Petersen (1890–1970) üss Amiens ghiiroota. Zamma mìt ìhra hàt’r fìr frànzeescha un üsslandischa Schtudanta dr Kwääker-Verain *Cercle international de jeunesse* grìnda.

## Lìteràtüür
* 
* 
* *Barlow, Fred.* In: 

## Weblìnks

*
Johannes Helmle

Dr **Johannes Helmle** (* 26. Februar 1984) isch e dytsche Gschäftmann un alemannische Dialäktautor.

## Lääbe
Dr Helmle het z Ditisee-Neistadt Abitur gmacht un fiert hite mit syre Muetter Johanna Helme zäme z Neistadt e Fachgschäft fir Bette un anderi Meebel („Helmle Wohfühlen“).

Dr Helmle isch fir Neistadt Mitglid im Kadolische Pfaargmairot vu dr „Seelsorgeienheit beim Titisee“ un syt 2009 Meesmer vum Münster St. Jakobus.

Syt 1991/92 isch er aktiv Mitglid im Haimetverain Lenzkirch-Kappel un syter 1993 isch er Mitglid im Musikverain Titisee-Jostal, syt 2010 spiilt er dert d Tuba.
Im Schueljohr 1994/95 isch er Regionalsiiger (Draisemdal/Hochschwarzwald) bim Vorlääs-Wettbewärb „Alemannisch vortrage” vum „Verein zur Förderung der Landeskunde in den Schulen” wore. Im Johr 1996 het er d Hauptroll vum Matthias Faller in junge Johr bi dr Jostäler Freiliechtspiil im Stuck „Der Bildhauer vom Fallengrund” gspiilt.

Anne 2003 het dr Helmle bi dr erschte Uusgab vum Gerhard-Jung-Wettbewärb mir syre Gschicht „Dialekt-Probleme oder: Schuel-Alemannisch“ dr dritt Prys in dr Kategory Prosa gwunne. Syterhär duet er ab un zue ufdrätte mit alemannische Gedicht un Gschichte vu Autore aus dr Region, zem Byschpel vum Gerhard Jung. Dr Helmle isch Mitglid in dr Muettersproch-Gsellschaft

## Wärch
* *Dialekt-Probleme oder: Schuel-Alemannisch.* In: *[[Alemannisch dunkt üs guet]].* Heft III/IV 2003: S. 19–21

## Literatur
* *Johannes Helmle, 3. Preis Prosa, stellt sich vor.* In: *Alemannisch dunkt üs guet.* Heft III/IV 2003: S. 18
* *Johannes Helmle erhält 3. Preis im Gerhard-Jung-Wettbewerb.* Badischi Zytig, 8. Mai 2003

* *[https://www.badische-zeitung.de/wa-die-viile-lit-alles-mache-wenn-mer-si-lot--201166553.html Wa die viile Lit alles mache – wenn mer si lot],* Interview mit em Helmle in Dr Badische Zytig vum 9. April 2021
* *[https://www.badische-zeitung.de/natuerliches-wohnen-steht-bei-helmle-wohnfuehlen-im-mittelpunkt--205394721.html Natürliches Wohnen steht bei Helmle Wohnfühlen im Mittelpunkt],* Badischi Zytig, 7. Oktober 2021
Aktion junge mundart

Dr Dialäktliteraturwettbewärb **aktion junge mundart** isch anne 1975 vum Alemannische Gsprächskrais im Regierigspresidium Fryburg „zur Förderung der alemannischen Mundart“ uusgschribe wore

## Wettbewärb
Mitmache chenne hän „alle an der alemannischen Mundart Interessierten im Bereich des Regierungspräsidium Freiburg bis 35 Jahre“.
S het drei Kategorye im Wettbewärb gee:
* Poesy (Gedicht)
* Prosa (Churzgschichte)
* Allgmaini Yysändige, wu mer Lieder, Rede, Vordreg u. a. het chenne yygee.
In jedere Kategory sin vier Bryys uusglobt wore, fir dr erscht Bryys het s 1000 DM gee, fir dr zweet 500 DM, fir dr dritt 250 DM un fir dr viert 100 DM.

Mer het bis zue drei Schrybmaschinesyte chenne yygee bzw. bis 15 Minute zum Lose. Bis zum 1. Septämber 1975 het mer e Sach sotte yyschicke.

D Bryysverleiig isch derno am 15. Mai. 1976 gsii. Zue dr Bryysdreeger hän unter anderem dr Johannes Kaiser, dr Markus Manfred Jung, dr Uli Führe un dr Manfred Bosch ghert.

Di bremierte Täxt sin im Summer 1976 in *[[Alemannisch dunkt üs guet|Alimannisch dunkt üs guet]]* (Heft I/II 1976) vu dr Muettersproch-Gsellschaft vereffetligt wore.

Prosatäxt:
* Markus Manfred Jung (Lörrach): „Chötzerig“
* Karlheinz Jung (Lörrach): „De Brueder“
* Bernd Obert (Steinach i. K.): „Towis de Obermüller“
* Paul Münzer (Konstanz): „De Schmetterling“

Gedicht:
* Johannes Kaiser (Steinen): „Abschied“
* Manfred Bosch: „Radolfzeller Firmeschbiegl“
* Monika Schreiber-Loch (Lörrach): „Mi chlaine Bueb“, „Erschti Liebi“, „Nachtrueh“
* Alfred Eckerle (Wolfach): „Am Sunndig“, „Heile Welt“, „Telefoniere“
* Bernhard Heidenreich (Lörrach-Tumringen): „Vor 50 Johr und mehr“
* Claus-Peter Hilger (St. Blasien): „… nu selle wo’s it höre“

Lieder
* Ulrich Führe (Kirchzarten): „I dank über de Wald“
* Rolf Klaiber (Villingen-Schwenningen): „‘s Lied vom Häs“

## Literatur
* *Wettbewerb Junge Mundart.* In: *Alimannisch dunkt üs guet*, Heft I/II 1975, S. 25
* *S Nochwuchs-Heft*. In: *Alimannisch dunkt üs guet*, Heft I/II 1976, S. 2−17
Chor (Architektur)

In dr sakraale Archidekduur bezäichnet dr **Choor**, dr **Choorruum**, s **Presbyterium** oder dr **Altarruum** dr Blatz in de Chille, wo dr Hauptaltar dinn stoot. Früener het nume dr Klerus oder d Ordensgmäinschaft dört döfe s Stundegebät fiire. De Kleriker, wo in Kathedraale, Basiilike oder Ordenschillene Däil bi dr gmäinsaame Liturgii gsi si, säit mä Choorhere. Ursprünglig isch dr Choor – wie scho si Naame aadütet – dr Ruum für d Sänger vo dr Liturgii gsi.
Dr Hauptaltaarruum vo dr Chille wird as *capella maior* bezäichnet (in dr Grafik isch dä Ruum gääl markiert) und sött vom Chor underschiide wärde.

Dr Begriff „Choor“ cha sich aber au uf en abgränzte Beriich vom Hauptaltaar äwägg bezie, öbbe as Nonnechoor.

E Choor cha d Bräiti vo äim oder meerereschiff ha und in dr Diefi äis oder meereri Joch umfasse. D Begriffe *Binnechoor*, *Hoochchoor* und *Hooche Choor* bezäichne bi meerschiffige Choorbaute dr inner Choorberiich, abgränzt vo de Siteschiff und em Choorumgang, wenn s swo äine git. Dr Chorumgang ghöört nit zum Choor im ängere Sinn, wil er nit nume für e Klerus do gsi isch. Es git aber au en erwitereti Definizioon, wo mönggisch in dr Archidekduur brucht wird. Noch deere schliesst dr Choor dr ganz Geböideflüügel ii, wo dr Hauptaltaar din stoot.

## Grundriss

 Suggestions on the Arrangement and Characteristics of Parish Churches Figure 07 BL Scan.png|Äischiffigs Langhuus (A) mit eme iizoogene Choor (B) und eme graade Choorschluss
 MZK 001 Nr 10 Charakteristik der Baudenkmale Böhmens - Fig. 01 Grundtypus des romanischen Kirchenbaues.jpg|Langhuus mit Middelschiff (A), Siteschiff (B), Vierig (C), Kweerschiff (D), Choor (E) und Apsis (F)
 London and its environs - a practical guide to the metropolis and its vicinity, illustrated by maps, plans and views (1862) (14803289633).jpg|Dr dreischiffig Choor vo der *St Paul’s Cathedral* z London
 Transactions of the Bristol and Gloucestershire Archaeological Society (1905) (14596684319).jpg|Dr Choor (G) und Retrochoor (L) vo dr Kathedrale vo Worcester
 Dehio 191 Arbona.png|Zisterzienserchoor: graade Choorschluss, Kapälle, wo am Kweerhuus ufgräit si
 Dehio 191 Vaux-de-Cernay.png|Staffelchoor: gstaffleti Kapälle
 Plan.eglise.Nativite.Bethleem.png|Drei-Konche-Choor in dr Geburtschille z Bethlehem
 Naumburg Cathedral Floorplan.jpg|Dobbelchooraalaag


## Weblingg

* ''Chor, Geschichte und Formen – Fotos, Zeichnungen und Infos'' (RDK-Artikel)

## Kwelle
[«Chor» uf dr dütsche Wikipedia](https://de.wikipedia.org/wiki/Chor_(Architektur))

## Fuessnoote
Marisa Burger

D **Marisa Burger** (* z Fryburg as *Marisa Wenzel*) isch e dytschi Logopedi.

## Lääbe
D Burger isch z Staine-Witnau ufgwagse un het anne 2012 Abitur gmacht am Theodor-Heuss-Gimnasium z Schopfe.

Nio dr Schuel isch si z Fryburg uf di Medizinisch Akademy gange un het im Oktober 2016 d Uusbildig zur staatlig anerkännte Logopedi abgschlosse. Vu Oktober 2016 bis Septämber 2017 het si in dr logopedische Praxis vu dr Michaela Schröder z Chander gschafft. Syt Oktober 2017 schafft si in dr logopedische Praxis „Einklang“ z Löörech. Ab Oktober 2019 het si näb em Beruef e Studium im Fachberaich Logopedy an dr Europäische Fachhochschuel fir Gsundhait z Brühl absolviert, wu si im Septämber 2021 mit dem Bachelor of Science abgschlosse het. Si duet Chinder un au Erwagseni bhandle. Iri Schwärpinkt in dr Therapy sin Sprochentwickligs- un Uussprochsterige, myofunkzionälli Sterige, Stimmsterige, Gacksle un neurologisch bedingti Spräch- un Sprochsterige.

Syt 2019 isch d Burger fir d *Bürgerliste Weitenau* Mitglid im Ortsschaftsrot vu Witnau.

Si isch Mitglid in dr „Fasnachtsgesellschaft Steinen 1935 e.V. Maiechäfer flieg“ un dert ab 2015 au Mitglid vum Vorstand gsii.

Anne 2012 het d Marisa Wenzel, no as Schueleri, bim Gerhard-Jung-Wettbewärb mit dr Gschicht „Wie ich ha welle ä Chriesiplotzer mache“ e dritte Brys in dr Kategory Prosa gwunne.

## Weblink
* d Marisa Burger uf dr Websyte vu dr Logopedy-Praxis „Einklang“ z Löörech

## Fueßnote
Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9−99 Jahren

Dr Dialäktliteraturwettbewärb **„Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9-99 Jahren“** isch anne 1991/92 vu dr Muettersproch-Gsellschaft (MSG) zäme mit em „Verein für Förderung der Landeskunde an Schulen“ uusgschriibe woore.

## Wettbewärb
Mitmache chenne hän alli Diichter*ne chenne, wu noonig in eme etablierte Verlaag publiziert ghaa hän. Dodermit het mer also dr Noowugs welle aaaspräche, glyych wie alt.

Met het bis zue drei Gediicht chenne yysände. Drei Bryys sin uusglobt woore, fir dr eerscht Bryys het s 1000 DM gee, fir dr zweet 500 DM un fir dr dritt 250 DM. Bis zum 30. Juni 1992 het mer e Saach sotte yyschicke, speeter het mer dr Yysändeschlus nomol verlengeret uf Ändi Oktoober 1992.

D Jury isch us dääne Lyt bstande:
* Uschi Isele, Vorstand MSG
* Rüdiger Hoffmann, MSG-Gruppe Rebland
* Gerhard Jung, Dialäktdiichter
* Peter Krieg, Kulturredakzioon vum SWF-Studio Fryburg
* Thomas Senf, Chefredakter vum Region-Magazin

Mitgmacht hän insgsamt 48 Lyt, 28 Fraue un 18 Manne. 

## Bryysdreeger*ne
D Bryysverleiig isch im Friejohr 1993 z Singe am Hontes gsii, d Bryysdreeger*ne hän do iri Gediicht vordrait
* 1. Blatz: Klaus-Dieter Reichert
* 2. Blatz: Werner Fischer
* 3. Blatz: Hanspeter Wieland
* Sonderbryys: Margret Brombacher un Erna Sonner
Derzue het d Schuelklass 7a vu dr Realschuel Stockach deerfe chuu un iri Gediicht vordraage.

Di bremierte Gediicht un au Gediicht vu andere Dailnämer*ne, wu unter dr erschte 15 glandet sin, sin im Friesummer 1993 Heftli vu dr Muettersproch-Gsellschaft vereffetligt woore.

## Literatur
* *Mundart-Nochwuchswettbewerb 9-99.* In: *Alemannisch dunkt üs guet*, Heft I/II 1993, S. 2–3
* *Gwinner un anderi Teilnehmer stelle sich vor.* In: *Alemannisch dunkt üs guet*, Heft I/II 1993, S. 7–32
* *Jetz gohts erscht recht los: Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9-99 Jahren.* In: *Alemannisch dunkt üs guet*, Heft I/II 1992, S. 56
* *Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9-99 Jahren.* In: *Alemannisch dunkt üs guet*, Heft III/IV 1991, S. 51
Ajla Paradžik

D’ **Ajla Paradžik** (* 29. Jüüli 1994 z’ Goražde, Bosnia un Herzegowina) ìsch a bosnischa Volleybàllschpììlera, wo àls Mìttelblockera schpììlt. Sitter 2022 schteht sa biim Verain Volley Mìlhüüsa Elsàss unt’r Vertrààg. Sa ìsch àui Mìtglììd ìn dr bosnisch-herzegowinischa Nàzionààlmànnschàft.

## ìhra Kàrriar
Ìhra Profikàrriar hàt d’ Paradžik ànna 2011 ìm bosnischa Verain ŽOK Bimal-Jedinstvo ààgfànga. Mìt dr Verainsmànnschàft hàt sa zwìscha 2011/12 un 2016/17 säcksmol uffanànderfolgend d’ bosnischa-herzegowinischa Maischterschàft gwunna, un d’rzüa fìmf Mol s’ Bosnia-Pokààl —numma ànna 2013/14 hàt d’ Mànnschàft s’ Pokààlandschpììl geega OK Gacko mìt 3:2 verloora. Ìn dr Saison 2017/18 hàt sa biim Haladás VSE ìn Ungària gschpììlt; mìt dam Verain ìsch sa uff Plàtz 6 vu dr ungàricha Maischterschàft un uff Plàtz 5 vum Ungàrn-Pokàl ànakumma. Ìm Joohr druff hàt sa biim Verain UTE Budapest gschpììlt; doo ìsch sa Viarta ìn dr Nàzionààlmaischterschàft un Fìmfta ìm Pokààlwättbwarb gsìì.

Ànna 2019 ìsch d’ Paradžik ìn dr lothrìngischa Verain Vandœuvre Nancy VB gànga ge gschpììla; doo ìsch sa zwai Joohra làng blììwa. Ìn da baida Schpììlzitta-n-ìsch Fìmfta-n-ìm Frànkrììch-Pokàlwättbwarb gsìì. Ìm Joohr 2020/21 ìsch sa d’rzüa uff Plàtz 9 vu dr frànzeescha Maischterschàft ànakumma. Ànna 2021 hàt sa zamma mìt dr bosnischa Nàzionààlmànnschàft d’ Öiropäischa CEV-Sìlwerliiga gwunna.

D’ Saison 2021/22 hàt d’ Paradžik z’ Saint-Raphaël ìn Süüdfrànkrììch gschpììlt; doo ìsch sa Drìtta ìm Frànkrììch-Pokààlwättbwarb un Sììbta ìn dr Nàzionààlmaischterschàft gsìì. Ìm Mai 2022 hàt sa a Vertrààg biim Verain Volley Mìlhüüsa Elsàss unterzaichent. Mìt Mìlhüüsa hàt sa ìm Oktoower 2022 dr Frànkrììch-Schpìtzapokààl geega dr Volero Le Cannet gwunna.

## Weblìnks
* d’ Ajla Paradžik ìn dr Dàtabànk vum Öiropäischa Volleybàll-Bund CEV (uff Anglisch)
* d’ Ajla Paradžik ìn dr Dàtabànk vu *WorldofVolley* (uff Anglisch)
* d’ Ajla Paradžik ìn dr Dàtabànk vu *Volleybox* (uff Hoochdiitsch)
* d’ Ajla Paradžik ìn dr *Global Sports Archive* (uff Anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Jörg Bertsch

Dr **Jörg Bertsch** (* 1949) isch e dytsch-schwyzerische Schurnalischt un Jurischt.

## Lääbe
Dr Bertsch isch z Staine ufgwagse. No dr Schuel het er an dr Uniwersitete Fryburg un Gämf studiert. Derno het er 16 Johr lang as Jurischt in ere Aawaltspraxis gschafft, isch aber schließlig in Schurnalismus gange un het iber 22 Johr lang, 1992 bis 2014, as Redakter bi dr Oberbadische Zytig gschafft. Dernäbe het er syt 2005 e Biro fir Textdesign & Ghostwriting un schafft syt 2012 au as sälbschtständige Druurredner bi Lychte.

Dr Bertsch läbt syt 1995 z Basel un het mittlerwyli au d Schwyzer Staatsburgerschaft.

Anne 2022 het er mit dr Gschicht „D Emmi Gotte“ en erschte Brys bi dr Lohrer Murre in dr Kategory Prosa gwunne un 2024 mit em Gedicht „Dr Hans-Dieter“ erscht Brys in dr Kategory Prosa. Scho 1997 isch er Mitglid in dr Jury vum Dialäktwettbewärb Jungi Mundart vu dr Muettersproch-Gsellschaft gsii.

## Weblink
* Der Trauerredner, Websyte vum Jörg Bertsch
* Der Textdesigner, Websyte vum Jörg Bertsch
* Jörg Bertsch: Das Leben leben – so lustvoll wie möglich, so schmerzhaft wie nötig uf deinadieu.ch, 15. Septämber 2017
* Bernhard Konrad: „Man sieht sich im Spiegel“, Interview mit em Jörg Bertsch, Oberbadische, 16. Jänner 2022

## Fueßnote
Fußball-Weltmeisterschaft 2022

D Ändrundi vu dr **Fueßball-Wältmaischterschaft 2022** (, ) vu dr Manne isch d **22.** Uusdragig vu dr Fueßball-Wältmaischterschaft, em wichtigschte Turnier fir Fueßball-Nationalmannschafte, un findet vum 
20. Novämber bis zum 18. Dezämber 2022  im Golfstaat Katar statt. Amnesty International un verschideni Medie hän vu massive Mänscherächtsverletzige un dr Uusbytig vu Arbaiter bi dr Böuarbete vu dr Fueßballstadie brichtet. E Hufe Arbaiter sin ums Lääbe chuu.

## Spiilort
Fir d WM 2022 sin aafangs zwelf Stadie as Uusdragigsort vorgsähne gsii. Wäg dr heftige Kritik,. ass zwelf großi Fueßballstadie fir eso ne chlai Land z vyl seie, isch d Zahl vu dr WM-Stadie mit Zuestimmig vu dr FIFA uf acht reduziert wore.

### Dailnämer

## Gruppephase

### Gruppe A

|}

### Gruppe B

|}

### Gruppe C

|}

### Gruppe D

|}

### Gruppe E

|}

### Gruppe F

|}

### Gruppe G

|}

### Gruppe H

|}

## Finalrundi

V Siig no Verlengerig
E Siig im Elfmeterschieße

### Achtelfinal

|}

### Viertelfinal

|}

### Halbfinal

|}

### Spiil um Blatz 3

|}

### Final

## Weblink

* Offizielle Website vu dr FIFA zur WM 2022

## Fueßnote
Thomas Ammann (Politiker, 1964)

Dr **Thomas Ammann** (* 13. Juli 1964 z Aaltstetta, Kantoon St. Galle; † 16. Oktoober 2022 z Rüthi) isch e Schwyzer Bolitiker (CVP) gsii.

## Lääbe
Dr Thomas Ammann isch e gleerte Chaufmann gsii un het si zum aidgnessisch diplomierte Bankfachmann wyterbilde loo. Är het e baar Joor in dr Induschtry un im Bankwääse gschafft. Vu 1997 bis Ändi 2016 isch er Gmaibresidänt vu Rüthi gsii. Vu 2000 bis 2016 het er em St. Galler Kantoonsroot aagheert, wun er si as Bolitiker fir d Aaliige vu dr Gmaine un dr ländlige Regioone yygsetzt het. Im Amtsjoor 2008/09 isch er em Root as Bresidänt voorgstande. Bi dr Barlemäntswaale 2011 het dr Ammann fir dr Nazionaalroot kandidiert. Är isch nit gweelt woore, isch aber mit 16'162 Stimme uf dr 1. Ersatzblatz bi dr CVP St. Galle chuu.

Barteibolitisch het si dr Ammann im Voorstand vu dr CVP Rhytaal un Rüthi engaschiert. Fir d CVP vum Kantoon St. Galle isch er Bresidänt vu dr Stuudiekummissioon Regioone (2001–2008) gsii. Ab Jänner 2011 het er dr Barteilaitig vu dr CVP Kantoon St. Galle aagheert. Derzue het er as Noofolger vum Beni Würth as Frakzioonsbresidänt vu dr CVP im Kantoonsroot gamtet.

Bi dr Barlemäntswaale 2015 het dr Thomas Ammann fir dr Stände- un wiider fir dr Nazionaalroot kandidiert. Fir d Waal in Ständeroot het s nit glängt, dr Ammann isch aber mit 22'239 Stimme in Nazionaalroot gweelt woore. Bi dr Nazionaalrootswaale 2019 isch er, wel d CVP ain vu drei Sitz verloore het, nit wiidergweelt woore.

Dr Ammann isch ghyroote gsii mit dr Gabi Ammann-Pridgar un Vater vu vier Chinder. Anne 2016 isch er am e Daarmtumoor chrank woore, 2022 isch er im Alter vu 58 Joor an dr Folge vu dr Chranket derhaim z Rüthi gstoorbe.

## Mandaat (Uuswaal)
* Bresidänt un Mitgliid vu verschiidene Gmaizwäckverbänd un -verain (Verain St. Galler Rhytaal, Soziaali Dienscht Oobers Rhytaal, Suchtberootig Oobers Rhyytaal un anderi)
* Bresidänt vum Waldwiirtschaftsverband SG-FL un Holzmäärt Oschtschwyz ab 2009
* Vizebresidänt Dreegerverain Integrazioonsprojäkt St. Galle ab 2013
* Stiftigsroot Benevol St. Galle ab 2009
* Voorstandsmitgliid un Bresidänt Finanzkummissioon vum Verain Rhyboot (1998–2010)

## Weblink

* Websyte vum Thomas Ammann (Archiv)
* 
* dr Thomas Ammann uf dr Websyte vum St. Galler Kantoonsroot
* Thomas Ammann auf dem Weg nach Bern Portrait iber dr Thomas Ammann uf YouTube vum 18. Augschte 2015

## Fueßnote
Peter Dombrowsky

Dr **Peter Adalbert Dombrowsky** (* 9. Augschte 1945 z Drossinge; † 11. Oktober 2022) isch e dytsche Kommunalbolitiker (CDU) gsii.

## Lääbe
Dr Dombrowsky het vu 1963 bis 1968 e Uusbildig im ghobene Verwaltigsdienscht gmacht. Ab Septämber 1968 isch er Laiter vum Hauptamt vu dr Stadt Alpirsbach gsii. Noch em Uusschyde vum Burgermaischter Hans Volle het er im April 1974 as Amtsverwäser däm syni Gschäft ibernuu. Im Juni 1974 isch er no sälber zum Burgermaischter vu Alpirsbach gwehlt wore. In däm Amt isch er bis Jänner 2000 blibe. Anne 1979 isch er au in Kraisdag vum Landkrais Fraidestadt yyzoge. Vu 2000 bis 2010 isch er Landrot vum des Landkrais Fraidestadt gsii.

## Ehrige
* 2010: Verdienschtchryz am Band vu dr Bundesrepublik Dytschland

## Weblink
* Interview mit em Peter Dombrowsky bi Suedbaden.Business-on.de
* Yydrag in dr Landesbibliografy Bade-Wirttebärg

## Fueßnote
Stefan Böhm

Dr **Stefan Böhm** (* 27. Septämber 1952 z Waldkirch) isch e dytsche Lehrer un Kommunalbolitiker.

## Lääbe
Dr Böhm isch im Fryburger Stadtdail Littewyler ufgwagse.

Noch em Studium het er zerscht nit as Lehrer chenne Schaffe, wel er Kommunischt gsii isch. Är het e Zytlang as Hilfsarbaiter bim Burda z Offeburg gschafft, wun er aber au wäge syne komunischtische Aktiwitete wider entloo woren isch. Är het Wärchzygmacher glehrt un au in däm Beruef gschafft. Speter het er as Arbetserziejer im Epilepsyzäntrum Korik gschafft un schließlig as Sonderschuellehrer an dr Waldbachschuel z Offeburg gschafft. Anne 2017 isch er pänsioniert wore.

Aafangs 1980er Johr het er z Offeburg e Solidaritetskumitee fir di polnisch Gwärkschaft Solidarność mitgrindet. Är het im AK Fride mitgmacht un isch schließli bi dr Griene aktiv wore. Z Offeburg isch er vu 1986 bis 1989 fir di Griene Mitglid im Gmairoot gsii un wieder vu 1999 bis 2021.

Dr Böhm schrybt Lieder, wun er zue dr Gitarre singt, mänkmol mit aigene Melodie, mänkmol as Coverversione vu andere Lieder. Anne 2022 het er mit eme neie Täxt uf *This land is your land* vum Woody Guthrie dr zweet Bryys in dr Kategory Lyrik bi dr Lohrer Murre gwunne.

Dr Böhm isch ghyrote un het zwai Sihn. Syter anne 1976 läbt er z Offeburg.

## Weblink
* Porträt vum Stefan Böhm uf dr Websyte vu dr Griene Offeburg
* Silke Keil: Offenburger Grünen-Pionier Stefan Böhm feiert 70. Geburtstag. Baden Online, 26. Septämber 2022

## Fueßnote
Lynn Blenckers

D’ **Lynn Blenckers** (* 9. Septamber 1994 z’ Vierlingsbeek, Gmainda Boxmeer, Noord-Brabant) ìsch a nììderlandischa Volleybàllschpììlera, wo àls Mìttelblockera schpììlt. Ìn Belgia-n-ìsch sa Pokààlsiigera un Vìzamaischtera worra. Sitter 2022 schteht sa biim frànzeescha Verain Pays d’ Aix-Venelles VB unt’r Vertrààg.

## ìhra Kàrriar
D’ Blenckers hàt ìhra Kàrriar biim VC Avanche ìn ìhrer Haimetgmainda Boxmeer ààgfànga. Doo druff hàt sa biim Somas Activia ìn dr Nochbergmainda Sint Anthonis gschpììlt. Ànna 2012 ìsch sa ìn dr Verain Summa Peelpush gànga ge gschpììla; doo ìsch sa dräi Joohra làng blììwa. Ìn dr äärschta Schpììlzitt mìt’m Verain ànna 2012/13 ìsch sa uff Plàtz 5 vu dr nììderlandischa Eehradiwisioon ànakumma. Ànna 2013/14 ìsch sa mìt dr Verainmànnschàft Drìtta ìn dr Eehradiwisioon un Zwaita ìm Nììderland-Pokààlwättbewarb worra. Ìm Joohr druff ìsch d’ Mànnschàft numma-n-uff Plàtz 6 vu dr Eehradiwisioon ànakumma.

Vu 2015 bis 2018 ìsch d’ Blenckers bii da Flynth Flamingos gsìì. Ìn dr Saison 2015/16 hàt sa mìt dr Verainsmànnschàft ìn dr nììderlandischa Top-Diwisioon —àlso d’ zwaitheechschta Liiga– gschpììlt un ìsch doo uff Plàtz 1 ànakumma. Ìm Joohr druff ìsch dr Verain Fìmfta bii dr Eehradiwisioon worra. Ànna 2017/18 ìsch d’ Mànnschàft uff Plàtz Àcht gsìì. 

Ànna 2018 ìsch d’ Blenckers ìn dr belgischa-n-Äärschtligìschta Hermes Volley Oostende gànga ge schpììla. Mìt dara Mànnschàft hàt sa ìn dr Saison 2018/19 dr nàzionààla Pokààl gwunna; ìm Pokààlwättbewarb ìsch d’ Blenckers sowohl àls Bäschta Blockera wia àui àls Bäschta Mìttelblockera üsszaichent worra. Ìm gliicha Johr ìsch sa mìt dr Verainsmànnschàft belgischa Vìzamaischtera worra. Üsserdam hàt sa àm öiropäischa Challenge Cup 2018/19 mìtgmàcht, wu d’ Mànnschàft uff Plàtz 9 ànakumma-n-ìsch. Ànna 2019 hàt d’ Blenckers a Vertrààg biim diitscha Bundesligìschta Ladies in Black Ààcha unterzaichent. Ìn dr Saison 2019/20 ìsch sa mìt Ààcha jewills ìn d’ Viartelfinààla vum DVV-Pokààl un vum Challenge Cup ànakumma. Wu d’ Bundesliga-Saison waga dr COVID-19-Pàndemii àbgebrocha worra-n-ìsch, sìnn d’ Ladies in Black uff Plàtz Sììwa gsìì.

Ànna 2020 ìsch d’ Blenckers ìn dr süüdfrànzeescha Verain Saint-Raphaël Var gànga ge schpììla. Mìt dam Verain ìsch sa ànna 2020/21 uff Plàtz 10 bii dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma. Ànna 2021/22 ìsch sa Sììbta ìn dr Nàzionààlmaischterschàft worra un ìsch àls „Bäschta-n-Uffschlaagera“ vu dr Ligasaison üsszaichent worra. Ìm saalwa Joohr ìsch d’ Verainsmànnschàft Drìtta ìm Frànkrììch-Pokààlwättbewarb worra. Ìm Jüüni 2022 hàt d’ Blenckers a Vertrààg biim frànzeescha Ligakonkürrant Pays d’ Aix-Venelles unterzaichent.

## Weblìnks
* Profil biim Öiropäischa Volleybàll-Verbànd CEV (uff Anglisch)
* Profil ìn dr Dàtabànk vu *Volleybox* (uff Hoochdiitsch)

## Ainzelnoohwiisa
Leonie Schwertmann

D’ **Leonie Schwertmann** (* 12. Janner 1994 z’ Münster) ìsch a ehamààliga diitscha Volleybàll-Nàzionààlschpììlera. Sa hàt àls Mìttelblockera gschpììlt.

## ìhra Kàrriar
Ìn ìhra Jugendsjoohra hàt d’ Leonie Schwertmann ìn Hessa biim TSV Frankenberg un biim TV Biedenkopf gschpììlt. Ànna 2009/10 hàt sa biim TV 05 Watter ìn dr Zwaita Bundesliga Süd gschpììlt. Ànna 2010 ìsch sa ìns Schportsìnternààt vu Münster kumma; doo hàt sa àm Bundesschtìtzpunkt trääniart un hàt ìn dr Nàchwucksmànnschàft ìn dr Zwaita Bundesliga Nord gschpììlt. Vu 2012 bis 2017 ìsch sa ìm Bundesligakààder vum USC Münster gsìì. Mìt dara Mànnschàft ìsch sa ànna 2014/15 un 2015/16 Drìtta ìm CVV-Pokààlwättbewarb worra. Ànna 2015 ìsch sa d’rzüa uff Plàtz Viar vu dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma. Ìm Joohr 2017 ìsch sa fìr zwai Schpeziààlzitta ìn dr Ligakonkürranta Rote Raben Vilsbiburg gànga ge schpììla. Mìt dam Verain ìsch sa ànna 2017/18 Fìmfta ìm CVV-Pokààlwättbewarb un ìm folgenda Joohr Säckschta ìn dr Bundesliga worra. Ànna 2019 hàt d’ Schwertmann ìhra äärschta Vertrààg ìm Üsslànd bikumma, bii Les Mariannes Pàriis. Mìt dara Mànnschàft ìsch sa bis àm Plàtz Fìmf ìm frànzeescha Pokààl-Wättbewarb glunga. Ànna 2020 ìsch sa ìn d’ diitscha Bundesliga z’ruckgànga, dàsmol bii da Ladies in Black Ààcha. Mìt dam Verain ìsch sa bis ìn d’ Viartelfinààla vum DVV-Pokààl 2020/21 glunga; ìn dr Bundesliga-Hàuiptrunda hàt d’ Mànnschàft geega dr Dresdner SC verloora un ìsch uff Plàtz Àcht ànakumma. Àui ìn dr Saison 2021/22 hàt d’ Schwertmann fìr d’ Ladies in Black gschpììlt un ìsch bis àm Plàtz Säcks ìn dr Bundesliga glunga. Àm And vu dr Saison hàt sa ìhra Kàrriar schlussgmàcht.

Ànna 2011 ìsch d’ Leonie Schwertmann zamma mìt dr diitscha Jugend-Nàzionààlmànnschàft Fìmfta bii da U18-Waltmaischterschàfta gsìì. Ànna 2012 ìsch sa mìt dr Mànnschàft Fìmfta bii da U19-Öiropàmaischterschàfta gsìì. Zamma mìt dr Juniorinna-Nàzionààlmànnschàft ìsch sa ànna 2013 bii da U23-Waltmaischterschàfta ìn Mexiko uff Plàtz Àcht ànakumma. Ànna 2014 hàt sa ìhr äärscht Schpììl mìt dr diitscha A-Nàzionààlmànnschàft gaa; ’s ìsch a 3:0-Siig ìwwer Poola biim Öiropàligaschpììl àm Ààfàng Jüüli z’ Oldenburg gsìì.

## Weblìnks

* Profil bii dr diitscha Volleybàll-Bundesliga (uff Hoochdiitsch)
* Profil ìn dr Dàtabànk vu *WorldofVolley* (uff Anglisch)
* Profil ìn dr Dàtabànk vu *Volleybox* (uff Hoochdiitsch)

## Ainzelnoohwiisa
Rishi Sunak

Dr **Rishi Sunak** (* 12. Mai 1980 z Southampton) isch e britische Bolitiker (Conservative Party). Är isch syt dr Unterhuuswahl 2015 Mitglid im House of Commons fir dr Wahlkrais Richmond (Yorkshire). Vum 13.&nbsp;Februar 2020 bis zue sym Ruggdritt am 1.&nbsp;Juli 2022 isch er britische Finanzminischter gsii. Syt em 24.&nbsp;Oktober 2022 isch er Barteifierer vu dr Konservative Bartei un syt em 25.&nbsp;Oktober dr Premierminischter vum Verainigde Chenigryych.

## Familie un Beruef
Dr Rishi Sunak isch anne 1980 as eltschts vu drei Gschwischtrig z Ängland uf d Wält chuu. Sy Vater Yashvir chuunt vu Kenia un sy Mueter Usha vu Tansania. Boodi Familie stammen us em indische Punjab un sin in dr 1960er-Johr vu Oschtafrika uf Southampton emigigriert. Sy Vater isch Dokter (general practitioner) bim National Health Service gsii, sy Mueter Usha Apedekeri. Dr Rishi Sunak isch Hindu. Är isch in dr änglisch Chlaistadt Romsey (Hampshire) ufgwagse, wun er au uf d Grundschuel gangen isch. No sym Abschluss am Eliteinternat Winchester College het er am Lincoln College z Oxford Filosofy, Bolitik un Wirtschaft studiert un mit eme Bachelor abgschlosse. Derno het er unter anderem as Analischt fir Goldman Sachs un as Hedgefonds-Manager gschafft. An dr Stanford Graduate School of Business het er anne 2006 en Abschluss as Master of Business Administration gmacht. 

Dr Sunak isch syt Augschte 2009 ghyrote mit dr Akshata Murthy, dr Dochter vum N.&nbsp;R. Narayana Murthy, em Mitgrinder vu Infosys, un dr Sudha Murthy. Si hän si bim Studium an dr Stanford University chänneglehrt. D Murthy isch Diräkteri vu dr Investmentfirma vu irem Vater Catamaran Ventures. S Baar het zwoo Dechtere un läbt im Herrehuus Kirby Sigston Manor im Dorf Kirby Sigston in dr Nechi vu Northallerton.

## Bolitik
Bi dr britische Unterhuuswahl am 7. Mai 2015 het dr Sunak im Wahlkrais Richmond (Yorks) kandidiert un mit 51,4 % vu dr Stimme ne Sitz im Unterhuus (House of Commons) gwunne. Bi dr vorzogene Unterhuuswahl am 8. Juni 2017 het er im nämlige Wahlkrais 63,9 % un bi dr Unterhuuswahl am 12. Dezämber 2019 63,6 % vu dr Stimme iberchuu.

Noch em Ruggdritt vum Boris Johnson isch dr Sunak no dr Liz Truss in dr Urwahl unter dr Mitzglider vu dr Konservatitische Bartei mit 42,6 % gege 57,4 %  unterläge. 

Wu d Liz Truss am 20.&nbsp;Oktober 2022 ire Ruggdritt verchindet het, het dr Sunak am 23.&nbsp;Oktober 2022 gsait, ass er zum Barteivorsitzer un dodermit zum Premierminischter kandidiere duet. Am 24.&nbsp;Oktober isch er vu dr konservative Frakzion zue irem Noofolger as Barteifierer gwehlt un am Dag drufabe vum Chenig Charles III. zu Premierminischter vum Verainigte Chenigrych ernännt wore.

## Weblink

* Websyte vum Rishi Sunak
* Profil uf dr Websyte vum britische Barlemänt

## Fueßnote
Super Bass

**Super Bass**  ìsch a Liad vu dr trinidadischa Rapperin Nicki Minaj üss dr Deluxe-Wärsioon vun ìhrem äärschta Schtüdioàlbum *[[Pink Friday]]* (2010). Àls fìmfta Sìnggel vum Àlbum ìsch s’ Liad àb’m 5. Àwrìl 2011 ìn da USA ìm Radio z’ loosa gsìì. Gschrììwa worra-n-ìsch’s vu dr Minaj zamma mìt dr Esther Dean, em Roahn Hylton un em Kane Beatz, wo àui s’ Liad zamma mìt’m JIMKe produziart hann. Ìm Liad wìrd vu’ma schpììlerischa Liawesärlaabniss zwìsche’ma Mànn un era Fràui grädd. ’S ìsch a Bubblegum- un Pop-Rap-Liad, wu d’ Minaj ìwwer a Hip-Hop-Tàkt düet rappa. S’ Müüsikvideo ìsch vum Sanaa Hamri reschiart worra un ìsch ìm Mai 2011 ärschììna. 

Noh dr Veräffentligung ìsch s’ Liad vu da Kritiker globt worra. ’S ìsch uff Plàtz 3 ìn da Charts ìn USA un Näiseelànd ànakumma, un ìsch ìm Top-10 ìn Groossbritànnia, Schottlànd, Kànàdà un Àuischtrààlia gsìì. Ìn da Verainigta Schtààta-n-ìsch d’ Sìnggel àls Diàmànt-Schàllplàtta-n-üsszaichent worra un ìsch àui ìn Àuischtrààlia, Groossbritàània un Norwääga mehrfàcha Plàtiin-Schàllplàtta worra. Ànna 2019 ìsch d’ Sìnggel vu dr Zittschrìft *Billboard* unter da „100 Liader, wo s’ Joohrzehnt bschtìmmt hann“ glischtet worra. Ànna 2021 hàt sìe d’ Zittschrìft Rolling Stone unter da „500 bäschta Liader vun àlla Zitta“ glischtet.

## Plàtziarunga ìn da Charts

## Üsszaichnunga fìr Müüsikverkaif

## Weblìnks
* Super Bass bii *Discogs* (uff Hoochdiitsch)
* Super Bass bii *MusicBrainz* (uff Hoochdiitsch)
* s’ offiziälla Audio vu Super Bass (Clean-Wärsioon) uff YouTube
* s’ offiziälla Müüsikvideo vu Super Bass uff YouTube
* s’ Liadtäckscht vu Super Bass mìt a pààr Ärkläärunga bii *Genius* (uff Àmerikànisch Anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Pia Kästner

D’ **Pia Kästner** (* 29. Jüüni 1998 z’ Eisenhüttenstadt, Bràndeburg) ìsch a diitscha Volleybàllschpììlera, wo àls Schtällera schpììlt. Zamma mìt dr Allianz MTV Stuttgart ìsch sa ànna 2019 diitscha Maischtera worra. Sitter 2022 schteht sa biim SSC Palmberg Schwerin unt’r Vertrààg. Sa ìsch àui Mìtglììd ìn dr diitscha Nàzionààlmànnschàft.

## ìhra Kàrriar
Ìn ìhra Jugendsjoohra hàt d’ Pia Kästner biim VSB Offensiv Eisenhüttenstadt un schpeeter biim SC Potsdam gschpììlt. Vu 2013 bis 2017 hàt sa zamma mìt dr Juniorinna-Mànnschàft vum VC Olympia Berlin ìn dr zwaita un äärschta Bundesliga gschpììlt. Gliichzittig ìsch sa Mìtglììd ìn dr Juniorinna-Nàzionààlmànnschàft gsìì, mìt wäller sa ànna 2015 bii dr U18-Waltmaischterschàft ìn Peru uff Plàtz säcks ànakumma-n-ìsch; mìt dara Mànnschàft ìsch sa àui ànna 2016 bii dr U19-Öiropàmaischterschàft ìn Ungàrn uff Plàtz fìmf gsìì. Ànna 2017 ìsch sa zem diitscha Vìzamaischter un Pokààlsiiger Allianz MTV Stuttgart gànga ge schpììla. Doo ìsch sa ànna 2018, 2019 un 2021 bis àn da Andschpììler vu dr Bundesliga-Playoffs glunga; d’rbii hàt sa ànna 2019 dr diitscha Maischtertìtel gwunna. Ànna 2017/18 ìsch sa mìt dr Verainsmànnschàft Drìtta ìm Wättbewarb vum öiropäischa CEV-Cup worra.

D’ Saison 2021/22 hàt d’ Kästner biim frànzeescha Maischter ASPTT Mìlhüüsa gschpììlt. Mìt dr Verainsmànnschàft hàt sa dr frànzeescha Schpìtzapokààl gwunna un ìsch Zwaita ìn dr nàzionààla Maischterschàft worra. Mìt Mìlhüüsa ìsch sa àui bii dr Champion’s League uff Plàtz 11 ànakumma. Fìr d’ Saison 2022/23 hàt sa Vertrààg biim SSC Palmberg Schwerin unterzaichent.

Üsserdam düet d’ Kästner ìn dr diitscha Nàzionààlmànnschàft àls Schtällera schpììla. Bis zu doo ìsch sa 78-mol ìn dr A-Nàzionààlmànnschàft iigsätzt worra (Schtànd: Oktoower 2022).

## Weblìnks

* Profil biim Diitscha Volleybàll-Verbànd DVV (uff Hoochdiitsch)
* Profil bii dr diitscha Volleybàll-Bundesliga (uff Hoochdiitsch)
* Profil biim Öiropäischa Volleybàll-Verbànd CEV (uff Anglisch)
* Profil ìn dr Dàtabànk vu *WorldofVolley* (uff Anglisch)
* Profil ìn dr Dàtabànk vu *Volleybox* (uff Hoochdiitsch)

## Ainzelnoohwiisa
Einzugsgebiet

As **Iizugsgebiet ** oder **Iizugsberiich** wird e geograafische Ruum bezäichnet, wo e infrastrukturelle Iiflussberiich vom ene Objekt, ere Iirichdig oder eer Struktuur daarstellt, wo mäistens zentraal glääge isch. Das brucht gäigneti Verbindigswääg und iiri Vorussetzige. As Bispil cha mä erwääne s Iizugsgebiet von ere Stadt, ere Schuel oder eme Undernääme.

Dr Terminus wird hauptsächlig verwändet in dr Wirtschaftsgeografii, dr Sozialgeografii, de Vercheersgeografii und in verwandte Fachdiszipliine und in dr Ruumblaanig.

S Iizugsgebiet von ere Stadt und iire öffentlige Iirichdige het dr Walter Christaller in sinere *Theorie der zentralen Orte* (1930er) au as *Ergänzigsgebiet* bezäichnet. Im Ergänzigsgebiet woone Lüt wo d Güeter (bsundrigs Dienstläistige) bruche, wo im zentraalen Ort aabote wärde. Sträng gnoo verstoot mä in deere Theorii under eme *zentraale Ort* jeedi Form vom en Standort vo Aagebot, in dr Braxis hingeege mäistens e Gebietskörperschaft. Das gältet bsundrigs für s Süsteem vo de zentraale Ort in dr Ruumornig. Anderi Nääme für sonigi Gebiet vo Siidlige in iirer funktionaale Vilfalt si *Verflächdigsberiich*, *Määrtgebiet* und (uf d Infrastruktur bezooge) *Versorgigsgebiet*. Es git au Instiduzioone wie niiderglasseni Ärzt, Apideeke oder Chemifääger und anderi Infrastruktuur vo öffentligem Inträsse, wo e rächtlig garantierte Gebietsschutz häi.

Im ene äänlige Sinn sött mä d Iizugsgebiet zum Bispil vo Schuele und vo Undernääme (bsundrigs Äinzelhandelbetriib und anderi Aabieter vo Dienstläistige wo uf d Hushalt orientiert si) verstoo, doch iire geografisch Zsämmehang cha lugger si. Denn Usbildigs- oder Brodukzioonsbetriib häi zwar mäistens e regionaale Määrt, si spräche aber au Kunde aa, wo witer äwägg si. S Resultaat vo dr Blaanig vo de Iizugsberiich vo Schuele si Schuelbezirk, wo d Schüeler uf e gwüssi öffentligi Schuel müesse goo. Je spezieller e Schuel oder e Firma usgrichdet isch, desto gröösser isch mäistens iir Iizugsgebiet. Äänligs gältet für Chrankehüüser, kulturelli Aagebot (Theater, Museum usw.), aber au Freizit-Iirichdige (Vergnüegigspark, Turismusregioone usw.).

Iizugsgebiet si Konstrukt; rüümlig und zitlig chönne si seer underschidlig si und mä cha sä nume mit theoretische Überleegige exakt abgränze und segmentiere (z.&nbsp;B. mit em Huff-Modäll), oder aber mit politische Iigriff wie s Zie vo Gränze absichtlig häärstelle.

D Blaanig vo sonige Versorgigs- und Inträssegebiet ghöört im öffentlige Beriich – öbbe für Schuele, Ämter und Apideeke – zur Aarbet vo dr Ruumornig. In dr brivaate Wirtschaft isch d Blaanig Sach vo dr Määrtforschig und dr Undernäämensstrategii.

## Fuessnoote
Hochgebirge

E **Hoochgebirg** isch e Massenerheebig vo dr Ooberflechi vo dr Ärde (Gebirg) wo mindestens  1000 Meter hööcher isch as d Eebeni und bsundrigs usbrägti Gländforme het (Rölief mit gääche Abhäng, Felsregioone, wo d Landschaft brääge und schroffe Gipfel oder Groot), und wo die natüürligi Vegetazioon sich klaar vo der Umgääbig underschäidet und mäistens in meereri Hööchistuefe cha gliideret wärde.

E Definizioon, wo wüsseschaftlig allgemäin anerkennt isch, git s wäge de vile Abwiichige und Bsunderhäite nit. In de Geowüsseschafte wiist mä doorum hüte hüfig uf verschidnigi Definizioonsaasätz aane.

## Liddratuur
* Conradin Burga, Frank Klötzli, Georg Grabherr (Uusegääber): *Gebirge der Erde – Landschaft, Klima, Pflanzenwelt.* Ulmer, Stuttgart 2004, ISBN 3-8001-4165-5.
* C. Rathjens: *Geographie des Hochgebirges.* Teil 1: *Der Naturraum*. Teubner, Stuttgart 1982, ISBN 3-519-03419-0.
* A. R. Stahr, T. Hartmann: *Landschaftsformen und Landschaftselemente im Hochgebirge*. Springer, Berlin 1999, ISBN 3-540-65278-7.
* C. Troll: *Vergleichende Geographie der Hochgebirge der Erde in landschaftsökologischer Sicht.* In: *Geographische Rundschau.* 27, 1975, S. 185–198.

## Fuessnoote
Raumordnung

Under **Ruumornig** verstoot mä die blaanmäässigi Ornig, Entwicklig und Sicherig vo gröössere Gebietsäihäite (wie Regioone, Länder, Bundesgebiet) zum sicherstelle, ass dr Lääbensruum uf Duur cha gnutzt wärde. Drbii muess mä underschidligi Aasprüch an dr Ruum mitenander abstimme, Komflikt usgliiche und langfristigi Entwickligsopzioone offe halte. D Ruumblaanig söll d Ruumornig im Hiiblick uf zuekümftigi Entwicklige vorberäite. Zwüsche dr Ruumornig und dr Ruumblaanig bestöön e Hufe inhaltligi und histoorischi Kweerverbindige.

## Läitvorstellig vo dr Ruumornig
D Läitvorstellig vo dr Ruumornig isch zum Bispil in Dütschland sit 2009 e noochhaltigi Ruumentwicklig, wo die soziaale und wirtschaftlige Aasprüch an Ruum mit siine ökoloogische Funkzioone verbindet und zun ere duurhafte Ornig, wo groossrüümig usgwoogen isch und mit gliichwärtige Lääbensverheltniss in de Däilrüüm söll füere.

D Ruumornig umfasst:
* zsämmefassendi, überfachligi und überörtligi rüümligi Blään,
* d Zsämmenaarbet zwüsche Körperschafte, wo für benoochbarti Rüüm zueständig si,
* s Abstimme vo de Blään und Maassnaame wo für e Ruum vo Bedütug si.

## Liddratuur
* Handwörterbuch der Stadt- und Raumentwicklung, ARL (Verlag), Hannover, 2018, ISBN 978-3-88838-560-5
* 
* 
* Burkhard Heuel-Fabianek, Kerstin Kühn, Günter Mank: Raumverträglichkeitsstudie (RVS) für die Europäische SpallationsNeutronenQuelle ESS am Standort Forschungszentrum Jülich. Vorhabenbezogene Änderung des Gebietsentwicklungsplans für den Regierungsbezirk Köln – Teilabschnitt Region Aachen.
* Nico Nolte: *Nutzungsansprüche und Raumordnung auf dem Meer.* In: *Hansa.* Heft 9/2010, S. 79–93. Schiffahrts-Verlag Hansa, Hamburg 2010, .
* Alexander Petschulat: *Die Regelungskompetenzen der Länder für die Raumordnung nach der Föderalismusreform. Probleme der Abweichungsgesetzgebung.* Lexxion, 2014, ISBN 978-3-86965-268-9.
* Klaus-Achim Boesler: *Raumordnung in der Bundesrepublik Deutschland.* In: *Geowissenschaften in unserer Zeit.* 2, 2, 1984, S. 52–58. .

## Weblingg
* Akademie für Raumforschung und Landesplanung (ARL)
* Bundesministerium für Wohnen, Stadtentwicklung und Bauwesen: Raumordnung & Raumentwicklung
* Harald Kegler: Raumordnung und sein "Erfinder" (2017)

## Fuessnoote
Alfred Eckerle

Dr **Alfred Eckerle** (* 1953 z Wolfe) isch e dytsche Lehrer un Autor.

## Lääbe
Dr Eckerle isch z Wolfe ufgwagse un het am Gimnasium z Huuse s Abitur gmacht. Är het z Fryburg uf Lehramt studiert un dert au s Referendariat gmacht. Speter het er as Dytschlehrer an dr Haimschuel Lender z Saaschbach unterrichtet.

Är het scho as Schueler aafange schrybe. Anne 1976 het er bim Dialäktliteraturwettbewärb *[[aktion junge mundart]]* mitgmacht un isch dert fir syni alemannische Gedicht uuszaichnet wore. Derzue het er e Zytlang bi dr Fryburger Literaturzytschrift *das nachtcafé* mitgschribe.

Anne 1982 het er unter em Titel *Im Umgang mit der Entfernung* im Fryburger Dreisam-Verlag e Buech mit hochdytsche Gedicht publiziert, d Zaichnige in däm Buech het dr Harald Hermann gmacht ghaa.

## Wäärch
* *Im Umgang mit der Entfernung.* Gedichte von Alfred Eckerle. Zeichnungen von Harald Herrmann. Dreisam-Verlag, Freiburg i. Br. 1982. ISBN 9783921472484. 62 S.

## Literatur
* Heinz G. Huber: *Schreiben wider die Dunkelziffer der Missverständnisse - Vorläufige Bemerkungen über den Autor Alfred Eckerle.* In: *D’Deyflsgiger*. Badische Kulturzeitschrift.'' Nr. 3/1980. S. 44−47
Marion Maréchal

__KEIN_INHALTSVERZEICHNIS__

D’ **Marion Maréchal**  (bìrgerlig d’ *Marion Jeanne Caroline Le Pen;* * 10. Dezamber 1989 z’ Saint-Germain-en-Laye bii Pàriis) ìsch a frànzeescha Politikera. Zwìscha 2010 un 2018 hàt sa dr Nàmma **Marion Maréchal-Le Pen**  brüücht.

## ìhra Kàrriar
D’ Maréchal hàt bis 2019 zem Front National (FN) gheert, wo-n-ìhr Groossvàtter Jean-Marie Le Pen grìnda hàt un schpeeter ìhra Tànta Marine Le Pen glaita hàt.

Ànna 2012 ìsch sa ìm süüdfrànzeescha Département Vaucluse àls Àbgoordneta ìn d’ Nàzionààlversàmmlung gwählt worra. Domìt ìsch sa d’ ainzelna FN-Àbgoordneta vu dr 14. Legislàtüürperiooda gsìì, un mìt 22 Joohra-n-ìsch sa d’ jìngschta-n-Àbgoordneta ìn dr Gschìcht vu dr Frànzeescha Repüblik bis àn dr Pàrlàmantswàhl vu 2022 gsìì. Bii dr Regionààlwàhl vu 2015 ìsch sa FN-Schpìtzakàndidààta ìn Provence-Alpes-Côte d’Azur gsìì un hàt mìt 45,2 Prozant vu da Schtìmma ìn dr zwaita Runda s’ bäschta-n-Ärgabniss vun’ra FN-Lischta ìn Frànkrììch ghàà. Sa ìsch àls d’ Ààfiahrera vu dr identitäära un liberààlkonsärwàtiiwa Schtreemung ìnnerhàlb vu dr Pàrtäi betràchta worra.

Noh dr Presidàntschàftswàhl vu 2017 ìsch d’ Marion Maréchal üss dr Politik z’rucktratta. Ìm Joohr druff hàt sa s’ Ìnschtitüüt fìr Soziààl-, Wìrtschàfts- un Politikwìssaschàfta (ISSEP) z’ Lyon grìnda un ìsch siina Generààllaitera worra. Ìn Hìnblìck vu dr Presidàntschàftswàhl vu 2022 hàt sa dr rachtsextreema Kàndidààt Éric Zemmour unterschtìtzt. Àm 19. Àwrìl 2022 ìsch sa àls schtällvertrattenda Vorsìtzenda vu siinera Pàrtäi Reconquête ärnännt worra.

Bii dr Öiropàwààhl vu 2024 ìsch sa Schpìtzakàndidààtin vu dr Pàrtäi Reconquête gsìì. Sa ìsch ìns Öiropàpàrlamant g’wählt worra. A pààr Taaga nooh dr Wààhl ìsch sa üss dr Pàrtäi üssg’schlossa worra, wial sa ìn Hìnsìcht vu dr vorgezoogana Pàrlàmantswààhl d’ RN-Kàndidààta unterschtìtzt hàt.

## ìhra Schrìfta
* *Si tu te sens Le Pen.* Fayard, 2026, ISBN 978-2213734637.

## Lüag àui
* Le Pen (Fàmìlia)

## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Ìn dr Marion Maréchal ìhra offiziälla Websitta (frànzeesch)
* d’ Marion Maréchal-Le Pen ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)
* d’ Marion Maréchal-Le Pen ìn dr *Base Sycomore* vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa