Landtag des Reichslandes Elsaß-Lothringen

Dr **[[Landtag|Làndtàg]] vu Elsàss-Lothrìnga** ìsch vu 1911 bìs 1918/19 s Pàrlamànt vum Reichslànd Elsàss-Lothrìnga gsìì.

## Vorgschìcht
Ànna 1871, noh-n-em Kriag, sìn s Elsàss un a Teil vu Lothrìnga a «&nbsp;Reichslànd&nbsp;» worra, wo direkt vum ditscha Kaiserreich dirigiart gsìì ìsch. Àlso hàt Elsàss-Lothrìnga kè so güeter Züestànd ghàà às d àndra Lander vum Kaiserreich, wo scho mehr salbschbtveràntwotlig gsìì sìn. S Volk vu Elsàss-Lothrìnga hàt noh mehr Autonomie blàngt.

Àm 29. Oktower 1874 ìsch a Làndsüsschuss grìnda worra, mìt 30 Mìtglìeder. Dia Mìtglìeder sìn nìt direkt vum Volk gwählt worra, àwer vu da drèi Bezìrktàga (einer fer Lothrìnga, fer s Owerelsàss un fer s Unterelsàss).

Àm Ààfàng hàt dr Làndsüsschuss numma a Rot-Funktion ghàà. Mìt dr Zitt sìn sìna Veràntwortunga wìchtiger worra: àm 2. Mai 1877 hàt'r a legislative Funktion bikumma, un àm 4. Juli 1879 ìsch a Minischterium fer Elsàss-Lothrìnga grìnda worra, dirigiart vu'ma Stààthàlter (àstàtt vum Oberpräsidant) un mìt sim Hàuiptsìtz z Stroßburg (àstàtt z Berlin).

## Verfàssung vu Elsàss-Lothrìnga

Dur s Gsetz ìwer d Verfàssung vu Elsàss-Lothringa vum 31. Mai 1911, ìsch Elsàss-Lothrìnga a Reichslànd mìt era eigena Verfàssung un ema Làndtàg worra.

Da Làndtàg hàt dr Làndüsschuss ersetzt. Ar ìsch üs zwei Kàmmera bstànda.

### Erschta Kàmmer
D erschta Kàmmer hàt nìt vìel Màcht ghàà, 's ìsch mehr a Ehrapàrlamànt gsìì. Ìhra Mìtglìeder sìn vum Kaiser gnennt worra.

#### Mìtglìeder vu dara erschta Kàmmer
* **Reemisch-Kàtolischa Bischäf**: dr Bischof vu Metz (Willibrord Benzler) un dr Bischof vu Stroßburg (Adolf Fritzen)
* dr Präsidant vum **Oberkonsistoriums der Kirche Augsburgischer Konfession** vu Elsàss un Lothrìnga (Friedrich Curtius)
* dr Präsidant vum **Synodalvorstands der Reformierten Kirche** vu Elsàss un Lothrìnga, Karl Piepenbring
* dr Präsidant vum **Oberlandesgerichts Colmar** (Otto von Vacano, noh 1913: Hugo Molitor)
* a Vertratter vu dr **Universität Straßburg**, Prof. Wilhelm Wiegand
* a Vertratter vu dr **Israelitischen Konsistorien** fer s Owerelsàss, fer Lothrìnga un fer s Unterelsàss (1912–1915: Adolf Ury, 1915–1919: Nathan Netter)
* viar Vertratter vu da **greeßera Städta**:
** Stroßburg (Maire Rudolf Schwander)
** Metz (Maire Roger Joseph Foret)
**  Colmer (Maire Daniel Blumenthal)
**  Milhüüsa (Michel Diemer-Heilmann)
* vier Vertratter vu da **Hàndelskàmmera**:
** Hàndelskàmmer vu Stroßburg: Charles Léon Ungemach
** Hàndelskàmmer vu Metz: Theodor Müller
** Hàndelskàmmer vu Colmer: Emile André Kiener
** Hàndelskàmmer vu Milhüüsa: Theodor Schlumberger (z Milhüüsa ìsch zerscht dr Eduard Köchlin gwählt worra, àwer ar hàt dàs Mandat vor dr Eräffnung vum Làndtàg zruckgaa)
* sechs Vertratter vu da **Làndwirtschàftsrot**:
** Sebastian Pius Gegauff un Friedrich Paul Greiner (Demokrat.) fer dr Làndwirtschàftsrot Elsàss-Lothrìnga (Owerelsàss)
** Michael Baerst (ohna Pàrteimìtglìedschàft, liberàl) un Michel Dieboldt (liberàl) fer dr Làndwirtschàftsrot Elsàss-Lothrìnga (Unterelsàss)
** Augustin Henry (gstorwa kurz noh dr Eräffnung vum Làndtàg) un Amedée Jean-Baptiste René Paié fer dr Làndwirtschàftsrot Elsàss-Lothrìnga (Lothrìnga)
* zwei Vertretern vu da **Hàndwarkskàmmera** (Francois Xavier Ley (Zentrum) un Wilhelm Weißmann (liberàl))
* drèi Vertratter vu da **Gewerkschàfta**

un aui Mìtglìeder, wo uf em Vorschlàg vum Bundesrot dur dr Kaiser gnennt worra sìn:

* Gustav Abt (ohna Pàrteimìtglìedschàft, nàtionàlliberàl)
* Hubert Franz Maria Graf von Andlau-Homburg (ohna Pàrteimìtglìedschàft, Zentrum)
* Ferdinand Gustav Hans von Arnim, Generàl
* Dr. Otto Back, Unterstààtssekretär un Maire vu Stroßburg
* René Bian Maire un Güetsbesìtzer z Santa
* Dr. David Emil Bronnert (liberàl)
* Dr. Albert Grégoire (lothrìnger Block, liberàl)
* Dr. Johannes Hoeffel (Ditscha Reichspàrtei)
* Dr. Paul Laband
* Hugo Miethe, Hüttendirektor
* Walther von Moßner, Generàl
* Dr. Johann Josef Rech, Maire vu Sablon
* Sigismund Karl Maria Freiherr von Reinach, Güetsbesìtzer un Maire vu Hìrzbàch
* Dr. Heinrich Ruland, Justizrot
* Carl Georg Rudolf Max Schmidt, Präsidant vu dr Generàldirektion vu dr Reichsisabàhn
* Dr. Leo Vonderscheer (Zentrum)
* Josef Johann Meckel, Hauptlehrer
* Dr. Franz Freiherr Zorn von Bulach, Weihbischof vu Stroßburg

Àm 22. Novamber 1911 hàt dia erschta Kàmmer ìhra Präsidium gwählt.
* Dr Präsidant ìsch dr Dr. Otto Back (vu 1911 bis 1917) gsìì, un speeter dr Johannes Hoeffel (vu 1917 bis 1918).
* 1. Vizepräsident: Dr. Johannes Hoeffel, Dokter z Buxwiller
* 2. Vizepräsident: Dr. Grégoire, Lothrìnga
* Schrìftfiahrer: Dr. Leo Vonderscheer, Kiener, Dieboldt-Weber

### Zweita Kàmmer
Ìn dr zweita Kàmmer sìn 60 Àbgeordneta, fer 60 Wàhlkreisa, gwählt worra. Ìhra Màndàt hàt drèi Johr làng düürt.

Àm 22. Oktower 1911 han Làndtàgswàhla fer d zweita Kàmmer stàtt gfunda.

#### Mìtglìeder vu dara zweita Kàmmer

## Wahrend em Erschta Waltkriag
Àm Ààfàng vum Erschta Waltkriag, sìn d ditscha Diriganta mìsstràuisch gega da Elsasser un da Lothrìnger vum Làndtàg gsìì. Aui a pààr Àbgordneta vum Làndtàg han Zwiifel ìwer dr Loyalität vu teil àndra zum Ditscha Reich. Wagadam ìsch entschlossa worra, àss dr Làndtàg Gsetzer hàt känna wähla, àwer ohna politischa Debàtta z fiahra. So sìn d folgenda Sessiona vum Làndtàg umma gànga: vum 8. bis àm 15. Àwrìl 1915, vum 16. Àwrìl bis àm 26. Mai 1916, vum 5. Juni bis àm 12. Juli 1917 un vum 12. bis àm 30. Àwrìl 1918.

## Noh-n-em Erschta Waltkriag
Noh-n-em Wàffastìllstànd vu Compiègne àm 11. Novamber 1918, ìsch dr Làndtàg vu Elsàss-Lothrìnga d einzigschta Autorität vu dam Reichslànd gsìì. Dr Tàg nohchhar (àm 12. Novamber), hàt da Làndtàg noh-n-ema souverän Elsàss-Lothrìnga grüefa, un hàt àlla Ufgàwa vum Minischterium un vum Reichstààtshàlter ufgnumma. Dàs ìsch àwer vu dr frànzeescha Màcht nìt ànerkànnt worra, so hàt sìch dr Làndtàg gegem Ààschluss àns Frànkrìch üsgsprocha. Àm 17. Oktower 1919 sìn s Reichslànd Elsàss-Lothrìnga un si Làndtàg ufgleest worra, noh dam ìsch dia Gegend direkt dur a Generàldirektion üs Pàris verwàlta worra.

## Gebäi
S Gebäi vum Làndtàg ìsch zwischa 1888 un 1892 vu da Àrchitekta August Hartel un Skjøld Neckelmann bàuia worra, ürsprìnglig fer dr Làndsüsschuss. Dàto befìndet sìch ìn dam neoklàssizistisch Gebäi dr nationàl Theàter vu Stroßburg.

## Externa Link
* Le droit Alsacien-Mosellan, uf blogavocat.fr (fr)

## Referanz