8. Jahrhundert

S **8. Jahrhundert** hät am 1. Januar 701 aagfange und am 31. Dezember 800 uufghört.
In Europa isch es d Epoche vom Früehmittelalter.

## Zytalter / Epoche
* Islamischi Expansion:
** Eroberig vom Weschtgote-Riich uf dr Iberische Halbinsle (Schlacht am Guadalete, 711)
*** Aschturien chann sich als "Widerstandsnäscht" behaupte (Schlacht vo Covadonga, 722)
** Endgültigs Endi vo dr arabische Expansion im Weschte nach dr Niederlaag gege d Franke (Schlacht bi Tours und Poitiers, 732)
** Die zweit Belagerig vo Konstantinopel (717-718) scheiteret (717/18)
** S'Industal wird eroberet; Zentralasie wird nach dr Schlacht am Talas ghalte; d Zerschtörig vo dr indische Hochkultur dur di islamische Eroberer fangt aa
* Als Reaktion uf d Iifäll vo islamische Eroberer in Indie wird dr indisch Mahayana- und Vajrayana-Buddhismus in Tibet iigfüehrt, dur de König *Trisong Detsen*, de tantrischi Meischter Padmasambhava und de indisch Abt *Santarakshita*. Us dere Zyt gaht d Nyingma-Schuel vom tibetische Buddhismus hervor.
* Tod vom tibetische König *Ligmincha*, Undergang vo de tibetische Bön-Königsdynaschtie vom Zhang Zhung
* Byzantinische Bilderschtriit: Theologischi Usenandersetzig über d Aabetig, wie d Gegner, d Ikonoklaste, meine oder dr Verehrig, wie säll d Befürworter, d Ikonodule, nenne vo Ikone. Dr Stritt isch e Uswirkig vum islamische Bilderverbot.
* Fortschriitendi Entmachtig vo de merowingische Königä dur di karolingische Huusmeier; Absetzig vom letschte Merowinger 751 dur de Pippin.
* Aafang vo de Wikinger-Raubzüüg uf Wescht- und Südeuropa; Überfall uf s Chloschter Lindisfarne im Summer 793
* Aafangend im 8. Jahrhundert büessed di germanische Buure allmählich ihri Freiheit ii und s Lehe setzt sich dure. Dr Wandel isch bis ungfähr zum Jahr 1000 grossteils abgschlosse.

## Ereigniss / Entwicklige
* 797 isch mit dr Irene s erstmol e Frau Älleiherrscheri vum Byzantinische Riich un demit de iure als römischi Kaiseri Oberherri vu dr christliche Staate. Dr Papst z Rom isch aber dr Asicht, dass e Frau nit s Riich regiere cha un siht dr römisch Kaiserthron als vakant a.
* Dr fränkisch König Karl dr Gross wird am 24. Dezember 800 in Rom vom Papst zum römische Kaiser krönt (e sognennti *Translatio Imperii*, wil de Papst behauptet, es segi e Thronvakanz z Konstantinopel).

## Persönlichkeite
* Beda Venerabilis (dt. Beda dr Ehrwürdigi) (* um 673 bi Wearmouth in Northumbria; † 26. Mai 735 Chloschter Jarrow), englische Benediktinermönch, Theolog und Gschichtsschriiber
* Leon III. (* um 680; † 741) byzantinische Kaiser
* Karl Martell (Karl dr Hammer) (* um 689; †22. Oktober 741 in Quierzy) isch en fränkische Huusmeier us em nach ihm benännte Gschlecht vo de Karolinger gsii
* Hischam (* 691; † 741) Kalif vo de Umayyade
* Du Fu (* 712; † 770), eine vo de bedüütendschte Dichter vo dr chinesische Tang-Dynaschtii
* Alkuin vo York (* 732; † um 804), Bischof vo Tours und Berater vom Karl em Grosse
* Karl dr Grossi (* um 748; † 814), König vo de Franke, (west)römische Kaiser
* Rabanus Maurus (* um 750; †856), Mainzer Glehrte und Erzbischof
* Harun ar-Raschid (Harun dr Rechtgleiteti) (* um 768; †809), Kalif us em Gschlecht vo de Abbaside
* Einhard (* 770; † um 840), fränkische Gschichtsschriiber und Biograph vom Karl en Grosse.
* Hadrian I. († 795) Papst vo dr römisch-katholische Chile
* Irene * 753, †803 erste alleiregierendi Frau als römischi Kaiseri.
* Guru Rinpoche (Geburts- und Schterbedate unbekannt), Meischter vom tantrische Buddhismus, er hät de Vajrayana-Buddhismus im 8. und 9. Jahrhundert in Tibet iigfüehrt
** König Trisong Detsen (†858), regierende König vo Tibet, uf siin Wunsch isch d Überträgig vom Buddhismus us em indische Sanskrit is Tibetische erfolgt
** Abt Santarakshita, Abt vo dr indische Chloschteruniversität vo Nalanda, hät d Übersetzig vo de buddhistische Sutre uusgfüehrt und di erschte siebe buddhistische Mönch in Tibet gweiht
** Vairocana, en bedüütende Übersetzter vo buddhistische Lehre zur Zyt vo dr erschte Übersetzigsphase vo buddhistische Schrifte us em indische Sanskrit is Tibetische 
* Vimalamitra, grosse buddhistische Glehrte vom 7./8. Jahrhunderts

## Erfindige und Entdeckige
* Im Kaiserriich China wird vom Bi Sheng d Technik vom Setze vo Büecher mit bewegliche Lettere erfunde. Mit Hilf vo Wachs werded debei einzeln hergeschtellti Druckschtempel us Keramik uf ere Iseform aagordnet.
* I dr Schlacht am Talas (öschtlich vo Samarkand gläge) grated im Jahr 751 Chinese in persischi Chriegsgefangeschaft, mit dene söll denn d Kenntnis vo dr Papierherstellig in arabische Ruum glangt sii.
* Dr Dschābir ibn Hayyān entwickled d Grundlaage vo dr Chemii.
* Di karolingischi Minuskel setzt sich im Handschriftenwese als Schrifttype dure.