Fledermäuse

D **Flädermüüs** sind e Gruppe vo Säuger, und si ghööre zäme mit de Flughünd zu dr Tieroornig vo de *Flädertier*. Im wytere sind si e Teil vo de Landwirbeltier. Me kennt uf dr Wält öppe tuusig Aarte vo Flädermüüs. Z Europa sind s öppe vierzg Aarte.

## iire dütsch Naame
Iire Naame chunt vom althochdütsche Wort *fledarōn*, wo im hütige Düütsch zu «flattere» worden isch. Der latynisch name isch *Microchiroptera*.

## was es für Tier sind
Es isch d Flughuut zwüsche de Handglänk un de Fuessglänk und die zwüsche de Finger un die zwüsche de Bei, wo s de Flädermüüs möglich macht, guet chönne z flüüge. Mit der Flughuut am Schwanz stüüre si ganz gschickt i dr Luft. Wemme me ne zueluegt bim Dunkelwäärde, stuunet me wie gschwind und akrobatisch si um eim umen und zwüsche de Böim dure flüüge. 

A de Düüme het s e staarchi Chralle wie nen Hoogge. Au a de Zeehe sind so Chralle, wo d Flädermuus sich drmit am ene feschten Oort in ere Hööli oder under emene Huustach chan uufhänke zum schloofe.

D Tier suechen i dr Nacht bim Flüügen i dr Luft Insekte zum frässe. Sie finde se mit emene gnaue Schallsischteem, wo si Ultraschallwälle wie für d Echolootig usschicke; das funkzioniert dank de grossen Oore ganz prezis. Gwüssi Aarte i de Troope frässen au Frücht und Nektaar us Blüete. Teil gröösseri Flädermüüs frässen au chlyne Säuger oder Vögel. D *Vampirflädermüüs* suuge Bluet vo anderne Tier.

I de chüelere Gägende wie au z Mitteleuropa mache d Flädermüüs e Winterschloof. Do drby vrsammle sich meischtens vill Tier a eim Oort nooch zäme. So hälfe si sich mit dr Kermi vom Körper. Und au im übrige Lääbe gseht men biinne es sozials Verhalte. Si jaage gäärn zäme i dr Nacht.

## was es für Flädermüüs z Mitteleuropa git

* d Alpeflädermuus (*Hypsugo savii*)
* s alpe-Langoor (*Plecotus macrobullaris*)
* s Balkan-Langoor (*Plecotus kolombatovici*)
* d Bechschteinflädermuus (*Myotis bechsteinii*)
* s Bruune Langoor (*Plecotus auritus*)
* d Bräitflügelflädermuus (*Eptesicus serotinus*)
* d Franseflädermuus (*Myotis nattereri*)
* s Graue Langoor (*Plecotus austriacus*)
* di Groossi Bartflädermuus (*Myotis brandtii*)
* di Grossi Hufysenaase (*Rhinolophus ferrumequinum*)
* dr Gross Oobigsägler (*Nyctalus noctula*)
* s Grosse Muusoor (*Myotis myotis*)
* di chlyni Bartflädermuus (*Myotis mystacinus*)
* di chlyni Hufysenaase (*Rhinolophus hipposideros*)
* dr Chly Oobisägler (*Nyctalus leisleri*)
* s Chlyne Muusoor (*Myotis blythii*)
* d Kriptische Muusoor(*Myotis crypticus*)
* d Langflügelflädermuus (*Miniopterus schreibersi*)
* d Mopsflädermus (*Barbastella barbastellus*)
* d Muggeflädermuus (*Pipistrellus pygmaeus*)
* d Nordflädermuus (*Eptesicus nilssoni*)
* d Nimfeflädermuus (*Myotis alcathoe*)
* d Rauhuutflädermuus (*Pipistrellus nathusii*)
* dr Ryseoobigsägler (*Nyctalus lasiopterus*)
* d Gumpeflädermuus (*Myotis dasycneme*)
* d Wasserflädermuus (*Myotis daubentonii*)
* d Wyssrandflädermuus (*Pipistrellus kuhlii*)
* d Wimpereflädermuus (*Myotis emarginatus*)
* di Zwifarbigi Flädermuus (*Vespertilio murinus*)
* d Zwäärgflädermuus (*Pipistrellus pipistrellus*)

## d Flädermüüs un d Mönsche
Die Tier sind für d Kultur vo de Mönsche immer öppis speziells gsi. Z China ghööre si zu den Aarte, wo me i dr tradizionelle Chuchi und teils au füre die alti Medizin bruucht. So isch es au derzue choo wie me dänkt, ass sich uf emene Määret i dr Stadt Wuhan änds 2019 öpper mit emene Virus vonnere Flädermuus agsteckt het, do druus s isch innert wenige Wuche bi ganz vil Persoonen zun e schwäri Lungenenzündig choo, und das het de gly en epidemy in vile Länder und de die wältwyti Coronavirus-Pandemy 2019/2020 gää.

## Literatur
* Klaus Richarz: *Fledermäuse: Beobachten, erkennen und schützen.* Kosmos, 1. Aufl. August 2004, ISBN 978-3-440-12555-7 (Einführung für Fledermausfreunde)
* Christian Dietz, Otto von Helversen, Dietmar Nill: *Handbuch der Fledermäuse Europas und Nordwestafrikas. Biologie, Kennzeichen, Gefährdung.* Kosmos, Stuttgart 2007, ISBN 3-440-09693-9, ISBN 978-3-440-09693-2 (neues Standardwerk, wissenschaftliche Forschung)
* Gerhard Neuweiler: *Biologie der Fledermäuse.* Stuttgart 1993, ISBN 3-13-787401-7
* Wilfried Schober und Eckard Grimmberger (Hrsg.): *Die Fledermäuse Europas.* 2. Auflage. Kosmos, Stuttgart 1998, ISBN 3-440-07597-4

## Weblink

* d Flädermüüs in dr Schwiiz uf fledermaus.ch