Padua

**Padua** isch e grossi Stadt z Italie und d Hauptstadt vo dr Provinz Padua i dr Region Venezie.

## dr Ortsname
Dr Name *Padua* chunt vom latynische *Patavium*. Dä Name mues uralt sy, wemme dänkt, ass d Stadt scho ane 1185 vor Chrischtus gründet worden isch, wie dr Vergil prichtet. Im Name chönt d Wurzle *pat-* dinn sy, wo uf es indoeuropäischs Wort zrugggoot und wo dr Name vom Fluss Po, wo uf latynisch *Padus* gheisse het, drus worde isch. Vo dr römische Form vom Name *Patavium* här chame anää, ass dozmol verschideni chlyneri Ortschafte zu einere zämetoo worde sind.

## Padua i dr Literatur
D Stadt Padua chunt i verschidene Wärch vo dr Literatur vor:
* William Shakespeare: *Dr Widerspenstigen Zähmung*
* Bertolt Brecht: *Leben des Galilei*
* Theodor Fontane: *Effi Briest*
* Johann Wolfgang von Goethe: *Faust*
* Goethe: *Italienische Reise. Auch ich bin in Arkadien*
* Wilhelm Busch: *Der heilige Antonius von Padua*

## Geografy
D Stadt Padua lyt am Rand vo dr Poebeni, öpe drissg Kilometer vo Venedig wägg. Dr Bode vom Stadtgebiet bestoot houptsächlech us Sand und Leem; es isch Land, wo d Flüss vo de Alpe während langer Zyt id Ebeni procht hend. Am nördleche Rand vo dr Stadt isch dr Fluss Brenta, uf dr Südsyte dr Bacchiglione; und zwüschetdrinn het’s chlyneri Gwässer und Kanääl. A de Bech sind alti Müline gstande, und uf em Wasser chamer mit chlyne Schiff bis i d Lagune vo Venedig fahre. Und drzue sind deil Kanääl au als Wassergrääbe vor de Stadtmuure gmacht worde. S flache Land bi Padua het i dr Gschicht immer wider under schwäre Überschwemmige glitte.

D Kanääl heisse *Canale di Battaglia, Canale Scaricatore, Tronco Maestro, Naviglio Interno, Canale Piovego* und *Canale Brentella*.

D Stadt Padua het grossi und schöni Grüenflechene; ane 2006 het si dr erscht Pryys *La città per il verde* übercho. Dr Botanisch Garte vo dr Universität vo Padua isch ane 1545 als grosse, offizielle Pflanzblätz vo Heilchrüüter gründet worde; er zelt zum UNESCO-Wälterb.

Im Südweschte vo Padua isch dr Regional Naturpark vo de Euganeische Höger.

D Stadt isch i sächs Kwartier ydeilt:
* s Kwartier *Centro*, mit föif Bezirk
* s Kwartier *Nord*, mit fier Bezirk
* s Kwartier *Est*, mit ölf Bezirk
* s Kwartier *Sud-Est*, mit sibe Bezirk
* s Kwartier *Sud-Ovest*, mit föif Bezirk
* s Kwartier *Ovest*, mit acht Bezirk

## Vercheer
Padua het en Flugplatz mit em Name *Aeroporto Civile di Padova "Gino Allegri"* und em IATA-Chürzel QPA. Rings um d Stadt goot d Kreisautobaan *Grande Raccordo Anulare di Padova*, wo d Lengi vo drissg Kilometer het, und im Oschte lauft no en zwöite Autobaanring deils um d Agglomerazion. Bi Padua träffe sech die grosse iteliänische Autobaane A4 (au d E70), wo vo Mailand uff Venedig goot, und A13 vo Bologna uff Padua. Die beide grosse Stroosse träffe sech a dr komplizierte Verzweigig *Padua Oscht*. Wie en Stärn laufe d Hauptstroosse vo dr Region sid alter Zyt vo Padua in alli Richtige, uf Chioggia am Meer, uf Treviso, uf Bassano del Grappa, uf Vicenza und gäge Süde uf Ferrara, wo am Po lyt.

D Stadt het sächs grossi Baanhööf. Dr Hauptbaanhof lyt uf dr Nordsyte vom Stadtzäntrum. Ei Kilometer weschtlech drvo isch s Chrüüz vo de Baanlinie; mit dr Ysebaan chunt me vo dört us au uf Vicenza und Ferrara, zum Vercheerschnotepunkt vo Castelfranco Veneto und uf Venedig.

In dr Stadt faare d Tram vo de *Tranvia di Padova* und Stadtbüs. S Tram, wo im 2007, noch johrelangem Underbruch, sin Betriib wider ufgnoo hät, isch es «Pneu-Tram» mit em System „Translohr“. Es hät zur Liniefüerig nume ai Schine i de Mitti vom Trasse, s Gwicht wörd lings und rächts uf normale Pneu abgfäderet. Uf ere Strecki vo öpe 600 Meter, bim Platz *Prato della Valle* vebii, gits kä Oberlaitig und s Tram fahrt mit Strom us ere Battrii.

## Bevölkerig
Padua het me als 200'000 Ywooner.

## Gschicht
Do, wo hütt s Stadtzäntrum isch, het me Räschte vo Sidlige us em Ändi vom zwöite Joortusig vor Chrischtus gfunde. Die römischi Stadt isch im ene Boge vo dr Brenta glääge. Ane 302 vor üsere Zyträchnig isch Patavium vo de Spartaner agriffe worde. 226 händ sech d Pataver mid de Röömer verbündet, zum sech gäge d Gallier z weere. Ane 49 vor Chrischtus isch Patavium es röömischs *municipium* worde. Padua isch es Zäntrum im römische Stroossenetz gsi. Dr Historiker Titus Livius isch ane 59 vor Chrischtus z Patavium uf d Wält cho.

Im föifte Joorhundert hend d Hunne s Land am Po verwüschtet, und ane 601 isch Patavium vo de Langobarde eroberet worde.

Ane 1222 isch d Uni vo Padua gründet worde, wo eini vo de eltischte vo dr Wält isch. Vo 1315 bis 1405 het i dr Stadt s Regimänt vo dr Familie *Da Carrara* duuret. Denn het d Stadt Venedig d Nochberstadt Padua eroberet und zu irem Territorium gschlage. Venedig het rings um d Stadt Padua e grosszügigi und starchi Stadtmuur mit runde und eggige Baschtione lo boue.

I dr erschte Helfti vom 19. Joorhundert isch Padua e Stadt vo dr Habsburgermonarchy gsi, und 1866 het si ghulfe s Land Italie ufzboue.

## d ''città del Santo''
Padua het dr Zuename *città del Santo*, wil do dr portugysisch Franziskaner Antonius vo Padua gläbt het und ane 1231 gstorben isch. Dä erfolgrych Wanderprediger isch scho ane 1232 vom Papscht heiliggsproche worde. Sini Relikwie wärde i dr romanische Chile *[[Basilika des Heiligen Antonius (Padua)|Basilica di Sant’Antonio]]* zeigt und vereert, wo eine vo de grosse chrischtleche Wallfahrtsoort isch. Dr Antonius isch au eine vo de Schutzpatron vo dr Stadt Padua, zäme mit dr Giustina, em Prosdokimus, wo im erschte Joorhundert dr erscht Bischof vo Padua söll gsi sy, und em heilige Daniel.

## Sache zum Aluege
* Deil vo de Stadtmuure usem Middelalter
* dr gross Ring vo Stadtmuure usem 16. Joorhundert mit eggige und runde Baschtione und Wassergräbe
* d Stadtoor usem 16. Joorhundert: *Porta Savonarola, Porta San Giovanni, Porta Liviana, Porta Portello, Porta Santa Croce*
* di römischi Brugg *Ponte di San Lorenzo* 
* di römischi Brugg *Ponte Molino
* di römischi Brugg *Ponte Altinate*
* di römischi Brugg *Ponte Corvo*
* d Ruine vom römische Spiilplatz
* s Grab vo de Antenoer
* s Stadthuus
* d Loube, tekti Fuesswääg under de Hüüser, öppe 25 Kilometer läng
* d Basilika vom Heilige Antonius
* d Chile vom Albert em Grosse
* d Chile *Sant'Andrea*
* d Chile *degli Scrovegni*
* d Chile *Sant'Antonio di Vienna*
* d Chile *Beato Antonio Pellegrino*
* d Chile *San Benedetto Novello*
* d Chile *San Benedetto Vecchio*
* d Chile *Basilica del Carmine*
* d Chile *Santa Caterina*
* d Chile *San Clemente*
* d Chile *Santa Croce*
* d Chile *San Daniele*
* d Chile *delle Dimesse*
* dr Dom vo Padua *Basilica Cattedrale di Santa Maria Assunta*
* d Chile *Beata Elena*
* d Chile *degli Eremitani*
* d Chile *San Bonaventura delle Eremite*
* d Chile *San Fermo*
* d Chile *San Francesco Grande*
* d Chile *San Gaetano*
* d Chile *San Giorgio *
* d Chile *Battistero di Padova*
* d Chile *San Giovanni Battista alle Navi*
* d Chile *Santa Giustina*
* d Chile *dell'Immacolata*
* d Chile *Santuario di San Leopoldo Mandic*
* d Chile *San Luca Evangelista*
* d Chile *Santa Lucia*
* d Chile *Santa Margherita*
* d Chile *Santa Maria della Neve*
* d Chile *Santa Maria dei Servi*
* d Chile *di Santa Maria della Stua*
* d Chile *San Massimo*
* d Chile *San Michele*
* d Chile *San Nicolò*
* d Chile *Ognissanti*
* d Chile *San Pietro Apostolo*
* d Chile *San Prosdocimo*
* d Chile *della Salute*
* d Chile *Santa Maria in Vanzo*
* d Chile *Santa Maria dei Servi*
* d Chile *Santa Sofia*
* d Chile *San Tomaso Cantuariense*
* d Chile *Santa Maria del Torresino*
* drzue git’s no zää anderi ehemoligi Chilegebäude, wo entweit worde sind
* d Synagooge
* s Café Pedrocchi
* d Loggia vo de Carrara
* d Loggia *Odeo Cornaro*, es Theatergebäude usem 16. Joorhundert
* dr Palascht *del Bo*
* dr Uuredurm
* dr Palascht *Liviano*
* dr Palascht *del Monte di Pietà Nuovo*
* di nöigootisch *Loggia Amulea*
* dr Platz *Prato della Valle*, wo dr gröscht Stadtplatz vo Italie isch
* dr Palascht *Angeli*
* dr Palascht Zuckermann, mit eme Deil vom Stadtmuseum
* dr Palascht Zabarella
* dr Palascht *Cavalli alle Porte Contarine*
* dr Palascht *Mocenigo*, wo uff de Muure vo dr altchrischtleche Chile *Sant’Eufemia* stoot
* s Stadtmuseum im ehemolige Chlooschter vo de Augustinereremite
* s Museum vom Heilige Antonius
* s Museum vom *Risorgimento*
* s Museum vom Bischtum Padua
* s Museum vo dr Technik *Belzoni-Boaga*
* s Medizinmuseum im Spital *San Francesco Grande*
* s Wüsseschaftsmuseum vom Departemänt *Galileo Galilei* vo dr Uni Padua
* s anatomische Theater
* s Stadttheater *Giuseppe Verdi*, wo 1751 uufggange isch
* d Evänthalle *Gran Teatro Geox'', bout ane 2009

## Sport
Padua het föif grossi Sportplätz, e Rossrönnbaan, es Velodrom und sächs anderi grossi Sportyrichtige.

## Weblink

* d Website vo dr Stadt Padua

## Fuessnoote