Worms

**Worms** [, im Dialäkt ] (lat. *Wormatia*, *Borbetomagus* oder *[[Civitas Vangionum]]*) isch e kräisfreiji Stadt im südöstlige Rhiiland-Pfalz und ligt diräkt am lingge Uufer vo Rhii. S Middelzentrum mit Däilfunkzioon vom ene Ooberzentrum lit jewiils am Rand vo de Metropoolregioone Rhii-Neckar und Rhii-Main. Wäge deere Laag wird s gliichzitig dr Blaanigsregioon Rhiihesse-Nahe und dr Metropoolregioon Rhii-Neckar (wo d Blaanigsregioon Rhiipfalz Däil drvo worde isch) zuegordnet.

D Stadt isch vo de Kelte gründet worde und hützudags händle d Wormser mit de Augsburger, de Trierer und de Kemptener um dr Diddel vo dr eltiste Stadt vo Dütschland. Worms isch dr dütsch Verdräter im Most Ancient European Towns Network *(Aarbetskräis vo de eltiste Stedt vo Öiropa)*.

Bekannt isch Worms as Nibelunge- und Lutherstadt und au für si Doom, wo näben em Mainzer und em Speyrer Doom äine vo de drei romaanische Kaiserdoom isch. Worms (jiddisch ווירמייזא, Wermajze) isch äini vo de drei SchUM-Stedt, und e Zentrum vo dr aschkenasisch-jüüdische Kultuur in Dütschland.

## Geografii

### Die geografischi Laag

Worms lit im Ostdäil vo Rhiiland-Pfalz in dr Oberrhiinische Diefeebeni. Es befindet sich im Südostdäil vo dr Regioon Rhiihesse zwüsche Mainz (ca. 40&nbsp;Kilometer nördlig) und Ludwigshaafe (ca. 20&nbsp;Kilometer südlig) am lingge, westlige Rhiiuufer. Im nördlige Stadtgebiet mündet d Pfrimm in Rhii. Dur die süüdlighe Stadtdäil fliesst dr Iisbach (wo doo au *Altbach* häisst). Im üsserste Südoste vo dr Stadt fliesst dr Underlauf vom Eckbach, wo au in Rhii mündet.

Im Südweste, 15&nbsp;km äwägg, ligge d Uslöifer vom Pfälzerwald, im Weste d Hügellandschaft vom Wonnegau, ääne vom Rhii isch dr hessisch Däil vom Oodewald.

Die niidrigsti Stell vo Worms lit bim nördlige Stadtdäil Ibersheim uf dr ehemoolige Flussinsle Ibersheimer Wörth uf , die höggsti befindet sich an dr westlige Stadtgränze zwüschen em Stadtdäil Pfeddersheim und Nieder-Flörsheim uf .

### S Klima

Worms ghöört zu dr Klimazone vo de Middelbräite und befindet sich im Übergangsberiich vom Meer- zum Kontinentaalklima. Wöge sinere Laag in dr Oberrhiinische Diefeebeni zwüschen Pfälzerwald und Donnersberg im Weste und Bergstraße und Odenwald im Oste isch Worms äine vo de wermste und drochnigste Blätz in Dütschland.
 
 
## Seenswürdikäite

Datei:Wormser Dom Seitenansicht.jpg|mini|Dr Wormser Dom St. Peter]
Datei:Liebfrauen Worms Abendbeleuchtung.JPG|mini|D Liebfrauekiirche nördlig vo dr Altstadt
Datei:Worms 01.jpg|mini|Worms mit dr Nibelungebrugg, em Doom, em Rhii und dr Rhiibromenaade


## Bevölkerig

## Literatur
* *Geschichte der Stadt Worms.* Hrsg. i. A. der Stadt Worms von Gerold Bönnen. Theiss, Stuttgart 2005, ISBN 3-8062-1679-7; darin:
** Mathilde Grünewald: *Worms von der vorgeschichtlichen Epoche bis in die Karolingerzeit*, S. 44–101.
* Fritz Reuter: *Warmaisa: 1000 Jahre Juden in Worms*. 3. Uflaag. Eigenverlag, Worms 2009, ISBN 978-3-8391-0201-5.
* Fritz Reuter: *Worms zwischen Reichsstadt und Industriestadt 1800–1882. Beobachtungen und Materialien.* Stadtarchiv, Worms 1993.
* Hermann Schlösser (Hrsg.): *Wormser Fundstücke – Ein literarisches Lesebuch*. Worms Verlag, Worms 2014, ISBN 978-3-944380-16-2.
* Irene Spille: *Denkmaltopographie Bundesrepublik Deutschland* (=&nbsp;Kulturdenkmäler in Rheinland-Pfalz, 10: *Stadt Worms*). Wernersche Verlagsgesellschaft, Worms 1992, ISBN 978-3-88462-084-7.

## Weblingg

* Offizielle Website der Stadt Worms
* Daten zur Geschichte der Stadt Worms auf worms.de (PDF-Datei; 524 kB)
* Eichsfelder - Geschichte der Stadt Worms auf vimeo.com
* 
* Bibliographie zur Geschichte der Stadt Worms (PDF-Datei; 289&nbsp;kB)
* 
* 
* Digitales Stadtmodell: Worms um 800 auf YouTube.de
* Digitale Stadtmodelle: Worms um 1250 auf YouTube.de

## Fuessnoote