open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Département Deux-Sèvres

S’ **Département Deux-Sèvres**  ìsch s’ frànzeesch Département mìt’m Ordnugsnümroo 79. ’S lììgt ìm Wäschta vum Lànd ìn dr Regioon Näi-Àkwitàània un ìsch noh da baida Flìss Sèvre Niortaise un Sèvre Nantaise gnännt. Dr Hàuitport (Sìtz vu dr Prefäktüür) ìsch Niort.

## Schtädt
D’ Gmainda mìt dr greeschta Beväälkerung ìm Département Meuse sìnn:

## Verwàltungsglììderung

S’ Département Deux-Sèvres ìsch ìn 3 Arrondissements, 17 Kàntoona un 256 Gmainda-n-iigetailt:

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Deux-Sèvres
* Lischta vu da Kàntoona ìm Département Deux-Sèvres
* Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Deux-Sèvres

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* s’ Département Deux-Sèvres biim INSEE (frànzeesch)
* Offiziälla Websitta vum Département Deux-Sèvres (frànzeesch)
* Prefäktüür vum Département Deux-Sèvres (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Mirjam von Arx

D **Mirjam von Arx** (* 1966 z Wiifälde) isch e Schwyzer Film- un Fäärnseereschiseeri un Filmbroduzänti.

## Lääbe
No dr ire Uusbildig an dr Ringier-Schurnalischteschuel het d von Arx as Redakteeri in Freelanceri fir verschiideni dytsxchsproochigi Magaziin gschriibe. As freii Schurnalischti het si u.&nbsp;a. vu 1991 bis 1994 z New York gschafft. 1991 het si mit em Polo Hofer dr Roadmovie *Bluesiana* broduziert. Nääbe reegelmääßige Byydreeg im Schwyzer Fäärnsee het si Chuurzdokumäntaarfilm fir Sat.1 realisiert.

Anne 2001 het si mit dr Draiaarbete fir dr Dokumäntaarfilm *Building the Gherkin*  iber dr Böu vum Gebei 30 St Mary Axe vum Norman Foster z London aagfange. Dr Film isch emänd anne 2005 uusechuu. Är isch 2006 u.&nbsp;a. bi dr 6. Architäktuurfilmdrääg z Minche im Filmmuseum Minche zaigt woore. Är isch au 2006 bim DOKU.ARTS-Festival z Berlin un bi dr 3. Architäktuurwuche A3 Regensburg z Regensburg glofe.

Im Joor 2002 het si d Brodukzioonsfirma ican films gmbh grindet. 2006/2007 het si fir dr Thomas Haemmerli dr Dokumäntaarfilm *Sieben Mulden und eine Leiche* broduziert, wu 2007 in d Kino chuu isch. Dr Film isch u.&nbsp;a. im Augschte 2007 bim 60. Filmfeschtiwäl Locarno zaigt woore un im Jänner 2008 bi dr Soledurner Filmdääg. Anne 2009 het si *Seed Warriors* broduziert, e Dokumäntaarfilm iber dr Svalbard Global Seed Vault z Norweege, dr Saatguet-Tresor, wu Wisseschaftler*ne dermit di globaal Biodiwersiteet langfrischtig wänn sichere. Im Juuni 2012 isch ire Film *Virgin Tales* in d Kino chuu, wu d Familie vun eme Funkzioneer vu dr US-Evangelikale portretiert.

Anne 2014 isch dr Film *Freifall – eine Liebesgeschichte* uusechuu, wu dr Dood vun eme doomoolige Frynd, wu bim Base-Jumping ums Lääbe chuu isch, as Uusgangspunkt het.

## Uuszaichnige
* Award uf em Festival International du Film sur l’Art in Montréal 2006 fir *Building the Gherkin*
* Zürcher Filmbryys 2007 fir *Sieben Mulden und eine Leiche*
* Publikumsbryys vu dr Duisburger Filmwuche fir *Sieben Mulden und eine Leiche*
* Nominierig bim Schwyzer Filmbryys 2008 fir *Sieben Mulden und eine Leiche*

## Weblink
* 
* Interview mit dr Mirjam von Arx iber ire Film Virgin Tales

## Fueßnote
Département Nord

S’ **Département Nord**  (pikàrdisch àui *Nord*; wäschtfläämisch *Noorderdepartement*) ìsch s’ frànzeesch Département mìt’m Ordnungsnümroo 59. ’S lììgt ìn dr Regioon Hauts-de-France ìm Norda vum Lànd àn dr belgischa Granz. ’S ìsch, noch vor Pàriis, s’ Département mìt dr greeschta Beväälkerung ìm Frànkrììch. D’ Prefäktüür ìsch d’ Groossschtàdt Lille.

## Schtädt
D’ Gmainda mìt dr greeschta Beväälkerung ìm Départemet Nord sìnn:

## Verwàltungsglììderung

S’ Département Nord ìsch ìn 6 Arrondissements, 41 Kàntoona un 648 Gmainda-n-iigetailt:

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Nord
* Lischta vu da Kàntoona ìm Département Nord
* Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Nord

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

* s’ Département Nord biim INSEE (frànzeesch)
* Offiziälla Websitta vum Département Nord (frànzeesch)
* Prefäktüür vum Département Nord (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Département Oise

S’ **Département Oise**  (pikàrdisch **) ìsch s’ frànzeesch Département mìt’m Ordnungsnümroo 60. ’S lììgt ìm Norda vum Lànd ìn dr Regioon Hauts-de-France un ìsch noh-n-em Fluss Oise gnännt. Dr Hàuiptort (Sìtz vu dr Prefäktüür) ìsch Beauvais.

## Schtädt
D’ Gmainda mìt dr greeschta Beväälkerung ìm Département Oise sìnn:

## Verwàltungsglììderung

’S Département Oise ìsch ìn 4 Arrondissements, 21 Kàntoona un 680 Gmainda-n-iigetailt:

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Oise
* Lischta vu da Kàntoona ìm Département Oise
* Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Oise

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* s’ Département Oise biim INSEE (frànzeesch)
* Offiziälla Websitta vum Département Oise (frànzeesch)
* Prefäktüür vum Départements Oise (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Département Hautes-Pyrénées

S’ **Département Hautes-Pyrénées**  ìsch s’ frànzeesch Département mìt’m Ordnungsnümroo 65. ’S lììgt ìm Süüda vum Lànd àn dr schpàànischa Granz ìn dr Regioon Okzitàània neerdlig vum Pyreneahàuiptkàmm. Dr Hàuiptort (Sìtz vu dr Präfektüür) ìsch Tarbes.

## Schtädt
D’ greeschta Schtädt ìm Département Hautes-Pyrénées sìnn:
* Tarbes:  Iiw.
* Lourdes:  Iiw.
* Aureilhan:  Iiw.
* Bagnères-de-Bigorre:  Iiw.
* Lannemezan:  Iiw.

D’ Iiwoohnerzààhla sìnn vum .

## Verwàltungsglììderung

S’ Département Hautes-Pyrénées ìsch ìn 3 Arrondissements, 17 Kàntoona un Gmainda-n-iigetailt:

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Hautes-Pyrénées
* Lischta vu da Kàntoona ìm Département Hautes-Pyrénées
* Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Hautes-Pyrénées

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* s’ Département Hautes-Pyrénées biim INSEE (frànzeesch)
* Départementsroot vum Département Hautes-Pyrénées (frànzeesch)
* Prefäktüür vum Département Hautes-Pyrénées (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Département Tarn

Das **Département Tarn**  ìsch s’ frànzeescha Département mìt’m Ordnungsnümroo 81. ’S ìsch noh-n-em Fluss Tarn gnännt un lììgt ìn dr Region Okzitàània ìm Süüda vum Lànd. D’ Hàuiptschtàdt (Sìtz vu dr Prefäktüür) ìsch Albi.

## Verwàltungsglììderung

S’ Département Tarn ìsch ìn 2 Arrondissements, 23 Kàntoona un 314 Gmainda-n-iigetailt:

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Tarn
* Lischta vu da Kàntoona ìm Département Tarn
* Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Tarn

## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

* s’ Département Tarn biim INSEE (frànzeesch)
* Départementsroot vum Département Tarn (frànzeesch)
* Prefäktüür vum Département Tarn (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Département Rhône

S’ **Département du Rhône**  ìsch s’ frànzeescha Département mìt’m Ordnungsnümroo 69. ’S lììgt ìm Süüdoschta vum Lànd ìn dr Regioon Auvergne-Rhône-Alpes un ìsch noh-n-em Fluss Rhône gnännt. Dr Hàuiptort (Sìtz vu dr Prefäktüür) ìsch Lyon.

## Verwàltungsglììderung

S’ Département Rhône ìsch ìn 2 Arrondissements, 13 Kàntoona un 208 Gmainda-n-iigetailt.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Rhône
* Lischta vu da Kàntoona ìm Département Rhône
* Lischta vu da Gmaindaverband ìm Département Rhône

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* s’ Département Rhône biim INSEE (frànzeesch)
* Départementsroot vum Départment Rhône (frànzeesch)
* Prefäktüür vum Départment Rhône (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Lille

**Lille**  (uff Frànzeesch-Wäschtfläämisch *Ryssel* ; uff Nììderlandisch  ) ìsch a groossa Schtàdt un Gmainda ìn Nordfrànkrììch nooch dr belgischa Granz. Lille ìsch d’ Prefäktüür vum Département Nord un d’ Hàuiptschtàdt vu dr Region Hauts-de-France. Maa nännt sìe d’ „Hàuiptschtàdt vu Flàndra“. Sa ìsch mìt  Iiwoohner (Schtànd ) – naawa Roubaix, Tourcoing un Villeneuve-d’Ascq – d’ Karnschtàdt vum Gmaindaverbànd Métropole Européenne de Lille, wo 85 Gmainda umfàsst un  Iiwoohner zeehlt.

Àls groossa Schtàdt bìldet Lille zamma mìt da noochberliga Schtädt ìn Belgia (Mouscron, Kortrijk, Tournai un Menen) a sehr grooss Bàllungsgebiat mìt ìnsgsàmt zwai Millioona Iiwoohner. Zamma mìt da Schtädt vum ehamooliga nordfrànzeescha Kohlareviar gheert sa üsserdam zär Metropoolregioon „Aire métropolitaine de Lille“, wo äbba 3,5 Millioona Iiwoohner zeehlt.

## Pàrtnerschàfta mìt àndra Schtädt
Lille hàt Pàrtnerschàfta mìt dana Schtädt unterschrììwa:

## Lìteràtüür

## Weblìnks

* Websitta vu dr Schtàdtverwàltung (frànzeesch)
* Websitta vum Främdaverkehrsàmt Lille (frànzeesch, nììderlandisch, anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Flandern

**Flàndra** (hoochdiitsch *Flandern* , nììderlandisch  , frànzeesch  bzw.  ) odd’r d’ **Fläämischa Regioon** (hoochdiitsch *Flämische Region*, nììderlandisch , frànzeesch ) ìsch aina vu da dräi Regioona vum Keenigraich Belgia un somìt a Glììdschtààt vum belgischa Bundesschtààt. Sa lììgt ìm neerdliga Tail vum Keenigraich; doo laawa d’ maischta Belgiar, wo Nììderlandisch reeda. Fàscht àlla àndra Belgiar woohna ìn dr zwaischproochiga Regioon Brüssel-Hàuiptschtàdt, wo vum Gebiat Flàndra vollschtandig umgaa ìsch. D’ drìtta Regioon ìsch Wàlloonia, wo süüdlig vu Flàndra lììgt un wumm’r vor àllem Frànzeesch reeda.

D’ Regioon Flàndra hàt a Flächa vun äbba 13.624 Kwàdrààtkilomeeter un zeehlt  Iiwoohner (Schtànd ). D’ Inschtituzioona vu dr Regioon Flàndra sìnn d’ saalwa wia dia vu dr Fläämischa Gmainschàft un hann ìhra Sìtz z’ Brüssel. Ìn Flàndra sìnn, vu Wäscht uff Oscht, d’ Prowìnza Wäschtflàndra, Oschtflàndra, Fläämisch-Bràbant, Àntwärpa un Limburg.

## Prowìnza
D’ Fläämischa Regioon ìsch ìn fìmf Prowìnza-n-iigetailt:

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* Websitta vu dr Fläämischa Regiarung (ìn mehrera Schproocha)
* Websitta vum Fläämischa Pàrlàmant (nììderlandisch)
* Websitta vu da fläämischa Tourischmusbeheerda (ìn mehrera Schproocha)

## Ainzelnoohwiisa
Hans Rohr-Reiner

De **Hans Rohr-Reiner** (* 2. November 1860; † 22. November 1945 z Aarau) isch en Schwiizer Rächtsawalt us Länzbrg gsi.

## Beruf
Nach de Matur a de Kantonsschuel Aarau im Johr 1880 het de Hans Rohr-Reiner Rächtswüsseschafte studiert. Ab 1885 isch er Direktionssekretär im Kanton Aargau gsi. Vo 1885 bis 1899 het er als Staatsawaltssubstitut gschafft. 1899 isch er vom Grosse Rat zum aargauische Oberrichter gwählt worde. Er het de Bruef bis 1931 usgüebt. Sin Nachfolger als Oberrichter isch de Fritz Baumann gsi. De Hans Rohr-Reiner isch zudem als eidgenössische Untersuchungsrichter sowie 1905/07 und 1923/25 als Obergerichtspräsident tätig gsi. Zletscht isch de Hans Rohr-Reiner de Präsident vom Bankrat vo de Aargauische Kantonalbank gsi.

## Leben
De Hans Rohr-Reiner isch mit de Félonise Rohr-Reiner (1864–1949) verhüratet gsi.

De Hans Rohr-Reiner sälber isch vo 1881 bis 1884 im Studentengesangverein Zürich aktiv gsi.

## Einzelnachwys
Aubilly

**Aubilly**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims.

## Geogràfii

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q665292", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Aubilly lììgt äbba 18 Kilomeeter wäscht-süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Aubilly vu da Nochbergmainda Bouleuse ìm Norda un Nordwäschta, Méry-Prémecy ìm Norda un Nordoschta, Saint-Euphraise-et-Clairizet ìm Oschta, Bligny ìm Süüda so wia Sarcy ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

Aubilly ìsch d’ klainschta Gmainda ìm Kommünààlverbànd Grand Reims.

## wàs doo z’ sah ìsch
Ìn dr Kìrìch vun Aubilly sìnn mehrera-n-Objakta àls Histoorisch Dankmooler iig’schtuft:
* a Holzsassel üss’m 19. Joohrhundert
* a Schtàtüüta vu dr Màdonna mìt Jesüskìnd üss’m 19. Joohrhundert
* dr Grààbschtai fìr dr Henri Leleu (àls Objakt vu nàzionààler Bediitung)

Zallamols ìsch àui ìn dr Kìrìch s’ Gmäld *Ààbeetung vu da Hìrta* gsìì, wo üss’m 17. Joohrhundert gschtàmmt hàt. ’S ìsch àls Histoorisch Dankmol vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart gsìì, vor äbb’s ìm Äärschta Waltkriag verschwunda-n-ìsch.


Église d'Aubilly.jpg|d’ Dorfkìrìch
Portail Aubilly 1878.JPG|Glockaturm
Ne portail Aubilly1884.JPG|ìn dr Kìrìch


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Wallonische Region

D’ **Wàlloonischa Regioon** (hoochdiitsch *Wallonische Region*, frànzeesch **', [[Niederländische Sprache|nììderlandisch]] ), àui **Wàlloonia*' (hoochdiitsch *Wallonien'' , frànzeesch  , nììderlandisch  , wàlloonisch  []), ìsch aina vu da dräi Regioona vum Keenigraich Belgia un somìt a Glììdschtààt vum belgischa Bundesschtààt. D’ Mehrhait vu dr Beväälkerung hàt Frànzeesch àls Müatterschprooch, ìm üüsserschta-n-Oschta reedet maa-n-àwwer Diitsch. D’ Hàuiptschtàdt ìsch Namur, àwwer d’ greeschta Schtàdt zitter da Kommünààlreforma ìsch Charleroi. S’ kültürälla un wìrtschàtftliga Zäntrum ìsch d’ zwaitgreeschta Schtàdt Lüttich (Liège), wo àui s’ Zäntrum vu dr greeschta Àgglomeràzioon ìsch. D’ àndra wìchtiga Schtädt sìnn Mons, Tournai, Arlon, Bastogne, Wavre, Verviers, Dinant un d’ Schtädt Eupen un Malmedy ìm hìttiga Oschtbelgia, wo zallamols zem Pröissa gheert hann. Geogrààfisch umfàsst d’ Wàlloonia d’ süüdliga Hälfta vum Belgia.

## politischa Glììderung
D’ Wàlloonischa Regioon ìsch ìn fìmf Prowìnza-n-iigetailt (Àrt.&nbsp;3 vu dr belgischa Verfàssung). Ìnsgsàmt gìtt’s ìn Wàlloonia 262 Gmainda.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Wàlloonischa Regioon (frànzeesch, anglisch, diitsch)
* Websitta vu dr Wàlloonischa Regiarung (frànzeesch, anglisch, diitsch)
* Websitta vum Wàlloonischa Pàrlàmant (frànzeesch)
* Websitta vu Belgien-Tourismus Wallonie (diitsch)
* Websitta vu dr wàlloonischa-n-Exportàgantüür (frànzeesch, diitsch)

## Ainzelnoohwiisa
Nantes

**Nantes**  (bretoonisch  ; gallo: *Naunnt;* làtiinisch ) ìsch a groossa Schtàdt mìt äbba 320.000 Iiwoohner ìm Département Loire-Atlantique ìm Wäschta vum Frànkrììch. Nantes ìsch Sìtz vu dr Prefäktüür vu dr Region Pays de la Loire un ìsch àui d’ Karnschtàdt vum Gmaindaverbànd Nantes Métropole, wo äbba 650.000 Iiwoohner zeehlt. Zitter’m 4. Joohrhundert ìsch Nantes Sìtz vu’ma kàthoolischa Bìschtumm.

Nantes ìsch amol d’ Hàuiptschtàdt vu dr histoorischa Bretagne gsìì, àwwer ìsch ànna 1941 zamma mìt’m Département Loire-Atlantique vu dr Bretagne àbg’schpàlta worra un ìsch àlso nìt Tail vu dr modärna Verwàltungsregioon Bretagne. Ìm Oktoower 2010 ìsch Nantes àls viarta Schtàdt àls Umwalthàuiptschtàdt vun Öiropà 2013 üsszaichent worra.

## Lìteràtüür

## Weblìnks

* Offizälla Websitta vu dr Schtàdt Nantes (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Hennegau

D’ **Prowìnz Hennagàui** (hoochdiitsch *Hennegau* , frànzeesch  , nììderlandisch *Henegouwen* , wàlloonisch , fläämisch ) ìsch a belgischa Prowìnz, wo züa dr Wàlloonischa Regioon un züa dr Frànzeescha Gmainschàft vu Belgia gheert. Dr Nàmma-n-ìsch vu dr histoorischa Gràfschàft Hennagàui ìwwernumma worra un kummt vum Fluss Haine.

D’ Prowìnzhàuiptschtàdt ìsch Mons (nììderlandisch un diitsch *Bergen*), àwwer d’ greeschta Schtàdt vu dr Prowìnz ìsch Charleroi mìt äbba 201.000 Iiwoohner. Zallamols ìsch dr Hennagàui vu dr Montàànìndüschtrii (vor àllem Schtààhlärziigung) gepräägt gsìì. Ìn da lätschta Joohrzehnta hàt d’ Prowìnz mìt da Folga vum Schtrüktüürwàndel kampft.

D’ Gmainda Comines-Warneton bìldet a Exklààwa, wo dur Wäschtflàndra un Frànkrììch umgaa ìsch. Üsserdam zehlt d’ Prowìnz viar Fàzilitäätgmainda: Comines-Warneton (Komen-Waasten), Enghien (Edingen), Flobecq (Vloesberg) un Mouscron (Moeskroen).

## Bezirka
D’ Prowìnz Hennegàui ìsch ìn sììwa Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## d’ Gmainda
D’ Prowìnz zeehlt insgsàmt 69 Gmainda:

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Prowìnz Hennagàui (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Lüttich

D’ **Prowìnz Lüttich** (frànzeesch *Liège* , nììderlandisch ** ) ìsch aina vu da fìmf belgischa Prowìnza ìn dr Regioon Wàlloonia. Ìm Wäschta granzt sa àn d’ Prowìnz Wàlloonisch-Bràbant, ìm Süüda àn d’ Prowìnza Namur un Luxemburg, üsserdam àns Groossharzogtumm Luxemburg un àn d’ diitscha Bundeslander Rhiilànd-Pfàlz un Nordrhii-Wäschtfààla ìm Oschta, ìm Norda àn d’ nììderlandischa Prowìnz Limburg un d’ fläämischa Prowìnza Limburg un Fläämisch-Bràbant. D’ Prowìnz Lüttich umfàsst 3862&nbsp;km² mìt äbba 1.090.000 Iiwoohner; d’ Hàuiptschtàdt ìsch Lüttich.

S’ greeschta Tail vu dr Prowìnz Lüttich gheert zem frànzeescha Schproochgebiat un domìt zem Gebiat vu dr Frànzeescha Gmainschàft vum Belgia. Dr ääschtliga Tail vu dr Prowìnz um d’ Schtädt Eupen un Sankt Vith gheert zem diitscha Schproochgebiat un bìldet doo d’ Diitschschproochiga Gmainschàft vu Belgia.

Ìm Vergliich mìt’m Bruttoìnlàndsprodukt vu dr Öiropäischa Unioon (üssgedruckt ìm Kàuifkràftschtàndàrd) hàt d’ Prowìnz ànna 2015 a Index vu 86 (EU-25: 100) ghàà. Dàs ìsch vììl nììdriger gsìì àls dr belgischa Durschnìtt vu 119. Ànna 2017 hàt d’ Prowìnz a Àrwetsloosa-Prozantsàtz vu 10,5 % ghàà — dàs ìsch mehr àls dr Durschnìtt vum Lànd.

## Bezirka
D’ Prowìnz Lüttich ìsch ìn viar Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## Gmainda
D’ Prowìnz umfàsst ìnsgsàmt 84 Gemeinden:

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Prowìnz Lüttich (ìn mehrera Schproocha)

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Namur

D’ **Prowìnz Namur** (frànzeesch *province de Namur*, nììderlandisch *provincie Namen*) ìsch aina vu da fìmf Prowìnza vu dr belgischa Regioon Wàlloonia. Sa granz ìm Wäschta àn d’ Prowìnz Hennagàui, ìm Norda àn d’ Prowìnza Wàlloonisch-Bràbant, ìm Oschta àn d’ Prowìnz Luxemburg un Lüttich un ìm Süüda àns frànzeescha Département Ardennes.

Sa umfàsst 3666&nbsp;km² mìt 472.281 Iiwoohner. Ìhra Hàuiptschtàdt ìsch Namur.

## Bezirka
D’ Prowìnz Namur ìsch ìn dräi Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## Gmainda
Ìn dr Prowìnz Namur gìtt’s ìnsgsàmt 38 Gmainda:

## Wìrtschàft
Ìm Vergliich mìt’m Bruttoìnlàndsprodukt vu dr Öiropäischa Union (üssgedruckt ìn Kàuifkràftschtàndàrd) hàt d’ Prowìnz ànna 2015 a Index vu 81 (EU-25: 100) ghàà. Dàs ìsch nììdriger gsìì àls dr belgischa Durschnìtt vu 119. Ànna 2017 hàt d’ Prowìnz a Àrwetsloosa-Prozantsàtz vu 7,4 Prozant ghàà.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Wallonisch-Brabant

D’ **Prowìnz Wàlloonisch-Bràbant** (frànzeesch **' , [[Niederländische Sprache|nììderlandisch]]  , [[Wallonische Sprache|wàlloonisch]] **') ìsch aina vu da fìmf Prowìnza ìn dr belgischa Regioon Wàlloonia. D’ Hàuiptschtàdt ìsch Wavre.

## Bezirk
D’ Prowìnz b’schteht numma-n-üss ema Bezirk (frz. ). Dr Bezirk Nivelles düat àlso s’ gànza Gebiat vu dr Prowìnz däcka.

## Gmainda
D’ Prowìnz zeehlt 27 Gmainda:

## Lìteràtüür
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Prowìnz (frànzeesch)

## Füassnoota
Provinz Ostflandern

D’ **Prowìnz Oschtflàndra** (hoochdiitsch *Ostflandern* , nììderlandisch **' , [[Französische Sprache|frànzeesch]] **' ) ìsch aina vu da fìmf Prowìnza vu dr belgischa Regioon Flàndra. Sa lììgt zwìscha da Prowìnza Wäschtflàndra ìm Wäschta un Antwärpa un Fläämisch-Bràbant ìm Oschta. Ìm Norda granzt Oschtflàndra àn d’ nììderlandischa Prowìnz Zeelànd un ìm Süüda àn d’ Prowìnz Hennegàui ìn Wàlloonia.

## Bezirka
D’ Prowìnz Oschtflàndra ìsch ìn säcks Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## Gmainda
Zitter’m 1. Janner 2019 b’schteht d’ Prowìnz Oschtflàndra üss 60 Gmainda (Iiwoohnerzààhla àm ).

## Wìrtschàft
Ìm Vergliich mìt’m Bruttoìnlàndsprodukt vu dr Öiropäischa Unioon (üssgedruckt ìn Kàuifkràftschtàndàrd) hàt d’ Prowìnz ànna 2015 a Index vu 109 (EU-25: 100) ghàà. Dàs ìsch a bìtsi nììdriger gsìì àls dr belgischa Durschnìtt vu 119, àwwer ìwwer’m EU-Durschnìtt. Ànna 2017 hàt d’ Prowìnz a Àrwetsloosa-Prozantsàtz vu 3,4 % ghàà — dàs ìsch unter’m nàzionààla Durschnìtt gsìì.

## Lìteràtüür
* 

## Weblinks

* Offiziälla Websitta vu dr Prowìnz Oschtflàndra (nììderlandisch)

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Westflandern

D’ **Prowìnz Wäschtflàndra** (hoochdiitsch *Westflandern* , nììderlandisch  , fläämisch , frànzeesch *Flandre-Occidentale* ) ìsch a Prowìnz vu Belgia, wo ìm Wäschta vu dr Regioon Flàndra lììgt. D’ Hàuiptschtàdt vu dr Prowìnz ìsch Brügge.

## Bezirka
D’ Prowìnz Wäschtflàndra ìsch ìn àcht Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## Gmainda
D’ Prowìnz Wäschtflàndra zeehlt 64 Gmainda:

## Wìrtschàft
Ìm Vergliich mìt’m Bruttoìnlàndsprodukt vu dr Öiropäischa Unioon (üssgedruckt ìn Kàuifkràftschtàndàrd) hàt d’ Prowìnz ànna 2015 a Index vu 115 (EU-25: 100) ghàà. Dàs ìsch a bìtsi nììdriger gsìì àls dr belgischa Durschnìtt vu 119 un heecher àls dr EU-Durschnìtt. Ànna 2017 hàt d’ Prowìnz a Àrwetsloosa-Prozantsàtz vu 3,2 Prozant ghàà — dàs ìsch s’ nììdrigschta gsìì bii àlla Prowìnza vum Lànd.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu Wäschtflàndra (nììderlandisch)

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Limburg (Belgien)

D’ **Prowìnz Limburg** (hoochdiitsch , nììderlandisch , limburgisch , frànzeesch *Limbourg* ), àui àls *Belgisch-Limburg* bezaichent, ìsch d’ äschtligschta Prowìnz vu dr Regioon Flàndra ìn Belgia. D’ Hàuiptschtàdt ìsch Hasselt. Sa ìsch ànna 1839 äntschtànda, wu maa d’ Prowìnz Limburg vum Keenigraich vu da Verainigta Nììderland getailt hàt.

## Bezirka
D’ Prowìnz Wäschtflàndra ìsch ìn dräi Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## Gmainda
Zitter’m 1. Janner 2019 b’schteht d’ Prowìnz Limburg üss 42 Gmainda (Iiwoohnerzààhla àm ).

## Wìrtschàft
Ìm Vergliich mìt’m Bruttoìnlàndsprodukt vu dr Öiropäischa Unioon (üssgedruckt ìn Kàuifkràftschtàndàrd) hàt d’ Prowìnz ànna 2015 a Index vu 99 (EU-25: 100) ghàà. Dàs ìsch nììdriger gsìì àls dr belgischa Durschnìtt vu 119. Ànna 2017 hàt d’ Prowìnz a Àrwetsloosa-Prozantsàtz vu 4,1 % ghàà.

## Ainzelnoohwiisa
Provinz Flämisch-Brabant

D’ **Prowìnz Fläämisch-Bràbant** (hoochdiitsch *Flämisch-Brabant* , nììderlandisch  , frànzeesch  ) ìsch d’ jìngschta un àui d’ klainschta Prowìnz vu dr belgischa Regioon Flàndra. Sa umfàsst dr Nordtail vu dr ehamooliga Prowìnz Bràbant, wu Nììderlandisch grädd wìrd. Sa b’schteht üss da baida Bezirka Halle-Vilvoorde un Lööwa. D’ aigaschtandiga Regioon Brüssel-Hàuiptschtàdt bìldet a Enklààwa ìnnerhàlb vum Prowinzgebiat.

D’ Hàuiptschtàdt vu Fläämisch-Bràbant ìsch Lööwa; s’ Wàppa zaigt dr „Leeb vu Bràbant“ mìt’m eeschtriischa Bìndaschìld — dàs ìsch a Ärrìnnerung àn dr Zitt vum 16. bis zem And vum 18. Joohrhundert, wu d’ Süüdliga Nììderland zem Habsburgerraich gheert hàt (→&nbsp;Eeschtriicha Nììderland).

## Bezirka
D’ Prowìnz Fläämisch-Bràbant ìsch ìn zwai Bezirka-n-iigetailt, womm’r uff Frànzeesch  un uff Nììderlandisch  nännt. Manckmol nännt maa sìe àui uff Diitsch *Arrondissements*, obwohl dr àmtliga Begrìff *Bezirk* ìsch.

## Gmainda

## Lìteràtüür
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Prowìnz Fläämisch-Bràbant (nììderlandisch, anglisch, frànzeesch)

## Füassnoota
Condé-lès-Herpy

**Condé-lès-Herpy** ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Ardennes ìn dr Regioon Grand Est (bis 2015 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Rethel, zem Kàntoon Château-Porcien so wia zem Gmaindaverbànd Pays Rethélois. D’ Iiwoohner nänna m’r *Condéennes* (fìr d’ Fràuija) un *Condéens* (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q432487", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Condé-lès-Herpy lììgt àn dr Aisne. Umgaa wìrd Condé-lès-Herpy vu da Nochbergmainda Saint-Fergeux ìm Norda, Château-Porcien ìm Oschta, Herpy-l’Arlésienne ìm Süüda, Saint-Germainmont ìm Süüdwäschta so wia Banogne-Recouvrance ìm Nordwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ kàthoolischa Kìrìch Saint-Martin. Ìn dr Kìrìch ìsch dr Hàuiptàltààr àls Histoorisch Dankmol klàssifiziart, zamma mìt’m Àltààruffsàtz, wo-n-ìm Jesüs Krìschtüs siina Uferschtehung zaigt. Dr Uffsàtz hàt dr Nicolas Wilbault üss’m Nochberdorf Château-Porcien ìm 18. Joohrhundert gmolt. Àui dr Tàuibäcka-n-üss’m 11. Joohrhundert ìsch àls Histoorisch Dankmol klàssifiziart.
* s’ Kriagerdankmol üss’m Joohr 1825, fìr d’ Soldààta vum Äärschta Waltkriag eehra.
* a Hüsskàpalla
* a Waagkriiz


Condé-lès-Herpy (Ardennes) Église.JPG|d’ Màrtinskìrìch
Condé-lès-Herpy (Ardennes) Monument aux morts.JPG|s’ Kriagerdankmol
Condé-lès-Herpy (Ardennes) Chapelle-oratoire.JPG|s’ Hüüskàpalla
Condé-lès-Herpy (Ardennes) croix de chemin.JPG|s’ Waagkriiz


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Robert Jean Sayen (1913–1987) ìsch z’ Condé-lès-Herpy uff d’ Walt kumma. Ar hàt sìch schtàrk fìrs Schportlaawa ìn dr Regioon engaschiart. Z’ Reims ìsch a Schtrooss noh-n-em gnännt.

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Ardennes

## Weblìnks

* Informàzioona ìwwer Condé-lès-Herpy ìn dr Dàtabànk *Cassini* vu dr EHESS (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer Condé-lès-Herpy biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer Condé-lès-Herpy bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* Gmainda Condé-lès-Herpy biim Gmaindaverbànd Pays rethelois (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Saint-Euphraise-et-Clairizet

**Saint-Euphraise-et-Clairizet**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims. D’ Iiwoohner nännt maa *Clairiphraisiennes*  (fìr d’ Fràuija) un *Clairiphraisiens*  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1220046", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Saint-Euphraise-et-Clairizet lììgt äbba 20 Kilometer wäscht-süüdwäschtlig vu Reims. D’ Nochbergmainda sìnn Méry-Prémecy ìm Norda un Nordwäschta, Coulommes-la-Montagne ìm Nordoschta, Pargny-lès-Reims ìm Oschta, Bouilly ìm Süüda, Bligny ìm Süüdwäschta so wia Aubilly ìm Wäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Sylvestre ìsch z’äärscht ìm 13. Joohrhundert bàuia worra, àwwer ìsch noh-n-em Äärschta Waltkriag noh dr Zaichnung vum Àrkitäkt Georges Beaumet wììder uffbàuija worra. Ìn dr Kìrìch ìsch a Krüzifix üss Holz üss’m Joohrhundert àls Histoorisch Dankmol vu regionààler Bediitung iig’schtuft. Àui d’ Schtàtüütagruppa „Hailiger Josef mìt Jesüskìnd“, üss’m 17. odd’r 18. Joohrhundert, ìsch àls Histoorisch Dankmol vu regionààler Bediitung g’schìtzt. S’ ìsch àui a Wäihwàsserbäcka-n-üss Kupfer üss’m 16. Johrhundert gsìì, wo-n-ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra-n-ìsch; àui dr Grààbschtai vu dr Fàmìlia Coquebert de Montfort ìsch ìm Kriag zärschteert worra. Baida Objakta sìnn àls Histoorischa Dankmooler vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart gsìì. Ànna 2020 sìnn d’ Ìnnawand vu dr Kìrìch näi g’schtrììcha worra.
* a Kàpalla bii dr Schtrooss


Mairie st-Eupraise 920.JPG|s’ Roothüüs
Église st-Euphraise 96.JPG|d’ Kìrìch Saint-Sylvestre mìt’m Kìrchhoof drumm umma
Chapelle de bord de route RD980.jpg|d’ klaina Kàpall bii dr Schtrooss


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer Saint-Euphraise-et-Clairizet biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer Saint-Euphraise-et-Clairizet bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
* Informàzioona ìwwer Saint-Euphraise-et-Clairizet ìn dr Dàtabànk *Cassini* vu dr EHESS (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Champfleury (Marne)

**Champfleury**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Reims-4. D’ Iiwoohner nänna m’r *Campofloridiennes*  (fìr d’ Fràuija) un *Campofloridiens*  (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q600646", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Champfleury lììgt äbba sììwa Kilomeeter süd-süüdwäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Champfleury vu da Nochbergmainda Reims ìm Norda, Trois-Puits ìm Nordoschta, Montbré ìm Oschta, Villers-Allerand ìm Süüda so wia Villers-aux-Nœuds ìm Wäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch vum hl. Johànnis em Taifer *(Saint-Jean-Baptiste)*. Ìn dr Kìrìch sìnn dräi Objakta-n-àls Histoorischa Gebäijer vu regionààler Bediitung iig’schtuuft: Dr Tàbernàkel vum Hàuiptàltààr üss’m 17. Joohrhundert, dr Uffsàtz vum lìnka Sitta-n-àltààr üss’m 17. Joohrhundert, so wia d’ Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 18. odd’r 19. Joohrhundert.
* s’ Kriagsdankmool fìr d’ Soldààta vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra


Champfleury l'église 013.jpg|d’ Kìrìch vum hl. Johànnis em Taifer
Champfleury porche de l'église 060.jpg|s’ Toor vu dr Kìrìch
Champfleury Villers aux noeuds 014.JPG|ìn dr Kìrìch
Champfleury monument dans l'église 029.jpg|a Tààfla ìn dr Kìrìch, fìr d’ Soldààta vum Äärschta Waltkriag eehra
Champfleury monument aux morts 007.JPG|s’ Kriagsdankmool
Champfleury la Mairie_010.jpg|s’ Roothüüs


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmainda (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer Champfleury biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Champfleury

**Champfleury** ìsch dr Nàmma vu zwai Gmainda ìm Frànkrììch:

* Champfleury (Aube)
* Champfleury (Marne)

**Champfleury** ìsch dr Fàmìlianàmma vu:

* Jules Champfleury (1821–1889), französischer Schriftsteller und Kritiker
Pornografie

**Pornogràfii** ìsch d’ diräkta Dàrschtällung vu dr mänschliga Sexüàliteet odd’r vu’ma Gschlachtsverkeehr. Maischtens ìsch s’ Ziil, dr Betràchter säxüäll z’ ärreega. D’rbii wara d’ Gschlachtsorgààna ìn ìhrer Àktiwiteet hüüfig b’wusst betoont. Dr Konsüüm vu Pornogràfii kààt maa-n-àls a Form vu „Schàuiluscht“ betràchta. Pornogràfiischa Wark gìtt’s ìn mehrera Forma: ’s sìnn vor àllem Bìlder, Filme (Pornofilma), Täckschta un Toontraager.

## Harkunft vum Begrìff

„Pornogràfii“ ìsch a Kunschtwort, wo vum Àltgriachischa-n-àbglaita ìsch. ’S ìsch a Zammasätzung vu da Wärter  ( „Hüar, Dìrna“) un  ( „schriiwa, moola, zaichna“). Ìn da àntika Gschrììwana ìsch daa Begrìff numma-n-amol brüücht worra: Ìm *G’lehrtagàschtmàhl* vum Athenäus wìrd vum  grädd — dàs ìsch fìr a Àuitoor vun’ra Laawesb’schriiwung vun’ra berìahmta Schtroossamaidla, odd’r a Mooler vu salla’ma Subjakt b’zaichna. Dr Begrìff *Pornogràfii* ìn siinera hìttiga Bediitung hàt dr Karl Otfried Müller ànna 1830 gepräägt. Mìt dam Wort hàt dr Müller d’ Kunschtwark b’zaichnet, wo z’ Pompeji üssgràbt worra sìnn, un womm’r àls extreem sàuijig ämpfunda hàt. Em Müller sii Wark ìsch ànna 1850 uff Anglisch ärschììna. Vu doo àà ìsch dr Begrìff ìm Anglischa b’nutzt worra.

Vor’m Müller hàt maa schuu dr Begrìff ìn dr Soziààlwìssaschàft b’nutzt ghàà, fìr ìwwer Projäkta vu dr äffentliga Sìttlikait un vu dr Reglementiarung vu dr Proschtituzioon reeda. Soo ìsch ànna 1769 a Àbhàndlung vum Nicolas Edme Restif de la Bretonne ärschììna mìt’m Tìtel *Der Pornograph: Ideen eines Herrn für ein Projekt zur Regulierung von Prostituierten, geeignet zur Verhütung des Unglücks aufgrund des öffentlichen Austausches von Frauen*. Waagadam hàt s’ Oxford English Dictionary noch ànna 1905 „Pornogràfii“ b’schtìmmt àls „a B’schriiwung vu Schtroossamaidla odd’r vu dr Proschtituzioon àls Ààglaagahait vu dr äffentliga Süüferkait“.

## Lìteràtüür
### uff Diitsch

### uff Anglisch

### uff Frànzeesch

## Weblìnks

* Podcast vu dr Mari Mikkola: ''Pornographie.'' Üniwärsiteet Bärn, Ìnschtitüüt fìr Filosofii, Hornung 2016 (23:28&nbsp;Mìnüüta).
* Wendy McElroy:  In: *zetetics.com*, 2006 (ìwwersätzt vum Ulrich Wille).
* Erwin J. Haeberle:  In: *sexarchive.info*, 2014 (Täckscht vu 1985).
* Volker Faust: ''Pornografie in den Medien'' (Hrsg.: Arbeitsgemeinschaft Psychosoziale Gesundheit)

## Ainzelnoohwiisa
Witry-lès-Reims

**Witry-lès-Reims**  (uff Champenois: *Vuytry*) ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kanton Bourgogne. D’ Iiwoohner nänna m’r *Witryats* .

## Geogràfii

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1215131", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Witry-lès-Reims lììgt àm Regionààla Nàtüürpàrk vum Reimser Hììgellànd. Umgaa wìrd’s vu da Nochbergmainda Fresne-lès-Reims ìm Noorda, Pomacle ìm Nordoschta, Caurel ìm Oschta, Berru ìm Süüdoschta, Cernay-lès-Reims ìm Süüda, Reims ìm Süüdwäschta un Bétheny ìm Wäschta.

Dur d’ Gmainda fiahrt d’ Otoschtrooss A34.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Symphorien, wo-n-ìhra Turm zitter 1922 àls Histoorisch Dankmol vu nàzionààler Bediitung iig’schtuft ìsch. Ìn dr Kìrìch ìsch d’ Gedanktààfla zem Pfàrrer Noyse eewafàlls àls Histoorisch Dankmol vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart — ’s ìsch ìm 16. Joohrhundert hargschtällt worra.
* s’ Dankmol vum Äärschta Waltkriag ìm Dorfzäntrum.


Mairie Witry 463.JPG|s’ Roothüüs
Tour clocher Witry 439.jpg|Glockaturm vu dr Kìrìch St-Symphorien
Monument et église Witry 455.JPG|s’ Kriagsdankmol vor dr Kìrìch
Pompiers Witry 466.JPG|s’ Fiirwehrkàsarna naawa-n-em Schüalhoof


## Pärseenligkaita
* dr Jean Rousseau (1738–1813), Politiker; sii Grààb ìsch ìm Pàriiser Panthéon
* dr Georges François Léopold Menu (1845–1886), Operkìnschtler
* dr Antonio Abenoza (1926–1953), Füassbàllschpììler, wo ìn’ma Otounfàll bii Witry-lès-Reims gschtoorwa-n-ìsch
* dr Francis Méano (1931–1953), Füassbàllschpììler, wo ìn’ma Otounfàll bii Witry-lès-Reims gschtoorwa-n-ìsch

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Witry-lès-Reims biim INSEE (frànzeesch)
* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Villers-aux-Nœuds

**Villers-aux-Nœuds** ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 Champagne-Ardenne). Sa gheert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Reims-4. D’ Iiwoohner nänna m’r *Villersnaudaises* (fìr d’ Fràuija) un *Villersnaudais* (fìr d’ Manner).

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q671096", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }
Villers-aux-Nœuds lììgt äbba-n-àcht Kilomeeter süüd-süüdwäschtlig vu Reims, àm Füass vum Reimser Hììgellànd. Umgaa wìrd Villers-aux-Nœuds vu da Nochbergmainda Bezannes ìm Norda, Reims ìm Nordoschta, Champfleury ìm Oschta, Villers-Allerand ìm Süüdoschta, Sermiers ìm Süüda, Chamery ìm Süüdwäschta so wia Écueil ìm Wäschta un Süüdwäschta.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-Théodulphe üss’m 12. un 13. Joohrhundert, ìsch zitter 1920 àls Histoorisch Dankmool vu nàzionààler Bediitung klàssifiziart.
* a klain Kriagsdankmool, fìr d’ Soldààta vum Äärschta un Zwaita Waltkriag eehra


Église Villers aux noeuds 075.jpg|d’ Kìrìch vum hl. Theodulf
Église 09173 transept chapelle Théodulphe.JPG|d’ Kàpall un Àltààr vum hl. Theodulf
Champfleury Villers aux noeuds 095.JPG|dr Glockaturm
Coeur et bras sud du transept Villers aux noeuds 085.jpg|Àpsis un Süüdsitta
Mairie 06118.JPG|s’ Rothüüs vu Villers-aux-Nœuds
Monument aux morts de Villers aux noeuds 090.jpg|s’ klaina Kriagsdankmool
Villers aux noeuds 072.JPG|dr Fluss Rouillat ìm Dorfzäntrum


## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik ìwwer Villers-aux-Nœuds biim INSEE (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer Villers-aux-Nœuds bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Bahnstrecke Châlons-en-Champagne–Reims

}

|}
|}

D’ **Bààhnschträcka Châlons-en-Champagne–Reims** ìsch a 56,6&nbsp;km lànga-n-Iisabàhnschträcka ìn Grand Est ìn Frànkrììch. Sa verbìndet vum Bàhnhoof z’ Châlons-en-Champagne d’ Bààhnschträcka Pàriis-Schtroossburi mìt dr Grossschtàdt Reims.

## Gschìcht
Àm 3. Jüüli 1857 hàt dr Minìschter fìr äffentliga-n-Àrweta-n-a Konzessioon ärtailt, fìr a Bààhnverbìndung zwìscha Châlons un em Militäärlààger Châlons ärrìchta. Dàs Militäärlààger uff 14.000&nbsp;ha ìsch gànz näi iigrìchta worra un hàt a groossa militäärischa Bediitung ghàà. D’ 25 km lànga Schträcka hàt maa schuu-n-àm 14. Oktoower 1857 ìn Betriib gnumma; bii dr Iiwäihjung ìsch dr Kaiser kumma. Fìr schnaller bàuija hàt maa àlla Bàuiwark ìn Holz ärrìchta. D’ Schträcka-n-ìsch vu dr junga Bààhngsällschàft Chemins de fer de l’Est b’wìrtschàfta worra.

D’ Verlängerung bis Reims ìsch ànna 15. Àuigscht 1863 iigwäijt worra. Zwààr sìnn uff dr Schträcka kää groossa Heecha-n-unterschììda gsìì, àwwer maa hàt Brucka müassa bàuija fìr ìwwer d’ Bachla un Schtrossa fààhra. Dr Untergrund ìsch wiich gsìì, àlso hàt maa Damm fìr d’ Bàhnliinia müassa-n-uffschìtta; fìr d’ Bààhnkweerunga-n-ìwwer da Schtrossa hàt maa Ràmpa müassa bàuija. Ìnsgsàmt hàt daa Schträcka-n-àbschnìtt 2,5 Millioona frànzeescha Frànka koschta.

Ànna 2007 ìsch d’ Schträcka zwìscha Châlons-en-Champagne un Saint-Hilaire-au-Temple eläktrifiziart worra, fìr d’ LGV Est européenne äffna.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Bahnhof Reims

Dr **Bàhnhoof Reims** (frànzeesch **) ìsch dr Hàuiptbàhnhoof vu dr frànzeescha Schtàdt Reims ìn dr Champagne.

## wu-n-’r lììgt
Dr Knootabàhnhoof Reims lììgt àm Kilomeeterpunkt 54,8143 vu dr Bààhnschträcka Soissons–Givet, zwìscha da Bàhnheef vu Muizon un Bazancourt; ’s ìsch àui àm Kilomeeterpunkt 171,8583 vu dr Bààhnschträcka Épernay–Reims, grààd noh-n-em Bàhnhoof Franchet-d’Esperey, un àui àm Kilomeeterpunkt 226,2703 vu dr Bààhnschträcka Châlons-en-Champagne–Reims, grààd noh-n-em ehamooliga Bàhnhoof vu Sillery. Ar lììgt àui àm Ààfàng vu dr Bààhnschträcka Reims–Laon, grààd vor’m Bàhnhoof Courcy-Brimont. Dr Bàhnhoof lììgt uff 84 Meeter ìwwer’m Meer.

Dr Bàhnhoof lììgt àn dr wäschtliga Granz vum Reimser Schtàdtzäntrum. Maa kààt àlso dur dr Bàhnhoof làuifa, fìr schnaller ìn dr Viartel Clairmarais geeh. Grààd vor’m Hàuiptiigàng vum Gebäi ìsch dr Square Colbert mìt dr groossa Schtàtüüta vum Jean-Baptiste Colbert, wo ìn dr Mìtta vu da Promenades schteeht. Dur dr Square Colbert kààt maa ìn a pààr Mìnüüta d’ Place Drouet-d’Erlon làuifa. Àn dr Nordoschtsitta vum Bàhnhoof ìsch d’ Brucka vu dr Avenue de Laon, wo bis ìn dr Viartel La Neuvillette fiahrt. Grààd hìnter’m Bàhnhoof, ìm Viartel Clairmarais, sìnn s’ Musée de la Reddition un s’ Gümnààsium Franklin-Roosevelt z’ fìnda.

## Gschìchta
Dr Bààhnschtaig ìsch ànna 1848 ìn Betriib gnumma worra. S’ Bàhnhoofgebäi ìsch ànna 1858 wia-n-a Pàlàscht ìm Schiil vu dr Näiklàssik ärrìchta worra un ìsch ìm Äärschta Waltkriag schwaar b’schaadigt worra. D’ Pàssàgiarhàlla üss’m Joohr 1931 gheert zem frànzeescha „Arbgüat vum 20. Joohrhundert“.

Àm Ààfàng hann d’ Zììg bis uff Épernay, Rethel un Soissons gfààhra. Dr Reimser Bàhnhoof wìrd vu dr SNCF b’wìrtschàfta; hìtt kumma doo Hoochgschwendikaitszììg (TGV) un àui regionààla Zììg (TER Grand Est). Zitter 2007 wìrd sa vu dr LGV Est européenne bediant; vu doo känna m’r àlso ìn 45 Mìnüüta bis ìn d’ Pàriiser Oschtbàhnhoof fààhra.

Àm 4. Dezamber 2024 ìsch dr näija frànzeescha Hoochg’schwìndikaitszuug „TGV M“ a pààr Schtunda làng àm Bàhnhoof z’ sah gsìì.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblìnks

* 
* dr Bàhnhoof Reims uff dr Websitta *Gares & Connexions* vu dr SNCF (frànzeesch)
* dr Bàhnhoof Reims uff dr Websitta vum SNCF/TER Grand Est (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Andreas Blum (Journalist)

Dr **Andreas Blum** (* 21. Februar 1938; † 26. Jänner 2024; haimebrächtigt z Riidu, ab 2006 z Räide) isch e Schwyzer Radioschurnalischt un Diräkter vu Schwyzer Radio DRS (1979–1999) gsii.

## Lääbe
Dr Andreas Blum isch z Zug ufgwagse. Noch em Studium vu dr Gschicht un Filosofy z Minche, z Bärn un z Baasel het er anne 1967 bi dr SRG aafange schaffe. Vu 1975 bis 1979 isch er Mitglid vum Nazionalroot fir d SP gsii. As Spitzesportler het er in dr 1960er un 1970er Johr Modärne Fimfkampf gmacht.

As Schauspiler het mer dr Andreas Blum u.&nbsp;a. in dr Fäärnsehserie *[[Salto Mortale (Fernsehserie)|Salto Mortale]]* chenne sää, är het au verschideni Sändige vum Schwyzer Fäärnseh moderiert, wie d *Telebühne*. Dodin het er versuecht, kritisch un kontrovers dr aktuäll Zytgaischt z spiegle. Dr Blum het Ändi 1950er Johr aafange schaupilere un het bis 1972 vor allem in Fäärnsehprodukzione mitgwirkt. Zue syne wenige Kinofilm ghert d Literaturverfilmig *Frau Cheneys Ende* (1961). Im Summer 2011 het er bi dr Thuner Seespiil d Titelrolle im Musical *Gotthelf* gspiilt.

Näbe me Beruef isch er Mitglid vum Akzionskumitee vu Brot fir Brieder, Bresidänt vu dr Schwyzer Säkzion vu Amnesty International, Mitglid vu dr Mänscherächtskummission vum Schwyzerische Evangelische Chilchebund, vu 1985 bis 1990 Bresidänt vu Swissaid, bis Mitti 2006 Bresidänt vu dr Finanzierigskummission vu dr Glückskette un vu 2001 bis 2007 Vorstandsmitglid vu Exit, verantwortli fir Kommunikazion, gsii.

Dr Blum het drei Chinder ghaa un isch in dritter Eh ghyrote gsii.

## Weblink
* 
* 
* 
* «Es gibt ein Leben vor dem Tod», NZZ, 22. Novämber 2007
* ''Die Schweiz braucht eine neue Medienordnung'', Referat vum Blum vum 27. Novämber 2010 an dr Uni Lozärn 

## Fueßnote
Cormontreuil

**Cormontreuil**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Arrondissement Reims un ìsch Tail vum Kàntoon Reims-8. Sa gheert àui zem Gmaindaverbànd Grand Reims. D’ Iiwoohner nänna m’r *Cormontreuilloises*  *Cormontreuillois* .

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q538779", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Cormontreuil ìsch a Vorort süüdäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Cormontreuil vu da Nochbergmainda Reims ìm Norda un Wäschta, Taissy ìm Oschta un Süüdoschta so wia Trois-Puits ìm Süüda.

Durs Gmaindagebiat fààhra d’ Otoschtrooss A4 un d’ Otoschtrooss A34.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Kìrìch Saint-André, wo ànna 1159 grìnda worra-n-ìsch. Ìn dr Kìrìch sìnn 11 Objakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft
* s’ Schloss Dauphinot, wo ànna 1877 bàuija worra-n-ìsch
* s’ Härrahüüs üss’m 17. Joohrhundert, wo zitter 1994 àls Histoorisch Dankmol vu regionààler Bediitung iig’schtuuft ìsch
* s’ Klàrissakloschter Sainte-Claire, wo ànna 1220 grìnda worra-n-ìsch
* s’ Dankmol zem François Augé, ema Àrwaiter, wo ànna 1870 vu da diitscha Truppa geteedet worra-n-ìsch


 Église St-André Cormontreuil.jpg|d’ Kìrìch Saint-André
Église St-André Cormontreuil nef.jpg|ìm Kìrchaschìff
 Château Dauphinot depuis la rue 10939.JPG|s’ Schloss Dauphinot
 Chateau Cormontreuil 152.JPG|s’ Härrahüüs
Monument Augé 8619.JPG|s’ Augé-Dankmool
Mairie Cormontreuil.jpg|s’ Roothüüs


## wìchtiga Litt üss dr Schtàdt
* dr Simon Dauphinot (1821–1889), Ìndüschtriäller un Offiziar vu dr Eehralegioon
* dr Maurice Landrieux (1857–1926), kàthoolischer Bischoof vu Dijon
* d’ Clémence de Pibrac (1869–1938), Music-Hall-Kìnschtlera üss dr Belle Époque, wo s’ Schloss vu Cormontreuil àn dr Impasse Pasteur b’sìtzt hàt
* d’ Suzanne Tourte (1904–1979), Moolera un Ätzera

## Lüag àui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Cormontreuil biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Square Colbert (Reims)

Dr **Square Colbert**  ìsch a klainer Schpàziargàrta-n-ìm Schtàdtzäntrum vu Reims. Ar lììgt àm Zäntrum vu da Promenades de Reims äntlàng em Boulevard du Général-Leclerc, grààd vor’m Reimser Hàuiptbàhnhoof. Ar ìsch a 1,1 ha grooss. Ìn dr Mìtta vum Gàrta-n-ìsch a Schtàtüüta vum Jean-Louis Colbert, em Minìschter vum Keenig Ludwig XIV.,  wo dr Bìldhàuijer Eugène Guillaume ànna 1860 gmàcht hàt — dr Colbert ìsch z’ Reims uff d’ Walt kumma.

## Gschìcht
S’ Gàrta-n-ìsch ànna 1828 ärschtällt worra, àwwer hàt sii Nàmma numma-n-ìm Joohr 1860 bikumma, wu maa noch dr Bàhnhoof hàt düa bàuija. Ar lììgt àn dr Schtälla vum ehamooliga Plàtz vum Boulingrin Central, wo ànna 1730 ärschtällt worra gsìì ìsch.

Ànna 1904 hàt maa zwìschem Boulevard Louis-Roederer un em Square Colbert a Gebäi fìr d’ Büroo vu dr Bàhngsällschàft vum Reimser Ràuim *(chemins de fer de la Banlieue de Reims)* bàuija. S’ Gebäi ìsch zwìscha 1921 un 1934 àbgrìssa worra. Ànna 1919 hàt sìch a Ührmàcher zittawiis uff da Basses Promenades nììdergloo, wial sii Gschaft àn dr Rue Colbert ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra gsìì ìsch. Àm And vum Zwaita Waltkriag hàt maa ànna 1945 vorschtällt, d’ Schtàtüüta vum Colbert durs Dankmol fìr d’ G’màrterta vum Wììderschtànd z’ ärsätza; dia Vorschtällung hàt d’ Schtàdtverwàltung jedoch nìt ààgnumma.

Ànna 2018/19 sìnn àm Square Colbert groossa Àrweta gsìì: maa hàt d’ Schàtüüta-n-ärfrìscht, dr Ràuim àm Gàrtarànd änthìllt un d’ Waagla näi gschtàlta. Àn dr Sitta vu da Waagla hàt maa-n-a 190 Meeter lànger runder Bànk g’sätzt. Ànna 2020 ìsch dr Gàrta nochamol umgschtàlta worra. Ìm Dezamber 2023 hàt maa-n-a groosser Tail vum Gàrta näi gepflànzt.

## Pflànza
Ìm Gàrta sìnn äbba 80.000 Pflànza: bii dana 3.900 Aiba, 74.500 àlljaahrliga Pflànza un 93 Baim. Bii da Baim sìnn unteràndrem a Ginkgo, a jàpàànischer Schnüarbàuim, a Rootbüecha, a Araukàària un a Tulwabàuim.

## a pààr Bìlder

Square C0lbert BMR 45506.jpg|Ààsìchtskàrta üss’m Joohr 1910: dr Square Colbert mìt’m Reimser Mìnschter ìm Hìntergrund
Reims - square Colbert - 2023-06-04 - 01.jpg|Nordwäschtiigàng
Reims - square Colbert - 2023-06-04 - 03.jpg|Süüdwäschtiigàng mìt Pflànza
Reims - square Colbert - 2023-06-04 - 05.jpg|uff’m Platzla-n-ìsch a runda Waagla fìr schpàziara
Reims, the statue of Colbert.JPG|d’ Schtàtüüta vum Jean-Louis Colbert
Reims statue Colbert.jpg|dr Owertail vu dr Schtàtüüta
Reims - square Colbert - 2023-06-04 - 06.jpg|d’ Sitta vu dr Schtàtüüta
Place gare 01454.JPG|s’ Müüsikfascht *(Flâneries Musicales)* àm Square Colbert ànna 2013
Reims - square Colbert - 2023-06-04 - 10.jpg|dr Bàhnhoof vum Square Colbert har gsah


## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

* dr Square Colbert biim Comité des Parcs et Jardins de France (frànzeesch)
* Bìlder vum Square Colbert bii *Reims Avant* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Tinqueux

**Tinqueux**  ìsch a frànzeescha Gmainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa gheert zem Kàntoon Reims-4 un zem Gmaindaverbànd Grand Reims. D’ Iiwoohner nänna m’r *Aquatintiens*.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q593503", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Tinqueux ìsch a Vorschtàdt vu Reims un wìrd umgaa vu da Nochbergmainda Saint-Brice-Courcelles ìm Norda, Reims ìm Oschta, Bezannes ìm Süüda, Ormes ìm Süüdwäschta, Thillois ìm Wäschta un Champigny ìm Nordwäschta.

Dr Fluss Vesle bìldet d’ neerdliga Gmaindagranz.

## wia d’ Beväälkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch


TqxPlCommece.jpg|dr Place du Commerce ìm Schtàdtzäntrum
Tinqueux 013.JPG|d’ Angelschtàtüüta vum Godinot-Brunna
Colonne Tinqueux 02039.JPG|Dankmool uff’m Mont Saint-Pierre — vu doo hàt dr Napoleon I. ànna 1814 siina Truppa glaita, fìr d’ Schtàdt Reims z’ruckäroowera
Église adventiste de Tinqueux 2632.JPG|d’ Kìrìch Saint-Pierre, wo hìtt vu da Àdwantischta b’nutzt
Église adventiste TInqueux 2635.JPG|Wäschtportààl vu dr Kìrìch Saint-Pierre
Tqx eglise st bernadette.jpg|d’ Kìrìch Sainte-Bernadette üss’m Joohr 1962
Maison des clarisses 120347.jpg|s’ ehamooliga Kloschter vu da Klàrissa — zitter 2000 labt d’ Kongregàzioon z’ Cormontreuil
Monument aux morts Tinqueux F2626.JPG|s’ Kriagsdankmool, fìr d’ Soldààta vum Äärschta un Zwaita Waltkriag, so wia vum Àlgeeriakriag eehra
Mairie Tinqueux 477.JPG|s’ Roothüüs
L assiette champenoise 1511978.jpg|s’ Gàschthüüs „L’Assiette champenoise“ (3-Schtarna) — ’s ìsch ànna 2024 àls s’ 8. bäscht Gàschthüüs uff dr Walt glischtet worra


## Pàrtnerschàfta mìt àndra Schtädt
* Leimen, Bààda-Wìrttabärg, zitter 1966
* Myślenice, Woiwodschàft Klaipoola, zitter 2005

## Lüag aui
* Lischta vu da Gmainda ìm Département Marne

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmaindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik ìwwer d’ Gmainda Tinqueux biim INSEE (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa