Pilsner Bier

**Pilsner Bièr**, au **Pils** odder **Bièr nõch Pils(e)ner Brauart**, i dè Schwiz **Spezialbièr**, isch è untergärigs Bièr, wo nõch dè böhmischè Stadt Pilsè () benamst isch,  mit höchèrèm Hopfèghaalt (un au starkem Hopfèaroma) wiè andri Bièrsortè un högschtens 12,5&nbsp;°P Stammwürzèghaalt.
Bièr, wo nõch Pilsner Brauart hèrgschtellt wörd, bildèd hüt èn Großdeil vo dè Bière, wo z Dütschland broduzyrt un vokauft wörd.

## Gschichtè

S Bièr isch als Lagerbièr un Exportbièr zimli belièbt un au ußerhalb Böhmè wit vobreitet. Schu gly hèn sich vill Bièr nit nu z Dütschland *Pilsner*, *Pilsener* odder au nu *Pils* gnennt. Dõdeby isch d *Pilsner Brauart* uss dè schu annedubaki berüèmtè *Bayrischè Brauart* entschtandè, wo vo allem uff èm schonend darrtè un sèllèwäg zimli hellè Malz fuèßt. Sèll Gerschtèmalz, wo hüte als Pilsner Malz benamst wörd, un è langsami, kaalti Gärung un langi Lagerung in kaaltè Höölè un düèfè Keller sin tǜpischo Merkmòl vom Bièr nõch Pilsner Brauwys.

Well s Bièr, wo früèner z Pilsè braut worrè isch, nämlich è dunkles, drüèbes, warm vogorenes Bièr, èn so schlèchtè Ruèf ghaa hèt, dass sogar è baar Fässer Bièr uss Protescht öffentlich uff èm Ròthuusblatz uusglèèrt worrè isch, hèt dè Pilsner Braumeischter vom *Bürgerlichè Brauhuus* Martin Stelzer anno 1842 dè bayrische Braumeischter Josef Groll uss Vilshofè uff Pilsè gholt, um für diè böhmischè Bièrtrinker z Pilsè è guèts Bièr z brauè. Josef Groll hèt am 5. Oktobèr 1842 dè èrschte Sud nõch Pilsner Brauart gmacht. Sèllè isch zum èrschtè Mòl am 11.&nbsp;Novembèr 1842 öffentlich uusgschenkt worrè. Hüt wörd sèll Bièr unter dè Markè Pilsner Urquäll vodribbè.
Èrscht d Vofüègbarkeit vo wǜrtschaftlich funktionyrendè Kältemaschinnè ab dè 1870er-Johr isch s Brauè nõch Pilsner Methodè flächèdeggend au dört möglich gsi, wo keini natürlichè Höölèsischteem (un Iiswyèr) zum Küèlè vorhandè gsi sin.

Znägscht hèt sich sogar für die untergärigè Bièrsortè dè Begriff *Nõch Bayrischer Brauart* durrègsetzt, wo èrscht spôter uff *Pilsner Brauart* gänderèt worrè isch. Asè exischtyrèd Etikettè vo dè Brauerei Heinekè, wo nõch dè Pilsner Art braut, mit dè Bezeichnung „Nõch Bayrischer Brauart“. D Fürther Brauerei Geismann, wo als èrschti Brauerei im hütigè Bayern Pils braut hèt, hèt sèbb Bièr „Bayrisch Pilsener“ dauft.

Dè wesèntliche Unterschyd von èm Pils gegèübber anderè Vollbièr –&nbsp;wiè öppè m Hèllè&nbsp;– isch, dass es Pils stärker ghopft un sèllèwäg bitterer isch. Dõdeby wörd bsunders im Pilsner Urquäll Hopfè uss dè berüèmtè Hopfèaabauregion um diè nordböömischo Stadt Saaz bruucht.

I dè tschechischè Stadt Pilsè chönnèd sich Bsuècher im städtischè Brauereimuseum uusfüürlich übber d Geschichtè vom Pils informyrè. S Museum behèrbèrgt unter andrèm früènèri Mälzerdrachtè, antiki Korkmaschinnè un sèltèni Bièrkrüèg.

## Hèrkumpftsbezeichnung i dè Schwiz
Wèg ènèm Abchò, wo im Johr 1976 in Chraft drèttè isch, übber dè Schutz vo Herkumpftsaagaabè, Urschprungsbezeichnungè un andrè geographischè Bezeichnungè mit dè ehemòligè Tschechoslowakei dürfèd d Bezeichnungè wiè „Pils“ odder „Pilsner Bier“ i dè Schwiz nu bruucht wörrè, wenn s Bièr vo Tschechiè hèr chunnt. Im Gegèzug hèt Tschechiè byschpillswys uff dè Gebruuch vo dè Bezeichnung Ämmedaler für Chäs vozichtèt, wo nit i dè Schwiz hèrgschtellt wörd. Bièr nõch Pilsner Art heißèd i dè Schwiz sit dèm „Spezialbièr“ (kurz „Spezial“ odder „Spezli“) odder chriègèd frei erfundeni Nämmè.

## Literadur
* Helge Torsten Fritsch: *Einfluss des Hopfens auf wertgebende Aromastoffe in Pilsener-Bieren sowie in Zwischenstufen des Brauprozesses*. Dokterarbèt a dè Technischè Universidät, Münchè, 2001.
* Michael Rudolf: *Der Pilsener Urknall. Expeditionen ins Bierreich*. Reclam, Leepzisch 2004, ISBN 978-3-379-20089-9.

## Weblingg

## Einzelnõchwys