Urner Alpen

D **Ürner Alpe** sin e Gebirgsgruppe in dr Weschtalpe. Si lige in dr Schwyz in dr Kanten Üri, Wallis, Bärn, Nidwaudä un Obwalde. D Ürner Alpe sin zwisch em Vierwaldstättersee im Norde, em Rüüssdal (Gotthardags) im Oschte, em Furkapass un em Grimselpass im Side un em Brünigpass im Weschte.

## Abgränzig un Ufdailig no SOIUSA
No SOIUSA sin d *Ürner Alpe* d Untersektion 12.I un dodermit Dail vu dr Bärner Alpe i. w.S..

* No SOIUSA here d Ürner Alpe im Weschte am Haslital un scho im Gental uf un nit mit em Brünigpass. S Biet zwische Gental un Brünigpass un au dr Melchsee-Frutt ghert doderno zue dr Lozärner un Unterwaldner Voralpe.
* Im Norde isch dränze s Griessetal un s Isital un nit erscht am Vierwaldstättersee. S ender voralpenartig Biet ghert doderno au zue dr Lozärner un Unterwaldner Voralpe
* im Oschte gränze si an d Ürner-Glarner Alpe (Oschtürner Alpe) al Dail vu dr Glarner Alpe i. w. S. abgränzt dur Rüüss un Rüüsstal
* Im Side bilde Furkapass, Garsche, Ursere un Furkarüüss di weniger umstritte Gränze zue dr Lepontinische Alpe mit dr Untersektion Monte Leone-Sankt Gotthard-Alpe
Dodermit bschränke si d Ürner Alpe no SOIUSA fascht uusschliessli uf dr Kanton Üri.

## Gliderig
Zue dr Gebirgsgruppe ghere die drei Untergruppe:
* Dammastock-Gruppe (im ängere Sinn) im Side (Dammastock)
* Zug vum Titlis im Zäntrum mit Uuslaifer gege Nordweschte (Titlis )
* Ürirotstock-Gruppe im Nordoschte (Üri Rotstock )
Di Abgränzig bilde Gadmertal – Suschtepass – Meietal un Ängelbäärgertal – Surenepass.

Vum Ängerlbärgertal här chunnt au dr Name *Ängelbäärger Alpe* fir die Gebirgsgegnig.

## Gipfel
Dr hegscht Gipfel isch dr Dammastock (). In dr Ürner Alpen het s e Hufe Dreidöuserder un Glätscher. Drotz ass si nit esi beriemt sin wie d Bärner Alpe in dr Nochberhschaft, biete d Ürner Alpen alles, was si dr Bärgstyger, Hochturischt un Naturliebhaber winscht. Ai Vorzug vu dr Ürner Alpe sin di hoche Uusgangspinkt, wu s em Bärgstyger megli mache, schnäl in d Hochgregion z chuu, un em em Turischt ohno greßeri Miei grandiose Hochgebirgsbilder megli mache. Derzue ghere e baar Bärgbahne im Norde vu dr Gruppe, vor allem aber di drei Bäss Suschtepass in dr Mitte vu dr Gruppe un Furkapass un Grimselpass am Grupperand.

Wie bi dr Nochbergebirgsgruppe am Alpenordrand het s au in dr Ürner Alpe vylmol Wescht- un Nordweschtwätterlage. Doderdur isch s Wätter in dr Ürner Alpe relativ uubständig un uuginschtiger wie in dr zäntrale un sidlige Alpedail.

### Dreidöuserder

In dr Ürner Alpe git s 57 Dreidöuserder mit Näme. Si sin do no dr Hechi gornet ufzellt:

## Schutzbiet

### Landschafte vu nationaler Bedytig

No Artikel 5 vum Bundesgsetz iber dr Natur- un Haimetschutz fiert d Schwyz e Bundesinventar vu dr Landschafte un Naturdänkmeler vu nationaler Bedytig.

In dr Ürner Alpe git s zurzyt vier vu däne Landschafte.

* Nr. 1507, Name: *Bärner Hochalpe un Aletsch-Bietschhorn-Biet (nerdlige Deil)*, Johr vu dr Uufnahm in s Inventar: 1983, Revision: 1996, Greßi: 49'581 ha, des Biet isch nume zue me chlaine Dail in dr Ürner Alpe.
* Nr. 1512, Name: *Aareschlucht Innertchiuche-Meiringe*, Johr vu dr Uufnahm in s Inventar: 1996, Greßi: 80 ha
* Nr. 1606, Name: *Vierwaldstättersee mit Kernwald, Bürgenstock und Rigi*, Johr vu dr Uufnahm in s Inventar: 1983, Greßi: 38'198 ha, des Biet isch nume zue me Dail in dr Ürner Alpe..
* Nr. 1710, Name: *Rhoneglätscher mit Vorgländ*, Johr vu dr Uufnahm in s Inventar: 1996, Greßi: 3'703 ha

## Turismus

D Via Alpina, e Wytwanderwäg iber d Gränze mit fimf Dailwäg dur di ganze Alpe, goht au dur d Ürner Alpe.

Dr *Grien Wäg vu dr Via Alpina* goht mit zwoo Etappe dur d Ürner Alpe:
* Etappe C7 goht vu Altdorf im Rüüsstal uf Engelberg iber dr Surenepass
* Etappe C8 goht von Ängelbäärg uf Meiringe iber dr Jochpass

## Literatur
* Sergio Marazzi: *Atlante Orografico delle Alpi. SOIUSA*. Pavone Canavese (TO), Priuli & Verlucca editori, 2005. ISBN 978-88-8068-273-8
* Sergio Marazzi, ''La “Suddivisione orografica internazionale unificata del Sistema Alpino” (SOIUSA)'' (pdf; 1,6&nbsp;MB)

## Weblink

## Fueßnote