open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Weichsel

D **Weichsel** (uf polnisch: *Wisła* [], uf tschechisch: *Visla*) isch en 1.047&nbsp;Kilometer lange Fluss z Pole. 

Uf alte Landcharte gseht me au noo d'Schribwiis *Wixel* und *Wissel*.

## Wo d Weichsel duureflüsst
D Quälle vom Fluss entschpringt i de Westbeskide am 1.214&nbsp;m grosse "Barania Góra" (*Widderberg*). Meischtens flüsst er Richtig Oschtsee nordwärts. 

De Fluss flüsst dur Dur Krakau (Kraków) und dur d Ebeni zwüsche em Heiligchrüzmassiv im Weschte und em Lubliner Hügelland im Oschte, denn passiert d Weichsel s polnische Tüüfland, wo si dur Warschau (Warszawa) flüsst. Schpöter chunnt si a Toruń (Thorn) und Bydgoszcz (Bromberg) vorby. D Weichsel tritt i de Danziger Mündig i d Oschtsee.

## Gschicht
De Name vo de Weichsel isch sehr alt. Me isch sich aber nöd einig, öb er en indoeuropäische oder en vor-indoeuropäische Name hät. Was mer weis isch, das sin Name zum erschte Mal isch als *Vistula* vom Plinius em Ältere 77 n. Chr. i siner „Naturgschicht“ (4.52, 4.89) gnännt worde isch. Der Vistula-Fluss isch isch is *Mare Suebicum* gflosse, di hütig Oschtsee. 

De Plinius hät d Weichsel au noo als Gränzfluss zwüsche de germanische und sarmatische Iiflussgebiet gnännt. 

## Sunschtigs
De glich Name hät au d letschti Chaltiisziit vom Pleistozän, nämli d Weichsel-Chaltziit, im norddütsche Gebiet.

S Weichselmündigsgebiet isch e wichtigi Station i de Gschicht vo de Russlandmennonite. S Niderdütsche Plautdietsch isch det i de 200-jährige Sidligsziit entschtande und wird hüt vo öppe einer halbe Million Mänsche gredt.

## Städt wo a de Weichsel liged
* Danzig (*poln.* Gdańsk), 
* Motława (dütsch *Mottlau*)
* Malbork (*Marienburg*), Nogat
* Tczew (*Dirschau*)
* Grudziądz (*Graudenz*)
* Kazimierz Dolny
* Chełmno (*Kulm*)
* Bydgoszcz(Bromberg)
* Thorn (*poln.* Toruń)
* Płock (*Plotzk*)
* Warschau (*poln.* Warszawa)
* Sandomierz (*Sandomir*)
* Krakau (*poln.* Kraków)
* Ustron
* Wisła (*Weichsel*)

## Näbeflüss
* Brda dütsch: Brahe
* Bzura
* Drewenz
* Dunajec, dütsch: Dohnst
* Ferse
* Kamienna
* Liebe
* Motława, dütsch: Mottlau
** Radunia, dütsch: Radaune
* Narew
** Westlicher Bug 
* Nida
* Osa
* Pilica, dütsch: Pilitza
* Radomka
* Przemsza, dütsch: Perzemsa 
* San
* Sanna (Weichsel)
* Skawa, dütsch: Schaue
* Sola
* Wda, dütsch: Schwarzwasser
* Wierzyca

## Bilder

Datei:CzarnyStawZakopane.jpg|*Morskie Oko/S'Aug vom Meer* De Afang vom Weichsel-Näbefluss Bialka
Datei:Weichsel in Graudenz.jpg|D' Weichsel z Grudziądz (Graudenz)
Datei:Weichsel1.JPG|D Weichsel by Mikoszewo (Nickelswalde) - churz vor de Mündig i d Danziger Bucht
Datei:P1010029 Krakau.jpg|D Weichsel z Krakau


## Weblink
Arzenheim

**Aarze** (IPA: ; frz. *Artzenheim*) isch e frànzeesche Gmein ìm Arrondissement  () ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). S Dörfel isch Mitglid im interkommunale Zweckverband .

Zwésche Arze un Grüsse sén Éwerràst vu rémischer Bsédlung gfunde wore. Zudàm gét's én Arze e mérowéngische Frédhof.

S Wappe vu Arze zàigt e sélbrige Muschelschale uf rotem Héndergrund.

## Geographi
Aarze lijt in dr Rhinewene in dr Nächi vom Rhin, gegeniwer von dr Gmein Vogtsburg uf dr ditsche Sid, 17 km von Colmer eweg.

## Gschichte
S'Dorf wird anno 670 in ere Schenkung vom Herzog Etichon an s'Kloschter Ebersminschter s'erscht Mol erwähnt. S'Kloschter het im Ort au Feudalrechte un d'Gerichtsbarkeit gha. 
Aarzene isch im Hochmittelalter e Lehe von von dr Grafe von Wert worde, wo demit von dr Landgrafe vom Unterelsass belehnt worde sin. 1325 isch's Dorf no unter d'Herrschaft vom Bischtum Strossburg kumme, unter wellere es bis 1789 verbliwe isch.

Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.

Am Afang vom 2. Weltkrieg isch s'Dorf no im September 1939 evakuiert worre un d'Bevölkerung no noch dr französische Kapitulation im Herbscht 1940 zruckkehrt. Bi dr Befreiung von dr Nazi-Herrschaft im Friehjohr 1945 isch dr Ort no deilwiis zerstört worde.

## Verwàltung
 vo Aarze isch . D Gmeind ghört zum Gmeindsverband .

## Bevölkerung
S'Dorf het anno 2003 iwer 750 Inwohner gha, womit in dr Johre sit 1999, wo nimmi in dr Graphik unte dargstellt sin, e relativ starke Zuewax z'verzeichne gsin isch. Örtlichi Regionalsproch isch Elsàsserditsch.

## Wértschaft un Énfrastruktur
Arze ésch noch landwértschaftlig pràgt: es wàre haiptsàchlig Getràide aboie, Rénder un Soi zéchtet un Féschfang bedrébe.

Es gét én Arze e Kéndergarte un e Primarschüele mét vier Klasse. Es gét kè Collège, d màiste Schieler géhn uf Markelse.

## Weblink
* 
* Arze bi quid.fr

## Referanza
Kanton Andolsheim

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Andelse** isch bìs März 2015 e Untergliderung vom Arrondissement Colmer im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsi.

## Gschichte

Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug von dr Inrichtung von dr Départements als Teil vom domolige "Distrikt Colmer" gründet worde.

Mit dr Gründung von dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vom domolige Arrondissement Colmer nej zuegschnitte worde.

In dr ditsche Zit von 1871 bis 1919 het es keini witere Untergliderunge vom domolige "Kreis Kolmar" gewe.

Sit em 28.&nbsp;Jüni 1919 isch dr Kanton zunächscht Teil vom domolige Arrondissement Colmer-Land (Colmar-Campagne) gsin, wo sit 1934 wiider zum Arrondissement Colmer vereinigt isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geographi

Dr Kanton het im Norde an dr Kanton Markelse im Arrondissement Schlettstadt-Eerstain im Département Unterelsass (Bas-Rhin) grenzt, im Oschte an Ditschland mit em Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald im Regierungsbezirk Friburg (Bade-Wirdeberg), im Süde an dr Kanton Nej-Brisach und im Weschte an d'Kantone Colmer-Süd und Colmer-Nord.

## Gmeinde bis März 2015

Die gröscht Gmein vom Kanton isch Horwrig-Wihr mit 5.060 Inwohner im Oschte von dr Agglomeration von Colmer gsi.

*Àndelse
*Aarze
*Balze
*Bìschwihr
*Dìrrenànze
*Fortschwihr
*Grüese
*Holzwihr
*Horwrig-Wihr
*Hüse
*Iebse
*Kiene
*Munze
*Riedwihr
*Sundhoffe
*Ürsche
*Wickerschwìhr
*Widsole
Kanton Ensisheim

Dr **Kanton Anze** ìsch e Kànton ìm Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich.

## Gschicht

Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug von dr Inrichtung vun dr Département als Teil vum domolige "Distrikt Colmer" gründet worde.

Mit dr Gründung von dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vom domolige Arrondissement Colmar nej zuegschnitte worde.

In dr ditsche Zit vun 1871 bis 1919 isch s'Gebiet Teil vum domolige "Kreis Gebweiler" gsi, wo nit witters unterglideret gsin isch.

Sit em 28.&nbsp;Juni 1919 isch dr Kanton Teil vom Arrondissement Gàwiller.

## Geografi

Dr Kanton het bis März 2015 im Norde an d Kantoon Colmar-Sud und Nej-Brisach im Arrondissement Colmer grenzt, im Oschte an Ditschland mit em Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald im Regierungsbezirk Friburg (Bade-Wirdeberg), im Süde an d'Kantoon Ìllzig und Wittene, beidi im Arrondissement Milhüüsa, im Südweschte an d'Kanton Sànne im Arrondissement Thann und im Weschte an d'Kantoon Sulz (Owerelsass) und Rufach.

## Gmeinde

### Gmeinde bis März 2015
Ballersdorf

**Ballerschdorf** (IPA: ; amtl. *Ballersdorf*) isch e frànzeesche Gmein ìm Arrondissement  () ìm Owerelsàss (Haut-Rhin) mit guet 700 Inwohner.

## Geographi
Dr Ort leijt an dr Stross und dr Bahnlinie vun Altkìrech uf Dammerkìrech uf halwem Wàg zwische Beffert (Belfort) und Milhüüsa im Tal vum Rösbach.

## Gschicht
Ballerschdorf wird s'erscht Mol anno 823 als *Balderisdorff* in ere Urkunde erwähnt, wo aber in ihrer Echtheit umstritte isch. Anno 1188 wird no e Johannes von Badricort erwähnt und 1215 schliesslich e Jordanus von Baerdstorff.

Im 14. Johrhundert isch dr Ort habsburgisch worre.

Anno 1375 sin Ballerschdorf und s unmittelbar denewe befindlich Mettedorf Opfer vume Grossbrand und zwische 1441 und 1576 fählt no jedi Erwähnung vum Ort Mettedorf. Z'Mettedorf bestoht hit e Kìrech üs dr erschte Hälft vum 18. Jhdt., wo awer zum Teil wesetlich älteri Bäusubstanz enthaltet. 

Anno 1648 isch Ballerschdorf noch em Weschtfälische Friide mit em Sundgau an Frankriich gfalle.

Zwische 1813 und 1815 het Ballerschdorf derart unter dr Abgabe fer d'Finanzierung vun dr franzeesche Armee z'liide gha, dass es sich bi dr Noochberorte het verschulde miesse. Später het d'Gmeind unter dr drei Kriege zwische Frankrich un Ditschland z'lide gha. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Wie am Afang vu 1943 e Dutzend Ballerschdorfer Männer versuecht hän, dr zwangswise Rekrutierung fer die ditsch Wehrmacht z'entgo, het mer si ufgriffe un drei vunene verschosse (Massaker vun Ballerschdorf). Am 26. November 1944 isch dr Ort no befreit worde.

## Verwàltung
 vun Ballerschdorf ìsch . Ballerschdorf ghert zem Kommünàlverbànd .

## Wirtschaft un Infrastruktür
Ursprünglich isch dr Ort e rein landwirtschaftlich prägti Gmeind gsi. Hit verfiegt Ballerschdorf iwer e Wirtschaft un e Reihe vun Kleibetriwe (Autowerkstatt, Fernsehreparatüre, Kunschtschrinerei, u.&nbsp;a.) 

## Bevelkerungsentwìcklung

## Dialekt
Dr elsàssisch Dialekt vun Ballerschdorf ghert zem Owerrhinalemannisch.


Datei:Ballersdorf, Église Saint-Jean-l'Evangéliste 2.jpg|St. Johannes-Kìrch 


## Weblink

* Ballersdorf auf cc-porte-alsace.fr (französisch)

## Referanza
Projekt-E

**Project-E** isch e Organisation, wo europawiit tätig isch. Sie schtaht under em Patronat vom S.K.H. Prinz Dr. Asfa-Wossen Asserate.
## Zwäck vom Verein
D'Uussag vom kenianische Ökonom James Shikwati: "Wäme Afrika helfe will, dörf me nöd Gäld gäh, sondern es mues d'Möglichkeit für e gueti Uusbildig gschaffe werde." 

D'Organisation hät s'Ziil gsetzt, Waise in Äthiopie, dur e drüüjährigi Uusbildig en Arbetsplatz z' vermittle. De Lehrstoff isch Änglisch, de Umgang mit em Computer und mit de Integration vo de Fraue i de Gsellschaft. 

Vorgseh isch, das dur Sport und Chulturreise z'Schtammesaaghörigkeit nümme als Hindernis wahrgnah wird.

Für die Ziil chönne z'erreiche, tuets Projekt-E zämme mit de norwegische Organisation "new life community" zämmeschaffe.

## s Ziil
Die wiitere Schritt sind d'Erbuuig vomne Gebüde, dänn die wirkigsvoll iizrichte, Lehrer und Schüeler uuszwähle und schluusändlich mit de Uusbildig azfange. 

## Organisation
I de Rächtsform vomne gmeinnützige Verein häts Project-E Gschäftsschtelle in Dütschland Heidelberg, Öschterriich Wien und Frankriich Paris.

## Weblinks
* ''www.project-e.eu''
* ''New Life Community''
Kanton Dammerkirch

Der **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Dàmmerkìlch** (amtl. *Dannemarie*, dt. *Dammerkirch*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Altkìrech (Altkirch) im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsi.

Im Kanton gits einigi francophoni Gmeinde, wo s Franc-comtois als ihr Regionalsprooch hän.

## Gschichte
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Inrichtung vu dr Départements als Teil vim domolige "Distrikt Beffert (Belfort)" gründet worde.

Mit dr Gründung vun dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vum domolige Arrondissement Beffert nej zuegschnitte.

Noch em Ditsch-franzeesche Krieg 1870 isch Beffert bi Frankrich bliwe, d'Gegend um Dammerkìrech awer 1871 ditsch worde un isch bis 1919 e Teil vum "Kreis Altkìrech" gsi, wo nit witter unterglideret gsin isch.

1919 isch s'Elsass wiider franzeesch worde un mer het die franzeesch Verwaltungsgliderung wiider ingfüehrt. Beffert isch awer e eiges Département bliwe, so dass dr wiidererrichtet Kanton Dammerkìrech jetz e Teil vum Arrondissement Altkìrech worde isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geographi

Dr Kanton het im Norde an d'Kantoon Masmìnschter und Sànne im Arrondissement Thann grenzt, im Oschte an dr Kanton Altkìrech, im Süde an dr Kanton Hirsinge sowie dr Kanton Grandvillars im Arrondissement Beffert im Territorium vun Beffert (Franche-Comté) und im Weschte an dr Kanton Fontaine, ewefalls im Arrondissement Beffert.

## Gmeinde bis März 2015

Die gröscht Gmeind vum Kanton isch dr Hauptort Dàmmerkìlch mit anno 1999 knapp 2000 Inwohner.

Die drissig Gmeinde im einzelne:

(*) francophoni Ortschaft
Altenach

**Àltenàcht** ((IPA: , frz. *Altenach*) isch e frànzeesche Gmein ìm Arrondissement  () ìm Owerelsàss (Haut-Rhin).

## Geographi
Dr Ort lijt am Südrand vun dr Vogese un ém owere Larguetal. Nochbergmàine sén Dammerkirech un Manschpach ém Norde un Saint-Ulrich ém Side.

## Gschichte
Dr Name leitet sich wohrschins vun *Alti Ach* (= Alter Bach) her.

Àltenàcht wird s'erscht Mol anno 1302 erwähnt. Es hat zu der Grafschaft Ferrette ghért. Ém Schloss, wu oi 1302 zum èrschte Mol erwàhnt wérd, han d'Hèrre vu Àltenàcht glàbt; der lètscht vu éhne ésch der Richard gsé. Noch sinem Dod ésch der Ort an der Adel vu Brinighoffe (héte Saint-Bernard) éwergange, derno hat en d'Famélie Klötzlin vu Héndlénge kaift. Sàlle Famélie hat derno oi der Name *Klötzlin vu Altenach* agnu.

Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.

## Verwàltung
 vo Àltenàcht isch . D Gmeind ghert zum Gmeindsverband .

## Bevölkerung
D'Inwohnerzahl isch 1962 bi 229 Lit glege un bis 1990 uf 360 Persone agstige. Bis 1999 isch si no uf 344 Lit gsunke.

## Séheswérdigkàite
Én der Urkunde vu 1302 wérd oi e Pfarrkérch gnànnt. Sé ésch ém Drissigjéhrige Krieg zerstért wore un héte ésch nume noch d Kapàlle ébrig. D andere Kérch ésch àndwàder 1790 oder 1810 boit wore. 1829 ésch oi a Orgle inekumme, wu s lètscht Exemplar vu éhrem Hàrstèller ésch; 1854 sén der Glocketurm un s Vordach boit wore. 1990 hat e Restaurierig under anderem vu der Orgle stattgfunde.

D Schüel vu Àltenàcht ésch 1838 fèrtig gsé un hat zwài Klassezémmer, e Wohnrüm un e Bérgermàisterbüro. Oi sé ésch méhrere Mol restauriert wore.

## Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Àltenàcht ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

## Weblink

* www.cc-porte-alsace.fr

## Referanza
Der Wachsblumenstrauss

**Der Wachsblumenstrauss** isch en Kriminalroman vo de Agatha Christie, wo 1955 erschine isch. Di englisch Uusgab isch am 18. Mai 1953 under em Titel *After the Funeral* vom „Collins Crime Club“ in London veröffentlicht worde. Das Buech isch au verfilmt worde. De Film mit de Margaret Rutherford i de Rolle vo de Miss Marple richtet sich aber nur wenig bis gar nöd nach em Buech, denn de Roman isch eigentlich en Hercule-Poirot-Fall.

## Inhalt
De *Richard Abernethie*, en schwerriche alte Herr und Bsitzer vom Landhus *Enderby Hall*, stirbt unerwartet im Alter vo 68 Jahr. Nach de Beerdigung eröffnet de Mr. *Entwhistle* s'Testament vom Verstorbne. De Entwhistle isch en langjährige Fründ gsi vom Richard. Dem sis Vermöge söll glichmässig under de Verwandte verteilt werde. Das freut d *Cora Lansquenet*, em Richard sini jüngscht Schwöschter, bsunders. D Cora isch scho immer ächli chindisch gsi und het hüffig unpassendi Bemerkige gmacht. So seit si, dass au si überrascht gsi isch vom plötzliche Tod, aber mer heg ja alles guet vertuscht und füegt bi: „er isch doch ermordet worde, oder?“.

Die Bemerkig verunsicheret d'Familiemitglieder und au de Notar Entwhistle, wo churz druf abe afangt naforsche, wie de Richard Abernethie würklich gschtorbe isch. Am Tag nach de Beerdigung wird d'Cora nämlich brutal ermordet, möglicherwiis, damit si nüme me über de Tod vom Richard cha usplappere. De Entwhistle stellt fescht, dass alli Erbe s'Gäld guet bruuche chönd und dass chum öpper es Alibi hät. Äs Motiv hetted also alli gha und da de Entwhistle nöd wiiter chunnt, frögt er de Hercule Poirot um Hilfe.

## Persone
* Hercule Poirot, de berüehmti belgischi Detektiv
* Mr. Entwhistle, de Awalt vo de Familie Abernethie und Testamentsvollstrecker
* Inspector Morton, de Polizischt, wo im Mordfall Cora Lansquenet ermittlet
* Mr. Goby, en Privatdetektiv, wo im Uftrag vom Poirot ermittlet
* Richard Abernethie, Guetsherr vo Enderby Hall, Erblasser
* Cora Lansquenet, em Richard sini jüngscht Schwöschter. Si het de untalentiert Maler Pierre Lansquenet ghüratet und Male isch au ires Hobby gsi.
* Miss Gilchrist, d'Hushälteri vo de Cora.
* Rosamund Shane, e Verwandti vom verschtorbne Richard Abernethi. Si isch Schauspielerin imene Theater.
* Michael Shane, de Ma vo de Rosamund, au er isch Schauspieler.
* Helen Abernethie, d'Frau vom verschorbne Leo Abernethie, en Brüeder vom Richard
* Timothy Abernethie, en Brüeder vom Richard. Er isch de eltischti na läbändi Abernethie, het aber schweri gsundheitlichi Problem, wie er behauptet. Einigi gsend in aber als blosse Hypochonder.
* Maude Abernethie, d'Frau vom Timothy.
* Susan Banks, e geboreni Abernethie.
* Gregory Banks, an Apitheker und de Ma vo de Susan Banks.
* George Crossfield, en Verwandte vom Richard. Er schafft inere Awaltskanzlei.
Kanton Colmar-Nord

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Colmer-Nord** isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Colmer im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsi.

## Gschichte
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vun dr Inrichtung vun dr Département als Teil vum domolige "Distrikt Colmer" gründet worde.

In dr ditsche Zit vun 1871 bis 1919 isch dr domolige *Kreis Kolmar* nit witter unterglideret gsin.

Am 28.&nbsp;Jüni 1919 isch mit Rückkehr zue Frankrich dr Kanton zuenächscht e Teil vum domalige Arrondissement Colmar-Ville gsin, wo no sit 1934 mit em Colmerer Umland zum Arrondissement Colmer vereinigt isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geographi
Dr Kanton het im Norde an dr Kanton Rappschwihr im Arrondissement Rappschwihr grenzt, im Oschte an dr Kanton Andelse, im Süde an dr Kanton Colmer-Süd und im Weschte an dr Kanton Kaiserschbàrig im Arrondissement Rappschwihr.

## Gmeinde bis März 2015
Dr Kanton bestoht us em weniger bevölkerungsstarke Nordteil vun dr Stadt Colmer. Colmer isch in zwei Kantoon unterteilt. Zum Südkanton ghört noch d'Gmein Heilikriz (amtl. *Sainte-Croix-en-Plaine*)
Kanton Münster

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Mìnschter** (amtl. *Canton de Munster*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Colmer im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsii.

## Gschicht
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Inrichtung vu dr Départements als Teil vum domolige "Distrikt Colmer" gründet worre.

Mit dr Gründung vu dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vum domolige Arrondissement Colmar nej zuegschnitte worde.

In dr ditsche Zit vu 1871 bis 1919 isch s'Gebit Teil vum domolige *Kreis Kolmar* gsi, wo ibergalb vu dr Gemeinde nit witter unterglideret gsi isch.

Mit dr Rucckehr zue Frankrich isch dr Kanton am 28.&nbsp;Juni 1919 erscht Teil vum domolige Arrondissement Colmer-Land (Colmar-Campagne) worde, wo sit 1934 wiider zum Arrondissement Colmer vereinigt isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geografi
Dr Kanton het im Norde an dr Kanton Lapoutroie (Schnierlach) im Arrondissement Rappschwihr grenzt, im Nordoschte an dr Kanton Wintzene, im Südoschte an dr Kanton Rufach im Arrondissement Gàwiller, im Süde an d'Kantoon Gàwiller, ewefalls im Arrondissement Gàwiller und Santamarì im Arrondissement Thann und im Weschte an die Kantoon Saulxures-sur-Moselotte im Arrondissement Épinal und Gérardmer und Fraize im Arrondissement Saint-Dié, alli im Département Vosges in Lothringe.

## Gmeinde
Dr Kanton isch us 16 Gmeinde bstande. Hauptort isch Mìnschter mit anno 1999 knapp 4900 Inwohner gsi.
Kanton Habsheim

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Hàbse** (amtlich: *Canton de Habsheim*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Milhüsa im Département Owerrhin (Haut-Rhin) in dr Region Elsàss z Frànkrich gsi.

## Gschicht
Dr Kanton isch àm 4.&nbsp;März 1790 im Zug vun dr Inrichtung vun dr Départements àls Teil vum domolige "Distrikt Àltkìrech" grindet worre.

Mit dr Grindung vun dr Arrondissements àm 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton àls Teil vum domolige Arrondissement Àltkìrech nej züegschnitte worre. Àb 1857 ìsch dert drüs s'Arrondissement Milhüüsa worre.

In dr ditsche Zit vun 1871 bis 1919 isch s'Gebiet Teil vum domolige "Kreis Mülhausen" gsin, wo oberhàlb vun dr Gmeindeweni nit witter unterglideret gsin isch.

Nooch dr Rickgàb àn Frànkrich isch dr Kanton sit em 28.&nbsp;Jüni 1919 e Teil vum Arrondissement Milhüüsa worre, wo üssem Kreis Mülhausen bildet worren isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geogràphi
Dr Kanton isch dr Sidoschte vun dr Agglomeration Milhüüsa gsi. Er het im Norde un Oschte àn dr Kanton Ìllzig grenzt, im Side àn dr Kanton Sierez und im Weschte àn d'Kantoon Milhüüsa-Sid und Milhüüsa-Oscht.

## Gmeinde bis März 2015
*Aschedswiller (1.244)
*Hàbse (4.313)
*Riedse (12.101)
*Rìxe (12.608)
*Zìmmersche (1.024)
Kanton Hüningen

Dr **Kanton Hìnige** (amtlich *Canton de Huningue*, dt. *Kanton Hüningen*) isch bìs März 2015 e Untergliderig vum Arrondissement Milhüse im Département Oberelsiss (Haut-Rhin) im Elsiss in dr Region Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine z'Frankrich gsi.

## Gschicht
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Irichtig vu dr Départements als Teil vum domolige "Distrikt Altchilche" (Altkirch) gründet worre.

Mit dr Gründig vu dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vum domolige Arrondissement Altchilche nej zuegschnitte worre. Ab 1857 isch dodrüs no s'Arrondissement Milhüse worre.

In dr ditsche Zit vu 1871 bis 1919 isch s'Gebit e Teil vim domolige "Kreis Mülhausen" gsi, wo oberhalb vu dr Gmeiebeni nit witterscht underglideret gsi isch.

Nooch dr Rückgab an Frankrich isch dr Kanton am 28.&nbsp;Juni 1919 e Teil vum (neje) Arrondissement Milhüse worre.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geographi
Dr Kanton het dr französisch Teil vu dr Trinationale Agglomeration Basel dargstellt, isch also rümplanerisch dr französisch Teil vu dr Stadtregion vu Basel. Im Kanton lit au dr Basel-Milhüsemer Flughafe.

Dr Kanton het im Nordweschte an dr Kanton Sierez grenzt, im Nordoschte an dr Landchreis Lörrach im Regierigsbezirk Friburg (Bade-Wirdeberg, Ditschland), im Oschte, Südoschte un Süde an d'Kantoon Basel-Stadt, Basel-Landschaft un Soledurn, alli drei in dr Schwiz, im Südweschte an dr Kanton Pfìrt un im Weschte an dr Kanton Altchilche, beidi im Arrondissement Altchilche.

## Gmeinde bis März 2015
Die gröschte Gmeinde vum Kanton mit iber 4.000 Inwohner (1999) sin Saint-Louis (19.961)
un dr Hauptort Hìnige (6.097). Die meischte andere Ortschaft sin degege bis uf Neidorf verhältnismässig chlei.

Insgsamt het dr Kanton 21 Gmeinde.
Kanton Illzach

Der **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Ìllzi** (amtlich *Canton d'Illzach*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Milhüüsa im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsi.

## Gschichte
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Inrichtung vun dr Départements als Teil vum domolige "Distrikt Altkìrech" gründet worre. Mit dr Gründung vu dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vum domolige Arrondissement Altkìrech nej zuegschnitte worre. Ab 1857 isch dodrüs no s'Arrondissement Milhüüsa worre. In dr ditsche Zit vu 1871 bis 1919 ischs Gebit e Teil vum domolige "Kreis Mülhausen" gsi, wo iwerhalb vu dr Gmeindewene nit witterscht underglideret gsin isch. Mit dr Rückgab an Frankrich un dr Widerherstellung vu dr franzeesche Verwaltungsstruktur isch dr Kanton sit em 28.&nbsp;Jüni 1919 e Teil vum (neje) Arrondissement Milhüüsa worre.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geographi

Dr Kanton het im Norde an dr Kanton Ànze im Arrondissement Gàwiller grenzt, im Oschte an Ditschland mit em Landkreis Brisgau-Hochschwarzwald und em Landkreis Lörrach, beidi im Regierungsbezirk Friburg (Bade-Wirdeberg), im Süde an d'Kantoon Sierez und Habse, im Südweschte an dr Kanton Milhüüsa-Nord und im Weschte an dr Kanton Wittene.

## Gmeinde bis März 2015

Die gröschte Gmeinde vum Kanton sin dr Hauptort Ìllzi mit ca. 15.000 un Sâise mit ca. 5.500 Inwohner. Beidi Gmeinde leije im Weschte vum Kanton un ghöre zue dr Milhüüsamer Agglomeration.

Insgsamt git's im Kanton 11 Gmeinde.

*Baldersche
*Banzene
*Battene
*Humburg
*Ìllzi
*Landâi
*Niffer
*Ottmersche
*Rüelse
*Sâise
*Schalampi
Kanton Lapoutroie

Dr Kanton **Lapoutroie** (öi *Pays Welche*, elsassisch *Schnierlàch*) isch bìs März 2015 e Kanton im frànzeesche Département Owerelsàss (Haut-Rhin) gsi. Er isch üs dr Kreisstàdt Lapoutroie (els. *Schnierlàch*) àls Höiptort un dr Gmeinde Fréland (els. *Ürbàch*), Labaroche (els. *Bàrosch*), Le Bonhomme (els. *Bonom*, dt. *Diedolshausen*) un Orbey (els. *Urwes*) zammegfiegt gsi.

Dr Kanton het zem Arrondissement Ribovilai (els. Ràppschwihr, frz. Ribeauvillé) ghert.

D'Ortschàfte vum Kanton sin àlli scho sit Johrhunderte frànzesischsprochi. Bim **[[Welche (Langue d'oil)|Welche]]** (dt. *Welsch*) oder *Vosgien*, wu vum Üssterbe bedroht isch, hàndelet s sich um e Dialakt vum Lorrain, ere galloromànische Sproch üs dr Grupp vun dr Langues d'oïl, wu u.&nbsp;a. ang mit em Wallonisch verwàndt isch.
Kanton Gebweiler

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Gàwiller** (amtl. *Guebwiller*, dt. *Gebweiler*) ìsch e Kànton ìm Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich.

## Gschichte

Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vun dr Inrichtung vun dr Départements als Teil vum domolige "Distrikt Colmer" gründet worde.

Mit dr Gründung von dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vum domolige Arrondissement Colmer nej zuegschnitte worde.

In dr ditsche Zit vun 1871 bis 1919 isch s'Gebit Teil vum domolige "Kreis Gebweiler" gsin, wo nit witter unterglideret gsin isch.

Mit dr Rückkehr zue Frankrich 1919 isch dr Kreis Geweiler no zum Arrondissement Guebwiller un dr Kanton wiiderhergstellt worre.

## Geographi

Dr Kanton hàt bis März 2015 im Norde an dr Kanton Minschter (Munster) im Arrondissement Colmer granzt, im Nordoschte an dr Kanton Rufach, im Südoschte und Süde an dr Kanton Sulz (Oberelsass) und im Weschte an dr Kanton Santamarì im Arrondissement Thann.

## Gmeinde
Im Kanton het s 18 Gmeinde.

### Gmeinde bis März 2015
Basler Erdbeben

S grooss **Ärdbeebe vo Basel** vo 1356 isch s schterkscht Ärdbeebe in Middeleuropa gsii, wo gschichtlich dokumentiert isch. Dr Middelpunkt vom Ärdbeebe isch unterem Dorf Riinach im Baselbiet gsi, a baar Kilometer südlich vo dr Schtadt Basel. Am Nomittag vom 18. Oktober isch dr erscht Schtoss bassiert und s het no meh Schtöss gä bis am Nomittag vom 19. Oktober, wo Schäde bis zunere Entfärnig vo fuffzig Kilometer gmacht hei. Hüser, Chille und Burge in dr Schtadt und dr Umgäbig si zum Deil schwer beschädigt worde. Füür si usbroche und hei nit chönne glöscht wärde, wil die meischte Lüt us dr Schtadt und de Dörfer uffs offnigi Land gflüchtet sii. Das hett aber au villi Läbe grettet. Me het iigschetzt dass in Basel 300 bis 1000 Lüt umcho sii. Dass es nit mee gsii sin, isch druuf zruggzfüere, ass d Hüüser denn in Liichtbauwiis, mäischtens us Holz mit Schtraudächer, baut gsii si.

Bis öppe 1370 si die meischte Schäde in dr Schtadt scho gflickt gsi.

## S Riinacher Dänkmol
Zur Erinnerig an s Ärdbeebe het mä z Riinach e Dänkmol in dr Form vomene chrumme Chrüz uffgschtellt.

## Wichtigi zerschtörti Gebäud
* S Dach vom Basler Münschter isch zsämme gheit und s Füür wo usbrochen isch, hett während acht Dag brennt und alles zerschtört.
* D Burge uff em Wartebärg bi Muttez sii zerschtört worde und nie wider richtig uffbaut worde.
* Dr Durm, d Nordwand und s Dach vo dr Arbogascht Chille z Muttez si zerschtört worde. Dr Konrad Münch-Löwenberg hett 1359 agfange si z repariere.
* S Dach vo dr Lütchille z Bärn—meh as siebzig Kilometer äwägg—isch iigschtürzt.
* D Burge bi Eptige, Ääsch (Münchsberg), Fränkedorf ( Alt-Schaueburg), Brattele (Madle), d Froburg bi Olte, und Waldegg si schwer beschädiget und uffgä worde.

## Quelle
Kanton Kaysersberg

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Kaiserschbarig** (frz. *Canton de Kaysersberg*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Ràppschwihr (Ribeauvillé) im Département Owerelsàss (Haut-Rhin) in dr Region Elsàss z Frànkrich gsi.

## Gschicht
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Inrichtung vun dr Départements àls Teil vum domolige "Distrikt Colmer" grindet worre.

Bi dr Grindung vun dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 sin no die frànzeesche Kantoon nej züegschnitte worre. Dr Kanton Kaiserschbarig isch Teil vum domolige Arrondissement Colmer worre.

In dr ditsche Zit vu 1871 bis 1919 hàt s keni Kantoon gewe un s Gebiet isch e Teil vum domolige "Kreis Rappoldsweiler" (dt. fir *Rappschwihr*) gsin.

Sitem 28.&nbsp;Jüni 1919 isch s Gebiet wider frànzeesch un dr Kanton Teil vum neje Arrondissement Ràppschwihr (Ribeauvillé).

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geogràphi
Dr Kanton hàt im Norde un Weschte àn dr Kanton Ràppschwihr (Ribeauvillé) granzt, im Sidoschte àn dr Kanton Colmer Nord im Arrondissement Colmer, im Side àn dr Kanton Winzene, ewefàlls im Arrondissement Colmer und im Weschte àn dr frànzeesischsprochig Kanton Lapoutroie (Schnierlàch).

## Gmeinde bis März 2015
Dr Kanton besteht üs zwelf Gmeinde. Di greescht Ortschaft isch mit fàscht 5000 Inwohner Ìngerse; dr Höiptort vum Kanton isch Kaiserschbarig.
Flagge Israels

D **Faane vo [[Israel]]** bestoot us eme blaue Davidstärn in dr Middi zwüsche zwäi woogrächte blaue Sträife uf wissem Grund. 
Si isch vom David Wolffsohn zum Aalass vom zionistische Wältkongräss 1897 z Baasel entworfe worde. Noch dr Gründig vom Staat Israel 1948 isch si zur Nazionalfaane worde.

## Broporzioone

S Hööchiverheltnis vo de Sträife, wo überenander aagordnet si, isch 3:5:16:5:3, d Gsamthööchi vo dr Faane isch also 32 Hööchiäihäite. Wil d Faane 44 Hööchiäihäite lang isch, het si e Siteverheltnis vo 32:44 = 8:11.  

## D Sümbolik

D Gstaltig vo dr Faane goot zrugg uf dr jüüdisch Gebätsschal Tallit; blau und wiss si d Farbe vo dr jüdische Ritualchläidig. Dr Wolffsohn het 1897 dr Entwurf erkläärt:

## Weblingg

## Fuessnote
Wappen Israels

S **Wappe vo [[Israel]]** zeigt a sibenärmigi Menorah, a Lampeschtänder, wie s im Tämpel vom Salomo eine gha het. Mä weiss nit wieso si sibeärmig isch, aber d Nummere Sibe chunnt in dr jüdische Kultur nit wenig vor. D Menorah isch in gschichtlige Ziite mänggisch abbildet worde, zum Bischbil of Münze vom Antigonus, em letzschte vo de Chaschmonäer König.

D Menorah isch umrahmt uf beide Siite vo Olivezwiig, und undedrah schtoht s Wort Israel uf Hebräisch.

Mä sött die siebenärmigi Menorah nit mit dr nünärmige *Chanukia* verwächsle, wo eigentlig nummen acht Ärm het, ein für jede Dag vo dr Wuche vo Chanukka, aber s het non än Arm, dr *Schamasch*, wo im allgemeine ä chlii andersch uusgseht, für d Cherze wo zum azünde bruucht wird.

## Quelle


## Lueg au
* Faane vo Israel
Kanton Markirch

Dr **Kanton Màrkìrisch** (frz. *Canton de Sainte-Marie-aux-Mines*) lit im frànzeesche Département Owerelsàss (Haut-Rhin). Kantonshöiptort isch di gliichnàmi Gmein. Di vier wittere Gmeine heisse Àltwihr (Aubure), Laweröi (Lièpvre), Rumbàch (Rombach-le-Franc) und Sànkriz (Sainte-Croix-aux-Mines). Dr Nàmensteil *Mines* in dr frànzeesche Ortsbezeichnunge spilt uf die dertige Mine un Gruewe àn. Dr Kanton isch identisch mit em *Geldtal* (frz. *Val d' Argent*). 

## Sproch
Dr Kanton isch gmischtsprochi romànisch (Lorrain) un Elsassisch. Dr Höiptort Màrkìrisch isch debi zweisprochi elsasserditsch/Vosgien, Àltwihr ditschsprochi, di iwrige Ortschàfte hàn mit em Vosgien degege urspringlisch e gàllo-romànisch Regionalsproch, wu e Unterdialäkt vum Lorrain isch.

## Gmeinde
Zum Kanton ghere 28 Gmeinde mit insgsamt  Iiwohner (Stand: ):
Eveline Widmer-Schlumpf

D **Eveline Widmer-Schlumpf** (* 16. März 1956 z Fältschbrg bi Chur) isch e Schwiizer Politikerin vo de Bürgerlich-Demokratische Partei. Sit em 1. Jänner 2008, damals no als Mitglid vo de SVP, isch si Mitglid vom Bundesrat. Im Johr 2012 isch si Bundespräsidentin vo de Schwiiz gsi. Am 28. Oktober 2015 het d Widmer-Schlumpf ihre Ruggtritt us em Bundesrot per Endi 2015 bekannt gää.

## Usbildig, Bruef un Privats
D Eveline Widmer-Schlumpf isch d Tochter vom Altbundesrat Leon Schlumpf. Si isch z Fältschbrg ufgwachse und wohnt au hüt dert. S Gymnasium het si z Chur bsuecht und im Johr 1976 d Prüefig für d Matura Typus B bstande. Si het dann a de Uni Züri Jus studiirt und mim Lizenziat abgschlosse. Sit 1983 het si s Bündner Awaltspatent, sit 1986 s Bündner Notariatspatent un im Johr 1990 het si a de Uni z Züri promovirt. Vo 1987 bis 1998 het d Eveline Widmer-Schlumpf als Rechtsawältin un Notarin gschaffet.
Ghürote isch si mit eme Bauingenieur un di beide hei drei Chind. Si isch Bürgeri vo Fältschbrg un Mönchaltorf.

## Politischs
Vo 1994 bis 1998 isch si z Graubünde im Grosse Rat gsi. Als erschti Frau isch si am 15. März 1998 zur Regierigsrätin z Graubünde gwählt worde. un het d Leitig vom Finanz- un Militärdepartement übernoh. I de Johr 2001 un 2005 isch si Regirigspräsidente vo Graubünde gsi.

Bi de Bundesratswahle 2007 isch si im zweite Wahlgang mit 125 Stimme bi erem absolute Mehr vo 122 Stimme zur Bundesrätin gwählt worde. De unterlegene Christoph Blocher het 115 Stimme übercho.
Ihri Wahl het en risige Striit bi de SVP usglöst. Scho vorher het d Fraktionsführig vo de SVP aakündt gha, dass es SVP-Mitglid, wo e allfälligi Wahl dät aanäh, us de Fraktion dät usgschlosse werde. D Eveline Widmer-Schlumpft het deswäge en Tag Bedenkziit bruucht, wo si überlegt het, ob si d Wahl wot aanäh. Am 13. Dezämber 2007 het si d Wahl aagnoh. 
Mit ihrer Wahl zur Bundesrötin sin ersachtmols drei Fraue gliichzitig i de Schwiizer Regirig un nach em Eugène Ruffy isch si s zwait Mitglid vom Bundesrot, wo scho de Vater isch im Bundesrot gsi.

D SVP het dann zerscht welle d Eveline Widmer-Schlumpf us de Partei ussschliesse. Weil des nach de Statute numme d Kantonalpartei het chönne mache un di sich gweigeret het, het de Zentralvorstand vo de SVP Schwiiz am 1. Juni 2008 di ganzi Bündner Kantonalsektion usgschlosse. D Kantonalsektion het sich dann zerscht in BPS umgnennt, spöter in BDP Graubünde.
Uf de 1. November 2010 het si vom Eidgenössische Juschtiz- und Polizeidepartement (EJPD) ins Eidgenössisch Finanzdepartement (EFD) gwächslet.

Am 9. Dezämber 2015 isch an iirem Blatz dr Waadtländer SVP-Maa Guy Parmelin in Bundesroot gweelt worde.

## Publikatione
* *Voraussetzungen der Konzession bei Radio und Fernsehen*, Dissertation Zürich 1990, Basel 1990, ISBN 3-7190-1157-7.

## Literatur
* Esther Girsberger: *Eveline Widmer-Schlumpf. Die Unbeirrbare.* Orell Füssli, Zürich 2011, ISBN 978-3-280-06124-4.
* 

## Weblink

* Publikatione vo dr Eveline Widmer-Schlumpf in dr Kantonsbibliothek Graubünden
* Eveline Widmer-Schlumpf uf admin.ch
* 
* ''Eveline Widmer-Schlumpf Schweizerin des Jahres 2008'' Artikel uf swissinfo.ch vom 11. Januar 2009

## Fuessnote
Haartrockner

Ä **Föhn** isch an elektrischen Apparat, wo bruucht wird, zum d Hoor nach dr Hoorwösch tröchne. Es Geblös isch in an isolierinds Ghüs iibaut und bloost warmi Luft uf d Hoor. Die Luft wird elektrisch uffgwärmt, wenn sie dur Schpirale vo Glüedröht gleitet wird. Me cha d Erwärmig vo dr Luft abschtelle, wenn d Hoor z fescht warm wärde, aber nonig troche sii. Z grossi Hitz schadet de Hoor.

Ä Föhn cha, wie au anderi elektrischi Gegeständ, in Vrbindig mit Wasser gföhrlichi bis tödlichi Stromschleeg verursache.

Dr Name Föhn für dr Apparat chunnt vom warme Föhn-Wind. Friener het dr Duden d Schrybwys «Fön» verlangt, syt 1996 aber nümme.

## Lueg au
Kanton Pfirt

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Pfìrt** (amtlich *Canton de Ferrette*) isch bìs März 2015 e Untergliderig vum Arrondissement Altchilche (Altkirch) im Département Oberelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsii. Dr Kanton isch im Süde vum Sundgau glege.

## Regionalsproch
Dr Kanton Pfìrt ghört zämme mit em Kanton Hìnige zum Verbreitigsgebit vum Hochalemannische un hebt sich demit vum übrige Elsass ab, wo die ditsch Regionalsproch zum Nideralemannische oder ganz im Norde au zum Rhifränkische zellt.

Es git denebe au zwei frankophoni Ortschafte mit Franc-Comtois als Regionalsproch.

## Gschicht
Dr Kanton isch am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Irichtig vu dr Départements als Teil vum domolige *Distrikt Altchilche (Altkirch)* gründet worre.

E Nejzueschnitt vu dr Grenze isch am 17. Februar 1800 im Zug vu dr Irichtig vu dr Arrondisments erfolgt. Dr Kanton isch im Arrondissement Altchilche zueteilt worre, wo ab 1857 Milhüse gheisse het.

In dr ditsche Zit vu 1871 bis 1919 sin d'Gmeinde vum Kanton Teil vum *Kreis Altchilche (Altkirch)* gsi, wo nit witter ideilt gsi isch.

Mit dr Rückkehr zue Frankrich isch dr Kanton sit em 28.&nbsp;Juni 1919 e Teil vum Arrondissement Altchilche, wo mit em ditsche Kreis identisch isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geografi
Dr Kanton het im Norde an d'Kantoon Hìrsìnge und Altchilche grenzt, im Nordoschte und Oschte an dr Kanton Hìnige im Arrondissement Milhüse und im Süde an d'Schwiz mit dr Kantoon Basel-Landschaft, Jura und Enklave vum Kanton Soledurn.

## Gmeinde

Dr Kanton isch üs drissig rächt chleine Gmeinde bstande, wu numme dr Hauptort Pfirt devu iber 1000 Iwohner het.

(*) In dam Ort wird Französisch gschwätzt.
Kanton Masmünster-Niederbruck

Dr **Kanton Masmünster-Niederbruck** (frz. *Canton de Masevaux-Niederbruck*) ìsch e Kànton ìm franzeesche Département Owerelsass (Haut-Rhin). 

Kantonshauptort (frz. *bureau centralisateur*) isch die gliichnammig Kreisstadt Màsmìnschter mit eme Rothüs üs em 19. Johrhundert un dr Gmeindkìrech Sankt-Martin üs em 18. Johrhundert. 

## Gmeinde

### Gmeinde bis März 2015
Iron Maiden

**Iron Maiden** isch e britischi Heavy-Metal-Band, wu anne 1975 vum Steve Harris grindet wore isch. Iron Maiden het in dr 80ger e großi Popularitet erreicht un isch eine vu dr bekannteschte Heavy Metal-Band gsi. S Album *"The Number of the Beast"* vu 1982 isch as Metal-Klassiker in d Gschicht yygange. D Band git s au hite no. S Album *"The Final Frontier"* isch anne 2010 uusechuu un isch s erfolgryycht Album vun ene.

## Albe

* 1980 Iron Maiden
* 1981 Killers
* 1982 The Number of the Beast
* 1983 Piece of Mind
* 1984 Powerslave
* 1985 Live after Death (Live)
* 1986 Somewhere in Time
* 1988 Seventh Son of a Seventh Son
* 1990 No Prayer for the Dying
* 1992 Fear of the Dark
* 1995 The X-Factor
* 1998 Virtual XI
* 2000 Brave new World
* 2003 Dance of Death
* 2006 A Matter of Live and Death
* 2010 The Final Frontier
* 2015 The Book of Souls
* 2021 Senjutsu

## Literatur
* Iron Maiden mit John McMurtrie: *Iron Maiden – On Board Flight 666 – Ein exklusiver Blick hinter die Kulissen*. Hannibal Verlag, Höfen 2012, ISBN 978-3-85445-374-1 (Originaluusgab: *On Board Flight 666*)
* Matthias Mader: *Burning Ambition – Das Iron Maiden Fanbuch.* I. P. Verlag Jeske & Mader, Berlin 2002, ISBN 3-931624-17-X.
* Mick Wall: *Run to the Hills – Die offizielle Biographie von Iron Maiden.* I. P. Verlag Jeske & Mader, Berlin 2005, ISBN 3-931624-29-3.

## Weblink

* Offizielle Website (englisch)
* 
*
Kanton Sulz (Oberelsass)

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Sulz (Owerelsass)** (amtl. *Canton de Soultz-Haut-Rhin* isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Gàwiller im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsii.

## Gschicht

Dr Kanton am 4.&nbsp;März 1790 im Zug vu dr Inrichtung vun dr Départements als Teil vum domolige "Distrikt Colmer" gründet worde. Mit dr Gründung vun dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton als Teil vum domolige Arrondissement Colmer nej zuegschnitte worde. In dr ditsche Zit von 1871 bis 1919 ischs Gebit e Teil vum domolige "Kreis Gebweiler" (Gàwiller) gsin, wo oberhalb vun dr Gmeindeweni kei witteri Undergliderung gha het. Bi dr Rückkehr zue Frankrich am 28.&nbsp;Juni 1919 isch dr Kreis Gebweiler territorial unveränderet zum Arrondissement Guebwiller worre un in die hittigi Kantoon, drunter au Sulz, underglideret.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geografi

Dr Kanton het im Norde an d'Kantoon Gàwiller und Rufach un im Oschte an dr Kanton Ànze grenzt, alli im eigene Arrondissement. Im Süde leijt er am Kanton Sànne sowie im Weschte an dr Kantoon Thann und Santamarì, alli im Arrondissement Thann.

## Gmeinde

Dr Kanton isch üs 11 Gmeinde bstande. In allene isch Elsasserditsch d'Regionalsproch.
Kanton Rappoltsweiler

Dr **Kanton Rappschwihr** (amtl. *Canton de Ribeauvillé*, welsch *Ribovilai*) isch bìs März 2015 e Kanton im franzeesche Département Owerelsass (Haut-Rhin). Dr Kanton ghört zum glichnamige Arrondissement Rappschwihr gsii.

## Geografi
Dr Kanton isch an dr Elsàsser Winstross glege un dr Hauptort Rappschwihr isch eini vu dr am meischte bsuechte Ortschafte. Er lit im Nordweschte vum Département Owerelsass am Oschthang vun dr Vogese.

## Gschicht
D'Gegend um Rappschwihr het im Mittelalter dr *Herre vu Rappoltstein* ghört, wo in dr Burg *Sankt Ulrich* gwohnt hän. *Hohrappoltstein* (frz. *Haut-Ribeaupierre*) und *Girsbàrig* sin zwei witteri, im 13. Johrhundert bauti Burge, wo awer hit nümme no Ruine sin.

D'Gegend isch nooch em Ussterwe vun dr Herre vu Rappoltstei in dr männliche Linie 1673 an Pfalz-Birkefeld, 1734 an Pfalz-Zweibrücke gfalle. Beidi Adelshüser sin mit em franzeesche Kenigshüs vu dr Bourbone verschwägert gsin.
Mit dr Grosse Revolution 1789 isch d'Gegend no unter direkti franzeesch Verwaltung kumme.

Mit dr Infüehrung vun dr Kantoon 1790 isch d'Gegend um Rappschwihr dr Kanton *Ribeauvillé* worde. In dr ditsche Zit vun 1871 - 1919 sin d'Kantoon no ufglöst un d'Gegend isch e Teil vum *Kreis Rappoltsweiler* gsin. Säller Kreis isch mit dr Rückgab an Frankrich 1919 no zum *[[Arrondissement Ribeauvillé]]* worde und mer het dert no au dr hittig Kanton Rappschwihr (Ribeauvillé) ingrichtet.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Gmeinde
Dr Kanton isch üs 10 selbständige Gmeinde bstande:
* Barge
* Geemer
* Hunewihr
* Ìllhìsre
* Ooschte
* Rappschwihr
* Rodere
* Rorschwihr
* Sampìlt
* Thannekìrich.
Kanton Rufach

Dr **[[Kanton (Frankreich)|Kanton]] Ruffàch** (amtl. *Canton de Rouffach*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum Arrondissement Gàwiller (Guebwiller) im Département Oberelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsii.

## Gschicht

Dr Kanton isch am 4.März 1790 im Zug vun dr Inrichtung vun dr Départements als Teil vum domolige „Distrikt Colmer“ gründet worre.

Mit dr Gründung vun dr Arrondissements am 17.&nbsp;Februar 1800 isch dr Kanton Teil vum domolige Arrondissement Colmer worre un e Nejzueschnitt vum Gebit erfolgt.

In dr ditsche Zit vun 1871 bis 1919 isch s'Gebit Teil vum domolige „Kreis Gebweiler“ worre, wo oberhalb vun dr Gmeindeweni nit witter underglideret gsin isch.

Mir dr Rückkehr zue Frankrich am 28.Juni 1919 isch no dr Kanton wiidererrichtet worre als Teil vum *Arrondissement Guebwiller*, wo mit em ditsche *Kreis Gebweiler* deckungsglich isch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Geografi
Dr Kanton het im Norde an dr Kanton Winzene im Arrondissement Colmer grenzt, im Oschte an dr Kanton Ànze, im Süde an dr Kanton Sulz (Owerelsass), im Südweschte an dr Kanton Gáwiller und im Nordweschte an dr Kanton Mìnschter im Arrondissement Colmer.

## Gmeinde

Dr Kanton isch üs 8 Gmeinde bstande:
Kanton Sankt Amarin

Dr **Kanton Santamarì** (amtl. *Canton de Saint-Amarin*) isch bìs März 2015 e Kanton im franzeesische Département Owerelsass (Haut-Rhin) un isch e Teil vum Arrondissement Thann gsii.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Gmeinde
Dr Kanton het 1999 guet 13.000 Inwohner gha, wo sich uf 15 Gmeinde verteilt hän.

(Inwohnerstand vu 1999)
Kanton Sierenz

Dr **Kanton Sierez** (amtl. *Canton de Sierentz*) isch bìs März 2015 e Kanton in dr franzeesche Region Elsass im Département Oberelsass (Haut-Rhin) un Arrondissenent Milhüse (Mulhouse) gsii.

## Geografi
Dr Kanton isch in dr Owerrhinewene un im öschtliche Sundgau glege. D'Oschtgrenze het dr Rhin bildet. 

## Sproch
Dr Kanton zellt zuemindischt teilwiis zum ursprüngliche hochalemannische Sprochgebiet im Elsass, wie üs dr elsàssische Ortsnamme (z. B. *Hàlfranzchìlech* fier *Helfrantzkirch*, *Chems* fier *Kembs*) ersichtlich isch.

## Gmeinde
Dr Kanton Sierez isch üs 21 politische Gmeinde bstande, 18 devu sin in dr *Verwaltungsgmeinschaft Sierezer Land* (frz. *Communauté de Communes du Pays de Sierentz*) zämmegschlosse.

## Weblink
* Communauté de Communes du Pays de Sierentz (franzeesch)
* Internetuftritt vum Sierezer Land (franzeesch un ditsch)
Kanton Thann

Dr **Kanton Thann** (amtl. *Canton de Thann*) isch bìs März 2015 e Untergliderung vum glichnammige Arrondissement im franzeesche Département Owerelsass (Haut-Rhin) gsii.

Anno 1999 isch d'Inwohnerzahl knapp unter 20.000 Lit gläge. Regionalsproch im Kanton isch Elsässerditsch.

Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wore.

## Gmeinde
Kanton Winzenheim

Dr **Kanton Wìnzne** (amtl. *Canton de Wintzenheim*) ìsch e Kànton ìm franzeesche Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass.

Dr Kanton lit südweschtlich vun Colmer am Ingang vum elsässische Minschertal. Regionalsproch isch Elsàsserditsch.

D Gegend isch e usgwiseni Winregion.

## Gmeinde

### Gmeine bis März 2015
Corina Casanova

D **Corina Casanova** (* 4. Januar 1956 in Ilanz GR) isch vo 2008 bis 2015 Bundeskanzlerin vo de Schwiizerische Eidgenosseschaft gsii.

Bis zum 31. Dezämber 2007 isch si Vizekanzlerin gsi. Als Vizekanzlerin het d Corina Casanova d Bundeskanzlerin Annemarie Huber-Hotz unterschtützt. Sie isch innerhalb vo de Bundeskanzlej zueschtändig gsi für d Abteilig Bundesrat, wo d Sektione Bundesratsgschäft, Rächt, Zentrali Sprachdienscht und Amtlichi Veröffentlichunge behandelt werde.

Am 29.&nbsp;Juni 2015 het d Bundeskanzlei bekannt gää, dass d Corina Casanova bi de Neuwahlen am 9.&nbsp;Dezember 2015 nüt für e dritti Amtszit kandidiert.

D Bundeskanzlej mit öppe 250 Mitarbeitende isch d Stabschtell vo de Regierig – vom Bundesrat – und bsunders vom Bundespräsident.

## Läbeslauf
D Corina Casanova isch i de Bündner Dörfer Tarasp und Ruschein uufgwachse, wo si au i d Primarschuel gange isch. Si hät a de Kantonsschuel z Chur 1977 d Matura (Typus B) abschglosse. Schpöter hät sie Rächtswüsseschafte a de Universität vo Friiburg schtudiert. 1982 hät si mit em Lizentiat abschglosse und zwei Jahr schpöter hät si s Awaltspatänt vom Kanton Graubünde überchoo.

Vom 1984 bis 1986 hät si zwei Joor i de Awahltskanklej vom früenerige Bundesgrichtspräsident Giusep Nay gschaffe. Ab em 1986 bis 1990 isch si d Deligierti vom Internationale Komitee vom Rote Chrüz in Südafrika, Angola, Nicaragua und El Salvador gsi.

D Corina Casanova isch Mitgliid vo de Chrischtlichdemokratische Volkspartej (CVP) und chann sächs Schprache: Rätoromanisch (Sursilvan und Vallader), Dütsch, Französisch, Italienisch, Änglisch und Schpanisch.

Brueflichi Tätigkeite:
* 1984–1986: Fürschprächerin im Awaltsbüro vom ehemalige Bundesgrichtspräsident Giusep Nay
* 1986–1990: Delegierti für s'Rote Krüz i de Republik Südafrika, in Angola, Nicaragua und El Salvador
* 1992–1996: Informationsbeuuftrejti vo de Parlamäntsdienscht vom Bund
* 1996–1999: Mitarbet im Schtab vom Vorsteher vom Eidgenössische Departemänt für uuswärtigi Aglägeheite (EDA)
* 1999–2002: persönlichi Mitarbeiterin vom sinnerziitige Bundesrat Joseph Deiss
* April 2002: Ernännig zue dr schtellverträtende Generalsekretärin vom EDA
* 27. April 2005: Wahl zue dr'Vizekanzlerin, Amtsatritt am 1. Auguscht 2005
* 12. Dezember 2007: Wahl zue dr'Bundeskanzlerin, Amtsatritt am 1. Januar 2008

## Weblink

* Vizekanzlerin Corina Casanova
Kanton Wittenheim

Dr **Kanton Wittene** (amt. *Canton de Wittenheim*) isch e Kànton ìm franzeesche Département Owerelsass (Haut-Rhin). Dr Kanton ghört gröschteteils zue dr Agglomeration vu Milhüse un bildet dr Nordweschte vu sällere. 

Regionalsproch isch Elsässerditsch.

## Gmeinde
Dr dichtbesidlet Kanton bsteht üs niin Gmeinde:

### Gmeinde bis 2014
Breinigerberg

**Breinigerberg** isch e Ort em dütsche Bundesland Nordrhy-Weschtfahle (NRW) u liit 17 Kilometer weschtli vo Aachen.

Es isch e Schtadtteil vo Stolberg un esch berüemt för d Galmeiflora vo Schlangenberg. De höggschti Punkt vum Ort isch de Schlangenberg un isch .

D Ort Breinig un Vicht grenze a de Breinigerberg.

Breinigerberg het 971 Iwohner.

Z Breinigerberg rädt ma Hochdytsch und Stolberjer Platt.

## Ekschterni Syte

* Breinigerberg
* Breinigerberg + Breinig

## Fuessnote
Kanton Mülhausen-Süd

Dr **Kanton Milhüüsa-Sud** isch bìs März 2015 e Teil vum franzeesche Arrondissement Milhüüsa im Département Owerelsass (Haut-Rhin) gsi. Er het näbenem Süde vum Hauptort Milhüüsa folgedi Gmeinde, wo alli au zue dr Agglomeration vu Milhüüsa ghöre, umfasst:

 
Ursprünglichi Regionalsproch isch iberall Elsàsserditsch, wo awer ufgrund vum Zuezug us Innerfrankrich in dr städtische Agglomeration nit so verbreitet isch.