open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karyai

**Karyai** ( „Nussbömm“) isch en antiks Dorf gsii im Grenzpiet vo Lakonie und Arkadie. D Laag isch nöd bikannt, irgedwo i de Umgebig vom hüttige Ort Karyai bi Analipsis oder Arachova.

Karyai isch ursprünglich en arkadische Ort gsii hett zo de Zitt vo de Peloponnesische Chrieg zo Sparta ghört. Noch de Niderlaag vo Sparta i de Schlacht vo Leuktra ane 371 v. Chr. isch Karyai zo de arkadische Stadt Tegea choo. I de röömische Chaiserzitt isches wider zo Sparta choo.

Z Karyai isch e wichtige Tempel vo de Artemis gstande, mitere Statue vo de Artemis Karyatis, wo verusse gstanden isch. Jedes Joor hend spartanischi Tänzerinne, wo Karyatide gnennt wore sind, e traditionelle iihaimische Tanz zo Eere vo de Göttin gfiiret. Noch de Saag söll de messenischi Fraihaitsheld Aristomenes die Tänzerinne entfüert und gege tüürs Geld wider fraigloo haa. S Artemishailigtum isch velicht identisch mit de Temeplruine, wo nordöstlich vo Arachove uusgrabe woren isch.

## Quelle
* Thukydides: *Peloponnesische Chrieg* 5.55.3
* Xenophon: *Hellenika* 6.5.25; 7.1.28
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.10.7; 4.16,9f.; 8.45.1

## Noowiis


## Literatur
* 
* Isabella Solima: *Heiligtümer der Artemis auf der Peloponnes*; Verlag Archäologie und Geschichte, Heidelberg (2011). ISBN 978-3-935289-35-1. S. 171-173.
Pero (Tochter des Neleus)

D **Pero** () isch i de griechische Mythologi d Töchter vom Neleus und vo de Chloris gsii.

D Pero isch as jungi Frau starch umworbe gsii, dromm hett de Neleus e bsundrige Bruutpriis verlangt, nemmli d Veeherde vom Iphiklos. De Woorseger Melampus hett för siin Brüeder Bias die Herde anegschafft. D Aazaal vo de Chind us dere Verbindig werd verschide aaggee.

## Literatuur
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Pero*, S. 422.
Mantiklos

De **Mantiklos** () isch e messenische Woorseger gsii usem Gschlecht vo de Iamide. Sini Historizität isch nöd erwise.

Nochem Pausanias isch de Mantiklos de Soo vom Woorseger Theoklos, wo de messenischi Fraihaitsheld Aristomenes biroote hett. Noch de endgültige Niderlaag vo de Messenier hett de Mantiklos zäme mitem Gorgos, em Soo vom Aristomenes, d Messenier uf Sizilie gfüert. Nochdem die sich z Messana niderloo hend, söll de Mantiklos usserhalb vo de Stadt s Hailigtum vom Herakles Mantiklos gstiftet haa.

Do d Aagoobe bim Pausanias zom Tail widersprüchlich sind, isch di zittlichi Iironnig unsicher, do de Zweet Messenischi Chrieg im 7. Joorhundert v. Chr. gendet hett, de Anaxilas vo Rhegion aber chorz noch 500 v. Chr. glebt hett.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 4.23.10; 26.3

## Literatur
Amyklai

**Amyklai** ( *f.Pl.*) isch en Ort und Hailigtum im Antike Lakonie gsii. De Ort isch archäologisch noogwise und litt ufem Hügel Agia Kyriaki, östlich vom Fluss Eurotas, öppe fööf Kilometer süüdlich vom antike Sparta. De hüttig Ort Amikles isch erst i de Noizitt nochem antike Ort binamst wore.

## Mythos
Nochem griechische Mythos isch Amyklai vom Amyklas gründet wore. De Apollon hett sich do in Hyakinthos verliebt, e Soo vom Amyklas. Bim Diskuswörffe isch de Hyakinthos töödlich vom Diskus vom Apollon troffe wore. Zu sinene Eere isch denn z Amyklai s Fest vo de Hyakinthia gfiiret wore. Im Schiffkatalog vom Homer werd Amyklai as e Stadt uufglistet, wo em Menelaos ghört hett.

## Gschicht
Amyklai isch ahand vo archäologische Fund scho i de mykenische Zitt bisidlet gsii.

Noch de Saag söll de König Teleklos vo Sparta Amyklai eroberet haa, da wäär, sofern die Uusaag historisch gwertet were taar, im uusgeende 9. Joordhundert v. Chr. gsii. I de historische Zitt isch Amyklai aini vo de fööf spartanische *obai* gsii mit aigne Ephore und s isch vor alem s wichtigste Hailigtum vo de Spartaner gsii, wo jedes Joor d Hyakinthie gfiiret wore sind. Wäred dem Fest hend d Spartaner kai Chrieg gfüert. S Hailigtum vo Amyklai isch bis zo de Christianisierig bsuecht wore.

## s Hailigtum
S Hailigtum vo Amyklai isch e Hain gsii, ooni Sakralbaute. Im Mittelpunkt isch de "Thron vom Apollon" gstande, e Komplex us Kultbilder und Statue wo um 530 v. Chr. errichtet woren isch. De isch vom Pausanias, wo im zwaite Joorhundert n. Chr. Amyklai bsuecht ghaa hett, gnoier bischribe wore. Dezue hett o s Grab vom Hyakinthos ghört mitemene Altoor.

## Literatur
*
Pherai

**Pharai**,  **Phara**, **Pherai** und  **Phere** isch den Name vo verschidnige antike griechische Ortschafte gsii. Die verschidnige Forme vom Name sind bidingt dör de Tielekt und dör Tatsach, as Ortsnäme im Altgriechische mengisch im Plural und im Singular bruucht wore sind. Die ionischi Form isch Φηραί, Phērai *Pl.* und Φηρή, Phērē *Sg.*, i de anderne Tielekt (achäisch, böotisch, dorisch) luutet s: Φαραί, Phārai *Pl.* und Φαρά, Phārā *Sg.*

* *[[Phara (Achaia)|Phara]]*, *Pharai*: e Stadt z Achaia.
* *[[Pharai (Boiotien)|Pharai]]*: e Dorf z Boiotie
* *[[Pharai (Lakonien)|Pharai]]*, *Pharis*: e Stadt z Lakonie
* *[[Pharai (Messenien)|Pharai]]*, *Pherai*: e Stadt z Messenie am Fluss Nedon.
* *[[Pherai (Thessalien)|Pherai]]*: e Stadt z Thessalie am Boibesee.
* *Pherai*, *Phere*: e Stadt, wo bim Homer gnennt werd, woll identisch mitem messenische Pharai, s werd aber o z Arkadie gsuecht.
Pharis

**Pharis** oder **Pharai** () isch en antike Ort z Lakonie gsii. Er werd bim hüttige Vaphio gsuecht, wo e mykenisches Zentrum gstanden isch, öppe zee Kilometer süüdlich vom antike Sparta und zwee Kilometer östlich vom Hailigtum Amyklai ewegg, em Ostuufer vom Eurotas.

Im Schiffkatalog vom Homer werd Pharis as e Stadt uufglistet, wo em Menelaos ghört hett. De Ephoros hett gschribe, as Pharis noch de Iiwanderig vo de Dorer und de Heraklide de Ort vom spartanische Schatzhuus gsii sai, wa im Widerspruch zo de Aagoob stoot, as de spartanischi König Teleklos Pharai underworffe hebi. Die Aagoobe sind aber ali nöd bsunders historisch. Da gelt o för de nächtlichi Öberfall vom messenische Fraihaitsheld Aristomenes wäred de Messenische Chrieg. Im zwaite Joorhundert n. Chr. isch Pharai numeno e Ruine gsii.

## Literatur
*
Neleus (Sohn des Poseidon)

De **Neleus** () isch i de griechische Mythologii de König vo Pylos gsii und de Stammvatter vo de Neleide.

De Neleus isch de Soo vom Poseidon und vo de Tyro und de Zwilling vom Pelias. Sini Frau isch d Chloris und si hend drizee Chind ghaa: de Periklymenos isch de de ältist und de Nestor de jüngsti Soo, di andere haisset: Tauros, Asterios, Pylaon, Deimachos, Eurybios, Epilaos, Phrasios, Eurymenes, Euagoras. De Name vo de Töchter isch Pero.

D Tyro, d Muetter vom Neleus isch d Töchter vom Salmoneus, em König vo Pisa. Si hett sich in Flussgott Enipeus verliebt und isch immer am Flussufer glege. De Poseidon hett si gsie und d Gstaalt vom Enipeus agnoo und mit de Tyro Sex ghaa. Wo si schwanger woren isch, isch si vo de Stüüfmuetter Sidero plooget wore. D Tyro hett denn Zwilling uf d Welt broocht, de Neleus und de Pelias. D Tyro hett de Kretheus ghüroote, de König vo Iolkos, wo di beede Buebe uufgwachse sind. De Aristoteles hett aber gschribe, as d Büebli ufeme Böötli uusgsetzt wore saied und as Rosshirte die uufzoge hebid. Aineweeg, well de Pelias hett wöle nochem Tood vom Kretheus elai z Iolkos regiere, hett er de Neleus vertribe.

De Neleus isch zom Aphareus uf d Peloponnes choo und hett vo dem e Chüstestraiffe öberchoo. Er hett sin Palast z Pylos ghaa und siis Riich isch im Norde, noch de Aagoobe vo de Ilias, bis an Fluss Alpheios ggange. De Neleus hett sich gwaigeret de Herakles z entsüüne, wo de de Iphitos umbroocht ghaa hett, well er mit dem sin Vatter Eurytos guet bifründet gsii isch. De Herakles hett dromm müese e Joor lang i Frauechlaider bi de lydische Königi Omphale tiene. Uus Raach för die Schmaach het er denn de Neleus aagriffe und all sini Söö sind i dem Champf umchoo, ussert de jungi Nestor, wo doozmool z Gerenia gsii isch. De isch denn nochem Tood vom Neleus König vo Pylos wore.

De Neleus hett witter z Pylos regiert und isch im Alter uf Korinth, woner annere Chrangget gstorben isch. Siis Grab dai isch ghaim bhalte wore und nöd emole em Nestor isches zaigt wore.

## Noowiis


## Literatuur
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Neleus*, S. 358f.
Periklymenos (Sohn des Neleus)

De **Periklymenos** () isch i de griechische Mythologi de ältist Soo vom Neleus und vo de Chloris. Er isch ann vo de Argonaute gsii. Er isch vom Herakles töödt woore. Sii Soo isch de Penthilos. 

Wo de Herakles d Neleide aagriffe hett, hend d Götter Partai ergriiffe. Uf de Sitte vom Neleus und sinene Söö hett de Hades gchämpft und uf de Stitte vom Herakles d Athene. De Periklymenos hett d Goob ghaa sich z verwandle und im Champf gege de Herakles hett er sich zerscht ine Schlange, denn in e Loi und drufabe in e Biili verwandlet. Im Schluss isch er as Adler i d Luft gfloge und den vomene Pfill vom Herakles töödt wore.

## Literatuur
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Periklymenos*, S. 421.
Pisa (Griechenland)

**Pisa** oder **Pisatis**  () isch de Name vonere Landschaft i de nordwestliche Peloponnes. Mengisch werd o gsait, as Pisa e Stadt gsii sai, wa aber scho i de Antiki umstritte gsii isch.

D Landschaft Pisa litt am undere Alpheios um Olympia ume. I de Früezitt und Saage no en aignigs Königriich isch d Pisatis früe vo Elis eroberet woore. D Uusdeenig vom Piet isch nöd aidüttig.

## Mythos
Pisa söll vom Pisos gründet wore sii. De bikanntist mythischi König vo Pisa isch de Oinomaos. E möglicherwiis historische König vo Pisa isch de Pantaleon gsii.

## Literatur
Pisa (Begriffsklärung)

**Pisa** isch de Name vo:

; Geografii
* Pisa, en italienischi Stadt
* Pisa Griecheland, en antiki griechischi Landschaft uf de Peloponnes
* Pisa (Fluss), Nebefluss vom Narew z Pole
* Provinz Pisa, eine italienische Provinz

; Persoone
* Albert vo Pisa (um 1200–1240), italienische Franziskaner
* Bona vo Pisa (um 1156–1207/1208), italienischi Mystikeri
* Giulio Pisa (1936–1976), italienische Geoloog
* Hubaldus us Pisa (noch 1252), erzbischöfliche Notar
* Karl Pisa (1924–2015), österriichische Autor und Politiker
* Petrus vo Pisa, Grammatiker
* Rainer vo Pisa (um 1100–1160), Hailige
* Rustichello da Pisa (13.&nbsp;Jh.), italienische Autor

; Anderi
* Pisa (Schiff), e Passagierschiff
* Pisa Calcio, en italienische Fuessballverain

; Abchörzige
**PISA** as Abchörzig maint:
* Personal-Informationssystem der Armee, d Datebank vo allne Schwiizer Armeeangehörige
* PISA (Fernseesendig), Fernsehsendige, ARD und SF
* PISA-Datebank (Protein Interfaces, Surfaces and Assemblies) vom European Bioinformatics Institute
* PISA-Studie *(Programme for International Student Assessment)*, Schuelstudien vo de OECD
* Proximal Isovelocity Surface Area, e medizinische Sachbigriff

**PiSA** as Abchörzig maint:

* PiSA (Pilion Summer Academy), e Kreativ- und Tanzakademi z Griecheland
* PiSA sales, e dütschi Software GmbH
Leukippos (Sohn des Oinomaos)

De **Leukippos** () isch i de griechische Mythologi e Vereerer vo Daphne.

De Leukippos isch de Soo vom pisatische König Oinomaos. Er hett sich i d Nymphe Daphne verliebt. Die hett aber kai Auge ghaa för Mane und lieber im Wald mit Fründine gjagt. Er hett sich dromm sini Hoor lo wachse loo und Frauechlaider aaglait und denn zäme mit de Daphne und im Wald gjagt. De Apollon, wo ebefalls i d Daphne verliebt gsii isch, hett a de Jägerine iiggee, si sölid doch e Baad im Fluss Ladon nee. De Leukippos hett sich aber nöd wöle uuszüche. Wo d Jägerine mit Gwalt blutt uuszoge hend, hend si gsie, as er e Maa isch und een töödt.
ihren Speeren. 

## Quellen
* Parthenios 15.
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 8202.

## Literatur
* 
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Leukippos*, S. 317.
Leukippos (Sohn des Perieres)

De **Leukippos** (, „Schümmel“) isch i de griechische Mythologi e König vo Messenie, er isch de Vatter vo de Leukippide.

De Leukippos isch de Soo vom Perieres und vo de Gorgophone. Sini Frau isch d Philodike und sini Töchtere sind di baide Leukippide Hilaeira und Phoibe, wo vo de Dioskure entfüert wore sind. Di dritti d Töchter isch d Arsinoë, wo noch de messenische Saag e Gliebti vom Apollon und d Muetter vom Asklepios isch.

Nochem Pausanias söll de Leukippos di lakonischi Stadt Leuktron gründet haa.

## Literatur
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Leukippos*, S. 317.
Gorgophone (Tochter des Perseus)

D **Gorgophone** ( „Gorgotööteri“) isch i de griechische Mythologi e Töchter vom Perseus und vo de Andromeda. De Name hett si, well ere Vatter d Gorgone töödt hett.

D Gorgophone hett de messenischi König Perieres ghüroote und isch d Muetter vom Aphareus und vom Leukippos. Nochem Tood vom Perieres hett si de Oibalos  ghüroote, de König vo Sparta und dör de d Muetter vo de Arene, em Ikarios und em Tyndareos wore. Mengisch gelt de Perieres as de Vatter vo allne.

Si hett z Argos e Graab ghaa, ganz i de Nööchi wo s de abgschlagni Chopf vo de Medusa verscharret woren isch. 

## Literatur
* 
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Gorgophone*, S. 202.

## Noowiis
Oichalia (Frau des Melaneus)

D **Oichalia** () isch i de griechische Mythologi d Frau vom Melaneus und d Muetter vom Eurytos. Noch ere söll de messenischi Ort Oichalia binamst wore sii.

## Quelle
* Pausanias 4.2.2, 4.3.10
Perieres (Sohn des Aiolos)

De **Perieres** () isch i de griechische Mythologi e König vo Messenie.

De Perieres isch de Soo vom Aiolos und vo de Enarete. Sini Frau isch d Gorgophone, e Töchter vom Perseus. Sini Söö sind de Aphareus, de Leukippos, de Boros und de Pisos. Nochem Tood vom Perieres hett d Gorgophone de Oibalos ghüroote, de König vo Sparta. Mengisch werd de Perieres genealogisch is spartanische Königshuus iibaut, deno isch er de Soo vom Kynortas und de Vatter vom Oibalos und Tyndareos.

De Perieres isch König vo Messenie gsii und sini Königstadt isch Andania gsii. Zom Perieres isch de Bogeschütz Melaneus choo, e Soo vom Apollon und de hett vom Perieres s Land um de Karnasischi Hain öberchoo und de Landstrich noch sinnere Frau Oichalia binamst.

## Quelle
* Apollodor: *Bibliotheke* 1.50; 1.87; 2.49; 3.117; 3.123.
* Hesiod: *Eoie*, 10.27.
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 2.21.7; 3.1.7; 3.11.11; 3.26.4; 4.2.2; 4.2.4; 4.3.7; 5.17.9; 6.22.2.

## Literatuur
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Perieres*, S. 421.
Aphareus (Sohn des Perieres)

De **Aphareus** () isch i de griechischen Mythologie e König vo Messenie

De Aphareus isch de Soo vom Perieres und vo de Gorgophone. Er hett sini Halbschwöster Arene ghüroote, e Töchter vo de Gorgophone und em spartanische König Oibalos. Sini Chind sind d Zwilling Idas und Lynkeus, en andere Soo isch de Peisos. De Aphareus hett e noji Stadt gründet und die noch sinnere Frau Arene gnennt.

Wo de Neleus zom Perieres choo isch, well er vo sim Brüeder Pelias vertribe woren isch, do hettem de Aphareus e Chüstestraiffe ggee, well er mitem verwandt gsii isch. O de Lykos isch zom Aphareus choo und de isch vo sim Brüeder Aigeus us Athen vertribe wore. De Lykos hett z Andania d Myste grainigt und de Aphareus und d Arene und dene sini Chind i d Mysterie vo de Groosse Göttine iigwiicht. Und wo de Tyndareos vo sim Halbbrüeder Hippokoon us Sparta vertribe woren isch, hett de Aphareus de ono bi sich uufgnoo. S Graab vom Aphareus isch z Sparta zaiget wore.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 4.2.4-7.

## Literatur
* 
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Aphareus*, S. 57f.
Arene (Frau des Aphareus)

D **Arene** () isch i de griechische Mythologi d Frau vom messenische König Aphareus.

D Arene isch e Töchter vom spartanische König Oibalos und vo de Gorgophone. Si hett ere Halbbrüeder Aphareus ghüroote und isch d Muetter vo de Zwilling Idas und Lynkeus und vom Peisos. De Aphareus hett e noji Stadt gründet und die noch sinnere Frau Arene binamst.

D Arene isch zeme mit ere siim Maa Aphareus vom Lykos i d Mysterie vo de Grosse Göttinne z Andania iigwiicht wore. 

Mengisch haisst d Frau vom Aphareus Laokoosa (Λαοκόωσα) oder Polydora (Πολυδώρα)

## Noowiis


## Literatur
* 
*
Leukippos

**Leukippos** (, „Schümmel“) isch de Name vo:

* Leukipp, e griechische Philosoph usem 5. Jh. v. Chr.

;i de griechische Mythologi:

* Leukippos, e Name vom Sunegott Helios

* Leukippos (Soo vom Perieres), e König vo Messenie und de Vatter vo de Leukippiden
* Leukippos (Soo vom Thurimachos), e König vo Sikyon
* Leukippos (Sohn vom Naxos), e König vo de Karer
* Leukippos (Soo vom Lampros), er isch as Maitli uf d Welt choo und denn in e Bueb verwandlet wore
* Leukippos (Soo vom Oinomaos), e Vereerer vo de Daphne

* Leukippos (Magnesia), de Gründer vo Magnesia am Mäander
* Leukippos (Metapont), de Gründer vo Metapont
* Leukippos (Soo vom Makareus), gründet uf Rhodos e Koloni
* Leukippos (Soo vom Herakles)
* Leukippos (Sohn vom Eurypylos)
* Leukippos (Maa vo de Graia)
* Leukippos (Lykie), Soo vom Xanthios
* Leukippos (Soo vom Polykrithos)
Leukippos (Sohn des Lampros)

De **Leukippos** () isch i de griechische Mythologi de Name vomene Maitli, wo i de Pubertäät zomene Bueb woren isch.

De Leukippos isch s Chind vom Lampros und vo de Galateia gsii. Wo sini Muetter schwanger woren isch, hett de Lampros gmaint, si söll s Chind nume tööte, wenns ka Bueb wurd. Si hett aber e Maitli uf d Welt broocht und da em Lampros verhaimlicht und s Maitli Leukippos gnennt und em Buebechlaider aaglait. Wo da Maitli i d Pubertät choo isch, hett d Galateia zo de Leto bettet und die hett den s Maitli ine Bueb verwandlet.

Die Saag isch mit dem Fest Ekdysia (Ἐκδύσια "Uuszüche") verbunde, wo z Phaistos uf de Insle Kreta gfiiret woren isch. Debii hend sich voreme Hochzig d Brutt nebe s Holzbild vom Leukippos glait. De Festname düütet druf hii, as a dem Fest Chlaider tuuscht wore sind, Anzelhaite aber sind nöd bikannt.

## Quelle
* Antoninus Liberalis: ''Metamorphose" 17.

## Literatur
* 
*
Neleiden

D **Neleide** (, *Neleidai*) sind i de griechische Mythologii d Noofaare vom König Neleus gsii. De älteri Zwiig stammt vom Periklymenos ab und hend e zittlang as König öber Athen regiert und zodem no die ionische Stedt z Chliiasie a de Chüste vo de Ägäis gründt. De jüngeri Zwig stammt vom Nestor ab. Meriri historischi Gschlecht vo Athen hend sich as Noofare vo de Neleide bitrachtet.

## Söö vom Neleus
De Neleus hett mit de Chloris zwölf Söö und ai Töchter ghaa. Ali Söö, mit Uusnam vom Nestor, wo de jüngst gsii isch, sind vom Herakles töödt wore. Nume vom Periklymenos, em ältiste, und vom Nestor, em jüngste sind Noofaare bikannt. De Homer kennt nebet dene zwee no de Chromios und d Töchter Pero.

D Näme vo de Söö sind bim Apollodor die: Periklymoenos, Nestor, Tauros, Asterios, Pylaon, Deimachos, Eurybios, Epilaos, Phrasios, Eurymenes, Euagoras und Alastor. De Chromios werd nöd gnennt.

## Noofaare vom Nestor
De Nestor het sibe Söö ghaa und zwoo Töchtere. D Neme vo de Söö sind: Thrasymedes, Antilochos, Aretos, Echephron, Perseus, Peisistratos und Stratios, d Töchtere haisset Polykaste und Peisidike. De ältist Soo isch de Antilochos, wo zäme mit sim Vatter und sim Brüeder Thrasymedes in Troianische Chrieg zogen isch. Nochem Chrieg isch er hail uf Pylos zruggchoo, de Antilochos aber isch im Chrieg umchoo. Wer vo de Söö vom Nestor König vo Pylos woren isch, isch nöd bikannt.

## Noofaare vom Periklymenos
Wo d Heraklide i d Peloponnes iigfalle sind, sind d Neleide uf Athen ggange und de Melanthos, de Soo vom Andropompos, Soo vom Penthilos, Soo vom Boros, Soo vom Periklymenos isch König vo Athen wore.. Nochem Tood vom Melanthos isch de Kodros isch de letscht König vo Athen gsii. Siim ältiste Soo Medon söll de ersti Archon vo Athen gsii sii und er isch de Stammvatter vo de Medontide. Di andere Söö vom Kodros sind mit Koloniste öber d Ägäis gfaare und hend a de Chüste vo Chliiasie die ionische Stedt gründet. De Neileos hett mit sim Soo Aipytos noch de Saag Milet kolonisiert und Priene, de Kyaretos oder Kydrelos d Stadt Myus, de Androklos Ephesos und d Insle Samos, de Damasichthon und Promethos Kolophon, de Andropompos und de Andraimon Lebedos, de Damasos und de Naoklos Teos un de Knops Erythrai. D Sage sind nume aadütet und tailwiis echli widersprüchlich. En andere Kolonist vo Teos isch de Apoikos gsii, ebefalls e Neleid.

## Historischi Gschlechter vo Athen
Verschidnigi athenischi Gschlechter hend sich grüemt, Noofare vo de Neleide zsii, so d Phraside, wo bhoptet hend, de Phrasis, Soo vom Neleus, sai ere Stammvatter.

D Alkmaionide hend de as ere mythischi Stammvatter de Alkmaion aaglueget, e Soo vom Sillos und Enkel vom Thrasymedes und d Paionide hett as mythische Stammvatter de Paion aggee, wo e Soo vom Antilochos gsii sai. D Peisistradide e dritts athenisches Gschlecht het as Stammvatter de Peisistratos aglueget, de jüngsti Soo vom Nestor. 

## Noowiis
Steven Seagal

De **Steven Frederic Seagal** (, *Stiwen Frederik Sigal*; * 10. April 1952 z Lansing, Michigan) isch en US-amerikanische Schauspiiler. Denäbe isch er au Produzänt, Regisseur, Musiker, Polizist und Kampfsportler. Syt 2016 isch er Staatsbürger vo Russland und vo Serbie. Bekannt worden isch de Seagal vor allem dur syne Rolle i verschidne Martial-Arts-Film. Er isch Träger vom 7. Dan im Aikidō (Aikikai Honbu Dōjō) und Aikidō-Shihan.

## Karriere
### Filmografie

### Diskografie
* *Songs From The Crystal Cave* – NonSolo Blue’s (8345100712) 2004
* *Mojo priest.* Hypertension Music, Hamburg 2007

## Weblingg

* 

## Fuessnoote
Friedrich Eser

Dr **Friedrich Eser** – mit-em ganza Nama hot’r *Anton Friedrich Xaver Eser* ghoißa – (* 14. Februar 1798 em oberschwäbischa Hürbel – heitzodag an Ortsdoil vo Guadazäll-Hirbl –, † 13. Juni 1873 z Stuegert), ischt a deitscher Nadur- ond Kunschtforscher sowia Autor vo Sachlitradur gwäa.  

## Aus seim Leaba
Dr Friedrich Eser kommt am 14. Februar 1798 als Soh vom Obervogt ond Renda-Amtmann Judas Thaddäus Eser z Hürbel em domoliga Oberamt Biberach uff d Welt. Noch-em Bsuach vo dr Volksschuel en seim Geburtsort ond-em Bsuech vo de Gymnasia z Kempte im Allgai ond z Rautweil fangt’r 1815 an dr Universideet Diibenga Medizin-Studium oo, merkt abr bald, dass des et s Richdige fir-en ischt. Drom wechslet’r zom Bereich Rechtswissaschaft ond Kameralischdig, wo-nr viir Johr späder mit Erfolg abschliaßt. Sei erschda Stell fendet’r 1819 als Akduar beim Oberamtsgericht Urach. Deet schliaßt’r Freinschaft mit-em Dichter Wilhelm Waiblinger. Am 12. Sebdember 1822 fihrt dr Eser d Friederike geborene Fetzer zom Traualtar.

1840 wuud dr Eser Assessor bei dr Finanzkammer en Ulm. Späder wuud’r zom Finanzrat ond schliaßlich sogar zom Obrfinanzrat beferdret. 1841 grendet’r mit a baar Ulmer Honorazioora da *Verein für Kunst und Altertum in Ulm und Oberschwaben*, wo sich mit äller Kraft fir dui dringend erforderlicha Renoviirong vom Ulmer Minschder eisetzt. Bei sellem Vorei hot’r bis zo seira Vorsetzong noch Stuegert em Johr 1850 da Vorsitz inne. En dr Residenzstadt wuud’r Mitgliid beim *Verein für vaterländische Naturkunde in Württemberg* ond beim Vorwaldongsrat vom *Museum vaterländischer Altertümer*. Sei graußa Sammlong vo Vorsteinerong machet da Eser en ganz Deitschland bekannt. En dr Zeitschrift, wo dr erschdgenannde Vorei rausgibt, erscheinet em Lauf dr Zeit an Haufa naturkundliche Uffsätz vom Eser. 

Am 13. Juni 1873 schliaßt der grauße Kunschtfreind ond viilseidich begabde Nadurforscher en seira Stuegerter Wohnong d Auga fir emmer. 75 Johr alt ischt’r worra. Sei ledschda Ruah fendet’r uff-em Pragfriidhof z Stuegert.

## Ehronga
* Ehramitgliid beim Wirdabergischa Aldertumsvorei
* Drei Arda vo Fossilia send noch-em Eser benannt worra: *Potamogeton Eseri*, *Unio Eser* ond *Amohicon Eseri*.

## A kloina Auswahl vom Eser seine Werk
* *Aus meinem Leben*
* *Zwei Monate in Italien. Reiseerinnerungen eines Kunstfreundes*

## Quella
* Helmut Engisch: *Kunstsinniger Finanzrat*, an Ardikl en dr Stuegerter Zeidong, Ausgab fir da Kreis Beblenga, Wochaendbeilag vom 3. Dezember 2016, S. W 23
* Lueg d Weblink

## Weblink
* Ibr da Friedrich Eser em Oberschwaba-Portal.de
L’Abergement-Clémenciat

**L’Abergement-Clémenciat** ìsch a frànzeesche Gmein ìm Département Ain ìn dr Region Auvergne-Rhône-Alpes.

## Geogràfi
L’Abergement-Clémenciat leit àm Fluss Chalaronne ìn dr Bresse, rund 50 Kilometer nerdlich vu Lyon. D Nochbergmein sìn Illiat, Saint-Étienne-sur-Chalaronne, Dompierre-sur-Chalaronne, Baneins, Châtillon-sur-Chalaronne un Sulignat.

## Gschìcht
D Gmein isch ànne 1857 dur d Füsion vu dr Gmeine L’Abergement un Clémenciat entstànda. L’Abergement ìsch zem erschte Mol gnennt worda ìm Johr 1304 àls *Albergamentum in Dombis*, Clémenciat ìm Johr 957 àls *in agro Clemensiacense, in ipsa villa*.

Ìm Ort hàt s d Vieux Bourg üs em 14. Jh., s Château du Vieux Bourg vu 1700 un a neogotischa Kìrch us em 19. Jh.

## Bevelkerungsentwicklung

## Weblink

## Füaßnota
Lykos (Sohn des Pandion)

De **Lykos** ( „Wolf“) isch i de griechische Mythologi de Brüeder vom athenische König Aigeus und gelt as de Eponym vom chliiasiatische Volch vo de Lykier.

De Lykos isch de Soo vom Pandion und vo de Pylia. De Pandion isch de König vo Athen gsii, isch aber vom Metion vertribe wore. De Lykos und sini drei Brüedere, de Aigeus, de Nisos und de Pallas hend spööter vo Megara uus Athen zruggeroberet und s Land under sich uuftailt. Well de Aigeus hett wöle elai regiere, hett de de Lykos und die andere Brüedere vertribe.

De Lykos isch uf Messenie gfloche, woner vom Aphareus uufgnoo woren isch. Dai hett er z Andania d Myste grainigt und de Aphareus, dem sini Frau Arene zäme mit de Chind i d Mysterie vo de Grosse Göttine iigwiicht. Da isch imene Aichewald gschie, wo sitt den de Name „Lykoswald“ (agr. Λύκου δρυμόν, *Lykou drymon*) haisst.

Nochere andere Version isch er uf Lykie gfloche zom Sarpedon und vonem söll s Volch vo de Lykier binamst wore sii.

## Quelle
* Apollodor: *Bibliotheke* 3.206.
* Herodot: *Historie* 1.173; 7.92.
* Strabon, *Geographike* 392; 573; 667.
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 1.19.3, 4.1.4, 6-9; 4.2.6; 4.19.4; 4.20.4; 10.12.11.

## Literatur
* 
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Lykos*, S. 323.
Andania

**Andania** () isch i de griechische Mythologi di ersti Königstadt vo Messenie gsii. Si isch o för di historischi Zitt bizügt, isch aber no i de Antiki verloo woore. Si werd bim hüttige Dorf Konstantini () vermuetet. Andania werd hüüffig as Ort vo de Mysterie gnennt, wo im Karnasischen Hain abghalte wore sind.

## Laag
D Laag vo Andania cha nöd aidüttig bistimmt were. Nochem Livius (36.31.7) isch Andania e chliini Stadt (*parvum oppidum*) zwösched de Stadt Messene und em arkadische Megalopolis, wo sich ane 191 v.&nbsp;Chr. de T. Quinctius Flamininus und de achäischi Feldherr Diophanes troffe hend.

Am gnoiste sind d Aagoobe bim Pausanias, wo im zweete Joorhundert n. Chr. do vorbii choo isch und numeno Ruine gfunde hett. Denoo isch Andania acht Stadie linggs vom Karnasische Hain glege, a de Strooss vo Messene uf Megalopolis. Do de Hain ganz sicher bi de Quelle Divari bim Dorf Polichni glegen isch, büütet sich för Andania s Dorf Konstantini aa, wo ufemene Hügel glegen sich und anderthalb Kilomeeter nordwestlich vo Polichni litt, wa a de Entfernig vo acht Stadie entsprecht. Z Konstantini sind d Reste vonere antike Stadtmuur gfunde wore, wo i die klassischi und hellenistischi Zitt datiert were chönnt. Früenner isch Andania vo de Forschig bi Hellenikó gsuecht wore.

D Aagoobe bim Strabon sind zimmli uugnau. Er schribt, as Andania z Arkadie ligi und de jüngeri Name vo Oichalia vom Eurytos sai. 

## Gschicht
### Mythischi Gschicht
Nochem Pausanias isch Andania vom Polykaon und vo de Messene gründet wore und d Königstadt gsii, bis de Aphareus d Königstadt uf Arene verlait hett. Eng verbunde mit de mythische Gschicht vo Andania isch die vom Karnasische Hain, wo nochem Pausanias mitem messenische Oichalia gliichgsetzt were mue.

### Historischi Gschicht
Im Zweete Messenischen Kriege isch Andania e Zentrum vom messenische Widerstand gege Sparta gsii und vo do söll de saagehafti messenischi Held Aristomenes und anderi Widerstandschämpfer herchoo. Wo die sich uf d Bergfesti Eira (Hira) zruggzoge hend, söll Andania uufgee wore sii. Noch de Bifraijig vo Messenie ane 370 v. Chr. hebdi d Messenier nöd wöle, as Andania wider uufbaut weri.

217 v. Chr. hett de spartanischi König Lykurgos Andania erfolgloos aaggriffe, und 191 v. Chr. hend sich z Andania de T. Q. Flamininus und Diophanes troffe. De Pausanias, wo im 2. Jahrhundert de Oort ufgsuecht hett, hett numeno Ruine gsie.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 4.1.2,  3.7, 14.7, 17.10, 26.6, 27.1, 27.3, 33.6 (u.ö.)
* Polybios 5.92.6
* Titus Livius: *Ab urbe condita* 36.31.17
* Strabon 8.3.6, 8.3.25, 8.4.5; 10.1.10
* Stephanos von Byzanz *sub:* Ἀνδανία

## Literatur
* Gerd Sachs: *Die Siedlungsgeschichte der Messenier*. Hamburg 2006. ISBN 3-8300-2396-0.
* 

## Fuessnote
Leukippiden

D **Leukippide** (, *Leukippides*) sind i de griechische Mythologi zwoo Schwöstere, wo vo de Dioskure graubt wore sind. Si haisset Hilaeira (Ἱλάειρα) und Phoibe (Φοίβη „Helli“).

## Mythos
D Leukippide sind d Töchtere vom Leukippos. Di beede Dioskure hend si entfüert und denn ghüroote. De Soo vo de de Hilaeira und em Kastor isch de Anaxis oder Anagon, und de Soo vo de Phoibe und em Polydeukes isch de Mnasinos oder Mnesileos. Nochere Version vo de Saag, sind d Leukippide mit de Apharetide Idas und Lynkeus verlobt gsii, und drom sais zom Champf zwösched de Dioskure und de Apharetide choo.

## Kult
D Leukippide sind z Sparta as Göttine vereert wore, miteme aigne Tempel und aigne Priesterinne, wo entweder selber Leukippide oder Poloi (πώλοι, *pṓloi* „Füli“) gnennt wore sind. Inschriftlich isch e Priester vo de Leukippide und de Tyndaridai, da isch en andere Name vo de Dioskure, bizügt. Uufälig isch as d Dioskure z Thebe *Leukṑ pōlṓ* (λευκὼ πωλώ, Dual: „die baide wiisse Füli“) und z Elis Leukippoi („Schümmel“) gnennt wore sind.

## Noowiis


## Literatuur
* 
*
Idas (Sohn des Aphareus)

De **Idas** () isch i de griechische Mythologie ann vo de Argonaute gsii und er hett o a de Kalydonische Jagd tailgnoo. Er isch e König vo Messenie gsii. I de Saage werd de Idas as zimmli striitsüchtig bischribe.

De Idas isch de Soo vom Aphareus und vo de Arene und de Zwilling vom Lynkeus. Beed sind Apharetide gnennt wore. Alternatiiv werd o de Poseidon as sii Vatter gnennt. Nochem Tood vom Aphareus isch er de König vo Messenie wore und noch siim Tood hett de Nestor siis Riich öbernoo, well kai männlichi Noofaare ume gsii sind.

De Idas hett sich i d Marpessa verliebt, e Töchter vom Flussgott Euenos, und hett die miteme Wage, wo vo Flügelross zoge wore isch, entfüert. De Wage isch e Gschengg vom Poseidon gsii. De Apollon, wo ebefalls i d Marpessa verliebt gsii isch, hett sich em in Weeg gstellt und di beede hend afange mitenend striite. De Champf isch ase heftig wore, ass de Zeus di beede Striitheen vonenand trennt hett und bistume hett, as d Marpessa wääle söli. D Marpessa hett denn de Idas gwäält, well si gförcht hett, as de Apollon, wo eebig jung bliibi, si verlösi, wenn si aalt und runzlig weeri.. S Chind vom Idas und vo de Marpessa isch d Kleopatra gsii.

De Idas und de Lynkeus hend zeme mit de Dioskure z Arkadie Veech graubt ghaa, sind denn aber bi de Vertailig vo de Büüti anenand i d Hoore groote. De Kastor, an vo de Dioskure, hett sich innere hoole Aiche ufem Gebirg Taygetos versteggt ghaa, aber de Idas, wo dör Bomstemm döre hett chöne luege, hett de entdeckt und mitem Speer töödt. Nochdem de Polydeukes, dr zweit Dioskur, de Lynkeus töödt hett, sind de und de Idas am Graab vom Aphareus inene förchderliche Champf choo. De Zeus hett denn de Idas mitem Strool erschlage. Nochere andere Version isch de Striit uusbroche, well d Dioskure d Leukippide graubt ghaa hebet.

## Quelle
* Pindar: *Nemeischi Ode* 10.60-72
* Apollodor: *Bibliotheke* 3.134-137 

## Literatur
* 
* 
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Idas und Lynkeus*, S. 261f.

## Noowiis
Koblenz AG

**Choblez** (amtlich *Koblenz*) isch e Ywonergmeind im Kanton Aargau.

## Name
Dr Ortsname, wo im Standarddütsche *Koblenz* gschribe wird, isch i dr Mundart *Choblez*.

## Geografy
Choblez lyt uf dr Südsyte vom Hochrhy, dört wo d Aare vo dr lingge Syte in Rhy ymündet. Dr Name chunnt vom römische *[apud] Confluentes*, und das het im Latyn bedütet «Bi de Flüss wo zämmefliesse», grad wie bi dr grosse dütsche Stadt Koblenz a dr Mündig vo der Mosel i Rhy.

E chly wyter oben isch im Rhy de Mittleri Lauffe mid Bänk vo Chalchschtei im Flussbett, wo für d Schiff gfärlech sind.

D Gmeind het e Flechi vo 409 Hektare. Iry Nochberort sind: Waldshuet-Düenge und Küssaberg ännet em Rhy im Badische, Riete im Oschte, Chlingnau im Süde und Lüggere im Südweschte.

## Gschicht
Me het z Choblez a zwei Stelle Spuure vo römische Gebäud gfunde. S einte isch es Hofguet gsy und s andere e chlyne Wachdurm vo dr römische Rhygränze. Dä Durm isch berüemt, wil me vo im d Inschriftedafele gfunde het, wo seit, ass er im Joor 371 baut worde-n isch und wo sogar au sy Namen agit: «summa rapida» hend d Römer dem Platz gseit, ebe wil dört noch irer Meinig im Rhy der «oberschti Lauffe» chunt. Seddegi Dürm hend d Römer a dr Gränze gäge d Germane ganz vili baut, aber nume bi dene vo Etzge und vo Choblez het me d Schriftdafele gfunde. Vo dene Dürm us hend d Legionäär oder iri Hilfssoldate müesse ufbasse, ob d Alemanne wider einisch übere Rhy welled cho so wie dozmol, wo si ane 354 durs Land vo de Helvezier zoge sind und vil kabut gmacht hend, sogar d Hauptstadt Avangsch.

Choblez chunt zum erschte Mol im Joor 1010 als *Confluentia* in ere Urkund vor. Sid em 1415ni het s Dorf zu dr eidgenössische Grafschaft Bade ghört, und sid 1803 isch s im Kanton Aargau.

## Vercheer
Bis im 19. Joorhundert sind d Schiff für e Transport bi Choblez s wichtigschte Vercheersmiddel gsi.

Den isch d Ysebaane cho. Über die alti Ysebaanbrügg uf Waldshuet uf em Rhy vo 1859, e schöni früeni Brügg us Ysefachwärch, fahre no hüt d Züüg uf Waldshuet. Vom Baanhof vo Choblez git’s e Baanlinie em Rhy no in Kanton Züri uf Winterthur und d Schwiizer Hochrhybaan über Schtei uf Basel, und denn no d Baan im Aaretal über Chlingnau uf Turgi.

Näbe dr Ysebaanbrügg schtoht z Choblez d Strossebrügg uf Waldshuet übere Rhy us em Joor 1932 mit ere Zollstazioon.

## Infrastruktur
Über Choblez goot e Hochspannigsleitig, wo vo de beide Chraftwärch i der Beznau und vom Chraftwärch Chlingnau chunt, uf Düenge zu der grosse Schaltstazion im Unterwärch vom Rhynisch-Westfälische Elektrizitätswärch (RWE). Die Linie isch wichtig füre Stromustuusch zwüsche der Schwiiz und Dütschland.

## Literatur
* 

## Weblink

* Website vo der Gmeind Choblez

## Fuessnoote
Kaukon

De **Kaukon**  () isch i de griechische Mythologie de Stammvatter vo de Kaukone, e Volch i de nordwestliche Peloponnes, bsundrigs z Triphylie, wo i de Stadt Lepreon siis Graab zaigt woren isch.

Noch de messenische Öberliferig isch de Kaukon vo Eleusis uf Messenie choo und hett d Mysterie vo de Groosse Göttine mitbroocht und d Messene, d Frau vom Polykaon, as Ersti i de Kult iigfüert. Er gelt do as Soo vom Kelainos und Enkel vom Phlyous, we e Soo vo de Erdgöttin Gaia gsii isch. Dör de Stammbomm isch e Verbindig mit Phlya, e Kultort vo de Demeter mit ghaime Intiationsritual i de Nööchi vo Athen gschaffe wore. Noch anderne und ältere Genealogie isch de Kaukon de Soo vom Poseidon oder vom arkadische Eponym Arkas. 

Noch de Schlacht vo Leuktra ane 371 v. Chr. söll de Kaukon em thebanische Feldherr Epameinondas im Tromm erschune sii und em uusterbliche Ruem verhaisse haa, wen er a de vertribne Messenier di alti Haimat zrugggebi. De Epiteles aber, en argivische Feldherr, wo a de Gründig vo de Stadt Messene bitailigt gsii isch, hett de Kaukon im Tromm druf hiigwise, wo d Satzige vo de Mysterie vo de Grosse Göttine vergabe ligid, demit er de Kult wider iifüeri.

## Noowiis


## Literatur
*
Gorgos (Sohn des Aristomenes)

De **Gorgos** () isch de Soo vom messenische Fraihaitsheld Aristomenes. Wo sii Vatter vo kretische Bogeschütze gfange woren isch, isch de vonnere junge Frau bifrait wore und us Dank hett si de achtzeejöörig Soo Gorgos as Maa öberchoo.

Nochem Fall vo de messenische Bergfesti Eira isch de Gorgos zeme mitem Woorseger Mantiklos zom Aafüerer vo de messenische Uuswanderer wore. Er hett vorgschlage d Insle Zakynthos z erobere, de Mantiklos aber hett wöle uf Sardinie goo. Im End sind si uf Sizilie uusgwanderet.

## Quellen
* Pausanias 4.19.6; 4.21.2, 12; 4.23.2–9

## Literatur
*
Mix et Remix

**Mix & Remix**, burgerli **Philippe Becquelin** (* 6. April 1958 z Saint-Maurice VS; † 19. Dezämber 2016), isch e Schwyzer Cartoonischt un Illuschtrator gsii. Är het zum aktuälle Zytgschääne e Huffe Karikature zaichnet, unter anderem fir *[[L’Hebdo]]*. Är het au bim Weschtschwyzer TV-Magazin *[[Infrarouge]]* gschafft.

## Lääbe
Dr Philippe Becquelin het scho as Chind mit em Zaichne aagfange, sy sy Vater isch e begaischteret Lääser vu Comic gsii. Är isch uf s Gimnasium vu Saint-Maurice gange, het d Schuel aber ai Johr vor dr Matura abbroche. Sech Monet isch ert uf d Chunschthochschuel z Sittu gangen un het anne 1984 e Diplom vu dr Molerei an dr Kantonale Chunschthochschuel z Lausanne gmacht. Wel er syni Bilder zäme mit syre Frau gmoolt het, wun er im nämlige Johr chänneglehrt ghaa het, hän si s Pseudonym *Mix & Remix* gwehlt. Wun er d Molerei ufgee het het, het er dää Chinschtername wyter gfiert.

Dr Becquelin het mit em Frédéric Pajak aagfange zämeschaffe, go d Wuchnzytig *L’Eternité* z illuschtriere. Die isch rund sech Monet lang uusechu. Dr Yyfluss dur dr Pajak, wu in ihm dr ainzig Weschtschwyzer Zaichner gsää het, wu ne Sproch heeb («le seul dessinateur romand à avoir un langage»), het en zum satirische Zaichne broocht. Dr Becquelin het fir d Wuchezytig *L’Hebdo* vou 1992 bis 1998 dr Cartoon *Histoires mécaniques* gstaltet, voreb er aagfange het zaichnerisch uf s Zytgschääne yyzgoh.

Noch ere Zyt as Lagerischt in eme Plüschware-Importgschäft un in ere T-Shirt-Druckerei het er vu 1991 bis 2001 uf em Uhredurm vu dr Lausanner Notre-Dame-Kathedrale gschafft – är het all Naacht, zwische 22 un 2 Uhr, d Uhrzyt in allne vier Himmelsrichtige uusgrieft. Die Tradition, wu s syter anne 1405 git, goht uf dr Brandwach zrugg: *«C’est le guet, il a sonné dix!» – «S isch dr Naachtwäächter, s het zehni gschlaa!»*

Speter het er vum Zaichne chenne lääbe. Anne 1995 het er e Ferderpryys vum Kanton Walli iberchuu un het syt 1998 e ganzi Syte vu dr Zytig *L’Hebdo* verwantwortet. Syt 2013 het er au fir Sunntigsuusgab vu *[[Le Matin (Schweiz)|Le Matin]]* zaichnet. Anderi Engaschmänt het er unter andrem fir d Dageszytig *[[Le Courrier]]* un di italienisch Wuchezytig *Internazionale* ghaa.

Mix & Remix het anne 2016 an Pankreaschräbs gstorbe. Sy Familie het sy Dod am Morge vum 20. Dezämber mit aim vu syne Cartoon bekannt gmacht («Si hän no drei Monet z lääbe.» – «Drei Monet?!… des isch lang!»).

## Wärch (Uuswahl)
* *Mekano.* Edition Moderne, Zürich 1995, ISBN 3-907010-88-4.
* *Institutions politiques suisses*, dytsch: *Schweiz in Sicht.* Lehrmittelverlag, Zürich 2006, ISBN 3-03713-182-9.
* *Économie suisse*, dytsch: *Auf und ab.* Lehrmittelverlag, Zürich 2010, ISBN 978-3-03713-401-6.
* *Géographie de la Suisse*, dytsch: *Stadt Land Schweiz.* Lehrmittelverlag, Zürich 2013, ISBN 978-3-03713-669-0.
* *Swiss Democracy in a Nutshell.* Bergli, Basel 2014, ISBN 978-3-905252-65-1.

## Weblink
* 
*  Offiziälli Websyte

## Fueßnote
Pamisos

**Pamisos** () isch de Name vo:

* Pamisos (Messenie), e Fluss z Messenie
* Pamisos (Mani), mengisch o Chliine Pamisos gnennt, hütt Milia; e Flüssli i de Mani
* Pamisos (Thessalie), e Nebefluss vom Pinios z Thessalie
* Pamisos (Flussgott), de Flussgott vom messenischen Fluss Pamisos
Pamisos (Flussgott)

De **Pamisos** () isch i de griechische Mythologi de Gott vom messenische Fluss Pamisos.

Nochem Pausanias hett de König Sybotas festglait, as die messenische König jedes Joor em Pamisos opfere müend. Zodem hend chliini Chind a de Quelle vom Pamisos Hailig gfunde.

Siis Hailigtum a de Quelle bi Agios Floros isch i de 1930er Joore vom schwedische Archäoloog Natan Valmin uusgrabe wore. Inschrifte, wo do gfunde wore sind, bizüüget, as de Pamisos kultisch vereert woren isch. E Relief usem 2. Joorhundert v. Chr. stellt de Pamisos as e Stier dar.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 4.3.10; 4.31.4

## Literatur
* 
* 
* Natan Valmin: *The Swedish Messenia Expedition*, Lund 1938, S. 417-421.
Pamisos (Messenien)

De **Pámisos** (; früenner (slawisch) Πιρνάτζα, *Pirnátza*) isch de Hoptfluss vo Messenie und ghört zo de wasserriichste Flüss uf de Peloponnes. Sini perennierende Quelle liget bi Agios Floros a de Häng vom Taygetos. Do isch i de 1930er Joore vom schwedische Archäolog Natan Valmin en antiks Hailigtum vom Flussgott Pamisos uusgrabe wore.

Vo de Quelle bi Agios Floros flüüsst de Pamisos geg Weste und ninnt noch guet sechs Kilomeeter de Mavrozumenos uuf, wo vom Noorde herrchuntt. Mengisch werd de Mavrozumenos Pamisos gnennt. Er flüüst denn geg Süüde und mündet noch 17 Kilomeeter in Messenische Golf.

## Antiki Quelle
* Strabon: *Geographike* 8.4.6
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 4.3.10; 31.4; 34.1-4.

## Literatur
* 
*
Pamisos (Mani)

De **Pamisos** oder **Chliine Pamisos** () isch de antiki Name vom Flüssli Milia, wo süüdlich vo Leuktron uf de Halbinsle Mani in Messenische Golf mündet. Er hett i de Antiki zittewiis d Grenze zwösched Lakonie und Messenie bildet.

## Quelle
* Strabon: *Geographike* 8.4.6
Lykomiden

D **Lykomide** (, *Lykomidai*) sind i de Antiki e Priestergschlecht vo Athen gsii.

D Lykomide hend e Hailigtum z Phlya ghaa, wo öppe zwölf Kilometer vo Athen ewegg glegen isch. Dai hend si ghaimi Initiationsritual zu Eere vo de "Groosse Göttin" döregfüert. Die dörstid weleweeg äänlich gsii sii, wie Mysterie vo Eleusis. 

D Hymne för d Demeter, wo d Lykomide gsunge hend, stammt vom Mousaios. D Hymne för de Eros söled aber de Orpheus dichtet haa.

E bikannte Aaghöörige vo de Lykomide isch möglicherwiis de Themistokles gsii. De hett, nochdem d Perser s Hailigtum z Phlya zerstört hend, mit siim aigne Geld da wider uufbaue loo. Weniger bikannt isch de Methapos, wo z Thebe und z Andania Mysteriekutl ernoieret hett.

## Noowiis


## Literatur
*
Phlya

**Phlya** () isch en antike Ort i de Attika gsii, guet zwölf Kilometer nordöstlich vo Athen. D Ruine vom Ort liged bi de hüttige Stadt Chalandri.

Phlya isch e wichtige Kultort gsii, und do isch nebet anderne Hailigtümer da vo de "Groosse Göttin" gstande, wo nochem Pausanias d Erdgöttin Gaia sai. S athenische Priestergschlecht vo de Lykomide hett do ghaimi Initiationsriite döregfüert. Wo da Hailigtum vo de Perser zerstört woren isch, hett de Themistokles Geld gspendet, demit de Tempel wider uufbaut werd.

De Eponym vo Phlya isch de Phlyos gsii, e Soo vo de Gaia. Er isch de Vatter vom Kelainos und de Grossvatter vom Kaukon gsii, wo d Mysterie vo de Groosse Göttinne uf Messenie broocht ha söll.

Phlya isch d Haimet vom Dichter Euripides

## Noowiis


## Literatur
* 
* Fritz Graf: *Lesser Mysteries - not less mysterious*; i: Michael B. Cosmopoulos (Hsg.): *Greek Mysteries: The Archaeology of Ancient Greek Secret Cults*; Routledge 2003. ISBN 0-0415-24673-6. S. 246.
Marpessa

D **Marpessa** ( „Graubti“) isch i de griechische Mythologi s anzige Chind vom ätolische Flussgott Euenos.

Nochdem de Idas d Marpessa miteme Wage, wo vo gflüglete Ross zogen woren isch, entfüert hett und de Euenos si dromm nöt hett chöne iihole, hett de sich in Fluss Lykormas gstürzt, wo sitt den de Name Euenos trait hett.

De Apollon, wo i d Marpessa verliebt gsii isch, hett em Idas d Marpessa graubt. De hett sich gweert und im Champf hett er em Apollon sii Pfiilboge eweggrisse. De Zeus hett den di beede trennt und a de Marpessa d Waal loo, wele vo dene beede si wöli. Si hett sich för de sterblichi Idas entschide, well si gförcht hett, as de eebig jungi Apollon si verlösi, wenn si aalt und runzlig weri. De Idas und d Marpessa hend nume ai Töchter ghaa, nämmli d Kleopatra, wo mitem zwaite Name Alkyone ghaiise hett. Die hett de Meleagros ghüroote.

## Noowiis


## Literatur
* 
* Edward Tripp: *Reclams Lexikon der Antike* Philipp Reclam jun. Stuttgart (1991), 5. Uuflaag. Lemma: *Marpessa*, S. 327.
Messene

**Messene** (, *Messēnē*; , *Messānā*) isch en antiki Stadt gsii, wo ane 369 v. Chr. gründet woren isch und denn d Hoptstadt vo Messenie woren isch. Di antiki Stadt isch guet erforscht und ono zimmli guet erhalte. Si litt bim hüttige Dorf Mavromati.

## Laag
Messene litt am Abhang vo de Berge Ithome und Eua und isch vo Natuur uus guet gschützt. D Akropolis isch uf de Ithome glege, vo wos e gueti Fernsicht öber di Messenischi Ebni gitt.

## Gschicht
Bim Berg Ithome hets scho i de archaische Zitt e Sidlig ggee, wo no Ithome ghaisse hett. Do hend sich o d Messenier bim Heloteuufstand gege Sparta verschanzt. Noch de Schlacht vo Leuktra ane 371 v.&nbsp;Chr. isch Messenie vo Sparta trennt wore und de Epameinondas hett zäme mitem Epiteles e Stadt gründet. Die hett zerst no Ithome ghaisse. I dere Stadt sind di vertribne Messenier noi agsidlet wore, aber o anderi Sidler hend sich do niderloo. S Piet vom Stadtstaat hett em Aafang nume e Tail vo Messenie umfasst.

## Archäologii
D Stadtmuur vo Messene isch zimmli guet erhalte und messt im Umfang nüü Kilomeeter. S Zentrum vo de Stadt bildet d Asklepieion, wo süüdlich vo de Agora gstanden isch. Denebet hetts no anderi Temple ggee und e Gymnasion.

## Noowiis


## Literatur
* Petros G. Themelis: *Das antike Messene*. Athen, TAP 2003. ISBN 960-214-206-5.
* Silke Müth: *Eigene Wege: Topographie und Stadtplan von Messene in spätklassisch-hellenistischer Zeit*. Rahden/Westf. 2007 (Internationale Archäologie, Bd. 99). 
* Eva Maria Lang, Waltraud Sperlich: *Messene: die erträumte Metropole*. Kalamata, Lyso 2005. ISBN 960-630-274-1. 
* Claus Reinholdt: Das Brunnenhaus der Arsinoë in Messene. Nutzarchitektur, Repräsentationsbaukunst und Hydrotechnologie im Rahmen hellenistisch-römischer Wasserversorgung. Wien 2009. ISBN 978-3-85161-024-6
Peisidike (Tochter des Nestor)

D **Peisidike** () isch i de griechische Mythologi di älteri Töchter vom Nestor und vo de Anaxibia.

## Quelle
* Apollodor: *Bibliotheke* 1.9.9

## Literatur
*
Anaxibia (Tochter des Kratieus)

D **Anaxibia** () isch i de griechische Mythologi d Frau vom Nestor, wie de Apollodor i de *Bibliotheke* schribt. Bim Homer degege isch d Eurydike, d Töchter vom Klymenos, em Nestor sini Frau.

D Anaxabia isch d Töchter vom Kratieus. Si und de Nestor hend zwoo Töchtere und sibe Söö. D Maitli haisset Peisidike und Polykaste, d Buebe haisset Antilochos, Thrasymedes, Perseus, Stratios, Aretos, Echephron, und Peisistratos.

## Quelle
* Apollodor: *Bibliotheke* 1.94 https://web.archive.org/web/20161124031542/http://www.gottwein.de/Grie/apollod/apollod10901.php#Apollod.1,9,9

## Literatur
* 
*
Polykaste (Tochter des Nestor)

D **Polykaste** () isch i de griechische Mythologi e Töchter vom Nestor.

D Polykaste isch di jüngsti Töchter vom Nestor und vo de Eurydike oder Anaxibia. Wo de Telemachos uf de Suech noch sim Vatter Odysseus in Palast vom Nestor chunnt, hett si de badet. Spööter tüend si hüroote und si hend e Soo, de Perseptolis.

## Noowiis


## Literatur
* 
*
Eurydike (Tochter des Klymenos)

D **Eurydike** ()  isch i de griechische Mythologi d Frau vom Nestor. I de *Bibliotheke* vom Apollodor degege isch d Anaxibia, d Töchter vom Kratieus, em Nestor sini Frau. 

D Eurydike isch di ältisti Töchter vom Klymenos. D Chind vonere sind noch de Odyssee: d Polykaste, de Antilochos, de Echephron, de Stratios, de Perseus, de Aretos, de Thrasymedes und de Peisistratos.

## Quelle
* Homer: *Odyssee* 3.452.

## Literatur
*
Sillos (Sohn des Thrasymedes)

De **Sillos** () isch i de griechische Mythologi de Soo vom Thrasymedes und de Enkel vom Nestor. Er isch de Vatter vom Alkmaion.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 2.18.8

## Literatur
*
Alkmaion (Sohn des Sillos)

De **Alkmaion** (  isch i de griechische Mythologi de Soo vom Sillos und de Enkel vom Thrasymedes. Wo d Heraklide d Peloponnes iignoo hend, isch er mit anderne Neleide uf Athen gfloche. S athenische Gschlecht vo de Alkmeonide hett en as de mythischi Stammvatter aaglueget.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 2.18.8

## Literatur
* 
*