Johann Gottlieb Fichte

**Johann Gottlieb Fichte** (* 19. Mai 1762 z Rammenau, Kurfürstedum Saxe; †&nbsp;29. Januar 1814 z Berlin, Köönigriich Pröisse) isch e dütsche Erziejer und Filosoof gsi. Er gältet näben em Friedrich Wilhelm Joseph Schelling und em Georg Wilhelm Friedrich Hegel as dr wichdigst Verdräter vom Dütsche Idealismus.

## Im Fichte si «Grundlage der gesamten Wissenschaftslehre»

Zentral für Filosofii vom Fichte isch dr Begriff vom „absolute Iich“. Daas absolute Iich daf mä nit mit em indiwiduelle Gäist verwäggsle. Spööter het er d Bezäichnig „Absoluts“, „Sii“ oder „Gott“ verwändet. Er het d *Grundlage der gesamten Wissenschaftslehre* mit ere Definizioon vom Iich aagfange:

Im Fichte isch s um die braktischi Umsetzig vo sinere Filosofii gange, und doorum isch em s nid eso wichdig gsi, e filosofischs Süsteem ooni Lugge z konstruiere. Im Vordergrund isch für iin gstande, ass d Lüt sini Leere chönni verstoo. Er het e positivs Menschebild ghaa und isch drvo usgange, ass in jedem Mensch&nbsp;– und nit nume im Gleerte – dr Grund für en ächti Sälbsterkenntnis (und mit däm au d Erkenntnis vo Gott) gläit isch und dr Filosoof nume druf muess hiiwiise.

Wäge sinere populäre, z. T. polemische Daarstelligswiis het sich dr Fichte under de Fachgleerte e hufe Fründ und au e hufe Find gmacht. Zwüschen iim und em Friedrich Nicolai isch d Findschaft bsundrigs dief gange. Im Goethe si Urdäil über e Fichte isch skeptisch gsi, „daß doch einem sonst so vorzüglichen Menschen immer etwas fratzenhaftes in seinem Betragen ankleben muß“. Dr Fichte het am Aafang au e groosse Iifluss uf e Schelling und uf e Hegel gha. Au dr Hölderlin het verzelt, ass er de Vorlääsige vom Fichte in sinere Zit z Jena vil z verdanke häig. E baar vo de Ideä vom Fichte häi an d These vom Johann Gottfried Herder aaknüpft, wo öbbe zanzig Joor elter gsi isch.

## D «Wissenschaftslehre nova methodo»

In dr *Wissenschaftslehre nova methodo* het dr Fichte si Wüsseschaftsleer vollkomme nöi usgarbäitet. In dr nöijere Fichtelitratuur gseet mä die as die verständligsti Fassig vo sinere Wüsseschaftsleer.  Er het din au nöiji Thema ufgnoo wie zum Bischbil d Behandlig vo dr Froog, wie s vom äihäitlige absolute Iich zur Vilfalt vom indiwiduelle Bewusstsii cha choo.

## Dr Antisemitismus vom Fichte
Dr Fichte isch voll vo antisemitische Vorurdäil gsi. Er het d Juude aagriffe und von ene behauptet, si wurde sich absondere und e „Staat im Staat“ bilde, si sige körperlig schlapp und häige en egoistische Chröömergäist. Si würde die übrige Bürger iinelege und dänki nume an sich und iiri Sippe. Dr Fichte het zum grösste Däil d Vorurdäil übernoo, wo dennzumol gang und gääb gsi si, het aber vor allem immer wider die aagääblig separatistischi Iistellig vom Juudedum am Branger gstellt.

Uf dr andere Site het dr Fichte dr Mediziner David Veit gschetzt, won e Verdräter vo dr jüüdische Ufkläärig, dr *[[Haskala]]*, gsi isch. D Rezepzioon vom Fichte sim Wärk isch vilmol „liberal-progressive“ gsi – au under jüüdische Intellektuelle – aber vor allem noch em Erste Wältchrieg het sich au e „völkisch-nazionalistischi“ Rezepzioon verbräitet. D Nazionalsozialiste häi denn mit em Fichte sinere Filosofii iiri Ideologii grächtfertigt.

## Litratuur

* *Gesamtausgabe der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, 42 Bände*, uusegee vom Reinhard Lauth, Erich Fuchs und Hans Gliwitzky. Frommann-Holzboog, Stuttgart-Bad Cannstatt 1962–2011, ISBN 3-7728-0138-2 (Bandübersicht; Verlagsseite)
* *Fichtes Werke. 11 Bände.* uusegee vom Immanuel Hermann Fichte, Noochdruck vo de Usgoobe Berlin 1845/46 und Bonn 1834/35, Berlin 1971. ISBN 3-11-006486-3
* *Fichte im Kontext. Werke auf CD-ROM.* Berlin 32002, ISBN 3-932094-25-5.
* *Werke in 2 Bänden.* uusegee vom Wilhelm G. Jacobs, Peter L. Oesterreich, Frankfurt a. M. 1997. ISBN 978-3-618-63073-9
* *Die Grundzüge des gegenwärtigen Zeitalters*, Hamburg: Felix Meiner Verlag, 1978, Philosophische Bibliothek Band 247. ISBN 3-7873-0448-7

## Weblingg

* 
* 
* 
* Internationale Johann-Gottlieb-Fichte-Gesellschaft e.&nbsp;V.
* Johann-Gottlieb-Fichte-Stiftung e.&nbsp;V.
* 
* 
* Ricarda D. Herbrand: „Zwischen Kosmopolitismus und Nationalismus – Johann Gottlieb Fichte“, in: *TABVLA RASA. Jenenser Zeitschrift für Kritisches Denken*, April 2007.
* Ernst-Otto Onnasch: Ich und Vernunft. Ist J.G. Fichte die Begründung seiner Grundlage der gesammten Wissenschaftslehre von 1794/95 gelungen? (PDF, 892&nbsp;kB)

## Fuessnoote