open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kohlenberg (Basel)

Dr **Kohlebärg** isch e Hüügel im Groossbasel. Es het dört e baar Schuele, d Lienertskiirche und d Muusigakademii vo dr Stadt Basel. Dr Kohlebärg isch grad näbe dr Altstadt uf dr andere Site vom Birsig. Uf dr Strooss mit em gliiche Naame, wo uf e Kohlebärg uufe goot, verkehrt d Linie 3 vom Drämli.

Uf em Kohlebärg het s zwäi Kulturgüeter vo nazionaler Bedütig: Dr Lohnhof und s Lienert-Gümnasium.
Am Steinebachgässli het s en imposants Bischbil vo Stroossekunst: e säggs Stöck hoochs *[[Trompe-l’œil]]*, wo im Betrachder d Illusioon git, es gääb e Durchgang, won e Huuswand isch.

## Gschicht
Im Middelalter isch dr Kohlebärg usserhalb vo dr Stadtmuure gsi und es het dört allerhand Gsindel gläbt wie Bättler, Huere, Dieb und Landstriicher. Am Ändi vom 14. Joorhundert si s Duusigi gsi, gnueg zum de Basler Bürger Angst iizjaage. Si häi en äigeni Sprooch gschwätzt, Rotwälsch, und häi bsundrigi Freihäite gnosse und häi dorum Freihäitsgnaabe ghäisse. S Kohlebärggricht vo de Freihäitsgnaabe het Buesse für liichteri Vergeä chönne iizie und isch zum ene gwüsse Graad autonoom gsi, oder es het wenigstens eso usgsee. Es isch aber vo dr Basler Obrigkäit doch zimlig genau kontrolliert worde.

Au dr Hänker het uf em Kohlebärg müesse woone, wil dä villicht no mee verachdet worden isch as die, won er hiigrichdet het. S Huus vom Hänker isch am Hänkersgässli gstande und 1857 isch an sim Blatz s Mäitlischuelhuus St. Leonhard baut worde. Bis 1861 het me dr Abzwiigig Kohlebärggass - Kanonegass no Hänkersgässli gsäit. 

1884 isch d Döchderschuel in s Schuelhuus uf em Kohlebärg iizooge, wo grad nöi baut worden isch, und 15 Joor spööter isch dört d Gümnasialabdäilig ufdoo worde, so dass d Mäitli d Matur häi chönne mache.

## Litratuur
* Katharina Simon-Muscheid, «Der Basler Kohlenberg und seine Anwohnerschaft» in *Die Dinge Im Schnittpunkt Sozialer Beziehungsnetze: Reden Und Objekte Im Alltag (Oberrhein, 14. bis 16. Jahrhundert)*, Vandenhoeck & Ruprecht, 2004, S. 214ff.

## Weblingg

## Fuessnoote
Trub

**Trueb** (amtlech *Trub*) isch e politischi Gmeind im Verwaltigskreis Ämmetal vom Kanton Bärn in dr Schwyz.

## D Geografii
Trueb lit im obere Ämmetal, im Napfbärgland. Es isch e Streusiedligsgebiet und landwirtschaftlich prägt. Flächemässig ghört s mit 6201 Hektare zu de grösste Gmeinde im Kanton Bärn. Öbbe 50 % vo dr Gmeindiflächi isch bewaldet. Dr höchsti Punkt lit uf em Napf bi 1408 m.ü.M. Zur Gmeind Trueb ghört dr Wiiler Fankhuus (Postleitzahl: 3557).

## Gschicht
Trueb isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1139 als *Truoba*, um 1256 *Trouba*. Historischi Bedütig het Trueb vor allem wägen em Chloster Trueb, eme ehemalige Benediktinerchloster, wo im Reformationsjahr 1528 ufglöst worde isch.

Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Signou ghört.

## D Ywohner
Im Jahr 1900 het Trueb no 2606 Ywohner gha. Sitdem het s immer meh Iiwooner verlore. Trueb isch e klassischs Uswanderigstal. Das cha me dra gseh, dass öbbe 50’000 Lüt do ihre Bürgerort hai. Nach Langnau isch Trueb die zweitgrössti Bürgergmeind im Kanton Bärn.

Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,8 % gläge.

## Religion
89,8 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 2,9 % si römisch-katholisch (Stand 2000).

## Politik
Bi de Nationalraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,7 %, CVP 0,5 %, EVP 1,5 %, FDP 1,7 %. GLP 1,0 %, GP 7,5 %, SP 5,1 %, SVP 62,8 %, Suschtigi 3,2 %.

Gmeindspresidäntin vo Trueb isch d Christine Reber (Stang 2013).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Sprach u Dialäkt
Bir Volkszellig 2000 hei vo de 1506 Ywohner 99,5 % Dütsch als Houptsprach aaggää u 0,1 % Französisch.

Dr Dialäkt vo Trueb ghört zum Hochalemannisch.

## Partnergmeind
Sit 1994 het Trueb e Gemeindspartnerschaft mit Novosedly nad Nežárkou z Tschechie.

## Sonstigs
* Gottfried Strasser (Dichter vom Lied vom *Trueberbueb*)
* Shakra (Eini vo de bekannteste Schwizer Hardrock-Bands, isch z Trueb dehei)
* Die Herbstzeitlosen (e Schwizer Film, wo z Trueb dreit worde isch)

## Persönlichkeite
* Gottfried Fankhauser (1870-1962), Schriftsteller und Sunntagsschuelpädagog
* Benedikt von Tscharner (* 1937 z Trub), Diplomat und Publizist
* Kurt Wüthrich (Bürgerort Trueb), Chemiker (Nobelpriis für Chemii 2002)

## Bilder

Datei:Trub-BE.jpg|Trueb
Datei:Trub-Loewen.jpg|Landgasthof "Löwen"
Datei:Trub-Taeuferhof.jpg|Täuferhof, Fankhuus
Datei:Trub Bauernhaus.jpg|Buurehuus z Trueb
Datei:Trub-Rigardo al Napf 109.jpg|Blick uf Trueb und ins Napfgebiet


## Weblink

* Offizielli Website vo de Gmeind Trueb
* 

## Fuessnoote
Trasadingen

**Traadinge** (amtlich *Trasadingen*) isch e Iiwohnergmeind im Bezirk Underchlettgi im Kanton Schafuuse, Schwiz.

## Geografi
Traadinge lit im Weschte vom Kanton an de Grenze zue Dütschland. D Gmeindsflächi umfasst 76,3 % landwirtschaftlichi Flächi, 12,2 % Wald, 11 % Sidligsflächi und 0,5 % sustigi Flächi.

## Gschicht
Traadinge isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 878 als *Trasmundige*.

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 17,5 % gläge.

## Religion
61,7 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 21,7 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).

## Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 het s da Ergebnis gee: CVP 4,2 %, FDP 10,9 %, SP 24,1 %, SVP 55,3 %, Sustigi 5,6 %.

Gmeindspresident isch de Alois Hauser (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sproch und Dialekt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 530 Iiwohner 96,8 % Dütsch als Hauptsproch aagee und 0,8 % Italienisch.

De hochalemannisch Dialekt vo Traadinge ghört zue de Nordoschtschwizer Dialekt.

## Bilder

Datei:Trasadingen, Kirche St. Jakob.jpg|Chilche St. Jakob (1840)
Datei:Trasadingen 119.JPG|Dorfbrunne
Datei:Trasadingen 141.JPG|Platz im Dorfzentrum


## Weblink

* www.trasadingen.ch
* 

## Fuessnote
Dufourbrücke

D **Dufuurbrugg** isch e temporäri, strategischi Schiffbrugg gsi, wo d Schwizer Armee im Joor 1857 z Basel über e Rhii baut het.

Wägen em Nöijeburger Handel, wo 1856 usbroche isch, si d Spannige zwüsche dr Schwiz und Pröisse hooch gsi, und dr General Guillaume-Henri Dufour het sich uf e mööglige milidäärische Aagriff vo de Pröisse vorberäitet. Er het am 7. Januar 1857 dr Befääl gee, am Harzgraabe e Brugg über e Rhii z schloo, zum gnueg Bruggekapazideet für Drubbeverschiebige uf die rächti Site vom Rhii z haa, wil s zu sällere Zit z Basel nume en äinzigi Brugg über e Rhii gee het, die hütigi Middleri Brugg. S Ändi vo dr Brugg uf dr Groossbasler Site isch öbbe 100 Meter bachuf vo dr hütige Wettstäibrugg gsi, wo s denn nonig gee het. Uf dr Chläibasler Site isch mä vom Theodorsgraabe uf d Brugg choo. 

Für zum d Brugg baue, het mä alles brucht, wo mä het chönne ufdriibe: groossi Chooleschiff, gwöönligi Bööt, Blöck und iigrammti Pfööl. D Ströömig isch stark gsi und d Änker si nume uf em Grund driibe. Dorum het mä Säili vo äim Ufer zum andere gspannt, und d Schiff draa aabunde. In acht Dääg si d Pontoniee fertig gsi,  und mä het über d Brugg chönne. Dr Bärner Gottlieb Ott het as Bauääscheniöör mitgschafft.

D Basler häi sich schnäll an die nöiji Brugg gwöönt und sä vermisst, wo si im Merz 1857 wider abbroche worde isch. Zwanzig Joor spööter het mä denn fast am gliiche Blatz d Wettstäibrugg baut.
Lällenkönig

Dr **Lälleköönig** isch e Basler Woorzäiche, wo fast zwäi Joorhundert lang vom Goossbaasler Rhiidoor aabe de Lüt im Chläibasel d Zunge uusegstreckt het. *Lälli* isch en alemannische bzw. Basler Usdruck für Zunge.

1641 het mä am Rhiidoor, linggs näbe dr Uur uf dr Rhiisite e Chopf aagmacht, wo in Chupferblääch driibe und 26x31 cm grooss gsi isch. Dr Daniel Neuberger us Augsburg het die Fratze konstruiert und si isch mit em Uurwärk vo dr Durmuur verbunde gsi, eso, ass si alli 15 Sekunde d Auge verdräit und dr Lälli 10&nbsp;cm wit uuse gstreckt het. Dr Chopf het Oore, wo abstöön, e spitzigi Naase und e Bart ghaa und e Chroone oobedruf. 

Was d Bedütig vo deere Figuur sött si, doodrüber git s e Hufe Theorie. Villicht hätt si ganz äifach d Lüt sölle z Lache mache, oder villicht häi d Groosbasler mit em Lälleköönig de Chläibasler uf dr andere Site vom Rhii d Zunge uusegstreckt und sä eso verhöönt. Villicht isch ganz äifach e Niidchopf gsi.

Wo s Rhiidoor abbroche worden isch,  het mä dr Lälleköönig ins Historische Museum brocht und er isch jetz in dr Barfüesserchille.

## Sustigs

* An dr Schiffländi 1 z Basel, wo öbben emol s Rhiidoor gstande isch, cha mä am Restorant «Lälleköönig» grad zwäi Lälleköönig gsee, äine us Stäi am Egge vo dr Fassade und e noochbaute Blääch-Lälli under em Vordach näbe dr Iigangsdüüre. Dä streckt regelmäässig si Lälli uuse und rollt mit de Auge.
* D *MS Lällekönig* isch e Boot vo dr Basler Personenschifffahrt.
* D *Lälli Clique* isch e Basler Fasnachtskligge.

## Litratuur
* Albert Spycher: *Der Basler Lällenkönig, seine Nachbarn, Freunde und Verwandten*, 1987 (Broschiert), 96 Seiten, ISBN 3719009858

## Weblingg
* Lällenkönig bei altbasel.ch
Erlenmatt

D **Erlematt** isch e nöis Kwardier in der Schwizer Stadt Basel im Norde vom Roosedaal-Kwardier, grad süüdlig vo dr Nordtangänte. 

Früener isch dört dr Güeterbaanhoof vo dr Dütsche Baan gsi. Denn het mä däm Gebiet **nt*/areal** afo sääge und sit em Joor 2000 wird s as Zwüschenutzig für gastronomischi und kulturelli Zwäck brucht. So isch us dr Baankantine vo dr Dütsche Baan s Restorant «Erlkönig» worde, wo d Zuekumft von em allerdings nid ganz klaar isch. Dr Veräin V.I.P organisiert e Sunndigsmäärt, e Verkeersgaarte, e Kunstlabor und anders.

Dr Kanton Basel-Stadt blaant in dr Erlematt under anderem e nöis Woonkwardier. Bis es sowit chunnt, söll d Zwüschenutzig gförderet wärde. Im Oktober 2014 isch die letschti Lizänz abgloffe und d Zwüschenutzig mit iire Subkulturbewegige und iirem Nachtlääbe isch verbii.

## Weblingg
* Homepage des nt*/areal

## Fuessnoote
Frida Kahlo

D **Frida Kahlo de Rivera** (uf d Wält choo als **Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón**; * 6. Juli 1907 z Coyoacán in Mexiko; † 13. Juli 1954) isch e mexikanischi Moolere gsi, wo die bekanntiste Wärk von ere iiri Sälbstbordret si.

Dr Kahlo iir Lääbe het in dr Stadt Mexiko aagfange und isch dört au z Änd gange, in iirem Häim wo as s Blaue Huus bekannt isch. Si sälber het gsäit, ass si am 7. Juli 1910 uf d Wält choo sig, aber uf iirer Geburtsurkunde stoot 6. Juli 1907. Es wird gsäit ass d Kahlo häig welle, ass iir Geburtsjoor s gliiche sig wie s Joor vom Aafang vo dr Mexikanische Revoluzioon, so dass iir Lääbe mit dr Geburt vom modärne Mexiko wurd aafoo.   

Z Mexiko wird iir Wärk ass sinnbildlig für die nazionale Dradizioone gfiirt und vo de Feministe für iiri kompromissloosi Daarstellig vo dr wiiblige Form and em Erlääbe vo dr Frau. Die mexikanischi und vor allem die indianischi Kultuur si dief in iirem Wärk iibunde, wo mänggisch as Naivi Kunst oder Volkskunst iigstueft wird.. Mä het s au as surrealistisch bezäichnet, und 1938 het dr André Breton, dr füerend Chopf vo dr surrealistische Beweegig, d Kunst vo dr Kahlo as e "Band um e Bombe" beschriibe.

D Kahlo isch mit em bekannti Mexikanische Künstler Diego Rivera verhürootet gsi. Iir ganzes Lääbe lang isch si chränklig gsi und e Hufe vo iire gsundhäitlige Brobleem si vom ene Vercheersunglück cho, wo si as Teeneidscher erläbt het. Wääred si sich vo dene Verletzige erhoolt het, isch si vil ellei gsi, und die Isolazioon het iir Wärk, wo vili drvoo Sälbstbordret gsi si, dief beiiflusst. D Kahlo sälber het gsäit, ass si sich vil sälber wurd moole, wil si vilmol elläi sig und wil si s Süsche sig, wo si am beste wurd kenne.

Eis vo iirne Wärch isch im National Museum of Women in the Arts z Washington z gseh.

## Fuessnoote
Sockenpuppe

**Sockepuppe** (änglisch *sock puppet*, ou *fake account* oder *multiaccount*, dütsch *Mehrfachkonto*) bedüted im Netzjargon es witers Benutzerkonto, wo us verschidne Gründ cha ufgmacht wärde. S cha eim hälfe, e besseri Privatsphäre ufzboue; s cha aber o drzue diene, dass me missbrüchlech mehreri Meinige innerhalb vore *Online-Community* mit mehrere „Schdimme“ wot verdrätte. Dr Begriff Sockepuppe isch s erschd mau 1993 im *Usenet* brucht worde u schbilt ufe Buuchredner a, wo mit sire Handpuppe redet.

## Kwälle


## Weblink
* Mathieu von Rohr: ''Internet – Im Innern des Weltwissens.'' In: Der Spiegel, 19. April 2010.
* Guido Watermann: ''Virales Marketing für Neonazis.'' In: Telepolis, 23. Juli 2009.
* Jimmy Wales: ''Wikipedia Sociographics'', Vordraag uf em 21. *Chaos Computer Congress* z Berlin, 2004.
* CATB.org, Iidrag „Sock puppet“ im Jargon File.
* ''The Hand That Controls the Sock Puppet Could Get Slapped'', Artiku vor New York Times.
Ravi Shankar

Dr **Ravi Shankar** (Bengalisch: ; ; * 7. April 1920 z Varanasi; † 11. Dezämber 2012 z San Diego; bürgerlige Naame *Robindro Shaunkor Chowdhury*) isch en indische Musiker und Komponist gsi, wo uf em Zupfinstrumänt *[[Sitar]]* gspiilt het. Dr Hans Neuhoff het en in *Die Musik in Geschichte und Gegenwart* as dr bekanntist zitgenössisch indisch Musiker bezäichnet.
## Lääbe und Wärk
Dr Shankar isch in sinere Jugend in dr Danzgrubbe vo sim Brueder Uday Shankar in Europa und Indie uf Tuur gange. 1938 het er ufghöört mit Danze und het under em Hoofmusiker Allauddin Khan aagfange, d Sitar leere.  1944 isch er mit dr Leer fertig gsi und denn het er as Komponist afo schaffe. Er het zum Bischbil d Muusig für d Apu-Trilogii vom Satyajit Ray gschriibe. Vo 1949 bis 1956 het er as Muusigdiräkter vom All India Radio Neu-Delhi gschafft.

Im Joor 1956 het er aagfange, Konzärtturneä in Öiropa und Amerika z mache und s Aasee vo dr klassische indische Muusig isch in de 1960er Jooren dur Leere, Ufdritt und Kontakt zum Violinist Yehudi Menuhin und zum George Harrison vo de Beatles gwaggse. Dr Shankar het sich mit dr westlige Muusig abgee und het Instrumentalkonzärt für *Sitar* und Orchester gschriibe. In de 1970er und 1980er Joor isch er uf Turnee in dr ganze Wält gsii. Er isch bis churz vor sim Dood ufdräte, vilmol mit sinere Dochder Anoushka.

## Uszäichnige
Vo 1986 bis 1992 isch er zum Mitgliid vom Rajya Sabha, em Oberhuus vom indische Parlamänt, ernennt worde. Dr Shankar isch 1999 mit em höggste zivile Orde vo Indie, em Bharat Ratna, uszäichnet worde, und er het drei Grammy Awards überchoo.

## Bibliografii
* 
* 
* 

## Weblingg

* 
* 

## Noowiis
Allgemeine Lesegesellschaft Basel

Die **Allgemäini Lääsigsellschaft Basel** (ALG) isch e Lääsigsellschaft in dr Schwizer Stadt Basel und het hüte mee as 1100 Mitgliider.

S Geböid am Münsterblatz 8 und d Sammlig vo dr Gsellschaft si Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.

Im Chäller vom Geböid isch sit 1956 s Baasler Marionettetheater dehäi. 

## Gschicht
Dr Isaak Iselin het 1760 d Idee von ere Lääsigsellschaft afo verbräite, wo sich d Lüt mit de Ideä vo dr Ufkläärig chönnte usenandersetze. Aber d ALG isch erst im Joor 1787, fümf Joor noch sim Dood, gründet worde. Dr Peter Ochs, wo dr Iseli as Mentor gsee het und in dr Helvetische Republik e wichdigi, progressivi Rolle gschbiilt het, isch denn äins vo de prominänte Mitgliider gsi und isch Statthalter vo dr Gsellschaft worde. 1798 isch dr Riinacherhoof am Münsterblatz 18, äins vo de wenige spootgotische Hüüser dört, wo im 18. Joorhundert nid im barocke Stiil aabasst worde si, an die Allgemäini Lääsigsellschaft gange, und 1808 het dr Achilles Huber s Huus im klassizistische Stil umbaut. Denn het d Lääsigsellschaft dr Riinacherhoof für 41'000 Franke dr Uniwersidäät verkauft, und sit 1832 befindet sich dr Sitz vo dr Gsellschaft am Münsterblatz 8 im ehemoolige Domheerehuus, wo umfassend im neogotische Stil renoviert worden isch.  D Gsellschaft isch im 19. Joorhundert e Zentrum für politischi Diskussione und Gsellikäit in dr Stadt gsi.

## D Gsellschaft hüte
D Gsellschaft het für iiri Mitgliider e Freihandbibliothek mit 75‘000 Bänd und no 34‘000 Bänd, wo in dr Universidäätsbibliothek Basel deponiert si. Es het au Höörbüecher und DVD. Dr Schweerpunkt vo dr Bibliothek lit in de Beriich vo dr Belletristik, Regionalia, Gschicht und Politik, Biografie und Beschriibige vo Räise. 

D Lääsisääl si die ganzi Wuche vom Morge bis am Oobe offe, und mä cha dört Dotzedi vo Zitige und Zitschrifte lääse. In deene Sääl finde jeedes Joor öbbe zää bis fufzää Veraastaltige wie Vorlääsige und Konzärt statt.

## Kwelle
* Offizielli Website vo dr Allgemäine Lääsigsellschaft Baasel

## Fuessnote
Auvernier

**Auvernier** (uf Frankoprovenzalisch: , uf dytsch früener: *Avernach*) isch en Ortschaft vo der nöieburgische Gmeind Milvignes.

Bis Endi 2012 isch es en eigeti Gmai im Bezirk Boudry gsii.

## Geografi
Auvernier isch e Dorf am Nordwschtestade vum Nöueburgersee. Zue Auvernier ghert au no s Quartier *Beauregard*. Der Bann vo der ehemolige Gmai bestoht us 48&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 4&nbsp;Prozänt Wald, 46&nbsp;Prozänt Sidligsflechi un öppe 2&nbsp;Prozänt sunschtigi Flechi.

## Gschicht
Auvernier isch zum erschte Mol imene Dokumänt gnännt wore anne 1011 as *Averniacum*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Uf Aafangs 2013 hän die ehemolige Gmainde Auvernier, Bôle un Colombier zur Gmaind Milvignes fusioniert.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 15,3&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
47,2&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 22,8&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,0&nbsp;%, CVP 2,8&nbsp;%, FDP 44,9&nbsp;%, Grüeni 7,6&nbsp;%, PdA 0,3&nbsp;%, SP 18,0&nbsp;%, SVP 19,5&nbsp;%.

## Wirtschaft
Auvernier isch sid Joorhunderte es bekants Räbboudorf und au en Oort vo der Fischerei im Nöieburgersee.

Sid 1888 stoot z Auvernier die kantonali Räbbouschuel.

S Dorf lyt a der Hauptstrooss 5 vo Nöieburg uf Ifferte.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1533 Yywohner 86,2&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 6,7&nbsp;Prozänt Dytsch, 2&nbsp;Prozänt Italienisch un 5&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Bilder

auvernier-granderue.jpg|d *Grand'Rue*
auvernier-portduvin.jpg|der Haafe *Port du vin*
auvernier-village.jpg|Blick no Oschte zum Dorf
Château d'Auvernier20110831 1803 HDR.jpg|s Schloss*Château d'Auvernier*


## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Oberzunftmeister (Basel)

**Oberzumftmäister** oder **Oberstzumftmäister** isch z Basel e politischs Amt gsi, wo im Middelalter iigfüert worden isch. Er het d Ooberufsicht und d Grichtsbarkäit über d Zümft ghaa.
## Gschicht
Wo im 13. Joorhundert z Basel Zümft gründet worde si, häi si sich rasch zu politische Instituzioone entwicklet. Vo 1272 aa het e Zumftmäisterkollegium existiert. Dr Vorsitzend von em isch dr Oberzumftmäister gsi, wo 1305 zum erste Mol erwäänt worden isch. Er isch bis 1424 vom Bischof ernennt worde und as bischöflige Dienstmaa vo de Zümft kwaasi unabhängig gsi. D Oberzumftmäister si bürgerlig gsi und näbenem Bürgermäister us em Ridderstand en Art Volksdribuun. 1402 isch en Ufstand vo de Zümft niidergschlaage worde und dr Peter zem Ange het sich zum Oberzumftmäister ufgschwunge und mit em Herman Fröweler vo Eerefels und em Bürgermäister Hans Ludmann vo Rotbärg gmäinsami Sach gmacht und zämme häi si über d Stadt regiert. Erst wo dr zem Ange 1409 gstorbe isch, häi d Zümft dr Zumftmäister vo dr Schlüsselzumft, dr Henman Buochpart, zum Oberzumftmäister chönne mache und eso iiri Machposizioon zruggerooberet.

Spööter het dr Basler Root dr Oberzumftmäister gweelt. Dr nöi und dr alt Oberzumftmäister häi zämme mit em Burgermäister und em Altburgermäister em Root vorgsässe.

Mit dr Verfassig vo dr Helvetik häi d Zümft und iiri Verdräter alli iiri politischi und wirtschaftligi Macht verloore, bis si mit dr Mediazioon wider iigsetzt worde si, aber ooni die politischi Macht wo si früener ghaa häi. Ändgültig Schluss mit iirer Bedütig isch s gsi, wo die nöi Basler Verfassig in Chraft dräte isch, wo mit dr Bundesverfassig vo 1874 het müesse konform si.

## Bekannti Oberzumftmäister
* Jakob Meyer zem Haas, vo 1522 aa bis er 1530 zum Bürgermäister gweelt worden isch
* Johann Rudolf Wettstäi, vo 1635 aa. 1645 isch er Bürgermäister worde und het bi de Verhandlige zum Westfälische Friide d Unabhängikäit vo dr Äidgenosseschaft vom Häilige Römische Riich usghandlet
* Peter Ochs (1796 bis 1798), wo 1798 die friidligi Basler Revoluzioon gläitet und denn e wichdigi Rolle in dr Helvetische Republik gschbiilt het.

## Fuessnoote
Bevaix

**Bevaix** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf i de bolitischi Gmai La Grande Béroche vom Kanton Nöieburg.

## Geografi
Bevaix isch e Dorf iber em chlaine sumpfige Platoo in dr Nechi vum Nöieburgersee. Zue Bevaix ghert au no dr Wyler *L'Abbaye* (). Dr Bann umfasst 38,1&nbsp;% landwirtschaftligi Flechi, 47,8&nbsp;% Wald, 13,3&nbsp;% Sidligsflechi un 0,8&nbsp;% sunschtigi Flechi.

## Gschicht
Bevaix isch zum erschte Mol gnännt wore anne 998 as *in villa Bevacensi*, 1139 *Betuaci*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 15,7 Prozänt gläge.

## Religion
43,1 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 29,7 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,8&nbsp;%, CVP 2,3&nbsp;%, FDP 34,2&nbsp;%, Grüeni 9,8&nbsp;%, PdA 0,6&nbsp;%, SP 26,7&nbsp;%, SVP 19,9&nbsp;%.

## Wirtschaft
Im Dorf isch t Landwirtschaft tradizionell bedüütend; der Räbbou isch am Bärghang über em See wichtig. Hüt läbe vil Lüüt im Dorf, wo als Pändler us em Dorf zu der Arbet fahre.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 3603 Yywohner 86,6&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,1&nbsp;% Dytsch, 2,4&nbsp;% Italienisch un 5,8&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Baschi Dürr

Dr **Baschi Dürr** (* 7. Februar 1977 z Basel) isch e Schwizer Politiker (FDP.Die Liberalen) und gweelte Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt.

## Politischs
Dr Dürr isch scho seer früe bi de Basler Jungliberale Mitgliid worde und het spööter in dr Liberal-Demokratische Partei Basel (LDP) Karriere gmacht und isch deren iire Vizebresidänt worde. 2005 isch er us dr LDP usdräte und zur FDP Basel-Stadt gange, won er schnäll zur Gschäftsläitig ghöört het. 2003 isch er in dr Grooss Root gweelt worde und het vo 2006 d Finanzkommissioon presidiert. In de Joor 1999, 2007 und 2011 het dr Dürr für e Nazionalroot kandidiert, s erste Mol no für d LDP.

Noch em Dood vom Nazionalroot Peter Malama im Septämber 2012 weer dr Dürr äigentlig an dr Räije für e Nazionalroot gsi, het aber wäge sinere Kandidatur für e Basler Regierigsrot und s Regierigsbresidium zugunste vom Basler FDP-Bresidänt Daniel Stolz verzichdet.

Dr Dürr isch im zwäite Waalgang am 25. Novämber 2012 dr Favorit gsi und isch in Regierigsroot gweelt worde, het aber gegen e Guy Morin im Kampf um s Regierigsbresidium verloore.

## Bruefligs
Dr Baschi Dürr isch Mitarbäiter vo dr Wirtschaftsredakzioon vo dr Nöije Zürcher Zitig gsi. Denn het er as Mediesprächer bim Healthcare-Unternääme Hoffmann-La Roche z Basel gschafft und as Kommunikazionsberooter.
Hüte schafft er in ere PR-Agentur z Basel. Er het sich bi Kampanie gege d Mietwohnschutz-Iniziative, gege d Stedt-Iniziative und bim Geegevorschlag, s Spiddaal uszlaagere, für d Raucher-Iniziative und für d Parkruum-Iniziative stark gmacht. Dr Dürr het Wärbig für e Chemiikonzärn Clariant gmacht, für d Groossbank UBS, het z Schwamedinge d Überdachig von ere Autibaan begläitet, und für d Farmaindustrii d Däätigkäite vo dr lokale «IG Deponiesicherheit» organisiert. 

## Usbildig und Brivats
Dr Dürr isch dr Soon vom Rächtsaawalt David Dürr und isch z Basel uf d Wält choo. Er isch uf s Basler Realgümnasium gange, won er scho seer jung politisch aktiv worde isch. An dr Universidäät Basel het er Wirtschaftswüsseschafte studiert. Vo 1997 bis 2002 isch er Mitgliid vo dr Inspekzioon vom Gümnasium Leonhard gsi. 

Dr Baschi Dürr het zwäi Chinder. Er lebt im Basler Wettstäikwardier.

## Weblingg
* Website vom Baschi Dürr
* Bortret vom Baschi Dürr uf dr Website vom ''Groosse Root'' vom Kanton Basel-Stadt
* Daniel Meier: ''Regierungsrat am Bügeln.'' In: NZZ am Sonntag vom 18. November 2012
* Maurice Thiriet: ''Baschi, der Profi. Porträt in: Tages-Anzeiger vom 20. Novämber 2012 
* Baschi Dürr mag es gerne kahl uf bazonline.ch, aktualisiert am 11.09.2014, abgrüeft am 25. Mai 2016

## Fuessnoote
Tag der Menschenrechte

Dr **Dag vu dr Mänscherächt** wird am 10. Dezember begange un isch dr Gedänkdag zue dr Allgmaine Verchindig vu dr Mänscherächt, wu am 10. Dezämber 1948 dur d Generalversammlig vu dr Verainte Natione verabschidet woren isch.

Mänscherächtsorganisatione wie Amnesty International nämme dää Dag alljohr zum Aaloss, kritisch z luege uf d Mänscheräächtssituation wältwyt un uf aktuälli Brännpinkt hiizwyyse.

S Europäisch Barlemänt vergit um dää Dag alljohr dr Sacharow-Bryys, d Organisation Reporter ohni Gränze ihre *Mänscherächtsbryys*.

Alljohr am 10. Dezämber, em Dodesdag vum Alfred Nobel wird z Oslo (Norwege) dr Friidesnobelbryys vergee.

## Weblink
* Mänscherächt 2004 (UNO-Websyte)
* Mänscherächt 2005 (UNO-Websyte)
* Mänscherächt 2006 (UNO-Websyte)
* Mänscherächt 2007 (UNO-Websyte)
* Mänscherächt 2008 (UNO-Websyte)
* Human Rights Day 2011 (UNO-Websyte)
* S Logo fir Mänscherächt
Boudevilliers

**Boudevilliers** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf i der Gmai Val-de-Ruz im Kanton Nöueburg.

Früener isch es en eigeni Gmeind gsii. Zum 1. Jänner 2013 het Boudevilliers mit dr Gmaine Cernier, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.

## Geografi
Boudevilliers umfasst s glychnamig Dorf un d Wyler *Malvilliers, La Jonchère* un *Landeyeux*. Dr Bann umfasst 61&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 32&nbsp;Prozänt Wald, 6&nbsp;Prozänt Sidligsflechi un öppe 1&nbsp;Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Boudevilliers sin früener Valangin, Coffrane, Les Geneveys-sur-Coffrane, La Sagne, Les Hauts-Geneveys un Fontaines gsi.

## Gschicht
Boudevilliers isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1144 as *Boldiwiler* (1195 *Boudeviler*, 1195 *Boudeviler*, 1202 *Boldeviler*, 1413 *Budevilliers*, 1453 *Budewillier*).

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 22,5&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
42,5&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 31,3&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,2&nbsp;%, CVP 4,2&nbsp;%, FDP 28,6&nbsp;%, Grüeni 11,3&nbsp;%, PdA 0,1&nbsp;%, SP 26,2&nbsp;%, SVP 20,4&nbsp;%.

## Wirtschaft
Boudevilliers isch tradizionell es Puuredorf gsi; hüt woone teil Lüüt dört, wo i de Betriib vo der Aglomerazioon Nöieburg schaffe.

Z Landeyeux isch s Bezirksspital.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 718 Yywohner 86,5&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,2&nbsp;% Dytsch, 3&nbsp;% Italienisch un 6,3&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Bildär

2014-08-28 Neushatelo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 063.JPG|Boudevilliers
2014-08-28 Neushatelo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 072.JPG|d Chilä
2014-08-28 Neushatelo (Foto Dietrich Michael Weidmann) 065.JPG|d Schuäl


## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Boudry

**Boudry ** (uf Frankoprovenzalisch: ) isch e Gmai im Kanton Nöieburg.

## Geografi
Zue Boudry ghere näb em chlaine Märtfläcke Boudry d Sidlige *[[Areuse NE|Areuse]]* (), *Grandchamp* (), *Perreux* (), *Trois-Rods* (), dr unter Dail vu *Chambrelien* () un *Champ du Moulin-Dessous* ().

Dur s Gmeindgebiet flüsst d Areuse, wo i der ängge Schlucht es bar Wasserfäll het. S Land linggs vo der Areuse irere Mündig in Nöieburgersee mit em Dörfli *Areuse* und em em Flugplatz vo Nöieburg ghört zu Boudry.

Dr Bann bstoht us 13,3 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 81,3 Prozänt Wald, 4,4 Prozänt Sidligsflechi un 1 Prozänt sunschtigi Flechi.

D Nochbergmaine vu Boudry sin Cortaillod, La Grande Béroche, Val-de-Travers, Rochefort und Milvignes.

## Gschicht
Anne 1870 hän sich d Gmain Boudry un s Dorf Areuse zämmegschlosse. Boudry isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1278 as *Baudri*.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon em Erschte abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 6,2&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
42,1 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 23,2 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,5 Prozänt, CVP 1,9 Prozänt, FDP 21,2 Prozänt, Grüeni 14,9 Prozänt, PdA 0,8 Prozänt, SP 18,7 Prozänt, SVP 33,2 Prozänt.

D Gmaindsbresidänti isch d Marisa Braghini (Stand 2019).

## Wirtschaft
Boudry het e grossi Flechi vo Räbbärge. Und i dr Gmeind sind Gwärbbetriib vo verschidene Branche.

Im Schloss vo Boudry isch s Museum für Wy und Räbbou.

## Kultur
Z Boudry isch s *Musée de l’Areuse,* es guet erhaltes alts Regionalmmuseum us em 19. Joorhundert.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 5311 Yywohner 90,5 Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,3 Prozänt Dytsch, 1,1 Prozänt Italienisch un 3,1 Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Lüüt
* Philippe Suchard (1797–1884), Schoggelafabrikant

## Bilder

Datei:Boudry Stadt.jpg|Boudry
Datei:Boudry Schloss.jpg|s Schloss
Datei:Boudry Stadttor.jpg|d *Porte des Vermondins*


## Literatur
* 

## Weblink

* Website vo dr Gmeind Boudry

## Fuessnote
Brot-Dessous

**Brot-Dessous** (frankoprovenzalisch ) isch e Dorf i dr Gmai Rochefort vom Kanton Nöieburg.

## Geografi
Brot-Dessous lyt im Jura, im Tal vo dr Areuse, wo dört dur en töiffi und wildi Schlucht lauft. Derzue ghere au no d Wyler *Fretereules* () un *Champ-du-Moulin-Dessus* () am Sidhang vum Solmon. Es het vil Wald i der Bärglandschaft. Dr Dorfbann umfasst 12,5 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 80 Prozänt Wald, 7 Prozänt Sidligsflechi und Infrastruktur un 1,5 Prozänt sunschtigi Flechi.

## Gschicht
Brot-Dessous isch zum erschte Mol gnännt wore anne 998 as *Broch*. Bis 1888 het au no s Dorf *Brot-Dessus* zue dr Gmai ghert, wu hite Dail vu Brot-Plamboz isch. Von 1524 bis 1730 het Brot-Dessous scho mol zue dr Gmai Rochefort ghert.

Syt 1648 isch Nöieburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöieburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöieburg blibe.

Uf de 1. Jänner 2016 het Brot-Dessous mit dr Gmai Rochefort fusioniert, zu dere si scho im 16. un 17. Johrhundert ghert het.

Bis Änds 2017 het s Gebiet zum Bezirk Boudry ghört. Dänn het der Kanton Nöieburg sini Bezirk ufghobe, und d Gmeinde – i däm Fall also Rochefort – sind jetz die einzige Verwaltigseinheite vom Kanton.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 19,5 Prozänt gläge.

## Religion
39,5 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 34,3 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,0&nbsp;%, CVP 4,4&nbsp;%, FDP 35,6&nbsp;%, Grüeni 10,0&nbsp;%, PdA 1,4&nbsp;%, SP 23,6&nbsp;%, SVP 18,4&nbsp;%.

## Wirtschaft
S wichtigschte Gwärb isch s Puure. Früener het’s bi Brot-Dessous e Schteibruch ggää, wo me Chalch abbout het.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 95 Yywohner 86,4&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,5&nbsp;Prozänt Dytsch, 2,7&nbsp;Prozänt Italienisch un 6,3&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Cernier

**Cernier ** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf, und es isch früener e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg gsii.

Zum 1. Jänner 2013 het si mit dr Gmaine Boudevilliers, Chézard-Saint-Martin, Coffrane, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zue dr neie Gmai Val-de-Ruz fusioniert.

## Geografi
Cernier umfasst näb em glychnamige Dorf au no dr Wyler *Montagne de Cernier* () am Sidhang vum *Mont d'Amin*. Dr Gmeindbann umfasst 54&nbsp;% landwirtschaftligi Flechi, 39&nbsp;Prozänt Wald un 7&nbsp;% Sidligsflechi.

D Nochbergmaine vu Cernier sin früner gsii: Chézard-Saint-Martin, Engollon, Fontaines (NE) un Fontainemelon im Kanton Nöueburg un Renan im Kanton Bärn.

## Gschicht
Cernier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1324 as *Cernies*.

Der Ortsname chunt vom alte französiche Wort *cernil,* wo es yghagets Areal bedüütet.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Anne 1877 isch Cernier der Hauptort vom Bezirk worde.

1886 isch bim Dorf die nöieburgischi Landwirtschaftsschuel gründet worde.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 18,5&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
39,6&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 31,2&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 3,2&nbsp;%, CVP 4,1&nbsp;%, FDP 30,1&nbsp;%, Grüeni 10,8&nbsp;%, PdA 4,0&nbsp;%, SP 24,8&nbsp;%, SVP 21,2&nbsp;%.

## Wirtschaft
Cernier isch früener es Puuredorf gsi. I der jüngere Zyt sin es baar Betriib vo der Uhremacherei is Dorf cho.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1921 Yywohner 86,9&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,9&nbsp;Prozänt Dytsch, 2,8&nbsp;Prozänt Italienisch un 6,4&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

* www.cernier.ch/

## Fueßnote
Coffrane

**Coffrane** (frankoprovenzalisch ) isch en Ortschaft i der Gmeind Val-de-Ruz im Kanton Nöieburg.

## Geografi
Zue Coffrane ghert au no dr Wyler *Petit Coffrane* (). Dr Dorfbann umfasst 63&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 26&nbsp;% Wald, 10&nbsp;Prozänt Sidligsflechi un öppe eis&nbsp;Prozänt sunschtigi Flechi. Die früenere Nochbergmaine vu Coffrane sin Les Geneveys-sur-Coffrane, Boudevilliers, Valangin, Peseux, Corcelles-Cormondrèche, Montmollin un La Sagne gsi.

Bim Dorf foot der Bach *Le Sorgereux* a, wo es Sytegwässer vom Fluss Seyon isch.

## Gschicht
Coffrane isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1092 as *de Cusfrano*.

Anne 1296 het bi Coffrane der Graf vo Nöieburg ä Schlacht gäge d Lüüt vom Bischof vo Basel gwunne.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Früener isch Coffrane en eigeni Gmeind im Nöieburger Bezirk Val-de-Ruz gsii. Zum 1. Jänner 2013 het si sech mit de Gmeinde Boudevilliers, Cernier, Chézard-Saint-Martin, Dombresson, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Fontainemelon, Fontaines, Les Geneveys-sur-Coffrane, Les Hauts-Geneveys, Montmollin, Le Pâquier, Savagnier un Villiers zämetoo und die nöi Gmeind Val-de-Ruz bildet.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 16,3&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
50,9&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 25,5&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,0&nbsp;%, CVP 4,3&nbsp;%, FDP 34,4&nbsp;%, Grüeni 9,4&nbsp;%, PdA 1,1&nbsp;%, SP 22,3&nbsp;%, SVP 23,7&nbsp;%.

## Wirtschaft
Im Piet vo Coffrane wird tradizionell d Land- und d Forstwirtschaft betribe. E Zyt lang het’s im Dorf au Uhrefabrigge ggä. Hüt wohne dört immer wie meh Lüüt, wo in anderi Ort fahre zum go schaffe.

Bim Dorf sind es baar Sandgruebe.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 618 Yywohner 86,2&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 5,5&nbsp;Prozänt Dytsch, 2,2&nbsp;Prozänt Italienisch un 6&nbsp;Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Colombier NE

**Colombier NE** (frankoprovenzalisch ) isch es Dorf i der Gmaind Milvignes, und bis Endi 2012 isch es sälber e bolitischi Gmai im Kanton Nöueburg gsii.

## Geografi
Colombier isch e Dorf uf eme chlaine Molassebiel bim Nöueburgersee. Zue Colombier ghere no d Sidlige *Cottendart* () un *Le Villaret* () am Jurasidhang. Dr Bann umfasst 42&nbsp;% landwirtschaftligi Flechi, 20&nbsp;% Wald un 38&nbsp;% Sidligsflechi. Die früenere Nochbergmaine vu Colombier sin gsii: Boudry, Bôle, Rochefort, Corcelles-Cormondrèche un Auvernier.

## Gschicht
Colombier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1228 as *Columbier*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

Uf Aafangs 2013 hän d Gmainde Auvernier, Bôle un Colombier zur Gmaind Milvignes fusioniert.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

## Religion
76,1&nbsp;% vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 9,8&nbsp;% sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,2&nbsp;%, CVP 4,0&nbsp;%, FDP 34,3&nbsp;%, Grüeni 6,5&nbsp;%, PdA 1,1&nbsp;%, SP 18,7&nbsp;%, SVP 26,1&nbsp;%.

## Wirtschaft
Colombier isch früener es Puuredorf gsi; no hüt het’s schöni Räbbärge am hang überem See. Derzue ane isch der ort e Wohngmeind i der Nöche vo der Stat Nöieburg worde.

Bi Colombier isch der Flugplatz vo Nöieburg.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 4897 Yywohner 97,3&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 1,6&nbsp;% Dytsch un 1,1&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Architektur
Colombier het es grosses alt Schloss. Das goot uf d Burg vo de Heere vo Colombier zrugg, wo im Middelalter s Zäntrum vo ihrere Grundherrschaft am Nöieburgersee gsi isch. Sid 1824 isch d Aalaag e Gasäärne vom Milidäär.

## Bilder

Colombier-Chateau-BF.jpg|s Schloss
Colombier-Chateau-HF.jpg|s Schloss
Colombier-Temple.jpg|d Chile
Colombier-Chemin.jpg|der *Chemin de Notre Dame*
Colombier-Stade.jpg|s Tschuttstadion
Colombier-Tram.jpg|s Tram Nummere 5


## Literatur
* 

## Weblink

## Fueßnote
Bôle

**Bôle** (frankoprovenzalisch ) isch e Dorf i der Gmeind Milvignes im Kanton Nöueburg.

Bis Endi 2012 isch s e bolitischi Gmai im nöieburgische Boudry gsii. Uf Aafangs 2013 hän d Gmainde Auvernier, Bôle un Colombier zur Gmaind Milvignes fusioniert.

## Geografi
Bôle isch e Dorf am untere Jurasidhang rund 100 m iber em Nöueburgersee. Dr Bann umfasst 27&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 46&nbsp;Prozänt Wald, 25&nbsp;Prozänt Sidligsflechi un 2&nbsp;Prozänt sunschtigi Flechi.

## Gschicht
Bôle isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1346 as *Boule*.

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 12,7&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
46,6&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 27,9&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle anne 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 2,4&nbsp;Prozänt, CVP 9,2&nbsp;Prozänt, FDP 32,5&nbsp;Prozänt, Grüeni 7,8&nbsp;Prozänt, PdA 0,4&nbsp;Prozänt, SP 22,4&nbsp;Prozänt, SVP 18,7&nbsp;Prozänt.

Dr lescht Gmaindsbresidänt isch dr Raphaël Constantin gsii (Stand 2012).

## Wirtschaft
Früener isch Bôle es Wyypuuredorf gsi; hütt woone vil Lütt dört, wo i d Agglomerazioon Nöieburg gänd go schaffe.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1778 Yywohner 90&nbsp;Prozänt Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,9&nbsp;Prozänt Dytsch, 1,6&nbsp;Prozänt Italienisch un 4,5 Prozänt anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn

## Weblink

## Literatur
* 

## Fueßnote
Corcelles-Cormondrèche

**Corcelles-Cormondrèche** (frankoprovenzalisch ) isch bis 2020 e bolitischi Gmeind gsi mit de zwöi Dörfer Corcelles und Cormondrèche. Hüt ghöre die beide Dörfer zur Gmeind Nöieburg.

## Geografi
Corcelles und Cormondrèche sin beides Stroßederfer. Dr Bann umfasst 33&nbsp;Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 42&nbsp;Prozänt Wald un 25&nbsp;% Sidligsflechi. D Gmai wird zur Region See zellt.

## Gschicht
Corcelles isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1092 as *Curcellis* (1228 *Corsales*), Cormondrèche 1178 as *Cormundresge* (1215 *Cormundresche*, um 1220 *Cormundreschi*).

Syt 1648 isch Nöueburg Firschtetum un ab 1707 dur Personalunion mit em Chenigrych Preuße verbunde gsii. Anne 1806 isch s Biet an Frankrych unter em Napoleon I. abdrätte wore. Im Zug vum Wiener Kongress isch s anne 1815 an d Schwyz chuu, doderby sin d Chenig vu Preuße aber bis zum Nöueburgerhandel 1857 au Firschte vu Nöueburg blibe.

## Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 31,1&nbsp;Prozänt gläge.

## Religion
36,4&nbsp;Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 32,3&nbsp;Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).

## Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 3,0&nbsp;%, CVP 3,6&nbsp;%, FDP 30,8&nbsp;%, Grüeni 9,8&nbsp;%, POP 1,2&nbsp;%, SP 22,8&nbsp;%, SVP 22,9&nbsp;%.

D Gmaindsbresidänti isch d Claire Hunkeler (Stand 2019).

## Wirtschaft
Corcelles un Cormondrèche sind alti Wybuuredörfer. Im 20. Johrhundert isch Induschtry id Gmeind cho, wo sech langsam zum ene Vorort vo Nöieburg entwicklet het.

D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 6,2 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 3914 Yywohner 82,8&nbsp;% Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,9&nbsp;% Dytsch, 4&nbsp;% Italienisch un 9,2&nbsp;% anderi Sproche.

Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.

## Lyt
* William Pierrehumbert (1882–1940), en Lehrer und Wörterbuechredakter, z Cormondrèche uf d Wält cho

## Literatur
* 

## Weblink

* d Website vu dr Gmai

## Fueßnote