open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hedingen

**Hedige** (amtlich *Hedingen*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Hedige isch es Huuffedoorff im Chnonaueramt. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Fromoos und Ismatt. S Piet vo de Gmäind umfasst 46,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 33,2 % Wald, 14,9 % Sidligsflèchi, 5,1 % Vercheersflèchi und 0,3 % Gwässerflèchi. Naachbergmäinde sind Bauschtette, Stalike, Affoltere, Joone, Arni und Islischbèrg.

## Gschicht
Hedige isch zum eerschte Maal gnamset woorde im Jaar 1116 als *Hedingen*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Ussländeraatäil liit bi 13,8 % (Stand 2011).

## Religion
45,4 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggèè: BDP 3,2 %, CVP 1,9 %, EDU 3,1 %, EVP 7,4 %, FDP 13,9 %. GLP 10,2 %, GP 10,0 %, SP 21,3 %, SVP 28,1 %, Suschtigi 0,9 %.

Gmäindspresidänt isch de Paul Schneiter (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,8 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hedige ghöört zue de Ämtler Mundaarte.

## Literatur
* 
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (=&nbsp;*Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band&nbsp;7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.

## Weblink

* www.hedingen.ch

## Fuessnote
Henggart

**Hänggert** (amtlich *Henggart*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Hänggert liit im Zürcher Wiiland an de A4 und de Bahnlinie Winterthur-Schaffuuse. S Piet vo de Gmäind umfasst 56,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 19,9 % Wald, 13,4 % Sidligsflechi, 9,5 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi. Naachbergmäinde sind Hettlige, Huemlike, Näftebach und Tägerle.

## Gschicht
Hänggert isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1228 als *de Hengart*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 8,9 % (Stand 2011).

## Religion
57,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 19,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,6 %, CVP 1,1 %, EDU 5,1 %, EVP 5,5 %, FDP 10,3 %. GLP 12,5 %, GP 7,5 %, SP 14,3 %, SVP 37,0 %, Suschtigi 0,2 %.

Gmäindspresidänt isch de Jürg Walser (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hänggert ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.

## Weblink

* www.henggart.ch
* 

## Fuessnote
Herrliberg

**Hèrlibèèrg** (amtlich hoochtüütsch *Herrliberg*) isch e politischi Gmäind im Kanton Züri, Schwiiz. Si ghöört zum Bezirk Mäile.

## Geografi
Hèrlibèèrg liit uf de rächte Siite vom Zürisee. Zur Gmäind ghööred au na d Wiiler Wetzwil und Breitwil. S Piet vo de Gmäind umfasst 52,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 23,7 % Wald, 18,3 % Sidligsflechi, 5 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Hèrlibèèrg isch zum eerschte Maal im Jaar 1153–55 als *Hardiperc* (1273 *Herdiperch,* Mitti 15. Jarhundert *Härliberg*) gnamset woorde. De Dorfchèèrn hät früener Dächliswil ghäisse (um 1150 *Tachlineswilare*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quäle: Bundesamt für Statistik 2005

De Ussländeraatäil liit bi 18,8 % (Stand 2011).

## Religion
41,0% vo den Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 26,6% sind römisch-katolisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggèè: BDP 1,6 %, CVP 4,2 %, EDU 0,9 %, EVP 1,0 %, FDP 26,3 %. GLP 12,3 %, GP 6,4 %, SP 7,7 %, SVP 39,3 %, Suschtigi 0,2 %.

Gmäindspresidänt isch de Walter Wittmer (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,4 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hèrlibèèrg ghöört zun Seemundarte. I dère Mundart hät au de Hèrlibèèrger Eduard Schönenberger gschribe.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Useggèè vo de Gsellschaft für Schwiizerischi Kunschtgschicht. Bern 1943.
* 

## Weblink

* www.herrliberg.ch

## Fuessnote
Hinwil

**Hiiwiil** (amtlich *Hinwil*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Hiiwiil im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografii
Hiiwiil liit am Bachtel im Züri-Oberland. Zue de Gmäind ghööred die vier Döörffer Hiiwiil, Ringwiil *(Ringwil),* Wèrnetshuuse *(Wernetshausen)* und Hadlike *(Hadlikon),* d Wiiler Bossike *(Bossikon),* Eerlose *(Erlosen)* und Giirebaad (alt *Girbet,* dt. *Girenbad*) und na e Räie Hööf. S Piet vo de Gmäind umfasst 51,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 26,7 % Wald, 12,7 % Sidligsflèchi, 6,9 % Vercheersflèchi und 0,6 % Gwässerflèchi.

## Gschicht
Hiiwiil isch zum eerschte Maal gnamset worde im Jaar 745 als *Hunichinwilari,* Hadlike 775 als als *Hadaleihinchova,* Bossike 829 als *Pozinhova,* 837 als *Rimolteswilare,* Wèrnetshuuse 867 als *Werinholveshusa*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Ussländeraatäil liit bi 15,5 % (Stand 2011).

## Religion
43,7% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,6% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,8 %, CVP 6,0 %, EDU 5,7 %, EVP 4,4 %, FDP 9,1 %. GLP 8,7 %, GP 7,2 %, SP 12,6 %, SVP 42,2 %, Suschtigi 0,3 %.

Gmäindspresidänt isch de Germano Tezzele (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,3 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hiiwiil ghöört zun Seemundarte, wo deet e tüüffi Iibuchtig is Oberländerisch mached.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.

## Weblink

* www.hinwil.ch
* 
* 

## Fuessnote
Hirzel

**Hiirzel** (alt **Hirschel** oder **Hirsel**, amtlich *Hirzel*) isch es Dorf i de politischi Gmäind Horge vom Bezirk Horge im Kanton Züri.

## Geografi
Hiirzel liit uf em Zimmerbèèrg.

S Piet vo de ehemalige Gmäind hät 66,1 Prozänt landwirtschaftlichi Flèchi, 17,9 Prozänt Wald, 8,4 Prozänt Sidligsflechi, 3 Prozänt Vercheersflechi und 1,5 Prozänt Gwässerflechi umfasst.

## Gschicht
Hiirzel isch zum erschte Mal gnamset worde im Jaar 1269 als *Hirsol*.

Hiirzel, wo bis Ändi 2017 en äigni Gmäind gsi isch, hät uf der 1.&nbsp;Jänner 2018 mit Horge fusioniert. Di Stimmberächtigte vo beedne Gmäinde händ em Vertrag vom Zämeschluss scho im Septämber 2016 zuegstumme, d Hiirzler mit fascht 80 Prozänt Ja-Stimme. Trotzdäm häts e Beschwärde ggää, wo am Schluss vom Bundesgricht abgwise worden isch.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 13,5 % (Stand 2011).

## Religion
49,3% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,6% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,6 %, CVP 5,4 %, EDU 2,7 %, EVP 4,4 %, FDP 10,7 %. GLP 12,1 %, GP 7,8 %, SP 16,5 %, SVP 34,3 %, Suschtigi 1,5 %.

Dr letscht Gmäindspresidänt isch de parteilos Markus Braun (Stand 2017) gsi.

## Wirtschaft
Hirzel isch es Puuredorf uf em Zimmerbèèrg. Und es isch en Ort a dr Straass über de Hirzelpass.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hiirzel ghört zue de Seemundarte.

## Lüüt
* Johanna Spyri (1827–1901), Schriftstellerin
* Ludwig Tobler (1827–1895), Spraachwüsseschafter, Volchskundler und Spraachfilosoof


Hirzel Meta Heusser Heim.JPG|s Meta-Heusser-Häim: s Geburtshuus vo de Johanna Spyri
Hirzel-Museum.jpg|s Johanna Spyri-Museum
Hirzel-Kirche.jpg|di reformierti Chile


## Literatur
* 
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (=&nbsp;*Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.

## Weblink

* Hirzel uf horgen.ch (ehmols hirzel.ch)

## Fuessnote
Hochfelden ZH

**Hoochfälde** (amtlich *Hochfelden*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Hoochfälde liit im Glatttaal im Zürcher Unterland, weschtlich vo Büüli a de Glatt. S Piet vo de Gmäind umfasst 42,4 % landwirtschaftlichi Flèchi, 44,9 % Wald, 6,3 % Sidligsflechi, 3,3 % Vercheersflechi und 2,1 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Hoochfälde isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 886 als *Hofelda*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 14,6 % (Stand 2011).

## Religion
46,6% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 24,7% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,4 %, CVP 1,2 %, EDU 6,4 %, EVP 3,8 %, FDP 8,3 %. GLP 8,2 %, GP 6,1 %, SP 14,9 %, SVP 46,7 %, Suschtigi 1,1 %.

Gmäindspresidänt isch de Reto Riedberger (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,4 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hoochfälde ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* Forrer, Härri, Hofer, Lichtwitz, Meier, Schäuffele, Stähele: *Der Glatt entlang*. Lesegesellschaft Bülach (1. Auflage 1982, 29. Jahrgang in der Reihe *Neujahrsblätter der Lesegesellschaft Bülach*)
* Böhmer, Brändli, Leonhard, Niederhäuser: *Vom Grabhügel zur Ökosiedlung – Zürcher Bau-Geschichten*. Antiquarische Gesellschaft Zürich (1. Auflage 2007, Band 74/171. Neujahrsblatt der Mitteilungen der *Antiquarischen Gesellschaft Zürich*)

## Weblink

* www.hochfelden.ch
* 

## Fuessnote
Hofstetten ZH

**Hoofschtette** (mängmol au *Hofschtette bi Elgg*) isch es Dorf i de politischi Gmäind Elgg im Bezirk Winterthur vom Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Hoofschtette liit zwüschet Murg- und Tösstaal nördlich vom Schauebèèrg, a de östliche Grenze vom Kanton. Zue de ehmolige Gmäid händ au na d Wiiler Huggebèèrg (*Huggenberg*), Geeretschwiil (*Geretswil*), Wènzike (*Wenzikon*) und Tickbuech (*Dickbuch*) ghöört. S Piet hät 49,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 46,1 % Wald, 2,5 % Sidligsflechi, 2 % Vercheersflechi und 0,1 % Gwässerflechi umfasst (Stand 2017). Naachbergmäinde sind Elgg im Norde, Aadorf (TG) im Oschte, Bichelsee-Balterschwiil (TG) im Südoschte, Tuurbetaal im Süde, Schlatt im Weschte und Elsau im Nordweschte gsii.

## Gschicht
Hoofschtette isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 914 als *Pipineshovestetin*.

Uf de 1. Jänner 2018 hät Hoofschtette mit Elgg zur neue Gmeind Elgg fusioniert.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 4,2 % (Stand 2011).

## Religion
63,8 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 12,3 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,6 %, CVP 1,6 %, EDU 4,6 %, EVP 5,1 %, FDP 4,5 %, GLP 6,4 %, GP 7,9 %, SP 8,6 %, SVP 57,6 %.

Gmäindspresidänt isch de Roger Gerber (Stand 2017) gsii.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hoofschtette ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Bilder

Datei:Hofstetten-lernejo 162.jpg|Hoofschtette 
Datei:Hofstetten-Geretswil 152.jpg|Geeretschwiil 
Datei:Hofstetten-Huggenberg 144.jpg|Huggebèèrg 
Datei:Hofstetten-Tiefenstein 143.jpg|Tüüfestäi


## Literatur
* Hans Martin Gubler: *Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich.* Band 7: *Der Bezirk Winterthur. Südlicher Teil* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 76). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1986, ISBN 3-7643-1786-8, S.&nbsp;267–281.
* 

## Weblink

## Fuessnote
Höri ZH

**Hööri** (amtlich *Höri*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Hööri liit im Glatttaal. Zue de Gmäind ghööred Ober- und Niderhööri weschtlich und Endhööri (früener *Ennethöri*) öschtlich vo de Glatt. S Piet vo de Gmäind umfasst 58,9 % landwirtschaftlichi Flèchi, 12,6 % Wald, 12,2 % Sidligsflechi, 6,9 % Vercheersflechi und 1 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Hööri isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1149 als *Hoerein*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 30,5 % (Stand 2011).

## Religion
29,2% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 32,9% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,8 %, CVP 2,1 %, EDU 6,1 %, EVP 3,4 %, FDP 3,6 %. GLP 6,0 %, GP 4,2 %, SP 11,8 %, SVP 57,3 %, Suschtigi 1,6 %.

Gmäindspresidäntin isch d Ursula Moor (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,3 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hööri ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Bilder

Datei:Oberhoeri vilagheniro 099.JPG|Doorffiigang vo Oberhööri
Datei:Hoeri faktrabdomo 123.JPG|Rigelhuus z Niderhööri
Datei:Hoeri 105.JPG|Blick vo Oberhööri uf Niderhööri


## Weblink

* www.hoeri.ch
* 

## Fuessnote
Freienstein-Teufen

**Freyeschtäi-Tüüffe** (amtlich *Freienstein-Teufen*, bis 1958 *Freienstein*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Allgemains
Freyeschtäi-Tüüffe liit im Züri Underland a de Tööss zwüschet Büüli und Winterthur. Nördlich isch de Irchel, und süüdlich (Richtig Büüli) de Petersbode. Freyeschtäi isch mittlerwile mit Roorbis zämegwachse isch. Trotzdem bilded die zwei zäme nöd ei politischi Gmaind. Rorbas isch seperat, und Freyestai bildet mit Tüüfe (wo chli wiiter wäg isch) d Gmeind Freyestai-Tüüfe.

S Dorfzentrum vo Freyeschtäi liit uf 380 Meter, das vo Tüüffe uf 419 Meter über Meeresspiegel.

## Iiwooner

De Uusländeraatäil liit bi 13,3 % (Stand 2011).

## Religion
49,3 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 21,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,3 %, CVP 2,2 %, EDU 3,1 %, EVP 9,6 %, FDP 5,9 %, GLP 9,1 %, GP 12,2 %, SP 16,0 %, SVP 35,0 %, Suschtigi 1,5 %.

Gmäindspresidänt isch de Werner Lienhard (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,9 % gläge.

## Infrastruktur
Im Dorf Freyeschtäi hät s:
* es Oberstuufeschuelhuus
* en Volg
* zwei Reschterang, s Wisi (Wiesental) und s Freienegg
* e Burgruine
* e ZKB-Filiale
* es Kino (Neues Kino) 	
* Coiffeur (Family-Coiffeure)
* e Trotte
* es Flusschraftwerk (mit Wasserchraft vode Töss)
* en Tschuutiplatz uf de Leewise

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Freyeschtäi-Tüüffe ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. 
* 

## Weblink

* www.freienstein-teufen.ch

## Fuessnote
Boppelsen

**Bopplisse** (amtlich *Boppelsen*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bopplisse liit in ere Hangmuelde südlich vom Lägererugge über em Furttaal. S Piet vo de Gmäind umfasst 40,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 45,9 % Wald, 8,9 % Sidligsflechi, 3,6 % Vercheersflechi und 0,5 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Bopplisse isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1130 als *de Bobpinsolo*. Im Jaar 1903 isch d Hochwacht vo de Gmäind Rägischbëërg zue Bopplisse choo. 

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 11,8 % (Stand 2011).

## Religion
48,5% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 23,3% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 1,2 %, CVP 4,6 %, EDU 3,7 %, EVP 5,4 %, FDP 14,0 %. GLP 11,0 %, GP 8,1 %, SP 10,1 %, SVP 41,9 %, Suschtigi 0,0 %.

Gmäindspresidäntin isch d Monika Widmer (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,9 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bopplisse ghört zue de Unterländer Mundarte.


Bild:Boppelsen01.JPG|Gemeindehaus
Bild:Boppelsen03.JPG|Im Dorf


## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. .

## Weblink

* www.boppelsen.ch
* 

## Fuessnote
Humlikon

**Huemlike** (amtlich *Humlikon*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Huemlike isch es Huuffedoorff südlich vo de Thur im Zürcher Wiiland. S Piet vo de Gmäind umfasst 62,5 % landwirtschaftlichi Flèchi, 27,7 % Wald, 5,4 % Sidligsflechi, 4,1 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Huemlike isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1228 als *Humlincon*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 5,9 % (Stand 2011).

## Religion
59,1 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 14,9 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 7,7 %, CVP 1,6 %, EDU 5,9 %, EVP 1,6 %, FDP 11,7 %. GLP 10,6 %, GP 2,1 %, SP 9,1 %, SVP 49,7 %.

Gmäindspresidänt isch de Heinz Vogt (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Huemlike ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.

## Weblink

* www.humlikon.ch
* 

## Fuessnote
Hütten ZH

**Hütte** (amtlich *Hütten*) isch en Ortschaft im Piet vo dr Stadt Wädischwil im Kanton Züri.

## Geografi
Hütte isch ganz im Süde vom Züripiet.

Es isch es Straassedoorff; dr Gmäindbann lyt uf beide Siite vo de Syl und am Nordhang vom Hööroone. S Piet vo de ehemalige Gmäind häz 54 Prozänt landwirtschaftlichi Flèchi, 36,2 Prozänt Wald, 3,2 Prozänt Sidligsflechi, 2,3 Prozänt Vercheersflechi und 3,2 Prozänt Gwässerflechi umfasst.

Unden am Dorf isch dr Hüttnersee.

## Gschicht
Hütte isch zum eschte Mal im Jaar 1270 als *ze dien Hütten* gnamset worde.

Ufe eerscht Jänner 2019 hät sech Hütte – so wie au d Nachbergmäind Schönebèèrg – mit dr Stadt Wädischwil zämetaa.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 7,4 % (Stand 2011).

## Religion
45,3% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 37,9% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,9 %, CVP 7,0 %, EDU 2,7 %, EVP 5,0 %, FDP 5,5 %. GLP 8,0 %, GP 3,5 %, SP 9,5 %, SVP 52,8 %, Suschtigi 1,1 %.

## Wirtschaft
Hütte isch es tradizionells Puuredorf; es het ussert em Dorfchèèrn es bar einzelni Hööf und Wyler.

Am Hööroone isch es grosses Waldgebiet. 

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Hütte ghört zue de Seemundarte.

## Literatur
* 
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.

## Weblink

* Online Museum von Hütten mit Schwergewichtsthema Befestigungen Südgrenze Kanton Zürich

## Fuessnote
Illnau-Effretikon

**Ilau-Efrèètike** (amtlich *Illnau-Effretikon*, bis 1974 *Illnau*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Pfäffike im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Ilau-Efrèètike liit im mittlere Chämttaal. Zue de Gmäind ghööred d Döörffer Ilau (Illnau), Efrèètike (Effretikon) mit Ricke (Rikon), Ottike (Ottikon) und Bisike (Bisikon), Chiiburg (Kyburg; sit 2016) und d Wiiler Agisuul (Agasul), Bieteholz (Bietenholz), Bilike (Billikon), Chämlete (Kemleten), Fììrscht (First), Horbe (Horben), Lugghuuse (Luckhausen), Mesike (Mesikon) und Oberchäntel (Oberkempttal).

S Piet vo de Gmäind umfasst 51,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 29,3 % Wald, 11,9 % Sidligsflechi, 6,2 % Vercheersflechi und 0,4 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Ilau isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 745 als *Illenavvia*, in de gliiche Urkund sind au Efrèètike als *Erpfratinchova* und Mesike als *Makisinchova* gnamset.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 23,7 % (Stand 2011).

## Religion
37,2% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,2% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,4 %, CVP 3,9 %, EDU 3,7 %, EVP 4,1 %, FDP 11,7 %. GLP 8,2 %, GP 13,4 %, SP 17,2 %, SVP 30,9 %, Suschtigi 0,6 %.

Gmäindspresidänt isch de Ueli Müller (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,7 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Ilau-Efrèètike ghört zue de Oberländer Mundarte.

## Lüüt
* Walter Roderer (1920–2012), Volchsschauspiler

## Literatur
* Hans Martin Gubler, *Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich Band 3: Die Bezirke Pfäffikon und Uster.* Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1978 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 66). ISBN 3-7643-0991-1. S.&nbsp;76–107.
* Wilfried Meili: *Vor Jahr und Tag in Illnau-Effretikon und Lindau*. Wetzikon, 1989, ISBN 3-85981-149-5
* Hans Kläui. *Illnau-Effretikon: Von den Anfängen bis zum Umsturz des Jahres 1798.* Band 1. Illnau-Effretikon 1983.
* Ueli Müller. *Illnau-Effretikon: Vom Umsturz des Jahres 1798 bis zur Gegenwart (1992).* Band 2. Illnau-Effretikon 1992.

## Weblink

* www.illnau-effretikon.ch
* 

## Fuessnote
Kilchberg ZH

**Chilchbèèrg** (amtlich *Kilchberg*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Horge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Chilchbèèrg liit uf de lingge Siite vom Zürisee. Zue de Gmäind ghöört au na d Ortschaft Bändlike (*Bendlikon*). S Piet vo de Gmäind umfasst 24,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 1,2 % Wald, 62,7 % Sidligsflechi und 11,5 % Vercheersflechi.

## Gschicht
Chilchbèèrg isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1248 als *Hilchberch* (verschribe, 1250 *Kilchperch*), Bändlike 1250 als *Benklinkon*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 26,2 % (Stand 2011).

## Religion
34,7 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 24,8 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,7 %, CVP 5,2 %, EDU 0,7 %, EVP 1,7 %, FDP 29,5 %. GLP 12,8 %, GP 9,8 %, SP 10,2 %, SVP 25,4 %, Suschtigi 1,0 %.

Gmäindspresidänt isch de Jean-Marc Groh (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,4 % gläge.

Z Chilchbèèrg liit de Hauptsitz vom bekannte Schokihärsteller Lindt & Sprüngli.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Chilchbèèrg ghört zue de Seemundarte.

## Sport
Z Chilchbèèrg findet alli sächs Jahr de Chilchbèèrger Schwinget statt.

## Partnerstedt
*  Kilchberg (Bade-Württeberg) siit 1981

## Lüüt
Uf em Fridhof vo Chilchbèèrg hät s d Greber vo:
* Conrad Ferdinand Meyer, (1825–1898), Dichter
* Friedrich Wilhelm Foerster (1869–1966), Philosoph, Pädagog und Pazifischt
* Ludwig Klages (1872–1956), Philosoph, Psycholog und Grapholog
* Thomas Mann (1875–1955) und siinere Familie
* Ferdinand Lion (1883–1968), Journalischt und Schriftsteller
* Gert Westphal (1920–2002), Regisseur, Schauspiler und Rezitator

## Bilder

Datei:Kilchberg.JPG|Reformierti Chile, Blick vo Südoschte
Datei:KircheKilchberg.JPG|Ref. Kirche Kilchberg, devor s Grabmal vom Conrad Ferdinand Meyer
Datei:Zürichsee - Kilchberg Lindt & Sprüngli IMG 0227.JPG|Lindt & Sprüngli
Datei:Thomas Mann Grave 2005-03-26.jpeg|Grab vo Thomas, Katia, Erika, Monika, Michael und Elisabeth Mann


## Literatur
* Gottlieb Binder: *Geschichte der Gemeinde Kilchberg.* 3. Auflage, Gemeinde Kilchberg, Kilchberg ZH 1968
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich,* Band II: *Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943

## Weblink

* www.kilchberg.ch
* 
* Fayence- und Porzellanfabrik Kilchberg-Schooren in de Forschigsdatebank vo de Universiteet Züri

## Fuessnote
Kleinandelfingen

**Chliiandelfinge** (amtlich *Kleinandelfingen*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Chliiandelfinge liit im Zürcher Wiiland uf de rächte Siite vo de Thur. Zue de Gmäind ghööred au na d Dörfer Öörlinge *(Oerlingen)* und Aalte *(Alten)*. S Piet vo de Gmäind umfasst 50,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 32,8 % Wald, 8,8 % Sidligsflechi, 4,4 % Vercheersflechi und 2,4 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Chliiandelfinge isch zum eerschte Mal um 1270 als *ex opposito Andolfingen ultra Thuram* gnamset worde (1303–09 *Andolfingen ennunt der Ture,* 1427 *Minder Andellfingen,* 1474 *von cleinen Andelffingen*), Öörlinge 1241 als *in villa Oerlingin,* Aalte 1361 als *Alta*.

Zu Züri ghöört das Oort sit 1434.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 11,2 % (Stand 2011).

## Religion
56,3 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 20,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 7,2 %, CVP 1,1 %, EDU 3,4 %, EVP 3,1 %, FDP 12,7 %. GLP 9,0 %, GP 9,5 %, SP 16,6 %, SVP 37,0 %, Suschtigi 0,3 %.

Gmäindspresidänt isch de Peter May (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,6 % gläge.

## Tieläkt
D Wiiländer Mundart vo Chliiandelfinge ghöört zue de Oschtschwiizer Tieläkt.

## Wichtigi Lüüt
Us Chliiandelfinge chömed
* der Elias Landolt (1821–1896), Zürcher Oberfoorschtmäischter und Profässer für Foorschtwiirtschaft am Äidgnössische Politächnikum;
* de Jakob Fehr (1828–1885), en Richter und Politiker (en Füerer vo de Demokraatische Biwegig).

## Bilder

Datei:Kleinandelfingen-Archiv.jpg|Gmäindsarchiv
Datei:Kleinandelfingen-Friedau.jpg|Fridau
Datei:Kleinandelfingen-Speicher.jpg|Spiicher
Datei:Kleinandelfingen-Hinterdorf.jpg|Rigelhuus
Datei:Kleinandelfingen-Kirche-K.jpg|Katholischi Chile
Datei:Himmelsleiterli Kleinandelfingen 1.jpg|de Schiterberg mit em Himmelsleiterli


## Literatur
* 
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich.* Band I: *Die Bezirke Affoltern und Andelfingen* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.

## Weblink

* www.kleinandelfingen.ch

## Fuessnote
Buchs

**Buchs** isch:
* e Pflanzeart, lueg bi Gewöhnlicher Buchsbaum (*Buxus sempervirens*)

**Buchs** heissed folgendi Ort i de Schwiz:
* Buchs AG, e Gmeind im Kanton Aargau
* Buchs LU, e ehemoligi Gmeind im Kanton Luzern, hüt Ortstail vo Dagmarselle
* Buchs SG, e Gmeind im Kanton Sangalle
* Buchs ZH, e Gmeind im Kanton Züri

und isch
* de früeneri dütschi Name vo de ehemolige Gmeind Buix im Kanton Jura, hüt Ortstail vo Basse-Allaine

**Buchs** isch de Familiename vom
* Emanuel Buchs (* 1962), Schwizer Skibergstiiger, Skilangläufer und Biathlet
* Hermann Buchs (1922–2003), Schwizer Historiker
* Julio Buchs García (1926–1973), spanische Reschissör und Dreibuechautor
* Roland Buchs (* 1940), us Jaun (FR), isch vo 1976–1998 i de Schwizergarde gsi, Komandant 1982–1997; 1998
Kloten

**Chloote** (amtlich *Kloten*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Chloote liit rund 10 km nordöschtlich vom Stadtchèèrn vo Züri, a de Öffnig vom Altbachtaal zum Glatttaal. Direkt weschtlich, i de Ebeni vom Rümlanger Ried, liit de Flughaafe Züri, wo ne grosse Täil vom Chlotener Gmäindspiet umfasst.

## Gschicht
Chloote isch zum eschte Mal gnamset worde um 1155 als *Chlotun*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 29,7 % (Stand 2011).

## Religion
28,6% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 30,2% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,0 %, CVP 7,3 %, EDU 2,2 %, EVP 5,2 %, FDP 7,8 %. GLP 6,8 %, GP 8,9 %, SP 18,4 %, SVP 37,2 %, Suschtigi 1,3 %.

Gmäindspresidänt isch de René Huber (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,9 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Chloote ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* Hans Kläui, Alfred Pfister, Heinrich Jäckli & al.: *Kloten. Vom Bauerndorf zur Flughafenstadt*, Zürich 1964.
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.

## Weblink

* www.kloten.ch
* 

## Fuessnote
Knonau

**Chnoonau** (amtlich *Knonau*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Chnoonau liit im Südweschte vom Kanton Züri a de Grenze zum Kanton Zug. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Baregg und Uttebèèrg (*Uttenberg*). S Piet vo de Gmäind umfasst 62,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 17,2 % Wald, 12,7 % Sidligsflechi, 5,2 % Vercheersflechi und 1,1 % Gwässerflechi. Naachbergmäinde sind Maschwande im Weschte, Mäpmischtette im Norde und Oschte Chappel am Albis im Oschte, Stäihuuse (ZG) und Cham (ZG) im Süde.

## Gschicht
Chnoonau isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1045 als *Chnonowa* (1223 *Knonowe*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 12,8 % (Stand 2011).

## Religion
36,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 36,2 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,5 %, CVP 2,8 %, EDU 2,7 %, EVP 14,4 %, FDP 5,8 %. GLP 11,2 %, GP 9,6 %, SP 16,4 %, SVP 31,5 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmäindspresidänt isch de Walter von Siebenthal (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,3 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Chnoonau ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.
* Bernhard Schneider: *Geschichte der Gemeinde Knonau*. Primusverlag, Affoltern am Albis 1982

## Weblink

* www.knonau.ch
* 
* 

## Fuessnote
Kyburg ZH

**Chyburg**, alt **Chibèèrg** (amtlich *Kyburg*), isch es Doorf i de politische Gmäind Ilau-Efrèètike im Bezirk Pfäffike vom Schwizer Kanton Züri.

## Geografi
Chyburg isch es Doorff uf eme Molassesporn über de Töss. Zue de ehemolige Gmäind händ näb em gliichnamige Doorff s Schloss, d Wiiler Ettehuuse (*Ettenhausen*), Bilike (*Billikon*) und Brüngge (*Brünggen*) und d Fabriksidlig Mühlau a de Töss ghöört. S Piet vo de ehemolige Gmäind, wo mit 761 Hektare di chlinschti Gmäind im Bezirk Pfäffike gsii isch, umfasst 32,6 % landwirtschaftlichi Flèchi, 61,4 % Wald, wa de gröschti Waltaatäil im ganze Kanton Züri bedüted hät, 2,8 % Sidligsflechi, 1,7 % Vercheersflechi und 1,2 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Chyburg isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1027 als *Chuigeburch*. Uf de 1. Januar 2016 hät Chyburg mit de Gmäind Ilau-Efrèètike fusioniert.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 12,4 % (Stand 2011).

## Religion
50,8% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 13,1% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 8,2 %, CVP 1,0 %, EDU 3,8 %, EVP 2,8 %, FDP 5,9 %. GLP 12,1 %, GP 11,4 %, SP 12,6 %, SVP 42,2 %.

Gmäindspresidänt bis Endi 2015 isch de Kurt Bosshard gsii.

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,3 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Chyburg ghört zue de Oberländer Mundarte.

## Bilder

Kyburg - Kirche 2010-11-01 13-41-34.JPG|s Doorffzentrum mit de Chile, im Hintergrund s Schloss Chyburg 
Kyburg 2010-11-01 13-15-30.JPG|Doorffzentrum
Kyburg 2010-11-01 13-16-02 ShiftN.jpg|Gmäindshuus
Kyburg - Schloss 2010-11-01 13-55-14.jpg|Schloss Chyburg


## Literatur
* Hans Martin Gubler: *Kyburg ZH.* (Schweizerische Kunstführer, Nr. 251). Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1997, ISBN 978-3-85782-251-3.
* Hans Martin Gubler, *Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich Band 3: Die Bezirke Pfäffikon und Uster.* (Kunstdenkmäler der Schweiz, Band 66). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1978, ISBN 3-7643-0991-1, S.&nbsp;141–200.
* Martin Lee: *Kyburg in 33 Geschichten. Gemeinde und Schloss Kyburg: von der Vergangenheit zur Gegenwart.* Gemeinde Kyburg, Kyburg 2011.
* 

## Weblink

* www.kyburg.ch

## Fuessnote
Langnau am Albis

**Langnau am Albis** isch e politischi Gmäind im Bezirk Horge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Zue de Gmäind Langnau am Albis ghööred s Doorff Langnau und de Wiiler Ränng, dezue verschideni Hööf am Albis. S Piet vo de Gmäind umfasst 25,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 47,5 % Wald, 19,1 % Sidligsflechi, 6,1 % Vercheersflechi und 0,9 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Langnau am Albis isch zum eschte Mal gnamset worde 1101–50 als *Langenow* (1133–67 *Langenouw*), in de gliiche Urkund au Rängg als *de Renco*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 24,6 % (Stand 2011).

## Religion
33,1 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 31,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,5 %, CVP 10,5 %, EDU 2,2 %, EVP 3,4 %, FDP 15,6 %. GLP 11,5 %, GP 5,5 %, SP 18,2 %, SVP 28,4 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmäindspresidänt isch de Peter Herzog (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,0 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Langnau am Albis ghört zue de Seemundarte.

## Natuur
* Wildpark Langebèèrg

## Persönlichkaite
* Johann Balthasar Bullinger der Ältere (* 1713 z Langnau am Albis; † 1793 z Züri), Landschafts- und Porträmooler, Kupferstächer und ab 1773 Profässer a de nöi gründete «Kunstschuel Züri»
* Janic Halioua (* 1990), Filmschauschpiler (als Franz „Wrigley“ Stalder i Mein Name ist Eugen)

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. 

## Weblink

* www.langnauamalbis.ch
* 

## Fuessnote
Laufen-Uhwiesen

**Lòuffe-Uewise** (amtlich *Laufen-Uhwiesen*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri.

## Geografi
Lòuffe-Uewise liit ganz im Norde vom Kanton Züri und am Rand vo de Agglomeration Schaffuuse. Zue de Gmäind ghööred s Doorff Uewise (hoochtüütsch *Uhwiesen*) uf ere Terrasse vom Cholfirscht, d Sidlig Lòuffe (hoochtüütsch *Laufen*) mit em Schloss Lauffen am Riifall un de Wiiler Nool (hoochtüütsch *Nohl*) uf de änere Siite vom Rii.

S Piet vo de Gmäind umfasst 39,4 Prozänt landwirtschaftlichi Flèchi, 44,6 Prozänt Wald, 8,3 Prozänt Sidligsflechi, 4,2 Prozänt Vercheersflechi und 3,5 Prozänt Gwässer.

## Gschicht
Lòuffe-Uewise isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 858 als *ad Laufin,* 1290 denn als *ze Uwisan*.

Bis 1840 hät Lòuffe-Uewise e politischi Gmäind mit Fluurlinge pildet.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 10,9 % (Stand 2011).

## Religion
53,8 Prozänt vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 19,0 Prozänt sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 8,3 %, CVP 3,2 %, EDU 3,9 %, EVP 1,3 %, FDP 11,7 %. GLP 9,0 %, GP 12,6 %, SP 12,6 %, SVP 37,2 %, Suschtigi 0,2 %.

## Wirtschaft
Anne 1857 isch d Baanlinie vo Winterthur uf Schaffuuse bout worde, wo uf ere schöne Schteibrugg übere Rhy goot. A dere Strecki isch denn spöter d Haltstell bim Schloss Lauffe choo.

## Tieläkt
D Wiiländer Mundart vo Lòuffe-Uewise ghöört zue de Oschtschwiizer Tieläkt.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.
* Walter Ulrich Guyan: *Laufen-Uhwiesen im Zürcher Weinland*. Gemeindeverwaltung, 1988 (ohne ISBN).
* 
* 
* Klaus Kläui: *Ein Gang durch die Geschichte der Gemeinde Laufen-Uhwiesen*. Nohl Druck, Schaffhausen 1958.

## Weblink

* www.laufen-uhwiesen.ch

## Fuessnote
Lindau ZH

**Lindau** isch e politischi Gmäind im Bezirk Pfäffike im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Lindau liit im untere Chämttaal. Zue de Gmäind ghööred d Döörfer Lindau, Tagelschwange (*Tagelswangen*), Winterbèèrg (*Winterberg*) und Grafschtel (alt *Grooschtel*, dt. *Grafstal*) mit Chämtaal oder Chäntel (*Kemptthal*).

S Piet vo de Gmäind umfasst 41,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 34,8 % Wald, 14,2 % Sidligsflechi, 8,8 % Vercheersflechi und 0,2 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Lindau isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 774 als *Lintauvia*, Tagelschwange 1179 als *Dagilswanch*, Winterbèèrg 1223 als *Wintirberc*, Grafschtel 745 als *Craolfestale*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 19,7 % (Stand 2011).

## Religion
41,2% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,3% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,0 %, CVP 2,8 %, EDU 7,0 %, EVP 3,1 %, FDP 12,7 %. GLP 9,3 %, GP 10,8 %, SP 14,0 %, SVP 34,9 %, Suschtigi 0,4 %.

Gmäindspresidänt isch de Bernard Hosang (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Lindau ghört zue de Oberländer Mundarte.

## Literatur
* Verein LindauLebt, Gemeinderat Lindau (Hrsg.):  *Die Gemeinde Lindau. Die neuere Geschichte: Gemeinde, Kirche, Schule (Bd. 2)*. Druckerei Wetzikon, Wetzikon 2013.
* Hans Martin Gubler, *Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich Band 3: Die Bezirke Pfäffikon und Uster.* Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1978 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 66). ISBN 3-7643-0991-1. S.&nbsp;108–140.

## Weblink

* www.lindau.ch
* 
* 

## Fuessnote
Lufingen

**Lufingä** (amtlich *Lufingen*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Lufingä liit im obere Ämbritaal im Zürcher Unterland. Zue de Gmäind ghöört au na de Wiiler Augwiil (*Augwil*). S Piet vo de Gmäind umfasst 47,6 % landwirtschaftlichi Flèchi, 36,6 % Wald, 11,4 % Sidligsflechi, 3,9 % Vercheersflechi und 0,4 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Lufingä isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1157 als *Luvingin*. Augwil isch 1871 zue Lufingä choo.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 18,6 % (Stand 2011).

## Religion
41,5% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,5% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,0 %, CVP 2,8 %, EDU 6,8 %, EVP 3,1 %, FDP 10,8 %. GLP 10,6 %, GP 6,8 %, SP 13,1 %, SVP 40,5 %, Suschtigi 0,5 %.

Gmäindspresidänt isch de Jürg Badertscher (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,4 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Lufingä ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.

## Weblink

* www.lufingen.ch
* 

## Fuessnote
Maschwanden

**Maschwande** (amtlich *Maschwanden*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Maschwande liit am öschtliche Rand vo de Rüüssebeni bi de Loorzemündig. S Piet vo de Gmäind umfasst 59,6 % landwirtschaftlichi Flèchi, 23,7 % Wald, 6 % Sidligsflechi, 3 % Vercheersflechi und 1,5 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Maschwande isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1189 als *Maswondon*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 9,5 % (Stand 2011).

## Religion
52,0 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 24,0 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,9 %, CVP 0,8 %, EDU 2,1 %, EVP 12,4 %, FDP 4,3 %. GLP 5,0 %, GP 9,6 %, SP 17,1 %, SVP 43,5 %, Suschtigi 0,3 %.

Gmäindspresidänt isch de Andreas Binder (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,7 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Maschwande ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938.
* Bernhard Schneider u.&nbsp;a.: *Die eigenständige Entwicklung der Gemeinde Maschwanden.* 1991.

## Weblink

* www.maschwanden.ch
* 

## Fuessnote
Maur

**Muur** (amtlich *Maur*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Uschter im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Muur liit am südweschtliche Ufer vom Griifesee. Zue de Gmäind ghööred au na d Ortschafte Ääsch (*Aesch*), Ebädinge (*Ebmatingen*), Binz und Üessike (*Uessikon*). S Piet vo de Gmäind umfasst 51,5 % landwirtschaftlichi Flèchi, 25,4 % Wald, 17 % Sidligsflechi und 5,5 % Vercheersflechi.

## Gschicht
Muur isch zum eschte Mal gnamset worde 874/887 als *de Mure*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 18,5 % (Stand 2011).

## Religion
41,2 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 23,4 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,4 %, CVP 3,7 %, EDU 2,3 %, EVP 2,0 %, FDP 16,9 %. GLP 15,2 %, GP 5,5 %, SP 12,4 %, SVP 34,8 %, Suschtigi 1,8 %.

Gmäindspresidänt isch de Roland Humm (SVP, Stand 2016).
Di reschtliche Gmäindrät sind: Delia Jäggi-Lüthi (FDP), Stephan Pahls (FDP), Thomas Frauenfelder (SVP), Urs Rechsteiner (CVP), Felix Senn (SP).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Muur ghört zue de Seemundarte.

## Literatur
* Kulturkommission und Gemeinderat der Gemeinde Maur (Hrsg.): *Burg Maur.* Maur 1976. (Festschrift zur Einweihung der renovierten Burg)
* Hans Martin Gubler: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich.* Band 3: *Die Bezirke Pfäffikon und Uster.* (Kunstdenkmäler der Schweiz, Band 66). Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1978, ISBN 3-7643-0991-1, S.&nbsp;619–652.
* Felix Aeppli: *Geschichte der Gemeinde Maur.* Maur 1979.
* Hans Martin Gubler: *Maur ZH.* (Schweizerische Kunstführer, Nr. 455). Hrsg. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1989, ISBN 3-85782-455-7.

## Weblink

* www.maur.ch
* 
* Ortsmuseum

## Fuessnote
Gossau

**Gossau** heissed folgendi Ort:
* Gossau SG, e Stadt und politischi Gmeind im Kanton Sanggalle, Schwiz
* Gossau ZH, e politischi Gmeind im Kanton Züri, Schwiz

oder au:
* Bezirk Gossau, e ehemoligi Verwaltigseinheit im Kanton Sanggalle, Schwiz
Marbach

**Marbach** isch de Name vo folgende Ort z Dütschland:

Bade-Würteberg
* Marbach am Neckar, Stadt im Landkreis Ludwigsburg
* Marbach an der Lauter, Ortsteil vo de Gmeind Gomadingen, Landkreis Reutlingen
* Marbach (Herbertingen), Ortsteil vo de Gmeind Herbertingen, Landkreis Sigmaringen
* Marbach (Villingen-Schwenningen), Ortsteil vo de Stadt Villingen-Schwenningen, Schwarzwald-Baar-Kreis
* Marbach (Lauda-Königshofen), Ortsteil vo de Stadt Lauda-Königshofen, Main-Tauber-Kreis

Bayern
* Marbach (Arnstein), Ortsteil vo de Stadt Arnstein, Landkreis Main-Spessart
* Marbach (Eppenschlag), Ortsteil vo de Gmeind Eppenschlag, Landkreis Freyung-Grafenau
* Marbach (Fischbachau), Ortsteil vo de Gmeind Fischbachau, Landkreis Miesbach
* Marbach (Harburg), Ortsteil vo de Stadt Harburg, Landkreis Donau-Ries
* Marbach (Maroldsweisach), Ortsteil vo de Marktgmeind Maroldsweisach, Landkreis Haßberge
* Marbach (Neu-Ulm), Ortsteil vo de Stadt Neu-Ulm, Landkreis Neu-Ulm
* Marbach (Neuburg an der Kammel), Ortsteil vo de Marktgmeind Neuburg an der Kammel, Landkreis Günzburg

**Marbach** isch de Name vo folgende Ort z Öschtriich:
* Marbach an der Donau, e Gmeind z Nideröschtriich
* Marbach an der Kleinen Krems, e Katastralgmeind z Nideröschtriich
* Marbach am Walde, e Katastralgmeind z Nideröschtriich
* Marbach im Felde, e Katastralgmeind z Nideröschtriich
* d Katastralgmeind Marbach mit de Ortschaft *Marbach an der Kleinen Erlauf* i de Gmeind Wieselburg-Land z Nideröschtriich
* Marbach (Gemeinde Ried), e Katastralgmeind z Ried i de Riedmark, z Oberöschtriich
* Marbach (Gemeinde Auberg), en Ortsteil z Auberg, z Oberöschtriich
* Marbach (Gemeinde Mauthausen), en Ortsteil z Mauthausen, z Oberöschtriich

**Marbach** isch de Name vo folgende Ort i de Schwiz:
* Marbach SG, e Gmaind im Kanton Sanggalle
* Marbach LU, es Dorf i de Gmeind Escholzmatt-Marbach im Kanton Lozärn

**Marbach** isch de Name vo folgende Gwässer:
* Marbach (Fils), en rächte Näbenfluss vo de Fils (Fluss)
* Marbach (Lahn), en lingge Näbfluss vo de Lahn z Marburg
* Marbach (Mergbach), en rächte südlicher Zuefluss vom Mergbach
* Marbach (Mümling), en lingge Näbefluss vo de Mümling
* Marbach (Neckar), rächte Zuefluss vom Neckar bi Oberboihinge im Landkreis Esslinge, Bade-Würteberg

**Marbach** isch de Familiename vo folgende Persone:
* Fritz Marbach (1892–1974), Schwizer Nationalökonom
* Johannes Marbach (1521–1581), lutherische Theolog, Reformator und Konfessionalist
* Karl Marbach (au Charles Marbach; 1841–1916), Titularbischof vo Paphus und vo 1891 bis 1901 amtierende Weihbischof vo Stroossburg
* Karl-Heinz Marbach (1917–1995), en dütsche Offizier
* Philipp Marbach (1550–1611), en lutherische Theolog
* Rosalie Marbach (1803–1837), d Schwöster vom Richard Wagner und e Theaterschauspilleri

**Lueg au:**
* Marbach-Stausee, en Stausee im Odenwald, Dütschland
* Haupt- und Landgestüt Marbach, s Gstüt vom Land Bade-Würteberg, Dütschland
* Stift Marbach, e ehemoligs Augustiner-Chorherrestift z Vegelshofe im Oberelsass, Frankriich
Mönchaltorf

**Mönchaltoorf** (salopp au **Mönchi**, amtlich *Mönchaltorf,* früener *Mönch-Altorff*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Uschter im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Mönchaltoorf liit südöschtlich vom Griifesee. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Burg, Brand, Lindhof, Wühre, d Exklave Hüüschbèèr *(Heusberg)* und e Huuffe Äinzelhööf. S Piet vo de Gmäind umfasst 65,5 % landwirtschaftlichi Flèchi, 11,4 % Wald, 14,4 % Sidligsflechi, 4,2 % Vercheersflechi und 0,5 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Mönchaltoorf isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 741 als *Villa Altorf* (872 *Altorf monachorum*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 13,5 % (Stand 2011).

## Religion
44,0 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 21,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 9,6 %, CVP 1,1 %, EDU 3,8 %, EVP 3,7 %, FDP 12,7 %. GLP 11,5 %, GP 7,6 %, SP 18,1 %, SVP 30,8 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmäindspresidäntin isch d Annemarie Beglinger-Vögeli (FDP, Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Mönchaltoorf ghört zue de Zürioberländer Mundarte.

## Bilder

Datei:Moenchaltorf 125.jpg|Dorfbrunne vor em Mönchhof
Datei:Moenchaltorf restoracio Muehle 075.jpg|Restaurant Müli
Datei:Moenchaltorf faktrabdomo 080.jpg|Rigelhuus im Doorfzentrum
Datei:Moenchaltorfer Aa 103.jpg|Mönchaltorfer Aa im Zentrum vom Doorf


## Literatur
* Hans Martin Gubler: *Kunstdenkmäler der Schweiz Band 66 "Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich Band 3: Die Bezirke Pfäffikon und Uster"* Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK Bern 1978 ISBN 3-7643-0991-1 S. 677–693.
* 

## Weblink

* www.moenchaltorf.ch

## Fuessnote