open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haus zum Ritter (Freiburg im Breisgau)

S **Huus zum Ritter**, speeter *Erzbischefli Palais*, hite *Doomsingschuel* isch e representativ Stadthuus z Fryburg im Brysgau.

S Huus zum Ritter isch anne 1756 dur dr Johann Jacob Fechter böue woore as Gsellschafts- un Versammligshuus fir di voordereeschtryychische Ritterschaft vum Brysgau bzw. dr Aadelsstand, wu Aadail am Brysgauer Landstand ghaa het. S stoot uf dr Siidsyte vum Minsterblatz an dr Stell vun eme mittelalterlige Vorgängerböu. Dr Ufdraag zum Böu het dr doomoolig Bresidänt Ferdinand Sebastian von Sickingen-Hohenburg.

Ab 1766 isch s Huus as Versammligsoort vu dr Landständ bruucht woore. No dr Uflupfig vu dr Standesherrschaft ab 1806 isch doo bis 1824 s grooßherzogli Hoofgriicht gsii. Anne 1832 isch dur d Wideryyriichtig vum Erzbischtum Fryburg 1821 zur Residänz vum Erzbischof vu Fryburg un dodermot Erzbischefli Palais woore. Noch ere Renovierig 1995/96 isch syterhäär Domsingschuel un Sitz vu dr Fryburger Doomsingbuebe.

Bi dr Bumbardierig vu Fryburg 1944 isch s Huus zum Ritter vellig uusbrunne. Dr Widerufböu aafangs 1950er Joor het si an dr im 19. Joorhundert veränderete Struktuur vum Huus orientiert.

## Weblink

* S Huus „Zum Ritter“ z Fryburg uf www.welt-der-wappen.de

## Fueßnote
Philharmonisches Orchester Freiburg

S **Philharmonisch Orcheschter Fryburg** isch e dytsch Sinfoniorcheschter us dr Stadt Fryburg. S spiilt im Konzärthuus Fryburg unter anderem Sinfonikunzärt un s Neijoorskunzärt, bi Ooperevoostellige spiilt s im Stadttheater Fryburg.

## Gschicht
S Philharmonische Orcheschter Fryburg isch anne 1887 grindet woore un syt däre Zyt mit scho mit Chinschtler*ne wie dr Clara Schumann un em Richard Strauss zämegschafft. Scho voorhäär het s dr vum Hermann Dimmler 1877 grindet Philharmonisch Verain gee, wu bekannti Muusiker un Kumpenischte wie dr Eugen d’Albert un dr Franz Liszt uf Ryburg ghoolt het. Syter 1867 het s dr Poschte vum stedtische Kapällmaischter gee, wu s Theaterorcheschter uf Militeermuusiker un Laie glaitet ghaa het. Zum Zytpunkt vu dr Grindig vum Orcheschter het dr Kapällmaischter Giesecker s Ensemble glaitet. Dr eerscht Ufdritt vum neie Philharmonische Orcheschter isch am 4. Oktober 1887 unter Laitig vum Kapällmaischter Wilhelm Bruch gsii. Zum Brogramm hän unter anderem em Wagner sy Tannhäuser-Ouvertüre, Stuck us dr Oopere „König Manfred“ vum Karl Reinecke un di 2. Rhapsodi vum Franz Liszt gheert. Vu 1890 bis 1919 isch s Orcheschter vum Gustav Starke glaitet woore, mit em Schwäärpunkt uf Oopere. 

Anne 1910 isch dr Theaterböu ufgmacht un s Ensemble uf 60 Mitgliider uusgwytet woore. Noch em Eerschte Wältchrieg isch d Aarbet vum Camillo Hildebrand fuurtgsetzt woore. Anne 1924 isch dr Max Krüger dr nei Intendant woore un är het dr Ewald Lindemann (1924–1929) as eerschte Generaalmusikdiräkter (GMD) vum Orcheschter ghoolt. Är isch 1929 vum Hugo Balzer abgleest woore, wu 1933 Franz Konwitschny noogfolgt isch. Wu Franz Konwitschny 1938 Fryburg verloo het, isch dr Bruno Vondenhoff chuu. Ab 1945 het dr Wilhelm Schleunig d Laitig ghaa, wu 1951 vum Heinz Dressel abgleest wooren isch. Dr Hans Gierster het 1956 d Laitig ibernuu. No im isch 1966 dr Leopold Hager chuu un 1969 dr Thomas Ungar. Di chinschtlerisch Laitig vum Orcheschter un dr Oopere hän derno die Dirigänte (GMD) ghaa: Marek Janowski (1973–1975), Klauspeter Seibel (1975–1978), Klaus Weise (1978–1981), Ádám Fischer (1981–1983), Eberhard Kloke(1983–1989), Donald Runnicles (1989–1993), Johannes Fritzsch (1993–2000), Kwamé Ryan (2000–2003), Karen Kamensek (2003–2006), Patrik Ringborg un Gerhard Markson. Syter anne 008 isch der franzeesisch Dirigänt Fabrice Bollon Generaalmusikdiräkter.

Dradizionäll bstoot s Repertoire us Oopere un Kunzärt us ere uusgwoogene Mischig zwische Klassik un Modäärni. S Philharmonisch Orcheschter Fryburg engaschiert si au scho syt langem in dr Chinder- un Juugedaarbet.

## Weblink

* Philharmonischs Orcheschter Fryburg
* Philharmonischs Orchester Fryburg
Hermann von Vicari

Dr **Hermann von Vicari** (* 13. Mai 1773 z Auladorf; † 14. April 1868 z Fryburg im Brysgau) isch vu 1842 bis 1868 reemisch-kadoolische Erzbischof vu Fryburg gsii.

## Lääbe
Dr Hermann von Vicari isch no Abschluss vu syne juristische Stuudie anne 1797 zum Prieschter gweit woore. Eerscht in dr Joor druf het er in Privaatstuudie di theoloogisch un filosoofisch Uusbildig nooghoolt, wun em gfäält het. Ooni braktischi Erfaarig in dr Gmainsaarbet isch dr Vicari perseenlige Mitarbaiter vum Konschtanzer Generaalvikaar Ignaz Heinrich von Wessenberg woore. Wu s Erzbischtum Fryburg anne 1821 grindet wooren isch, isch er as ainzig Mitgliid vu dr Konschtanzer Kuurie in s Fryburger Metropolitaankapitel gruefe un vum Erzbischof Bernhard Boll anne 1827 zum Generaalvikaar ernännt woore.

Am 24. Februar 1832 isch er zum Weibischof z Fryburg un zum Titularbischof vu Macri ernännt woore. D Bischofswei het em am 8. April 1832 dr Bernhard Boll gspändet.

Noch em Dood vum Bernhard Boll, em eerschte Fryburger Erzbischof, anne 1836 isch er aistimmig vum Doomkapitel zue däm sym Noofolger gweelt woore, isch aber an dr Yysprich vu dr reemische Kuurie un dr baadische Regierig gschyteret. An syre Stell isch dr Ignaz Anton Demeter Erzbischof vu Fryburg woore. Wu där no segs Joor gstoorben isch un s e neii Waal gee het, het dr Hermann von Vicari anne 1842 wider dr aistimmig Zuespruch vum Fryburger Doomkapitel iiberchuu. Wänn s au wyter Bedänke gege syni Persoon gee het, hän en d Landesregierig un au di zueständige Stelle z Rom akzeptiert, wel si in iim wäg sym Alter vu fascht sibzg Joor e Iibergangsleesig gsääne hän. Drotz syre schwache Gsundhait un weenig rhetoorische Fähigkaite isch dr Hermann von Vicari in dr 26 Joor vu syre Amtszyt zum Protagonischt im Baadische Kultuurkampf woore, ere Ussenandersetzig zwische Chilche un Staat im Grooßherzogtduum Baade. Im Baadische Kultuurkampf isch er zytwys unter Huusarräscht gstande, ainewääg isch er mit ere grooße Feschtigkait un Karaktersteerki sym Aaliige drei bliibe, di kadoolisch Chilche us em staarke Yyfluss vum Landesheer z befreie un fir e noohaltigi Aaläänig an d Vorgaabe vum Rom z soorge. In dr historische Bewäärtig giltet dr Hermann von Vicari as ain vu dr wiitigschte Gstalte in dr Erneierig vum dytsche Kadolozismus im 19. Joorhundert.

Dr Vicari isch im Fryburger Minschter vergraabe woore. Deert maant unter anderem e Porträtstatue vum Chinschtler Julius Seitz an dr eemoolig Erzbischof vum Fryburg.

## Literatuur
* Heinrich Hansjakob: *Hermann von Vicari, Erzbischof von Freiburg. Zu dessen hundertjähriger Geburtsfeier*. Verlag Leo Woerl, Würzburg 1873.
* 
* 
* Karl-Heinz Braun: *Hermann von Vicari und die Erzbischofswahlen in Baden. Ein Beitrag zu seiner Biographie* (= *Forschungen zur Oberrheinischen Landesgeschichte* Bd. 35). Alber, Freiburg/München 1990, ISBN 3-495-49935-0.

## Weblink

*
Liste der Weihbischöfe in Freiburg

Die Lyt sin **[[Weihbischof|Weibischef]] im [[Erzbistum Freiburg|Erzbischtum Fryburg]]** gsii:

* 1828–1829 Joseph Vitus Burg, Titularbischof vu *[[Titularbistum Rhodiapolis|Rhodiapolis]]*
* 1832–1842 Hermann von Vicari, Titularbischof vu *[[Titularbistum Macri|Macri]]*, speter Erzbischof vu Fryburg
* 1867–1881 Lothar von Kübel, Titularbischof vu *[[Titularbistum Leuce|Leuce]]*
* 1894–1921 Friedrich Justus Knecht, Titularbischof vu *[[Titularbistum Neve|Neve]]*
* 1924–1952 Wilhelm Burger, Titularbischof vu *[[Titularbistum Thebae in Thebaide|Thebae in Thebaide]]*
* 1952–1954 Eugen Seiterich, Titularbischof vu *[[Titularbistum Binda|Binda]]*, speter Erzbischof vu Fryburg
* 1955–1958 Hermann Schäufele, Titularbischof vu *[[Titularbistum Leptis Magna|Leptis Magna]]*, speter Erzbischof vu Fryburg
* 1960–1980 Karl Gnädinger, Titularbischof vu *[[Titularbistum Celerina|Celerina]]*
* 1972–1978 Oskar Saier, Titularbischof vu *[[Titularbistum Rubicon|Rubicon]]*, speter Erzbischof vu Fryburg
* 1979–1998 Wolfgang Kirchgässner, Titularbischof vu *[[Titularbistum Druas|Druas]]*
* 1981–2012 Paul Friedrich Wehrle, Titularbischof vu *[[Titularbistum Nova Germania|Nova Germania]]*
* 2000–2013 Rainer Klug, Titularbischof vu *[[Titularbistum Ala Miliaria|Ala Miliaria]]*
* 2001–2018 Bernd Uhl, Titularbischof vu *[[Titularbistum Malliana|Malliana]]*
* syt 19. Februar 2018 Peter Birkhofer, Titularbischof vu *[[Titularbistum Villamagna in Tripolitania|Villamagna in Tripolitania]]*
* 2013–2018 Michael Gerber, Titularbischof vu *[[Titularbistum Migirpa|Migirpa]]*
* syt 26. April 2019 Christian Würtz, Titularbischof vu *[[Titularbistum Germania in Dacia|Germania in Dacia]]*

## Lueg au
* Lischt vu dr Erzbischef vu Fryburg
StreetLib

**StreetLib** (früener *Simplicissimus Book Farm* oder churz *SBF*) isch en italienischi Buechfirma. Si vertribt elektronischi Büecher, Audiobüecher und Büecher wo nume uf pstelig truckt wärded. D Firma isch 2006 Antonio Tombolini z Loreto gründet worde und häisst sit 2016 StreetLib.

Als Verlag publiziert StreetLibe vor alem elektronischi Büecher, vor alem im ePub- und Kindle-Format. De gröschti Täil vo de Büecher sind für anderei Verläg oder diräkt für Autore. Autore chönd iri Bücher über StreetLib sälber veröffentliche. StreetLib hilft anderne Verläg, ires Programm z digitalisiere und au als ePub digital z verbräite.

Dänn gits no a ganzi Räie vo italienische Klassiker wo s Urheberrächt abgloffen isch. Vo 2014 bis im Juli 2018 sind au Büecher under em Name *Antonio Tombolini Editore* editiert worde. Dä klassischi Verlag isch under de Läitig vom italienische Schriftsteller Michele Marziani gsi.

## Quälenagabe
Badischer Landwirtschaftlicher Hauptverband

Dr **Baadisch Landwiirtschaftli Hauptverband** (abchiirzt **BLHV**) isch Dachverband, wu z Siidbaade d Inträsse vu dr Buure im Haupt- un Nääbenerwäärb verdrätte duet un oordeli Mitgliid im Dytsche Buureverband isch. Är isch in dr Räächtsfoorm vun eme yydraite Verain organisiert. Dienschtsitz vum Verband isch Fryburg.

## Laitbild
Dr BLHV setzt si fir e familieeri Buurewiirtschaft yy. Im Laitbild wiird di bsunder Vyylfalt vu dr Landwiirtschaft z Siidbaade rusghoobe. Dr BLHV stoot fir e regionaale Dachverband, wu alli Buure mit ire verschiidenen Bedriibstype un Produkzioonsriichtige will verdrätte. D Mitgliider vum BLHV steen zäme fir e aktiivi demokraatische Willesbildig un e gmainsaami Inträssesbolitik. En eerenamtligi un demokraatischi Fierigsstruktuur solle dooderfiir di stabiil Grundlaag bilde.

## Gschiicht
D Grindig vu dr Buureverbänd im hitige Baade-Wiirttebäärg stoot in ängem Zämehang mit dr Ufdailig vu dr Länder Baade, Wiirttebäärg un Hauezollre in zwoo Bsatzigszoone. 

Scho am 29. Mai 1946 het z Siidbaade dr Grindigsuusschuss fir dr Baadisch Landwiirtschaftli Hauptverband (BLHV) daagt, am 18. Novämber vum nämlige Joor isch d Grindigsversammlig gsii. Där Verband het si mieße uf dr siidli Dail vu Baade bschränke, wel Noordbaade aber au Noordwiirttebäärg Dail vu dr amerikaanische Bsatzigszoone gsii sin. Siidwiirttebäärg un Hauezollre sin unter franzeesischer Verwaltig gstalte.

Im Mai 1989 hän d Delegierte vum *Nordwiirttebäärg-baadische Verbande* un vum *Siidwiirttebäärgische Buureverband* z Ulm d Fusioon vu dr beede Verbänd bschlosse. As Hauptsitz isch d Landeshauptstadt Stuegert bstimmt woore. Dr BLHV het dergeege entschiide em Landesbuureverband z Baade-Wiirttebäärg byyzdrätte un duet alsfurt d Buure im Regierigsbeziirk Siidbaade verdrätte. Di 1948 vum BLHV grindet Baadisch Buureschuel isch anne 2004 wider zuegmacht woore.

Anne 2014 het dr Verband in sy nei Verwaltigsgebei näb em Staatlige Wyyböuinschtitut Fryburg im Stadtdail Wieri chenne yyzie. S viersteckig Gebei isch ab em Chäller ganz us Schwaarzwälder Rootdanne- un Wyssdanneholz gmacht, wu dur vorghänkti Glaasschaale gschitzt wiird. In däm no Passivhuusstandard böuene Hiuus mit ere Photovoltaikaalaag un ere Weermibumpi schaffe rund 100 Lyt.

## Eerige
Im Aadänke an dr Grindigs- un speeter Eerebresidänt Lambert Schill verleit dr Baadisch Landwiirtschaftli Hauptverband syter anne 1991 d *Lambert-Schill-Medaille* an maximaal siibe lääbigi verdienti Lyt.

* 2016 Karl Rombach, Viizebresidänt vum BLHV (2003–2015)
* 2005 Erwin Teufel, Minischterbresidänt vu Baade-Wiirttebäärg (1991–2005)
* 2004 Wendelin Ruf, BLHV-Bresidänt (1991–2003) un BLHV-Eerebresidänt
* 1995 Hans Griesser, BLHV-Vorstandsmitgliid (1983–1994)
* 1995 Stefan Gutmann, BLHV-Hauptgschäftsfierer (1982 –1994)
* 1995 Martin Wentz, BLHV-Viizebresidänt (1973–1994)
* 1991 Ludger Reddemann, BLHV-Bresidänt (1984–1991) un Staatssekreteer (1991–1996)

## Weblink

* Baadische Landwiirtschaftlige Hauptverband
* Landesbuureverband z Baade-Wiirttebäärg e. V.

## Fueßnote
Mélanie Chappuis

D **Mélanie Chappuis** (* 13. Jänner 1976 z Bonn), isch e Schwyzer Autori un Schriftstelleri un isch Kolumnischti bi Le Temps gsii.

## Lääbe
As Diplomaatedoochter het d Mélanie Chappuis iiri Chindhait z Guatemala, z Nigeria, z Argentinie, z Bärn un z New York verbroocht. An dr Universiteet Gämf het si Literatuurwisseschafte studiert un s DEA (Diplôme d’études approfondies) am Europainschtitut iberchuu. Der het si as Schurnalischit gschafft un fir verschiideni Zytige gschriibe.

Anne 2008 het si ire eerscht Romaan *Frida* bim Schwyzer Verlaag *Bernard Campiche* vereffetligt, wu dr Titel vum Lied *Ces gens-là* vum Jacques Brel vu inschpiriert isch. 2010 het si ire zweet Romaan mit em Titel *Des baisers froids comme la lune* vereffetligt, wu dr Titel vum Gediicht *Le revenant* vum Charles Baudelaire här chunnt. 2011 het si ne Schrybstipändium vum Schwyzer Kantoon Waadt fir ire dritt Buechprojäkt iberchuu. 2012 chunnt si dr *Prix de la relève* vum Kantoon Waadt fir ire Buech *Maculée conception* iiber, wu si 2013 vereffetligt het.  Bis 2014 het d Mélanie Chappuis d Kolumne *Dans la tête de*… *Im Chopf vu…* bi Le Temps gschriibe, wu all Wuche erschiinen isch.

Syter anne 2011 isch si mit em Zep, (buurgerli *Philippe Chappuis*) ghyroote, wu me as Comic-Zaichner vu Titeuf chännt. D Mélanie Chappuis het zwai Chinder us ere friejere Bezieig in d Ee mitbroocht.

## Wäärch
* 2008: *Frida*
* 2010: *Des baisers froids comme la lune*
* 2013: *Maculée conception*
* 2013: *Dans la tête de… Chroniques*
* 2015: *L’empreinte amoureuse*
* 2016: *Un thé avec mes chères fantômes*
* 2017: *Ô vous, seurs humaines*
* 2018: *La Pythie*

## Fueßnote
Viola Heinzelmann

D **Viola Angelika Heinzelmann** (* 1. Novämber 1969 z Kircha) isch e Schwyzer Ginekoloogi, Laitendi Dokteri vu dr Frauekliinik un Schefdokteri vum Ginekoloogische Tuumorzäntrum am Universiteetsspitaal Baasel un Brofässeri fir Ginekology an dr Universiteet Baasel.

## Lääbe un Wiirke
D Viola Heinzelmann stammt us ere Chaufmannsfamiilie. No dr Schuel het si zeerscht zwai Joor Räächtswisseschaft z Erlangen studiert  un derno bis 1997 Humaanmedizíin an dr Universiteet Dibenga. Deert isch si anne 1997 au no Stuudieufenthalt am Dunedin Public Hospital, University of Otago (Neiseeland), am Middlesex Hospital, University College London (London) un am Universiteetsspitaal Züri promoviert woore. 

Vu 1999 bis 2002 het si iri Uusbildig im Fachberaich Ginekology un Gebuurtshilf im Departemänt Frauehailkund am Universiteetsspitaal Züri wytergmacht. Si het in dr Beraich Photodynamischi Therapy un Drug Resistance in dr Ginekoloogische Foorschigsabdailig vum Universiteetsspitaal gfoorscht. Vu 2002 bis 2004 z Sydney e zwaijeerig Poschtdoktoraat am *Garvan Institute of Medical Research* vu dr University of New South Wales absolviert. Derno het si z Züri as Ooberdokteri an dr Frauekliinik vum Spital Limmattal gschafft un isch glyychzytig Foorschigslaiteri vu dr *Translational Research Group* am Universiteetsspitaal gsii. Anne 2008 het si d Venia Legendi as Privaatdozänti an dr Universiteet Züri iberchuu. Zwische 2008 un 2012 het si z Sydney am *Royal Hospital for Women* vu dr University of New South Wales gschafft un gfoorscht. 

D Heinzelmann isch syter anne 2012 Brofässeri fir Ginekology an dr Universiteet Baasel un laitet syter anne 2013 as Schefdokteri di *Klinik für Gynäkologie und Gynäkologische Onkologie* am Universiteetsspitaal Baasel. Foorschigsschwäärpinkt sin ginekoloogischi Karzinoom, vor allem s Ovariaalkarzinoom (Aierstockchräbs).

D Heinzelmann isch ghyroote, Mueter vun eme Suun un ere Doochter zwai Chinder un läbt z Rieche. Si het näb dr schwyzerische au di auschtraalisch un di dytsch Staatsbuurgerschaft.

## Weblink
* d Viola Heizelmann bim Universiteetsspitaal Baasel
* 

## Fueßnote
Martinstor (Begriffsklärung)

**Martinstor** isch dr Name vu Stadtdoor in verschidene dytsche Stedt:

* Martinstor z Fryburg
* Martinstor z Wangen
* Martinstor z Cochem
* Martinstor z Eltville
* Martinstor z Ladenburg
* Martinspforte (Worms) (au: Martinstor) z Worms
Simon Schenk

Dr **Simon Schenk** (* 16. Mai 1946 z Langnou im Ämmitau, Kanton Bärn; † 1. Mai 2020 in Bärn) isch en Schwyzer Bolitiker (SVP) un Yyshockeyspiiler un -trainer gsii.

## Lääbe
As Yyshockeyspiiler het er fir dr SC Langnou gspiilt, dr hitige SCL Tigers, un isch mit ene 1976 Schwyzer Maischter woore. Gschafft het er z Chonufinge as Dorfschuelleerer.

Vum 28. Novämber 1994 (Wintersession) bis am 4. Dezämber 2011 isch dr Schenk as Verdrätter vum Kanton Bärn Mitgliid vum Nazionaalroot gsii. Bi dr Waal isch er uuspringli dr viert Ersatzmann gsii. Deert isch er Mitgliid vu dr *Kummissioon fir Wisseschaft, Bildig un Kultuur (WBK)* un dr *Kummissioon fir Vercheer un Fäärnmäldwääse (KVF)* gsii.

Dr Schenk het vu 1985 bis 1990 un vu 1995 bis 1997 d Schwyzer Yyshockeynazionaalmannschaft trainiert. Vu 1998 bis 2017 isch er derzue Spoortschef un zytwys au Gschäftsfierer vu dr GCK Lions gsii. Derno het er as Berooter bi dr SCL Tigers gschafft un as Expeert bi MySports kummentiert.

Dr Simon Schenk het si anne 2017 ere Häärzoprerazioon mieße unterzie, wun er si guet dervu erhoolt ghaa het. Im Friejoor 2020 isch er wider am Häärz operiert woore. Doderby sin Kumplikazioone ufdrätte, wun er draa gstoorben isch. 

Är isch ghyroote gsii un het drei Chinder ghaa. Langi Joor het er z Truebschache gläbt, di letschte Joor z Münsige

## Weblink
* 

## Fueßnote
Cerdia

D **Cerdia**, bis April 2019 **Rhodia Acetow GmbH** isch e Chemyunternäme un Häärsteller vu Celluloseacetat-Wärg fir d Zigarettefilterhäärstellig, Celluloseacetat-Flake un andere Celluloseacetat-Produkt, wu wältwyt operiert.

Sitz vu dr Cerdia Produktions GmbH isch Fryburg. Anderi Produkzioonsstandoort sin z Roussillon (Frankryych), Kingsport (Tennessee, USA), Santo André (São Paulo, Brasiilie) un z Serpuchow (Russland) aagsiidlet. Bi Cerdia schaffe wältwyt rund 1.300 Lyt, dodervu z Fryburg rund 750.

Dr **Cerdia Produktions GmbH** iibergoornet isch d **Cerdia International GmbH** mit Sitz z Baasel. E Verdriibsniiderlossig het s z Singapur.

## Gschiicht
D Rhodia Acetow het zue dr eerschte Acetathäärsteller gheert. Wu anne 1911 eerschti Verfaarespatänt erdailt woore sin, het d Rhodia ab 1912 im franzeesische Saint-Fons aafangs Celluloseacetat-Flake (hitige Handelsname *Cerdia® Acetol*) häärgstellt, wu in Faarbe un Lack yygsetzt woore sin. Anne 1921 isch z Roussillon, Frankryych, aagfange woore, sintheetischi Gaarn häärzstelle, ab 1927 unter dr Firmierig *Deutsche Acetat-Kunstseiden Aktiengesellschaft Rhodiaseta* au z Fryburg. Ass mer nit mit Seta verwächslet wiird, eme Uusdruck fir raini Syyde, isch s Fryburger Unternäme anne in *Deutsche Rhodiaceta AG* umgnännt woore. Z Fryburg sait mer au hit allno d „Rhodia“.

Anne 1937 isch s Gaarnwäärch z Santo André, Brasiilie (*Rhodia Acetow Brasil*) entstande. Chuurz no dr Erfindig vu dr Zigarettefilterchaabel in dr USA (d Chaabel wäären as Verbund vu Ainzelfaasere us in Aceton gleeste Celluloseacetatflocke häärgstellt) het d Rhodia Acetow 1956 au z Fryburg mit däre Produkzioon (aafangs unter em Maarkename *Rhiakabel*, hite *Cerdia® Filter Tow*) aagfange, 1968 au z Santo André. Anne 1992 het d Rhodia Acetow s Mee an dr Aadail vum venezolaanische Unternäme *Acetco* ibernuu.

Zwai Joor druf isch s Wäärch Primester z Kingsport (USA) in Bedriib gnuu woore. 1997, 2001 un 2005 sin z Serpuchow, Russland, d Wäärch Sertow I–III ufgmacht woore.

Im Septämber 2011 het di belgisch Solvay-Gruppe s franzeesisch Chemyunternäme Rhodia ibernuu. Di dytsche Rhodia-Gsellschafte hän zum 2. April 2013 umfirmiert. D Rhodia Acetow GmbH het si in Solvay Acetow GmbH umgnännt. D Rhodia GmbH het ire Name in Solvay P&S GmbH gänderet. Boodi Gsellschafte hän unter em Dach vu dr bishäärige Rhodia Deutschland GmbH agiert, wu derno dr Name Solvay Holding Freiburg GmbH drait het.

Ändi 2016 het dr US-Finanzinväschtor Blackstone d Acetow-Spaarte vu Solvay gchauft. Zum 1. Juni 2017 het si d Solvay Acetow GmbH wider in Rhodia Acetow umgnännt. Mitti Juni 2017 isch verchindet woore, ass d *Rhodia* Dail vun eme globaale Joint Venture mit em amerikaanische Chemy-Riis Celanese het solle wääre. Us däm Vorhaa isch aber nyt woore.

Im April 2019 het s Unternäme zue **Cerdia** umfirmiert.

## Weblink
* Infrarhod Industriepark Freiburg

## Fueßnote
Florence Brenzikofer

D **Florence Brenzikofer** (* 15. April 1975 z Binnige; haimatberächtigt z Fränkedef) isch e Schwyzer Bolitikeri (GPS).

## Lääbe
D Florence Brenzikofer isch z Sältischbrg, z Lupsige un z Lieschtel im Kanton Basel-Landschaft un z Nantes z Frankrych, em Haimetland vu ire Mueter, ufgwagse. Si het e Uusbildig zur Sekundarlehreri an dr philosophisch-historische Fakultet vu dr Universitet Bärn absolviert. Mit ire Familie het si zwaiehalb Johr in dr bolivianische Ande gläbt, wu si in dr Lehrerfurtbildig gschafft het. D Florence Brenzikofer schafft as Sekundarlehreri an dr Sekundarschuel Burg z Lieschtel. Si isch ghyroote, het drei Chinder un läbt z Oltige. 

## Bolitik
D Florence Brenzikofer isch vu 2003 bis 2005 Mitgliid vum Landrot vum Kanton Basel-Landschaft gsii. No ire Rugchehr vu Bolivie het si 2013 fir di zrugdrätte Sarah Martin in Landrot chenne noorugge. Si isch drei Johr lang Vizebresidänti vu dr Gschäftsbriefigskummission un derno vier Johr Mitglid vu dr Bildigs-, Kultur- un Sportkummission gsii. Syter anne 2019 isch si Mitglid vu dr Finanzkummission, wu si au bresidiert. 

No dr Wahl vu dr Maya Graf in Ständerot im Novämber 2019 isch d Florence Brenzikofer in Nationalrot noogruggt.

D Florence Brenzikofer isch Vizebresidänti vu dr Griene Schwyz un Vorstandsmitglid vu dr Griene Basel-Landschaft. Vu 2012 bis 2017 isch si Bresidänti vu dr Griene Basel-Landschaft gsii. Derzue isch si Vorstandsmitglid vum *Baselbieter Heimatschutz*, vum *Theaterfestival Basel* un vum Verain *Nie Wieder Atomkraftwerke NWA*. Si isch au Delegierti vum *Lehrerinnen- und Lehrervereins Baselland LVB*. 

## Weblink
* 
* Websyte vu dr Florence Brenzikofer
* d Florence Brenzikofer uf dr Websyte vum Landrot Basel-Landschaft
* Interässebindige vu dr Florence Brenzikofer uf lobbywatch.ch

## Fueßnote
Idir

Dr **Idir** (* 25. Oktower 1949 z Ait Yenni ìn Algerià; † 2. Mai 2020 z Pàris) ìsch a àlgerischer Sìnger un Komponischt gsìì. Ar hàt ìn dr Kàbylischa Sproch gsunga, dr Berbersproch vu Nord-Àlgerià.

## Jugend
**Idir** ìsch si Nàmma àls Kìnschtler gsìì, si rìchtiger Nàmma ìsch  **Hamid Cheriet** gsìì. Ar ìsch dr Suhn vu'ma Schafer gsìì. Ar ìsch ìn'ma Dorf ìn da Djurdjura Barga ufgwàchsa, ìn'ra Fàmìlia wo d Berberischa Kültür sehr làwandig gsìì ìsch.

Ìn dr Schüel hàt dr Idir Geologii glehrt. Ànna 1973 ìsch'r plätzlig àls Sìnger bekànnt worra, wo-n'r uf Radio Alger s Liad „A Vava Inouva“ (Mi Pàppa) gsunga hàt. 's ìsch a Schlofliadla fer d Kìnder gsìì, komponiart noh'ma Text vum Dìchter Ben Mohamed.

## Kàrriar
Ànna 1975, noh sim Militärdianscht, ìsch'r uf Pàris gànga fer a Album bim Musikverlàger Pathé Marconi z produziara. Sina Liad „A Vava Inouva“ ìsch nohdam a ìnternàtionàler Erfolg worra.

Ìn sinera Kàrriar hàt'r gliichzittig sina tràditionnella Kültür un Sproch unterstìtzt, àwer aui d Frìndschàft mìt àndera Lander un Kültür entwìckelt.

Si Album „Identités“ ìsch, ànna 1999, ìn Pàrtnerschàft mìt beriahmta Kìnschtler erstellt worra. Bi dana sìn zum Beispiil dr Manu Chao, dr Dan Ar Braz, dr Maxime Le Forestier un dr Gilles Servat gsìì, un aui d Müsikgrupp Gnawa Diffusion, Zebda un Orchestre national de Barbès. 's ìsch aui a großer Erfolg worra.

Ar ìsch àm 2. Mai 2020 ìm Spitàl z Pàris gstorwa. 

## Album
*1976: A Vava Inouva (Oasis, Algerià / Pathé, Frànkrìch)
*1979: Ay arrac nneɣ (Azwaw)
*1980: Récital à l'Olympia (Azwaw)
*1991: A Vava Inouva (Blue Silver)
*1993: Les Chasseurs de lumière (Blue Silver)
*1999: Identités (Sony Music)
*2002: Deux rives, un rêve (Sony Music)
*2005: Entre scènes et terre (Sony-BMG)
*2007: La France des couleurs (Sony-BMG)
*2013: Adrar inu ( Columbia)
*2017: Ici et ailleurs (Sony Music, Frànkrìch / Izem Pro, Algerià)

## Externa Links

## Referanz
Céline Vara

D **Céline Vara** (* 4. Oktober 1984 z Saint-Aubin FR) isch e Schwyzer Bolitikeri (GPS).

## Lääbe
D Céline Vara isch z Cortaillod ufgwagse. Si isch italienisch-schwyzerischi Doppelbuurgeri un stammt us aifache Verhältnis. D Vara het an dr an der Universiteet Nöieburg Räächtswisseschafte mit em Schwäärpunkt Gsundhaitsräächt studiert. Näbehär het si as Kassiereri in eme COOP-Supermäärt gschafft. No Aastellige in ere Kanzlei z Nöieburg un an dr Regionaalgriicht vu Littoral un Val-de-Travers isch si anne 2011 as Aawälti zuegloo woore un schafft syterhäär as säbschtständigi Aawälti z Nöieburg.

## Bolitik
D Céline Vara isch anne 2008 in d Legislatiiv vu dr Gmai Cortaillod gweelt woore. Vu 2012 bis 2016 isch si Mitgliid vum Gmairoot (Exekutiiv) vu Cortaillod gsii un syter anne 2017 isch si Mitgliid vum Grooße Root vum Kantoon Nöieburg.

Bi dr nazionaale Barlemäntswaale vum 20. Oktober 2019 isch d Céline Vara fir dr Kantoon Nöieburg in Ständeroot gweelt woore.

Si isch 2005 Grindigsmitgliid un eerschti Bresidänti vu dr Junge Griene vum Kantoon Nöieburg gsii. Vu 2016 bis 2018 isch si Bresidänti vu dr Griene Kantoon Nöieburg gsii un syter 2018 isch si Vizebresidänti vu dr Griene Schwyz.

## Weblink
* Websyte vu dr Céline Vara
* 
* d Céline Vara uf dr Websyte vu Les Verts neuchâtelois + PDF (Dez. 2018)
* Interässebindige vu dr Céline Vara uf lobbywatch.ch

## Fueßnote
DJ Manon

D **DJ Manon** (* 1970 as *Manon Maeder* z Bärn) isch e Schwyzer DJ un Musikproduzänti un giltet as aini vu dr Pionierne vu dr elektronische Musik in dr Schwyz.

## Lääbe
Erschti Schritte in d Musikwält het d Manon im Alter vu siibe Joor gmacht, wu si sich vu irem gsparte Gäld Schallplatte gchaft het. Musik isch zäntrale Punkt in s Manons Lääbe woore. Ire eerscht Ufdritt het si im Alter vu 15i z Burdlef ghaa.

In dr Zyt vu ire Leer im Gaschtgwäärb het d Manon anne 1989 di eerschte illegale Party in dr „Dampfzentrale“ un em „Bluelight“ z Bärn entdeckt, wu iri Lyydeschaft fir di elektronisch Musik gweckt hän. D Grinder vum „Bluelight“ hän aini vu dr eerschte House- un Techno-Location in dr Schwyz ufgmacht, d „Aare Bar“ z Bärn, wu d Manon ai Joor lang d Fierig vu dr Bar ibernuu het.

Anne 1993 het si d Manon us berueflige un private Grind entschide, uf Züri z zie. D Stadt het dodmol as Draischybe vu dr elektronische Musik in dr Schwyz gulte.

Ire Job in eme Plattelade un iri Mitwirkig bi dr legendäre Afterhour-Party im „Oxa“ Züri un „Tarot Club Grodoonia“ Rümlang hän si schliessli derzue brocht, ire Hobby zum Beruef z mache. Näb eme Ufleege het si all Ritt aigeni Event organisiert un het unter anderem au Fraue hinter dr Plattedäller gferderet.

Im Zürcher Club Chauflüüte *(Kaufleuten)* het si ire eerscht Engaschmänt as resident DJ iberchuu. Aber s sin vor allem Gig an Party vu Frynd wie „Dekadance“, „Massive Ursive Primitive“ un „Life is a Bitch“, wun ere ghulfe hän, si in dr Schwyzer DJ Szene un speter au internazional z etabliere.

Anne 1996 het d Dj Manon aagfange Musik z produziere un ai Joor speter isch ire eerscht Stuck uusechuu. Mit dr Label Terminal M un Desolat het si ab 2008 aigeni Party un Event veraastaltet. 2014 het si ire aige Partylabel *Mannonmania* grindet.

D Manon isch Mueter vu zwai Chinder, e Doochter (* 1999) un e Suun (* 2001) un läbt z Züri.

## Diskografy
* 1997/1998 „Midweeker“
* 1997 Mix-Compilation „Kaufleuten Vol.3“
* 1998 „The Fly“
* 1999 „Unwirklich“ (Gem Records, Frankfurt/Deutschland)
* 1999 Mix-Compilation „Supergirls“
* 2001 „Keep The Green Clean“ (Muve, Zürich/Schweiz).
* 2006 für „Island – Vol.2,“ mixed by Paul Lomax, Ibiza/Spanien.
* 2006 „Out of My Head“ (Level Non Zero, Frankfurt)
* 2006 „Midnight of My Life“ von Triosomie 21 (Chromo Music, Paris/Frankreich)
* 2009 INKULU (Album)
* 2011 Que cara e essa

## Weblink
* DJ Manon uf residentadvisor.net
* *[https://www.badische-zeitung.de/dj-manon-legt-in-der-notloesung-auf--130218770.html DJ Manon legt in der Notlösung auf.]* In: Badische Zeitung. 25. November 2016

## Fuessnote
Kathrin Bertschy

D **Kathrin Bertschy** (* 2. Juli 1979 z Thun, haimetberächtigt z Bärn un Düdinge) isch e Schwyzer Bolitikeri (glp).

## Uusbildig, Beruef un Familie
D Bertschy isch z Oberhofen ufgwagse. Anne 1999 het si am Gymnasium Thun Schadau d Matura gmacht. Vu 1999 bis 2007 het si an dr Universitet Bärn Volkswirtschaft, Politology un Soziology studiert mit em Lizenziat (lic.rer.pol) abgschlosse. 2014/2015 het si derzue ne CAS in Wisseschaftsschurnalismus an dr „MAZ Die Schweizer Journalistenschule“ gmacht.

Vu 2008 bis 2012 het si as Ökonomi bi Ecoplan gschafft, in dr Forschig un Berotig in Wirtschaft un Bolitik. Vu 2011 bis 2013 het si s NFP60– Projäkt „Berufseinstieg und Lohndiskriminierung“ glaitet un vu 2012 bis 2014 het si as Dozänti un Assischtänti am Lehrstuel fir Sozialforschig vu dr Universitet Basel gschafft. Syter 2012 isch si Gschäftsfiereri vum Berotigsunternäme Bertschy & Stocker.

Si läbt mit ire Familie z Bärn un het e Dochter.

Privat spiilt si gärn Fuessball, si het bi dr Juniorne vum FC Rot-Schwarz Thun gspiilt un sytsi im Nazionalrot isch, spiilt si als im FC Nationalrat mit. Derzue spiilt si Gyyge im Sinfonieorchester Variaton.

## Bolitik
D Bertschy isch anne 2008 Grindigsmitgliid vu dr Grienliberalie Bartei im Kanton un dr Stadt Bärn gsii. Vu Juni 2008 bis Novämber 2009 isch si Bresidänti vu dr glp Bärn gsii.
Vum Jänner 2009 bis Dezämber 2011 isch si Mitgliid im Stadtrot (Legislativi) vu Bärn gsii. Dert het si si unter anderem erfolgrych derfir yygsetzt, ass fir Chinderdagestätte Bedreiigsguetschyy yygfiert wäre.

Bi dr Schwyzer Barlemäntswahle 2011 isch si im Kanton Bärn in Nazionalrot gwehlt wore. Dert isch si syter 2011 Mitgliid in dr Kummission fir Wirtschaft un Abgabe (WAK) un het si u.&nbsp;a. in dr Agrarbolitik fir ökologischi Reforme vum Diräktzahligssischtem yygsetzt. Am 3. Novämber 2012 isch si in di nei grindet Gschäftslaitig vu dr glp Schwyz gwehlt wore. Syter 2015 isch si Mitgliid vu dr Grichtskummission un vu dr Kummission fir soziali Sicherhait un Gsundhait. 
Si isch au as Sprächeri vu ire Frakzion fir gsellschaftsbolitischi Vorstess in Erschynig drätte („Eltereurlaub statt Mueterschaftsentschädigung“ un „Glychstellig vu allne Läbesgmainschafte“).

Am 19. Novämber 2014 isch si zäme mit dr Nazionalreti Maya Graf (Grieni BL) aistimmig zur Co-Bresidänti vum Frauedachverband alliance F gwehlt wore. In däre Funkzion het si zäme mit dr Operation Libero di iberbarteili Kampagne «Helvetia ruft» iniziiert, wu meh Fraue in d Schwyzer Bolitik wett bringe.

Anne 2016 isch d Bertschy aini vu dr Mitgrinderne vum Thinktank glp lab gsii, wu si as Schirmherri un Verainsbresidänti vorstoht.

## Weblink

* Websyte vu dr Kathrin Bertschy
* 
* Interässebindige vu dr Kathrin Bertschy uf lobbywatch.ch
* Syte vum Thinktank glp lab
* Radio-Talk Samstagsrundschau vu SRF mit dr Kathrin Bertschy vum 24. Novämber 2018

## Fuessnote
Schloss Reinach

S **Schloss Rynach** (dt. *Schloss Reinach*) isch e Hotäl- un Reschtaurantaalaag am Fueß vum Dunibärg z Munzinge, em siidligschte Stadtdail vu Fryburg.

## Gschiicht
S Schloss Rynach wird zum eerschte Mol gnännt in ere Uurkund us em 17. Joorhundert. S isch as Guethoof böue woore un isch näb eme Wasserschloss gstande, wu im Dryssgjeerige Chrieg zum Dail gschlosse wooren isch- Vu däm Wasserschloss isch hite nume no ne Rundduurm erhalte.

Aaloss fir di uurkundli Nännig vu Schloss Rynach isch d Hochzyt vu dr Eedellyt Hans Adam vu Pforr un Maria Cleopha vu Rynach gsii. Die het au 1626 dr Daifstai in dr St. Stephanschilche vu Munzinge gstiftet un het dodermit e eerscht Zaiche vu dr Minzinger Linie vu dr Familie gee. Uf em Daifstai cha mer näb dr Jooreszaal 1626 au d Woobe vu dr Familie vu Pforr un vu Rynach sääne. D Maria Cleopha isch e wiichtigi Person gsii un het noch ere zwoote Hochzyt s gsamt Vermeege irem Näffe Beat Melchior vu Rynach vermacht.

Um 1750 isch s Aawääse in dr Bsitz vu dr Familie vu Kageneck iibergange. Di neechere Umständ wai mer nit. Dur dr 250-jeerig Bsitz vu dr Familie vu Kageneck leen si vyl Merkmool vum Böu bis hite verfolge. As Guetshoof isch s Schloss Rynach vor allem fir d Landwirtschaft bruucht woore.

Anne 1870 het e Brunscht dr Guetshoof fascht ganz gschlisse, wäge däm het mer en mieße nei ufböue. Bis anne 1969 isch s gsamt aawääse as ain vu dr greeschte Guetsheef in dr Region no voll im Bedriib gsii.

## Hotäl- un Reschtaurantaalaag

Anne 1991 isch s gsamt Aawääse reschtauriert un as Hotelaalaag, Reschtaurant un Daagigszäntrum im Joor 1993 ufgmacht woore. Scho bal isch d Bedryybergsellschaft aber in finanziälli Schwiirigkaite chuu un Schloss Rynach isch fascht drei Joor lang vun ere Insolvänzverwaltig gfiert woore. Anne 2007 isch s Hotäl in Bsitz vum Gaschtronoome- un Hoteliereebaar René un Beatrix Gessler iibergange, wu di ganz Hotälaalaag modärnisiert un uusgwytet hän. S Hotäl wird unter anderem vu dr Golfer*ne vum Munzinger Golfclub bruucht, derzue finde kulturälli Veraastaltige statt. Uf em Hoof het s meereri Reschtaurant. S Reschtaurant *Herrehus* isch im Guide Michelin ab 2014 mit eme Stäärn ufgfiert woore. Ändi 2019 hän d Bsitzer e Änderig vum Gaschtronomykunzäpt unter Verziicht uf dr Stäärn verchindet.

## Weblink
* Offiziälli Websyte vu Schloss Rynach
* Familie vu Kageneck in *Neues allgemeines deutsches Adels-Lexicon*
* Golfclub Tuniberg - Hotels

## Fueßnote
Christine Badertscher

D **Christine Badertscher** (* 11. Jänner 1982 z Sumiswaud; haimetberächtigt z Luperschwiu) isch e Schwyzer Bolitikeri (GPS).

## Uusbildig un Beruef
D Christine Badertscher isch im Ämmitau uf eme Buurehoof ufgwagse. Si het e chaufmännischi Leer gmacht un derno fir lengeri Zyt z Kamerun gläbt. Wider in dr Schwyz het si z Wädischwiil Umwältinscheneeriwääse studiert un derno as perseenligi Mitarbaiteri vum doomoolige Nazionaalroot Alec von Graffenried bi dr Griene Bartei Schwyz gschafft. An dr Hoochschuel fir Agraar-, Foorscht- un Lääbesmittelwisseschafte z Zollikofe het d Badertscher derno Agraarwissenschafte studiert mit eme Master as Abschluss. Nääbehäär het si uf em Bioohoof vu dr Eltere z Madiswiu gschafft. Noch em Studium het si vier Joor bim Schwyzer Buureverband im Beryych Agraar- un Handelsbolitik un derno bi Swissaid gschafft]. D Christine Badertscher läbt z Madiswiu. 

## Bolitik
D Christine Badertscher isch 2011 bis 2018 Mitgliid vum Gmairoot (Exekutive) vu Madiswil un Bresidänti vu dr Kummissioon fir effetligi Sicherhait gsii.

Bi dr nazionaale Barlemäntswaale vum 20. Oktoober 2019 isch d Badertscher fir di Griene in Nazionaalroot gweelt woore.

D Badertscher isch vu 2013 bis 2018 Bresidänti vu dr *Griene Ooberaargau* gsii un syter 2019 isch si Vizebresidänti vu dr *Griene Kantoon Bärn*. Si isch syter 2017 Bresidänti vum Ooberaargauische Buureverain, Voorstandsmitgliid vum Bärner Buureverband un Voorstandsmitgliid vum Verain *Identität Oberaargau*. Syter 2018 isch si Vizebresidänti vum *Verein Förderung junger Personen in der Gemeindepolitik FJG* un Mitgliid im Länkigsgreemium *International Certification Bio AG*. Syter 2019 isch si Stiftigsreeti vu dr Stiftig *WBM Madiswil* un Mitgliid vu dr agraarbolitische Kummissioon vum *Schwyzerische Byyrene un Landfraueverband SBLV*.

## Weblink
* Websyte vu dr Christine Badertscher
* d Christine Badertscher uf parlament.ch
* Interässebindige vu dr Christine Badertscher uf lobbywatch.ch

## Fueßnote
Michèle Binswanger

D **Michèle Binswanger** (* 1972 z Baasel) isch e Schwyzer Schurnalischti, Autori un Bloggeri. 

## Lääbe
D Binswanger het an dr Universiteet Baasel Filosofy un Germanischtik studiert. Si het aafangs as Kultuurredakteeri bi dr Baasler Zytig gschafft, speeter bi Facts un bi Newsnet. Syter anne 2013 schafft si bim Tagi.

Vu 2009 bis 2011 isch si Konzäpteri un Co-Autori aktiv gsii fir dr *Mamablog*, e Plattform vu Tages-Anzeiger.ch/Newsnet. Anne 2010 het si zäme mit dr Nicole Althaus d Publikumswaal vum Branchemagazin *Schweizer Journalist* zur *Schurnalischti vum Joor* gwunne.  Anne 2016 isch si zur «Gsellschaftsschurnalischti vum Joor» gweelt woore. 

Anne 2012 het si zäme mit dr Nicole Althaus s Buech *Machomamas: Warum Mütter im Job mehr wollen sollen* publiziert. Im Joor 2017 isch ire zwait Buech *Fremdgehen – Ein Handbuch für Frauen* uusechuu.

D Binswanger het zwai Chinder, e Suun un e Doochter, un läbt mi ire Familie z Baasel.

## Schrifte
* mit dr Nicole Althaus: *Machomamas: Warum Mütter im Job mehr wollen sollen.* Nagel & Kimche, München 2012, ISBN 978-3-312-00526-0.
* *Fremdgehen – Ein Handbuch für Frauen.* Ullstein extra, Berlin 2017, ISBN 978-3-86493-050-8.

## Weblink
* d Michèle Binswanger. In: Tagesanzeiger.ch
* d Michèle Binswanger. In: Kult.ch
* Interview mit dr Michèle Binswanger. In: Persoenlich.com, 5. Oktober 2011

## Fueßnote
Busbetrieb Grenchen und Umgebung

Der **Busbetriib Gränche und Umgebig** (**BGU**) isch en regionale Nahverchersbetriib im Kanton Solothurn iner Schwiz. Sit 1975 en Aktiegschellschaft, isch ds Unernähme mehrheitlich in öffentlicher Hand (Kantön Bärn und Solothurn, Gmeinde vo der Region Gränche). 

Drizäh Linie mit ere Gesamtlängi vo 77,684 Kilometer erschliesse näbe der Stadt Gränche au d Ort Lengnau BE, Bettlach SO, Selzach, Altreu, Lommiswil, Arch, Büren a.&nbsp;A., Rüti b.&nbsp;B. sowie der Gränchebärg. Mit 20 Busse und 42 Mitarbeiter wärde jährlich 2'186'067 Passagier befördert.

## Gschicht
1918 isch ds erschti Mal versuecht worde, in Gränchr en Busbetrib izfüehre. Der Betrib überläbt ufgrund vo finanzielle Problem allerdings nur drei Jahr. Ersch 1945 isch erneut en Busbetrib gründet worde, understüzt durch d ortsasässige Uhrenindustrie het me sogar uf kantonali und staatlichi Subventione chöne verzichte. Wäge der Uhrekrise isch es au für de Busbetrieb finanziell eng worde, darum isch 1975 d hütig Aktiegsellschaft gründet worde. Die isch in ihrer Form sit damals ned verändert worde, jedoch hets sukzessivi immer mehr Fortschritt bezüglich Fahrplan und Busflotte gä.

## Liniennetz

## Fahrzüg

D Büs bestöh gröchsteteils us Citaro C2 NGT, zudem giz no wenigi Citaro Facelift CNG (Nr.24-27) wo aber sit 2019 durch C2 NGT abglöst wärde. Es git 2 Glenkbus, en Citaro Facelift mit Erdgasatrib (Nr. 28) und en Diesel Citaro C2 G (Nr. 8). Zuesätzlich giz no en Diesel C2 Ü (Nr. 20) wo ufem BGU-Netz verchert aber au für Extrafahrte userhalb vom BGU Netz igsetzt wärde chan.
Für Schüelerkürs bsitzt d BGU en Setra 431 DT (Nr. 9).

### Ehemalige Fahrzeuge

## Weblink

* BGU-Website

## Fuessnote
Corina Gredig

**Corina Gredig** (* 8. Septämber 1987 z Züri; haimetberächtigt z Schänke LU) isch e Schwyzer Bolitikeri (glp). Si isch Mitgliid im Nazionaalroot un Co-Bresidänti vu ire Bartei im Kanton Züri. Si laitet dr Thinktank glp lab.

## Familie, Uusbildig un Beruef
D Gredig isch as eltschts vu drei Chinder z Binz im Kanton Züri ufgwagse. Anne 2003 het si an dr Schueler*nebrotescht gege dr Iraakchrieg mitgmacht. Si het d Handelsmittelschuel an dr Kantonsschuel Hottinge un derno het si ne Bankleer gmacht. Noch ere Backpacktour dur d Wält het si bschlosse z studiere un uf uf Lausanne gange un het dert d Passerelle fir d Zuelossig an d Universiteet absolviert, näbehär het si im Finanz un Bildigberaich schafft. An dr Universiteet Züri het si Bolitikwisseschafte, Volkswiirtschaft un Räächt studiert un ire Studium mit ere Masteraarbet zum Thema «Digitale Demokratie» abgschlosse. Si läbt z Züri im Quartier Riesbach un het zwai Chinder (* 2011 un * 2015).

## Politik
D Gredig isch syter anne 2010 Mitgliid vu dr Grienliberaale Bartei. Vu 2010 bis 2013 het si d kantonaal GLP-Sekretariaat gfiert. 2011 het si dr Kantoons- un Nazionaalrootswaalkampf glaitet. un isch Gschäftsfiereri vu dr Bundeshuusfrakzioon woore. Im Joor 2015 het si mit dr Nazionaalreeti Kathrin Bertschy s glp lab grindet, wu si bis hite laitet. Si gheert zue re Gruppe um d Bertschy un dr GLP-Bresidänt Jürg Grossen, wu fir di nazionaal Bartei e zytgmäässi, nithierarchischi Organisazioonsfoorm entwickle duet. 2018 isch si mit ufeelig vyl Panaschierstimme in Stadtzürcher Gmairoot gweelt woore. Am 20. Novämber 2018 het d Mitgliiderversammlig d Gredig zäme mit dr Nicola Forster aistimmig zue dr Co-Bresidänti vu dr Zürcher GLP-Kantonaalbartei gweelt. S Duo will d Bartei nei ufstelle un jingeri un digitaal affiini Weelersegmänt aaspräche. Derzue chunnt d Absaag an s Links-räächts-Scheema, wu d Gredig di bolitisch Frontliinie zwische progressiive un konservatiive Chreft entgeegestellt. D Forster un d Gredig hän d GLP im Meerz 2019 zue me Waalsiig bi dr Kantoonsrootswaele gfiert, d Gredig het en Sitz im Zürcher Kantoonsroot erooberet. D Mitgliiderversammlig vu dr GLP Kantoon Züri het am 25. Juuni 2019 d Lischt fir d Nazionaalrootswaale verabschiidet un d Corina Gredig hinter dr baide bishäärige Nazionaalreet*ene Tiana Angelina Moser un Martin Bäumle uf dr dritt Lischteblatz gsetzt. Am 20. Oktoober 2019 isch d Gredig in Nazionaalroot gweelt woore.

## Weblink

* Websyte vu dr Corina Gredig
* 
* Interässebindige vu dr Corina Gredig uf lobbywatch.ch
* d Corina Gredig bi dr GLP
* d Corina Gredigs bim Gmairot Züri
* Nicole Soland: Fürs «Rütli des 21. Jahrhunderts», P.S. Zeitung, 7. Oktober 2019

## Fuessnote
Busland

D **Busland AG** isch en Tochtergesellschaft vo der BLS AG und es Transporunernähme im öffentliche regionale Persone- und Ortsvercher mit 18 Buslinie ufeme Netz von über 200 km im Ämmitau und Oberaargou.

## Gschicht
Im Jahr 2006 isch d Busland AG als Tochtergesellschaft vo der BLS gründet worde. Der Gschäftssitz isch ds Burgdorf. D Busland AG bsitzt 42 moderni Büs im gliche Design wie au d Bahn. Der Bus ergänzt uf de 18 Linie ine Regione Bùùrdlef, Langnou, Huttu und Sumiswaud optimal d Bahn. Zuesätzlich wärde Bahnersatzleistungen bi Unerbrüch bi der Bahn gfahre sowie ine Nächt vo Fritig uf Samstig und Sunntig 3 Moonlinerdienscht. Ide Summermonät wärde Wanderbusse zu touristische Ziel gefahre. Es cha uf der Webseite au en Bus für e eigendi Extrafahrt gemietet wärde.
Mit der Garage Ilfis ds Langnou i.E. betreibt me es moderns Zentrum für Nutzfahrzüg mit Prüfalag, Tankstell und Wäschstrass.

## Streckenetz
D Busland AG betreibt 18 Linie ide Regione Bùùrdlef, Langnou und Sumiswaud.
Zuesätzlich wärde au no Bahnersatz sowie 3 Moonlinerlinie gfahre.

**Region Bùùrdlef**

* 461 Burgdorf Bahnhof - Steinhof Bahnhof
* 462 Burgdorf Bernstrasse - Oberburg Geissrütti
* 463 Burgdorf Gyrischachen - Meiefeld
* 465 Fraubrunnen/Lyssach - Hasle-Rüegsau
* 466 Wynigen - Kirchberg - Burgdorf Bahnhof
* 467 Aefligen - Kirchberg - Burgdorf Spital
* 468 Burgdorf Bahnhof - Lueg

**Region Langnau**

* 271 Langnau i.E. - Röthenbach i.E. Chuderhüsi
* 281 Langnau i.E. Hasenknubel - Langnau i.E. Hüselmatte
* 284 Ramsei Langnau i.E. - Fankhaus (- Mettlenalp)
* 285 Langnau i.E. - Gohl (- Lüdernalp - Wasen i.E.)
* 286 Langnau i.E. - Oberfrittenbach

**Region Hasli-Rüegsou - Sumiswaud - Huttu

* 471 Hasle-Rüegsau - Affoltern-Weier
* 481 Sumiswald-Grünen - Wasen i.E.
* 482 Sumiswald-Grünen - Heimisbach
* 483 Sumiswald-Grünen - Huttwil
* 491 Huttwil - Eriswil
* 493 Huttwil - Wyssachen


**Moonliner'''

* M14 Bärn - Burgdorf - Hasle-Rüegsou – Sumiswald
* M20 Bärn - Konolfinge - Langnou - Trubschache

## Fahrzüg

 

D Busland AG het 42 Büs verteilt uf 4 Garage z Bùùrdlef, Langnou, Sumiswaud und Huttu.
Ine letzte Jahre setzt me bi de neue Büs uf Hybrid-Atrib. Sit Mai 2020 bsitzt d Busland AG ihri erschte zwei Glenkbus.

## Links

* Busland AG

## Fuessnote
Moonliner

**Moonliner** isch es Nachtverchersnetz iner Schwiz. Moonliner-Büs verchere ine Kantön Bern, Solothurn, Jura, Freiburg und Luzern uf 43 Buslinie.
Betriebe wird ds Busnetz vo der *Nachtliniengesellschaft*, wo us de folgende zäh Mitglieder besteit: Aare Seeland mobil, Automobilverkehr Frutigen-Adelboden AG, Autoverkehr Grindelwald AG, Bernmobil, Busbetrieb Solothurn und Umgebung, Busland AG, PostAuto Schweiz AG, Regionalverkehr Bern–Solothurn, Verkehrsbetriebe Biel und Verkehrsbetriebe STI.
D Geschäftsführig vo der Nachtliniegschellschaft ligt bi Bärnmobil.

D Nachtliniegsellschaft finanziert sich gröchsteteils mit Fahrcharte-Verkchouf. Es Inahmedefizir übernähme d 250 bediente Gemeinden.
Da ÖV-Angebot inder Nacht ned abgältigsberechrigt sind, berchunt d Nachtliniegsellschaft kei finanzielli Unerstützig vo de Kantön.

Im Jahr 2013 hei etwa 289.700 Fahrgäscht en Moonliner-Bus bi eme Izugsgebiet vo rund 750.000 Bewohner.

## Gschicht
Iner Agglomeration Bärn verchere sit 1984 Nachtbüs.
Im Jahr 1997 sind d verschiedene Agebot zämmegfasst worde und wärde unerem Name Moonliner gefüehrt.
Ds Moonliner-Netz isch im Dezember 2007 erwitert worde mit de neue Abfahrtsstatione ds Biel und Solothurn.
D jüngste Erweiterig vom Busnetz isch am 4. Mai 2012 mit sächs neue Linie ider Agglomeration Thun erfolgt.

## Tarife
D Choste für en eifachi Fahrt sind zonenabhängig und beloufe sich uf 6 bis 27 Franke. Abonnement (z.&nbsp;B. Halbtax und Generalabonnement (GA))  sind uf de MOONLINER-Büs ned gültig.

Abem Fahrplanwächsu im Dezember 2021 wird der Nachtzueschlag abgschafft und äs gäute d normale Tagesprise und alli öV Abos.

## Linienetz

## Statistik

Quelle: Geschäftsberichte Bernmobil

## Weblink
* di offizielli Website

## Fuessnote