Alb (Hochrhein)

D **Alb** isch èn Fluss im Südschwarzwald. Er entschõt uss zwei Quällflüss, dè **Menzèschwander Alb** un dè **Bernauer Alb**, flüèßt i südlichi Richtig un mündet nõch 43,5&nbsp;km bi Albrugg i dè Hochrhy. D Alb entwässeret also genau wiè dè Seebach d Höchi vum Fèldbärg-Massiv, nu èbbè nõch Suèdè uff em kürzeschtè Wäg in Rhy.

## Etymology
Dè Nammè *Alb* goot möglicherwys uff s indogermanischi *albhos für *wyß* odder au *Fluss* zrugg. È Alternativi Interpretation wär au als Abfluss von èrè Albregion aazsää.

## Geographischi Bedütig
S Flussdal bildet dè Gränzvolauf vom ehemõligè Albgau zum Briisgau. Öppis gnauer un hüt no im Gebruuch isch d Gränzzyig *Zwüschè Alb un Wehra lyt dè Hotzèwald*, womit de Volauf vo dè Alb als öschtlichi Gränz vo dè Region Hotzèwald feschtglait wörd.

## Quällflüss
S Quällgebièt vo dè Menzeschwander Alb lyt am Südhaaldè vom Fèldbärg-Massiv im Landkreis Briisgau-Hochschwarzwald, sèbs vo dè Bernauer Alb a dè Südhaaldè vom Herzogèhorn.
Nochdem beidi Bäch iri nammengäbendi Ort, Menzèschwand un Bernau in südöschtlicher Richtig durchflossè hèn, vereiniget si sich nõch ca. 12 bzw. 11 Kilometèr a dè *Glashofsägi* zu dè *Alb*.

Beidi Däler hèn durch iiszitlichi Glètscher vobreiterti Dalsollè, diè wegè irer Höhèlaag um 900&nbsp;m vo Grüèlandwürtschaft brägt sin. S Bernauer Dal isch è breits Beggè, welles durch chlyni Dalschtufè, Moränèwäll, sumpfigi Senkè, chlyini Dobel un rundhöggerartigi Felsköpf glideret isch. È bitzeli obberhalb vo dè froschtgföhrdetè Talsollè lyt voschtreut dè Wyler un Einzelhööf vom Ort. Nõ augèfälliger sin d gletscherartigè Formè im engerè Dal vo dè Menzenschwander Alb. Bekannt isch dè göchi Endmoränènwall vo dè *Menzèschwander Kluusè*. Unterhalb stürzt d Alb in Wasserfäll durch è chlyni Schlucht zu dè Verlandigsebeni von èm Seebeggè, wo vom einschtigè Krunkelbach-Dalgletschèr uusgschürft worrè isch. Beidi Quällflüss erreichet in Schluchtè iren Zusammenfluss i dè Ebeni von èm witerè einschtigè Seebeggè, welles sich über 4&nbsp;km bis zu dè Chlyschtadt St. Bläsy hyzièt.

Datei:MenzenschwanderAlb UnterhalbVorderdorf II.JPG|D Menzèschwander Alb absi vo Menzèschwand-Vorderdorf, kurz nach èm Rank
Datei:D Bernauer Alb mittè z Bernau.JPG|D Bernauer Alb mittè z Bernau
Datei:Alb Oberhalb St. Blaesy Verheiratet.JPG|D Alb obberhalb vo St. Bläsy, öppè 1&nbsp;km unterhalb vo dè Hüroot vo dè Bernauer un Menzèschwander Alb.
Datei:Albtal OberhalbStBlaesy.JPG|S Albdal öppè 2&nbsp;km obberhalb vo St. Bläsy. wo dè Menzèschwander un Bernauer Bach graad mol so öppè 1&nbsp;km vohürootet sin.


## Mittellauf

Dè vo dè Ortslaag St. Bläsy uusgfülltè Dalbodè wörd brägt vo dè klassizistischè Kupplè vom Dom vo St. Bläsy. Unterhalb vom Ortskèrn bildet d Alb dè *Wasserfall am Tusculum* (Ortsnammè bezogè uff s römischi Tusculum). Denn änderet d Alb wiè au fascht alli öschtlich benõchbortè Schwarzwaldflüss iren Lauf um ugfähr 60&nbsp;Grad in süèdlichi Richtig, wa mit dè zuènemmendè Gfälle zum Hochrhy hy in Zämmehang stõt. Sell Gfälle isch vo tektonischè Erdkruschtèbewegigè vom Pliozän weg voursacht worrè. S einschtigi witer nõch Südoschtè volaufendi Dal isch fascht 200&nbsp;Metèr höcher im Sattel vo Hüsèrè no guèt erkennbar, bsunders well i dè letschtè Yszitè èn Deil vom um 300&nbsp;Meter mächtigè Albdalgletscher durch selli Senki zum Dal vo dè Schwarza übergloffè isch.

Unterhalb vom Dalknigg wörd dè Fluss im *[[Albbecken|Albbeggè]]* gschtaut (im Mittel 18&nbsp;Hektar, Längi vo dè Staumuèer: öppè 80&nbsp;Metèr) un dè gröschti Deil vo dè Wasserfüürig zum Stausee ''Schwarzabrugg'' vom Schluchseewärk abgleitet wörd.

D Alb flüèßt denõch durch è wisègesäumtes, 200 bis 400&nbsp;Metèr breits Dal, i demm diè Ort Schlagetè un Immèeich liget. S Dal wörd dört nimmi vo schmalè, bewaldetè Höger, sondern vo dè welligè, vo Moor un Felskuppè gliederetè Hochplateaus vom Hotzenwald um diè Gmeindè Dachsberg un Höchèschwand begleitet. Bi dè *Nidermülli* lyg s Zungèènd vom Albgletschèr, des isch mit 27&nbsp;Kilometèr längschtè Schwarzwaldgletscher i dè Würmkaltzit. Dört voengt sich s Dal abrupt un lôt uff dè voblybendè 14&nbsp;Kilometèr bis Albrugg kein Platz für Sidligè.

## Albschlucht
S Gefälle vo dè Alb vostärkt sich i dè Schluchtè stark un dè Fluss zwängt sich durch meereri klammartigi Passagè un verblockti Abschnitt wiè diè bekannti *Düèfelslschuchi*. Vo rächts mündet, ebbèso i Schluchtè flüèßend, d Ibach un d Höllbach i d Alb, Dè Höllbach wyst zwei Wasserfäll uff. Wegè dè Engi vo dè Schlucht volauf d Strõß bis zu 80 Metèr höcher am linkè Ufer. Bi dè Dalwitig a dè Sägimülli *Düèfèschtei* mündet vo zwei Sitè Schildbach un Steinbach y. Dört befindet sich uff halber Höchi zwei Burgruinè und Granit-Steibrüch. Wennig unterhalb fangt dè öppè 4 Kilometer langi, engschte un steilschte Abschnitt aa. Au dõ isch d Alb früèner uff èm anderè Wäg witer, und zwar durch s hütige, bi Hauèschtei i dè Rhy mündendi Müllibachdal. S aalte Flußbett isch durch Schmelzwasser- un Gletscherablagerigè während ènèrè älterè Yszit blockyrt worrè, woruff d Alb èn neuè Wäg zum Rhy gfundè hèt. Sitdem schnydet si diè „neui“ Schlucht i dè Granitfels. Sellè Schluchtabschnitt isch ohni Uusrüschtig nit passyrbar, allerdings isch dört durch erneuti Wasserableitigè d Wasserfüürig meischt gring. Bi uusreichendem Wasserschtand giltet d Alb dõ unter Kanutè als woll schwyrigschtes Wildwasser vo Dütschland. I sellem Abschnitt volauft d Strõß bis zu 100 Metèr obberhalb vom des un durchquert füüf kurzi, durch d Felswänd gschlagni Dunnel, weshalb d StrÕß früèner au *[[Axenstrasse|Axèstrõß]] vom Schwarzwalde * gnennt wörd. Ab dè Hüsergruppè *Hohèfels* (Gastronomy, Uussichtspunkt) keit d Strõß bis Albrugg allmählich widder uff Flussniveau. Dort mündet d Alb i dè Hochrhy.

Datei:Menzenschwand 7688.jpg|Wasserfäll i dè Klamm vo dè Menzèschwander Alb
Datei:Herzogenhorn in Richtung Bernau.jpg|S Hochdal vo dè Bernauer Alb vo Nordè
Datei:St Blasien 1900.jpg|St. Bläsy un s obere Albtal um 1900
Datei:StBlasienFluss.jpg|D Alb z St. Bläsy
Datei:AlbStausee.jpg|Dè Albstausee unterhalb vo St. Bläsy
Datei:AlbNiedermuehle.jpg|S Albdal obberhalb vo dè Schlucht bi Niedermülli
Datei:AlbTiefenstein.jpg|D Albschlucht breitet sich bi Düèfèschtei uus.
Datei:Albtaltunnel.jpg|Ein vo füüf Dunnel i dè oberè Schluchtwand


## Luèg au
* Nebbèflüss vom Rhy

## Weblinggs

## Einzelnõchwys