Basken

Baske

Gsamtbevölkrig:
  **2,9 millione (gschätzt)**

Bevölkrig verteilt uf:
  
Nafarroa/Nabarra, Schpanie:
**1800.000**
Araba/Álava, Schpanie: **279.000**
Bizkaia/Vizcaya, Schpanie: **1.160.000**
Gipuzkoa/Guipúzcoa, Schpanie: **684.000**
Frankrych (1993): **730.000**
USA(1990): **47.956**

SchprôchEuskara Eischprôchig: **Chuum**
Schpanisch Eischprôchig: **1,525,000 (escht.)**
Franzesisch Eischprôchig: **654,000 (escht.)**
Euskara + Schpanisch: **600,000 (escht.)**
Euskara + Franzesisch (1991): **76,200**

Religion
Gröschteils Chatholisch



D **Baske** (*Euskaldunak*) sin ä Volk, wo im nördliche Schpanie un im südwestliche Frankrych lebt. S Baskeland beschtôt us vier Provinze z Schpanie un drei z Frankrych – vo do chunnt die baskisch-nationalischtischi Parole  «4+3=1» – und lyt in de weschtliche Pyrenäe un an dr Chüschte vur Bucht vo Biskaya.

## D Sprach
S Baskische ghört zu keinere Sprochfamilie; s isch weder Indoeuropäisch, no Afroasiatisch, no Finno-ugrisch oder e Turksprach; au e nöcheri Verwandtschaft mit dem Kaukasische isch nöd erwise. Interessanterwiis gits in dr Baskische Schprôch kei Begriff für ä "Bask" sundern numme ä Begriff für ä Baskischschprecher.

## Gschicht
D Baske sin wahrschynlich s älteschti Volk vo Europa un hän warschynlich scho in dr Schteizit in de Pyrenäe glabt. Dr genaui Urschprung vo de Baske isch aber nüt gchlärt. Im Römische Rych hän d Baske ä relativi Autonomy gnosse, un s Baskeland isch nüt romanisirt wôre. Nôchem Fall vum Römischi Rych hän d Baske sich gege d Franke un d Gote müesse wehre; s *[[Chanson de Roland]]* basirt ufeme baskische Syg über ä fränkischi Armee. Ä Feudalsüschtem hät im Baskeland nie exischtyrt. Schlieslich sin d Baske unter d Herrschaft vo Kaschtilie gfalle, unter dr Bedingig dass iri traditioneli Schtammesrecht, d *[[fueros]]* reschpektyrt were. 

S isch wenig bekannt, aber d Baske hän zu de erfolgrychschte Entdecker un Seefahrer ghört; und es wird gsait, ass baskischi Fischer Amerika lang vor em Kolumbus endeggt hän. Di baskischi Autonomy hät z Frankrych nôch dr Franzessische Revolution gendet, un z Schpanie sin d *fueros]* nôch de Karlischtechrieg ufghôbe wore. Im früehe 19te Jôhrhundert isch dr Baskischi Nationalismus entschtande, vorallem durch de Sabino Arano. Während dere Zit isch s Baskeland ä wirtschaftlichs Zentrum gsi, vorallem wäge dr Schtahlproduktion. 

Im Schpanische Bürgerchrieg hän d Baske uf beidne Syte gchämpft, vorallem aber uf dr republikanische für iri Autonomy. Nôchem Chrieg hät s Baskeland unter em Franco unter schwere Repressalie müesse lyde; des hät schliesslich zu gwaltätigem Widerschtand gfürt, vorallem durch d Baskischi Terrororganisation ’’Euskadi Ta Askatasuna’’ (ETA). Nôchem End vum Frankoreschim isch em Baskeland Autonomy ygrüümt wore.

## Geografy
S schpanischi Baskeland (*[[Euskadi]]*) beschtôt us de drei Provinze Araba, Bizkaia un Gipuzkoa. In dene drei Provinze labet 2.123.000 Mensche. Usserdem labet au Baske in dr Provinz Navarra un im Franzessische Baskeland (730.000), d Pyrenäe hän s Baskischi Volk nô nie trennt. Im Ganze gits ugfähr 3 Millione Baske. D meischte baskische Schtädt hän sowohl baskischi als au schpanischi Name zum Byschpil Bilbo (Schpanisch Bilbao), Donostia (San Sebastián) un Gasteiz (Vitoria). D schpanische Name uf de Schilder wäret aber hüüfig vo baskische Nationalischte überschprüet, drum setze sich inzwische immer meh di baskische Name durch. Uugfähr 27% vur Bevölkrig schpricht Baskisch, fascht alli chönet aber au Schpanisch. 

## Fuessnote