open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Böhmenkirch

**Behmakirch** (dt. *Böhmenkirch*) ischt a Gmoid em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoid hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Behmakirch leit uf dr Schwäbische Alb.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 42 % Landwirtschaftsfleche, 44,4 % Wald, 13,2 % Sidlongsfleche ond 0,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Behmakirch gherat d Gmoidsdoil Behmakirch, Schnittlenge, Stoinakirch, Treffelhausa, Trasaberg, Heidhöf ond dr Ravastoi.

## Gschicht
Behmakirch ischt zom erschte Mol gnannt worra em Johr 1225 als *Bominwirche*.

## Verwaltong
Behmakirch ghert zue koim Verwaltongsverband.

Dr Birgrmoischdr isch dr Matthias Nägele.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Behmakirch isch Schwäbisch.


Datei:St. Vitus-Kirche in Treffelhausen.jpg|St.-Vitus-Kirch, Treffelhause
Datei:Böhmenkirch by Margret Hofheinz-Döring.jpg|Behmekirch, Zoechnong vo dr Margret Hofheinz-Döring, 1977
Datei:Schnittlingen, Zeichnung von Margret Hofheinz-Döring.jpg|Schnittlenge, Zoechnong vo dr Margret Hofheinz-Döring, 1982
Datei:Treffelhausen, Gemeinde Böhmenkirch, Zeichnung von Margret Hofheinz-Döring.jpg|Treffelhause, Zoechnong vo dr Margret Hofheinz-Döring, 1981

## Weblink

* www.boehmenkirch.de

## Fueßnote
Donzdorf

**Dõnzdorf** (dt. *Donzdorf*) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Dõnzdorf leit em a Seitedal vom Filsdal auf 334 bis 749 Meter Heh, rond 12&nbsp;km vo dr Kroesstadt Geppenge.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 52,4 % Landwirtschaftsfleche, 32,4 % Wald, 13,8 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Dõnzdorf gheret d Stadtdoel Dõnzdorf, Reichebach ond Wenzenge.

## Gschicht
Dõnzdorf ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.

## Verwaltong
Dõnzdorf hot sich mit dr Stedt Louterstoe ond Siesse ond dr Gmoe Gẽẽnge zom *Gmoeverwaltongsverband Mittlers Fils-Loutertal* mit Sitz en Dõnzdorf zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Martin Stölzle.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Dõnzdorf ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.donzdorf.de

## Fueßnote
Drackenstein

**Drackestõẽ** (dt. *Drackenstein*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Drackestõẽ leit am Hang vom Gosbachdal. Nochbergmoede send Ditzebach em Norde, Merklenge em Alb-Done-Kroes em Sidoschte, Haoschtadt em Sidweschte ond d Städt Wisestoeg ond Mihlhouse em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 65,2 % Landwirtschaftsfleche, 24,1 % Wald, 9 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Drackestõẽ gheret s Dorf Oberdrackestõẽ, dr Weiler Onderdrackestõẽ ond s Gheft Kelleshof.

## Gschicht
Drackestõẽ ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1137.

## Verwaltong
Drackestõẽ hot sich mit dr Stadt Wisestoeg ond dr Gmoede Gruibenge, Haoschtadt ond Mihlhouse zom *Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal* mit Sitz en Wisestoeg zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Klaus-Dieter Apelt.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Drackestõẽ ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.drackenstein.de

## Fueßnote
Dürnau (Landkreis Göppingen)

**Dirne** (dt. *Dürnau*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Dirne leit am Rand vo dr Schwäbische Alb. Nochbergmoede send Geppenge ond Haenenge in Norde, Gammelshouse em Oschte, Gruibenge em Side ond Bad Boll em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 55,9 % Landwirtschaftsfleche, 24,6 % Wald, 18,4 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Dirne gheret s Dorf Dirne ond d Wohnblätz Elmihle ond Wilhelmsheh.

## Gschicht
Dirne ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275 als *Durnon*.

## Verwaltong
Dirne hot sich mit dr Gmoede Bad Boll, Gammelshouse, Hattehofe, Oechelberg ond Zell zom *Gmoeverwaltongsverband Raum Bad Boll* mit Sitz en Bad Boll zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Markus Wagner.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Dirne ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.duernau.de

## Fueßnote
Ebersbach an der Fils

**Eäberschbach** (dt. *Ebersbach an der Fils*) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Eäberschbach leit weschtlich vom Nassachtal ond eschtlich vo dr Kloene Schweiz.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 45,6 % Landwirtschaftsfleche, 32,2 % Wald, 21,3 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Eäberschbach gheret d Stadtdoel Benzwange, Eäberschbach, Roßwälde ond Weiler.

## Gschicht
Eäberschbach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1170.

## Verwaltong
Eäberschbach hot mit dr Gmoe Schlierbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Eberhard Keller.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Eäberschbach ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.ebersbach.de

## Fueßnote
Eschenbach (Württemberg)

**Eschebach** (dt. *Eschenbach*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Eschebach leit em Dal vom gleichnamige Bach am Fueß vo dr Schwäbische Alb.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 64,8 % Landwirtschaftsfleche, 14,4 % Wald, 19,6 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Eschebach gheret s Dorf Eschebach, dr Weiler Loteberg ond s Gheft Iltishof.

## Gschicht
Eschebach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1379.

## Verwaltong
Eschebach hot sich mit dr Gmoe Haenenge zom *Gmoeverwaltongsverband Voralb* mit Sitz en Haenenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Thomas Schubert.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Eschebach ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.gemeinde-eschenbach.de

## Fueßnote
Gammelshausen

**Gammelshouse** (dt. *Gammelshausen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Gammelshouse leit am Albtrauf, rond nein Kilometer sidlich vo Geppenge. Nochbergmoede send Haenenge, Eschebach, Ditzebach, Gruibenge ond Dirne (älle Landkroes Geppenge)

D Gmarkong setzt sich zemme ous 54,7 % Landwirtschaftsfleche, 26,3 % Wald, 18,4 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Gammelshouse gherte koene weitere Ortsdoel.

## Gschicht
Gammelshouse ischt zom erschte Mol gnennt worde als *Gamoltzhusen*.

## Verwaltong
Gammelshouse hot sich mit dr Gmoede Bad Boll, Dirne, Hattehofe, Oechelberg ond Zell zom *Gmoeverwaltongsverband Raum Bad Boll* mit Sitz en Bad Boll zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Daniel Kohl.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Gammelshouse ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.gammelshausen.de

## Fueßnote
Deggingen

**Deggenge** (dt. *Deggingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Deggenge leit em oberen Filsdal am Albtrauf an dr Schwäbische Alb.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 51,2 % Landwirtschaftsfleche, 35,4 % Wald, 11,5 % Sidlongsfleche ond 1,9 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Deggenge gheret d Gmoedsdoel Deggenge ond Reichebach.

## Gschicht
Deggenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em 12. Jh.

## Verwaltong
Deggenge hot mit dr Gmoe Ditzebach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Karl Josef Weber.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Deggenge ghert zom Schwäbisch.


Deggingen.jpg|Blick vom Oussichtsponkt bei Berneck (754 m) uf Deggenge
Wallfahrtskirche Ave Maria 2008.jpg|Ave Maria
Deggingen; ehamaliges Gasthaus Post.jpg|alts Gaschthous Poscht
Deggingen; Heilig Kreuzkirche.jpg|Hoelig Kreizkirch
Reichenbach im Täle, Margret Hofheinz-Döring.JPG|Reichebach, Zoechnong vo dr Margret Hofheinz-Döring, 1979


## Literatur
*Fritz Darcis, Herbert Allmendinger: *Deggingen und Reichenbach im Täle. Ein Heimatbuch* erarbeitet vom Arbeitskreis Heimatbuch: Geislingen an der Steige: Maurer, [2010]. ISBN 978-3-00-033078-0 

## Weblink

* www.deggingen.de

## Fueßnote
Börtlingen

**Bertlenge** (dt. *Börtlingen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Bertlenge leit em Schurwald.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 46,7 % Landwirtschaftsfleche, 33,1 % Wald, 19,6 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Bertlenge gheret s Dorf Bertlenge, d Weiler Breech ond Zell, d Hef Edweiler ond Schweizerhof ond dr Wohnblatz Schneiderhof.

## Gschicht
Bertlenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1202.

## Verwaltong
Bertlenge hot sich mit dr Gmoede Adelberg, Birebach ond Rechberghouse zom *Gmoeverwaltongsverband Eschtlicher Schurwald* mit Sitz en Rechberghouse zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Franz Wenka.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Bertlenge ghert zom Schwäbisch.


Börtlingen, Andreas Kieser.png|Bertlenge 1683/1685 em Kiesersche Forschtlagerbuech
Börtlingen by Margret Hofheinz-Döring.jpg|Bertlenge, Zoechnong vo dr Margret Hofheinz-Döring, 1977
Börtlingen Kirche.jpg|Johanneskirch
Börtlingen.jpg


## Weblink

* www.boertlingen.de

## Fueßnote
Gingen an der Fils

**Gẽẽnge** (dt. *Gingen an der Fils*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Gẽẽnge leit em Filsdal. Nochbergmoede send Dõnzdorf, Kuache, Iberkenge ond Siesse.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 53,7 % Landwirtschaftsfleche, 28,3 % Wald, 16,6 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Gẽẽnge gheret s Dorf Gẽẽnge ond dr Weiler Grẽaneberg.

## Gschicht
Gẽẽnge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 915 als *Ginga*.

## Verwaltong
Gẽẽnge hot sich mit dr Stedt Dõnzdorf, Louterstoe ond Siesse zom *Gmoeverwaltongsverband Mittlers Fils-Loutertal* mit Sitz en Dõnzdorf zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Marius Hick (CDU).

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Gẽẽnge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.gingen.de

## Fueßnote
Gruibingen

**Gruibenga** (dt. *Gruibingen*) isch a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bada-Wirdaberg.

## Geografi

Gruibenga leit em Vorland vo dr Schwäbische Alb an dr A 8.

D Gmarkong setzt sich zamme ous 55,4 % Landwirtschaftsfleche, 31,6 % Wald, 9,8 % Sidlongsfleche ond 3,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Gruibenge gheret s Dorf Gruibenge, s Gheft Kaltewanghof ond dr Wohnblatz Exemihle.

## Gschicht
Gruibenga isch zom erschte Mol gnennt worde em Johr 861 als *in griubingaro marco*.

## Verwaltong
Gruibenga hot sich mit dr Stadt Wisestoeg ond dr Gmoed Drackestõẽ, Haoschtadt ond Mihlhousa zom *Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal* mit Sitz en Wisastoeg zammagschlossa.

Dr Schuldes isch dr Roland Schweikert.

## Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Gruibenga ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.gruibingen.de

## Fueßnote
Hattenhofen (Württemberg)

**Hattehofe** (dt. *Hattenhofen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Hattehofe leit em Vorland vo dr Schwäbische Alb sidweschtlich vo Geppenge. Nochbergmoede send Alberschhouse, Uigne, Geppenge, Zell, Schlierbach ond Ohmde.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 69 % Landwirtschaftsfleche, 10,5 % Wald, 18,7 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Hattehofe gheret s Dorf Hattehofe ond s Gheft Riedehof.

## Gschicht
Hattehofe ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275 als *Hattenhoven*.

## Verwaltong
Hattehofe hot sich mit dr Gmoede Bad Boll, Dirne, Gammelshouse, Oechelberg ond Zell zom *Gmoeverwaltongsverband Raum Bad Boll* mit Sitz en Bad Boll zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Jochen Reutter.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Hattehofe ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.hattenhofen.de

## Fueßnote
Kuchen (Gemeinde)

**Kuache** (dt. *Kuchen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Kuache leit em Filsdal.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 37,4 % Landwirtschaftsfleche, 42 % Wald, 19,4 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Kuache gheret s Dorf Kuache ond dr Wohnplatz Siddeitsche Baumwolleininduschtri.

## Gschicht
Kuache ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1228.

## Verwaltong
Kuache hot mit dr Stadt Geislenge ond dr Gmoe Iberkenge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Bernd Rößner.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Kuache ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.kuchen.de

## Fueßnote
Lauterstein

**Louterstoe** (dt. *Lauterstein*) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Louterstoe leit em Lauterdal am Rand vo dr Schwäbische Alb.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 38,7 % Landwirtschaftsfleche, 45,3 % Wald, 13,7 % Sidlongsfleche ond 2,2 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Louterstoe gheret d Stadtdoel Nennenge ond Weißestoe.

## Gschicht
D Stadt Louterstoe ischt entstande zom 1. Januar 1974 durch dr Zammeschluss vo dr Gmoe Nennenge mit dr Stadt Weißestoe.

## Verwaltong
Louterstoe hot sich mit dr Stedt Dõnzdorf ond Siesse ond dr Gmoe Gẽẽnge zom *Gmoeverwaltongsverband Mittlers Fils-Loutertal* mit Sitz en Dõnzdorf zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Michael Lenz.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Louterstoe ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.lauterstein.de

## Fueßnote
Mühlhausen im Täle

**Mihlhouse** (dt. *Mühlhausen im Täle*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Mihlhouse leit em obere Filstal

D Gmarkong setzt sich zemme ous 66,1 % Landwirtschaftsfleche, 21 % Wald, 11,8 % Sidlongsfleche ond 1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Mihlhouse gheret s Dorf Mihlhouse, s Gheft Eselhef ond dr Wohnblatz Dodtsburg.

## Gschicht
Mihlhouse ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 812 als *Mulenhuson*.

## Verwaltong
Mihlhouse hot sich mit dr Stadt Wisestoeg ond dr Gmoede Drackestõẽ, Gruibenge ond Haoschtadt zom *Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal* mit Sitz en Wisestoeg zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Bernd Schaefer.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Mihlhouse ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.muehlhausen-taele.de

## Fueßnote
Ottenbach (Württemberg)

**Ottebach** (dt. *Ottenbach*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Ottebach leit am Rand vo dr Schwäbische Alb am Fueß vom Hauestaufe. Nochbergmoede send Gmend, Dõnzdorf, Saale, Eislenge ond Geppenge.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 49,2 % Landwirtschaftsfleche, 22,2 % Wald, 27,7 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Ottebach gheret s Dorf Ottebach, d Weiler Geyrewald, Jackehof, Kitzen Schurrhof ond Stixehef, d Hef Bärehef, Breitfelder Hof, Cyriakushof, Etzberg, Feierleshof, Fladehof, Haldehof, Herbehof, Holzheiser Hof, Kibelhof, Lendehef, Lochhof, Merzehef, Nuihof, Obergruppehof, Obermihleisehof, Peterlengshef, Saurehof, Schonterhef, Sonnedal (Fuchsdal), Strudelhof, Ondermihleisehef, Waldehof ond Wannehof ond dr Wohnblatz Schafhefle.

## Gschicht
Ottebach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.

## Verwaltong
Ottebach hot sich mit dr Stadt Eislenge ond dr Gmoe Saale zom *Gmoeverwaltongsverband Eislenge-Ottebach-Saale* mit Sitz en Eislenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Oliver Franz.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Ottebach ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.ottenbach.de

## Fueßnote
Rechberghausen

**Rechberghouse** (dt. *Rechberghausen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Rechberghouse leit am Marbach, eme rechte Nebefluss vo dr Fils, em Vorland vo dr mittlere Schwäbische Alb am Rand vom eschtliche Schurwald.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 38,1 % Landwirtschaftsfleche, 29,9 % Wald, 30,6 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Rechberghouse gheret s Dorf Rechberghouse, dr Weiler Oberhouse ond s Gheft Schloßhof.

## Gschicht
Rechberghouse ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1245.

## Verwaltong
Rechberghouse hot sich mit dr Gmoede Adelberg, Bertlenge ond Birebach zom *Gmoeverwaltongsverband Eschtlicher Schurwald* mit Sitz en Rechberghouse zammegschlosse.

D Schuldese ischt d Claudia Dörner.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Rechberghouse ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.rechberghausen.de

## Fueßnote
Salach

**Saale** (dt. *Salach *) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Saale leit em Filsdal, rond sibe Kilometer eschtlich vo Geppenge. Nochbergmoede send Ottebach em Norde, d Stadt Dõnzdorf em Oschte, d Stadt Siesse em Side ond d Stadt Eislenge em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 57,1 % Landwirtschaftsfleche, 33,3 % Wald, 9,1 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Saale gheret s Dorf Saale, dr Weiler Bärebach, d Hef Bärebachhof, Bärehefle, Baierhof, Kapfhef ond Staufeeck ond dr Wohnplatz Au.

## Gschicht
Saale ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.

## Verwaltong
Saale hot sich mit dr Stadt Eislenge ond dr Gmoe Ottebach zom *Gmoeverwaltongsverband Eislenge-Ottebach-Saale* mit Sitz en Eislenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Julian Stipp.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Saale ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.salach.de

## Fueßnote
Heiningen (Landkreis Göppingen)

**Haenenge** (dt. *Heiningen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Haenenge leit am Albtrauf sidlich vo Geppenge. Nochbergmoede send Geppenge, Dirne, Gammelshouse ond Eschebach.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 62,4 % Landwirtschaftsfleche, 19 % Wald, 16,8 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Haenenge gheret s Dorf Haenenge, dr Weiler Loteberg ond s Gheft Eitleshof.

## Gschicht
Haenenge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1228 als *Huningen*.

## Verwaltong
Haenenge hot sich mit dr Gmoe Eschebach zom *Gmoeverwaltongsverband Voralb* mit Sitz en Haenenge zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Norbert Aufrecht.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Haenenge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.heiningen-online.de

## Fueßnote
Hohenstadt

**Haoschtadt** (dt. *Hohenstadt*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Haoschtadt leit uf dr Schwäbische Alb, rond 20 km sidlich vo Geppenge.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 69 % Landwirtschaftsfleche, 17,6 % Wald, 11,3 % Sidlongsfleche ond 2,1 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Haoschtadt gheret s Dorf Haoschtadt ond s Gheft Weilerheh.

## Gschicht
Haoschtadt ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 861.

## Verwaltong
Haoschtadt hot sich mit dr Stadt Wisestoeg ond dr Gmoede Drackestõẽ, Gruibenge ond Mihlhouse zom *Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal* mit Sitz en Wisestoeg zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Günter Riebort.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Haoschtadt ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.hohenstadt-alb.de

## Fueßnote
Schlat

**Schlat** (dt. *Schlat*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Schlat leit nerdlich vom Fuchseck ond vom Wasserberg, rond acht Kilometer sidlich vo Geppenge.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 59,1 % Landwirtschaftsfleche, 24,7 % Wald, 15,8 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Schlat gheret s Dorf Schlat, den Weilern Rommedal ond Ursewang ond s Gheft Fuchseckhof.

## Gschicht
Schlat ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1139.

## Verwaltong
Schlat hot mit dr Stadt Geppenge ond dr Gmoede Wãnge ond Wäschebeire a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

D Schuldese ischt d Gudrun Flogaus.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Schlat ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.schlat.de

## Fueßnote
Süßen

**Siesse** (dt. *Süßen*) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Siesse leit an dr Mendong vo dr Lauter en d Fils.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 40,1 % Landwirtschaftsfleche, 37,4 % Wald, 20,9 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Siesse gheret d Stadt Siesse ond s Gheft Näherhof.

## Gschicht
Siesse ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1071 als *Siezun*.

## Verwaltong
Siesse hot sich mit dr Stedt Dõnzdorf ond Louterstoe ond dr Gmoe Gẽẽnge zom *Gmoeverwaltongsverband Mittlers Fils-Loutertal* mit Sitz en Dõnzdorf zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Marc O. Kersting (CDU).

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Siesse ghert zom Schwäbisch.

## Uff d Wält komma
* Johann Jakob Bausch, deitsch-US-amerikanischer Ondrnehmer

## Weblink

* www.suessen.de

## Fueßnote
Uhingen

**Uigne** (dt. *Uhingen*) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Uigne leit em Filsdal an dr Häng vo Haldeberg, Wurmberg un Wasserberg.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 57,5 % Landwirtschaftsfleche, 28,2 % Wald, 13,5 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Uigne gheret d Stadtdoel Baiereck, Holzhause, Sparwise ond Uigne.

## Gschicht
Uigne ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.

## Verwaltong
Uigne hot mit dr Gmoe Alberschhouse a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Matthias Wittlinger.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Uigne ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.uhingen.de

## Fueßnote
Wangen (bei Göppingen)

**Wãnge** (dt. *Wangen*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Wãnge leit iber em Filsdal am Rand vom Schurwald. Nochbergmoede send Adelberg em Norde, Bertlenge ond Rechberghouse em Oschte, d Kroesstadt Geppenge em Side, d Stadt Uigne em Weschte ond d Stadt Schorndorf em Rems-Murr-Kroes em Nordweschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 52 % Landwirtschaftsfleche, 31,7 % Wald, 15,9 % Sidlongsfleche ond 0,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Wãnge gheret d Gmoedsdoel Oberwälde ond Wãnge.

## Gschicht
Wãnge ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1274.

## Verwaltong
Wãnge hot mit dr Stadt Geppenge ond dr Gmoede Schlat ond Wäschebeire a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Daniel Frey (CDU).

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Wãnge ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.gemeinde-wangen.de

## Fueßnote
Wäschenbeuren

**Wäschebeire** (dt. *Wäschenbeuren*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Wäschebeire leit am Rand vom Schurwald am Hauestaufe zwisch em Filsdal ond em Remsdal. Nochbergmoede send d Städt Lorch ond Schwäbisch Gmünd em Oschtalbkroes im Norde, d Kroesstadt Geppenge em Oschte ond Side ond Birebach ond Bertlenge em Weschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 38,6 % Landwirtschaftsfleche, 52,4 % Wald, 7,6 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Wäschebeire gheret s Dorf Wäschebeire, d Weiler Krettehof, Lendebronn ond Wäscherhof, s Gheft Beitemihle ond d Wohnblätz Schitzehof ond Ziegelhitte.

## Gschicht
 Em Johr 1271 wird zom eschte Mol en Konrad der Wascher ond au dr Ort *Buron* gnennt, 1380 d *Wescherburg*.

## Verwaltong
Wäschebeire hot mit dr Stadt Geppenge ond dr Gmoede Schlat ond Wãnge a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.

Dr Schuldes ischt dr Karl Vesenmaier.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Wäschebeire ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.waeschenbeuren.de

## Fueßnote
Asterix

Dr **Asterix** (im franzöösische Original: *Astérix*) isch d Ditelfigur vo dr erfolgriichste franzöösische Comicserii und isch 1959 vom Autor René Goscinny (1926–1977) und vom Zäichner Albert Uderzo (1927–2020) erfunde worde. 

## Ibrblick
D Abentüür vom Asterix und vom Obelix umfasse bis jetz (2024) 40  Gschichte in dr Lengi vo Album, wo in sich gschlosse si. Sit em 35. Band us em Jahr 2013, wo uf Dütsch *Asterix bei den Pikten* häisst, wärded si vom Didier Conrad zäichnet mit Teggst vom Jean-Yves Ferri. Si hend d Nachfolg vom Uderzo aaträtte. 

Im Lauf vo de Joor si au no e baar Churzgschichte erschiine und vo deene si die mäiste au in dr Form vo Album zämmegfasst. Meereri Abentüür si verfilmt worde. Die usgwogeni Kombinazioon vo subtilem und satirischem Humor mit grobem Klamauk spricht en ungwöönlig bräiti Lääserschaft aa, wo dur alli Altersgrubbe und soziale Schichte goot. Asterix ghöört zu de wenige Comics, wo im Schuelunderricht, vor allem im Fremdsproochenunderricht für Franzöösisch, Latiinisch und Altgriechisch verwändet wärde.

## Nama
Dr Name „Asterix“ isch vom tüpografische Zäiche Asterisk abgläitet, griechisch für Stärnli , *asterískos*, mit dr Ändig -ix, wo in de Nääme von e Hufe antike Kelte wie Vercingetorix oder Orgetorix vorchunnt.

## Dialäkt-Usgabe
Asterix schwätzt schwäbisch:

* Dr große Graba (Der große Graben)
* Am Cäsar sei Lorbeerkränzle (Die Lorbeeren des Cäsar)
* Asterix bei de Legionär (Asterix als Legionär)
* Am Asterix sei Butzawaggele (Der Sohn des Asterix)
* Asterix em Morgaländle (Asterix im Morgenland)
* Dr Schtotterschotte (Asterix bei den Pikten)
* Asterix dr Römerschreck (Asterix der Gallier)

D'r alemannische Asterix:

* Tour durchs Ländli (Tour de France)
* Dä Hüslibau (Die Trabantenstadt)

Dr Asterix uf Elsassisch:

* De Asterix ān de Olympische Spieler (Asterix bei den Olympischen Spielen)
* Astérix geht wieder dran (Asterix plaudert aus der Schule)

Dr Asterix redt Schwyzerdütsch:

* Dr gross Grabe (Der große Graben)
* Asterix u Obelix uf Irrwäge (Die Odyssee)
* Asterix der Aargallier (Asterix der Gallier)
* Dr Asterix bi de Helvetier (Asterix bei den Schweizern)

Dr Bündner Romanischt Felix Giger het 1984 s Buech *Asterix bei den Schweizern* is Rätoromanischen übertreit.

## Litratuur
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblingg

* Offizielli dütschsproochigi Asterix-Website vom franzöösische Verlag Les Éditions Albert René
* Asterix-Archiv mit Lexikon und umfangriiche Informazione
* Asterix in verschiidene Sprooche (änglisch)

## Fuessnoote
Wiesensteig

**Wisestoeg** (dt. *Wiesensteig*) ischt a Stadt em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Stadt hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Wisestoeg leit em obere Filsdal. Nochbergmoede send Gruibenge em Norde, Mihlhouse em Nordoschte, Drackestõẽ em Oschte, Haoschtadt em Sidoschte, Weschterhõẽ (Alb-Done-Kroes) em Side, Römerstein (Landkreis Reutlingen) em Sidweschte ond Lenningen em Weschte ond Neidlingen (boede Landkreis Esslingen) em Nordweschte.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 62,8 % Landwirtschaftsfleche, 10,5 % Wald, 25,4 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Wisestoeg gheret d Stadt Wisestoeg, d Hef Bläsiberg, Eckhef, Hoededal, Reißestoe ond Ziegelhof ond d Wohnblätz Lämmerbuckel ond Papiermihle.

## Gschicht
Wisestoeg ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 861.

## Verwaltong
Wisestoeg hot sich mit dr Gmoede Drackestõẽ, Gruibenge, Haoschtadt ond Mihlhouse zom *Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal* mit Sitz en Wisestoeg zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Gebhard Tritschler.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Wisestoeg ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.wiesensteig.de

## Fueßnote
Isidor von Milet

Dr **Isidor(os) vo [[Milet]]** (* 442; † 537) isch e spootantike Archidekt, Füüsiker und Mathematiker gsi.

Er het zämme mit em Anthemios vo Tralleis d Hagia Sophia im Ufdraag vom oströmische Kaiser Justinian&nbsp;I. baut. Die Hauptchille vo Konstantinopel gältet as äins vo de letschte groosse Bauwärk vo dr Antike. Am gliiche Blatz isch vorhäär die groossi Basilika vom Theodosius gstande, wo wääred em Nika-Ufstand im Joor 532 zerstöört worde isch.

Dr Isidor het in Alexandria Füüsik underrichdet und spööter an dr Uniwersidäät vo Konstantinopel. Er het uf Altgriechisch e Kommentar zum Wärk *Über Gewölbe* vom Heron vo Alexandrie gschriibe, wo hüte verloore isch. Im Isidor si Nöwöö, dr Isidor vo Milet dr Jüngeri het d Kupple, wo am 7. Mai 558 iigstürzt isch, bis 563 wider ufbaut.

## Litratuur
* John Martindale: *[[The Prosopography of the Later Roman Empire]]*. Bd. 3. Cambridge 1992, S. 724.
Mars

Dr **Mars** () isch dr röömisch Chrieggott. As Vatter vum Romulus und Remus isch er au de Stammvatter vo de Römer. Er isch eine vu de zentrale Götter i dr antike italische Religion, vor allem z Rom. Er isch spöter als Chriegsgott mit em griechische Ares gliichgsetzt worde, hett aber im Vegliich e dütlich wichtigeri Rolle gspiilt und isch us dem Grund au verehrter gsi: Er isch nebed em Jupiter dr wichtigscht römisch Gott.

D Röömer hend au Götter vo anderne Völker Mars gnennt (Interpretatio Romana). So isch de Mars Caturix de Hoptgott vo de Helvetier gsii. E germanische Gott isch degege de Mars Thingsus.

## Literatur
* 
* Georg Wissowa: *Religion und Kultus der Römer.* Beck, München 1902, S. 129–138 ().
* 

## Weblink

* ca. 700 Photos vo Darstellige vom Mars i dä Kunscht, in dä ''Warburg Institute Iconographic Database''.
Binnenkanal

**Binnekanal** isch d Bezaichnig för en Kanal, wo im flache Gländ verschideni chlinneri und grösseri Bäch sammlet, um si eme Fluss oder See zuezfüere. Binnekanäl verlaufed vilfach parallel zu me kanalisierte Fluss und sorgid deför, as de Flussdamm dor de Zuefluss vo sitliche Gwässer nöd oder nu wenigmol underbroche werde mues.

Bispil deför sind d Binnekanäl, wo, wie de Rhintaler Binnekanal und de Vorarlbärger Rhintalbinnekanal, im Zämehang mit de Rhiregulierig im Rhintel rächts und lings vom Rhii entstande sind. Im Zug vo de Linthkorrekzion im Linthgebiet und mit em Hochwasserschutz a de Thur im Thurgi sind ebefalls Binnekanäl erstellt worde.

## Weblink
* Gewässer – Revitalisierungsprojekte in Liechtenstein, Liechtensteiner Binnenkanal (LBK) Amt för Umwelt, Amt för Bevölkerigsschutz, Förschtetum Liechtestai
* Melioration der Rheinebene Broschüre öber d Meliorazion vo de Rhiiebeni

## Fuessnote
Das Erbe der Bergler

**Das Erbe der Bergler** isch ä Dokumäntarfilm vum Erich Langjahr. De Film zeigt di alpini Tradition vom Wildiheue. Är schtahd i de Tradition vum Fredi M. Murer sim früenere Dokumäntarfilm «Wir Bergler in den Bergen...» und ergänzt em Hans Haldimann sii Dokumäntarfilm Bergauf, Bergab.

## Handlig

Am Erschte Augschte stiigid äs paar Manne im hindere Muätital mid Sägese, Heugare, Seili und Holzschuene mid Stiigise usgrüschtet diä schteile Port zum *Hindere Heubrig* druuf und tönd dete s'Wildigras heue. D'Wildiheuer tönd ä Bärglertradition ufrächt ärhalte und betriibid Landschaftspfläg. Durs Mäie gänd si de Bärgchrumi halt, tönd Erosion dure Schnej verhindere und bügid Rüfene vor.

Si mäiid d'Bärgwisene, bündlid ds Heu, lönd diä Bündäli a Drahtseili de Hang ape, wo diä Hundertkiloballe i Hüttene iiglagered und im Winter as Trochefuetter uf Schlitte is Tal ape gfüert wärdid. I Filmschnitt wird d'Tätigkeit vu de letschte Handwärcher ibländed, wo nu traditionälli Holzschue und Horäschlitte härschtellid. De Muätitaler Wätterschmöcker Peter Suter zeigt, win är ahand vumene Ameisihuufä ds Wätter veruussäge cha und i dr Dorfbeiz wird em Heinz Gwerder sii Bäsetanz und Ländlermusig vum »Echo vum Schattähalb« vorgfüert.


## Weblink
* Das Erbe der Bergler, Ein Wildheuerfilm uf langjahr-film.ch
* Das Erbe der Bergler, Mutprobe im Muotatal uf cineman.ch
*
Muotatal

S **Muätital** (hochdütsch *Muotatal*) erstreckt sich südöstlich vo Schwyz, em Kantonshauptort vom Kanton Schwyz.

## Geografii
S Tal wird vom namensgäbende Fluss Muota durflosse und lit gröschtetails uf em Gebiet vo de politische Gmaind Muätithal. Im Norde wird s Tal dur staili Bärghäng vom Hoch-Ybrig bildet, im Süde begränzed d Häng vom Fronalpstock, Chaiserstock () und vom Wasserberg.

Hinder em Dorf Muätithal zwigt südöstlich s Bisistal ab. Us däm Sitetal chunnt au d Muäta. Nordöstlich stigt s Muätital zum Pragelpass ufe, wo e Verbindig is Glarnerland ermöglicht. Vo döt obe abe chunnt en Bach, wo *Starxlen* haisst.

## Diwärses
Im Muätital isch de Ygang zum Hölloch, em längste Höhlesystem vo Europa.

Übers Tal use bekannt sind d Wätterfrösch, di sogenannte *Muätithaler Wätterschmöcker*.

De Film «Das Erbe der Bergler» (2006) vom Erich Langjahr isch gröschtetails im Muätital drait worde.

## Öffentliche Vercher
E Buslinie vo de *Auto AG Schwyz* erschlüsst s Muätital vom Baanhof Schwyz z Seewe über de Kantonshauptort. Es git vorne im Tal e Standsailbaan uf de Stoos ufe. Chli witer hine fahrt e Sailbaan uf d Sunneterasse Illgau ufe. Und zhinderst im Bisistal wär no d Sailbaan uf d Glattalp.

## Weblink

* 
* Website vo de Hölloch-Forschig
Zell unter Aichelberg

**Zell** (dt. *Zell unter Aichelberg*) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot  Eiwohner (Stand: ).

## Geografi
Zell leit em Vorland vo dr Schwäbische Alb nerdlich vo dr A 8. Nochbergmoede send Hattehofe, Geppenge, Bad Boll, Aichelberg, Ohmde ond Holzmade.

D Gmarkong setzt sich zemme ous 27,7 % Landwirtschaftsfleche, 64,4 % Wald, 7,2 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschticher Fleche.

## Gmoedsgliderong
Zue Zell gheret s Dorf Zell, dr Weiler Pliensbach ond s Gheft Erlewase.

## Gschicht
Zell ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1108 als *Castellum Cella*. Andere Quelle moenet, dass dr Eidrag *Cella* en eme Schenkongsbuch vo 1140 d erscht Nennong gwe sei.

## Verwaltong
Zell hot sich mit dr Gmoede Bad Boll, Dirne, Gammelshouse, Hattehofe ond Oechelberg zom *Gmoeverwaltongsverband Raum Bad Boll* mit Sitz en Bad Boll zammegschlosse.

Dr Schuldes ischt dr Werner Link.

## Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 

1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke

## Dialekt
Dr Dialekt vo Zell ghert zom Schwäbisch.

## Weblink

* www.zell-u-a.de

## Fueßnote
Tag der Bibliotheken

Dr **Dag vu dr Bibliotheke** isch am 24. Oktober 1995 unter dr Schirmherrschaft vum Richard von Weizsäcker uusgruefe wore. Syterhär machen an däm Dag d Bibliotheken in ganz Dytschland un syter anne 2009 au z Sidtirol mit bsunderen Aktiviteten un Veraastaltigen ufmerksam uf ihri Roll as Wissesspycher, Informationsvermittler un kulturälli Yyrichtig.

Am nämlige Dag wird syter anne 1996 alljohr au d Karl-Preusker-Medallien as ideelli Uuszaichnig an Personen un Inschtitutione vergee, wu dr Kulturufdrag vum Bibliothekswäse wirkigsvoll ferderen un sich uf em Biet vu dr Literatur, em Verlagswäse, em Buechhandel oder dr e effetlige Bibliotheken uuszaichnet hän.

Dr Dytsch Bibliotheksverband vergit an däm Dag au dr Bryys „Bibliothek vum Johr“, wu byschpelhafti un vorbildligi Bibliotheksarbet dermit gwirdigt wird.

Dr 24. Oktober mahnt au an s Grindingsdatum vu dr „Vaterländische Bürger-Bibliothek", wu vum chenigli-sächsische Räntamtmann Karl Benjamin Preusker (1786–1871) am 24. Oktober 1828 z Großenhain as Schuelbibliothek fir Lehrer, Schueler un dr „gwärbli Burgerstand“ yygrichtet woren isch. As *Stadtbibliothek zu Hain* isch si anne 1832 nbo dr Blän vum Preusker zue dr erschte dytsche Burgerbibliothek uusgwytet wore.

## Weblink
* Themesyte uf bibliotheksverband.de
ARPANET

S **ARPANET**, uff Änglisch: *Advanced Research Projects Agency Network,* isch e dezentrals Netzwärk gsi, wo amerikanischi Uniwersidääte und Forschigsinstidut elektronisch mitenander verbunde het.

## wie s agfange het
Es isch ursprünglig im Ufdraag vo dr US-Luftwaffe vo 1962 aa von ere chliine Grubbe vo Forscher under dr Läitig vom Massachusetts Institute of Technology und vom amerikanische Verdäidigungsministerium entwigglet worde. Dr Paul Baran (RAND-Studie) und dr Donald Watts Davies (dezentrali Netzstruktur und Packeetvermiddlig) häi wichdigi Erkenntniss us em Beriich vo dr däilvermaschte Netztopologi und vo de pakeetvermiddlete Netz gliiferet, wo d Kommunikazionsgrundlaag für s ARPANET worde si.

## wie druus s Internet worden isch
S Protokoll TCP – s *Transmission Control Protocol* – isch in de 1970er Joor iigfüert worde, zum verschiidenartigi Netzwärk mitenander z verbinde.

Das isch zum Protokoll TCP/IP witerentwigglet worde, wo 1983 iigsetzt worde isch.

S IP, s *Internet Protocol*, isch e verbindigsloses Protokoll, wo sich uf s TCP stützt zum d Kompiuter mitenander verbinde. Vo denn aa het sich mee und mee dr Naame Internet dduregsetzt. S ARPANET isch vo denn aa e Däilnetz vom Internet gsi, bis es offiziell am 28. Februar 1990 abgstellt worde isch.

## Litratuur
* J. Abbate: *Inventing the Internet.* MIT Press, Cambridge, Mass. 1999
* Katie Hafner, Matthew Lyon: *ARPA KADABRA oder Die Geschichte des Internet.* dpunkt-Verlag, Heidelberg 2000, ISBN 3-932588-59-2
* P. H. Salus: *Casting the Net: From ARPANET to INTERNET and beyond...* Addison-Wesley, Reading, Mass. 1995
* Michael Hauben, Ronda Hauben: *Netizens: On the History and Impact of Usenet and the Internet.* Wiley-IEEE Computer Society Press, 1997, ISBN 0-8186-7706-6. Online-Version
* J. Naughton: *A Brief History of the Future: The Origins of the Internet.* Phoenix, London 2000
* M. Friedewald: *Vom Experimentierfeld zum Massenmedium: Gestaltende Kräfte in der Entwicklung des Internet.* In: Technikgeschichte 67, Nr. 4, S. 331-361, 2000

## Weblingg
*Die Zeit – Stimmts? – Eine bombige Legende
*Defence Advanced Research Projects Agency (DARPA)
*A Brief History of the Internet
*Die Geschichte des Internet (University of California, 7. Juni 2010)
Biblioteca Marciana

D **Biblioteca Marciana** (*Markusbibliothek*, *Bibliothek vo San Marco*, *Libreria Marciana*, *Biblioteca Nazionale Marciana*, *Libreria Sansoviniana*, *Landesbibliothek Marciana*, *Libreria Vecchia* bzw. *Libreria di San Marco*) isch im 14. Joorhundert us Stifdige entstande und isch hüte äini vo de grösste Bibliotheke z Italie und äini vo de wichdigste Sammlige für griechischi, latiinischi und orientalischi Handschrifte. Si befindet sich z Venedig, am undere Ändi vom Markusblatz, zwüsche Campanile und Zecca.

In dr Bibliothek het s öbbe e Million Büecher, 2'283 Inkunable, 13'000 Handschrifte und 24'000 Druck us em 16. Joorhundert (Postinkunable). Spezialgebiet si die klassischi Filologii, d Gschicht vo Venedig, Musikalie und Atlante und geografischi Charte.

## Weblingg

* Website vo de Biblioteca Marciana (italiänisch)
* Peter Zahn: Venedig: Biblioteca Marciana. Vorlääsig. Berlin. 17 S. (Version im Webarchiv)
* ''Storia della Biblioteca'' d Gschicht vo dr Bibliothek und de wichdige Stifdige (italiänisch, Version im Webarchiv)
Giorgio Valla

Dr **Giorgio Valla** (* um 1447 z Piacenza; † 1499 z Venedig) isch en italiänische Mediziner, Astronom, latiinische und griechische Filoloog, Übersetzer und Musikoloog gsi.

## Lääbe
S Geburtsdatum vom Valla isch nit genau bekannt, es git Kwelle wo 1430 sääge, anderi sääge 1450, wider anderi 1457. Dr Valla isch vo 1476 aa "Professor Humaniorum" z Venedig gsi.

1501 isch posthum si Enzyklopedii *De expetendis et fugiendis rebus* uusechoo.
## Wärk
* *De simplicium natura*. - Argentinae: Sybold, 1528. Digitalisierti Usgoob vo dr Universitäts- und Landesbibliothek Düsseldorf
* *De urinae significatione*. - Argentinae: Sybold, 1528 od. 1529. Digitalisierti Usgoob
* *In Ciceronis partitiones commentaria*. - Venedig: Firmanus, 1502. Digitalisierti Usgoob

## Litratuur
* J.L. Heiberg, *Beiträge zur Geschichte Georg Vallas und seiner Bibliothek*, «Centralblatt für Bibliothekswesen» Beiheft XVI, 1896, pp. 2-6; 54-103.
* J.L. Heiberg, *Nachträgliches über Georg Valla*, 15(1898)4/5, S. 189 ff online

## Fuessnoote
Nikolaus von Oresme

Dr **Nikolaus vo Oresme** (* vor 1330 in dr Normandii; † 11. Juli 1382 z Lisieux, Frankriich; au *Nicolas Oresme*, *Nicholas Oresme*, *Nicole Oresme*) isch e Bischof gsi und äine vo de bedütendste Naturwüsseschaftler und Filosoofe im 14. Joorhundert.

## Lääbe
1348 het er Theologii am Kolleg vo Navarra z Bariis afo studiere, acht Joor spööter isch er dr Läiter (grand-maitre) vo däm Kolleg worde. 1361 isch er Archidiakon vo Bayeux und 1362 Kanonikus z Rouen worde. In dr Zit vo 1370 bis 1377 het er im Ufdraag vom franzöösische Köönig Schrifte vom Aristoteles us em Latiinische ins Französische übersetzt. Im Joor 1377 isch er zum Bischof vo Lisieux gweelt worde.

## Wüsseschaftligi Arbäite und Läistige
Dr Oresme isch mit em Wilhelm vo Ockham und em Johannes Buridan äine vo de iiflussriichste Leerer und Dänker vo sinere Zit gsi. Er isch Theologe und Berooter vom Köönigshuus gsi, het sich für naturwüsseschaftligi Brobleem intressiert und isch e Gegner vo dr Astrologii gsi. Er isch au as Übersetzer vo antike Schrifte ins Französische bekannt worde und het gwüsst, wie mä d Wüsseschaft vo sinere Zit populär cha vermiddle.

Dr Oresme wird vilmol as Vorlöifer vo de modärne Naturwüsseschafte aagluegt, aber er isch doch in dr dradizionelle Scholastik verhafdet gsi, au wenn er Däil vo dr Leer vom Aristoteles kritisiert het. Er het zum Bischbil dänggt, ass s geozentrische Süsteem vom Aristoteles nid plausibler sig as s heliozentrische Süsteem.

Er het immer brobiert z zäige, ass natürligi Erschinige natürligi Ursache häi und nid überirdischi. 

## Litratuur
* Hendrik Mäkeler: Nicolas Oresme und Gabriel Biel. Zur Geldtheorie im späten Mittelalter, in: Scripta Mercaturae. Zeitschrift für Wirtschafts- und Sozialgeschichte 37 (2003) 1, S. 56-94.
* 

## Weblingg
* 
* Ulrich Taschow: Ardikel über s Lääbe vom Oresme und sini wüsseschaftlige Läistige (ängl.) (inkl. Bibliographii)
KMU

**KMU** isch e Abchürzig und chan folgendes bedüte:
* *Karl-Marx-Universität*, de Name vo de Universität z Leipzig, wo vo 1953 bis 1991 golte hät
* Kleine und mittlere Unternehmen, e Sammelbezeichnig für chlinni und mittleri Unterneme
Basilius Bessarion

Dr **Basilius Bessarion** (* 2. Januar 1403 z Trapezunt (hüte Trabzon, Türkei); † 18. Novämber 1472 z Ravenna;  falsch mänggisch au *Johannes Bessarion* und *Giovanni Bessarione di Trebisonda*) isch e byzantinische Theoloog und Humanist gsi, Kardinal und Titularpatriarch vo Konstantinopel. Er isch äine vo de berüemte griechische Gleerte gsi, wo im 15.&nbsp;Joorhundert für d Erschliessig vo de Schrifte vom Platon und witere antike griechische Autore im Oobeland wichdig gsi isch.

## Wärk

In Italie het er griechischi Handschrifte gsammlet und het e Hufe Schrifte übersetzt und eso die griechischi Gleersamkäit und die platonischi Filosofii im Oobeland nooch brocht. Er het mit sim Schaffe e wärtvolle Bidraag gmacht, ass antiki Teggst und mit ene d Kultur vo dr Antike erhalte bliibe si.

Er isch en Aahänger vom Platonismus gsi und het d Schrift *In Calumniatorem Platonis* (1469) verfasst. Mit däm Wärk het er brobiert, d Filosofii vom Platon mit dere vom Aristoteles z verbinde und für e christlig Glaube fruchtbar z mache.

## Noochwirkig
1468 het er si brivati Bibliothek (746 Bänd, drunder 482 griechischi und 264 latiinischi Handschrifte und öbbe  300 Druck) dr Republik Venedig gschänggt (*ad communem hominum utilitatem*). Si isch dr Grundstock vo dr Biblioteca Marciana worde.

## Litratuur
* Thomas Sören Hoffmann: *Philosophie in Italien. Eine Einführung in 20 Porträts*. Marixverlag, Wiesbaden 2007, ISBN 978-3-86539-127-8, S. 79-86.
* 
* John Monfasani: *Byzantine Scholars in Renaissance Italy. Cardinal Bessarion and other emigrés*  (= *Variorum collected Studies Series.* Bd. 485). Selected essays. Variorum, Aldershot 1995, ISBN 0-86078-477-0.
* John Monfasani: *Bessarion Scholasticus. A Study of Cardinal Bessarion's Latin Library* (= *Byzantios*. Bd. 3). Brepols, Turnhout 2011, ISBN 978-2-503-54154-9.
* Ludwig Mohler: *Kardinal Bessarion als Theologe, Humanist und Staatsmann*. 3 Bände. Schöningh, Paderborn 1923–42 (*Quellen und Forschungen aus dem Gebiete der Geschichte* 20, 22, 24, ), (Nachdruck: Scientia-Verlag, Aalen 1967).
* Paul Moraux: *D'Aristote à Bessarion. Trois exposés sur l’histoire et la transmission de l’arstotélisme grec* (= *Conferences Charles de Koninck.* Bd. 1, ). Les Presses de l’Université Laval, Québec 1970.
* 
* Rudolf Rocholl: *Bessarion. Studie zur Geschichte der Renaissance*. Deichert, Leipzig 1904.
* G. E. Voumvlinopoulos: *Bibliographie critique de la philosophie grècque. Depuis la chute de Constantinople à nos jours. 1453–1953*. Presses de l’Institute Française d’Athènes, Athen 1966.

## Fuessnoote


## Weblingg

*
Marcel Gisler

**Marcel Gisler** (* 18. März 1960 z Alstätte) isch en Schwizer Filmemacher, Regisseur und Draibuechautor.

## Lebe und Wärch
De Marcel Gisler isch im Sanggaller Rhintel ufgwachse. Noch eme churze Abstächer z Züri isch er 1981 uf Berlin züglet. Döt hät er a de Fraie Universität Berlin Theaterwüsseschafte und Philosophii studiert. Mit Fründe hät er z Berlin e Filmgruppe gründet, wo sich em «cinéma copain» verpflichted hät. Mit däne isch 1985 sin erschte Kinofilm *Tagediebe* entstande. Das Wärch isch es Porträ öber d West-Berliner Gegekultur vo de 1980er Johr. Mit dem Film hät er uf Aahib de silbrig Leopard am Internationale Filmfestiwal vo Locarno gwunne.

1999 isch de Film *[[F. est un salaud]]* noch em schwizerdütsche Kultroman «Ter Fögi isch e Souhung» vom Martin Frank entstande. Roosi, de Eröffnigsfilm vo de 48. Solethurner Filmtäg, hät sächs Nominierige för de Schwizer Fimpriis 2013 überchoo und d Hoptdarstelleri, d Sybille Brunner isch als beschti Darstelleri uuszaichnet worde. Em Gisler sin Dokumentarfilm *[[electroboy]]*, wo am Internationale Filmfestiwal vo Locarno 2014 urufgfüert worden isch, hät de Zörcher Filmpriis 2014, de Schwizer Filmpriis 2015 und im gliiche Johr z Münche de Publikumspriis am Dokumentarfilmfestiwal gwunne.

De Marcel Gisler isch under anderem Dozänt a de Dütsche Film- und Fernsehakademi z Berlin und Mitglid vo de Europäische Filmakademii.

## Filmografii
* 1985 *Tagediebe*
* 1988 *Schlaflose Nächte*
* 1993 *Die blaue Stunde*
* 1999 *[[F. est un salaud]]*
* 2003–2007 *[[Lüthi und Blanc]]* (Draibuechautor bi 35 Folge)
* 2013 *[[Rosie (Film)|Roosi]]*
* 2014 *electroboy*
* 2018 *Mario*

## Uuszaichnige
* 1985 De Silbrig Leopard för *Tagediebe*
* 1988 De Broncig Leopard för *Schlaflose Nächte*
* 1992 Max Ophüls Priis vom saarländische Ministerpräsident för *Die Blaue Stunde*
* 1999 Schwizer Fimpriis för *[[F. est un salaud]]*
* 2013 «Goldiga Törgga», Anerkännigspriis vo de Rhintaler Kulturstiftig, am 8. November im Kinotheater Madlen z Heerbrugg öbergee worde
* 2013 Sächs Nominierige för de Schwizer Filmpriis för *[[Rosie (Film)|Roosi]]*, Schwizer Filmpriis 2013 för d Sibylle Brunner in *Roosi* (Beschti Darstelleri)
* 2013 Zörcher Filmpriis för *Roosi*
* 2014 Zörcher Filmpriis för *[[Electroboy (Film)|electroboy]]*
* 2015 Drei Nominierige för de Schwizer Filmpriis för *electroboy*
* 2015 Schwizer Filmpriis för *electroboy* as beschte Dokumentarfilm
* 2015 Publikumspriis vom Internationale Dokumentarfilmfestival Münche för *electroboy*
* 2018 Festival Award FilmOut San Diego (USA) beschte internationale Spilfilm für *Mario*

## Weblink
*  (englisch)

## Fuessnoote