open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hanspeter Gass

Dr **Hanspeter Gass** (* 12. August 1955 z Basel) isch e Schwizer FDP-Politiker und sit em 1. April 2006 Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt. Er isch Vorsteher vom Sicherhäitsdepartemänt.

## Karriere
Dr Gass het e Leer as Spedizionskaufmaa gmacht und denn in ere internazionale Dransportfirma gschafft. Vo 1980 bis zu sim Amtsaadritt as Regierigsroot 2006 isch er dr stellverdrätendi Verwaltigsdiräkter vom Theater Basel gsi. Vo 1986 aa isch er au no Gschäftsfüerer vo dr Vorsorg-Stifdig vo dr Theatergnosseschaft Basel gsi. Er het sich in deene Joor no witerbildet, 1982 het er s Hööchere Wirtschaftsdiplom überchoo,  1990 dr Äidgenössisch Fachuswiis as Verwaltigsfachmaa für Personalvorsorg,  1992 dr Äidgenössisch Fachuswiis as Sozialversicherigsfachmaa und 1994 s Äidgenössische Diplom as Sozialversicherigsexpärte.

Dr Regierigsroot Jörg Schild isch 2006 zruggdräte und bi de Ergänzigswaale het sich d FDP-Kandidatin Saskia Frei zruggzooge, wo si im ersten Waalgang vom 12. Februar nid s absolute Meer überchoo get. Dr Gass isch denn erst aadräte. Er isch am 19. Merz 2006 mit knapp 63 Brozänt vo de Stimme gweelt worde. Bi de Gsamternöijerigswaale vom 14. Septämber 2008 isch dr Gass under em absolute Meer bliibe. Wil sich aber denn alli Geegekandidate zruggzooge häi, isch er in stiller Waal wiidergweelt worde. 

## Weblingg
* Dr Hanspeter Gass uf dr Website vom Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt

## Fuessnoote
Hans-Peter Wessels

Dr **Hans-Peter Wessels** (* 30. Septämber 1962 z Sanggalle) isch e Schwizer SP-Politiker. Er isch sit em 1. Februar 2009 Regierigsroot vom Kanton Basel-Stadt und Vorsteher vom Bau- und Vercheersdepartemänt.

## Lääbe
Dr Wessel isch mit dr südafrikanische Staatsbürgerschaft uf d Wält choo und isch 1974  Schwizer Bürger worde. Er isch z Montreal und z Sanggalle ufgwaggse. 1981 isch er Mitgliid vo dr SP worde. Vo 1982 bis 1986 het er an dr ETH Züri studiert und vo 1986 bis 1990 am Biozentrum vo dr Universidäät Basel e Dissertazioon in Biochemii gschriibe. Denn het er bis 1998 as wüsseschaftlige Mitarbäiter und Projektläiter in verschiidene Aastellige gschafft. Vo 1998 bis 2000 isch er Diräkter *ad interim* vom Nazionale Hochläistigsrächezentrum z Manno gsi. Vo 2000 bis 2005 isch er Gschäftsfüerer vom Farmazentrum Basel-Züri an dr Universidäät Basel gsi, denn vo 2006 aa Gschäftsfüerer vo BaselArea, vo dr Wirtschaftsförderig vo de Kantöön Basel-Stadt und Basel-Landschaft. Dr Hans-Peter Wessels isch am 14. Septämber 2008 im erste Waalgang in Regierigsroot gweelt worde.

Dr Wessels läbt sit 1986 z Basel. Er isch sit 1993 verhürootet und het zwäi Chinder.

## Weblingg
* Website von Hans-Peter Wessels
Bratsche

D **Bratsche** oder **Wiola** isch e Striichinstrumänt, wo im Wääsentlige e gröösseri Bauform vo dr Giige isch. Si döönt diefer as d Giige und isch e chli anders proporzioniert. In dr Familie vo de Wioliine isch si s Alt-Instrumänt. S Wort Bratsche läitet sich vom italiänische *[[Viola da Braccio|Viola da braccio]]* ab (vo doo chunnt dr Naame *Armgiige*). Mit däm wird d Haltig bim Spiile bezäichnet im Geegesatz zur *[[Viola da gamba]]* (*Bäi-Wiola*).

Vo dr Füsik us, si d Giige und d Bratsche seer äänlig. D Bratsche isch e chli gröösser und au dr Booge isch e chli lenger und schweerer.
Wie d Giige het d Bratsche en A-, D-, und G-Saite. Aber wäärend d Giige e hoochi E-Saite het, wo si vom Klang us loot lo uusestoo, het d Bratsche e diefi C-Saite und döönt dorum dunkler und wäicher. Nid wie für d Giige, won e klassischs Soloinstrumänt isch, git s relativ wenig Wärk, wo für d Bratsche gschriibe si.

## Litratuur
*Yehudi Menuhin, William Primrose: *Violine und Viola. (Menuhins Musikführer)*, 1993, Ed. Sven Bergh. ISBN 3716301752.
*Hugo Pinksterboer: *Pocket-Info, Violine und Viola* 2003, Music Distribution Services GmbH. ISBN 3795755352.
*Dessauer, Heinrich: *Die Verbesserungs-Versuche beim Bau der Bratsche (Viola)*&nbsp;– Berlin: Warschauer, 1912
*Franz Zeyringer: *Literatur für Viola* 1985, Verlag Julius Schönwetter Jun., Hartberg (Austria)
*Jappe, Michael/Jappe, Dorothea: *Das Repertoire für die Historische Bratsche von 1649 bis nach 1800*: Kommentiertes thematisches Verzeichnis. Winterthur: Amadeus 1999

## Weblingg

* International Viola Society (engl.)
* Primrose International Viola Archive (PIVA)
* Onläin-Wärkverzäichnis noch em Zeyringer (s.o.)
Himmelried

**Himmelried**, elter **Himmeried** (amtlich *Himmelried*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Tierstei im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Himmelried liit am Südhang vom Homberg über em Chaltbrunnetal. Zue de Gmeind ghööre au no d Wiiler Steffe, Baumgarte un Schindelbode. D Gmeindsflächi umfasst 31,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 59,2 % Wald und 9,5 % Sidligsflächi.

## Gschicht
Himmelried isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1288 aus *in villa Heimenriet* (1295 *Heimenried*, 1466 *Hymelried*).

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,9 % gläge.

## Religion
22,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 45 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 6,2 %, CVP 15,9 %, EDU 0,5 %, EVP 0,3 %, FDP 14,3 %, GLP 7,9 %, GP 10,4 %, SP 17,7 %, SVP 22,5 %, Suschtigi 4,4 %.

Gmeindspresidäntin isch d Deborah Fischer-Ahr (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 946 Iiwohner 94,9 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1,2 % Französisch, 0,4 % Italienisch un 3,5 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Himmelried ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bilder

Datei:Himmelried aug 2012 006.jpg|Himmelried
Datei:Kirche Himmelried.jpg|Chilche


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957.

## Weblink

* www.himmelried.ch
* 

## Fuessnote
Hessigkofen

**Hessigkofe** (amtlich *Hessigkofen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Chüttigkofe, Gossliwiu, Mülidorf u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.

## Geografi
Hessigkofe liit im Mülitau im Soledurner Mittuland. D Gmeindsflächi umfasst 56,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 32,3 % Waud un 11,1 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Bibere, Tscheppech, Mülidorf, Lüterswiu-Gächliwiu u Gossliwiu.

## Gschicht
Hessigkofe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1034 aus *Esikouen* (1334 *Hessenkofen*, 1341 *Hessikofen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 2,3 % gläge.

## Religion
74,6 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 11,7 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,7 %, CVP 5,6 %, EDU 1,6 %, EVP 1,0 %, FDP 24,3 %. GLP 8,9 %, GP 16,7 %, SP 15,3 %, SVP 18,9 %, Suschtigi 3,0 %.

Gmeindspresidänt isch dr Stephan Renz (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,7 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 248 Iiwohner 99,2 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch u 0,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hessigkofe ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.hessigkofen.ch
* 

## Fuessnote
Hofstetten-Flüh

**Hufstette-Flüe** (amtlich *Hofstetten-Flüh*, bis 1985 *Hofstetten SO*) isch e Iiwohnergmain im Bezirk Dorneck im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Hufstette-Flüe liit in ere soledurnische Exklave im hintere Laimedal. D Gmain bstoht us dr Ortstdail *Hufstette* uf 462&nbsp;m&nbsp;ü.&nbsp;M. un *Flüe* uf 379&nbsp;m&nbsp;ü.&nbsp;M. D Gmaindsflächi bstoht us 41,9 % langwirtschaftlichi Flächi, 44,4 % Wald un 13,7 % Sidligsflächi.

Nochbergmaine si di soledurnische Metzerle-Mariestai, Bättwyl un Witterschwyl, di basellandschaftliche Ettige un Blaue un s französisch Laime.

## Gschicht
Hufstette isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1194 als *Huhostetten*.

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraadail isch 2010 bi 14,1 % gläge.

## Religion
29,2 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 41,9 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,6 %, CVP 19,0 %, EDU 0,6 %, EVP 1,0 %, FDP 16,8 %. GLP 5,9 %, GP 9,6 %, SP 16,3 %, SVP 22,6 %, Suschtigi 3,6 %.

Gmaindspresidäntin isch d Barbara Hofer (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch im Johr 2011 bi 1,8 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hai vo dr 2717 Iiwohner 92,1 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1,4 % Französisch, 0,7 % Italienisch und 5,8 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hufstette-Flüe ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bauwerch
* Ruine Stärneberg
* Ruine Fürschtestai
* St. Johanneskapell

## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.hofstettenflueh.ch
* 

## Fuessnote
Holderbank SO

**Houderbank** (amtlich *Holderbank*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Thal im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Houderbank isch es Strossedorf am Obere Hauestei in ere Taumueude zwische dr erschte u dr zwöite Jurachette. D Gmeindsflächi umfasst 46,3 % langwirtschaftlichi Flächi, 48,4 % Waud, 5,1 % Sidligsflächi und 0,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Langebrugg im Kanton Basel-Landschaft un Egerchinge, Oberbuchste, Bauschtu u Mümliswiu im Kanton Soledurn.

## Gschicht
Houderbank isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1226 aus * in villa Halderwane*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 10,8 % gläge.

## Religion
28,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 54 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,8 %, CVP 27,4 %, EDU 0,3 %, EVP 0,2 %, FDP 15,9 %. GLP 2,3 %, GP 5,9 %, SP 4,8 %, SVP 30,9 %, Suschtigi 6,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Andreas Rüegger (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,4 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 589 Iiwohner 95,2 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch u 4,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Houderbank ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:Holderbank SO preghejo 465.JPG|Chiuche
Datei:Holderbank SO preghejo 468.JPG|Innenaasicht vor Chiuche
Datei:Holderbank_SO_467.JPG|Blick uf s Dorf vor Chiuche
Datei:Holderbank SO 453.JPG|Dorfiigang vom Obere Hauesteipass här
Datei:Holderbank SO restoracio Frohsinn (Foto Dietrich Michael Weidmann) 461.JPG|Restaurant «Frohsinn»
Datei:Holderbank SO 459.JPG|Nöi Wohnhüüser im Dorfzentrum
Datei:Holderbank SO 477.JPG|Dorfplatz


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957

## Weblink

* www.holderbank-so.ch
* 

## Fuessnote
Horriwil

**Horriwiu** (amtlich *Horriwil*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Horriwiu liit im Soledurner Mittuland amene Nordweschthang über em Öschbach. D Gmeindsflächi umfasst 59,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 26,9 % Waud, 13,1 % Sidligsflächi und 0,4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Subige im Norde, Hünike im Nordoschte, Ökinge im Weschte, Etzike im Oschte u Drei Hööf im Süde.

## Gschicht
Horriwiu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1264 aus *de Horgenwile* (1294 *Horgunwile*, 1341 *Horchenwile*, 1589 *Horchiwyl*, 1747 *Horriwyl*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 3,5 % gläge.

## Religion
36,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 51,9 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,3 %, CVP 23,8 %, EDU 0,2 %, EVP 1,3 %, FDP 15,4 %. GLP 6,8 %, GP 4,4 %, SP 18,4 %, SVP 24,8 %, Suschtigi 0,6 %.

Gmeindspresidänt isch dr Jürg Schibler (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,0 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 802 Iiwohner 97,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,6 % Französisch, 0,5 % Italienisch un 1 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Horriwiu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.horriwil.ch
* 

## Fuessnote
Hochwald SO

**Hobel**, au **Houbel** (amtlich *Hochwald*), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Dornegg im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Hobel isch es Strossedorf uf em Gämpeplateau im Dafeljura. Zue dr Gmeind ghööre au no d Wiiler Herrematt un Diefethal. D Gmeindsflächi umfasst 47,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 45 % Wald, 7,7 % Sidligsflächi und 0,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Dornech, Gämpe, Büüre un Seebe im Kanton Soledurn un Duggingen im Kanton Basel-Landschaft.

## Gschicht
Hobel isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1225-26 als *in villa Honwalt*.

## Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 9 % gläge.

## Religion
24,8 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 48,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,3 %, CVP 19,8 %, EDU 0,3 %, EVP 1,5 %, FDP 15,8 %. GLP 6,1 %, GP 15,1 %, SP 16,3 %, SVP 19,4 %, Suschtigi 3,3 %.

Gmeindspresidänt isch dr Urs Hubler (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hei vo dr 1124 Iiwohner 97,6 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 0,5 % Französisch, 0,5 % Italienisch un 1,4 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hobel ghört zue dr Schwarzbuebeländer Dialäkt, wo zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Bauwerch
* d Chilche St. Gallus (1821)


Datei:Hochwald, Kirche St. Gallus 2.jpg|St. Gallus, Oschtsiite
Datei:Hochwald, Kirche St. Gallus 1.jpg|St. Gallus, Nordweschtsiite


## Literatur
* Gottlieb Loertscher: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Solothurn, Band III: Die Bezirke Thal, Thierstein, Dorneck.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 38). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1957.

## Weblink

* www.hochwald.ch
* 

## Fuessnote
Hubersdorf

**Hopperschte** (amtlich *Hubersdorf*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Hopperschte liit im Soledurner Mittuland im Tau vor *Siggere*. D Gmeindsflächi umfasst 52,2 % langwirtschaftlichi Flächi, 31,6 % Waud, 15,4 % Sidligsflächi u 0,7 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Günschbrg, Kammersrohr, Flumetau u Riedhouz im Kanton Soledurn un Attiswiu im Kanton Bärn.

## Gschicht
Hopperschte isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1201 aus *Huopelstorff* (1374 *Hupolstron*, 1399 *Hupelstrin*, 1500 *Huppolstorff*, 1508 *Hupelstorf*, 1555 *Hupperstorff*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7 % gläge.

## Religion
35,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 46,5 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,0 %, CVP 25,6 %, EDU 0,7 %, EVP 0,6 %, FDP 18,0 %, GLP 8,1 %, GP 5,8 %, SP 15,3 %, SVP 18,8 %, Suschtigi 3,3 %.

Gmeindspresidänt isch dr Albert Studer (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,7 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 664 Iiwohner 98 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,6 % Französisch, 0,2 % Italienisch un 1,2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hopperschte ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* www.hubersdorf.ch
* 

## Fuessnote
Hüniken

**Hünike** (amtlich *Hüniken*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Hünike liit uf ere Grundmoräne im südliche Soledurner Mittuland. D Gmeindsflächi umfasst 76,2 % langwirtschaftlichi Flächi, 15,8 % Waud u 7,9 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Subige im Norde, Horriwiu im Südweschte un Etzike im Oschte.

## Gschicht
Hünike isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1263/64 aus *de Hunnechoven*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 0 % gläge.

## Religion
22,4 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 68,7 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,3 %, CVP 21,4 %, EDU 0,0 %, EVP 0,0 %, FDP 28,4 %. GLP 3,3 %, GP 8,3 %, SP 21,9 %, SVP 8,5 %, Suschtigi 6,0 %.

Gmeindspresidänt isch dr Daniel Nützi (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 67 Iiwohner 98,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää un 1,5 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Hünike ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Weblink

* Informatione über Hünike uf dr Siite vom Kanton
* 

## Fuessnote
Demokratisch-Soziale Partei

Die **Demokratisch-Soziali Bardei (DSP)** isch e rächti Abspaltig vo dr Sozialdemokratische Bardei vo dr Schwiz im Kanton Basel-Stadt, im Kanton Graubünde und im Kanton Freiburg, wo si  "Mouvement Ouverture/Freiji Liste" häisst.

D DSP isch von ere Grubbe um e domoolig Basler Regierigsroot Karl Schnyder (früener SP) gründet worde.

Z Basel het si sich 2009 as sälbständigi Bardei ufglööst und het as EVP/DSP 2011 fümf Sitz im Groosse Root ghaa, im Iiwoonerroot vo Rieche het si iire letscht Sitz bi de Gsamternöijerigswaale 2010 verloore. 
Im Groosse Root vom Kanton Graubünde het si iire letscht Sitz in de kantonaale Waale 2010 verloore und im Freiburger Groosse Root het si no 2 vo de 110 Sitz.

D DSP vom Kanton Basel-Stadt het an dr Generalversammlig am 16. Merz 2009 mit 28 gege 10 Stimme bi 5 Enthaltige beschlosse, sich ufzlööse.

## Weblingg
*Website vo dr Demokratisch-Soziale Bardei Basel-Stadt (archive.org)
*Website vo dr Demokratisch-Soziale Bardei Fribourg (franzöösisch, archive.org)

## Fuessnoote
Luginsland (Basel)

Dr **Lueginslanddurm** isch bis ins 19. Joorhundert, won er abbroche worde isch, Däil vo dr Basler Stadtmuure gsi.

## Gschicht
Im 14. Joorhundert het d Stadt Basel uf dr linggsrhiinische Site e zwäiti, üsseri Stadtmuure um s Groossbasel ume baut. Dr Lueginsland isch äine vo de vierzig Dürm gsi und villicht dr strategisch wichdigsti, wil er e Blick wit in s Elsass mööglig gmacht het. Es isch e runde Eggedurm gsi, wo am Egge vom Spaalegraabe und dr Klingelbärgstrooss gstande isch. In dr Middi vom 16. Joorhundert het mä denn grad bim Durm s Waasebollwärk baut, wo mä het chönne Kanoone ufstelle, zum dr Durm und d Stadtmuure gege Aagriff vo Norde z verdäidige.

1484 het dr Mooler Bertholomäus Rutenzweig, wo zu de Näägelimäister ghöört het, dr Durm aagmoolt. Im 17. Joorhundert het men en achteggige zwäite Stock, wo oobe druf e Gloggedürmli gha het, druf ufbaut. In dr Middi vom 19. Joorhundert häi denn d Basler afo iigsee, ass Stadtmuure nüm zitgmääss si und am 27. Juni 1859 isch s Gsetz zur Erwiterig vo dr Stadt aagnoo worde. Noch däm Gsetz hät mä d Stadtmuure under anderem im Norde vo dr Stadt sötte lo sii, aber scho vier Joor spööter isch d Muure au bim Lueginsland abbroche worde.

1868 het d Stadt beschlosse, uf dr süüdlige Site vom Waasebollwärk d Aastalt für Füsik, Chemii und Astrologii z baue, wo denn Bernoullianum dauft worde isch. 1871 isch denn dr Lueginsland abbroche und dr Stadtgraabe ufgfüllt worde.

## Kwelle
*Luginsland beim Hohen Wall uf Basler Bauten, abgrüeft am 19. Oktober 2012
* Eugen A. Meier, *Basel einst und jetzt: der Wandel des Basler Stadtbildes im Lauf der Zeit*, Buchverlag Basler Zeitung, 1994 - Basel, S.196f
## Fuessnoote
Fröschenbollwerk

S **Fröschbollwärk** am Schützegraabe isch vom 16. bis ins 19. Joorhundert Däil vo dr Basler Stadtbefestigung gsi.

## Gschicht
Im 13.Joorhundert isch dört, wo die hütigi Schützemattstrooss am Schützegraabe aachunnt, e groosse, viereggige Durm, dr Brunnemäisterdurm gstande, wo dr Basler Brunnemäister din gwoont het. 1531 het mä aagfange, d Befestigunge vo dr Stadtmuure afo versterke und si em Artilleriizitalter aabasse. 1550 het mä dr Brunnemäisterdurm afo abrisse und het s Fröschbollwärk, wo men em au Spaalebollwärk gsäit het, baut. Es het d Form vom ene Huefiise ghaa wo vor dr Muure gläägen isch, sini Muure isch vier Meter dick und mit Ärde usgfüllt gsi. Noch dr Stadtaasicht vom Matthäus Merian vo 1642 het s Blatz für e Batterii vo öbben eme halbe Dotzed Kanoone gha und mä het s Gländ vor dr Stadtmuure vom Stäinegraabe bis fast zum Spaaledoor chönne beschiesse. Vo dr Fröschgass us het s e Rampe ghaa zum d Gschütz in d Posizioon uf em Bollwärk z bringe. Für zum zu de Wachhüüsli bi de Zinne cho, het mä e Stääge uufe müesse. Linggs vo dr Bastioon het s e chliises Döörli ghaa, wo s Wasser vom stedtische Fischweijer duure in d Stadt gflosse isch. Mä nimmt aa, ass dr Naame vom Gländ drvo cho isch, ass es dört vili Frösch gee het.

Wo d Basler sich in dr Middi vom 19. Joorhundert denn entschiide häi, d Stadtmuure abzbräche, isch s nid lang gange bis au s Fröschbollwärk an d Räije cho isch. Am 30. Dezämber 1865 het s dr Bauundernäämer äifach in d Luft gsprängt und drbii an e baar Hüüser in dr Noochberschaft Schaade aagrichdet. Dr Schutt het mä denn brucht zum dr Schützegraabe ufzfülle. Uf em Areal vom Bollwärk het mä 1877 s Spaaleschuelhuus baut, wo hüte e Grichtsgeböid isch.

Wo mä 1972 dört e Fuessgängerunderfüerig baut het, isch mä uf Räst vo dr Bollwärkmuure gstoosse. Die cha mä hüte no bschaue.

## Kwelle
* Fröschenbollwerk uf Basler Bauten
* Das Fröschenbollwerk uf altbasel.ch

## Fuessnoote
Sozialdemokratische Partei Basel-Stadt

Die **Sozialdemokratischi Bardei Kanton Basel-Stadt** (SP Basel-Stadt), isch e politischi Bardei im Kanton Basel-Stadt. Si isch e Kantonalpartei vo dr Sozialdemokratische Bardei vo dr Schwiz.

## Gschicht
1871 isch z Basel die *Sozialdemokratischi Arbäiterbardei* entstande. Nume Arbäiter häi chönne Mitgliider wärde. Usserdäm het s dr *Arbäiterbund* gee. Am 26. Juni 1890 si die *Schwizerische Sozialdemokrate Basel* gründet worde. Wo 1905 s Proporzwaalsüsteem iigfüert worde isch, het d SP Basel-Stadt en erste Waalsiig erkämpft und isch mit 22 vo 130 Sitz die sterksti Frakzioon im Groosse Root worde. 1902 isch dr Eugen Wullschleger dr erst SP-Regierigsroot worde.

## S politische Programm
S politische Programm vo dr SP Basel-Stadt isch s gliiche wie das vo dr SP Schwiz. As Bardei im ene räine Stadtkanton setzt si iiri thematische Schweerpünkt bi dr Ökologii, dr Stadtentwicklig, em Vercheer und dr Familiepolitik.

## D Organisazioon

D SP Basel-Stadt organisiert sich dur die so genannte Kwardierveräin. Das si Dalbe-Bräiti-Innestadt, Basel West (früener Bachlette-Nöibaad und Santihans), Clara-Wettstäi-Hirzbrunne, Gundeldinge-Bruederholz, Horburg-Chläihünige, Spaale und SP Rieche. Das si äigeständigi Veräin und si si verantwortlig für d Kwardier- und Gmäindipolitik, wie d Waalkämpf gfüert wärde, nominiert d Kandidate für die kantonale Waale und schickt Delegierti in d Delegierteversammlige vo dr Kantonalpartei.

Wär Mitgliid in äim vo dene Kwardierveräin isch, isch au Mitgliid in dr SP Basel-Stadt.

## Gruppierige
In dr SP Basel-Stadt existiere e Hufe Gruppierige und Inträssegrubbe. Die zwäi wichdigste vo deene si d SP Fraue Basel-Stadt und d JungsozialistInne Basel-Stadt.

### D JungsozialistInne Basel-Stadt
D JungsozialistInne Basel-Stadt (churz JUSO Basel-Stadt) isch d Jungbardei vo dr SP Basel-Stadt. Si überchunnt finanzielli Understützig, Berootig und het Verdräter in de Gremie vo dr SP Basel-Stadt (Bardeivorstand, Delegierteversammlig). Si het öbbe 150 Mitgliider, isch reegelmässig in de Medie bresänt und isch die aktivsti politischi Jugendorganisazioon z Basel. 

D JungsozialistInne Basel-Stadt häi käi Erfolg ghaa, wo si bi de Nazionalrootswahle 2007 und bi de Groossrootswaale 2008 mitgmacht het. Bi de Nazionalrootswaale 2011 häi si 1,6 % vo de Stimme überchoo, mee as die andere Jungbardeie.

## Weblingg
* Website vo dr SP Basel-Stadt
* Website vo de JungsozialistInne Basel-Stadt

## Einzelnachweise
Gare du Nord (Basel)

Dr Basler **Gare du Nord** isch s erste Zentrum für experimentelli Muusig in dr Schwiz.

As «Baanhoof für Nöiji Muusig» isch er e Blattform für Komponiste, Interpreete und Ansambel us dr zitgenössische Muusigszeene. Es isch en ussergwöönlige Schbiilort, wo sich in de gschichtsdrächtige Rüüm vom ehemoolige Baanhoofbüffe im Badische Baanhoof z Basel befindet. Er het sit dr erste Säsong im Joor 2002 im Basler Kultuurlääbe si Blatz gfunde, wo sich Nöiji Muusig und iir Publikum chönne dräffe. As Muusigbaanhoof, Barbetriib und Dräffpunggt ladet dr *Gare du Nord* zur Zämmenarbet ii, wo Sparte und Gränze überschrited, und isch en Ort vom Ufbruch wie au vom Ufenthalt.

## S Brogramm

S Brogramm umfasst e bräits Spektrum vo dr zitgenössische Muusig us em 20. und 21. Joorhundert, vo Kammermuusig über elektronischi Muusig bis zu aaspruchsvollem Dschääs. Es git öbbe 100 Veraastaltige pro Säsong und in deene wird im *Gare du Nord* komponierti und improvisierti Muusig in Form vo Konzärt, Dooninstallazioone und Muusigtheater gschbiilt.

Näbe vile äinzelne Brodukzioone git s Räijene, won em abwäggsligsriiche Schbiilblaan Strukduur gääbe: S Ansambel Phœnix Basel under dr musikalische Läitig vom Jürg Henneberger isch mit drei bis vier Konzärtbrogramm pro Säsong und eme äigene Brooberuum «ensemble in residence» im Gare du Nord drbii. D Räije «Nachtstrom» vo dr Muusig-Akademii Basel laadet regelmäässig Gest us em In- und Usland ii und git Studierende und Absolvänte vom Elektronische Studio e Möögligkäit, iiri Wärk vorzstelle. In dr Räije «Dialog» füert dr Marcus Weiss Gsprööch mit Musikerinne und Musiker. Gest, wo immer wider in *Gare du Nord* zruggchömme, si s Mondrian Ensemble Basel und d camerata variabile basel. D *IGNM Basel* und d *Swiss Chamber Concerts* biete e baar Mol in dr Säsong verschiideni Formazioone mit underschiidlige Brogrammschwerpünggt uf. As Konzärtsaal wäärend em Basler Clubfestival «BScene» (sit 2011) und em «Off Beat Jazzfestival Basel» (sit 2009) isch dr *Gare du Nord* au offe für aaspruchsvolli Muusig im populääre Beriich. Usserdäm git s immer wider Konzärt vo internazionale Star, wie öbbe vo dr bortugiisische Fado-Sängere Misia oder dr britische Satire-Band Tiger Lillies.

Sit 2004 git s dr *Gare des Enfants*, en äigene Brogrammberiich für Chinder und Jugendligi. Under dr künstlerische Läitig vo dr Sylwia Zytynska bietet dr «Gare des Enfants» e Räije vo mitrissende, experimentelle Theaterstück und Wörkschops aa, wo d Chinder nit nume zueluege, sondern vilmol au chönne mitmache.

Im gliiche Geböid und äng mit em *Gare du Nord* verchnüpft isch d *Bar du Nord*. Die Bar isch wäärend dr Säsong am Oobe und an de Wuchenänd offe.

## Weblingg
* Offizielli Website
Gare du Nord

**Gare du Nord** bezäichnet:

* en experimentells Zentrum für zitgenössischi Muusig z Basel
* dr Bariiser Nordbaanhoof
* e Stazioon vo dr Bariiser Métro
* en ehemooligi Ändstazioon vo dr Métrolinie 5 z Bariis, jetz en Usbildigszentrum für Metrofaarer
* dr Brüsseler Nordbaanhoof uf Franzöösisch
* e Stazioon vo dr Metro Brüssel am Baanhoof Brüssel-Nord
* e Baanhoof z Mülhuuse
Kaserne Basel

D **Kasärne Basel** isch e Basler Kulturzentrum für die freiji Theater-, Danz- und Performanceszeene und für Popkonzärt. Si het drei Rüüm für Veraastaltige, wo s Blatz für im Ganze 1’700 Bsuecher het. Es finde dört äigeni Brodukzioone und Gastspiil statt. D Kasärne Basel förderet au jungi Kunstschaffendi. Dr Bedriib wird vom «Veräin Kulturwärkstatt Kasärne» dräit und überchunnt staatligi Subvenzioone. Em Kulturbedriib aagschlosse si Gaststette (Restorant, Bar).

D Kasärne Basel isch, wie dr Naame säit, vo 1863 bis 1966 e milidäärische Usbildigsort gsi, wo vo dr Schwizer Armee brucht worden isch. Ursprünglig het s Areal zum Klooster Klingedaal ghöört. Wo d Armee d Kasärne ufgee het, het mä sich lang überläit, was mä drmit chönnt mache, bis mä din 1980 e Kultuurbedriib ufdoo het. 2000–2004 het mä d Geböid vo Grund uf saniert und die innere Struktuure vom Bedriib veränderet: die kollektivi Läitig isch von ere Zwäierspitze, ere künstlerische Läitig und ere Bedriibsläitig, abglööst worde. 2007 het mä d Veraastaltigsrüüm schallisoliert, und eso si früeneri Beschränkige bim Bedriib ufghoobe worde. D Kasärne Basel isch in deere Zit immer wider dr Geegestand vo politische Usenandersetzige worde wäge dr broblematische Finanzlaag und dr künstlerische Usrichdig vom Bedriib. So isch en äignigs Zentrum für Populärmuusig z Basel gforderet worde.

S ehemoolige Kasärneareal isch gröösser as d «Kasärne Basel», wo die bäide Rossställ und d Rithalle usnützt. Uf dr freije Flechi vom Innehoof, wo früener dr Exerzierblatz gsi isch, finde Groossveraastaltige wie d Basler Herbstmäss oder s Basel Tattoo statt. In dr früenere Kloosterkiirche het s Ateliee für Künstler und dr Ustelligsruum Klingedaal, im Kopfbau, em äigentlige ehemoolige Kasärnebau,  si basel-stedtischi Schuele dehäi, d Schuel für Bruggenaagebot und d Schuele für Gstaltig,  und d Hochschuel für Gstaltig und Kunst (HGK) vo dr Fachhoochschuel Nordwestschwiz. D HGK wird in de neggste Joor uf e Dreispitz züügle, so ass mä sich nöi muess überleege, wie mä s Areal brucht. Es git intensivi Debatte drüber, wie die zuekümftigi stedtebauligi Gstaltig sött usgsee. Es goot vor allem drum, öb mä s Areal mit em Rhii nääbedraa sött verbinde, wo mä drfür e Däil vo de Geböid müesst abbräche.

## Litratuur

* 
* Katrin Küchler, Barbara Rettenmund: *Herzblut, Hand und Hirn. 25 Jahre Kultur in der Kaserne. Ein Überblick in Bild und Wort.* Christoph Merian Verlag, Basel 2005 ISBN 3-85616-265-8
* David Tréfás: *Die Kaserne in Basel. Der Bau und seine Geschichte.* Christoph Merian Verlag, Basel 2012 ISBN 978-3-85616-570-3

## Weblingg
* Kaserne Basel
* Quartiertreffpunkt Kasernenareal

## Fuessnoote
Mähringen

Mairinga (amtlich *Mähringen*) isch heid a Schdaddoil fo Ulm, laid âbr schao auf dr Alb.

## Gschichd
Mairinga isch s'erschd môl 1272 ena ra Ûrkond erwähnd worra. D'Kirch fo Mairinga isch z'erschd 1356 gnannd worra.
Em 18. Jaorhondrt isch s'Raodhaos baod worra, wô schbädr s'Schualhaos worra isch. S'Schualhaos schdaod beim Zêndschdâdl ond em Hoimetmuseum ond isch haid a brifâds Haos. 1972 isch Mairinga fo dr Schdad Ulm oigmaind worra.

## Oiwôhnr
For dr Oigmoindong sen d'Oiwôhnr fo Mairinga faschd ällä Baora gwai. Heid leäbad en Mairinga mai Roigschmeggde wia Mairingr, weil d'Uni Ulm isch glai oms Egg nom.

### Oiwôhnrendwigglong

## Schbraoch
S'Mairingisch schwätzad nämme fial Leid, weil s'hod heid mai Roigschmeggde wia Mairingr. Wenn d'Äldre Genraziô wegschdirb kao faschd niema mai Mairingisch schwätza.

S'Mairingisch isch schao Albschwäbisch. Des siggd mr â de Difdongîrong fo schwäbische Langfokâl wia:

Schwäbisch - Mairingisch - Daidsch
* mê - mai - mehr
* Maa - Mao - Mann
* scho - schao - schon
* Mônad - Maonad - Monat

### bsondre Wärdr aus Mairinga
* breägla: schwätza
* âreädla: delefonîra

### Schbrichwerdr aus Mairinga
* Mairinga dû buggligs Gai, wenn î dî sê wrd mr ganz wai
* Êama em Fiadla hao (Daidsch: Hummeln in Hintern haben)
* En Mairinga schdaod koi Dîsch grâd
* der hod d'Henna denna on s'Râd râ drâ (Daidsch: der hat die Hennen drinnen und das Rad heruntergetragen)

## Lidradûr
* Wolfgang Hinz: Die Ulmer Alb - Entstehung und Entwicklung mit Ortsgeschichten von Lehr und Mähringen
* Alfred Knödler: Mähringen - Ein Dorf auf der Ulmer Alb

## Weblinks
* Ortsverwaltung Mähringen
Verfassungskonflikt in Preussen

Der **preussisch Verfassigskonflikt** isch en Konflikt um Heeresrüschtig zwüschem König vo Preusse, Wilhelm I. und siim Kanzler Otto von Bismarck mit em bürgerlich dominierte preussische Parlamänt gsii, wo sich d Monarchii mit en ere Art Staatsschtreich über d Verfassig ewäg gsetzt het. 

Der Wilhelm I. het im Johr 1858 d Regäntschaft in Preusse übernoh und 1859 mit ere Heeres-Reform aagfange, wo au en Uufrüschtig mit höchere Rüschtigs-Uusgabe zum Ziel ghaa het. Der Landtag (s Parlamänt) het 1859 die Reform mit siinere Finanzhuushalts-Kompetänz verweigeret. Das het der Monarch nitt welle akzeptiere und het anschtell vom ene nationalliberale Kanzler 1862 neu siin Gefolgsmaa Bismarck beruefe. Mit Hilf von däm hett er sich über d Verfassig hinweg gsetzt und die Heeres-Reform ohni Iiwilligung vom Parlamänt iigfüehrt.

Mit verschärfter Zensur vo der liberale Press het der Bismarck die Politik düürezoge, wo schpöter als "Neo-Absolutismus" in d Gschicht iigange iisch, und het denn 1866 mit em militärisch Sieg über Habsburg-Öschterrich im Konflikt über d Vorherrschaft im dütsche Bund en Art "Beschtätigung" für d Richtigkeit vo dere Heeres-Reform übercho, was s Parlamänt 1867 bewoge het, ihre d "Indemnität" z erteile, d. h. sie trotz Verfassigsbruch ändgültig z akzeptiere.

Wie widerschprüchlich sich der Wilhelm und der Bismarck in däm Konflikt verhalte händ, zeige zwei Zitat:

1866 seit der König zun ere Parlamänts-Abordnig: *Das Recht des Parlaments zur Geldbewilligung wurde niemals in Abrede gestellt. Es war nur meine Pflicht, so einzutreten, als kein Haushaltsgesetz zustande kam.*

1862, nach der Beruefig vom Bismarck, händ sech die beide Herre privat noch es bitzeli resoluter geinigt ghaa: *Es geht um Königliches Regiment oder Parlamentsherrschaft. Die letztere ist nötigenfalls auch durch [[Diktatur]] abzuwenden.* (uus em Bismarck-Tagebuech)

## Literatur
* Gerhard Eisfeld: *Die Entstehung der liberalen Parteien in Deutschland 1858 - 1870. Studie zu den Organisationen und Programmen der Liberalen und Demokraten*. Verlag für Literatur und Zeitgeschehen, Hannover 1969 (Schriftenreihe des Forschungsinstituts der Friedrich-Ebert-Stiftung. Reihe B: Historisch-politische Schriften).
* Jürgen Schlumbohm (Hg.): *Der Verfassungskonflikt in Preußen 1862–1866 (Historische Texte, Neuzeit, Bd. 10)*. Göttingen 1970.
* Dierk Walter: *Preußische Heeresreformen 1807–1870: militärische Innovation und der Mythos der „Roonschen Reform“*. Paderborn 2003
* M. Geyer: *Deutsche Rüstungspolitik 1860 bis 1980*
* W. Kampmann: *Bismarck* (Quellesammlig)
Verfassungskonflikt

E **Verfassigskomflikt** isch e Komflikt zwüsche Verfassigsorgaan, wo nit instutionell (z.&nbsp;B. dur en Urdäil vom ene Verfassigsgricht, wo bäidi Site akzeptiere) glööst wird.

Im Lauf vo dr Gschicht het s verschidnigi Verfassigskomflikt gee:

* dr Verfassigskomflikt vo Hannover (1837)
* dr kurhessischi Verfassigskomflikt (1850)
* dr pröissischi Verfassigskomflikt (1862–1866)
* dr Staatssträich z Honduras 2009
* die ungarischi Krise vo 1905
Sommercasino

S **Summerkasino** (abkürzt **Soca**) isch en ehemooligs Gsellschaftshuus us em 19. Joorhundert und hüte e Jugendkulturzentrum in dr Stadt Basel. Es befindet sich im Dalbekwardier und ghöört zu de Baasler Kulturgüeter.

S Summerkasino isch s Resultat von ere brivate Iniziative gsi und isch um 1822 usserhalb vo de Stadtmuure für die Bürger baut worde, wo sich wäärend em Summer uf iiri Landsitz zruggzooge häi.  Zu dere Zit isch au in dr Innestadt am Barfüesserblatz s hütige Stadtcasino baut worde. Wäärend de Unrueje vo de Basler Kantonsdrennig zwüsche 1830 und 1833 si d Mitgliider vom Summerkasino vorübergehend in s Stadtkasino züüglet; und denn wil d Summerkasino-Gsellschaft in de Joorzäänt druf immer diefer in d Schulde grutscht isch, wäärend s Stadtkasino ufblüet isch, häi schliesslig 1907 die bäide Gsellschafte fusioniert. Die riisige Schulde vom Summerkasino het mä aber nit chönne bewältige, und so isch s Summerkasino samt em Park 1937 verchauft worde.

Was dernoch im Summerkasino abgange isch wird vilmol vergässe. Im Joor 1938 isch es vom Kanton dr Israelitische Fürsorg zur Verfüegig gstellt worde. Es isch e Uffanglager für Flüchtling vom 2. Wältkrieg worde. D Mensche händ dert Unterkunft und Ässe beko. Si händ Ziit beko sich um e Witerräis z kümmere und händ ame au im Huushalt miese hälfe. Abem Joor 1940 sind si denn in dr Umgäbig in Arbetslager versezt worde und 1946 isch s Summerkasino zuedo und wider am Kanton zruggeh worde. 

1959 het d Stifdig Juugendhuus s Geböid übernoo und us em e Juugendhuus gmacht in de Joorzäänt druf. Sit 1986 isch s Summerkasino s grösste Juugendkultuurhuus in dr Regioon Basel und isch hüte e feste Bestanddäil in dr regionaale Juugendkultuur. D Dräägerschaft isch dr Veräin Basler Freizitakzioon BFA. S Huus wird für Konzärt und Partys brucht. E Hufe vo de Rüüm wärde an Juugendkultuurschaffendi us dr Regioon vermietet. Charakteristisch für s Geböid si d Graffiti, wo s uf dr ganze Fassade het.


Datei:SommercasinoBS-back.JPG|Die hinderi Fassade vom Geböid
Datei:SommercasinoBS-entry.JPG|Dr Iigangsberiich


## Weblingg
* Houmpeidsch vom Summerkasino Basel
## Fuessnoote
Kappel SO

**Chappu** (amtlich *Kappel*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Oute im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Chappu liit i dr Ebeni vo dr Dünnere nordweschtlich vom Born. D Gmeindsflächi umfasst 34,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 48,8 % Waud, 16,3 % Sidligsflächi und 0,4 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Hägedorf im Norde, Rickebach im Nordoschte, Wange bi Oute im Oschte, Oute im Sidweschte, Bonige im Süde und Gunzge im Weschte.

## Gschicht
Chappu isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1260 aus *Capella* (1312 *Nydern Capellen*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 15,2 % gläge.

## Religion
24,1 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 55,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,0 %, CVP 20,4 %, EDU 0,6 %, EVP 1,5 %, FDP 16,5 %. GLP 4,2 %, GP 4,7 %, SP 18,2 %, SVP 27,1 %, Suschtigi 1,7 %.

Gmeindspresidänt isch dr Rainer Schmidlin (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,6 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 2486 Iiwohner 93,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 1,2 % Französisch, 1,1 % Italienisch und 4,2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chappu ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Biuder

Datei:Kappel preghejo 114.JPG|Chiuche
Datei:Kappel SO preghejo 102.JPG|Innenaasicht vo dr Chiuche
Datei:Kappel SO 094.JPG|Gmeindshuus
Datei:Kappel SO 111.JPG|Blick vo dr Chiuche Richtig Süde


## Weblink

* www.kappel.ch
* 

## Fuessnote
Kestenholz SO

**Cheschtehouz** (amtlich *Kestenholz*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Göi im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Cheschtehouz isch es Strossedorf am südliche Rand vo dr Dünnerenebeni. D Gmeindsflächi umfasst 52 % langwirtschaftlichi Flächi, 38 % Waud, 9,9 % Sidligsflächi und 0,1 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Oberbuchste im Norde, Niderbuchste im Nordoschte, Wolfwil im Oschte, Schwarzhüsere (BE) im Südoschte, Niderbipp (BE) im Südweschte un Önsige im Weschte.

## Gschicht
Cheschtehouz isch us zwöi Dörfer entstande: Cheschtehouz un Oberchappu. Cheschtehouz isch zum erschte Mou gnennt worde in ere Urkund us dr Ziit 1280–1340 aus *Im Kestenholtz*, Oberchappu im Johr 1323 aus *ze obern Kappellon*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 7,2 % gläge.

## Religion
18,7 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 73 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,8 %, CVP 33,7 %, EDU 0,4 %, EVP 0,9 %, FDP 17,9 %, GLP 4,8 %, GP 4,8 %, SP 10,7 %, SVP 24,0 %, Suschtigi 1,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Roger Wyss (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,0 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 1617 Iiwohner 95,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,7 % Französisch, 1,1 % Italienisch und 2,3 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Cheschtehouz ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Weblink

* www.kestenholz.ch
* 

## Fuessnote
Evangelische Volkspartei Basel-Stadt

Die **Evangelischi Volksbardei Basel-Stadt**, früener *Veräinigung vo Evangelische Weelerinne und Weeler (VEW)*, isch e Middi-Bardei im Kanton Basel-Stadt.

Im Basler Groosse Root het si 3 vo de 100 Sitz, im Iiwoonerroot vo Rieche het si 6 vo 40 Sitz und isch die drittsterksti Chraft. Z Rieche stellt si usserdäm sit 1970 dr Gmäindibresidänt.

Si ghöört zu dr Evangelische Volksbardei vo dr Schwiz (EVP).

## Weblingg
* Website vo dr EVP Basel-Stadt
Kammersrohr

**Chammersrohr** (amtlich *Kammersrohr*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz. Drzu isch si di nach Einwoner chlinsti Gmeind ir Schwiiz.

## Geografi
Chammersrohr liit uf ere Terrasse am südliche Jurafuess. D Gmeindsflächi umfasst 58,5 % langwirtschaftlichi Flächi, 39,4 % Waud u 2,1 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Hopperschte im Süde, Günschbrg im Weschten u Norde un Attiswiu (BE) im Oschte.

## Gschicht
Chammersrohr isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1374 aus *ze Rore*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 0 % gläge.

## Religion
35,9 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 46,2 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 0,6 %, CVP 14,3 %, EDU 0,0 %, EVP 0,0 %, FDP 56,0 %, GLP 2,3 %, GP 6,3 %, SP 0,6 %, SVP 9,7 %, Suschtigi 10,3 %.

Gmeindspresidänt isch dr Terry Spillmann (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 0,0 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 39 Iiwohner 94,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää u 5,1 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chammersrohr ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Literatur
* 
* 

## Weblink

* 

## Fuessnote
Kienberg SO

**Chiembrg** (amtlich *Kienberg*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz.

## Geografi
Chiembrg isch es Dorf uf dr Nordsiite vom Soledurner Chettejura im Tau vom *Bruggbach,* am Nordfuess vo dr Salhöchi. D Gmeindsflächi umfasst 51,1 % langwirtschaftlichi Flächi, 44,5 % Waud, 4,1 % Sidligsflächi und 0,2 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Ärlischbach SO im Kanton Soledurn, Oltige un Ammel im Kanton Basel-Landschaft und Wittnau, Wölfliswiil, Oberhof und Ärlischbach AG im Kanton Aargau. Bis im Auguscht 1931 het de Heimatloseplatz d Nordgränze vo Chiembrg bilded.

## Gschicht
Chiembrg isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1173 aus *de Chienberh* (1276 *dorff ze Kiemberg*).

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,3 % gläge.

## Religion

36 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 47,3 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 7,6 %, CVP 19,2 %, EDU 1,6 %, EVP 0,8 %, FDP 17,8 %. GLP 4,7 %, GP 4,7 %, SP 10,4 %, SVP 30,9 %, Suschtigi 2,5 %.

Gmeindspresidänt isch dr Christian Schneider (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,3 % gläge.

## Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 522 Iiwohner 97,3 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,8 % Französisch, 0,4 % Italienisch und 1,5 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chiembrg ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.

## Literatur
* Louis Rippstein: *Kienberg, Die Geschichte einer Juragemeinde*, Nord-West-Druck, Trimbach 1991
* 

## Weblink

* www.kienberg.ch

## Fuessnote
Küttigkofen

**Chüttigkofe** (amtlich *Küttigkofen*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Chibberg-Buechi, Gossliwiu, Hessigkofe, Mülidorf u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.

## Geografi
Chüttigkofe isch es Dorf am Ändi vom Mülitau. D Gmeindsflächi umfasst 59,7 % langwirtschaftlichi Flächi, 31,9 % Waud u 8,3 % Sidligsflächi.

Nochbergmeine si Chibberg-Buechi, Brüggle u Lüterkofe-Ichertswiu im Kanton Soledurn u Bätterchinge im Kanton Bärn.

## Gschicht
Chüttigkofe isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1316 aus *obrenchúttenkouen*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 3,1 % gläge.

## Religion
70 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 15,4 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 7,4 %, CVP 6,2 %, EDU 0,0 %, EVP 1,1 %, FDP 23,4 %. GLP 9,8 %, GP 12,2 %, SP 18,0 %, SVP 18,5 %, Suschtigi 3,2 %.

Gmeindspresidäntin isch d Sabine Anderegg (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,9 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 240 Iiwohner 98,8 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch u 0,8 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chüttigkofe ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch, aber au zuem Nordweschtschwyzerdütsch ghöre.

## Biuder

Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 328.JPG|Schuelhuus
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 323.JPG|Ortsiigang
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 324.JPG|Auti Buurehüüser


## Weblink

* www.kuettigkofen.ch
* 

## Fuessnote
Kyburg-Buchegg

**Chibberg-Buechi** (amtlich *Kyburg-Buchegg*) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Buecheggberg im Kanton Soledurn, Schwiiz gsii. Am 1. Jänner 2014 het si mit de Gmeinde Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Chüttigkofe, Gossliwiu, Hessigkofe, Mülidorf u Schäppech zur noie Gmeind Buechegg fusioniert.

## Geografi
Chibberg-Buechi bstoht us dr Dörfer Chibberg u Buechi. Chibberg liit am Nordrand vom Limpachtau, Buechi liit drüber uf em Plateau weschtlich vom Schloss Buechi. D Gmeindsflächi umfasst 62,2 % langwirtschaftlichi Flächi, 23,2 % Waud, 12,8 % Sidligsflächi und 1,8 % suschtigi Flächi.

Nochbergmeine si Ätige, Brüggle u Chüttigkofe im Kanton Soledurn u Bätterchinge im Kanton Bärn.

## Gschicht
Chibberg-Buechi isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1175 aus *Ernaldus de Boucecca*.

## Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,9 % gläge.

## Religion
69,1 % vo dr Iiwooner si im Johr 2000 evangelisch-reformiert gsii, 14,1 % römisch-katholisch.

## Politik
Bi dr Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 8,1 %, CVP 5,1 %, EDU 0,3 %, EVP 0,7 %, FDP 24,2 %. GLP 8,4 %, GP 5,1 %, SP 13,0 %, SVP 32,9 %, Suschtigi 2,1 %.

Gmeindspresidänt isch dr Jürg Staub (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 1,7 % gläge.

## Sproch u Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 333 Iiwohner 98,2 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,6 % Französisch un 1,2 % angeri Sproche.

Dr hochalemannisch Dialäkt vo Chibberg-Buechi ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.

## Biuder

Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 296.JPG|Turm vom Schloss Buechi
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 283.JPG|Ortsiigang vo Chibberg 
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 289.JPG|Gaschthuus «Bad Kyburg»
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 315.JPG|Chibberg vom Schloss Buechiaus us gsää
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 321.JPG|Buechi vom Schloss us gsää
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 310.JPG|Stadel
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 307.JPG|Turm
Datei:2011-11-11-Mezlando (Foto Dietrich Michael Weidmann) 311.JPG|Ruine vom aute Schloss Buechi


## Weblink

* www.kyburg-buchegg.ch
* 
* 

## Fuessnote