Gemeinderat

Dr **Gmoidrot** isch s Hauptorgan von re Gmoid. 

## En [[Baden-Württemberg|Bada-Wirdaberg]]
Dr **Gmoidrot** isch d politisch Vertretong vo älle Birger, wo em-ma selbständiga Dorf oder en-ra Stadt wohnet. Älles Nähere isch en dr *Gemeindeordnung für Baden-Württemberg* – so hoißt des Gsetz mit em volla Nama, abkürzt *GemO* – greglet.

### Rechtsstellong ond Ufgaba
Dr Gmoidrot ischs Hauptorgan vo jedra Gmoid. Au wenn oinzlne Gmoida ganz onderschiidlich grauß send – de kloischt em Ländle isch Drackastoi mit ogfähr 430 Eiwohner ond de graischt isch Stuegert mit fascht 600.000 Eiwohner – ond sich manche als Stadt, Graußa Kreisstadt oder als Stadtkreis bezeichna deffet, s Hauptorgan hot emmer da Nama „Gmoidrot“. Der legt d Grondsätz für d Verwaltong fescht ond entscheidet ibr älle Ôgleagaheita, soweit et dr Birgermoischtr vom Gsetz her zuaständig isch. Dr Gmoidrot muaß au ufbassa, dass des, wo-nr bschlossa hot, au gmacht wird.

### Zammasetzong
Dr Gmoidrot setzt sich zamma aus em Birgermoischtr ond de ehraamtliche Mitgliadr. Jeder vo deane hot de gleich Bezoichnong wia s Gremium selber, also Gmoidrot, en dr Mehrzahl Gmoidrät. Bloß en de Städt hoißts oinzelne Mitglied Stadtrat, nia abr s Gremium selbr. So isch’s abr bloß en Bada-Wirdaberg!

En de Grauße Kreisstädt ond en de Stadtkreis derf sich dr Birgermoischtr „Oberbirgermoischtr“ hoißa. Der hot oft noh andre Birgermoischtr ondr sich, wo abr koi Stemmreacht em Gmoidrot hend. En deam Gremium hot emmer dr Birgermoischtr bzw. dr Oberbirgermoischtr da Vorsitz. 

Wiaviel Gmoidrät a Gmoid han derf, hängt vo dr Eiwohnerzahl ab:

Rutscht a Gmoid em Lauf vo ra Wahlperiod mit ihrer Eiwohnerzahl en-na andra Grupp nei, no wird des erscht bei dr nägschda Wahl bericksichtigt.

### Wahlgrondsätz
Älle Birgerenna ond Birger, wo en-ra Gmoid wohnet, deffat an-ra Wahl teilnemma. Birgerenna ond Birger send älle Leit, wo Deitsche send, d Staatsôgherichkeit vo-ma EU-Land hend ond mendaschtens 18 Johr alt send. Gwählt wird uf Grond vo Wahlvorschläg. En Bada-Wirdaberg werdet sottiche et bloß vo de traditionelle Parteia eigreicht, sondern au vo spezielle Kommunalwahlgruppa, zom Beispiel vo de Freie Wähler, wo em Ländle seit jeher stark vertreta send. Ond nomôl a Bsondrheit geit’s do: D Wähler kennet emma oinzelna Bewerbr bis zo drei Stemma gäa – des hoißt ma kummuliira – ond au Bewerber aus andre Wahlvorschläg ibrnemma, was ma panaschiira hoißt. (Do wird also richtig en de Wahlvorschläg rompanscht!) Jedr Wähler hot so viel Stemma, wia Gmoidrät gwählt werra miaßet.

D Amtszeit vo de Gmoidrät dauret fenf Johr. Se heert en deam Monat uf, wo de nägscht Wahl stattfendet.

### Sitzonga
Dr Birgermoischtr schickt de Gmoidrät a Eiladong ond teilt en mit, ibr was en dr nägschta Sitzong gschwätz wuud. Em Reglfall send d Sitzonga effentlich. Soll abr ibr ebbes debattiirt werra, wo manche nix ôôgoht, kô au a geheima Sitzong stattfenda.

Dr Birgermoischtr ereffnet, leitet ond schliaßt jeda Sitzong. Er hot au s Hausreacht ond kô au oinzlne Gmoidrät, wo sich et zo benemma wisset, us em Sitzongssaal nausschicka. Der kriagt nô au koi Sitzongsgeld für dean Dag.

Ibr da wesentlicha Enhalt vo de Sitzonga muaß a Protokoll gschriiba werra. Do dren muaß au feschtghalta werra, welche Gmoidrät dô gwä send ond welche gfehlt hend.

### Ausschiss
Dr Gmoidrot kô sich sei Arbet a bissle erleichtra, wenn’r vo sich aus Ausschiss bildet. Dobei ondrscheidet ma zwischa Ausschiss, wo Bschliss fassa kennet, ond sottiche, wo bloß meh oder weniger guade Rotschläg geba deffet. Je graißer a Gmoid isch, omso meh Ausschiss wuud’s bei-ra gäa. En dr graischda Gmoid vom Ländle, en dr Landeshauptstadt Stuegert, geit’s zom Beispiil an Verwaldongsausschuss, an Sozial- ond Gsondheitsausschuss, an Ausschuss fir Omwelt ond Technik, an Ausschuss fir Wirtschaft ond Wohna, an Krankahausausschuss ond an Jugendhilfeausschuss. Ausschiss, wo bloß dren berôta wuud, send dr Sportausschuss, dr Städtebauausschuss, dr Reform- ond Strukturausschuss ond dr Ausschuss fir Stuegert 21 (Stand: 2007).

A Gmoid ko au Jugendliche bei de Planonga, wo deane ihre Entressa berihret, en ra ôôgmessna Weis beteiliga. So kô se zom Beispiil an Jugendgmoidrot ens Leaba ruafa. Der deff abr au bloß de reguläre Gmoidrät bzw. Stadträt berota.

## En [[Bayern]]
Dr **Gmoidrot** isch d politisch Vertredong vo älle Birger, wo em-ma selbständiga Dorf oder en-ra Stadt wohnet. Älles Nähere isch en dr *Gemeindeordnung für den Freistaat Bayern* – so hoißt des Gsetz mit em volla Nama, abkirzt *GO* – greglet. En Gmoida, wo s Stadtreacht hend, hoißt des Gremium „Stadtrat“. (En Bada-Wirdaberg drgega isch a „Stadtrat“ bloß a oinzlns Mitgliad vom Gmoidrot en-ra Stadt. Deet hoißt s Gremium emmr „Gmoidrot“, sogar en dr Landeshauptstadt!) Em Boirischa geit’s nomôl a Bsondrheit: En Gmoida, wo sich „Markt“ nenna deffet, hoißt des Gremium „Marktgemeinderat“.

### Rechtsstellong ond Ufgaba
Dr Gmoidrot ischs Hauptorgan vo jedra Gmoid. Der legt d Grondsätz fir d Verwaltong fescht ond entscheidet ibr älle Ôgleagaheida, soweit et dr (erschde) Birgermoischtr vom Gsetz her zuaständig isch. Dr Gmoidrot muaß au ufbassa, dass des, was’r bschlossa hot, au gmacht wuud.

### Zammasetzong
Dr Gmoidrot setzt sich zamma us em (erschda) Birgermoischtr ond de gwehlde Mitgliadr. En de Grauße Kreisstädt ond en de kreisfreie Städt derf sich dr erschde Birgermoischtr „Oberbirgermoischtr“ hoißa. Der hot oft noh andre Birgermoischtr ondr sich, wo abr koi Stemmreacht em Gmoidrot hend. En deam Gremium hot emmer dr erschd Birgermoischtr bzw. dr Oberbirgermoischtr da Vorsitz. 

Wiaviel Gmoidrät a Gmoid han derf, hängt vo dr Eiwohnerzahl ab:

Rutscht a Gmoid em Lauf vo ra Wahlperiod mit ihrer Eiwohnerzahl en-na andra Grupp nei, no wird des erscht bei dr ibrnägschda Wahl bericksichtigt.

### Wahlgrondsätz
Älle Birgerenna ond Birger, wo s 18. Leabensjohr vollendet hend ond seit mendeschdens ama halba Johr mit-em Schwerponkt vo ihre Leabensbeziihonga en-ra bestemmda Gmoid wohnet, deffat an dr Wahl teilnemma. Des gilt au fir älle Leit, wo d Staatsôgherichkeit vo-ma EU-Land hend. Gwählt wird uf Grond vo Wahlvorschläg. Dô drbei kennet d Wähler – wia en Bada-Wirdeberg – emma oinzelna Bewerbr bis zo drei Stemma gäa – des hoißt ma kummuliira – ond au Bewerber aus andre Wahlvorschläg ibrnemma, was ma panaschiira hoißt. (Do wird also richtig en de Wahlvorschläg rompanscht!) Jedr Wähler hot so viel Stemma, wia Gmoidrät gwählt werra miaßet.

En Gmoida, wo meh wia 10.000 Eiwohner hend, kô dr Gmoidrot selbr noh berufsmäßige Mitgliidr en sei Gremium wehla. Dia deffet abr deane Mitgliadr, wo vom Volk gwehlt send, bloß guade Rotschläg gäa; se hend also koi Stemmreacht.

D Amtszeit vo de Gmoidrät dauret sechs Johr. (So a langa Amtszeit geit’s bloß em Boirischa!) 

### Sitzonga
Dr Birgermoischtr schickt de Gmoidrät a Eiladong ond teilt en mit, ibr was en dr nägschta Sitzong gschwätz wuud. Em Reglfall send d Sitzonga effentlich. Soll abr ibr ebbes debattiirt werra, wo manche nix ôôgoht, kô au a geheima Sitzong stattfenda.

Dr Birgermoischtr ereffnet, leitet ond schliaßt jeda Sitzong. Er hot au s Hausreacht ond kô au oinzlne Gmoidrät, wo sich et zo benemma wisset, us em Sitzongssaal nausschicka. Der kriagt nô au koi Sitzongsgeld für dean Dag.

Ibr da wesentlicha Enhalt vo de Sitzonga muaß a Protokoll gschriiba werra. Do dren muaß au feschtghalta werra, welche Gmoidrät dô gwä send ond welche gfehlt hend.

### Ausschiss
Dr Gmoidrot kô sich sei Arbet a bissle erleichtra, wenn’r vo sich aus Ausschiss bildet. Dobei ondrscheidet ma zwischa Ausschiss, wo Bschliss fassa kennet, ond sottiche, wo bloß meh oder weniger guade Rotschläg geba deffet. Je graißer a Gmoid isch, omso meh Ausschiss wuud’s bei-ra gäa. En dr graischda Stadt vom boirischa Schwobaländle, z Augschburg, geit’s zom Beispiil an Ausschuss fir de effentlich Ordnong ond fir d Gsondheit, an Jugendhilfeausschuss, an Feriaausschuss, an Ausschuss fir d Fraua-WM 2011, an Ausschuss fir d Bildong ond Ausbildong, an Kuldurausschuss, an Umweltausschuss, an Wirtschaftsferderongs- ond Beteiligongsausschuss ond noh a baar andre.

## Em Elsass
Do sott no äbbr ebbes dozua schreiba, wo was woißt.

## En dr Schweiz
*Gmeindrot* isch en dr Schwiiz doppeldeitig — je noch Gmoid oder Kanton.

Er kô d exekutivi Gwalt inne ha. Denn leitet jedes Mitglied es Ressort, wi zum Bischpil Hoch- und Tiefbau, Bildig oder Sozials. Entscheidige werde aber vom Gmeindsrot als ganzes gfällt. I de meischte Fäll sind im Gmeindrot sibe Mitglider. Es cha aber au sii, as es nume füüf oder aber sogär nüü Persone sind. A de Sitzige isch au de Gmeindschriber debii, wo s Protokoll schribt, aber ke Stimmrächt hät.

Er kô aber au d legislativi Gwalt inne ha. Guck dodrzue dr Ardiggl Einwohnerrat.

## En Voradelberg
Do sott no äbbr ebbes dozua schreiba, wo was woißt.

## Oinzlne Nôchweis