open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnicourt

**Arnicourt**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Ardenna-Departement ìn dr Regioon Grand Est (bis 2015 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Rethel un zem nàmmensgliicha Kàntoon. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **'  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1020548", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Dur dr Ort fiahrt d’ Departementsschtrooss D10. Nordeeschtlig vum Dorf lììgt dr Wàld **. Durs G’maindagebiat fliasst dr Fluss Plumion.

Umgaa wìrd Arnicourt vu da Noochberg’mainda Inaumont ìm Nordwäschta, Sery ìm Norda, Sorbon ìm Oschta, Süüdoschta un Süüda, Barby ìm Süüdwäschta so wia Écly ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Medarduskìrìch *()*
* s’ Schloss Arnicourt üss’m 18. Joohrhundert, wo zitter 2001 bii da Histoorischa Dankmooler schteeht, wo-n-a regionààla Bediitung hann.


Arnicourt (Ardennes) city limit sign.JPG|wämm’r ìns Dorf Arnicourt fààhrt
Rue Arnicourt Ardennes France.JPG|a Schtrooss ìm Dorf
Arnicourt (Ardennes) croix.JPG|a Waagkriiz
Arnicourt-FR-08-église-01.jpg|d’ Medarduskìrìch
Arnicourt-FR-08-monument aux morts-02.jpg|s’ Kriagerdankmool
Chateau Arnicourt Ardennes France.JPG|s’ Schloss Arnicourt
Arnicourt-FR-08-ferme-01.jpg|a Büürahoof z’ Arnicourt


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr frànzeescha Schàuischpììler Gérard Darrieu (1925–2004) ìsch z’ Arnicourt uff d’ Walt kumma.
* dr Fleetaschpììler Gustave Le Bienvenu-Dubusc (1801–1870) hàt s’ Schloss Arnicourt kàuift un hàt doo siina lätschta Laawesjoohra verbrocht.
* dr Politiker Charles Angélique de Rémont (1776–1864), wo zwìscha 1824 un 1827 Àbg’oordneter vum Département Ardennes ìn dr Nàzionààlversàmmlung gsìì ìsch, ìsch z’ Arnicourt uff d’ Walt kumma.

## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Ardenna-Département

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Arnicourt biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Arnicourt ìn dr Dààtabànk vu dr Ldh/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Arnicourt, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)
 
## Ainzelnoohwiisa
Kanton Château-Porcien

Dr **Kàntoon Château-Porcien** ìsch a frànzeescher Wààhlkrais ìm Ardenna-Département ìn dr Regioon Grand Est. Ar umfàsst 47 G’mainda ìm Arrondissement Rethel un hàt sii Hàuiptort *()* z’ Château-Porcien. Ìm Rààhma vu dr Näiordnung vu da frànzeescha Kàntoona, wo ’s ìm Friahjoohr 2015 ìm gànza Lànd gsìì ìsch, ìsch dr Kàntoon Château-Porcien ärwittert worra.

## d’ G’mainda
Dr Kàntoon b’schteht üss 47 G’mainda mìt ìnsg’sàmt  Iiwoohner (Schtànd: ) uff’ra G’sàmtflächa vu  km²:

Bis àss m’r ìm März 2015 d’ frànzeescha Kàntoona näi g’ordnet hàt, hann zem Kàntoon Château-Porcien d’ 16 G’mainda Avançon, Banogne-Recouvrance, Château-Porcien, Condé-lès-Herpy, Écly, Hannogne-Saint-Rémy, Hauteville, Herpy-l’Arlésienne, Inaumont, Saint-Fergeux, Saint-Loup-en-Champagne, Saint-Quentin-le-Petit, Seraincourt, Son, Sévigny-Waleppe un Taizy g’heert. Dr Kàntoon hàt àn daara Zitt a Flächa vu 225,98&nbsp;km2 g’hàà. Vor 2015 hàt’r dr INSEE-Code 0806 trajt.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## Politik
Canal latéral à la Marne

Dr **Marne-Sittakànààl** (uff Frànzeesch **) ìsch a frànzeescher Kànààl, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift, un wumm’r d’ruff mìt’m Schìff kààt fààhra. Ar beglaitet zwìscha dr Schtàdt Vitry-le-François un em Ort Dizy dr Fluss Marne, wo uff daara Schträcka nìt schìffbààr ìsch.

## Geogràfii
Dr Kànààl ìsch Tail vu’ma Bìnnawàsserwaaga, wo s’ Mìttelmeer ìwwer Rhone un Saône mìt’m Groossràuim Pàriis verbìndet. Dia Schträcka b’schteht üss daana Wàsserwaaga d’ruff:
* dr Champagne-Burgund-Kànààl
* dr Marne-Sittakànààl
* dr Marne (àls kànàlisiarter Fluss)

## Verlàuif un täcknischa Ìnfraschtrüktüür
Dr Marne-Sittakànààl fàngt z’ Vitry-le-François (àm Punkt mìt da Koordinààta ) àà, wo-n-’r a Ààschluss àn dr Champagne-Burgund-Kànààl un àn dr Marne-Rhii-Kànààl hàt. Ar ìsch a Kànààl vum Tüp Sittakànààl. Uff siinera Läng vu 67 Kilomeeter un a Heecha-n-unterschììd vu 34 Meeter mìt Hìlfa vu 15 Schliasa un mìndet biim Ort Dizy ìn dr Fluss Marne — àb därt kààt m’r uff dr Marne bis züa dr Iimìndung ìn d’ Seine mìt’m Schìff fààhra. Z’ Condé-sur-Marne trìfft’r uff dr Aisne-Marne-Kànààl, wo-n-a Verbìndung zem Nordfrànkrììch ìsch (d’ Mìndung lììgt àm Punkt ).

## G’schìcht
Urschprìnglig hàt m’r dr Fluss Marne bis Vitry-le-François mìt Schìffa känna b’fààhra. Dr Marne-Sittakànààl ìsch ànna 1845 bàuija worra.

## Weblìnks

* Informàzioona zem Kànààl ìm Projakt Babel (frànzeesch)
* Tourìschmus àm Kànààl (hoochdiitsch)

## Lìteràtüür zem Ort
* David Edwards-May: *Binnengewässer Frankreichs*, 5. Ufflààg, Verlààg Edition Maritim, Hamburg 1997, ISBN 3-922117-61-9
* Navicarte *Guide de navigation fluvial - n° 8*, Jüüli 2005, Edition Grafocarte, ISBN 2-7416-0162-3

## Ainzelnoohwiisa
Janvry (Marne)

**Janvry**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims.

## dr Dorfnàmma
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1103593", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Janvry lììgt äbba driizeeh Kilomeeter wäschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Janvry vu da Noochberg’mainda Rosnay ìm Norda un Nordwäschta, Gueux ìm Oschta, Méry-Prémecy ìm Süüda so wia Germigny ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Remigiuskìrìch *()*. Zallamols ìsch ìn dr Kìrìch a Holzschtaaga vum 15. Joohrhundert gsìì, wo bii da Histoorischa Dankmooler g’schtànda hàt, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. Ar ìsch jedoch ìm Äärschta Waltkriag zärschteert worra.
* vor dr Kìrìch ìsch a Kriagerdankmool


Église monument 1745.jpg|d’ Remigiuskìrìch mìt’m Kriagerdankmool vornadràà
Nef janvry 1750.jpg|ìn dr Remigiuskìrìch, wämm’r uff dr Hàuiptàltààr schàuijt
Eglise Saint-Remi à Janvry 1773.jpg|ìn dr Remigiuskìrìch, wämm’r uffs Portààl schàuijt
Baptistère Janvry 1754.jpg|dr Tàuifbäcka ìn dr Kìrìch
Mairie Janvry 1748.jpg|s’ Roothüüs vu Janvry
Halle Janvry 1742.jpg|a Hàlla-n-ìm Dorf


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Janvry biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Janvry ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Janvry, wo düü ufflààda kààsch bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Amagne

**Amagne**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Ardennes ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Rethel un zem nàmmensgliicha Kàntoon.

## wu dr Nàmma haar ìsch
Dr Ortsnàmma schtàmmt vìlliicht vum germàànischa Pärsoonanàmma *Amano* odd’r *Amnunnus*, wo ìns Làtiinischa mìt’m Nàmma **' ìwwersätzt worra säjg. Domìt häjg daa Nàmma dr saalwa Urschprung wia daa vum Dorf [[Amagney]] ìm [[Département Doubs]] ìn dr histoorischa [[Franche-Comté|Fräigrààfschàft Burgund]].

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Fràuija) un **  (fìr d’ Manner) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q858674", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

S’ G’maindagebiat wìrd vum Fluss Saulces duurakweert. D’ Noochberg’mainda sìnn Faux ìm Norda, Sorcy-Bauthémont un Écordal ìm Nordoschta, Alland’Huy-et-Sausseuil ìm Oschta, Givry ìm Süüdoschta, Ambly-Fleury ìm Süüda, Seuil un Thugny-Trugny ìm Süüdwäschta, Coucy ìm Wäschta so wia Lucquy ìm Nordwäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Màrtiinskìrìch *()* üss’m 13. Joohrhundert, wo zitter 1910 bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart ìsch, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann. Ìn dr Kìrìch sìnn dr Hàuiptàltààr, d’ zwai Sitta-n-àltààra mìt ìhra 3 Retààwel un ìhra 2 Schtairelief àls Ainzelobjakt bii da Histoorischa Dankmooler mìt’ra nàzionààla Bediitung klàssifiziart, grààd soo wia Schtaischtàtüüta vum Joohr 1628.

Amagne (Ardennes) église, vue latérale.JPG|d’ Màrtiinskìrìch
Amagne (Ardennes) église, vue angulaire.JPG|a àndra Sìcht vu dr Màrtiinskìrìch
Amagne (08 Ardennes) - l’ Église Saint- Martin - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|s’ Wäschtportààl vu dr Màrtiinskìrìch
Portail de l'intérieur 06315.JPG|s’ Portààl vum Ìnnera-n-üss g’sah
Nef 06293.JPG|ìm Kìrchaschìff
Coeur autel 06319.JPG|dr Choor mìt’m Hàuiptàltààr ìm Hìntergrund
Autel 06338.JPG|a Sitta-n-àltààr
Autel en restauration 06324.JPG|dr àndra Sitta-n-àltààr
Baptistère 06358.JPG|dr Tàuifbäcka


* s’ Oràtoorium vu dr Jumpfra Mària *()*
* s’ Kriagerdankmool
* a Wàschhüüs


Amagne (Ardennes) city limit sign.JPG|wämm’r ìns Dorf düat fààhra
Amagne (Ardennes) chapelle-oratoire Vierge Marie.JPG|s’ Oràtoorium
Amagne (Ardennes) croix de chemin.JPG|a Waagkriiz
Amagne (Ardennes) croix de chemin B.JPG|a ànder Waagkriiz
Amagne (Ardennes) monument aux morts.JPG|s’ Kriagerdankmool
Amagne (Ardennes) lavoir.JPG|s’ Wàschhüüs
Amagne (Ardennes) mairie.JPG|s’ Roothüüs


## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Ardennes

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Amagne biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Amagne ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Amagne, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Fion

Dr **Fion**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Ar äntschprìngt àm Süüdwäschtrànd vum Ort Bassu, äntwàssert z’äärscht ìn Rìchtung Süüdwäscht, pàràlleel zem Fluss Vière —, ema Züafluss vu dr Saulx — schwankt d’nooh uff Nordwäscht bis Wäscht. Sa mìndet nooh äbba 21 Kilomeeter bii Mutigny ìm G’maindagebiat vu La Chaussée-sur-Marne ìn d’ Marne — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daara. Ìm Mìndungsb’raich kweert dr Fion dr Marne-Sittakànààl, wo pàràlleel züa dr Marne verlàuift. 

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolg ìn dr Fliassrìchtung)*
* Bassu
* Bassuet
* Saint-Quentin-les-Marais
* Saint-Lumier-en-Champagne
* Saint-Amand-sur-Fion
* Aulnay-l’Aître
* La Chaussée-sur-Marne

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Vière

D’ **Vière**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt ìm G’maindagebiat vu Noirlieu üss’m See *Étang d’Outrivière*, sa fliasst ìn zwai groossa Schlaifa ìn Rìchtung Süüdwäscht ìn da süüdliga Üsslaifer vu da Argonna un mìndet nooh 42 Kilomeeter ìm G’maindagebiat vu Changy ìn d’ Chée — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daara.

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Saint-Mard-sur-le-Mont
* Possesse
* Val-de-Vière
* Vavray-le-Grand
* Changy

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Saulx (Fluss)

D’ **Saulx**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt ìm G’maindagebiat vu Germay un fliasst àm Ààfàng ìn Rìchtung Nord, schpeeter ìn Rìchtung Wäscht. Dr Fluss mìndet nooh äbba 115 Kilomeeter bii Vitry-le-François ìn d’ Marne — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daara. Uff ìhrem Waag duurakweert d’ Saulx d’ Départements Haute-Marne, Meuse un Marne.

Zwìscha Contrisson un dr Mìndung verlàuif dr Marne-Rhii-Kànààl pàràlleel zem Fluss. Dr Fluss wìrd b’nutzt fìr dr Kànààl mìt Wàsser versorga.

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Montiers-sur-Saulx
* Beurey-sur-Saulx
* Contrisson
* Sermaize-les-Bains
* Pargny-sur-Saulx
* Vitry-en-Perthois
* Vitry-le-François

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Ornain

Dr **Ornain**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Ar äntschprìngt unter’m Nàmma *Maldite* ìm G’maindagbiat vu Grand ìm Vogeesa-Département un fliasst àm Ààfàng ìn Rìchtung Nordwäscht. Sa schwankt bii Revigny-sur-Ornain uff Süüdwäscht un mìndet nooh äbba 116 bii Étrepy ìn d’ Saulx — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daara.

Uff siim Waag duurakweert dr Ornan d’ Departements Vosges, Meuse un Marne. Zwìscha Houdelaincourt un dr Mìndung verlàuift sa pàràlleel zem Fluss vu dr Marne-Rhii-Kànààl, bzw. sii Schtìchkànààl bis uff Houdelaincourt. Dr Fluss wìrd b’nutzt fìr dr Kànààl mìt Wàsser versorga.

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Dainville-Bertheléville
* Gondrecourt-le-Château
* Houdelaincourt
* Ligny-en-Barrois
* Bar-le-Duc
* Revigny-sur-Ornain
* Étrepy

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Ognon

Dr **Ognon**  ìsch a Fluss ìm Oschta vum Frànkrììch, wo vor àllem ìn dr Regioon Bourgogne-Franche-Comté verlàuift. Ar äntschprìngt ìn da Vogeesa, süüdeeschtlig vum Col des Croix. Siina Kwalla lììgt ìm G’maindagebiat vu Haut-du-Them-Château-Lambert ìn 910 Meeter Heecha un lììgt ìm Regionààla Nàtüürpàrk Ballons des Vosges. Ar fliasst vor àllem ìn Rìchtung Süüdwäscht, fliasst ìn Flussschlaifa dur a wàsserriich Tààl un mìndet nooh äbba 214 Kilomeeter geega-n-ìwwer vu Heuilley-sur-Saône ìn d’ Saône — sa ìsch a lìnker Naawafluss vu dr Saône.

Uff ìhrem Weeg kweert dr Ognon d’ Départements Haute-Saône, Doubs, Jura, Côte-d’Or.

## d’ Orta-n-àm Fluss

## d’ Naawaflìss

## wàs àm Fluss z’ sah ìsch
* a kìnschtliger Wàsserfàll Saut de l’Ognon biim Ort Servance mìt 9 Meeter Fàllheecha. ’S gìtt a kurza Schpärrmüüra, womm’r kàuim kààt ärkänna, wänn’s vììl Wàsser gìtt. Sa lììgt ìn’a Tààlschwälla, wo vu Glatscher üss dr Kàlkzitt ärrìchta worra-n-ìsch.


Château-Lambert. Calvaire de la source de l'Ognon. (Tête des Noirs Etangs). 2015-09-03.JPG|a Kriiz àn dr Ognon-Kwalla z’ Château-Lambert
Saut de l'Ognon.jpg|dr kìnschtliga Wàsserfàll vum Ognon bii Servance
Lure river Ognon - panoramio - michiel1972.jpg|dr owwera Ognon bii Lure
2016-05 - Villersexel - 20.JPG|dr Ognon z’ Villersexel
Voray-sur-l'Ognon, le village au bord de l'Ognon.jpg|dr Ognon z’ Voray-sur-l’Ognon
Marnay, la ville et ses ponts sur l'Ognon.jpg|dr Ognon z’ Marnay
Pesmes, le château et le pont.jpg|dr untera Ognon z’ Pesmes
L'Ognon (Cussey-Étuz).JPG|dr Ognon zwìscha Étuz un Cussey


## Weblìnks

* 
* Websitta vun’ra Verainigung vu histoorischa Schtätta ìm Ognon-Tààl (frànzeesch, anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Recologne (Ognon)

D’ **Recologne** (uff Frànzeesch *Ruisseau de Recologne*) ìsch a klainer Fluss ìm Oschta vu Frànkrììch, wo ìm Département Doubs vu dr Regioon Bourgogne-Franche-Comté wäschtlig vu dr Schtàdt Besançon verlàuift.

## Verlàuif
D’ Recologne äntschprìngt unter’m Nàmma *Ruisseau des Prés* àn dr G’maindagranz vu Dannemarie-sur-Crète un Chemaudin et Vaux. Sa ander ìhr Nàmma uff *Ruisseau de Noironte*, verlàuift mìt’ma Booga-n-ìwwer Nord ìn Rìchtung Nordwäscht un fliasst dur dr nàmmensgliichaq Ort. Doo mìndet vu lìnks a Züafluss, wo äbba zeehn Kilomeeter làng ìsch, un wo eewafàll dr Nàmma *Recologne* tarjt, àwwer àui *Ruisseau du Breuil* g’nännt wìrd. Vu därt àb ìwwernìmmt àui dr Hàuiptfluss dr Nàmma *Recologne* un mìndet nooh äbba Kilomeeter ìm G’maindagebiat vu Ruffey-le-Château ìn dr Ognon — sa ìsch a lìnker Naawafluss vun em.


Noironte, le ruisseau en crue en automne.jpg|dr Fluss Recologne vor dr Brucka z’ Noironte
Noironte, le ruisseau en crue et l'ancien moulin.jpg|dr Fluss bii’ma Hoochwàsser vor dr ehamooliga Mììhla z’ Noironte
Noironte, le ruisseau en crue et le château.jpg|dr Fluss bii’ma Hoochwàsser vor’m Schloss Noironte
Noironte, ruisseau église et tracteur.jpg|vor dr Kìrìch z’ Noironte


## d’ Züaflìss
* dr Ruisseau de Rix
** dr Ruisseau de Baigne-Cul
* dr Ruisseau de Placey
* dr Ruisseau du Breuil
** dr Ruisseau de Lantenne
** dr Ruisseau de Pommeau
*** dr Ruisseau de Corcondray

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolg ìn Fliassrìchtung)*
* *[[Vaux-les-Prés]]*, G’mainda Chemaudin et Vaux
* Mazerolles-le-Salin
* Audeux
* Noironte
* Recologne
* Ruffey-le-Château

## Weblìnks

*

## Ainzelnoohwiisa
Noblette

D’ **Noblette**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt ìm G’maindagebiat vu Saint-Remy-sur-Bussy, fliasst ìn Rìchtung Wäscht un mìndet nooh äbba 22 Kilomeeter àn dr G’maindagranz vu Vadenay un Bouy ìn d’ Vesle — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daara. Ìhr Iizuugsgebiat vu 138 Kwàdrààtkilomeeter. Uff’m G’maindagebiat vu Bussy-le-Château mìndet dr Bàch Marsenet ìn d’ Noblette.

Süüdlig vu Mourmelon-le-Grand ìsch zallamols a klainer Flugplàtz gsìì, wo ìm Äärschta Waltkriag dr Nàmma „Aérodrome de la Noblette“ trajt hàt.
 
## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolga ìn Fliassrìchtung)*
* Saint-Remy-sur-Bussy
* Bussy-le-Château
* La Cheppe
* Cuperly
* Vadenay


La Cheppe Camp d'Attila et Noblette.JPG|d’ Noblette uff’m reemischa Lààger z’ La Cheppe
Noblette Bussy C05788.JPG|d’ Noblette z’ Saint-Remy-sur-Bussy
Noblette Bussy Château 05841.JPG|z’ Bussy-le-Château


## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Coole (Fluss)

D’ **Coole**  (vorhaar hàt m’r àui **Cosle** un **Côle** g’schrììwa) ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Ar äntschprìngt ìm Ortsgebiat vu dr nàmmensgliicha G’mainda Coole, fliasst àllg’mainlig ìn Rìchtung Nord un mìndet nooh äbba 30 Kilomeeter unterhàlb vu Coolus, àn dr G’maindagranz züa Compertrix ìn d’ Marne — sa ìsch a lìnker Naawafluss vun daara.

Dr Flussnàmma sott vu dr gàllischa Wurzla **, „Hàselnussabaimla“ bediitet.

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolg ìn Fliassrìchtung)*


La Coole à Compertrix.jpg|d’ Coole z’ Compertrix


## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Auve (Fluss)

D’ **Auve**  ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa hàt ìhra Kwalla ìm Gebiat vu dr nàmmensgliicha G’mainda Auve, fliasst àllg’mainlig ìn Rìchtung Nordoscht un mìndet nooh äbba 20 Kilomeeter ìm Schtàdtgebiat vu Sainte-Menehould ìn d’ Aisne — sa ìsch a lìnker Naawafluss vun daara.

Ìhr Iigzuugsgebiat ìsch 211 km² grooss. Ar b’schteht zem greeschta Tail (96,48 Prozant) üss Làndwìrtschàftseewana.

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolg ìn Fliassrìchtung)*
* Auve
* Saint-Mard-sur-Auve
* La Chapelle-Felcourt
* Gizaucourt
* Voilemont
* Valmy
* Dommartin-Dampierre
* Argers
* Chaudefontaine
* Sainte-Menehould

## d’ Züaflìss
D’ Auve hàt säcks offiziälla Züaflìss:
* dr Grand Chignon (raachts), 1,6 km làng, uff da G’mainda Auve un Saint-Mard-sur-Auve
* dr Bàch Presle (lìnks), 1,6 km làng uff’m G’maindagebiat vu Saint-Mard-sur-Auve
* dr Grand Ruisseau (lìnks), 2,2 km làng, uff’m G’maindagebiat vu Gizaucourt
* d’ Yèvres (raachts), 17,2 km làng, uff s’ Gebiat vun àcht G’mainda
* dr Rouillat (lìnks)
* dr Ruisseau de l’Étang (raachts), 4,1 km làng, uff’m G’maindagebiat vun Élise-Daucourt, Chaudefontaine un Argers
* üsserdam gìtt’s a ànder Bachla, wo 0,7 km làng ìsch, un wo eewafàlls dr Nàmma „Auve“ trajt, uff’m G’maindagebiat vu Sainte-Menehould

## Lìteràtüür
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Saint-Mard-sur-Auve

**Saint-Mard-sur-Auve**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Kàntoon Argonne Suippe et Vesle un zem Arrondissement Châlons-en-Champagne. 

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

S’ Dorf ìsch nooh-n-em krìschtliga Hailiga Medardus vu Noyon g’nännt. Wahrend dr Frànzeescha Revolution ìsch sa aifàch **' , àlso uff Elsassisch „Barg àn dr Auve“, un schpeeter **'  g’nännt worra — d’ Revoluzionäära hann d’ religiöösa Idantiteet vum Dorfnàmma wälla läscha.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q1222055", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Saint-Mard-sur-Auve lììgt 24 Kilomeeter oscht-nordeeschtlig vu Châlons-en-Champagne àm Owwerlàuif vu dr Auve. Umgaa ìsch sa vu da Noochberg’mainda Valmy ìm Norda, La Chapelle-Felcourt ìm Nordoschta, Rapsécourt ìm Oschta, Dampierre-le-Château ìm Süüdoschta, Herpont ìm Süüda un Auve ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch

SAINT MARD SUR AUVE (2).jpg|d’ Dorfkìrìch vu Saint-Mard-sur-Auve
Saint-Mard-sur-Auve Carte postale 10.jpg|d’ Mììhla uff’ra Ààsìchtskàrta vum Joohr 1910


## Lìteràtüür zem Ort
* 
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Saint-Mard-sur-Auve biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Saint-Mard-sur-Auve ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
* Schtàtistischa Dààta züa dr G’mainda Saint-Mard-sur-Auve, wo düü kààsch ufflààda bii *data.gouv.fr* (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Sillery

**Sillery** hàt dia Bediitunga doo:

Orta:
* Sillery (Marne), a G’mainda ìm Frànkrììch
* Sillery (Québec),  a Schtàdttail z’ Québec (Kànàdà)
* Sainte-Foy–Sillery–Cap-Rouge, a Arrondissement vu dr Schtàdt Québec

Litt:
* dr Charles-Alexis Brûlart de Sillery (1737–1793), a frànzeescher Faldmàrschàll
* dr Fabio Brûlart de Sillery (1655–1714), a frànzeescher kàthoolischer Bischoof un Dìchter
* dr Nicolas Brûlart de Sillery, wo ànna 1623/24 Kànzler vu Frànkrììch un Siigelb’wààhrer vum Raich gsìì ìsch
* dr Louis Philogène Brûlart de Sillery, wo vu 1747 bis 1751 Üssaminìschter vu Frànkrììch gsìì ìsch
* dr Pierre Brûlart de Sillery († 1640), frànzeescher Üssa- un Kriagsminìschter
Bouilly

**Bouilly** ìsch dr Nàmma vu mehrera G’mainda ìn Frànkrììch:

*Bouilly (Aube) ìm Département Aube
*Bouilly (Marne) ìm Département Marne

mìt’ma Züasàtz zem Nàmma:
*Bouilly-en-Gâtinais ìm Département Loiret

**Bouilly** ìsch dr Fàmìlianàmma vu dana Litt doo:
* dr Jean Nicolas Bouilly (1763–1842), frànzeescher Dràmadìchter, Librättìscht un Politiker wahrend dr Frànzeescha Revoluzioon
Champigny

**Champigny** ìsch dr Nàmma vu mehrera G’mainda ìn Frànkrììch:

* Champigny (Marne) ìm Département Marne
* Champigny (Yonne) ìm Département Yonne

mìt’ma Züasàtz zem Nàmma:
* Champigny-en-Beauce ìm Département Loir-et-Cher
* Champigny-la-Futelaye ìm Département Eure
* Champigny-le-Sec ìm Département Vienne
* Champigny-lès-Langres ìm Département Haute-Marne
* Champigny-sous-Varennes ìm Département Haute-Marne
* Champigny-sur-Aube ìm Département Aube
* Champigny-sur-Marne ìm Département Val-de-Marne
* Champigny-sur-Veude ìm Département Indre-et-Loire
* Morigny-Champigny ìm Département Essonne
Chigny

Dr Nàmma **Chigny** b’zaichnet:

* a G’mainda ìm Kàntoon Waadt ìn dr Schwiiz, lüag Chigny VD
* a G’mainda ìm Département Aisne, lüag Chigny (Aisne)
* a G’mainda ìm Département Marne, lüag Chigny-les-Roses
Courcy

**Courcy** ìsch dr Nàmma vu mehrera G’mainda ìn Frànkrììch:
* Courcy (Calvados) ìm Département Calvados
* Courcy (Manche) ìm Département Manche
* Courcy (Marne) ìm Département Marne

mìt’ma Züasàtz zem Nàmma:
* Courcy-aux-Loges ìm Département Loiret

**Courcy** ìsch dr Fàmìlianàmma vu dana Litt doo:
* dr Guillaume de Courcy (1362–1415), a frànzeescher Àdliger un Militäär
* dr John de Courcy (um 1160; † vor’m 22. Septamber 1219), a anglonormànnischer Àdliger

**Courcy** schteht fìr:
* s’ Hüüs Courcy, a normànnisch Àdelsg’schlacht, wo-n-a groossa Bediitung ìn Frànkrììch, Anglànd un Iirlànd hàt
Martin Pfister

Dr **Martin Pfister** (* 31. Juli 1963 z Zug; haimetberäächtigt z Waldcherch SG) isch e Schwyzer Bolitiker (Die Mitte, voorhäär CVP). Syt 2016 isch er Regierigsroot vum Kanton Zug un stoot dr Gsundhaitsdiräkzioon voor. Är isch designierte Bundesroot.

## Lääbe
Dr Martin Pfister isch anne 1963 z Zug uf d Wält chuu. Im Joor 1984 het er am Leererseminaar St. Michael s Diploom gmacht. Vu 1988 bis 1996 het er an dr Uniwersiteet Fryybùùrg i.&nbsp;Ue. Gschiicht un dr Germanischtik studiert un mit em Lizänziaat abgschlosse. Sy Lizänziaatsaarbet het er iber d Waal vum Bundesroot Philipp Etter gschriibe.

Ab 1993 het er zeerscht as Unterassischtänt, derno bis 2000 as Wisseschaftlige Mitarbaiter bim Urs Altermatt am Inschtitut fir Zytgschiicht vu dr Uniwersiteet Fryybùùrg gschafft. Anne 1996 fir en Stuudienufenthalt an dr Stanford University in de USA gsii. Ab 2001 bis zue syre Waal in Regierigsroot het dr Pfister as Gschäftsfierer vu verschiidene Verbänd un dr aigene Berootigsfiirma fir Verbandsmanagement gschafft.

Dr Pfister isch ghyroote un Vater vu vier erwagsene Chinder. Är läbt z Allewinde (Gmai Baar ZG). In dr Schwyzer Armee het dr Pfister zletscht dr Rang vun eme Oberscht ghaa un isch Schef Kataschtroofehilf vu dr Territoriaalregioon 3 (Zäntraal- un Siidoschtschwyz).

## Bolitik
In d Bolitik yygstiige isch dr Pfister as Mitgliid vu dr Voormundschafts- un dr Soziaalhilfkummissioon vu dr Gmai Baar un vu 2005 bis 2012 as Bresidänt vu dr CVP Baar. 2006 isch er in Kantoonsroot gweelt woore, wun er Mitgliid vu dr Ruumblaanigs-, dr Gsundhaits- un vu 2011 bis 2016 Bresidänt vu dr Bildigskummissioon gsii isch. Vu 2009 bis 2012 het er d CVP-Kantoonsrootsfrakzioon bresidiert. Derno isch dr Pfister bis 2016 Bresidänt vu dr CVP vum Kanton Zug gsii un doodermit au Mitgliid vum Voorstand vu dr CVP Schwyz.

Bi de Regierigsrootswaale 2014 het er näb de Bishäärige Peter Hegglin un Beat Villiger as dritte CVP-Kandidaat kandidiert un het s absolut Mee gwunne, isch aber as Iiberzellige nit gweelt woore. Wu dr Peter Hegglin 2015 in Ständeroot gweelt wooren isch, isch dää vu sym Regierigsrootsamt zruggdrätte. Dr Martin Pfister isch dreuf bi dr Ersatzwaal im Jänner 2016 im eerschte Waalgang zum Regierigsroot gweelt woore. Syt Februar 2016 stoot er dr Gsundhaitsdiräkzioon voor. Dr Pfister isch Voorstandsmitgliid vu dr Schwyzerische Kumferänz vu dr kantonaale Gsundhaitsdiräkterne un &#8209;diräkter (GDK). Är isch 2019/2020 Statthalter un 2021/2022 Landammann vum Kanton Zug gsii.

Dr Pfister isch am 12. Meerz 2025 as Noofolger vu dr Viola Amherd zum Bundesroot gweelt woore. Är dritt s Amt am 1. April 2025 aa.

## Weblink
* Websyte vum Martin Pfister
* dr Martin Pfister uf dr Websyte vum Kanton Zug
* srf.ch: ''Porträt.'' In: *[[Schweizer Radio und Fernsehen|SRF News]].* 12. Meerz 2025

## Fueßnote
Chenay

**Chenay** ìsch dr Nàmma vu mehrera G’mainda ìn Frànkrììch:

*Chenay (Deux-Sèvres) ìm Département Deux-Sèvres
*Chenay (Marne) ìm Département Marne
*Chenay (Sarthe) ìm Département Sarthe

mìt’ma Züasàtz zem Nàmma:
*Chenay-le-Châtel ìm Département Saône-et-Loire

**Lüag àui:**
*Cheney
Sacy (Begriffsklärung)

**Sacy** ìsch dr Nàmma

* vun’ra Raabsorta, lüag Sacy

vu mehrera G’mainda ìn Frànkrììch:
* Sacy (Marne) ìm Département Marne
* Sacy (Yonne), ema ehamooliga G’mainda ìm Département Yonne / hìtt ema Ortstail vu dr G’mainda Vermenton

mìt’ma Züasàtz zem Nàmma:
* Sacy-le-Grand ìm Département Oise
* Sacy-le-Petit ìm Département Oise

vu daana Litt doo:
* Antoine-Isaac Silvestre de Sacy (1758–1838), frànzeescher Orientàlìscht
* Claude Louis Michel de Sacy (1746–1794), frànzeescher Schrìftschtäller 
* Louis de Sacy (1654–1727), frànzeescher Ìwwersätzer un Jurischt
* Louis-Isaac Lemaistre de Sacy (1613–1684), frànzeescher Theoloog, Hümànìscht un Bììwelìwwersätzer
* Ustazade Silvestre de Sacy (1801–1879), frànzeescher Politiker

Lüag àui:
* Saâcy-sur-Marne
Vrigny

**Vrigny** ìsch dr Nàmma vu mehrera G’mainda ìn Frànkrììch:

* Vrigny (Loiret) ìm Département Loiret
* Vrigny (Marne) ìm Département Marne
* Vrigny (Orne) ìm Département Orne

**Vrigny** ìsch dr Fàmìlianàmma vu daana Litt doo:

* dr Roger Vrigny (1920–1997), frànzeescher Schrìftschtäller
Willers

**Willers** ìsch dr Fàmìlianàmma vu daana Litt doo:

* Andreas Willers (* 1957), diitscher Dschäzzmüssikànt
* Bernhard Willers (1881–1941), diitscher Jurìscht un Politiker
* Chantal Willers (* 1990), diitscha Füassbàllschpììlera
* Diedrich Willers (1833–1908), US-àmerikàànischer Politiker
* Dieter Willers (* 1938), Àdmirààlàrzt vu dr Màriina bii dr Bundeswehr
* Dietrich Willers (* 1938), diitscher klàssischer Àltertummforscher
* Erich Willers (1894–1952), diitscher Jurìscht un Politiker (NSDAP)
* Ernst Willers (1802–1880), diitscher Làndschàftsmooler
* Friedrich Adolf Willers (1883–1959), diitscher Màthemàtiker
* Hans Georg Willers (1928–2022), diitscher Mänätscher
* Heinrich Willers (1804–1873), diitscher Mooler
* Heinrich Willers (1870–1915), diitscher Àltertummforscher un Mìnzasàmmler
* Ilse Willers (1912–2010), diitscha Gràfikera un Moolera
* Joachim Willers (um 1545–um 1612), diitscher Jurìscht, Root vu Kuurpfàlz un Àdvokààt àm Raichskàmmerg’rìcht z’ Speyer
* Johannes Willers (* 1945), diitscher Histooriker, Germànìscht un Känner vu histoorischa Wàffa
* Madeline Willers (* 1994), diitscha Popschlààgersangera 
* Margarete Willers (1883–1977), diitscha Moolera
* Nils Willers (* 1961), diitscher Schàuischpììler, Filmamàcher un Àuitoor
* Peter Willers (1935–2021), Umwaltàktìwìscht, Grìndungsmìtglììd vu da Breemer Griana-Lischta
* Tarn Willers (* 1972), britischer Toontäcknicker
* Tobias Willers (* 1987), diitscher Füassbàllschpììler
* Ulrich Willers (* 1949), diitscher reemisch-kàthoolischer Theoloog

**Lüag àui:**
* Villers
Saint-Gilles

**Saint-Gilles** schteeht fìr daana Orta un geogrààfischa Objakta doo:

G’mainda ìn Frànkrììch:
* Saint-Gilles (Gard) ìm Département Gard
* Saint-Gilles (Ille-et-Vilaine) ìm Département Ille-et-Vilaine
* Saint-Gilles (Indre) ìm Département Indre
* Saint-Gilles (Manche) ìm Département Manche
* Saint-Gilles (Marne) ìm Département Marne
* Saint-Gilles (Saône-et-Loire) ìm Département Saône-et-Loire
* Saint-Gilles-Croix-de-Vie ìm Département Vendée
* Saint-Gilles-de-Crétot ìm Département Seine-Maritime
* Saint-Gilles-de-la-Neuville ìm Département Seine-Maritime
* Saint-Gilles-des-Marais ìm Département Orne
* Saint-Gilles-du-Mené ìm Département Côtes-d'Armor
* Saint-Gilles-les-Bois ìm Département Côtes-d'Armor
* Saint-Gilles-les-Forêts ìm Département Haute-Vienne
* Saint-Gilles-Pligeaux ìm Département Côtes-d'Armor
* Saint-Gilles-Vieux-Marché ìm Département Côtes-d'Armor

sunschtiga geogrààfischa Objakta ìn Frànkrììch:
* Saint-Gilles-les-Bains, Ort ìm Ìwwerseedépartement La Réunion
* Saint-Gilles-les-Hauts, Ort ìm Ìwwerseedépartement La Réunion
* Kanton Saint-Gilles, Wààhlkrais ìm Département Gard
* St-Gilles (Pons), Kàpall z’ Pons ìm Département Charente-Maritime

sunschtiga geogrààfischa Objakta:
* Saint-Gilles/Sint-Gillis, G’mainda ìn dr Regioon Brìssel-Hàuiptschtàdt, Belgia
* Saint-Gilles (Québec), G’mainda ìn Québec, Kànàdà

**Saint-Gilles** schteeht fìr:
* *Saint-Gilles*, Liina vum frànzeescha Àdelsg’schlacht Toulouse, lüag Toulouse (Adelsgeschlecht) #Linie Saint-Gilles

**Saint-Gilles** ìsch dr Fàmìlianàmma vu daana Litt doo:
* François Saint-Gilles (* 1951), frànzeescher Schprìnter
* *Raimund von Saint-Gilles* (1041/1042–1105), frànzeescher Grààf un Kriizfààhrer, lüag Raimund IV. (Toulouse)

**St. Gilles** ìsch dr Nàmma vu daana Litt doo:
* *St. Gilles* (um 640–720), Àbt ìn dr Provence, lüag Ägidius (Heiliger)
Thil

**Thil** schteeht fìr:
* Thil Island, a Ìnsla vor dr Ingrid-Christensen-Kìschta uff’m Prìnzässa-Elisabeth-Lànd ìm Àntàrktikà

G’mainda ìn Frànkrììch:
* Thil (Ain), Département Ain
* Thil (Aube), Département Aube
* Thil (Haute-Garonne), Département Haute-Garonne
* Thil (Marne), Département Marne
* Thil (Meurthe-et-Moselle), Département Meurthe-et-Moselle
* Thil-Manneville, Département Seine-Maritime
* Thil-sur-Arroux, Département Saône-et-Loire
* Le Thil, Département Eure
* Le Thil-Riberpré, Département Seine-Maritime

**Thil** ìsch dr Fàmìlianàmma vu daana Litt doo:
* d’ Hendrina Margaretha van Thil (1722–1799), nììderlandischa Schàuischpììlera
* dr Karl du Thil (1777–1859), diitscher Politiker, Presidant vum G’sàmtminìschteerium vum Groossharzoogtumm Hässa
* dr Marcel Thil (1904–1968), frànzeescher Boxer

**Lüag àui:** 
* Tiel, G’mainda ìn dr Prowìnz Gelderland, Nììderlànd
* Eddy Tiel (1926–1993), nììderlandischer Hockeyschpììler
* Thill
* Thiel (Begriffsklärung)
Caurel

**Caurel** ìsch dr Nàmma vu zwai frànzeescha G’mainda:

* Caurel (Côtes-d’Armor) ìm Département Côtes-d’Armor
* Caurel (Marne) ìm Département Marne
Dombasle-en-Xaintois

**Dombasle-en-Xaintois**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Vogeesa-Département ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Neufchâteau (bis 2024 Épinal) un ìsch Mìtglììd ìm G’maindaverbànd Communauté de communes de Mirecourt Dompaire.

## wu dr Nàmma haar ìsch
Dr Dorfnàmma schtàmmt vum Schpeetlàtiinischa **' („Härr“) un vum Nàmma vum kàthoolischa [[Heiliger|Hailiga]] Basolus vu Verzy, wo ìm 6. Joohrhundert Ainsiidler gsìì ìsch.

D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Manner) un **  uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q194895", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ G’mainda Dombasle-en-Xaintois hàlwaags zwìscha Épinal un Neufchâteau lììgt ìm Süüda vum Xaintois, era Hoochflächa, wo d’ Iigzuugsgebiater vu da Flìss Vair (ema Naawafluss vu dr Maas) un Madon (ema Naawafluss vu dr Mosel voranànder trännt.

D’ Noochberg’mainda vu Dombasle-en-Xantois sìnn Totainville un Oëlleville ìm Norda, Rouvres-en-Xaintois ìm Oschta un Süüdoschta so wia Ménil-en-Xaintois ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

Ìn da Joohra 1861 un 1866 hàt s’ Dorf mìt je 294 Litt siina heechschta Iiwoohnerzààhl g’hàà.

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Basoluskìrìch *()*, wo ànna 1870 bàuija un ànna 2019/22 räschtoriart worra-n-ìsch.
* a Wàschhüüs
* s’ Kriagerdanmool vum Äärschta Waltkriag Ànna 2022 hàt m’r dr 100. Joohrestààg vum Dankmool g’fiirt


Dombasle-en-Xaintois, Église Saint-Basle.jpg|d’ Basoluskìrìch
Dombasle-en-Xaintois, Lavoir.jpg|s’ Wàschhüüs
Dombasle-en-Xaintois, Mairie.jpg|s’ Roothüüs


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Vogeesa-Département

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Dombasle-en-Xaintois biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Dombasle-en-Xaintois ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Vair

Dr **Vair** ìsch a raachter Naawafluss vu dr owwera Maas ìn Frànkrììch. Ar ìsch 65 Kilomeeter làng. Sii Iizuugsgebiat ìsch 459,5 km² grooss.

## dr Verlàuif
Dr Fluss äntschprìngt àm Oschthàng vum Côte de Hautmont (497 m hooch) ìm Süüda vum Vogeesa-Département ìm G’maindagebiat vu Dombrot-le-Sec. Dr Côte de Hautmont ìsch a Barg ìm Heechazuug Monts Faucilles, wo uff siinera g’sàmta Länga (un mìt Heecha bis züa 500 m ìwwer’m Meer) a Tail vu da Öiriopäischa Hàuiptwàsserschaida bìldet. Ìm G’maindagebiat vu Maxey-sur-Meuse mìndet dr Fluss Vair ìn d’ Maas.

## s’ Iizuugsgebiat
S’ Maasbäcka ìsch ìn dr Regioon Grand Est sehr schmààl, un numma kurza Flusslaif züa dr Maas schtreema. S’ Tààl vum Vair mìt siina Naawaflìss Petit Vair, Vraine un Frezelle ìsch doo a Üssnààhm. Ìm Iizuugsgebiat vum Fluss lììgt d’ Schtàdt Vittel, wo fìr ìhra Minerààlkwalla un dr groossa Küürpàrk bekànnt ìsch.

## d’ Züaflìss
Räihjafolg vu dr Kwalla bis züa dr Mìndung. D’ Länga-n-àngààwa sìnn bii SANDRE z’ fìnda, s’ Iizuugsgebiat un dr mìttlera-n-Àbfluss (MQ) noh *Débits caractéristiques du Vair*
* dr Ruisseau de Dombrot-Le-Sec (*raachts*), 2,3 km
* dr Ruisseau de Suriauville (*lìnks*), 4,8 km
* dr Ruisseau de la Chaille (*lìnks*), 2,3 km
* dr Ruisseau d'Arceau (*lìnks*), 4,0 km
* dr Ruisseau de la Fontaine Fauvelle (*lìnks*), 1,6 km
* dr Ruisseau de St-Pierre (lìnks), 3,0 km
* dr Ruisseau le Petit Vair (*raachts*), 15,6 km, 72,0 km², 0,86 m³/s
* dr Ruisseau de la Prele (*raachts*), 3,2 km
* dr Ruisseau de Nievel (*lìnks*), 5,4 km
* dr Ruisseau de Rainvau (*raachts*), 2,7 km
* dr Ruisseau de Sandaucourt (*lìnks*), 6,3 km
* dr Ruisseau de Bassompre (*lìnks*), 6,1 km
* dr Ruisseau du Bois Jacquet (*raachts*), 2,5 km
* dr Ruisseau le Neuilly (*lìnks*), 2,1 km
* dr Ruisseau de Larosoire (*raachts*), 3,5 km
* dr Vraine (*raachts*), 22,9 km, 114,1 km², 1,24 m³/s
* dr Ruisseau la Sermone (*lìnks*), 6,0 km, 13,2 km², 0,15  m³/s
* dr Ruisseau Frezelle (*lìnks*), 16,4 km, 47,2 km², 0,55 m³/s
* d’ Noue du Pont de Pagny (*lìnks*), 2,5 km
* dr Ruisseau de Blonchonrupt (*raachts*), 2,4 km

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolga ìn Fliassrìchtung)*

## Weblìnks

* 
*  Débits caractéristiques du Vair - Hüdroloogischa Dààta vum Fluss (PDF; 18&nbsp;kB)

## Ainzelnoohwiisa
Audry (Sormonne)

D’ **Audry** ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo äbba 20 Kilomeeter làng ìsch, un wo ìm Ardenna-Département ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa ìsch a raachter un wäschtliger Züafluss vu dr Sormonne.

## dr Verlàuif
D’ Audry äntschprìngt unter’m Nàmma *Praelle* ìm G’maindagebiat vu Marlemont, fliasst ìn Rìchtung Oscht dur dr Regionààla Nàtüürpàrk Àrdenna un mìndet nooh äbba 20 Kilomeeter ìn d’ Sormonne — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daana. D’ Mìndung lììgt àn dr G’maindagranz vu Sormonne un Remilly-les-Pothées. Ìm Mìndungsàbschnìtt unterkweert sa d’ Otoschtrooss A 304.

## d’ Züaflìss
d’ Züaflìss vu dr Audry vu dr Kwalla bis züa dr Mìndung mìt Länga-n-àngààwa nooh dr Dààtabànk SANDRE (g’runda uff a Schtälla nooh dr Komma)
* Ruisseau la Valine (*lìnks*), 1,5 km
* Ruisseau de Belzy (*lìnks*), 3,1 km
* Ruisseau du Moulin de l'Echelle (*lìnks*), 1,6 km
* Ruisseau Longue (*lìnks*), 2,5 km
* Ruisseau de Sonru (*rachts*), 1,9 km
* Ruisseau de la Chapelle (*rachts*), 2,0 km

## d’ Orta
d’ Orta àn dr Audry vu dr Kwalla bis züa dr Mìndung
* Logny-Bogny
* Aubigny-les-Pothées
* Rouvroy-sur-Audry

## Weblìnks

* Débits caractéristiques de l'Audry (frànzeesch; PDF; 12&nbsp;kB)

## Ainzelnoohwiisa
Bar (Fluss)

D’ **Bar** ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Ardenna-Département ìn dr Regioon Grand Est verlàuift.

## dr Verlàuif
D’ Bar äntschprìngt uff’ra Heecha vu 170 Meeter ìm G’maindagebiat vu Harricourt, fliasst àllg’mainlig ìn Rìchtung Nord bis Nordwäscht un mìndet schliasslig nooh äbba 62 Kilomeeter ìn d’ kànàlisiarta Maas, wo doo dr Maas-Kànààl bìldet — sa ìsch a lìnk a lìnker Naawafluss vu daara. D’ Mìndung lììgt uff’ra Heecha vun äbba 145 Meeter ìm G’maindagebiat vu Villers-sur-Bar bii Sedan.

Ìm Unterlàuif wìrd d’ Bar dur dr Ardenna-Kànààl àls Sittakànààl beglaita un wìrd àui b’nutzt, fìr’na mìt Wàsser versorga.


Harricourt Ardennes France Source Bar 01.JPG|dr Fluss z’ Harricourt
Harricourt Ardennes France Source Bar 02.JPG|dr Fluss z’ Harricourt
La Bar (rivière) à Connage.jpg|dr Fluss z’ Connage
Rivière Bar et village de Connage.jpg|dr Fluss z’ Connage mìt’m Dorf hìnterdràà
Malmy (Ardennes) et les crues de la Bar (janvier 2012).JPG|dr Bar bii’ma Hoochwàsser z’ Malmy, mìt’m Dorf un em Ardenna-Kànààl vornadràà


## d’ Züaflìss
* dr Ruisseau du Clageot (*rachts*), 3,0 km
* dr Ruisseau de Laizonne (*rachts*), 1,2 km
* dr Ruisseau le Barosset (*lìnks*), 7,1 km
* dr Ruisseau de St-Pierremont (*rachts*), 14,2 km
* dr Ruisseau la Bievre (*rachts*), 11,8 km
* dr Canal de la Fosse Marat (*rachts*), 2,0 km
* dr Ruisseau des Armoises (*rachts*), 10,5 km
* dr Ruisseau de la Lateuse (*lìnks*), 7,1 km
* dr Ruisseau de Bairon (*lìnks*), 24,5 km
* dr Ruisseau de la Forge (*rachts*), 5,7 km
* dr Ruisseau du Pre de la Noue (*rachts*), 3,1 km
* d’ Fosse de l'Arene (*rachts*), 6,7 km
* dr Ruisseau de Terron (*rachts*), 8,2 km
* dr Ruisseau de Dione (*rachts*), 8,9 km
* dr Ruisseau du Moulin de la Croix Rouge (*rachts*), 1,4 km
* dr Ruisseau de Sapogne (*lìnks*), 5,0 km

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Harricourt
* Belleville-et-Châtillon-sur-Bar
* Brieulles-sur-Bar
* Chémery-sur-Bar
* Cheveuges
* Saint-Aignan
* Villers-sur-Bar

## Weblìnks
* Débits caractéristiques de la Bar (französisch, PDF)

## Ainzelnoohwiisa
Barbuise (Fluss)

D’ **Barbuise** ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Aube ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt ìm G’maindagebiat vu Luyères, fliasst z’äärscht ìn Rìchtung Nordwäscht un d’rnooh neerdlig vu Pouan-les-Vallées ìns Tààl vu dr Aube. Därt dreht sa uff Wäscht, verlàuif jez pàràllel züa dr Aube un mìndet nooh ìnsg’sàmt äbba 36 Kilomeeter biim Wiiler *Le Bachot*, ìm G’maindagebiat vu Charny-le-Bachot ìn a Naawa-n-àrm vu dr Aube — sa ìsch a lìnker Naawafluss vun em.

## d’ Orta-n-àm  Fluss
*(Räihafolga ìn Fliassrìchtung)*
* Luyères
* Charmont-sous-Barbuise
* Montsuzain
* Voué
* Saint-Remy-sous-Barbuise
* Saint-Étienne-sous-Barbuise
* Nozay
* Pouan-les-Vallées
* Bessy
* Rhèges
* *Le Bachot*, G’mainda Charny-le-Bachot

## Ainzelnoohwiisa
Barboure

D’ **Barboure** ìsch a klainer Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Meuse ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt ìm G’maindagebiat vu Naives-en-Blois, fliasst àllg’mainlig ìn Rìchtung Süüdwäscht bis Wäscht un mìndet nooh äbba 14 Kilomeeter àn dr G’maindagranz vu Boviolles un Naix-aux-Fores ìn dr Ornain. Unmìttelbààr vor siinera Mìndung unterkweert d’ Barboure dr Marne-Rhii-Kànààl (Wäschtàbschnìtt).

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Bovée-sur-Barboure
* Reffroy
* Marson-sur-Barboure
* Boviolles

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Biesme (Aisne)

D’ **Biesme** ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt ìm G’maindagebiat vu Beaulieu-en-Argonne, fliasst ìm Owwerlàuif ìn Rìchtung Wäscht un wìrd därt mehrfàch uffg’schtàuijt. Schliasslig fliasst sa ìn Rìchtung Nordwäscht, duurakweert dr Àrgonner Wàld un folgt ìwwer a lànga Schträcka em Granzverlàuif zwìscha da Meuse un Marne. Ìm Unterlàuif schlààgt sìe a Booga-n-ìwwer Wäscht uff Süüdwäscht un mìndet nooh äbba 28 Kilomeeter ìn d’ Aisne — sa ìsch a raachter Naawafluss vu daara.

## d’ Orta-n-àm Fluss
* Futeau
* Les Islettes
* Le Claon
* Lachalade
* Vienne-le-Château

## Ainzelnoohwiisa
Bruxenelle

D’ **Brunxelle** ìsch a Fluss ìn Frànkrììch, wo ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est verlàuift. Sa äntschprìngt unter’m Nàmma *Ruisseau de l’Étang* ìm G’maindagebiat vu Trois-Fontaines-l’Abbaye, fliasst ìn vììla Schlaifa-n-àllg’mainglig ìn Rìchtung Wäscht un mìndet nooh äbba 40 Kilomeeter ìn d’ Saulx — sa ìsch a lìnker Naawafluss vu daara. D’ Mìndung lììgt àm Ortsrànd vu Vitry-en-Perthois. Bii Brusson unterkweert dr Marne-Rhii-Kànààl, wo pàràlleel zem Ornain verlàuift.

## d’ Orta-n-àm Fluss
*(Räihjafolg ìn Fliassrìchtung)*
* Trois-Fontaines-l’Abbaye
* Cheminon
* Maurupt-le-Montois
* Blesme
* Brusson
* Plichancourt
* Vitry-en-Perthois

## Ainzelnoohwiisa
Nico Santos

**Nico Santos** (* 7. Jänner 1993 z Bremen as *Nico Wellenbrink*) isch e dytsche Singer-Songwriter. Syni erfolgrychschte Stugg sin *Home* (mit em Topic), *Rooftop*, *Safe* un *Better*. As Co-Autor het er unter anderem an Titel uf em Album *Cla$$ic* vum Bushido un em Shindy, dr Single *Wir sind groß* vum Mark Forster un dr Single *Achterbahn* vu dr Helene Fischer mitgmacht.

## Uusgläseni Diskografy
; Albe
* 2018: *Streets of Gold*
* 2020: *Nico Santos*
* 2023: *Ride*

; EP 
* 2021: *Summer*
* 2021: *Autumn*

; Single
* 2014: *Symphony*
* 2017: *Goodbye to Love*
* 2017: *Rooftop*
* 2018: *Safe*
* 2018: *Oh Hello*
* 2019: *Unforgettable*
* 2019: *Better* (mit dr Lena)
* 2019: *Play with Fire*
* 2020: *Like I Love You* (mit em Topic)
* 2020: *Nothing to Lose* (mit ToTheMoon)
* 2020: *Running Back to You* (mit Martin Jensen & Alle Farben)
* 2021: *Leere Hände* (as Santos feat. Sido & Samra)
* 2021: *End of Summer*
* 2021: *Would I Lie to You*
* 2022: *In Your Arms (For an Angel)* (feat. Robin Schulz, Topic & Paul van Dyk)
* 2022: *Weekend Lover*
* 2022: *One Day (I’m Gonna Break Your Heart)*
* 2023: *Number 1*
* 2023: *Like Ice in the Sunshine*
* 2023: *All You Need Is Love* (mit Jonas Blue & Nicky Romero)
* 2023: *Where You Are* (feat. Fast Boy
* 2024: *Himmel leer* (as Santos feat. Jazeek)
* 2024: *Human Being*
* 2024: *Geschlossene Augen* (as Santos feat. Sido)
* 2024: *Ray of Light*
* 2025: *Das Leben ruft* (as Santos feat. Montez)

## Weblink

* Websyte vum Nico Santos
* 
*
Saint-Étienne-sur-Suippe

**Saint-Étienne-sur-Suippe**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Reims un ìsch Mìtglììd ìm G’maindaverbànd Communauté urbaine du Grand Reims. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q668173", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Saint-Étienne-sur-Suippe lììgt äbba 15 Kilomeeter nord-nordeeschtlig vu Reims àm neerdliga Rànd vum Départements Marne àn dr Granz zem noochberliga Ardenna-Departement. D’ G’mainda b’fìndet sìch ìm Norda vu dr histoorischa Prowìnz Champagne. Sa lììgt ìm Iizuugsgebiat vu dr Seine un wìrd vu dr Suippe un ainelm vun ìhrer Siita-n-àrma ìn’ma braita Tààl vun Oscht uff Wäscht duurakweert. S’ Zäntrum lììgt uff’ra Heecha vun äbba 70 Meeter, s’ Tààl vu dr Suippe äbba fìmf Meeter diafer. S’ G’land schtaigt ìn dr Braita uff Norda uff ìwwer 90 Meeter àà, ìm Süüda bis uff 108 Meeter àà.

Äbba 89 Prozant vu dr G’maindaflächa wìrd fìr d’ Làndwìrtschàft b’nutzt, äbba 11 Prozant sìnn b’wàlda, b’sunderscht äntlàng vu dr Suippe (Schtànd: 2018).

Umgaa wìrd Saint-Étienne-sur-Suippe vu da Noochberg’mainda Poilcourt-Sydney (ìm Ardenna-Departement) ìm Norda, Houdilcourt (ìm Ardenna-Departement) ìm Nordoschta, Boult-sur-Suippe ìm Oschta, Bourgogne-Fresne ìm Süüda un Süüdwäschta so wia Auménancourt ìm Wäschta.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Schtefàànskìrìch *()*. Ìn dr Kìrìch ìsch dr Krìschtilaawaretààwel üss’m 16. Joohrhundert — mìt Szääna vu dr Mària-Verkìndigung, vum Krìschtigeburt un vu dr Ààbeetung vu da Keeniga — zitter 1908 àls Ainzelobjakt bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.


Église 04748.JPG|d’ Schtefàànskìrìch
Mairie 04747.JPG|s’ Roothüüs


## Lìteràtüür zem Ort
* 

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Websitta vu dr G’maindaverwàltung (frànzeesch)
* Schtàtistik züa dr G’mainda Saint-Étienne-sur-Suippe biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Saint-Étienne-sur-Suippe ìn dr Dààtabànk vu dr Ldh/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Denver

**Denver** [] isch d Hauptstadt un bevelkerigsryychscht Stadt vum US-Bundesstaat Colorado. Denver lyt am eschtlige Fueß vu dr Rocky Mountains un isch emol e Goldgrebermetropole gsii. Zum Zensus 2020 hän 727.211 Lyt z Denver gläbt. Denver isch City un gyclhzytig au County un bildet s Zäntrum vu dr Metropolregion Denver.

Denver lyt eppe ne Myyle iber em Meeresspiegel (Markierig uf dr 15.&nbsp;Stapfle an dr Weschtsyte vum Capitol), me haißt si wäge däm au **. Dr 105. weschtli Lengegrad passiert dr Hauptbahnhof vu dr Stadt, d *Union Station*. Denver isch di bevelkerigsryychscht Stadt innert eme 1.290&nbsp;km (800&nbsp;Myyle) große Radius in de Mountain States. 2016 isch dr Denver as dr lääbeswärtescht Ort innert dr USA vu U.S. News & World Report anerkännt wore.

## Literatur
* Stephen J. Leonard, Thomas J. Noel: *A Short History of Denver.* University of Nevada Press, Reno 2016, ISBN 978-1-943859-19-1.

## Weblink

* Offizielli Info- un Tourismus-Websyte vu Denver
* *[https://coloradoencyclopedia.org/article/denver Denver.]* In: *[https://coloradoencyclopedia.org/about Colorado Encyclopedia.]*

## Fuessnote
Mont-sur-Courville

**Mont-sur-Courville**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd: ) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est (vor 2016 ìn dr Regioon Champagne-Ardenne). Sa g’heert zem Arrondissement Reims un zem Kàntoon Fismes-Montagne de Reims. D’ Iiwoohner nännt m’r **'  un **' .

## wu dr Nàmma haar ìsch
Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch, Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q581418", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

Mont-sur-Courville lììgt äbba 33 Kilomeeter wäscht-nordwäschtlig vum Schtàdtzäntrum vu Reims. Umgaa wìrd Mont-sur-Courville vu da Noochberg’mainda Saint-Gilles ìm Norda, Courville ìm Oschta un Nordoschta, Arcis-le-Ponsart ìm Süüda un Süüdoschta, Dravegny ìm Wäschta un Süüdwäschta so wia Mont-Saint-Martin ìm Nordwäschta. Àn dr Nordwäschtgranz vum G’maindagebiat fliasst dr Bachla Orillon.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Liawafràuikìrìch *()*


51382 MONT SUR COURVILLE (1).jpg|d’ Liawafràuikìrìch


## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Département Marne

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Mont-sur-Courville biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Mont-sur-Courville ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Courville (Begriffsklärung)

**Courville** ìsch dr Nàmma vu zwai frànzeescha G’mainda:
* Courville ìm Département Marne
* Courville-sur-Eure ìm Département Eute-et-Loir

**Courville** ìsch dr Fàmìlianàmma vu daana Litt doo:
* *John Preston Courville* (1939–2011), US-àmerikàànischer Rock-’n’-Roll- un Rockabilly-Sanger, lüag Johnny Preston
* Larry Courville (* 1975), kànààdischer Iishockeyschpììler, -trääner un -funkzionäär
* Nicholas de Courville (um 1590–1634), frànzeescher Genrààl ìn schweedischa Dianschta