Birsig

Dr **Birsig** isch e linkssitige Näbefluss vom Rhy. Si Yzugsgebiet betrait 82&nbsp;km² und d Längi isch 21&nbsp;km.

D Quelle befindet sich in Frankriich und zwor am Nordhang vo dr Blaueketti, ganz nooch by dr Schwizer Gränze. Är mündet by dr Schiffländi z Basel uff 260 m ü.M. in Rhy.
## Dr Birsig in dr Stadt Baasel
Urspünglig isch dr Birsig offe dur s Stadgebiet gflosse. Me het d Ufer scho frieh verbaut und versterkt, so dass d Hoochwasser in dr Stadt keini grosse Schäde hänn können aarichte.
Aber mänggisch het mä s Wasser äifach nid chönne kontrolliere.  1271 und 1378 si bi Hoochwasser Wäidling uf em Fischmäärt umegfaare, und 1446 si dört am Blatz säggs Hüüser und 1520 äi Huus wägen em Wasser zämmegheit. 1530 isch s Hoochwasser so schlimm gsi, ass mä am Roothuus en Erinnerigsdaafele aagmacht het.

Im undere Stadtdäil sin d Hüüser diräkt am Flusslauf baut gsi und die ganzen Abfäll und Abwasser sin aifach in Fluss iine glaitet worde. Das het zu starkem Gstank und zu grosse hygienische Problem (Cholera und Typhus) gfiert. Me het dr Birsig denn au *die grossi Kloake* vo dr Stadt gnennt. Am schlimmste isch s im Summer gsi, wenn weenig Wasser gflosse isch, und dr Abfall im Bachlauf stecke bliibe und verfuult isch.

### D Birsigbrugge
Solang dr Birsig no offe gsi isch, het s Brugge brucht zum vo dr äinte uf die anderi Site z khoo, und wie dr Birsig im Lauf vo de Joorhundert iidoolt worde isch, si die nodinoo verschwunde. Am Salzdurm bi dr Schiffländi isch dr understi Stääg gsi, e chli witer oobe het s e Brugg am Fischmäärt ghaa und bi dr Iisegass die «Nöiji Brugg», wo woorschinlig wäge iirer Nööchi zur Hooche Stuube «Zum Süfzge» au «Eedellütbrugg» ghäisse het. An dr Sattelgass bi dr «Groosse School» isch d «Schintbrugg» gstande und bi dr hütige Rüüdegass dr «Menlinsstääg», wo men em au «Kuttlebrugg» gsäit het. Bi dr Wisse Gass isch mä über e «Snürlinstääg» und am Barfüesserblatz über e «Barfüesserstääg». An dr Innere Stadtmuure isch bim Wasserdurm die obersti Birsigbrugg vom middelalterlige Baasel glääge.

### D Iidoolig vom Birsig
Öbbe um 1260 het mä am hütige Määrtblatz e Gwölb über e Birsig baut und e groosse offene Blatz überkhoo. In dr zwäite Helfti vom 14. Joorhundert isch dr Bach bim hütige Fischmäärt iidoolt worde, so dass sälle Blatz entstande isch  und woorschinlig 1529 het me dr Birsig uf dr ganze Lengi vom Barfüesserblatz überbaut.

1642, wo dr Merian si Stadtaasicht zäichnet het, isch er usser under de Blätz zum grösste Däil no offe zwüsche Räijene vo Hüüser gflosse. Erst mit dr Birsigkorrekzioon im 19. Joorhundert isch dr Bach sit 1890 au zwüschen em Määrtblatz und em Fischmäärt under dr Ärde duure und üüber em isch d Määrtgass entstande, und vom Määrtblatz bis zum Barfüesserblatz het men en under dr nöije Falknerstrooss versteggt, wo 1900 iigweit worde isch.

1948/50 het mä dr Birsig in dr Stäinevorstadt zuedeggt und drüber dr Birsigparkblatz baut. Denn het men en 1953 bis zur Haiwoog ufe iidoolt.

Hütt isch dr Birsig im Stadtgebiet braggtisch nume no underirdisch gfiehrt, nur knapp oobe und unde vom Zolli kha men en e paar hundert Meter gseh. 

## Nääbebäch
Sit em früehje Mittelalter bis in d 1950er-Johr het der Rümelibach  as künstlig aagleite Gwärbskanal e Nääbegwässer vom Birsig bildet; er isch hüte ebefalls überbaut und iidoolt. En andere chliine Nääbefluss, der Dorebach, mündet im Gebiet vo Binnige in Birsig churz bevor er dur s Gebiet vom Zolli fliesst.
## Fuessnoote