open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Communauté de communes Sauer-Pechelbronn

D **Communauté de communes Sauer-Pechelbronn** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 24. Dezember 2007 grìnda worra dur d Füsion vu dr Communauté de communes de la Vallée de la Sauer un dr Communauté de communes de Pechelbronn. Zum Kommünàlverbànd gheera 24 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Dìrrebàch, Präsidant ìsch dr Jean-Marie Haas.

## Gmeina

#Bìwelse
#Diefebàch
#**[[Dürrenbach (Unterelsass)|Dìrrebàch]]**
#Eschbàch
#Forschem
#Freschwiller
#Gerschdorf 
#Gunschtett
#Hajenai
#Kutzehüse 
#Làmpertschloch 
#Làngesulzbàch
#Laubàch
#Lembach
#Lüsann 
#Merikwiller-Beschelbrunn 
#Morschbrunn
#Nìderstaanbach
#Owerdorf-Spàchbàch
#Owerstaanbàch
#Prischdorf 
#Wàlburi
#Wìnge
#Werth


## Weblink
* http://www.sauer-pechelbronn.fr

## Qualla
Communauté de communes de la Vallée de la Bruche

D **Communauté de communes de la Vallée de la Bruche** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 29. Dezember 1999 grìnda worra àls *Communauté de communes de la Haute-Bruche*. Zum Kommünàlverbànd gheera 26 Gmeina ìm Dàl vu dr Brisch. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Schirmeck, Präsidant ìsch dr Pierre Grandadam.

## Gmeina

#Barembach
#Bellefosse
#Belmont
#Blancherupt
#Bourg-Bruche
#La Broque
#Colroy-la-Roche
#Fouday
#Grossbrunn
#Lìtzelhüse
#Meelbàch
#Nàswil
#Neuviller-la-Roche
#Oudir'pa
#Plaine
#Ranrupt
#Rothau
#Russ
#Saales
#Saint-Blaise-la-Roche
#Saulxures
#**[[Schirmeck]]**
#Solbàch
#Ürmott
#Wàlderschbàch
#Wisches


## Weblink
* http://www.valleedelabruche.fr

## Qualla
Communauté de communes de la Région de Saverne

D **Communauté de communes de la Région de Saverne** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 5. Dezember 1997 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 28 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Zàwere gsìì, Präsidant dr Pierre Kaetzel. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes du Pays de Marmoutier-Sommerau zum neie Verbànd Communauté de communes du Pays de Saverne füsioniert wore.

## Gmeina

#Àltene
#Arelse
#Dettwiller
#Eckertswiller
#Frìdelse
#Furichhüse
#Gottehüse
#Gottsne
#Haaje
#Hàttmàtt
#Klängäft
#Làndersche
#Littne
#Lupschte
#Mannelse
#Monswiller
#Neiderfel
#Otterschdàl
#Otterschwiller
#Prìnze
#Saselse
#Sànt Johànn
#Staiweri
#Dààl
#Weschthüse
#Wollolse
#Wolsche
#**[[Zabern|Zàwere]]**
Postalveolarer Konsonant

Mit eme **postalveolare Konsonant** meint mer in de Foneetik en Artikulationsort. Ùn zwar die Konsonante, wo grad hinter em Zaandamm (lat. *alveoli*) artikuliert werde, aber no nit eso wyt hinte im Muul, dass mer de harte Gaume beriert. D Terminologi isch aber nit eiheitlig. So wird „postalveolar“ viilmool au als en Oberbegriff für „palato-alveolar“, „alveolopalatal“ ùn „retroflex“ bruucht. Die verschiidne Konsonante ùnterscheide sich nämli änder dur d Form vo de Zùng ùn weller Deil vo de Zùng bruucht wird, ùn nit würkli dur de Artikulationsort (also welle Deil vùm Muul d Zùng beriert). In däm Artikel wird „postalveolar“ aber nùmme für di erschte Sorte vo Konsonante bruucht, also für die „palato-alveolari Konsonante“.

In de alemannische Dialäkt chömme verschiidni postalveolari Luut vor. Zum eine die postalveolare Frikativ, also [] (wie in *tuu*'sch**e'') ùn [] (***sch*'öön*). Allerdings isch de zweit Luut nit würkli stimmhaft, sùndern es isch e Ùnterscheidig zwüsche [[Fortis und Lenis|Fortis ùn Lenis]]. Dernäbe git es im Alemannische no e uvulari [[Affrikater Konsonant|Affrikat]] [] (wie in *Ma**tsch**''), ùn in gwüsse Südwalser Mùndarte wie em Rimelladütsch au no [].

Es git insgsamt die postalveolare Luut:
Eurypontiden

D  **Eurypontide** (, *Eurypontidai*) sind ais vo de baide Königshüser z Sparta gsii, s ander sind d Agiade gsii. Z Sparta hend nemmli immer zwee König gliichzittig gherrscht. 

## Abstammig
Baid Familene hend sich as Noofaare vom Herakles aaglueget, und zwoor öber de Hyllos, Kleodaios, Aristomachos und Aristodemos. De söll mit sinene Brüedere Temenos und Kresphontes d Heraklide i d Peloponnes gfüert haa. Si hend s Land underworffe und uuftailt. Debii hett de Aristodemos Lakonie öberchoo. De Aristodemos isch mit de Argeia ghüroote gsii hett Zwilling ghaa, de Eurysthenes, de Stammvatter vo de Agiade, und de Prokles, de Stammvatter vo de Eurypontide. Binamst wore sind d Eurypontide nochem Eurypon, em Soo vom Soos und Enkel vom Prokles.

## Eurypontide wo König gsii sind
* **[[Prokles (Sparta)|Prokles]]**, Soo vom Aristodemos.
* **[[Soos (Sparta)|Soos]]**, Soo vom Prokles. Er feelt i de Liste vom Herodot.
* **[[Eurypon]]**, Soo vom Soos.
* **[[Prytanis (Sparta)|Prytanis]]**, Soo vom Eurypon, Chrieg gege Argos.
* **[[Eunomos (Sparta)|Eunomos]]**, Soo vom Prytanis. Fride z Sparta.
* **[[Polydektes (Sparta)|Polydektes]]**, Soo vom Eunomos. Fride z Sparta.
* **[[Charillos]]**, Soo vom Polydektes. Chrieg gege Tegea.
* **[[Nikandros (Sparta)|Nikandros]]**, Soo vom Charillos. Chrieg mit Argos.
* **[[Theopompos (Sparta)|Theopompos]]**, Soo vom Nikandros. 1. Messenische Chrieg.
* **[[Zeuxidamos (Sparta)|Zeuxidamos]]**, Enkel vom Theopompos. 
* **[[Anaxidamos (Sparta)|Anaxidamos]]** oder **Anaxandridas I.**, Soo vom Zeuxidamos. 2. Messenische Chrieg.
* **[[Archidamos I.]]**, Soo vom Anaxidamos.
* **[[Agasikles I. (Sparta)|Agasikles]]** (Mitti 6. Jh. v. Chr.), Soo vom Archidamos I.
* **Ariston** (Mitti 6. Jh. v. Chr.), Soo vom Agasikles.
* **Damaratos** (510-491 v. Chr.). Soo vom Ariston.
* **[[Latychidas II.|Latychidas]]** (491-469 v. Chr.), Soo vom Menares, em Enkel vom Hippokratidas. Schlacht vo Mykale.
* **[[Archidamos II.]]** (469-427 v. Chr.), Enkel vom Latychidas. S Erdbebe vo Sparta, Helotenufstand, Aafang vom Peloponnesische Chrieg. Vatter vo de Kyniska, de erst wiibliche Olympioniki.
* **Agis II.** (427-400 v. Chr.), Soo vom Archidamos II. Chrieg gege Elis.
* **Agasilas II.** (400-360 v. Chr.), Halbbrüeder vom Agis II.
* **Archidamos III.** (360-338 v. Chr.), Soo vom Agasilas II.
*  **Agis III.** (338-331 v. Chr.), Soo vom Agasilas II. Isch im Chrieg gege Makedone gfalle.
* **Eudamidas I.** (331-305 v. Chr.), Soo vom Archidamos III.
* **Archidamos IV.** (305-275 v. Chr.), Soo vom Eudamidas I.
* **Eudamidas II.** (275-244 v. Chr.), Soo vom Archidamos IV.
* **Agis IV.** (244-241 v. Chr.), Soo vom Eudamidas II.
* **Eurydamidas** oder **Eudamidas III.** (241 v. Chr.).
* **Archidamos V.** (228-227 v. Chr.), Soo vom Eudamidas II.
* **Eukleidas** (227-222 v. Chr.).
* **Lykourgos** (219-211 v. Chr.).
* **Pelops** (211-207 v. Chr.), Soo vom Lykourgos.
* **Nabis** (207-192 v. Chr.), Soo vom Damaratos.

## Stammbomm

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.7-10.
* Herodot 6.51,  8.131

## Literatur
*
Kresphontes

De **Kresphontes** () isch i de griechische Mythologi e Noofaar vom Herakles gsii und de ersti König vo Messenie usem Gschlecht vo de Heraklide.

De Kresphontes isch de Soo vom Aristomachos. Zäme mit sinene Brüedere Temenos und Aristodemos isch er uf Grund vomene Orakel i d Peloponnes iigfalle und si hen de Süüdtail eroberet. Da Eraignis werd Haicheer vo de Heraklide gnennt, wo i de antiki mit de Dorische Wanderig i Verbindig broocht woren isch. De Herakles nämmli isch vo Huus uuf de rechgmäässig König vo Tiryns i de Argolis gsii und well er em Tyndareos gholffe gha hett, wider uf de Thron vo Sparta z choo, hett er o Aasprüch uf Sparta ghaa. Und well er de Neleus vo Pylos bisigt hett, hett au siis Land aigetlich em Herakles ghört. De Herakles und sini Noofaare aber sind us de Peloponnes vertribe wore und en Orakel het gsait, as si noch e paar Generatione wider s Riich vom Herakles öberchömid.

Di drai Brüedere hend denn s Land uuftailt. Dör e List bim Uuslöösle het de Kresphontes Messenie öberchoo. De Kresphontes het s Land under de Dorer und de Iihaimische vertailt und d Königsstadt Stenyklaros baut. Noch churze Zitt sind Uurue entstande und de Kresphontes isch debii töödt wore.

Die Saag het de Euripides um 430 v. Chr. för sini Tragödie *Kresphontes* bruucht, wo nume i Fragment erhalten isch. Deno hett d Polyphontes de Kresphontes ermordet und demm sini Frau Merope ghüroote und sich zom König gmacht. Die hett eres Büebli, de chlii Kresphontes bimene Fründ z Aitolie versteggt. Wo de grooss woren isch, isch er uf Messenie zrugg. Sini Muetter hetten zerst nöd erchennt und fast umbroocht, well si gmaint hett, de Frömdi wöll ere Soo bom Polyphontes verroote. Nochdem si sich widererchennt hend, hend si de Polyphontes binere Opferfiir töödt. De Hyginus hett da Epos zämegfasst, em Soo vom Kresphontes hett er aber de Name Telephon ggee.

Chorz noch de Gründig vom noie messenische Staat ane 369 v. Chr. hett de spartanerfründlichi Isokrates gschribe, as de Kresphontes vo sinene Untertaane imene Uufruer umchoo sai. Sini Söö saied uf Sparta gfloche und uf Aroote vom Delphische Orakel hend d Spartaner dene ghulffe s Land u underwörffe. Die fiktiivi Uussaag hett er em spartanische Chronprinz Archidamos is Muul glait.

D Saag, wie si d Messenier verzellt hend isch die, as d Merope d Töchter vom arkadische König Kypselos gsii isch, em Soo vom Aipytos. Und de Soo vom Kresphontes und vo de Merope hett Aipytos ghaiise, wie de Groosvatter vo de Merope. De jungi Aipytos isch grad bi sinene Verwandte z Arkadie gsii, wo siin Vatter vom Polyphontes ermordet woren isch. Er isch denn nochdem er siin Vatter gräächt hett, König öber Messenie wore und vonem stammed di messenischie König ab, wo sich noch em Aipytide nened.

## Noowiis


## Literatur
* 
*
Thrasymedes (Sohn des Nestor)

De **Thrasymedes** () isch i de griechische Mythologie e Held gsii, wo im Toianische Chrieg mitgmacht hett und ann vo dene gsii isch, wo im Troianische Ross ghogget isch.

De Thrasymedes isch e Soo vom Nestor gsii. Sini Muetter isch nochem Homer d Eurydike, nochem Apollodor aber d Anaxibia. De Thrasymedes isch zäme mit sim Vatter Nestor und siim Brüdere Antilochos in Troianische Chrieg zoge und hett sich as guete Chämpfer uuszaichnet. Er hett o zo dene ghört, wo sich im Troianische Ross versteggt hend. Nochem Chrieg isch er zäme mitem Nestor zrugg uf Pylos choo, de Antilochos aber isch im Chrieg umchoo und vor Troia bistattet wore.

Wo de Pausanias im 2. Joorhundert n. Chr. Messenie bsuecht hett, hend em d Lütt bim Vorpirg Koryphasion s Graab vom Thrasymedes zaiget. Noch de Bischriibig vo sinnere Laag, dörst da identisch gsii si mitem mykenische Chuppelgraab, wo nördlich vo de Bucht Bouphras, stoot.

De Thrasymedes isch de Vatter vom Sillos und Groossvatter vom Alkmaion, wo as de Stammvatter vo de Alkmaionide z Athen ggulte hett.

## Anzelnoowiis


## Literatur
* 
*
Kaiadas (Sparta)

De **Kaiadas** oder **Keadas** () isch e tüüffe Abgrund im Taygetos, wo i de antiki d Spartaner Schwervebrecher und Chriegsgfangi abepütscht hend. De Sturz het zom Tod gfüert. De Strabon schribt de Name as Kaietas (Καιέτας "Schluchteriich") und sait, as da Erdriss saiet, wo bimene Erdbebe entsösi und maint as Kaietas s Gfängnis vo Sparta sai.

D Spartaner hend o de Feldherr Pausanias in Kaiadas abewörffe wöle, nochdem er verhungeret isch, doch hend devo abloo und em doch no e Graab gstiftet.

D Saag vom messenische Fraihaitsheld Aristomenes brichtet, as de Aristomenes, nochdem er fo de Spartaner gfange wore sai, zäme mit 50 Messenier in Kaedas gstürzt wore sai. Dör e göttlichs Wunder isch er aber sanft und hail ufem Bode glandet und hett o en Uusweeg us em dunkle Abgrund gfunde. 

## Laag
De Ort isch nöd sicher lokalisiert. De Archäolog Ernst Curtius hett de Ort nume wenig südöstlich vo Mystras bim Ort Paróri () gsuecht. De französischi Archäolog O. Rayet het 1879 degege e Loch bim Dorf Trypi (Τρύπη) as de woorschiinlich Ort vom Kaiadas identifiziert. De Ort litt 12 Kilometer westlich vo Sparta bim Iigang zo de Langada-Schlucht. Hirte hend em Rayet e Loch zaigt, wo ine Hööli füert. Die messt öppe 12 mool 15 Meeter miteme Loch dröber, öppe 40 Meter öberem Bode, dör da de Himmel gsie were cha. De Bode isch mit merire Füess tüüff mit Menschechnöche bideckt, offebar, ahand vo de Zee, vo gsunde chräftige Mane. Uf Felsvorsprüng witter obe hett er ono Skelettreste gfunde. Offesichtlich sind die Mane dör s oberi Loch gstürzt wore, und entweder amene Felsvorsprung hange blibe oder ufem Bode zerschellt. De griechischi Archäolog Petros Themelis het de Ort bsuecht und gföttelet und isch zom gliiche Schluss choo.

## Quelle
* Thukydides: *Peloponnesische Chrieg* 1.134.4
* Strabon: *Geographke* 8.5.7 (367)
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 4.18.4f.

## Anzelnoowiis


## Literatur
* Petros Themelis: *Καιάδας*; i *Athens Annals of Archeology* 15, 183-201.
Heinz de Specht

**Heinz de Specht** isch es Schwizer Chliikunscht-Trio, wo us em Christian Weiss, em Daniel Schaub, baidi Zürcher, und em Sanggaller Roman Riklin zämegsetzt isch.

## Gschicht
Im 2004 hät Heinz de Specht sini erschti Tournee im Hechtplatz-Theater z Züri gstarted. Si sind es multiinstrumentals Trio, eri Lieder e Mischig us Musig und Comedy, wo witzig und fräch sind. Eren Humor isch schwarz und d Poänte mängmol eso happig, as aim fasch s Lache im Hals stecke blibt. Di maischte Text sind vom Christian Weiss – Text schriibe tüend aber au di andere baide Musiker. De Roman Riklin isch au en Komponischt vo verschidene Musicals, wie zum Bischpiil «Ewigi Liebi» und «Mein Name ist Eugen». I de erschte zäh Johr händs mit erem obedfüllende Programm a di 500 Konzärt gspillt. S Trio isch scho drümol (März 2010, November 2011 und November 2014) i de Sändig Giacobbo/Müller im Schwizer Färnseh ufträtte. I de Sändig «Comedy us em Labor» hät mer si au scho chöne gseh.

Bishär hät Heinz de Specht füf Albe use gee, di erste drü bi *Bretterwelt*, die baiden andere bi *Gadget Records*. Es git e DVD mit em Name *macht uns fertig!*, wo bi *Bretterwelt* usecho isch (Stand 2018). Im Novämber 2018 hät „Heinz de Specht“, wie bi erer erste Tournee, im „Theater am Hechtplatz“ mit em Liederobed „Tribute to Heinz de Specht“ eri Abschidstour gstarted. Am 2. Juni 2019 söll dänn de letschti Vorhang falle.

## Urheberrächtsproblem
Uf de CD *Därf mer das?*, wo im 2014 usechoo isch, gfindt me s Lied «Aromat» und drum händs uf d CD-Hülle s Bild vom Knorrli tue, wo uf jedem gääl-grüe-roote Aromat-Büggsli z gseh isch. S Trio isch dänn aber vo de Firma Knorr (Unilever-Konzärn) us Tääinge ufmerksam gmacht worde, as me das nöd därf, wil dä chli root Aromat-Maa urheberrächtlich gschützt segi. Drum händs es neus Bild müese entwärfe und di scho truckte CD-Hülle mit eme Chläber verdeckt, wo druf gstanden isch, as de Gebruuch vom Knorrli missbrüüchlich segi.

## Videoclip
Vom Heinz de Specht gits au es paar Videoclip uf YouTube. Au do nämed si kais Blatt vor s Muul, wie s Bischpil «Afrika» zaigt, wos um d Iiwanderig goht. Endi Augschte 2016 häts wägen aim Filmli en chlinne Wirbel geh im Netz. Im Lied «Nur din Job» und em gliichnaamige Clip kritisiert s Trio de Boulevard-Journalismus, vorallem de Blick wäg de Prichterstattig vom Mordfall z Rupperswil.

## Diskografii
**Albe:**
* 2007: *Lieder aus der Vogelperspektive*
* 2009: *Macht uns fertig!* (CD und DVD)
* 2012: *schön*
* 2014: *Därf mer das?*
* 2015: *Party*

## Weblink

* Heinz de Specht di aktuelli Website
* Heinz de Specht di alti Website

## Fuessnoote
Communauté de communes du Pays de Marmoutier-Sommerau

D **Communauté de communes du Pays de Marmoutier-Sommerau** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 30. Oktober 2012 grìnda worra dur d Füsion vu dr Communauté de communes du Pays de Marmoutier un dr Communauté de communes de la Sommerau. Zum Kommünàlverbànd han sìwa Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Màschmìnschter gsìì, Präsidant dr Jean-Claude Weil. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes de la Région de Saverne zum neie Verbànd Communauté de communes du Pays de Saverne füsioniert wore.

## Gmeina
# Dìmschtel
# Hangwiller
# Lochwiller
# **[[Maursmünster|Màschmìnschter]]**
# Riteburi
# Schwäne
# Sommerau

## Weblink
* www.paysdemarmoutier.eu
Communauté de communes du Pays de Niederbronn-les-Bains

D **Communauté de communes du Pays de Niederbronn-les-Bains** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 16. Dezember 1998 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera 13 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Nìderbrunn, Präsidant ìsch dr Fernand Feig.

## Gmeina
# Dàmbàch
# Gumbertshoffe
# Gunderschoffe
# Merzwiller
# Mietsem
# **[[Bad Niederbronn|Nìderbrunn]]**
# Owerbrunn
# Offwiller
# Ötehoffe
# Risshoffe
# Ruubach
# Wìndstain
# Zìnswiller
## Weblink
* https://web.archive.org/web/20161018214827/http://www.ccpaysniederbronn.fr/

## Qualla
Communauté de communes du Pays de Sainte-Odile

D **Communauté de communes du Pays de Sainte-Odile** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 16. Dezember 1998 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera sechs Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Ewernahn, Präsidant ìsch dr Bernard Fischer.

## Gmeina
# Batschwiller
# **[[Oberehnheim|Ewernahn]]**
# Ìnnle
# Krüterrische
# Mäischterze
# Nìdernahn

## Weblink
* http://www.cc-paysdesainteodile.fr

## Qualla
Aristokrates (Sohn des Hiketas)

De **Aristokrates II.** (), Soo vom Hiketas, isch e König vo Orchomenos oder Trapezous gsii, wo zäme mit sim Soo Aristodemos öber fast ganz Arkadie gherrscht hett. Er hett i de Messenische Chrieg zwaimool d Messenier underem Aristomenes bi de Spartaner verroote und isch dromm vo de aigne Lütt gstainigt wore. Sofern er historisch isch, hett er im 7. Joorhundert v. Chr. glebt. Wege dem söll sini Dynastii uusgstorbe sii.

## Literatur
Lana Del Rey

D **Lana Del Rey** (* 21. Juni 1985 z New York as *Elizabeth Woolridge Grant*) isch e US-amerikanischi Sängeri.

## Lääbe
D Elizabeth Grant isch z New York uf d Wält chuu un z Lake Placid im Bundesstaat New York ufgwachse. Ihri Eltere sin dr Robert England Grant, Jr. un d Patricia Ann geb. Hill, si het e jingeri Schweschter, Caroline Grant, un e Brueder, Charlie. Ab em 18. Lääbesjohr het si as Sozialarbaiteri in New Yorker Obdachlosehaim un in Rehabilitationszäntre fir Alkoholiker un Drogensichtigi gschafft. Mittlerwyli läbt si z Kalifornie. Si stoht bi dr Plattefirma Universal under Verdrag.

Mit sibzeh het si ihri musikalisch Karriere aagfange. Si isch aafangs unter verschidene Pseudonym mit ere Gitarre oder chlaine Ensemble in Club z Brooklyn un in dr Lower East Side ufdrätte. Zwische 2005 un 2006 het si unter em Pseudonym *May Jailer* s Album *Sirens* ufgnuu. Anne 2010 het si unter em Name Lizzy Grant s Album *Lana Del Ray a.k.a Lizzy Grant* vereffetligt. Mit em Lied *Video Games* (2011) un em Album *Born to Die* (2012) het si ihre internationale Durchbruch gha.

Ihre hitige Chinschtlername Lana Del Rey, wu si syt 2010 brucht, het si noch em Ort Delray Beach bi Miami im Bundesstaat Florida gwehlt. Ihre Ex-Frynd isch vu dert gsi un si het dertemol z Miami vylmol Kontakt ghaa zue kubanische Kamrade.

## Diskografi
### Studioalbe
* 2010: *Lana Del Ray a.k.a Lizzy Grant*
* 2012: *Born to Die*
* 2014: *Ultraviolence*
* 2015: *Honeymoon*
* 2017: *Lust for Life*
* 2019: *Norman Fucking Rockwell!*
* 2021: *Chemtrails over the Country Club*
* 2021: *Blue Banisters*
* 2023: *Did You Know That There's a Tunnel Under Ocean Blvd*
* 2024: *Lasso*

### EP
* 2008: *Kill Kill*
* 2011: *Video Games – The Remix EP*
* 2012: *Lana Del Rey*
* 2012: *Paradise*
* 2012: *Born to Die – The Remix EP*
* 2012: *Blue Jeans (Remixes)*
* 2012: *Bromance: Lana Del Rey Remixes*
* 2012: *Summertime Sadness (Remixes)*
* 2012: *Ride (Remixes)*
* 2013: *Tropico*

### Single
* 2011: *Video Games*
* 2011: *Blue Jeans*
* 2011: *Born to Die*
* 2012: *Summertime Sadness*
* 2012: *National Anthem*
* 2012: *Blue Velvet*
* 2012: *Ride*
* 2013: *Dark Paradise*
* 2013: *Young & Beautiful*
* 2014: *Once Upon a Dream*
* 2014: *West Coast*
* 2014: *Gods & Monsters 1*
* 2014: *Shades of Cool*
* 2014: *Ultraviolence*
* 2014: *Brooklyn Baby*
* 2015: *High by the Beach*
* 2017: *Love*
* 2017: *Lust for Life*
* 2017: *Summer Bummer*
* 2017: *Groupie Love*
* 2018: *Mariners Apartment Complex*
* 2018: *Venice Bitch*
* 2019: *Hope Is a Dangerous Thing for a Woman like Me to Have – but I Have It*
* 2019: *Doin’ Time*
* 2019: *Norman Fucking Rockwell!*
* 2019: *Don’t Call Me Angel*
* 2020: *Let Me Love You Like a Woman
* 2021: *Chemtrails over the Country Club*
* 2021: *Blue Banisters*
* 2021: *Text Book*
* 2021: *Wildflower Wildfire*
* 2021: *Arcadia''

## Weblink

* Offizielli Websyte (änglisch)
* 
* Lana Del Rey bi MusicBrainz (änglisch)

## Fueßnote
Communauté de communes du Pays de Sarre-Union

D **Communauté de communes du Pays de Sarre-Union** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 30. Dezember 1998 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 13 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Buckenum gsìì, Präsidant dr Marc Sené. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes d’Alsace Bossue zum neie Verbànd Communauté de communes de l’Alsace Bossue füsioniert wore.

## Gmeina
#Àltwiller
#Bìssert
#**[[Saarunion|Buckenum]]**
#Domfassel
#Ermìnge
#Hàschkiech
#Herzum
#Hinsìnge
#Kàschel
#Rìmschdroff
#Sààrwerde
#Schopperte
#Vellerdìnge

## Weblink
* http://www.ccpsu.fr

## Qualla
Communauté de communes du Pays de Wissembourg

D **Communauté de communes du Pays de Wissembourg** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 28. Dezember 1994 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera 12 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Waisseburch, Präsidant ìsch dr Serge Strappazon.

## Gmeina
# Dràchebrunn-Bìrlebàch
# Hunschpàch
# Ìngelse
# Kleeburi
# Klimbàch
# Owerhoffe
# Ridselz
# Rott
# Schlatel
# Seebàch
# Staanselz
# **[[Weißenburg (Unterelsass)|Waisseburch]]**

## Weblink
* http://www.cc-pays-wissembourg.fr

## Qualla
Glottaler Konsonant

Mit eme **glottale Konsonant** meint mer in de Foneetik en Artikulationsort. Ùn zwar die Konsonante, wo mit de Stimmritze (Altgriechisch * γλωττίς glōttís*) artikuliert werde.

In de alemannische Dialäkt chùnt ei glottale Luut vor, ùn zwar de stimmlosi glottali Frikativ, also [] (wie in **''H**uut*). Zum Deil chùnt au de Glottisschlag ([]) vor, aber in de meischte Dialäkt nùmme in Ussdrügg wie *nöh öh''  oder äänlichem.

Uss de Sprooche vo de Wält sin die glottali Luut als eigeständigi Foneem bekannt:
Communauté de communes du Pays d’Erstein

D **Communauté de communes du Pays d’Erstein** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 28. Dezember 1995 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 10 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Eerstain gsìì, Präsidant dr Jean-Marc Willer. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes du Rhin un Communauté de communes de Benfeld et Environs zum neie Verbànd Communauté de communes du Canton d’Erstein füsioniert wore.

## Gmeina
# Bolsene
# **[[Erstein|Eerstain]]**
# Hìndse
# Hìpse
# Ischterze
# Limersche
# Nààrds
# Ooscht
# Schafersche
# Üetene

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20161222050109/http://www.cc-pays-erstein.fr/

## Qualla
Communauté de communes de la Plaine du Rhin

D **Communauté de communes de la Plaine du Rhin** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 1. Januar 2014 grìnda worra dur d Füsion vu dr dr Communauté de communes de la Plaine de la Sauer et du Seltzbach, dr Communauté de communes de Seltz - Delta de la Sauer un dr Communauté de communes de la Lauter. Zum Kommünàlverbànd gheera 19 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Bänem, Präsidant ìsch dr Bernard Hentsch.

## Gmeina
# Äwerbàch
# **[[Beinheim|Bänem]]**
# Bihl
# Drimbàch
# Kesseldorf
# Krappere
# Lüterburi
# Modere
# Minichhause
# Nawiller
# Niderlauterbach
# Nìderreddere
# Owerlauterbàch
# Sàlembàch
# Schàffhöise
# Schaiwert
# Selz
# Sije
# Wìnzebàch

## Weblink
* http://cc-plaine-rhin.fr

## Qualla
Communauté de communes de la Porte du Vignoble

D **Communauté de communes de la Porte du Vignoble** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 20. Dezember 2007 dur d Füsion mìt dr Communauté de communes des Villages du Kehlbach grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 10 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Mààrle gsìì, Präsidant dr Marcel Luttmann. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes des Coteaux de la Mossig zum neie Verbànd Communauté de communes de la Mossig et du Vignoble füsioniert wore.

## Gmeina
# Baribiete
# Dàhle
# Dàngelse
# Flagschburi
# Kìriche 
# **[[Marlenheim|Mààrle]]**
# Nààrde
# Oderze
# Barige-Ìrmstett 
# Wànge

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20111211192250/http://www.cc-porteduvignoble.fr/
Bernard Cazeneuve

Dr **Bernard Cazeneuve** (* 2. Juni 1963 z Senlis) isch e franzesische Bolitiker vu dr Parti Socialiste (PS). Vu Dezämber 2016 bis Mai 2017 isch er franzesische Premierminischter gsii. Vorhär isch er ab em 2. April 2014 Inneminischter gsii.

## Lääbe
Dr Cazeneuve het an dr Elitehochschuel Institut d’études politiques de Bordeaux studiert. Ab 2001 isch dr Bernard Cazeneuve Burgermaischter vu Cherbourg-Octeville gsii un ab 2008 Bresidänt vum Kommunalverband *Communauté urbaine de Cherbourg*. Boodi Ämter het er im Juni 2012 niderglait. Vu 2007 bis churz no sym Yydritt in d Regierig im Mai 2012 un nomol churzi Zyt no dr Wahl vu dr Nationalversammlig im Juni 2012 isch er ain vu dr fimf bzw. vier Abgordnete gsii, wu s Département Manche in dr Nationalversammlig verdrätte. Sy Mandat isch verlosche, wel e Regierigsmitglid kai Abgordnete derf syy. Am 16. Mai 2012 isch er beigordnete Minischter fir Europaaaglägehaite in dr Kabinett vum Premierminischter Jean-Marc Ayrault gsii, zueständig fir d Nuklearbolitik. Im Zug vun ere Kabinettsumbildig (Ruggdritt vum Jérôme Cahuzac) isch dr Cazeneuve am 19. Merz 2013 Huushaltsminischter im Finanzminischterium wore. 

Syt dr Bildig vu dr Regierig vum Manuel Valls am 2. April 2014 isch er franzesische Inneminischter gsii. Dodermit isch er dr verantwortli Minischter gsii fir d Maßnahme no dr verschidene islamistische Aaschleg z Frankrych 2015 un 2016 (unter anderem dr Aschlag uf Charlie Hebdo am 7. Jänner 2015 z Paris, d Aaschleg am 13. Novämber 2015 z Paris un am 14. Juli 2016 z Nizza) un fir d Umsetzig vum Uusnahmzuestand syt em Novämber 2015. 

Am 6. Dezämber 2016 isch er noch em Ruggdritt vum Manuel Valls Premierminischter wore. Noch em Wahlsiig vum Emmanuel Macron bi dr Bresidäntschaftswahle 2017 isch sy Regierig am 10. Mai 2017 zruggdrätte.

## Weblink

* Tabellarische Lääbeslauf uf dr Syte vum Inneminischterium
Erdbeben von Sparta 464 v. Chr.

S **Erdbebe vo Sparta** ane 464 v. Chr. isch ais vo de schwerste Erdbebe i de Antiki, wo bikannt isch. D Folge vo dem Erdbebe hend d Spartaner i groossi politischi Noot broocht, bsundrig de messenischi Helotenuufstand. S Erdbebe isch nöd völlig sicher datiert, de Früelig vom Joor 464 v. Chr. werd allgimain akzeptiert. 

De Diodor Siculus, wo s Erdbebe is Joor 469 v. Chr. datiert, sait es hebi 20 Tuusig Tooti ggee und d Mentsche saied vo de Trümmer vergrabe wore. De Plutarch maint, as da s schwersti Erdbebe sit Menschegidenke gsii sai, vili Erdspalte hebid sich uuftue und ufem Taygetos saied gär Berggipfel abbroche. Z Sparta saied nume fööf Hüser stoo blibe und im Gymnasion saied all Ephebe umchoo, ussert die, wo emene Hase nochegaget saied, wo unmittelbar vorem Erdbebe dör s Gymnasion ghopplet sai. O wenn die Agoobe öbertribe wörked, so geend si en Iidruck, wo die Katastrooffe uusgricht ghaa hett. De Plutarch hett gschribe, as no zo sine Lebtig die Gräber *Seismatias* („Erdbebegräber“) gnennt wore sind.

S Erdbebe isch vo de Spartaner und de anderne Grieche as e Strooff vom Gott Poseidon agluegt wore, well d Spartaner Helote, wo im Poseidontempel am Vorpirg Tainaron Schutz gsuecht ghaa hend, usem Tempel zerrt und denn töödt hend.

S Erdbebe hend di underdruckte Helote gnutzt und rebelliert. De spartanischi König Archidamos, Enkel vom Latychidas II., hett schnell reagiert und de Aagriff uf di zerstörti Stadt chöne abwende und d Helote hend sich champfloos i eri Hüser zruggzoge. Di messenische Helote hend zäme mit de Periökestedt Thouria und Aithaia de Uufstand vorberaitet und zee Joor lang gege Sparta gchrieget. De Uufstand isch as Helotenuufstand oder as Dritte Messenische Chrieg bikannt.

S Erdbebe isch o vo de antike Literatur verarbaitet wore, so vom Aristophanes im Werch *D Acharner*, wo de attischi Buur Dikaiopolis wetteret: 
:*Heftig hassi d Lakedämonier!*
:*Söll de Poseidon, Gott vom Tänaron,*
:*d Hüser mit Erdstöös umschupfe!*

## Anzelnoowiis
 

## Literatur
* R. Armijo, H. Lyon-Caen, and D. Papanastassiou: *A possible normal-fault rupture for the 464 BC Sparta earthquake*. Nature 351 (1991), 137-139. PDF
* Jessica Schnugg: *Das Erdbeben von Sparta mit seinen Auswirkungen auf Staat und Mensch*; GRIN Verlag 2012. ISBN 978-3-6562719-01.
Communauté de communes du Pays Rhénan

D **Communauté de communes du Pays Rhénan** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 1. Januar 2014 grìnda worra dur d Füsion vu dr Communauté de communes de l’Espace Rhénan, dr Communauté de communes de Gambsheim-Kilstett, dr Communauté de communes Rhin-Moder un dr Communauté de communes de l’Uffried. Zum Kommünàlverbànd gheera 18 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Drösem, Präsidant ìsch dr Louis Becker.

## Gmeina
# Auenem
# Dalhunde
# **[[Drusenheim|Drösem]]**
# For-Lui
# Forschfald
# Gàmbse
# Harelse
# Kafem
# Kilstett
# Littenem
# Neihisel
# Offedorf
# Reschwuch
# Roppenem
# Runzenem
# Säsem
# Süfflum
# Stàttmàtte

## Weblink
* http://www.cc-paysrhenan.fr

## Qualla
Anaxandros

De **Anaxandros** () isch e König vo Sparta gsii usem Gschlecht vo de Agiade und hett zittgliich mitem Eurypontide Anaxidamos gherrscht. Er hett öppe i de Mitti vom 7. Joorhundert v. Chr. glebt.

De Anaxandros isch de Soo vom Eurykrates gsii. Er hett im Zwaite Messenische Chrieg ganz Messenie underworffe usser d Städt am Meer. Sini Frau isch d Leandris gsii, und sii Soo de Eurykrates II. oder Eurykratidas.

## Quelle
* Herodot: *Historie* 7.204
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.3.4f.; 3.14.4

## Literatur
Helotenaufstand

De **Heloteuufstand** oder **Dritt Messenischi Chrieg** isch en Uufstand vo de messenische Helote gege Sparta. Am Chrieg hend nöd nume underdruckti Helote tailgnoo, o di messenische Periökestädt Thouria und Aithaia hend sich draa bitailigt. Di Uufständische hend sich uf de Ithome verschanzt und zee Joor lang Widerstand gege d Spartaner glaistet.

## Ablauf
Uusglööst woren isch de Heloteuufstand dör s groossi Erdbebe vo Sparta ane 464 v. Chr. Da isch as e Fluech vom Gott Poseidon agluegt wore, well Helote, wo Schutz im Tempel vom Poseidon am Vorpirg Tainaron gsuecht ghaa hend, vo de Spartaner gwaltsam usem Hailigtum zerrt wore und denn töödt wore sind.

Grad nochem Erdbebe sind d Helote i di zerstörti Stadt marschiert um a de verhasste Underdrucker de Rest z gee. Doch de König Archidamos, de Enkel vom Latychidas II. usem Geschlecht vo de Eurypontide hett schnell reagiert und d Helote sind oni Champfhandlige i eri Hüser zruggchert, wo si die biwaffnete Spartiate gsie hend. Z Messenie, dör de Taygetos vo Sparta trennt, isch es zom organisierte Uufstand choo. D Periökestedt Thouria und Aithaia hend sich mit de Helote zämetue und uf de Ithome verschanzt. Scho bald sind meriri tuusig Rebelle zämechoo und hend erfolgriich gege d Spartaner gchämpft.

Noch zwai Joor hend d Spartaner Athener bette, si z understütze, well die mee Erfaarig i Bilagerig ghaa hend. D Athener hend sich biroote. Im End hett sich de Kimon döregsetzt und de Uuftraag öberchoo, 4000 Hoplite zo de Spartaner z füere. D Athener sind aber vo de spartanischie Bundesgnosse mit Misstraue uufgnoo wore, und wege demm grad wider vo de Spartaner zruggschickt wore. De Kimon hett dör da sini Macht iibüezt und isch ane 461 v. Chr. us Athen verbannt wore. D Folg vo dere Episode isch de Peloponnesischi Chrieg gsii.

De Uufstand hett zee Joor lang duuret. Di bilagerte Messenier hend kapituliert und d Spartaner und d Spartaner hend erlobt, as si uuswandere chönd, wenn si d Peloponnes ganz verlönd. Da isch wegeme alte Orakelspruch passiert, wo gsait hett, as d Spartaner di Schutzsuechende vom Zeus Ithomatas frailoo sölid. D Messenier sind vo de Athener i de Stadt Naupaktos am Korinthische Golf aagsidlet wore, wo si chorz vorene eroberet ghaa hend. D Helote sind aber denoo vo de Spartaner systematischer underdruckt und kontrolliert wore.

## Quelle
* Thukydides: *Peloponnesische Chrieg* 1.101-103; 1.128.1

## Anzelnoowiis
 

## Literatur
* Manfred Clauss: *Sparta. Eine Einführung in seine Geschichte und Zivilisation*. Beck, München 1983, ISBN 3-406-09476-7. S. 43–45, 52–53, 71, 113–115.
* J. T. Hooker: *Sparta. Geschichte und Kultur*. Reclam,  Stuttgart 1982, ISBN 3-15-010314-2. S. 211–213, 230–232, 237, 274.
* Karl-Wilhelm Welwei: *Sparta: Aufstieg und Niedergang einer antiken Grossmacht*. S. 176-180
Kyniska

D **Kyniska** () isch e Spartaneri, wo as ersti Frau en olympische Siig gwune hett. Ere sis Grab isch z Sparta am Platanistas gstande.

D Kyniska isch d Töchter vom spartanische König Archidamos II. usem Gschlecht vo de Eurypontide gsii. Si hett aigni Ross uufzoge und ane 396 und 392 v. Chr. de Siig im Füli-Vierergspann errunge. Si isch zwoor de Wage nöd selber gfaare, denn Fraue hend nöd a de Olympische Spiil töre tailnee. De Siig hett si, wie doozmool Bruuch gsii isch, as Bsitzeri vo de Ross gwune.

D Kyniska hett drufabe z Olympia Bronzerooss im Zeustempel uufstele loo. De Bildhauer Apelleas hett e Siigerstatue errichtet. Ufeme Marmorsockel isch de Rennwage mitem Wagefaarer gstande und e Statue vo de Kyniska. De Sockel mit de Inschrift isch uusgrabe wore und 1896 publiziert wore.

## Quellen
* Xenophon, Agesilaos 9.6
* Plutarch, Agesilaos 20
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 3.8.1; 3.15.1; 5.12.5; 6.1.6

## Literatur
* 

## Anzelnoowiis
Epeunakten

D **Epeunakte** ( „Bettgnosse“) sind Helote gsii, wo vo de Spartaner im Erste Messenische Chrieg fraigloo wore sind und mit de Witwe vo de gfallne Chrieger gschlooffe hend. D Söö vo dene sind Parthenier gnennt wore, wo under de Füerig vom Phalanthos z Apulie d Stadt Tarent gründet hend.

## Quelle
* Theopomp, FGrH 115 F 171
* Diodor Siculus 8.21

## Literatur
*
Aithra (Frau des Phalanthos)

D **Aithra** ( „haitere Himmel“) isch i de griechische Saag d Frau vom Phalanthos. 

S Orakel vo Delphi het em Phalanthos verchündt, as er dai e Stadt erobere und gründe weri, wos us haiterem Himmel regni. Er isch uf Itaalie gfaare und het zwoor d Barbare bisigt aber kai Stadt erobere no Land gwüne chöner. Muetlos het er sin Chopf in Schoos vo de Aithra glait und die hett afange en luuse. Do hett si aber afange Brüele und d Trääne sind em Phalanthos is Gsicht gfale. Do hett er bigriffe, as jetzt s Orakel erfüllt sai. D Nacht druf het er die gröösti Hafestadt a de Chüste eroberet.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 10.10.7f.
Phalanthos

De **Phalanthos** () isch de Gründer vo de apulische Stadt Tarent, wo um 706 v. Chr. vo spartanische Uuswanderer gründet woren isch.

De Phalantos hett z Sparta de Uufstand vo de Parthenier agfüert. Da sind di uneheliche Söö vo de Spartanerine gsii, wo die im Erste Messenische Chrieg mit Liebhaber zügt ghaa hend, well d Mane im Chrieg gsii sind und si elai loo hend.

Well die Parthenier weniger Recht ghaa hend, hend si zäme mit de Helote en Uufstand azettlet. De Striit isch gschlichtet wore und d Parthenier sind under de Füerig vom Phalanthos uf Süüditalie uusgwandered.  S Orakel vo Delphi het em gsait, as er dai e Stadt erobere weri, wos us haiterem Himmel regni. Er isch uf Italie graist, het aber kann Erfolg ghaa. Wo wege demm sini Frau Aithra („haitere Himmel“) hett afange brüele, hett er erchennt, as dodemit s Orakel erfüllt isch und hett di grööst Hafestadt a de Chüste eroberet.

Nochem Pausanias het de Phalanthos i de Bucht vo Delphi Schiffbruch erlitte und isch vomene Delphin grettet wore, bivor er uf Itaalie uusgwanderet isch.

De Phalanthos isch z Tarent und z Brindisi kultisch vereert wore. Antiki Münze vo Tarent zaiget e Delphinriiter, wo woll de Phalantos darstellt, obwoll di maiste anemed, da sai de Taras, well uf de Münze ΤΑΡΑΣ stoot, da isch aber de antiki Name vo Tarent.

## Quelle
* Antiochos vo Syrakus, FGrH 555 F 13
* Ephoros, FGrH 70 F 216
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 10.10.6-8; 10.13.10

## Literatur
* 

## Anzelnoowiis
Taras

De **Taras** () isch de saagehafti Gründer vo de süüdlitalienische Stadt Tarent. Er isch de Soo vom Poseidon und vonere Nymphe Satyra. Di spööteri Saag hett en zomene Soo vom Hercules gmacht und zom Maa vo de Satyra, e Töchter vom Minos.

De Taras werd uf Münze vo Tarent as e Bueb dargstellt, wo em Poseidon d Hand gitt. Degege dörst de Delphinriiter uf de tarentinische Münze de Spartaner Phalanthos zaige, wo di spartanische Parthenier uf Tarent gfüert hett.

## Quelle
* Pausanias: *Raise z Griecheland* 10.10.8
* Serv. Aen. 3.551

## Literatur
* 
*
Communauté de communes de la Région de Brumath

D **Communauté de communes de la Région de Brumath** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 27. Dezember 1996 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 10 Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Bröömt gsìì, Präsidant dr Étienne Wolf. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Verband Communauté de communes de la Région de Haguenau, Communauté de communes de Bischwiller et Environs un Communauté de communes du Val de Moder zum neie Verbànd Communauté d’agglomération de Haguenau füsioniert wore.

## Gmeina
#Banze
#Bìlse
#**[[Brumath|Bröömt]]**
#Dunnene
#Krütwiller
#Kriejse
#Mìttelschafelse
#Mummle
#Olse
#Rottelse

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20170101233842/http://www.cdc-brumath.fr/
Parthenier

D **Parthenier** (, *Partheniai*, „Jungfrauesöö“) sind spartanischi Uuswanderer gsii, wo ane 706 v. Chr. d Tarent z Apulie gründet hend. D Herkunft vo den Parthenier isch nöd gchlärt und s gitt zwoo Gschichte dodezue.

Nocheme Bricht vom Ephoros vo Kyme hend im Erste Messenische Chrieg di spartanische Chrieger gschwore, si wöörid aselang nöme hammgoo bis si ali Messenier underworffe hebid. Di spartanische Fraue hend aber nochere gwösse Zitt Gsandti gschickt und sich bichlagt. Do hend d Spartaner jungi Chrieger, wo erst spööter in Chrieg trete sind und dromm de Aid nöd abglait ghaa hend, uf Sparta gschickt, demit si mit de Fraue Sex möchid. D Söö vo dene sind den Parthenier gnennt wore.

De Theopomp sait degege, as Helote, wo wäred em Erste Messenische Chrieg fraigloo wore sind, mit de Witwe vo de gfallne Spartaner gschloofe hend, drom sind si Epeunakte „Bettgnosse" gnennt wore. D Söö vo dene sind denn d Parthenier gsii.

Well d Parthenier weniger Recht ghaa hend, hend si sich mit de unfraie Helote zämetue und rebelliert. De Striit isch gschlichtet wore und d Parthenier sind under de Füerig vom Phalanthos uusgwanderet und hend z Apulie d Stadt Tarent gründet. Da söll ane 706 v. Chr. passiert sii, wa mit de archäologische Fund guet öberiistimmt.

## Quelle
* Antiochos vo Syrakus, FGrH 555 F 13
* Ephoros, FGrH 70 F 216
* Theopomp. FGrH 115 F 171
* Aristoteles: *|Politik* 5, 7

## Literatur
*
Communauté de communes de la Région de Molsheim-Mutzig

D **Communauté de communes de la Région de Molsheim-Mutzig** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 31. Dezember 1997 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera 18 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Molse, Präsidant ìsch dr Laurent Furst.

## Gmeina
#Àldorf
#Arelse
#Arische
#Àvelse
#Dàchstaan
#Dìnse
#Dìppje
#Dìttle
#Dorelse
#Ewerhosle
#Grasswiller
#Hellebari
#Ìngerhosle
#**[[Molsheim|Molse]]**
#Mützig
#Sulz
#Stìll
#Wolixe

## Weblink
* http://www.cc-molsheim-mutzig.fr

## Qualla
Communauté de communes du Ried de Marckolsheim

D **Communauté de communes du Ried de Marckolsheim** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 19. Dezember 2011 grìnda worra dur d Füsion vu dr Communauté de communes de Marckolsheim et environs un dr Communauté de communes du Grand Ried. Sit em 1. Januar 2016 gheert aui d Gmein Grüsse ìm Owerelsass züe dr CC du Ried de Marckolsheim. Zum Kommünàlverbànd gheera 18 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Màrkelse, Präsidant ìsch dr Frédéric Pfliegersdoerffer.

## Gmeina
# Àrtelse
# Bìndre
# Biese
# Booze
# Else
# Grüsse (Haut-Rhin)
# Haidelse
# Hesse
# Hìlse
# Mackene
# **[[Markolsheim|Màrkelse]]**
# Rìchtelse
# Sààse
# Scheenài
# Schwobse
# Sundhüse
# Uune	
# Wìttse

## Weblink
* http://www.ried-marckolsheim.fr
*S´Große Ried bi Markolse

## Qualla
Communauté de communes de Sélestat

D **Communauté de communes de Sélestat** ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 28. Dezember 1995 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera zwelf Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Sélestat, Präsidant ìsch dr Marcel Bauer.

## Gmeina
#Awersche
#Awerschmìnster
#Bàldene
#Diefedàl
#Keschteholz
#Kìnze
#Müssig
#Mieterschulz
#Orschwiller
#Scherwiller
#**[[Schlettstadt|Schlettstàdt]]**
#Wànzel

## Weblink
* http://www.cc-selestat.fr

## Qualla
Communauté de communes de la Vallée de Villé

D **Communauté de communes de la Vallée de Villé** (bis 31. Dezember 2015 *Communauté de communes du Canton de Villé*) ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch àm 31. Dezember 1992 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd gheera 18 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Bassemberg, Präsidant ìsch dr Jean-Marc Riebel.

## Gmeina
# **[[Bassemberg]]**
# Breitenau
# Braitebàch
# Dàwiller
# Diefebàch
# Driembàch
# Erlebàch
# Fouchy
# Lalaye
# Maisegott
# Grit
# Neikìrich
# Sàm-Màrte
# Saint-Maurice
# Sàm Peterschulz
# Steige
# Urbeis
# Willer

## Weblink
* https://web.archive.org/web/20161024192215/http://www.cc-canton-de-ville.fr/

## Qualla
Communauté de communes du Rhin

D **Communauté de communes du Rhin** ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 31. Dezember 2001 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han sìwa Gmeina gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Rhinài gsìì, Präsidant dr Eric Kethi. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes du Pays d’Erstein un Communauté de communes de Benfeld et Environs zum neie Verbànd Communauté de communes du Canton d’Erstein füsioniert wore.

## Gmeina
# Boofze 
# Düwesànd 
# Dìwelse 
# Friesene 
# Geerschte 
# Owene 
# **[[Rheinau (Unterelsass)|Rhinài]]**

## Weblink
* http://www.cc-rhin.fr

## Qualla
Eurométropole de Strasbourg

D **Eurométropole de Strasbourg** ìsch a Métropole ìm Unterelsass (Frànkrìch). Sa ìsch 1966 grìnda worra àls *Communauté urbaine de Strasbourg* (CUS). Sit em 1. Januar 2015 ìsch dr Kommünàlverbànd a Métropole. Zum Kommünàlverbànd gheera 28 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Strossburi, Präsidant ìsch dr Robert Herrmann. Zum 1. Janner 2017 isch sa mìt dr Communauté de communes les Châteaux füsioniert wora. 

## Gmeina

## Weblink
* http://www.strasbourg.eu

## Qualla
Métropole

D** Métropole** isch die höchstmögligi Form vu de Iigliiderig vu Gmäinde in e Gmäindverband z Frànkrich. Im Januar 2014 het es Gsetz d Grundlag für d Métropole gschaffe, wo die öffentlige Ufgabe vu Zentre und ihrne Vorort zämefiehrt.

Bi de Métropole de Lyon isch d Métropole e Gebietskörperschaft, kei interkommunale Verband. Sie ersetzt s Département Rhône.

Am 1. Januar 2016 het s z Frankriich 13 Métropoles (alli in de France métropolitaine) gee, mit ere Gsamtbevölkerig vu 15 Millione Iiwohner (2012).

## Liste vu de Métropoles

### Métropole

### Métropole mit Sonderstatus

## Einzelnochwys
Pantaleon (König von Pisa)

De **Pantaleon** () isch de König vo Pisa gsii. Er hett öppe um d Mitti vom 7. Joorhundert v. Chr. glebt.

De Pantaleon isch de Soo vom Omphalion gsii und de Vatter vom Damophon und Pyrrhos. Er het e Heer gsammlet und ase d Laitig öber di 34. Olympische Spiili (644 v. Chr.) a sich grisse Er söll d Messenier im Zwaite Messenische Chrieg understützt haa..

Noch em isch sii Soo Damophon König vo Pisa wore. Er isch verdöchtig wore, Plän gege d Eleeer z schmide. Die sind dromm miteme Heer i d Pisatis iigfale. De Damophon hett si agfleet und bette wider umzchere, wa denn o passiert isch. Sin Brüeder Pyrrhos degege hett sich zäme mit de Biwonner vo Makistos und Skillous zämetue und gege Elis Chrieg gfüert. D Eller hend gwune und d Stedt vo de Gegner zerstört.

## Literatur
* 

## Fuessnote
Tyrtaios

De **Tyrtaios** () isch e spartanische Dichter gsii, wo im Zwaite Messenische Chrieg d Spartaner mit sinene Elegie zom Chrieg aaghaizt hett. Sini Werch sind nume zom Tail erhalte und geltet as di wichtigste und historisch zuverlässigste Zügnis för de Erst und Zwait Messenischi Chrieg. Er hett um 640 v. Chr. glebt. 

Sini Elegie sind i de Antiki wollbikannt gsii und de Platon hett en as e göttliche, waise Dichter bizaichnet. Noch de Suda, e byzantinisches Lexikon usem 10. Joorhundert, hett sis Werch fööf Bänd umfasst, und zwoor d *Eunomia* för d Lakedaimonier, Elegie und Chriegslieder. Erhalte sind guet 200 Vers.

## Lebe
Öber de Tyrtaios isch wenig bikannt. Siin Vatter hett Archembrotos ghaisse. Noch de Suda hett er sini Blüeti i de 35. Olympiade (640-636 v. Chr.) erraicht, wäär somit um 680 v. Chr. uf d Welt choo. D Suda gitt ono aa, as er entweder e Spartaner gsii sai oder e Milesier, wa dezue passt, as sis Werch düttlichi Äänlichkaite mit de chriegerische Elegie vom Kallinos vo Ephesos zaigt.

Nochem Platon und anderne Autoore aber isch er en Athener gsii. De Pausanias schribt, as er en mittelmäässige athenische Leerer gsii sai, wo ghumplet heb. En Orakel het a de Spartaner verchündt, as en Athener si zom Siig öber d Messenier füere werdi. D Athener hebid denn de Tyrtaios uf Sparta gschickt, well si nöd e guete Maa hend wöle schicke. 

## s Werch
D Elegie sind Vers, wo verfasst wore sind, um di spartanische Hoplite zom Chrieg gege eri Find aazstachle, gnennt wered i de erhaltene Elegie d Messenier, d Arkader und d Argiver. D Chrieglieder sind ali verloore und sölid noch Agoobe vo antike Autoore Marschlieder gsii sii, wo o bi Chriegstänz uufgfüert wore sind.

Di Eunomia ("Guetii Verfassig") hett d Underwörffig vo Messenie underem spartanische König Theopompos enthalte und nennt no de König Polydoros. Vermuetli ischs e Werch öber d Gschicht vo Sparta gsii.

## Anzelnoowiis


## Literatur
* D. E. Gerber: *Tyrtaeus*, i: *A Companion to the Greek Lyric Poets* (1997), 102-107
*
Pausanias (Sparta)

De **Pausanias** () isch e spartanische Feldherr usem Gschlecht vo de Agiade gsii.

De Pausanias isch de Soo vom Kleombrotos und de Neff vom spartanische König Leonidas I. gsii. Nochdem de Leonidas I. ane 480 v. Chr. i de Schlacht bi de Thermopyle gfallen isch, isch er zom Vormund vo dem no unmündige Soo Pleistarchos wore. Ane 479 v. Chr. het er s griechische Heer i de Schlacht vo Plataiai aagfüert. De Siig vo de Grieche hett zor Folg gha, as d Perser us Griecheland vertribe wore sind.

E Joor drufabe, ane 478 v. Chr. hett er mittere Flotte Byzantion vo de Perser bifrait. Well er e paar persischi Adligi i d Haimet entlo haa söll, isch er verdööchtigt wore, mit de Perser gmaini Sach z mache. Dromm isch er z Sparta vor s Gricht choo und hett e Geldbuess müese zale und sis Amt as Flottekommandant verloore. Er isch denoo wider uf zrugg uf Byzantion, isch denn vo de Athener 471 v. Chr. vertribe wore. Well er verdööchtige Umgang ghha hett, isch er under Todesdrooig uf Sparta bifole wore. Er isch dai is Gfengnis choo, aber glii wider entloo wore, obwoll em noi no der Vorwurf gmacht woren isch, er wöri d Helote ufwiegle.

D Pausanias hett e junge Gliebte ghaa. Demm hett er e versiglete Brief för de Artabazos ggee, wo drinn gstanden isch, as er d Öberbringer vom Brief tööte söll. De Gliebti hett aber s Sigel vom Brief broche und glese wa dine stoot und denn de Brief a de Ephore zaigt. Die hend e List usgsune, demit de Pausanias sich selber verrooti. De Gliebti isch in Tempel vom Poseidon am Vorpirg Tainaron gange und hett Asyl verlangt. Wo de Pausanias da ghört hett, isch er zonem in Tempel ggange und hett en gfröögt wa passiert sai. De hett em gsait, waner im Brief glese hett. De Pausanias isch verschrogge und hetten bette, da jo niemertem z verroote und er wöli en dodeför o guet biloone. D Ephore aber hend sich im Tempel versteckt ghaa und ales agloset.

Woner zrugg uf Sparta ggangen isch, hett er gmerkt, as er verlooren isch und isch in Tempel vo de Athena Chalkioikos gfloche. D Spartaner hend aber de Iigang zuegmuuret. Chorz bivoor er verhungeret isch, hends en usegfüert, und er isch denn gstorbe. E paari hend en denn wöle as Verbrecher in Kaiadas abewörffe, d Spartaner hend em denn aber doch e Grab ggee, am Platz, woner gstorben isch.

De Pausanias het zwee Söö ghaa, de Könif Pleistoanax und de Heerfüerer Kleomenes

## Literatur
* 
* William T. Loomis: *Pausanias, Byzantion and the Formation of the Delian League. A Chronical Note.* In: *[[Historia (Zeitschrift)|Historia]].* Band 39, 1990, S. 487–492.

## Link
* Biographii bim Cornelius Nepos (latiin und hoochtütsch) 
*