Satyajit Ray

Dr **Satyajit Ray** (bengalisch সত্যজিত্ রায়, Satyajit Rāẏ; * 2. Mai 1921 z Kalkutta; † 23. April 1992 ebd.) isch e indische Filmregisseur vum bengalische Film gsii. Är het e humanistische Personalstil entwicklel, wu vum franzesische un italienische Neorealismus inschpiriert gsii isch. By syne Film het er wichtigi Ufgabe sälber ibernuu oder het si in Zämmearbet mit dr Spezialischte gmacht, zem Byschpel het dr Ray mitgmacht bi Casting, Regie, Kamera, Schnitt, Musik un Produktion.

## Lääbe un Wärch
Dr Ray isch us ere guetsituierte bengalische Chinschtlerfamilie chuu. Syy Großvater Upendrakishore Raychowdhury isch as Verfasser vu Chinderliteratur, Musiker un Wisseschaftler bekannt. Syy Vater Sukumar Ray isch dr beliebtscht bengalisch Verfasser vu Nonsense-Vers (Sammlig: *Khai Khai*) gsii, är isch gstorbe, wu dr Ray zwaiehalb Johr alt gsii isch. Dr Ray sälber het e Huffe Biecher fir Chinder gschribe, unter anderem e Serie mit Detektivgschichte mit em Detektiv Feluda un aini mit em Profässor Shanku, eme Wisseschaftler, as Hauptkarakter.

Scho sy Debut *Pather Panchali* (1955) het em – un zum erschte Mol fir dr indisch Film – wältwyti Anerkännig brocht. Dr Film het rund e Dutzed Filmbryys iberchuu, dodrunter dr Sonderbryys vu dr Jury bi dr Filmfeschtspiil vu Cannes 1956. S isch dr erscht Dail vu syre Apu-Trilogi gsii, wu zue dr Myylestai vum internationale Kino zellt. Fir syni Film *Mahanagar* (1963) un *Charulata* (1964) het er dr Silberne Bär vu dr Berliner Filmfeschtspiil iberchuu, fir *Ashani Sanket* (1973) dr Guldeni Bär. Anne 1978 het er fir *Shatranj Ke Khilari* (syy ainzige Film in Urdu/Hindi un Änglisch), wu au dr Richard Attenborough as Darsteller z sähne isch, e Filmfare Award fir di Bescht Regie iberchuu. Derwylscht dr Ray in dr 1980er Johr wäge Chranket vu dr Filmarbet het mieße zruckdrätte, isch em mit syne Alterswärch *Shakha Proshakha* (1990) un *Agantuk* (1991) wider groß Filmchunscht glunge.

Dr Satyajit Ray het fascht uusschließlig literarischi Wärch verfilmt, näbe aigene au Verzellige vu andere bengalische Autore. Syy greschte kommerziälle Erfolg, dr Chinderfilm *Goopy Gyne Bagha Byne* (1968), basiert uf ere Gschicht vu syym Großvater Upendrakishore Raychowdhury. *Ghare Baire* (1984) un *Teen Kanya* (1961) sin Verfilmige vu Verzellige vum Rabindranath Thakur, wun er au mit eme Dokumentarfilm gwirdigt gha het. Mit Ganashatru (1989) het er e indischi Adaption vu *Ein Volksfeind* vum Henrik Ibsen gschaffe.

Anne 1961 isch dr Ray Mitglid vu dr Berlinale-Jury gsii. 1987 isch em d Uuszaichnig „Officier dans l'Ordre des Arts et des Lettres“ vum François Mitterrand verlihe wore, wu oderzue extra zum bettlägerige Ray uf Kalkutta graist isch. Churz vor syym Dod 1992 het er dr hegscht indisch Zivilorde Bharat Ratna iberchuu un isch vu dr Academy of Motion Picture Arts and Sciences mit em Oscar fir syy Lääebeswärch gehrt wore. Är het die Trophäe uf em Stäärbebett iberchuu.

Näb em Ritwik Ghatak un em Mrinal Sen isch dr Ray dr renommiertscht bengalisch Regisseur vum nit-kommerziälle Kino gsii. Dr japanisch Regisseur Akira Kurosawa wird mit dr Wort zitiert: „S Kino vum Ray nit gsähne z haa, haißt, in dr Wält z syy, ohni d Sunne oder dr Mond z sähne.“

Syt 1996 wird vu dr britische Satyajit Ray Foundation dr „Satyajit Ray Award“ an dää Regisseur vergee, wu mit syym uf em London Film Festival zaigte Filmdebut dr filmische Vision vum Ray am negschte chunnt

## Filmografi
### Spiilfilm
* 1955: Pather Panchali, dt. „Apus Weg ins Leben: Auf der Straße“
* 1956: Aparajito, dt. „Apus Weg ins Leben: Der Unbesiegbare“
* 1958: Parash Pathar
* 1958: Jalsaghar, dt. „Das Musikzimmer“
* 1959: Apur Sansar, dt. „Apus Weg ins Leben: Apus Welt“
* 1960: Devi
* 1961: Teen Kanya, dt. „Drei Töchter“
* 1962: Kanchenjungha
* 1962: Abhijan
* 1963: Mahanagar
* 1964: Charulata, dt. „Charulata – die einsame Frau“
* 1964: Two
* 1965: Kapurush O Mahapurush
* 1966: Nayak, dt. „Der Held
* 1967: Chiriakhana
* 1968: Goopy Gyne Bagha Byne
* 1969: Aranyer Din Ratri
* 1970: Pratidwandi
* 1971: Seemabaddha
* 1973: Ashani Sanket, dt. „Ferner Donner“
* 1974: Sonar Kella
* 1975: Jana Aranya
* 1977: Shatranj Ke Khilari, dt. „Die Schachspieler“
* 1978: Joi Baba Felunath
* 1980: Hirak Rajar Deshe
* 1980: Pikoo
* 1981: Sadgati
* 1984: Ghare Baire, dt. „Das Heim und die Welt“
* 1989: Ganashatru
* 1990: Shakha Proshakha, dt. „Ein Baum und seine Zweige“
* 1991: Agantuk, dt. „Agantuk – Der Besucher“

### Dokumentarfilm
* 1961: Rabindranath Tagore
* 1971: Sikkim
* 1972: The Inner Eye
* 1976: Bala
* 1987: Sukumar Ray

## Literatur
* Andrew Robinson: *Satyajit Ray: The Inner Eye*. 1989
* Dorthee Wenner: *[http://www.taz.de/pt/2003/09/09/a0217.nf/text Nah am fremden Leben]*. In: die tageszeitung, 9. September 2003

## Weblink
* Satyajitray.org
* Satyajit Ray Film and Study Collection
* 
* Nooruef in dr New York Times vum 24. April 1992