open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michael Köhler

Dr **Michael Köhler** (* 1959 z Ettlinge) isch e dytsche Dialäktautor.

## Lääbe
D Köhler isch z Ettlinge ufgwagse un läbt hit no dert. Noch eme mittlere Bildigsabschluss het er e Uusbildig zum Verwaltigsbeamte gmacht un schafft syterhär in dr bade-wirttebärgische Finanzverwaltig

Dernäbe schrybt er Gschichte un Gedicht, uf Hochdytsch un syt Mitti 1990er Johr au in sym sidfränkische Haimetdialäkt. E Uuswahl het er anne 2020 in eme Buech unter em Titel *Gugg mol do no* publiziert.

Bim Dialäktliteraturwettbewärb *De gnitze Griffel* vum Arbeitskreis Heimatpflege Regierungsbezirk Karlsruhe het dr Köhler meefach Bryys gwunne un au bim Wettbewärb Lohrer Murre het er 2016 e Bryys gwunne mit eme Gedicht uf Alemannisch.

## Wäärch
* *Gugg mol do no.* Lindemanns Bibliothek Band 354. Info Verlag, Bretten 2020, ISBN  978-3-96308-078-4 

Bydreg in Zytschrifte un Anthologie, u. a. in
* *nuffzus, nunnerzus, newedran. Eine literarische Mundartkarte aus dem Regierungsbezirk Karlsruhe.* verlag regionalkultur, Ubstadt-Weiher 2015, ISBN 978-3-89735-922-2

## Uuszaichnige
* 1. Bryys, Kategory Prosa, Dialäktwettbewärb "De gnitze Griffel" (2011)
* 3. Bryys, Kategory Prosa, Dialäktwettbewärb "De gnitze Griffel" (2015) mit „Nunnerzus“
* 2. Bryys, Kategory Lyrik, Dialäktwettbewärb Lohrer Murre (2016)
* 2. Bryys, Kategory Lyrik, Dialäktwettbewärb "De gnitze Griffel" (2017) mit „Morgeposcht“
* 1. Bryys, Kategory Lyrik, Dialäktwettbewärb "De gnitze Griffel" (2019) mit „schdadt Nächd“
* 1. Bryys, Kategory Prosa, Dialäktwettbewärb "De gnitze Griffel" (2021) mit „De Wassermann“

## Weblink
* mundartautor.de: Websyte vum Michael Köhler
* Mundart-Podcast
* Schnapp de Krabb - Online-Game uff Badisch

## Fueßnote
Willi Schlageter

Dr **Willi Schlageter** (* um 1931) isch e dytsche Lehrer un Chorlaiter.

## Lääbe
Dr Schlageter isch im Obere Wisedal ufgwagse. Anne 1957 isch er as Lehrer an d Spielwegschule im Minschterdal chuu un isch schließli Räkter vu dr Schuel wore. 

Im nämlige Johr, 1957, het er d Laitig vum Mannegsangverain „Eintracht“ z Oberminschterdal ibernuu. No 47 Johr het dr Schlageter anne 2004 sy Amt as Dirigänt vum Gsangverain abgee un isch zum Ehredirigänt ernännt wore. Dr Schlageter isch au dr Chronischt vum Gsangverain gsii un het verschideni Jubliäumsschrifte gschribe.

Ab 2003 het dr Schlageter aagfange, unter em Titel „Am Rande“ e Kolumne uf Alemannisch fir di Badisch Zytig z schrybe, wu im Verbraitigsbiet vu dr Redaktion Chrotzige im sidlige Brysgau uusechuu isch.

## Weblink
* Willi Schlageter wird Ehrendirigent, Badische Zeitung, 5. Februar 2004
* GV Obermünstertal: Historie
Stubäcombo

D **Stubäcombo** isch e Musikgruppe vu Ändinge am Chaiserstuel. Si spiile in dr Hauptsach alpeländischi un alemannischi Stubemusik, mänkmol au Pop un Evergreen mit aigene Täxt, zmaischt uf Chaiserstieler Dialäkt. 

S Quartett isch Ändi 2014 vu dr zwoo Schweschtere Gerlinde Burger un Annemie Fischer un ihre beede Manne Daniel Burger un Ottmar Fischer grindet wore. Ihre erschte effetlige Ufdritt hänn si am 18. Merz 2018 in dr „Fassdüge“ vum Hotel Pfaue z Ändinge ghaa.

## Bsetzig
* Gerlinde Burger, Gitarre, Ukulele, Okarina, Blockflete, Gsang
* Daniel Burger, Kontrabass, Gsang
* Annemie Fischer, Hackbrätt, Ukulele, Okarina, Cajon, Gsang
* Ottmar Fischer, Steirischi Harmonika (Ziach), Tenorhorn, Gsang

## Weblink
* Websyte vu dr Stubäcombo
Kurt Blum

Dr **Kurt Robert Hans Blum** (* 1. Merz 1872 z Leipzig; † 5. Oktober 1938 z Konschtanz) isch e dytsche evangelische Pfaarer un Dialäktdichter gsii.

## Lääbe
Noch em Theologystudium isch er 1899 un 1902 Vikar z Kirchen gsii, speter isch er Pfaarer z Brysach un z Zäll un vu 1910 bis 1919 z Staine gsii. Dernäbe het er Gschichte un Gedicht uf Alemannisch gschribe.

## Wäärch
* *Wie s Annebäbi vo Hinterkatzebach zuer Großherzogi uf Karlisrueh gangen isch.* 1914
* *E Liechtgang uf em Wald in der Chriegszit. Ein Volksbild.* Braun, Karlsruhe 1915

## Weblink
* Blum, Kurt Robert Hans uf LEO-BW
Walter Möll

Dr **Walter Möll** (* 1950 z Singe am Hontes) isch e dytsche Kulturmanager.

## Lääbe
Dr Möll het rund 45 Johr lang bi dr Stadt Singe gschafft, dervu 43 Johr im Beraich Kultur. Är isch Laiter vum Singemer Kulturamt gsii, ab 1995 Laiter vum Beraich Kultur un Turischtik un ab 2007 Schef vu dr Kultur und Touristik Singen (KTS) un Gschäftsfierer vu dr Stadthalle Singen GmbH. Är het si iber vyl Johr fir d Kultur un dr Turismus in dr Region yygsetzt. Anne 1989 isch unter syre Fäderfierig e Arbetsgmainschaft grindet wore, wu mit em Burgewäg, em Gartenerläbnis un em Radwägnetz d „Marke Hegau“ in dr Gränzregion zwische Rhyfall un Bodesee entwickelt het. Är het s dytsch-schwyzerisch Literaturfeschtival „Erzählzeit“ ins Läbe gruefe un s Singemer „Hohentwielfestival“ 1974 um e Jazz-Feschtival un e Burgfescht mit Chlaichunscht un Musik uusgwytet. Im Septämber 2013 isch dr Möll pensioniert wore.

Dr Möll isch Mitglid bi dr Muettersproch-Gsellschaft un syt 1981 Vorsitzer vu dr Regionalgruppe Hegau. Wu im Mai 2002 dr Klaus Poppen, dr langjehrig Bresidänt vu dr Muettersproch-Gsellschaft, sy Amt abgee het, isch dr Möll zum Bresidänt gwehlt wore. Är het si as Interrims-Präsi gsää un het gsait, är wett nume eso lang im Amt blybe, bis e Noofolger gfunde wurd. Am 28. April 2007 isch derno dr Franz-Josef Winterhalter zum neie Bresidänt gwehlt wore. In syre Amtszyt het d Muettersproch-Gsellschaft verschideni Dialäktwettbewärb mitorganisiert, unter anderem dr nei Gerhard-Jung-Wettbewärb fir jungi Mundart un dr Wettbewärb Mir sueche die Beschde. Anne 2006 isch mer in e neii Gschäftsstell z Mille zoge un het mit dr Friedel Scheer-Nahor e Gschäftsfiereri aagstellt. Derzue het d Muettersproch-Gsellschaft im Friejohr zäme mit em Verain „schwäbische mund.art e. V.“ dr Arbetskrais „Mundart in der Schule“ grindet. Fir syni Verdienscht um d Muettersproch-Gsellschaft isch er anne 2015 mit dr Ehrenodle vum Arbetskrais „Alemannische Heimat“ e. V. uuszaichent wore.

Dr Möll isch Grindigsmitglid vu dr Hecker-Gruppe Singe, wu s hiostorisch Erb vum badische Demokrat un Revolutionär Friedrich Hecker bfläge duet. Derzue engaschiert si dr Möll fir d Singemer Fasnet.

## Weblink
* Oliver Fiedler „Lebenslänglich“ für Walter Möll, wochenblatt.net, 21. Septämber 2013
* „Alemannische Heimat“ würdigt Walter Möll, in-singen.de, 21. Dezämber 2015 
* „Ihr hen mer's Läbe richer gmacht“, Badische Zeitung, 27. Mai 2002

## Fueßnote
Klaus-Dieter Reichert

Dr **Klaus-Dieter Reichert** (* 20. Merz 1945 z Radolfzell) isch e dytsche Lehrer un Schriftsteller.

## Lääbe
No dr Volksschuel het dr Reichert Mechaniker glehrt un derno as Naaimaschinenmechaniker un as Mechaniker fir Dateverarbaitigsmaschine gschafft. Är het iber dr Zweet Bidligwääg di Mittler Ryfi un s Fachabitur gmacht un derno vu 1974 bis 1977 an dr PH Reidlenga uf Lehramt mit Sport un Dytsch studiert. Vu 1978 bis 2005 het er as Lehrer, speter au as Konräkter un schließli as Räkter an dr Grund- und Hauptschule Steinenbronn unterrichtet. Anne 2005 isch er pänsioniert wore.

Ab 1973 het dr Reichert aafange schrybe, ab 1975 au im Dialäkt. Är schrybt Lyrik, Prosa, Dialogstuck un Churzgschichte uf Hochdytsch un uf Alemannisch. Anne 1981 het er er Uuswahl vu syne alemannische Gedicht unter em Titel „Wit it?“ publiziert, 1993 het er e zweet Buech („wunderfitz un alefanz“) vereffetligt. Fir dr „Mundart-Struwwelpeter“, wu dr Walter Sauer anne 1996 uusegee het, het dr Reichert e Ibersetzig ins Bodeseealemannisch bydrait. Derzue het er Bydreg in verschidene Anthologie un Zytschrifte publiziert.

Dr Reichert isch Mitglid im VS Bade-Wirttebäärg, in dr Muettersproch-Gsellschaft, im Verain schwäbische mund.art e. V. un in dr Mundartgesellschaft Württemberg e. V. In dr Mundartgesellschaft isch er ab Redaktionsmitglid vu dr Verainszytschrif *schwädds* un ab 1987 2. Vorsitzer gsii. Derzue engaschiert er si im Arbetskrais „Mundart in der Schule“ un macht Mundart-Schrybwärchstätte. 

Anne 1993 het er bim Dialäktwettbewärb „Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9−99 Jahren“ vu dr Muettersproch-Gsellschaft dr erscht Bryys gwunne.

Dr Reichert läbt z Steinenbronn. Mit syre mittlerwyli verstorbene Frau isch er emol mit em Fahrrad di ganz Panamerica-Route vu Alaska bis Panama gfahre. Anne 2017 isch er mit em Velo in 38 Däg vu Steinenbronn bis uf Moskau gfahre.

## Wäärch
* *Wit it? Gedichte in alemannischer Mundart.* Steinenbronn, 1981 (2. Uflag: Edition Löwengasse, Radolfzell 1989)
* *wunderfitz un alefanz.* Edition Löwengasse, Radolfzell 1993
* *De Strublpeter vum Bodensee.* In: *Der Mundart-Struwwelpeter.* Herausgegeben von Walter Sauer. Universitätsverlag C. Winter, Heidelberg 1996
* Gedicht. In: *Alemannisch dunkt üs guet.* Heft I/II 1993. S. 7–10
* *Stolperstein.* In: *Tübinger Vorlesebuch.* Theiss Verlag, Stuttgart 1984
* *Extra-Vagant.* In: *Kleines Reutlinger Lesebuch.* Knödler Verlag, Reutlingen 1985
Derzue Bydreg in verschidene Anthologie un Zytschrifte.

## Weblink
* dr Klaus-Dieter Reichert uf dr Websyte vu dr Muettersproch-Gsellschaft
* dr Klaus-Dieter Reichert uf autoren-bw.de
* dr Klaus-Dieter Reichert uf LEO-BW
* dr Klaus-Dieter Reichert bim Mundartsymposium Bosener Mühle (2005)
* Meister  der  Mundart, Die Oberbadische, 14. Septämber 2017

## Fuessnote
Florian Seiberlich

Dr **Florian Seiberlich** (* 1965 z Schopfe) isch e dytsche Textilingenieur un Musiker.

## Lääbe
Dr Seiberlich isch z Huuse ufgwagse. No dr Schuel het er vu 1987 bis 1991 an dr Fachhochschuel Reidlenga Textiltächnology studiert un as Dipl. Ing. (FH) abgschlosse.

Vu 1992 bis 1995 het er bi dr Synteen Gewebe Technik GmbH gschafft un vu 1995 bis 1999 bi C. Illies & Co z Hamburg. Ab 1999 het er no bi dr Rökona Textilwerk GmbH z Dibenga gschafft. Anne 2007 isch er zue dr Amann & Soehne GmbH & Co. KG an Standort Boennigheim gwägslet. 2010/2011 isch er bi dr Kunert Gesellschaft mbH im vorarlbärgische Rankweil gsii un syter 2011 schafft er wider z Boennigheim bi dr Aman Group.

Dr Seiberlich isch ghyrote, het drei Chinder un läbt syter anne 2000 mit syre Familie z Dibenga.

In syre Freizyt macht dr Seiberlich Musik, 2019 het er e CD uusebrocht, wun er alemannischi Gedicht vum Johann Peter Hebel druf vertont het mit dr Gitarre.

## Wäärch
* *Es gfallt mer nummen eini. Alemannische Lieder.* CD mit Notenheft. emanomedia gmbh 2019. ISBN 978-3038360384
* *Traumvogel - kleine Große Kinderlieder.* CD mit Notenheft. emanomedia gmbh 2017. ISBN 978-3038360261

## Weblink
* Sarah Trinler: Florian Seiberlich: „Wer Hebel liest, hat immer eine gute Zeit“, Badische Zeitung, 17. Augschte 2020
Martina Clavadetscher

D **Martina Clavadetscher** (* 1. Augschte 1979 z Zoog) isch e Schwyzer Autori.

## Lääbe
D Martina Clavadetscher isch z Brunne ufgwagse un vu 1994 bis 1998 uf s Gimnasium im Kollegium Schwyz gange. Derno het si Dytschi Literatur, Linguischtik un Filosofy an dr Uniwersideet Fryburg i.&nbsp;Üe. studiert. Anne 2006 isch am Lozärner Theater ire eerscht Theaterstuck *Drei Frauen* urufgfiert wore (Reschy: Sophie Stierle). Anderi Theaterstuck sin *Gemeinsam*, wu 2009 am Schauspielhaus Hamburg urufgfiert woren isch, un 2013 s Stuck *Deliver My Heart!*, wu im Südpol Lozärn Premiere ghaa het.

D Clavadetscher schrybt un liist regelmäßig d Radio-Kolumne *Apropos* fir s Schwyzer Radio SRF 1. Anne 2012 isch ere dr Kulturferderbrys vum Kanton Schwyz verlihe wore. In dr Theatersaison 2013/14 isch d Clavadetscher im Rame vum Ferderbrogramm «Stücklabor Neue Schweizer Dramatik» Huusautori am Lozärner Theater gsii. S Ufdragsstuck *My only friend, the end*, wu um des Zyt entstande isch, isch im Merz 2014 urufgfiert un in dr Juni-Uusgab vu dr Fachzytschrift „Theater der Zeit“ abdruckt wore.

2014 isch ire Prosa-Debüt *Sammler* erschine, wu si zum *Ufdritt Schwyz* demit an d Buechmäss Leizig yyglade woren isch.

Mit irem Stuck *Umständliche Rettung* het d Clavadetscher dr Essener Autorebrys *Stück auf!* 2016 gwunne un isch im nämlige Johr fir dr *Heidelberger Stückemarkt* nominiert wore.

2017 isch si mit irem Roman *Knochenlieder* fir dr Schwyzer Buechbrys nominiert gsii. Ire zweet Roman *Die Erfindung des Ungehorsams* het dr Schwyzer Buechbrys 2021 gwunne.

## Wäärch
### Prosa
* *Sammler.* Erzählung, Verlag Martin Wallimann, Alpnach 2014, ISBN 978-3-905969-34-4.
* *Hokuspokus Verschwindibus.* Carte blanche, Kulturtipp, Nr. 17/14, .
* *Knochenlieder.* Roman, Edition Bücherlese, Hitzkirch 2017, ISBN 978-3-906907-01-7.
* *Die Erfindung des Ungehorsams.* Roman, Unionsverlag, Zürich 2021, ISBN 978-3-293-00565-5.

### Theaterstuck
* *Deliver my heart!* Uruffierig Südpol Lozärn, 2013.
* *My only friend, the end.* Uruffierig, Lozärner Theater. 2014. In: *Theater der Zeit*, Heft Nr. 6 / Juni 2014, .
* *Milchdieb*. Monolog, Uruffierig Lozärner Theater, 2015.
* *Der letzte Europäer*. Uruffierig Theater am Nöimärt Züri, 2017.
* *Umständliche Rettung*. Uruffierig Schauspiel Essen, 2017.
* *Gedächtnispalast – 5000 m² Theater in der Viscosistadt*. Uruffierig Viscosistadt Emmenbrücke, 2019.

## Uuszaichnige
* 2012: Kulturferderbrys vum Kanton Schwyz
* 2012: Wärchbydrag Theater vum Kanton Schwyz
* 2016: Wärchbydrag Theater vum Kanton Lozärn
* 2016: Autorebrys Schauspiel Essen 2016
* 2016: Nomination zum Heidelberger Stückemarkt
* 2016: Literaturbry vu dr Marianne-und-Curt-Dienemann-Stiftig
* 2017: Nominierung fir dr Schwyzer Buechbrys
* 2021: Schwyzer Buechbrys fir *Die Erfindung des Ungehorsams*

## Weblink
* 
* 
* Churzbiografy vu dr Martina Clavadetscher bim Verlag Felix Bloch Erben
* Video-Porträt zum Heidelberger Stückemarkt 2016 bi Vimeo
* Rezension vu ''Knochenlieder'' in dr Neue Zürcher Zeitung
* ''Martina Clavadetscher'', Biografy un Bibliografy uf Viceversa Literatur

## Fueßnote
Schweizer Buchpreis

Dr **Schwyzer Buechbryys** isch e Literatuurbryys, wu syter 2008 vum Verain Literaturfestival Basel in Zämenaarbet mit em Schweizer Buchhändler- und Verleger-Verband (SBVV) all Johr vergee wird.

## Um was goht s?
Mit em Schwyzer Buechbryys wird e dytschsproochig literaarisch oder essayistisch Wäärch vu Autoor*ne, wu in dr Schwyz lääbe, dur e Fachjury uuszaichnet. D Uuszaichnig isch bis anne 2011 mit eme Bryysgäld in Heechi vu insgsamt 60&nbsp;000 Schwyzer Franke (50&nbsp;000 fir d*r Gwinner*i un je 2500 fir di Nominierte vu dr Shortlist) dotiert gsii. Im Johr 2012 isch d Summe uf 40&nbsp;000 Schwyzer Franke reduziert woore. Dodervu chuntn d*r Gwinner*i 30&nbsp;000; di iibrige vier Nominierte je 2500 Franke. Anne 2018 hän di vier andere Autoor*ne, wu in dr ängere Uuswahl gsii sin, je 3000 Franke kriegt. Au 2021 isch d Dotierig esoo greeglet.

Anne 2017 het dr Autoor Lukas Bärfuss, wu dr Bryys 2014 iiberchuu het, em SBVV voorgwoorfe, Yyfluss uf d Bryysvergaab z nee dur Dailnahm vu Verbandsverdrätter an dr Jurysitzige, go Autoor*ne feerdere, wu mer guet cha verchaufe. Wäge däm het er d Abschaffig vum Bryys gfoorderet. Dr SBVV un dr friejer Juroor Thomas Strässle hän die Voorwiirf zrugggwiise un hän Wäärt druf glait, ass d Jury unhänhängig sei.

## Wär het dr Bryys scho iiberchuu?

## Weblink
* Offiziälli Websyte vum Schwyzer Buechbryys
* Roman Bucheli: ''Der Schweizer Buchpreis manövriert sich in eine schwere Krise.'' In: *Neue Zürcher Zeitung*, 21. Novämber 2017.

## Fueßnote
Simone Zgraggen

D **Simone Zgraggen** (* 8. Augschte 1975 z Altdorf) isch e Schwyzer Gyygeri.

## Lääbe
D Simone Zgraggen het im Alter vu fimf Joor aafange Gyyge spiile. Si het vu 1991 bis 1994 am Konservatorium Lozärn bim Alexander van Wijnkoop (Abschluss: Lehrdiploom mit Uuszaichnig) studiert, vu 1994 bis 1995 an dr Musik-Akademi Baasel au bim van Wijnkoop (Abschluss: Konzärtryyfidiploom mit Uuszaichnig) un vu 1996 bis 2002 an dr Hoochschuel fir Musik Chaarlsrue bim Ulf Hoelscher (Abschliss: Konzärtexaame mit Uuszaichnig; Chinschtlerisch Ufböustuudium mit Uuszaichnig).

Vu 2001 bis 2004 het si ne Lehrufdraag fir Stryychermethoodik an dr Hoochschuel fir Musik Chaarlsrue ghaa. Vu 2001 bis 2012 het si Gyyge am Züri Konservatorium Klassik un Jazz untertiichtet. 2012 isch si as Brofässeri fir Violine an d Musikhoochschuel Fryyburg gruefe woore.

Syter anne 2010 isch si Konzärtmaischteri vu dr Basel Sinfonietta und syter anne 2022 vu dr Zuger Sinfonietta.

## Inschtrumänt
D Simone Zgraggen spiiilt d Stradivari-Gyyge „Golden Bell“ vu anne 1668.

Si bruucht Beege vu Louis Henri Gillet, Alfred Lamy, Claude Thomassin un e Barockbooge vum Carsten G. Löschmann.

## Bryys
D Simone Zgraggen het die Bryys gwunne:
* Chunscht- un Kultuurstiftig Heinrich Danioth: Hauptfeerderigsbryys (2006)
* Hoochschuelwettbewäärb vu dr Musikhoochschuele in dr Bundesrepublik Dytschland: 1. Bryys (2002)
* Carl-Flesch-Akademy Baade-Baade: Brahms-Bryys un Lions-Bryys (2001)
* Meadowmount School of Music: Shar Award (1999)

## Diskografy
D Simone Zgraggen het die Ufnahme yygspiilt:
* Claves Records (Claves 50-2503)
:Othmar Schoeck: The 3 Violin Sonatas (*Mit em Ulrich Koella*)
* Genuin classics (GEN 86521) Kritik
:Luigi Boccherini: String Quintet in E Major, Op. 13 No. 5 (*Mit em Schubert-Quintett*)
:Franz Schubert: String Quintet in C Major, D 956 - Op. post. 163 (*Mit em Schubert-Quintett*)
* Bella Musica (BM 31.2345)
:Johannes Brahms: Konzert für Violine, Violoncello und Orchester a-Moll op. 102 (*Mit em Grigori Alumyan un dr Baade-Baadener Filharmony unter em Werner Stiefel*)
:Johann Sebastian Bach: Partita Nr. 2 d-Moll für Violine solo BWV 1004

## Weblink
D Simone Zgraggen uf dr Websyte vu dr Hoochschuel fir Musik Fryburg
Edith Picht-Axenfeld

D **Edith Picht-Axenfeld** (* 1. Jänner 1914 z Fryburg; † 19. April 2001 z Hinterzarte) isch e dytschi Tschembalischti, Pianischti un Organischti.

## Lääbe
D Edith Axenfeld het z Lugano, z Basel un z Berlin studiert, unter anderem bi dr Anna Hirzel-Langenhan, wu si d Method vun ere speter verdreätte het, bim Rudolf Serkin un zytwys au bim Albert Schweitzer, wu si im Orgelspiil unterrichtet het. Bim 3. Internazionale Chopinwettbewärb 1937 z Warschau, wu dr Alfred Hoehn in dr Jury ghockt isch, isch si uf dr 6. Blatz chuu. Dur di jidisch Härchumft vu ire Familie het si in dr Zyt vum Nazionalsozialismus dailwys e Ufdrittsverbot ghaa.

Si isch mit em Altphilolog un Religionsphilosoph Georg Picht ghyrote gsii. Bis zue irem Dod het si z Hinterzarte uf em Birklihof gläbt. Ire Grab isch uf em Fryburger Hauptfridhof im Fäld 57d in dr Nechi vu dr Mitscherlich-Kapäll.

## Wäärch
Im Mittelpunkt vu irem Spiil as Solischti sin d Tschembalomusik vum Johann Sebastian Bach, vu säm syne Sihn un au d Klavierwäärch vu dr Wiener Klassik gstande. Gärn ghaa het si au d Romantiker Frédéric Chopin un Robert Schumann. Si het si aber au fir zytgnessische Wäärch yygsetzt, zum Byschpel fir dr Isang Yun un dr Heinz Holliger.

As Profässeri het si an dr Fryburger Musikhochschuel Klavierdidaktik unterrichtet. Mit Bydreg zur Chunscht vum Klavierspiil het si bi dr Kongress vu dr dytsche Sektion vu dr European Piano Teachers Association mitgmacht. Si het doderby ne vergaischtigti, meditativi Art vum Klavierspiil verdrätte, wu ne rain mechanisch Iebe, au bi Fingeriebige un Etüde, kai Blatz ghaa het. In däre Konzäpzion vum Iebe as Meditazion un ass dr ganz Lyb as Inschtrumänt vu dr Musik mitdänkt wird, het si ähnligi Idee verdrätte wie ire Kolleg Jürgen Uhde.

Ain vu ire Schueler, wu speter dirgiert un kumpeniert het, isch dr Hans Zender gsii.

## Vereffentlichunge
Iri Schallplatte sin u.&nbsp;A. bi dr Deutsche Grammophon (J. S. Bach, Bartók), dr Musical Heritage Society (*Goldberg-Variationen*, 1968) uusechuu. Syt dr 1970er Johr het si regelmäßig fir d *Camerata Tokyo* ufgnuu, u.&nbsp;A. s komplett Klavierwärch vum J. S. Bach, d Chopin-Etüde un em Schubert sy B-Dur-Sonate. Unter em Motto *Last Piano Concert* sin 2001 d Brahms-Intermezzi op. 117, 118 un 119 (Mitschnitt Kusatsu, 30. Augschte 1996) vereffentligt wore.

## Ehrige
* 1980: Verdienschtchryz am Band vum Verdienschtorde vu dr Bundesrepublik Dytschland

## Weblink
* Yydrag uf dr Websyte vum Chopin-Inschtitut
* Gestorben: Edith Picht-Axenfeld, Der Spiegel 18/2001, 30. April 2001, S. 222
* Johannes Adam: *[https://www.badische-zeitung.de/klassik-2/edith-picht-axenfeld-bachs-botschafterin--79066618.html Edith Picht-Axenfeld, Bachs Botschafterin],* Badische Zeitung, 3. Jänner 2014

## Fueßnote
Hans Ruf

Dr **Hans Ruf** (* 19. Februar 1939 z Demberg) isch e dytsche Haimetdichter.

## Lääbe
Dr Ruf isch z Demberg uf eme Buurehoof bi syre Mueter mit eme elter Brueder ufgwagse. Sy Vater het er nume aimol anne 1942 bi me Fronturlaub gsää, syter 1944 het dr Vater has z Russland vermisst gulte. Dr Hans Ruf isch z Wiis uf d Schuel gange un het derno uf em Buurehoof mitghulfe. Zeh Johr lang het er im Säägwäärch Weber z Wiis gschafft, derno 12 Johr lang bi dr Firma Rietschle un schließli bis zue syre Ränte anne 2001 bim Vermässigsamt z Löörech. Anne 1959 het er d Lore Kuttler vu Wies ghyroote. Mit ire het er drei Chinder.

Dr Hans Ruf schrybt Gedicht uf Alemannisch. Scho 1992 het er en Uuswahl mit 59 Gedicht un Bilder vum Heiner Wagner unter em Titel „D‘ Heimet rüeft“ publiziert, e zweet Biechli „‘s Chlei Wiesedal loßt grüeße“.mit 53 Gedicht un Bilder vum Theo Kölbl anne 1997 un 2002 e dritte Gedichtband „Ne Hämpfeli Heimet“ mit Bilder vum Jeannot Weißenberger.

## Wäärch
* *D‘ Heimet rüeft.* Eigenverlag, Demberg 1992
* *’S Chlei Wiesedal loßt grüeße.* Eigenverlag, Demberg 1997
* *Ne Hämpfeli Heimet.* Eigenverlag, Demberg 2001

## Weblink
* dr Hans Ruf uf dr Websyte vu dr Muettersproch-Gsellschaft
* Gedichte aus dem heimatlichen Tal, Badische Zeitung, 25. April 2002
Anna Stern (Autorin)

D **Anna Stern** (aigeti *Anna Bischofberger;* * 1990 z Rorschach) isch e Schwyzer Schriftstelleri. 

## Lääbe
D Anna Bischofberger isch z Rorschach ufgwagse. Si het vu 2011 bis 2017 Umwältnaturwisseschafte an dr ETH Züri studiert (Bachelor 2015, Master 2017) un promoviert zurzyt (Stand 2020) im Beraich Integrativi Biology (integrative biology) an dr ETH Züri. Ire Forschigsbiet sin Antibiotikaresischtänze.

Anne 2014 het si ire erscht Roman *Schneestill* unter em Pseudonym Anna Stern publiziert. 2016 isch d Kriminalgschicht *Der Gutachter* erschine, 2017 ne Band mit Verzellige. Iber ire Haimetort het si d Verzellig *S’isch Rorschach* gschribe.

D Stern isch anne 2018 uf Vorschlag vu dr Hildegard Elisabeth Keller zue dr Däg vu dr dytschsprochige Literatur uf Klagenfurt yyglade wore, wi si mit em 3sat-Bryys uuszaichnet woren isch.

Ire Roman *das alles hier, jetzt* isch anne 2020 mit em Schwyzer Buechbryys uuszaichnet wore. D Autori ladet dodin iri Läser*ne zue me Experimänt yy. S git kai Großbuechstabe unk ai ainhaitligi Schriftgstaltig uf ire Buechsyte, un d Figure din chenne dur ire Name au nit aidytig eme Gschächt zuegornet wäre. D Verzellperschpekti isch e „du“, wie wänn e Spiegel mit im Spiil wär . Alli agiere ääne vun eme binäre Schema, was si schwär fassbar macht. Dr rot Fade bildet aber dr Dod un d Druur um e Mänsch mit Name „ananke“, wu alli gärn ghaa hä nun wu vyl z frie gstorben isch. 

## Wäärch
* *Schneestill.* Salis, Zürich 2014, ISBN 978-3-906195-17-9.
* *Der Gutachter. Roman.* Salis, Zürich 2016, ISBN 978-3-906195-43-8.
* *Beim Auftauchen der Himmel. Erzählungen.* Lectorbooks, Zürich 2017, ISBN 978-3-906913-00-1.
* *Wild wie die Wellen des Meeres.* Salis, Zürich 2019, ISBN 978-3-906195-81-0.
* *das alles hier, jetzt*. Elster & Salis, Zürich 2020. ISBN 978-3-03930-000-6.

## Uuszaichnige

* 2018: Ferderbryys vu dr St. Gallische Kulturstiftig
* 2018: 3sat-Bryys bi dr 42. Däg vu dr dytschsprochige Literatur (Ingeborg Bachmann Wettbewärb)
* 2019: *Literarischi Uuszäichnig* vu dr Stadt Züri
* 2020: Schwyzer Buechbryys

## Weblink
* Offiziälli Websyte vu dr Anna Stern
* d Anna Bischofberger uf ethz.ch
* 
* *[https://www.horizonte-magazin.ch/2021/02/25/anna-stern-ich-sucherin-in-zwei-welten/ Anna Stern, Ich-Sucherin in zwei Welten]*. Porträt in *Das Schweizer Forschungsmagazin*
* ''Anna Stern'' bim Verlag Salis
* Christoph Renn: ''Jungautorin sucht nach der Wahrheit'', St. Galler Tagblatt, 18. Dezämber 2014

## Fueßnote
Knaschtbrüeder

D **Knaschtbrüeder** sin e Duo vu Schopfe im Wisedal im Schwarzwald, wu Lieder uf Alemannisch singt. Si spiile derzue Gitarre un Schnuuregyge.

## Iber s Duo
S Duo bstoht us dr Brieder Jeannot un Christian Weißenberger. Dr Jeannot Weißenberger (* 23. Novämber 1951 z Löörech-Stette, ufgwagse z Wiiselt) chännt mer in dr Region syt iber 50 Johr as Musiker, u. a. mit dr „Harlekin“-Band (1971 bis 1987). Är isch ghyrote un läbt z Schopfe. Fir d CDU hockt er syt iber 20 Johr im Gmairot. Dr Christian Weißenberger (* 14. Mai 1973 z Schopfe) isch vu 1989 bis 2019 Keyboarder un Co-Sänger bi dr Party-Rock-Band „Six for you“. gsii Är isch ghyrote, het e Suhn un läbt z Schopfe.

Um 1998 hän si aafange zäme as Duo z spiile un z singe. Dr Name Knaschtbrüeder hän si uusgsucht, wel si as „umgchehrti Freigänger“ am Dag im „Chäfi“, em ehmolige Gfängnis vu Schopfe, as Grafiker in dr Wärbeagentur mit Grafik-Atelier schaffe, wu dr Jeannot Weißenberger anne 1982 grindet het.

D Knaschtbrüeder hän bis hite (Stand 2021) vier Albe mit Lieder uusebrocht, wu si zum Dail sälber gschribe hän, zum Dail sin s au Lieder vom Otto Bürglin. Iber iri Musik schrybe si sälber uf ire Websyte:

## Albe
* *Alles in de Finke.* Text & Musik: J. & C. Weißenberger. 2017 (Text-Booklet (PDF))
* *Hart an de Gränze.* Text & Musik: J. Weißenberger. 2010 (Text-Booklet (PDF))
* *Chäfimusigg.* Text & Musik: J. Weißenberger, Otto Bürgelin. 2002 (Text-Booklet (PDF))
* *Doppelherz.* Text & Musik: J. Weißenberger, Otto Bürgelin. 2000 (Text-Booklet (PDF))

## Weblink
* Offiziälli Websyte vu dr Knaschtbrüeder
*  Werbeagentur un Grafikatelier Jeannot Weißenberger
* Nicolai Ernesto Kapitz Jeannot und Christian Weißenberger sind als „Knaschtbrüeder“ und Tanzmusiker bekannt, Badische Zeitung, 24. Juli 2019
Myrta Stieber

D **Myrta Stieber** (* 28. Oktober 1926 z Sanderge) isch er dytschi Dialäktdichteri.

## Lääbe
D Stieber isch uf d Burgerschuel gange un het ire Abitur im Chrieg an dr Immelmann-Schuel z Villinge, em hitige Gymnasium am Romäusring, gmacht. 

No dr Schuel het si zerscht bi dr Firma „Kieninger und Obergfell“ gschafft (hite „Kundo xT“) un derno ne halb Johr bim Rychsarbetsdienscht. Ire Mann, dr Walter Stieber, het si eso chänneglehrt: Im Chrieg sin Maidli ufgforderet gsii, an Soldate Brief z schrybe. D Myrta het an verschideni Soldate gschribe, unter anderem an dr Walter us em Sudeteland. No anderthalb Johr het er si zum erschte Mol bsuecht, dodmol isch si 18 gsii. Noch em Chrieg het er mieße flichte un isch zmols mit eme Rucksack vor dr Dire gstande. Anne 1948 hän si ghyrote, 1953 isch ire Suhn Gerd uf d Wält chuu.

Mit irem Mann het si anne 1960 en Elektrogschäft in der Roßbergstroß ufgmacht, wu si 15 Johr speter in d Luisestroß 27 verlait hän, wu hite s Elektrofachgeschäft „Heizmann und Draschar“ din isch. Wel ene dr Vermieter irgedwänn dr Verdrag gchindet het, het d Stieber in dr 1980er Johr no acht Johr lang bim Dochterunternäme vu dr Firma „Kundo und Staiger“ z Hardt im Yychauf gschafft un isch schließli anne 1989 in Ränte gange.

Mit ihrem Mann, wu anne 1994 gstorben isch, un em Suhn het d Stieber in dr Zyt zwische 1963 un 1970 Raise dur d Wält gmacht, unter anderem uf Kenia, Ceylon, Nepal un Hong Kong.

In ire Freizyt het si d Stieber im Dierschutzverain engaschiert, im Ferderverain „Schwarzes Tor“ un au in dr Naarezumft. Fir zwoo Wahlperiode isch si Mitglid im Sandergemer Gmairot gsii.

D Myrta Stieber schrybt Gedicht un Gschichte im Sandergermer Dialäkt. En Uuswahl het si in zwai Biecher publiziert. E Zytlang het si im Südkurier di alemannisch Kolumne „Us em Städtle“ gschribe.

## Wäärch
* *Von de alde Zit un de luschtige Lit.* St. Georgen 1999
* *Alde Gschichtle un Gedichtle zum Lache un Bsinne.* St. Georgen 2009
* *Museen im Schwarzwald-Baar-Kreis: Das „Schwarze Tor“ in St. Georgen.* In: Landratsamt Schwarzwald-Baar-Kreis (Hrsg.): *Almanach 1998, Heimatjahrbuch Schwarzwald-Baar-Kreis.* 22. Folge. Villingen-Schweningen 1998. S. 177–181.

## Weblink
* d Marty Stieber uf dr Websyte vu dr Muettersproch-Gsellschaft
* St.Georgen: St. Georgener Urgestein Myrta Stieber feiert ihren 90. Geburtstag, Südkurier, 28. Oktober 2016
* St. Georgen Als erste Frau in der närrischen Bergstadt-Bütt, Schwarzwälder-Bote, 27. Oktober 2016
The Who

**The Who** si e britischi Rockbänd in de 1960er bis 1980er Joor gsi. D Bänd isch vo 1964 bis 1978 zämmegsetzt gsi us em Roger Daltrey, Pete Townshend, John Entwistle und Keith Moon.
Si häi mee as 100 Millioone Doondrääger verchauft mit de Label Brunswick, Track, Reaction, Polydor, Decca, Virgin, MCA, Warner Bros., Universal, Geffen und Atco Records. 1990 si d Who in d Rock and Roll Hall of Fame ufgnoo worde.

## Diskografii

### Studioalbe

* *[[My Generation]]* (1965)
* *[[A Quick One]]* (1966)
* *[[The Who Sell Out]]* (1967)
* *[[Tommy (Album)|Tommy]]* (1969)
* *[[Who’s Next]]* (1971)
* *[[Quadrophenia]]* (1973)
* *[[The Who by Numbers]]* (1975)
* *[[Who Are You]]* (1978)
* *[[Face Dances]]* (1981)
* *[[It’s Hard]]* (1982)
* *[[Endless Wire]]* (2006)
* *[[Who (Album)|Who]]* (2019)

### Singles

* 1964 - Zoot Suit/I'm the Face
* 1965 - I Can't Explain/Bald Headed Woman
* 1965 - Anyway, Anyhow, Anywhere / Daddy Rolling Stone
* 1965 - My Generation / Shout and Shimmy
* 1966 - Substitute / Circles
* 1966 - A Legal Matter/Instant Party
* 1966 - The Kids Are Alright / The Ox 
* 1966 - I'm a Boy/In the City
* 1966 - La-La-La-Lies/The Good's Gone
* 1966 - Happy Jack / I've Been Away
* 1967 - Pictures of Lily/Doctor, Doctor
* 1967 - The Last Time/Under My Thumb
* 1967 - I Can See for Miles / Someone's Coming 
* 1968 - Dogs/Call Me Lightning
* 1968 - Magic Bus
* 1969 - Pinball Wizard/Dogs Part Two
* 1969 - I'm Free/We're Not Gonna Take It
* 1970 - The Seeker/Here for More
* 1970 - Summertime Blues/Heaven & Hell
* 1970 - Young Man Blues/Substitute
* 1970 - See Me, Feel Me/Overture from Tommy
* 1971 - Won't Get Fooled Again/Don't Know Myself
* 1971 - Let's See Action/When I Was a Boy
* 1971 - Behind Blue Eyes/My Wife
* 1972 - Join Together/Baby Don't You Do It
* 1972 - Relay/Waspman
* 1973 - 5:15/Water
* 1973 - Love, Reign o'er Me
* Water 1974 - The Real Me
* 1974 - Postcard/Put the Money Down
* 1975 - Squeeze Box/Success Story
* 1978 - Who Are You/Had Enough
* 1978 - Trick of the Light/905
* 1979 - 5:15/I'm One
* 1981 - You Better You Bet/The Quiet One
* 1981 - Don't Let Go the Coat/You
* 1982 - Athena
* 1984 - Twist and Shout/I Can't Explain
* 2004 - Real Good Looking Boy/Old Red Wine
* 2006 - Wire and Glass/Mirror Door
* 2006 - It's Not Enough
* 2006 - Tea & Theatre 2014 - Be Lucky
* 2019 - My Generation/Ball and Chain
* 2020 - All This Music Must Fade/Ball and Chain
* 2020 - I Don't Wanna Get Wise/Detour
* 2020 - Beads on One String/Hero Ground Zero
* 2020 - Street Song/I'll Be Back
* 2020 - Break the News/Rockin' in Rage
* 2020 - She Rocked My World/Beads on One String - Yaggerdang Remix

## Weblink

* Offizielli Website vo The Who (änglisch)
Roger Daltrey

De **Roger Daltrey** (* 1. März 1944 z London, Ängland, as *Roger Harry Daltrey*) isch e britische Rocksänger und Komponischt. Är isch Sänger vu dr Rockband The Who.

## Diskografi
* *Daltrey* (1973)
* *Ride a Rock Horse* (1975)
* *One of the Boys* (1977)
* *McVicar* (1980)
* *Parting Should Be Painless* (1984)
* *Under a Raging Moon* (1985)
* *Can't Wait to See the Movie* (1987)
* *Rocks in the Head* (1992)
* *As Long as I Have You* (2018)

## Literatur
* Roger Daltrey, 2018. *Thanks A Lot Mr Kibblewhite: My Story*, Blink Publishing; Henry Holt & Co 
* Steve Huey, *Roger Daltrey – Biography*
* David M. Barling, *Biography of Roger Daltrey*, Archived extract at Wayback Machine

## Weblink

* www.thewho.org
*
Pete Townshend

De **Pete Townshend**, CBE (* 19. Mai 1945 z London, Ängland) isch e britische Sänger, Gitarrischt und Kompenischt. Är isch Leadsänger und Grindigsmitgliid vu dr Rockband The Who. D Musikzytschrift *Rolling Stone* het en uf Blatz&nbsp;10 vu dr Lischt vu dr beschte Gitarrischte vu allne Zyte gsetzt.

## Diskografi

* *Who Came First* (1972)
* *Empty Glass* (1980)
* *All the Best Cowboys Have Chinese Eyes* (1982)
* *Scoop* (1983)
* *White City: A Novel* (1985)
* *Another Scoop* (1986) 
* *The Iron Man: A Musical* (1989)
* *Psychoderelict* (1993) 
* *A Benefit for Maryville Academy* (1998)
* *Live: The Fillmore* (2000)
* *Live: The Empire* (2000)
* *Live: Sadler’s Wells* (2001)
* *Live: La Jolla* (2001)
* *Scoop 3* (2001)

## Literatur

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblink
John Entwistle

Dr **John Alec Entwistle** (* 9. Oktober 1944 z London, Ängland - † 27. Juni 2002 z Las Vegas, USA) isch e britische Musiker. Er isch als dr Bassist vo dr britische Rockband The Who bekannt worde.

## Diskografi

* *Smash Your Head Against The Wall* (1971)
* *Whistle Rimes* (1972)
* *Rigor Mortis Sets In* (1973)
* *Mad Dod* (1975)
* *Too Late The Hero* (1981)
* *The Rock* (1996)
* *Music From Van Pires* (2000)

## Literatur

* 
* 

## Weblink

* The Who Concert Guide: John Entwistle Tour Archive
* The John Entwistle Foundation
*
Keith Moon

Dr **Keith John Moon** (* 23. August 1946 z London, Grossbritannie - † 7. September 1978 z Mayfair, Grossbritannie) isch e britische Rockmuusiker. Är isch e Gründermitgliid vo dr Rockgruppe The Who.

## Literatur
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Weblingg

*Keith Moon - thewho.com
My Generation

**My Generation** isch s Debütalbum vu dr glychnamige britische Rockband The Who. Es isch am 3. Dezember 1965 uusechoo. S Muusigmagazin *Rolling Stone* het s uf e 236. Blatz in dr Liste vo dä 500 beste Album vo alle Zite do. Es gältet in dr Rockmuusig as äins vo de iiflussriichste Album. 

## Titellischt
# *Out in the Street* (Pete Townshend)
# *[[I Don't Mind]]* (James Brown)
# *The Good's Gone* (Townshend)
# *[[La-La-La-Lies]]* (Townshend)
# *Much Too Much* (Townshend)
# *[[My Generation (Lied)|My Generation]]* (Townshend)
# *The Kids Are Alright* (Townshend)
# *Please, Please, Please* (Brown/Terry)
# *It's Not True* (Townshend)
# *[[I'm a Man]]* (Bo Diddley)
# *A Legal Matter* (Townshend)
# *The Ox* (Townshend/Moon/Entwistle/Hopkins)
A Quick One

**A Quick One** isch s zwait Studioalbum vu dr britische Rockband The Who. S isch am 9. Dezember 1966 bi Polydor Records uusechoo.  S Musikmagazin Rolling Stone het s uf em 384. Blatz in d Lischt vu dr 500 beschte Albe vu allne Zyte ufgnuu. 

## Titellischt
# *Run, Run, Run* - 2:43
# *[[Boris the Spider]]* (Entwistle) - 2:29
# *I Need You* (Moon) - 2:25
# *Whiskey Man* (Entwistle) - 2:57
# *(Love is Like a) Heat Wave* (Holland/Dozier/Holland) - 1:57
# *Cobwebs and Strange* (Moon) - 2:31
# *Don't Look Away* (Townshend) - 2:54
# *See My Way* (Daltrey) - 1:53
# *So Sad About Us* (Townshend) - 3:04
# *A Quick One While He's Away* (Townshend) - 9:10

## Fueßnote
The Who Sell Out

**The Who Sell Out** isch s dritt Studioalbum vu dr britische Rockband The Who. S isch am 15. Dezember 1967 bi Track Records uusechoo.

## Titellischt
# "Armenia City in The sky" (John Keen) (3:12)
# "Heinz Baked Beans" (John Entwistle) (0:57)
# "Mary Anne with The Shaky Hand" (Pete Townshend) (2:04)
# "Odorono" (Pete Townshend) (2:16)
# "Tattoo" (Pete Townshend) (2:42)
# "Our Love Was" (Pete Townshend) (3:07)
# "I Can See for Miles" (Pete Townshend) (4:17)
# "I Can't Reach You" (Pete Townshend) (3:03)
# "Medac" (John Entwistle) (0:57)
# "Relax" (Pete Townshend) (2:38)
# "Silas Stingy" (John Entwistle) (3:04)
# "Sunrise" (Pete Townshend) (3:03)
# "Rael 1" (Pete Townshend) (5:44)

## Weblink
Tommy (Album)

**Tommy** isch s vierte Studioalbum vo dr britische Rockgruppe The Who und isch 1969 erschiine. S Musikmagazin Rolling Stone het s uf em 96. Blatz in d Lischt vu dr 500 beschte Albe vu allne Zyte ufgnuu.

## Titelliste
Seite 1:
# "Overture" (5:21)
# "It's a Boy" (0:38)
# "1921" (2:49)
# "Amazing Journey" (3:25)
# "Sparks" (3:46)
# "Eyesight to The Blind" (2:13)
Seite 2:
# "Christmas" (4:34)
# "Cousin Kevin" (4:07)
# "The Acid Queen" (3:34)
# "Underture" (10:09)
Seite 3:
# "Do You Think It's Alright ?" (0:24)
# "Fiddle About" (1:29)
# "Pinball Wizzard" (3:01)
# "There's a Doctor" (0:23)
# "Go to The Mirror !" (3:49)
# "Tommy, Can You Hear Me ?" (1:36)
# "Smash The Mirror" (1:35)
# "Sensation" (2:27)
Seite 4:
# "Miracle Cure" (0:12)
# "Sally Simpson" (4:12)
# "I'm Free" (2:40)
# "Welcome" (4:34)
# "Tommy's Hollyday Camp" (0:57)
# "We're Not Gonna Take It"/"See Me, Feel Me" (7:08)
Who’s Next

**Who’s Next** isch s fimft Studioalbum vu dr britische Rockband The Who. S isch anne 1971 uusechuu.

## Titellischt
# *[[Baba O'Riley]]* - 5:09
# *Bargain* - 5:34
# *Love Ain't For Keeping* - 2:11 
# *[[My Wife]]* - 3:41
# *The Song Is Over* - 6:16
# *Getting In Tune* - 4:50
# *Going Mobile* - 3:43
# *[[Behind Blue Eyes]]* - 3:39
# *[[Won't Get Fooled Again]]* - 8:38
ABBA

**ABBA** isch e schwedischi Popbänd. D Gruppe isch z Stockholm anne 1972 vu dr vier Musiker und Musikerne **A**gnetha Fältskog, **B**jörn Ulvaeus, **B**enny Andersson un **A**nni-Frid Lyngstad grindet wore. Ire international Durbruch hän 1974 si mit em Siig bim Eurovision Song Contest mit em Lied *Waterloo* ghaa. Mit rund  400 Millione verchaufte Tondreger zelle si zue dr erfolgrychschte Band vu dr Musikgschicht. Endi 1982 het d Bänd bekannt ge, as si e Pause in ihrere musikalische Zämenarbet iilegge wänd. Ufglest hän si sich offiziell nie. 2010 isch *ABBA* in d *Rock and Roll Hall of Fame* ufgnuu wore.

## Diskografy
* *Ring Ring* (1973)
* *Waterloo* (1974)
* *ABBA* (1975)
* *Arrival* (1976)
* *ABBA: The Album* (1978)
* *Voulez-Vous* (1979)
* *Super Trouper* (1980)
* *The Visitors* (1981)
* *Voyage* (2021)

## Weblink

* di internazionali Websyte (englisch)
* abba.de (dütsch)
Led Zeppelin

**Led Zeppelin** si e britischi Rockbänd in de 1960er und 1970er Joor gsi. D Band isch 1968 in der Bsetzig Robert Plant, Jimmy Page, John Paul Jones und John Bonham gründet worde und het si noch em Tod vom Schlagzüüger John Bonham im September 1980 ufglööst. Musikalisch het Led Zeppelin zue de Pionier vom Hard Rock, Bluesrock, Progressive Rock und vom nöie Heavy Metal ghöört.

D'Bänd het innert 12 Johr meh als 524 Konzärt gäh und mee as 300 Millioone Doondrääger verchauft. 1995 si d Led Zeppelin in d *Rock and Roll Hall of Fame* ufgnoo worde.

## Diskografii

### Studioalbe
* *[[Led Zeppelin (Album)|Led Zeppelin]]* (1969)
* *[[Led Zeppelin II]]* (1969)
* *[[Led Zeppelin III]]* (1970)
* *[[Led Zeppelin IV]]* (1971)
* *[[Houses of the Holy]]* (1973)
* *[[Physical Graffiti]]* (1975)
* *[[Presence]]* (1976)
* *[[In Through the Out Door]]* (1979)
* *[[Coda (album)|Coda]]* (1982)

## Weblink

* Offizielli Website vo Led Zeppelin (änglisch)
Hassan Saghir

Dr **Hassan Saghir** (* 15. Hornung 1980 z’ Mìlhüüsa, Owerelsàss) ìsch a elsassischer Füassbàllschpìeler, wo sitter 2020 àls Mìttelschtìrmer ìm Verain vu Riedsa schpìelt. Ar ìsch dàto Toorschìtzakeenig vu dr elsassischa Maischterschàft: sitter’m Ààfàng vu siinera Kàrriar ìm Joohr 1999 hàt’r mehr àss 400 Gool gschossa.

## sii Laawa un Làuifbàhn
Ìm Hassan Saghir siina Fàmìlia schtàmmt üss dr Necha vu Khénifra, ìm Màrokko. Dr Saghir ìsch ìm Mìlhüüser Schtàdtviartel Burzwiller uffgwàcksa. Ìn d’ Schüal ìsch’r ìm Frànkriich un ìm Màrokko gànga. Wu-n-’r 15 Joohra àlt gsìì-n-ìsch, ìsch sii Vàtter gschtoorwa.

Àls Junior hàt dr Saghir z’äärscht ìm FC Red Star z’ Mìlhüüsa gschpìelt, so wia-n-ìm Màrokkàner-Verain vu Mìlhüüsa, ìm Verain vu Pfàscht, un vu 1996 bis 1999 z’ Sàuisa.

Drnooh ìsch dr Saghir vu 1999 bis 2000 ìm Verain vu Ballerschdorf bii Àltkìrich gsìì, wu-n-’r ìn dr Liga D3 gschpìelt hàt. Ar ìsch z’äärscht Vertaidiger gsìì, àwwer ìsch ànna 1999 Mìttelschtìrmer worra. Ar hàt schpeeter vu 2000 bis 2001 z’ Merza gschpìelt, un vu 2001 bis 2004 z’ Dàmmerkìrch. Doo ìsch’r ìm Joohr 2001 Toorschìtzakeenig vu dr Elsassischa Maischterschàft gsìì, mìt 23 Toora. Ar ìsch àlso dr bäschta Schtìrmer vum Sunngàui worra. Ànna 2004 ìsch’r ìn dr FC Mulhouse z’ Mìlhüüsa gànga, wu-n-’r unter’m Damien Ott ìn dr Liga CFA 2 gschpìelt hàt. Doo ìsch’r ìm Joohr 2005/2006 Toorschìtzakeenig gsìì mìt 22 gschossana Gool, un dr Verain hàt ìm nachschta Joohr ìn dr Liga CFA gschpìelt.

Obwohl ìhn mehrera frànzeescha un üüsslandischa Veraina uffnamma wälla han, ìsch dr Saghir ànna 2007 ìn dr Verain ASIM z’ Ìllzig gànga, wu-n-’r bis 2013 ìn dr Liga CFA 2 gschpìelt hàt. Ìm Joohr 2013 ìsch’r z’ Ballerschdorf z’ruckkumma, wu-n-’r bis 2018 blìewa-n-ìsch. Ànna 2018 hàt’r àui ìm Verain Timau Basel ìn dr Schwiiz gschpìelt. Ìm Joohr 2018/2019 hàt’r ìm Verain vu Burzwiller gschpìelt. Ìm folgenda Joohr hàt’r z’ Hììninga ìn dr 2. Regionààla Liga gschpìelt, vor äbb’r ànna 2020 uff Riedsa gànga ìsch. Doo hàt’r ìn dr 3. Regionààla Liga gschpìelt.

Dr Hassan Saghir bsìtzt d’ frànzeescha un d’ màrokkànischa Schtààtsààgheerikait. Ar schàfft àls Ìndüschtriilaiter ìn’ra Trànsportgsällschàft. Ar ìsch mìt dr Nassera Saghir verhiirotet un hàt dräi Seehn un zwai Techter.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 

## Weblinks
* Dr Hassan Saghir uff *FootballDatabase.eu* (frànzeesch, anglisch)
* Dr Hassan Saghir uff *Football-National.com* (frànzeesch)
* Dr Hassan Saghir uff *Transfermarkt.de* (hochdiitsch, frànzeesch)

## Ainzelnohwiisa
Collège de France

S **Collège de France**, friejer *Collège royal*, isch e Lehr- un Forschigsyyrichtig, wu 1530 vum Franz I. grindet woren isch. S isch am Place Marcelin-Berthelot im 5. Arrondissement vu Paris, zmitts im Quartier Latin. S Collège de France isch assoziiert Mitglid vu dr Universität Paris sciences et lettres 

Forschig un Lehr sin am Collège de France äng mitenander verbunde. S Collège het s Zyl, s Wisse z lehre, wu si in allkne Beraich vu dr Literatur, dr Wisseschaft un dr Chinscht uusebildet. Zum Profässer am Collège de France uf ain vu dr rund 50 Lehrstiel gwehlt z wäre, isch aini vu dr hegschte Uuszaichnige im franzesischen Hochschuelwäse. S Collège bietet Kirs aa, wu cheschtelos sin, fir alli ohni Aamäldig uffig sin un wu nit zue me Abschluss fiere.

S Collège isch zurzyt in sibe Fächer unterdailt:
* Mathematischi Wisseschafte
* Physikalischi Wisseschafte 
* Naturwisseschafte
* Philosophischi un Soziologischi Wisseschafte
* Historischi Wisseschafte
* Philologischi Wisseschafte
* Archäologischi Wisseschafte

## Weblink

* Websyte vum Collège de France
École nationale d’administration

D **École nationale d’administration** (**ENA**, alem. *Nationali Hochschuel fir Verwaltig*) isch e Grande école z Stroßburi, wu d Elite vu dr franzesische Verwaltigsbeamte uusbildet wäre. Si isch Mitgliid vo der *Conférence des Grandes Ecoles*. Si isch am 9. Oktober 1945 vum Charles de Gaulle grindet wore. 

S Studium goht 24 Monet. D Schuelzyt isch in drei Modul dailt: Modul „Europa“ mit 27 Wuche, dervu 17 Wuche in Form vun eme Praktikum in europäische un internationale Inschtitutione; s Modul „Territoire“ (Staatsbiet) mit 33 Wuche, dervu 22 Wuche Praktikum in ere Präfektur oder ere Gebietsverwaltig; Modul „Gestion et management publics“ (Verwaltig un Management), 27 Wuchen, dervu 15 Wuche Praktikum in eme Unternäme.

## Weblink

* www.ena.fr
Autobus AG Liestal

D **Autobus AG Liestal** (AAGL) isch es schwizerisches Busundernähme im Kanton Basel-Landschaft mit Sitz z Lieschtel.

## Gschicht (Meilestei)
1905 isch d Automobilgschellschaft Lieschtel-Reigoldswil AG gründet worde. Iri Buslinie zwüsche Lieschtel und Reigetschwyl isch di erscht konzessioniert Buslinie vo der Schwiz gsi.
1956 het mer d Gondelbahn vo Reigetschwyl uf d Wasserfalle (Wasserfallenbahn) poue; d Bahn isch 1994 an en sälbständigi Stiftig verschenkt worde.
1975/1976 schliesslich isch der Regionalvercher z Lieschtel (und Agglomeration) und Rhyfälde in Betrib gno worde.
1986 trit d AAGL als Gründigsmitglid em Tarifverbund Nordweschtschwiz bi.

## Öffentliche Vercher
### Allgemeins
D AAGL betribt e Reie vo transregionale Linie. Dernäbe stellt si der öffentlich Vercher z Lieschtel und Umgäbig sicher, wo si de Grossteil vom öffentliche Nahvercher, ergänzt durch d Waldenburgerbahn und e Postautolinie, übernimmt. Ds Linienetz ich zämegrächnet über 100&nbsp;km lang.

### Fahrplan
D AAGL bietet uf ihre Linie mit Usnahm vo der Linie 71 und 83 de Halbstundetakt aa (am Abe und am Sunntag teilwis Stundetakt). Zu Stosszeite isch der Takt uf e paar Linie witer verdichtet.

### Gsamtlängi Linienetz Auto Bus AG
Ds ÖV-Netz vo der Auto Bus AG het zäh Linie, wo Reigoldswil mit Basel oder Büre mit Kaiseraugst verbinde. Si füehre vo Lieschtel oder Prattele in d Gmeinde rundume und bringe d Fahrgescht zur Schuel, zur Arbeit, zum Ichaufe und zur Frizytbeschäftigung.

Dezue ane betribt d Auto Bus AG füf Nachtbus-Linie – eini ab Basel Theater und vier ab Lieschtel Bahnhof

Quelle: *autobus.ag*

### Ehemaligi Linie
* Linie 84: Rheinfelden Bahnhof – Augarten – Kaiseraugst Bahnhof – (Auhafen)
* Linie 85: Rheinfelden Bahnhof – Augarten (vorher Stadtbus Rheinfelden)
* Linie 86: Rheinfelden Bahnhof – Alte Saline – Reha – Altersheim – Rheinfelden Bahnhof (vormals Stadtbus Rheinfelden)
* Linie 86a: Rheinfelden Bahnhof – Hauptwachplatz – Zähringerplatz (vorher Stadtbus Rheinfelden; 2008 igstellt)

D Linie 84–86 sind per Dezember 2009 a d Postauto Nordwestschweiz übergeh worde, wo im Gägezug iri Beteiligung a der Linie 83 und der Linie 72 vollständig der AAGL übergä het.

* Ds Netz vo de Regionalbüs ds Lieschtel (75–78) änderet sich vil. Bis vor wenige Jahr hets au en Linie 77 geh; und d Linie 75, 76 und 78 hend hüt e dütlich gändereti Liniefüehrig.

## Dienschtleistige
Mit de drei Tochtergschellschafte «Autobus AG Liestal Dienstleistungen», «Autobus AG Liestal Öffentlicher Verkehr» und «Autobus AG Liestal Reisen» isch ds Undernähme hüt vil meh weder nu es Busundernähme und baut sini Gschäftsaktivitäte in Richtig Gsamtmobilität us. Dezue zehle Car-Reise, Chlibus-Vermietige, Tankstellebetrib und de Betrib vore Autowäschalage für Chliwäge bis zu 40-t-Laschtwäge.

## Fahrzügflotte

 mit Sicherheitsgurt für d Fahrgescht.

## Links
* Autobus AG Liestal

## Fuessnote
Marianne Heer

D **Marianne Heer** (* 17. Dezember 1955) us Willisau isch ä ehmalegi Schwizer Richteri un Staatsawälti. Si isch au a Leerbeufdraiti a daä Universität Bern un a dä Universität Friburg gsi.

## Brueflechs
D Marianne Heer hät 1975 d Matura i Luzern gmacht un dänne Ius a dä Universität Bern studiert. Säll hät si 1981 mit dem Lizenziat abgschlosse. Scho ei Joor später hätt si s Dokdoraat gmacht. Un nomol ei Joor speter 1983 hät si s Awaltbatent i Luzern gha. 1984 isch si dann Grechtsschriberi gsi. Un als 29-jäärige, also zimlech jung, isch si scho Richteri gsi. 1991 isch si Saatsawätin wore und später dann zur Oberstaatsawätin befederet wore.
Im Joor 2000 isch si wider Richteri wore, nämlich Oberrichteri z Luzern. Im Mai 2021 isch si denn bensionirt wore.
Frau Heer isch Mitglid vo dä FDP.
Zsämme mit dem Marcel Alexander Niggli und dem Hans Wiprächtiger hätt si *Schweizerische Strafprozessordnung, Kommentar,* usegäe.

## Familie
D Marianne Heer isch Dochder vu zwei Gymnasialleerer. Si hät zwei jingeri Brieder gha. Dä jingscht isch i dä Zwischezyt im Erwachsenealter scho gestorbe, a Alkohol und Härzbroblem. Er isch au mol im Gfängnis gsi.

## Weblink
* Website bi weblaw mit Läbenslauf
* Universität Bern
* Artikel bi SRF
* Universität Friburg
* Artikel bi de NZZ
* Video-Interview bi SRF
* Artikel bei Zentral+
* Interview bi Republik
Liste von Reisezugwagen der Berner-Oberland-Bahn

Ned ganz vollständigi **Liste vo de Persone- und Gepäckwage**, wo vo der **[[Berner-Oberland-Bahn]]** (BOB) igsetzt worde sind oder wärde.

## Fuessnote
Kessler Betriebe AG Busreisen

D **Kessler Betriebe AG Busreisen** isch en Abtailig vu de Kessler Betriebe AG und betreibt im Uftrag vu de Verkehrsbetrieb der Landschaft Davos 1 Linia im Davoser Busnetz sowie aini zemma mit de VBD, dezua werdend au no Busreisa abota.

## Gschicht
D Kessler Betriebe AG isch 1921 gründat worda.
Zum eina verkherend Büs im Liniaverkher und zum andera werdend Tagesfahrta und Busreisa wie z.&nbsp;B. der Davos Express, vom Dezember bis zu da Oschtera vo Davos zum Flughafen Zürich und zrüg, abota.
Dezue chama au e Bus für e Reise mieta.

Neba de Busreisa werdend under anderam au no Laschtwagatranspört sowie Kranarbeita abota und ma betreibt ebafalls no en Tankstellen-Shop sowie ds >.

## Linianetz
Zemma mit de VBD und Postauto betreibt ma ei Umlauf vo der Linia 1 vu Laret uf Glaris.

Ida Summersaison verkhert ma dezua 5 mol am Tag uf de Linia 12 vum Bahnhof Dorf uf Dürboda.

## Fahrzügpark

## Links
* Offizielli Website

## Fuessnote