Bahnhof Neunkirch

**Baanhof Nüüchilch** (amtlich **Bf Neunkirch**) isch d Baanschtation vo dè Gmaand un Stadt Nüüchilch im Kanton Schaffuusè. Bi dè Inbedrybnaam vo dè S-Baan Schaffuusè uff èm Hochrhybaan-Abschnitt Ärzingè (Baddè)–Schaffuusè isch dè Baanhof vo Nüüchilch nu minim umbaut worrè.
Zämmè mit dè andrè dütschè Baanhöf uff Schwyzer Staatsgebièt ghört er zuè dè letschtè Baanhööf, wo nõch dè Baanreform z Dütschland Eigèdum vo dè BRD sin un zum uumittelbarè Bundesbsitz ghörèt.

## Laag

Dè Nüüchilcher Baanhof lyt öppè 170 m südweschtlich vum *Städtli*, well d Strèggi am südlichè Stadtrand vo Nüüchilch durrègfüürt worrè isch. Diè nördlichi Umfaarig vu Nüüchilch isch vo dè baddischè Baanbauer vomuètlich voworfè worrè, well sèll è Trassè nördlich vum *[[Flugplatz Schmerlat|Schmèrlèt]]* nötig gmacht hèt. I sèbbèm Fall het d Trasse è Stugg vum beschte Ackerland im Chläggi koschtet, wa schu z Beringè für ghörigè Widerschtand geg dè Baanbau gsorgt ghaa hèt. Dèmnõch isch d Strèggi vo Nüüchilch bis Beringè durch è schmals Rièmli Dalboddè zwüschè m Schmèrlèt un èm Südrandè durrègfüürt worrè.
Dè Nüüchilcher Baanhof lyt usserdèm am Fuèss vum Bärgchillè-Büggèli. S Städtli un dè Baanhof sin inzwũschè durch s Gmaandshuus un èn Supermärit mitnand vobundè.
Witterhy isch d Station vo Nüüchilch guèt a s Strõssèvokeersnetz aabundè, well sowoll d H 13 übber dè Buggel südlich vu dè Station un d Landschtrõss uff Hallau nordöschtlich dèvu durrè gòt.

## Gschichtè

D Stadt Nüüchilch hèt nõch dè urschprünglichè Blään vo dè Grossherzoglich Baddischè Ysèbaan (BadStB) nit a d Hochrhybaan aabundè wörrè söllè, well diè BadStB d Intrèssè vum Großherzogdum Baddè vodrèttè hèt, wo dè Aaschluss vo allè baddischè Amtsschtädt a s baddische Baannetz umfasst hèt. Dõdemit hèt diè BadStB è Strèggèfüürig vo Ärzingè übbers Wangèdal un dè baddischè Amtsschtadt Jeschtettè vorgschlagè. Nüüchilch wär sèllèwäg wiè alli anderè Gmaandè im Bezirk Unterchläggi un Obberchläggi ooni Aaschluss a s Baannetz blibbè. Sèlli Strèggèfüürig isch am 14. April 1857 vum Grossè Rõt vum Kanton Schaffuusè bschlossè worrè. Drei Rõtsmitglyder vum Bezirk Unterchläggi sin gingè sèllèn Bschluss vorgangè, um d Intrèssè vu Hallau un Wilchingè z vofolgè. Us dèrrè Eskalation bis zum Bundesrõt Jakob Stämpfli isch es zum Entscheid chò, d Strèggi durchs ganzi Chläggi vo Tradingè bis zuè dè Beringer Ängi z füürè. Dè Entscheid im Johr 1858 isch im Chläggi mit 101 Salutschüss vo dè Beringer Ängi s Chlaggi durab vokündèt worrè. Dè Stritt isch abber i diè zweiti Rundi gangè, well d Gmaandè im Unterchläggi witterhy um d Nord- odder d Südvariantè gschtrittè hèn. Mit dè Nordvariantè übber Hallau, Gäächlingè, Siblingè un Lööningè wär Nüüchilch ooni Baanaaschluss blibbè, bi dè Südvariantè wär Wilchingè un Nüüchilch mit èrè Baanschtation vorgsää worrè. Aafang vum Johr 1860 hèn sich diè eidgenössischè Rôt endgültig für d Südvariantè entschiddè, nõchdèm diè BadStB sogar mit dè Umfaarig vum Kanton Schaffuusè droot ghaa hèt.

S EG vo dè Station Nüüchilch isch vo Aafang aa als *Stationsgebäude 1. Klasse* baut worrè, wa nit selbschtvoschtändlich gsi isch, well s EG vum Nõchbòrbaanhof z Beringè un sogar s EG vum Chnotèbaanhof z Schaffuusé aafänglich als Provisorium baut worrè sin.

Im Johr 1928 isch z Nüüchilch s mechanische Stellwärch *Nf* i dè Bauform Bruchsal J in Bedryb gnõ worrè.

Am 5. Oktobèr 2013 isch dè Uusbau vo dè Baanschtrèggi zwüschè Ärzingè un Schaffhuusè fèrtig gsi un im Bedryb übbergää worrè: D Strèggi isch zwǜschè dè Baanhööf Ärzingè un Beringè uff 12,5&nbsp;km Längi zweigleisig uusbaut un zwǜschè Ärzingè un Schaffuusè elegtrifizyrt worrè. Sitdèm vokeerèd zwǜschè Schaffuusè un Ärzingè d Züüg vo dè Schaffuuser S-Baan im Halbschtundètagt mit Halt an alle Stationè.

Durch dè Bydritt vo dè Schwyz zum Schengener Abchò im Johr 2008 isch d Bedütig vo dè Gränz zwǜschè dè Schwyz un Dütschland zwar gringer worrè; s git abber au witterhy unregelmäßigi Kontrollè i dè Züüg zwǜschè Ärzingè un Nüüchilch. Aakündigt wörrèd sèlli möglichi Kontrollè z.&nbsp;B. bi dè Faart gu Ärzingè bim Halt z Nüüchilch (Stand: 2021).

## Infraschtruktur

Dè Bf. Nüüchilch isch urschprünglich mit folgendè Komponäntè baut worrè:
* 3 Durchgangsgleis
* EG
* Güèterschopf
* Lagerblatz mit Laddekran un Bruggèwòòg
* Zyrgartè
* Wôschhüsli
* Aborthüsli
* Gmüèsgartè fürs d Vopflegig vum Stationspersonal
* *Cantonales Salzmagazin*
* Baanübbergäng

### Gleisaalaag

S hèt urschrünglich drei Perrongleis z Nüüchilch gää. S Gleis 1 isch es nördliche dèvu un lyt am Huusperron, Gleis 2 un 3 sin beidsitig mit èm Gleis 1 vobundè gsi. Sit èm zweigleisigè Uusbau vom Hochrhybaa-Abschnitt isch es Gleis 2 uff beidè Sitè mit èm zweitè Strèggègleis vobundè. Zwǜschè Gleis 2 un 3 isch vomuètlich bis Ändi vo dè 1950er Johr èn Mittelperron gsi. D Perronkantè am Gleis 3 isch denn abber abgrissè worrè, usserdèm hèt mò dè Gleisaaschluss a dè Oschtuusfaart spôter uusbaut un s Gleis zuè nèm Stumpf- un Abschtellgleis degradyrt. Am Weschtänd vum Gleis 3 lyt bis hüt nò è Schutzgleis.
Weschtlich vum EG isch es Güètergleis 4 beidsitig mit èm Gleis 1 vobundè gsi. Übbers Gleis 4 hèt mò dè Güèterschopf sowiè dè Lager- un Voladeblatz bediènè chönnè. S Gleis 4 isch hüt (Stand: 2021) nu nò è Stumpfgleis mit eisitigem Aaschluss.

D Station Nüüchilch wörd übber s lokale un mechanische Stellwärch gschtüèrèt. Sèllèwäg sin z Nüüchilch nò Flügelsignaal nõch DB-Bauart im Ysatz. Die öschtlichè Uusfaarsignaal hen èn vochürzte Mascht, s Signaal am Gleis 1 stòt links statt rächts vum Gleis.   

Baanübbergäng gits z Nüüchilch ein a dè Wescht- un a dè Oschtuusfaart. Beidi Übbergäng sin bis hüt niveauglych un sin nõch èm Schwyzer Standard uusgfüürt. Dõdemit gits z Nüüchilch wiè bi allnè Baanhööf a dè Hochrhybaan uff Schaffuuser Boddè (usser m Schaffuuser Baanhof) zuè nèm Zämmèdröffè vo dè Dütschè un Schwyzer Baaninfraschtruktur, z. B. Dütschi Flügelsignaal näbbe Schwyzer Baanschrankè.

### Hochbautè

S EG bschtòt us zwei Turmbautè mit zwei Stöck un èm Walmdach sowiè ènèm Längstrakt, wo diè beidè Türmli mitènand vobindè duèt. Im 1. Stock isch früèner Diènschtwoonigè fürs Baanhofspersonal gsi. Im Ärdgschoß vum öschtlichè Turmbau isch dè Wartesääli für d Passagyr ygrichtet worrè, bim weschtlichè Turmbau isch im Ärdgschoß s Stellwärch dinnè. S mechanische Stellwärch isch wiè alli technischè Aalaagè nôch DB-Standard ygrichtet un diènt bis hüt (Stand:2020) nò für d Stüèrig vum Bedryb im Bf. Nüüchilch.
Im Längstrakt lyt dè Durchgang vo dè Strõssè- zuè dè Gleissitè un früèner au d Billettuusgaab.

Dè Lagerblatz isch in èn Parkblatz für d Passagyr umgmodlèt worrè.

Dè Güèterschopf un s Salzmagazin hèn ènèm Gwerbehuus wyychè müèsè.

Anno 1907 isch am Gleis 2 gegèübber vum EG è *Schirmhallè* als übberdachtè, offènè Unterschtand baut worrè.

S Wôsch- un s Aborthüsli sin 1908 abgrissè un durch è grössers Toilettèhüsli ersetzt worrè.

Zwǜschè 1962 un 1970 sin usserm EG alli Hochbautè vu dè Station z Nüüchilch abgrissè worrè . Hüt (Stand: 2021) gits zwei Wartehüsli a dè Perron vum Gleis 1 un 2 sowiè èn Veloabschtellblätzli am Blatz vum Toilettèhüsli.

## Vokeer
### Baanvokeer
Sit èm Dezèmber 2013 vokeert d Schaffuuser S-Baan zwǜschè Schaffuusè un Ärzingè mit Halt z Nüüchilch im Halbschtundètagt.

* RB Schaffuusè – **Bf Nüüchilch** – Ärzingè (SBB GmbH/Thurbo)

D Züüg vom Regional-Exprèss Basl Bad Bf-Bhf. Friddrichshaffè uff dè DB-Linniè *IRE 3* halted un chrützèd im Ärzinger Baanhof un fägèd churz vor dè S-Baan durch dè Baanhof vo Nüüchilch durrè.

### Autobusvokeer
Vor èm EG vum Baanhof Nüüchilch lyt d Endhalteschtell vo dè Buslinnié 21 vo dè Vokeersbedryb Schaffuusè.

## Literadur
* *Schienennetz Schweiz.* Usègää 1980 vum Generalsekretariat SBB. Bèrn 1980.
* Hans G. Wägli: *Schienennetz Schweiz und Bahnprofil Schweiz CH+.* AS Volaag, Züri 2010, ISBN 978-3-909111-74-9.
* Jürg Zimmermann: *125 Jahre deutsche Bahn auf Schaffhauser Boden.* Volaag Peter Meili, Schaffuusè 1988, ISBN 3-85805-143-8.
* Rainer Gerber: *125 Jahre Basel–Waldshut: Jubiläum der Eisenbahn am Hochrhein.* Ysèbaa-Kuryr Volaag, Fryburg 1981, ISBN 3-88255-789-3
* Hans Wolfgang Scharf: *Die Eisenbahn am Hochrhein.* Band 1: *Von Basel zum Bodensee 1840–1939* (= *Südweschtdütschi Ysèbaagschichtè,* Band 4). Ysèbaa-Kuryr Volaag, Fryburg 1993, ISBN 3-88255-755-9.
* Hans Wolfgang Scharf: *Die Eisenbahn am Hochrhein.* Band 2: *Von Basel zum Bodensee 1939–1992* (= Südweschtdütschi Ysèbaagschichtè, Band 5). Ysèbaa-Kuryr Volaag, Fryburg 1993, ISBN 3-88255-756-7.

## Weblinggs

## Einzelnõchwyys