open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1984

D **Kommunalwahle z [[Baden-Württemberg|Bade-Wirttebärg]]** hän am 28. Oktober 1984 stattgfunde. Nei gwehlt wore sin alli Mitglider vu dr Gmairet, dr Ortschaftsret un dr Kraisret.

Fir d Gmairotswahle sin 6.520.674 Lyt wahlberächtigt gsii un fir d Kraisrotswahle 5.338.120.

## Ergebnis

## Literatur
* Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: *Endgültige Ergebnisse der Wahlen der Gemeinderäte und Kreisräte am 28. Oktober 1984 in Baden-Württemberg.* Stuttgart 1985 (Statistische Berichte aus Baden-Württemberg, Bevölkerung und Kultur, B VII 3 - 1984) (Online as pdf)
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1979

Bi dr **Kraisrotswahle z [[Baden-Württemberg|Bade-Wirttebärg]]** sin am 28. Oktober 1979 alli Mitglider vu dr Kraisret nei gwehlt wore, d Gmairet sin im Johr druf gwehlt wore. Fir d Kraisrotswahle sin 5.008.744 Lyt wahlberächtigt gsii. Zum erschte Mol aadrätte bi dr Kraisrotswahle sin Grieni Lischte.

## Ergebnis

## Literatur
* Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: *Endgültige Ergebnisse der Wahlen der Gemeinderäte und Kreisräte am 28. Oktober 1984 in Baden-Württemberg.* Stuttgart 1985 (Statistische Berichte aus Baden-Württemberg, Bevölkerung und Kultur, B VII 3 - 1984) (Online as pdf)
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1973

Bi dr **Kraisdagswahle z [[Baden-Württemberg|Bade-Wirttebärg]]** sin am 8. April 1973 alli Mitglider vu dr Kraisdäg nei gwehlt wore, wel d Landkrais dur d Gebietsreform d Landkrais nei yydailt wore sin. Bi re Yywohnerzahl vu insgsamt 7.260.496 sin fir d Kraisdagswahle 5.008.744 Lyt wahlberächtigt gsii.

## Ergebnis

## Literatur
* Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: *Die Wahl der Kreisverordneten am 8. April 1973 in Baden-Württemberg.* Stuttgart 1973 (Statistische Berichte aus Baden-Württemberg, Bevölkerung und Kultur, B VII 3 - 1973) (Online as pdf)
Kappler

**Kappler** ìsch dr Fàmìlianàmma vu da folgenda Persoona:

* Angelina Kappler (* 1994), dr Nàmma vu dr diitscha Wiikeeniga Angelina Vogt noh-n-em Hiiroot
* Arnold Kappler (1889–1970), Schwiizer Gwarkschàftler un Politiker (KVP)
* August Kappler (1815–1887), diitscher Forscher un Unternammer ìm Suriname
* Bianca Kappler (* 1977), diitscha Laichtàthletikera
* Eugen Kappler (1905–1977), diitscher Füüsiker un Profasser fìr Experimäntààlfüüsik
* Gustav Kappler (1855–1922), eeschtriicher Màrinamooler un Bàuizaichner
* Günter Kappler (* 1939), diitscher Luftfàhrtexpert
* Herbert Kappler (1907–1978), diitscher SS-Kùmmàndànt z’ Rom
* Irmgard Horlbeck-Kappler (1925–2016), diitscha Moolera un Gràfikera
* John W. Kappler, US-àmerikànischer Biokemiker un Immünoloog
* Karl Kappler (1891–1962), diitscher Otorännfàhrer
* Maximilian Kappler (* 1997), diitscher Motorännfàhrer
* Ulrike Kappler (* 1951), diitscha Kìnschtlera
* Werner Kappler (1902–1944), diitscher Klàssischer Filoloog
* Wolfgang Kappler (1493–1567), eeschtriicher Mediziner

**Kappler** ìsch züadam dr Nàmma vu:

* Kappler (Lana), Hof z’ Lana ìm Süüdtirool, wo unter Dankmolschutz schteht

**Lüag àui:**
* Kapler
* Käppler
* Kappeler
Käppler

**Käppler** ìsch dr Fàmìlianàmma vu da folgenda Persoona:

* Anton Käppler (1856–1928), diitscher Àrkitäckt
* Georg Käppler (1875–1956), diitscher Müürer, Gwarkschàftler un Sekretäär vu dr Bàuiàrwaiter-Internàzionààla
* Hermann Käppler (1863–1926), diitscher Politiker (SPD)
* Lars Käppler (* 1975), diitscher Neonàzi un ehamààliger Funktionäär vu da Junga Nàzionààldemokrààta (JN)
* Peter Käppler (* 1961), Schwiizer Politiker (SP)

**Lüag àui:**
* Kappler
* Keppler
* Kepler (Begriffsklärung)
Keppler

**Keppler** ìsch dr Fàmìlianàmma vu da folgenda Persoona:

* Alois Keppler (1922–2001), diitscher Mooler un Fotogràf  
* Angela Keppler (* 1954), diitscha Soziolooga un Hoochschüallehrera
* Birgit Keppler (* 1963), diitscha Freestyle-Skifàhrera
* Brigitte Keppler (* 1919), diitscha Schàuischpìelera
* Georg Keppler (1894–1966), Offiziar vum Heer un vu dr Poliziäi un Generààl vu dr Wàffa-SS
* Hannes Keppler (1915–1974), diitscher Schàuischpìeler un Filmamàcher 
* Hans Keppler (* 1962), diitscher Geowìssaschàftler
* Helmut Keppler (1924–2019), diitscher Kìnschtler
* Herbert „Burt“ Keppler (1925–2008), US-àmerikànischer Fotoreporter, Üüsgaawer un Kameraäntwìckler
* Isidorus Keppler (1715–1792), diitscher reemisch-kàthoolischer Theologiiprofasser
* *Johann Jakob Keppler* († noh 1755), Orgelbàujer ìn dr Nììderlàuisìtz, lüag Johann Jacob Köpler
* Joseph Keppler (1838–1894), àmerikànischer Kàrikàtüürzaichner
* Joseph Friedrich von Keppler (* 1760), diitscher Schrìftschtäller
* Karlheinz Keppler (* 1951), diitscher Àrzt (Gfangnissàrzt) un Àuitoor
* Oliver Keppler (* 1968), diitscher Wiroloog un Hoochschüallehrer
* Paul Wilhelm von Keppler (1852–1926), diitscher reemisch-kàthoolischer Theoloog, Bischoof vu Rauteburg
* Rudolf Keppler (1852–1940), diitscher Generààllöitnànt
* Stefan Keppler-Tasaki (* 1973), diitscher Lìteràtüürwìssaschàftler
* Stephan Keppler (* 1983), diitscher Skirännlàuifer
* Utta Keppler (1905–2004), diitscha Schrìftschtällera un Schurnàlìschta
* Wilhelm Keppler (1882–1960), diitscher Unternammer un nàzionààlsoziàlìschter Politiker
* Wolfgang Keppler (* 1903; † noh 1952 ?), Dàrschtäller ìm diitscha Toonfilm

**Lüag àui:**
* Kepler (Begriffsklärung)
* Käppler
* Kappler
* Keppeler
* Köpler
Kappeler

**Kappeler** ìsch dr Fàmìlianàmma vu da folgenda Persoona:

* Andreas Kappeler (* 1943), Schwiizer Historiker

* Detlef Kappeler (* 1938), diitscher Àrkitäckt, Mooler un Zaichner
* Ernst Kappeler (1911–1987), Schwiizer Lehrer un Schrìftschtäller
* Friedrich Kappeler (* 1949), Schwiizer Dokümäntààrfilmer un Fotogràf
* Manfred Kappeler (* 1940), diitscher Soziààlpedagoog
* Marianne Kappeler (1905–1994), Schwiizer Theolooga un Pfàrrera
* Moritz Anton Kappeler (1685–1769), Schwiizer Àrzt un Nàtüürforscher

* Thomas Kappeler (1953–2022), Schwiizer Màthemàtiker 
* Vera Kappeler (* 1974), Schwiizer Jazz-Müüsikera

**Siehe auch:**
* Kappler
Beat Kappeler

**Beat Kappeler** ìsch dr Nàmma vu da folgenda Persoona:

* Beat Kappeler (Ökonom) (* 1946), Schwiizer Soziààlwìssaschàftler un Publizìscht
* Beat Kappeler (Saxophonist) (* 1970), Schwiizer Saxofonìscht

**Lüag àui:**
* Kappeler
Otto Kappeler

**Otto Kappeler** ìsch dr Nàmma vu da folgenda Persoona:
* Otto Kappeler (Mediziner) (1841–1909), Schwiizer Schirurg
* Otto Kappeler (Bildhauer) (1884–1949), Schwiizer Bìldhàuijer un Kunschtpedàgoog
* Otto Kappeler (Politiker) (1892–1959), Schwiizer Kàuifmànn un Kàntoonsroot

**Lüag àui:**
* Kappeler
Peter Kappeler

**Peter Kappeler** ìsch dr Nàmma vu da folgenda Persoona:

* Peter Kappeler (Fußballfunktionär) (1950–2002), Schwiizer Träihander, ehamààliger Presidànt vum FC Aarau
* Peter M. Kappeler (* 1959), diitscher Bioloog un Anthropoloog

**Lüag àui:**
* Kappeler
Keppeler

**Keppeler** ìsch dr Fàmìlianàmma vu da folgenda Persoona:

* Daniel Keppeler (* 1997), diitscher Basketbàllschpìeler
* Frank Keppeler (* 1973), hàuiptàmtliger Bìrgermaischter (CDU) z’ Pulheim, Rhii-Erft-Krais, Nordrhii-Wäschtfààla
* Gustav Keppeler (1876–1952), diitscher Hoochschüallehrer fìr Täcknischa Kemii
* Petra Keppeler (* 1965), diitscha Tennisschpìelera

**Keppeler** schteht fìr
* KEPPELER Technische Entwicklungen GmbH, a Harschtäller vu Wàffa fìr Schport-, Jàgd- un Schàrfschìtza-n-üss Fichberg

**Lüag àui:**
* Keppler
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1999

D **Kommunalwahle z [[Baden-Württemberg|Bade-Wirttebärg]]** hän am 24. Oktober 1999 stattgfunde. Nei gwehlt wore sin alli Mitglider vu dr Gmairet, dr Ortschaftsret un dr Kraisret un d Regionalversammlig vum Verband Region Stuegert.

Fir d Gmairotswahle sin 7.488.385 Lyt wahlberächtigt gsii un fir d Kraisrotswahle 6.217.509.

## Ergebnis

## Literatur
* Statistisches Landesamt Baden-Württemberg: *Endgültige Ergebnisse der Wahlen der Gemeinderäte und Kreisräte in Baden-Württemberg sowie der Regionalversammlung des Verbands Region Stuttgart am 24. Oktober 1999.* Stuttgart 2000 (Statistische Berichte aus Baden-Württemberg, Bevölkerung und Kultur, B VII 3 - 2/99) (Online as pdf)
Paul Wagner (Autor)

Dr **Paul Wagner** (* 29. Juni 1907 z Fahrnau, hite ne Stadtdail vu Schopfe; † 1992) isch e dytsche Chaufmann un Dialäktautor gsii. 

## Lääbe
Är isch z Fahrnau ufgwagse un het dert au bis zue sym Dod gläbt. No dr Volkschuel isch er z Schopfe udf d Oberrealschuel gange un het dert di mittler Ryfi gmacht. Är het Chaufmann glehrt un het as Versandlaiter, Hauptbuechhalter un schließli as Prokurischt in eme Fahrnaue Unternäme gschafft. Im Zweete Wältchrieg isch er bi dr Marineflack gsii un am Änd in franzesischer un amerikanischer Gfangeschaft gsii. Ab 1972 het er im Ruestand gläbt.

Dr Wagner het Gedicht un Verzellige uf Alemannisch un Hochdytsch gschribe, en Uuswahl het er in e baar Biechli uusegee.

Är het si au im Dorflääbe engaschiert, unter anderem as Vorsitzer vum Fueßballverain un vum Gsangverain.

## Schrifte
* *Chornblueme. Alemannische Gedichte.* Eigeverlag, Schopfheim-Fahrnau 1975
* *Vom Grättimaa.* In: *Das Markgräflerland. Beiträge zu seiner Geschichte und Kultur.* Geschichtsverein Markgräflerland, Schopfheim. Bd. 1975,1/2 (1975), S. 119–120. ISSN 2567-3602
* *Kleiner Beitrag zur Postgeschichte.* In: *Das Markgräflerland. Beiträge zu seiner Geschichte und Kultur.* Geschichtsverein Markgräflerland, Schopfheim. Bd. N.F. 6 (1975), 1/2, S. 120 ff. ISSN 2567-3602
* *Zarti Saite. Gedichte.* Eigeverlag, Schopfheim-Fahrnau 1981. 47 S.
* *Weisch no, geschtern? Originale, heitere Vergangenheit, Mundart-Gedichte.* Eigeverlag, Schopfheim-Fahrnau 1980. 71 S. Ill. 
** 2. Uflag: *Weisch no, geschtern? Schopfheimer Originale und Sonderlinge; heitere Geschichten und Begebenheiten.* Eigeverlag, Schopfheim-Fahrnau 1982. 63 S. Ill.

## Literatur
* Gerhard Jung: *[https://web.archive.org/web/20160322201928/http://www.badische-heimat.de/heft/reprint/1983_2_mundart.pdf Neue alemannische Dichtung am Hochrhein. Versuch einer Bestandsaufnahme.]* In: Badische Heimat, Heft 2 Juni 1983, S. 331–363.

## Weblink
* dr Paul Wagner uf em Wiesentäler Alemannenweg
Kreisversammlungswahlen in Baden 1946

D **Kraisversammligswahle z [[Baden (Südbaden)|Bade]]** hän am 13. Oktober 1946 stattgfunde. Gwehlt wore sin d Kraisret in dr Stadtkrais un Landkrais.

## Literatur
* Statistisches Landesamt Baden: *Die Wahlen 1946/47 in Baden.* Freiburg i. Br. 1947 (Statistische Mitteilungen, Sonderschrift)
Palikir

**Palikir**  ìsch d’ Hàuiptschtàdt vu da Federiarta Schtààta vu Mikroneesia ìm Pazifischa-n-Ozeàn.

## wù ’s ìsch
D’ Schtàdt lìegt ìm Nordwäschta vu dr Ìnsel Pohnpei, ìn’ra Regioon, wo sallamols Ponape gnännt gsìì-n-ìsch. Sa lìegt ìnnerhàlb vu dr Gmaind Sokehs, wo noh-n-em Zänsüs vu 2000 a Beväälkerung vu 6.647 Iiwoohner ghàà hàt. Dr genàuija Iiwoohnerzààhl vu dr Schtàdt Palikir salbscht känna m’r nìt.

Palikir lìegt 8 Kilomääter süüdlig vu Kolonia, wo d’ greeschta Schtàdt vu Pohnpei un d’ Hàuiptschtàdt vum Bundesschtààt Pohnpei ìsch. 9 Kilomääter süüdeschtlig vu Palikir ìsch dr Mount Nanlaud, dr heechschta Punkt ìn da Federiarta Schtààta vu Mikroneesia. 

Um Palikir ìsch dìchter Wàld.

## Klima

## Gschìcht
Sallamols ìsch Palikir a klain Dorf oohna Bediitung gsìì. Ànna 1985 hàt maa d’ Ärrìchtung vun’ra näija Hàuiptschtàdt fìr d’ Federiarta Schtààta vu Mikroneesia ìn a Gsätz fäschtgschrìewa. Ànna 1989 ìsch Palikir àls Hàuiptschtàdt ärkläärt worra. Mìt’ra finànziälla Hìlf vu da Verainigta Schtààta (äbb 15 Millioona Dollar) hàt maa dr Ort ìn a modärna Schtàdt umgwàndelt. Doo hàt maa-n-àlla Regiarungsgebäijer, a pààr Woohnhiiser un dr Woohnsìtz vum Presidànt vu da Federiarta Schtààta vu Mikroneesia bàuia. 

## Ainzelnoohwiisa
Niue

**Niue** (ùff Anglisch  odd’r , niueànisch *Niuē*; àlter Nàmma *Savage Island*, „wìlda Ìnsla“) ìsch a àbglaaganer Ìnselschtààt ìm Süüdpàzifik ìn dr Neecha vu Tonga, äbb 2.400 km nordeschtlig vu Näiseelànd. Ar lìegt süüdlig vu Samoa un wäschtlig vu da Cookìnsla.

Niue-n-ìsch äbb 261 Kwàdrààtkilomääter grooss un ìsch domìt aina vu da greeschta Korààlìnsla vu dr Walt. D’ Làndflächa vu dr Ìnsla-n-ìsch ìn zwai bemärkbààra Gebiater untertailt. S’ hoocha Gebiat bschteht üss’ra Kàlkschtai-Fàlsawànd, wo sìch vor àm See ärschträckt, mìt’ra äbb 60 Määter hoocha-n-Eewana ìm Zäntrum vum Ìnsla. S’ nììdriga Gebiat ìsch a äbb 0,5 km brait un äbb 25–27 Määter hooch kìschtlig Flàchlànd, wo fàllend verlàuift un vor àm See klaina Fàlsawand bìldet. Um d’ Ìnsla umma-n-ìsch a Koràllarìff, mìt’ma Bruch àn dr zäntrààl-wäschtliga Kìschta bii dr Hàuiptschtàdt Alofi. Ùff dr Ìnsla laawa 1.784 Iiwoohner (Schtànd: 2017), wo vor àllem Polyneesier sìnn.

Niue-n-ìsch a salbschtverwàlteter Schtààt ìn fräijer Àssoziiarung mìt Näiseelànd. D’ Ìnsla-n-ìsch Tail vum näiseelandischa Hoochhaitsgebiat. Wagadam sìnn àlla Niueàner näiseelandischa Bìrger, un dr Keenig Charles III. ìsch àls Keenig vu Näiseelànd Schtààtsowerhàuipt vu Niue. Äbb 90 Prozant vu da Niueàner laawa-n-ìm Näiseelànd, wia àui 70 Prozant vu da Reedner vu dr Niueànischa Schprooch. Niue-n-ìsch a zwaischproochig Lànd. 30 Prozant vu da Iiwoohner reeda d’ baida-n-Àmtsschproocha Niueànisch un Anglisch. 11 Prozant känna numma-n-Anglisch, un 46 Prozant numma Niueànisch.

Niue-n-ìsch kää Mìtglìed ìn da Verainta Nàzioona (UNO), àwwer d’ UN-Orgànisàzioona betràchta’ne gliich wia-n-a salbschtandiga Schtààt ìm internàzionààla Racht. Domìt ìsch Niue Mìtglìed vun ainiga UN-Sùnderorgànisàzioona, wia dr UNESCO un dr Waltgsundhaitsorgànisàzioon. Sitter 1980 ìsch Niue Mìtglìed ìn dr Pàzifischa Gmainschàft.

Untertailt ìsch Niue ìn 14 Gmainda, wo aifàch „Därfer“ haissa (*villages* ùff Anglisch). Ìn jeedem Dorf ìsch a Dorfroot, wo sii Vorsìtzender wählt. Jeeds Dorf ìsch àui a Wàhlbezirk mìt jewills ainem Àbgoordneter ìm Niue Fono Ekepule, dr „Niue-Versàmmlung“. Niue-n-ìsch a demokrààtischa Nàzioon; doo fìnda jeeda dräi Joohra Wàhla schtàtt.

## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Audrey Syren

D’ **Audrey Syren** (* 4. Septamber 1983 z’ Mìlhüüsa, Owerelsàss) ìsch a ehamààliga frànzeescha Volleybàll- un Beachvolleybàllschpìelera. Ànna 2000 ìsch sa frànzeescha Beachvolleybàll-Maischtera worra. Ìm Hàlla-Volleybàll ìsch sa Mìtglìed vu dr frànzeescha Nàzionààlmànnschàft gsìì.

## ìhra Kàrriar
Ìhra Profikàrriar hàt d’ Syren ànna 1999 biim owerelsassischa Verain ASPTT Mìlhüüsa-n-ààgfànga. Ìn dr äärschta Saison ìsch sa mìt dam Verain ùff Plàtz 5 vu dr frànzeescha Maischterschàft so wia-n-ùff Plàtz 2 vum Frànkrììch-Pokàl ànakumma. Ìm Joohr 2000/01 ìsch sa nochamol bis àm Plàtz 5 vu dr frànzeescha Maischterschàft glunga, wia àui bis àm Plàtz 5 vum öiropäischa CEV-Pokàl. Ànna 2001/02 ìsch sa ùff Plàtz 4 vu dr Nàzionààlmaischterschàft gsìì. Àb 2002 hàt d’ Syren fìr dr Verain RC Villebon 91 bii Pàriis gschpìelt. Ànna 2002/03 ìsch sa mìt dam Verain frànzeescha Vìzamaischtera gsìì un hàt dr CEV-Pokàl gwunna. Ìm Joohr drùff ìsch sa ùff Plàtz 2 vum Frànkrììch-Pokàl ànakumma. Ànna 2004/05 ìsch sa nochamol frànzeescha Vìzamaischtera gsìì un ìsch bis àm Plàtz 5 vum CEV-Pokàl glunga. Ìn dr Saison 2005/06 hàt sa biim Verain Stade Français Paris-Saint-Cloud gschpìelt. Därt ìsch sa numma-n-ùff Plàtz 10 vu dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma. Ìm Joohr drùff ìsch sa ìn dr süüdfrànzeescha Verain Saint-Raphaël gànga ge schpìela. Ìn dr Saison 2006/07 ìsch sa ùff Plàtz 13 vu dr Nàzionààlmaischterschàft gsìì, ùn ùff Plàtz 9 ànna 2008/09. Ànna 2009 ìsch sa àui ùff Plàtz 3 vum Frànkrììch-Pokàl ànakumma.

Züadam hàt d’ Syren mìndeschtens 23 Mol mìt dr frànzeescha A-Nàzionààlmànnschàft gschpìelt. Ànna 2005 hàt sa àn da öiropäischa Kwàlifikàzioonrunda fìr d’ Waltmaischterschàft vu 2006 mìtgmàcht. Därt hàt s’ Frànkrììch ìn dr zwaita Runda-n-üüssgschaida.

Naawadràà hàt d’ Syren zamma mìt dr Elsassera-n-Andréa Luge àn mehrera Beachvolleybàll-Wattbewarwer mìtgmàcht. Ànna 2000 ìsch sa mìt ìhra frànzeescha Maischtera worra. Ìm naachschta Joohr ìsch sa mìt ìhra Vìzamaischtera gsìì un ìsch ùff Plàtz 17 bii dr Waltmaischterschàft z’ Klààgefurt ìm Eeschtriich ànakumma. Ànna 2003 ìsch s’ Duo ùff Plàtz 3 vu dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma, so wia-n-ùff Plàtz 7 ìm Joohr 2009.

## Weblìnks
* d’ Audrey Syren biim Internàzionààla Volleybàllverbànd FIVB (anglisch)
* d’ Audrey Syren biim Öiropäischa Volleybàllverbànd CEV (anglisch)
* d’ Audrey Syren ìn dr *Beach Volleyball Database* (anglisch)
* d’ Audrey Syren bii *Volleybox* (hoochdiitsch)

## Ainzelnoohwiisa
Juif (Saône-et-Loire)

**Juif** ìsch a frànzeescha Gmainda-n-ìm Département Saône-et-Loire ìn dr Regioon Bourgogne-Franche-Comté. Sa gheert zem Arrondissement Louhans ùn zem nàmmensgliicha Kàntoon. D’ Gmainda hàt  Iiwoohner (Schtànd ).

## wù dr Nàmma har ìsch
Zem äärschta Mol ärwäänt worra-n-ìsch s’ Dorf ànna 1074 ìn Zammahàng mìt’ma *Stephanus de Judeis*. Ànna 1284 wìrd dr Ort *Juys* un ànna 1362 *Joye* gnännt. Dr Wort *Juif* bediitet „Juud“ ùff Frànzeesch; m’r wìssa-n-àwwer nìt, ob dr Nàmma vum Ort äbbis mìt da Juuda hàt z’ tüa odd’r nìt. D’ Àblaitung vu *Iugum* (làtiinisch: Joch) ìsch ewafàlls nìt bewìesa. Woohrschiinsig ìsch, àss ìm Zammahàng mìt dr Làtinisiarung vum Nàmma vum gnännta *Stephanus* d’ Form *Judeis* äntschtànda-n-ìsch, wo-n-a unbekànnta-n-Urschprung hàt.

Fìr d’ Iiwoohner vu Juif nänna gìtt’s kää Bezaichnung.

## Lìteràtüür
* 
* Lucien Guillemaut (1842–1917): *Histoire de la Bresse Louhannaise.* Bd. 1, Louhans 1897.
* 

## Weblìnks

* Offiziälla Websitta vu dr Gmainda (frànzeesch)
* 
* 
* 
* 

## Ainzelnoohwiisa
Adrar des Ifoghas

S’ **Adrar des Ifoghas** odd’r **Adrar des Iforas** (; Tifinagh: ⴰⴷⵔⴰⵔ ⵏ ⵉⴼⵓⵖⴰⵙ *Adagh-n-Ifoghas*, àrààwisch ), àui **Ifoghas-Gebìrg** odd’r aifàch **Adagh** gnännt, ìsch a Gebìrgsmàssiiv ìn dr Sahara, wo 250.000 Kwàdrààtkilomääter umfàsst. ’S lìegt zem greeschta Tail ìm Nordoschta vum Mali ìn dr Regioon Kidal, ùn a klainera Tail lìegt ìn da àlgeerischa Prowìnza-n-Adrar ùn Tamanrasset. Zamma mìt’m Aïr, em Ahaggar ùn em Tibesti gheert’s züa da wìchtìgschta Gebìrger vu dr Sahara. Dr heechschta Punkt ìsch dr 890 m hoocha Barg Essali.

Ìm Adrar des Ifoghas laawa wàndernda Tuareg-Klààna, wo Kel Ifoghas odd’r Kel Adagh gnännt sìnn. 

## Gschìcht
Ìm Adrar des Ifoghas sìnn zàhlriicha Fälsabìlder z’ fìnda. Ìn dr Neecha vun Essouk hàt dr Théodore Monod ànna 1927 dr Asselar-Mänsch gfunda.

Wahrem Konflikt ìm Mali àb 2012 hann sìch mehrera bewàffneta Dschihadischtagruppa ìm Ifoghas-Gebìrg verschtäckt, drunter d’ Orgànisàzioon al-Qaida ìm Islààmischa Maghreb (AQIM). Därt hann sa unteràndrem Kìndersoldààta-n-iigsätzt. Ìm Gebrig sìnn öiropäischa Gaisel gfànga ghàlta worra, nohdam àss sa ìm Niger ùn ìm Mali gfànga gnumma worra gsìì sìnn. Drunter sìnn viar Frànzoosa gsìì, wo-n-ìm Septamber 2011 z’ Arlit ìm Niger äntfiahrt worra sìnn, so wia zwai àndra Frànzoosa, wo-n-ìm Nowamber 2011 z’ Hombori-n-ìm Nordmali äntfiahrt worra sìnn ùn a ànder Gaisel, wo-n-ìm Nowamber 2012 bii Nioro ìm Wäschta vum Mali gfànga gnumma worra-n-ìsch. Ìm Gebìrg sìnn d’ frànzeescha un tschadischa Heera-n-àm Ààfàngsjoohr 2013 iigrìffa. Ìm Hornung 2013 ìsch dr AQIM-Laiter Abou Zeid ìn’ra Schlàcht ìm Tààl vum Amettetai ìm Nordmali geteedet worra.

## a pààr Bìlder

Image:Rocher dans massif de Timidjileline 01.JPG|Fälsa-n-ìm Màssiiv vu Timidjileline
Image:Une guelta, près d'Oubankort dans l'Adrar des Ifoghas.jpg|A Guelta bii Oubankort ìm Adrar des Ifoghas
Image:Kidal.jpg|Waagwaiser ùff Kidal, era Tuareg-Schtàdt ìm Mali


## Literàtüür
* 

## Weblìnks

## Ainzelnoohwiisa
Bonifatiuskirche (Oberburnhaupt)

D’ **Bonifaziüskìrich** (frànzeesch *église Saint-Boniface*, hoochdiitsch *Bonifatiuskirche* odd’r *Kirche St. Bonifatius*) ìsch a reemisch-kàthoolischa Pfàrrkìrich z’ Ìwwerburnhàuipt ìm Owerelsàss. S’ näigotischa Gebäi, wo ànna 1929 bàuia worra-n-ìsch, schteht unter’m Patrozinium vum hl. Bonifaziüs. Siina Orgel ìsch a gschìtzt frànzeesch Dankmol.

## Gschìcht
D’ urschprìngliga Kìrich vun Ìwwerburnhàuipt ìsch ìm 14. Joohrhundert bàuia worra, woohrschiinsig ìm Joohr 1302. A näija Kìrich hann m’r doo ìm 15. Joohrhundert bàuia. Sallamols hàt d’ Àbtai vu Masmìnschter d’ Pfrìnd vu dr Ìwwerburnhàuipter Pfàrrai ghàà. Vu 1784 bis 1789 hann m’r àn dara Schtälla a vollschtandig näi Gotteshüüs bàuia. Dia Kìrch ìsch mìt groossa Lüschter ùn Àltàrùffsatz ziart gsìì. Ìm Äärschta Waltkriag ìsch d’ Bonifàziüskìrich àm 16. Jüüli 1915 dur a Brànd zärschteert worra. Ìn da Treemer hann m’r zwai Schtàtüüta vu dr Jumpfra vu Lourdes ùn vum Jesüs siim Hailigschta Harz gfunda, wo nìt bschadigt worra gsìì sìnn.

Àb 1928 hàt maa-n-àn dr gliicha Schtälla-n-a näigotisch Gotteshüüs bàuia, wo dr Pàriiser Àrkitäckt Paul Gélis zamma mìt’m Owerelsàsser Paul Kirchacker zaichent hàt. S’ Gebäi hàt maa-n-ànna 1929 gfartigt. Ìm Geegasàtz züa da maischta-n-owerelsassischa Gotteshiiser hàt d’ näija-n-Ìwwerburnhàuipter Kìrch mehrera Bsunderhaita: obwohl s’ Gebäi näi zaichent worra-n-ìsch, hàt dr Àrkitäckt d’ Maasser un dr Bàuischtiil vu dr vorhargehenda Kìrch wälla bewàhra, fìr ìn da Bewoohner um d’ Kriagsschaada z’ ärìnnera, àwwer hàt doch näijàrtiga Ziarunga züagfiagt. Drfìr hàt’r a Tail vu dr Schtaiplàtta vu dr ehamààliga Kìrich bnutzt.

Ìn dr Pfàrrai vun Ìwwerburnhàuipt ìsch vorhar a Verehrung vum Gmarterta Bàschtian gsìì. ’S ìsch a Briaderschàft gsìì fìr’ne eehra.

Ànna 1979 ìsch d’ Bonifàziüskìrich ärfrìscht worra.

## a pààr Bìlder

Nef de l'église.ede Burnhaup-le-Haut.jpg|D’ Kìrchaschìff
Maître-autel et vitraux du choeur.de l'église de Burnhaup-le-Haut.jpg|Dr Hàuiptàltàr un d’ Fanschter vum Àbsìz
Ornement supérieur du maître-autel.jpg|Ìwwer’m Hàuiptàltàr
Autel de la Vierge. Eglise saint Boniface.jpg|Dr Sitta-n-àltàr mìt dr Mària mìt Jesüskìnd
Chaire de l'église.de Burnhaup-le-Haut.jpg|D’ Kànzel
Le baptistère.de l'église de Burnhaup-le-Haut.jpg|Dr Taifschtai
Orgue de l'église.de Burnhaup-le-Haut.jpg|D’ Orgel vum Georges Schwendekel
Sculpture, le messager du vent.jpg|Schtàtüüta „Dr Wìndboota“ (*Le Messager du vent*)
Tableau sculpté du chemin de croix, la mise au tombeau.jpg|S’ lätschta ghàuijta Tàfla vum Krizwaag, ìm neerdliga Kwerschìff, wo d’ Gràbleegung vum Chrìschtüs zaigt


## Lìteràtüür
*
*

## Weblìnks

* D’ Bonifaziüskìrich uff dr Websitta vu dr Gmain Ewerburnhàuipt (frànzeesch)
* D’ Bonifaziüskìrich ìn dr *Base Mérimée* vum Frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
* D’ Bonfaziüskìrich ìm *Inventaire du patrimoine en Alsace* (frànzeesch)
* D’ Bonifaziüskìrich biim Observatoire du patrimoine religieux (frànzeesch)
* D’ Bonifaziüskìrich biim Främdaverkehrsàmt vum Sundgàui-Südelsàss (frànzeesch)
* Dr Kìrchhoof vun Ìwwerburnhàuipt bii *Geneanet*

## Ainzelnoohwiisa


### Bìlder ùff externa Sitta
Landespreis für Bildende Kunst Baden-Württemberg

Dr **Landesbryys fir Bildendi Chunscht Bade-Wirttebärg** (dt. *Landespreis für Bildende Kunst Baden-Württemberg*, bis 2024 *Hans-Thoma-Preis*), Staatsbryys vum Land Bade-Wirttebärg, wird syter anne 1950, syter 1971 all zwai Johr, an Bildendi Chinschtler*ne vergee, wu scho ne anerkännt Wärch chenne ufwyse oder wu mer e Wyterentwicklig zue hoche Laischtige erwartet. Si mien z Bade-Wirttebärg uf d Wält chuu syy oder do ne Schwärzpunkt vu ire Arbet haa. D Uuszaichnig isch mit 10.000 Euro dotiert. Dr Bryys isch bis 2024 noch em Moler Hans Thoma (1839–1924) gnännt gsii, wu z Bernau im Schwarzwald uf d Wält chuu isch. Noch ere Debatte iber d Frog, eb em Thoma sy Wältbild velkisch un antimodärn gsii isch un eb Uussage vun em antisemitisch gsii sin, het s Land där Bryys anne 2024 umgnännt.

Zue dr Bryysverleiig, wu dradizionäll z Bernau am *Hans-Thoma-Dag*, em zwaite Augschtewuchenänd vun eme uugrade Johr stattfindet, wird en Uustellig mit Wärch vum neie Bryysdreger im Hans-Thoma-Chunschtmuseum ufgmacht.

Syter 1996 wird am nämlige Ort, aber in grade Johr, dr EnBW-Ferderbryys (syter 2010 *[[NaturEnergie-Förderpreis]]*) vergee.

## Bryysdreger*ne

## Weblink
* Internetufdritt vum Hans-Thoma-Chunschtmuseum

## Fueßnote
Magdalenenkapelle (Remiremont)

D’ **Magdalenakàpall** (frànzeesch *chapelle de la Madeleine*) ìsch a ehamààliga reemisch-kàthoolischa Läpralàzaräätskàpall z’ Remiremont ìm Vogeesa-Département ìm Lothrìnga. Sa hàt ùnter’m Pàtrozinium vù dr Maria Magdalena gschtànda ùn schteht zitter 1991 àls histoorisch Dankmol ùnter Dankmolschutz.

## wù ’s ìsch
D’ Magdalenakàpall lìegt bii Route de Bussang süüdäschtlig vum Schtàdtkarn vu Remiremont, grààd àn dr Granz züa Saint-Étienne-lès-Remiremont. Sa schteht àm *Place Alix-Le-Clerc*, wo noh dr iihaimischa kàthoolischa Seeliga-n-Alix Le Clerc bnännt ìsch. Vor àn dr Kàpall ìsch a Pàrkplàtz.

## Gschìcht
Ìm 8. Joohrhundert hàt dr hl. Romaric, dr zwaita-n-Àbt vù Remiremont, a pààr läprakrànka Maidla ìn a Zälla bii dr Àbtai verainzelnt. Ar hàt ìhna verboota, zamma mìt da Àbtinna z’ laawa.

Ìm Mìttelàlter ìsch d’ Magdalenakàppal s’ Hàuiptgebäi vu’ma Lepralàzaräät gsìì. Bàuia worra-n-ìsch sa gmaasig em Drìtta Làterànkonzil (1178). Sa ìsch ànna 1645 zärschteert worra ùn ìsch vù dr Antoinette Maillot, dr Wìtwa vùm Adam de la Madelaine, wìeder ùffbàuia worra. S’ hìttiga Gebäi schtàmmt vùm 17. un 18. Joohrhundert. Àls Schutzpatroona hàt maa d’ Maria vù Magdala gwählt, wial sa a Sìnnbìld vù dr Ainsààmkait gsìì-n-ìsch. Tràdizionäll ìsch sa d’ Schutzpàtroona vù da Sailer gsìì —daa Berüaf hann d’ Läprakrànka-n-oft üüsiawt. D’ Magdalenakàpall vù Remiremont ìsch s’ ainziga Lepralàzaräätsgebäi üss dr zwaita Läpraversöichung ìm Lothrìnga, wo ’s noch hìtt gìtt.

Àm 24. Janner 1946 ìsch d’ Schtätta-n-ùm d’ Kàpall àls Schutzgebiat (*site inscrit*) glischtet worra. Dur a Verordnung vùm 16. Jüüli 1991 ìsch d’ Kàpall ùffs frànzeescha Züasatzliga Verzaichniss vu da histoorischa Dankmooler iitrajt worra.

## Bschriiwung vum Gebäi
Ìm Ìnnera-n-ìsch a Schtaikriiz vùm Joohr 1661 z’ fìnda. Dr ghàuijta-n-Àltàrùffsàtz hàt amol a Holzschtàtüüta vùm 18. Joohrhundert ghàà; maa hàt àwwer sìe vorsìchtshàlwer àwaggnumma. D’ Schtàtüüta *Le Ravissement de sainte Magdeleine* („d’ Glìcksaaligkait vù dr Magdalena“) zaigt d’ Magdalena mìt ìhra lànga blonda Hààra, wo vù viar Angel ìn dr Hìmmel düet ùffgnumma wara.

D’ bunta Fanschter üss’m 16. Joohrhundert schtànda-n-àls Objakter unter Dankmolschutz.


Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 02.jpg|d’ Kàpall vùm Nordwäschta-n-üss gsah
Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 03.jpg|d’ Wäschtfàssààda mìt’m Hàuiptiigàng
Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 04.jpg|dr Hàuiptiigàng
Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 17.jpg|dr Nordiigàng
Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 09.jpg|Schtaikriiz vor àm Nordiigàng
Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 11.jpg|Owertail vùm Schtaikriiz
Remiremont - chapelle de la Madeleine - 2022-06-04 - 13.jpg|a Fanschter àn dr Nordfàssààda


## Weblìnks

* d’ Magdalenakàpall vu Remiremont ìn dr Mérimée-Dàtabànk vum Frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Statue du Volontaire

D’ ***Statue du Volontaire***  („Schtàtüüta vùm Fräiwìlliga“) ìsch a Schtàtüüta-n-ìm Schtàdtzäntrum vù Remiremont ìm Lothrìnga. ’S ìsch ain vù da Sìnnbìlder vù dr Schtàdt.

## wù ’s ìsch
D’ *Statue du Volontaire* schteht àm nordwäschtliga-n-And vù dr Rue Charles-de-Gaulle, dr hàuiptliga Gschaftsschtrooss vù Remiremont, àn dr Kriizung vù dr Rue de la Xavée. Sa schteht grààd geega-n-ìwwer àn dr àlta Màrkthàlla, wo „Espace Le Volontaire“ haisst.

## Gschìcht
D’ Schtàtüüta-n-ìsch ànna 1899 vùm Bìldhàuijer Paul-François Choppin hargschtällt worra, fìr d’ fräiwìlliga Kampfer üss’m Krais Remiremont eehra, wo ànna 1792 ìn da Truppa vùm revoluzionäära Frànkrììch bii da Koàlizioonskriager ghulfa hann. Unter dana Fräiwìlliga-n-ìsch dr Jean Humbert üss Saint-Nabord gsìì, wo ànna 1794 Generààl ìn dr frànzeescha-n-Àrmee worra-n-ìsch. Ùff’m Sockel vù dr Schtàtüüta-n-sìnn d’ Iischrìfta *Un Volontaire de 1792* („a Fräiwìlliger vù 1792“) ùn *Don de l'État 1899* („Schpanda vùm Schtààt 1899“) z’ laasa. S’ Wark ìsch geega-n-Oschta-n-ärrìchtet worra, wial ìn dara Zitt s’ Elsàss zem Diitscha Kaiserraich gheert hàt.

Àm 15. Mai 1995 hàt d’ frànzeescha Poscht a Briafmàrka vù 2,80 Frànka-n-üüsgaa, wù-n-ìm Vordergrund d’ *Statue du Volontaire* vù hìnta z’ sah ìsch. Zaichent worra-n-ìsch sa vùm Louis Arquer. Àm gliicha Tààg sìnn àui a Kàrta ùn a Ùmschlààg üüsgaa worra. Ànna 2009 ìsch a näija Briafmàrka-n-üüsgaa worra, wo vù dr Gmaindaverwàltung vù Remiremont zaichent worra-n-ìsch. Ùff dara Màrka-n-ìsch d’ Schtàtüüta vù vorna z’ sah.

## a pààr Bìlder

La Grande Rue à Remiremont avec les arcades et la statue du Volontaire.jpg|a Ààsìchtskàrta mìt dr Rue Charles-de-Gaulle ùn dr *Statue du Volontaire* vor 1945
Remiremont - statue du Volontaire de 1792 - 2022-04-10 02.jpg|d’ Schtàtüüta vù vorna gsah
Statue du Volontaire, datée de 1792.jpg|Bliamer vor àn dr Schtàtüüta ànna 2017
Remiremont - statue du Volontaire de 1792 - 2022-06-02 - 02.jpg|d’ Schtàtüüta vùm Süüda-n-üss gsah
Remiremont-Statue du Volontaire de 1792 (5).jpg|vùm Norda-n-üss gsah (Geegaliacht)


## Weblìnks

* d’ ''Statue du Volontaire'' ìn dr Mérimée-Dàtabànk vùm frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
* d’ ''Statue du Volontaire'' bii *À nos grands hommes*, Musée d’ Orsay (frànzeesch)
* d’ ''Statue du Volontaire'' bii *Petit-patrimoine.com* (frànzeesch)
* d’ ''Statue du Volontaire'' ùff dr Websitta fìr Tourischmus vum Vogeesa-Département (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Jean-Paul Mathieu

Dr **Jean-Paul Mathieu**  (* 23. Àuigscht 1940 z’ Hadol, Vogeesa-Département) ìsch a frànzeescher reemisch-kàthoolischer Gaischtliger. Vu 2005 bis 2016 ìsch’r Bischoof vu Saint-Dié ìm Lothrìnga gsìì.

## sii Laawa
Noh-n-era Üüsbìldung àm Groossa Priaschterseminààri vu Saint-Dié hàt dr Jean-Paul Mathieu àm Kàthoolischa-n-Ìnschtitüüt vu Pàriis un àn dr Üniwärsitäät vu Pàriis gschtudiart, wu-n-’r a Maischterpriafung vu dr Filosofii bschtànda hàt. Àm 11. Àwrìl 1966 ìsch’r ìm Bìschtumm Saint-Dié àls Priaschter gwäijt worra. Ar ìsch z’äärscht Vikààr z’ Schpìnneln gsìì un ìsch ànna 1982 Pfàrrer àm Mìnschter vu Saint-Dié worra. Ànna 1990 ìsch’r Generààlvikààr vum Bìschtumm Saint-Dié worra.

Àm 14. Dezamber 2005 hàt’na dr Pàpscht Benedikt XVI. àls Bischoof vu Saint-Dié ärnännt. D’ Bischoofswäih hàt dr Mathieu àm 22. Janner 2006 ìn dr Kìrìch Notre-Dame-au-Cierge z’ Schpìnneln vum Bischoof vu Bisànz André Lacrampe ämpfànga. Doo sìnn d’ Mìtkonsekràtoora dr ehamààliger Bischoof vu Saint-Dié Paul-Marie Guillaume un dr Bischoof vu Laval Armand Maillard gsìì. Ìnnerhàlb vu dr Frànzeescha Bischoofskùmferanz ìsch dr Mathieu àb 2007 Mìtglìed ìm Finànzüüsschuss un ìm Root fìr d’ wìrtschàftliga, soziààla un rachtliga-n-Ààglaagahaita gsìì. Wahrend siinera Zitt àls Bischoof sìnn ìm Bìschtumm Saint-Dié ìmmer weeniger Priaschter gsìì: ànna 2005 sìnn noch 208 Priaschter gsìì, un ànna 2016 sìnn numma 95 Priaschter gsìì. Dr Ààtail àn Kàthoolika-n-ìm Bìschtumm ìsch vu 97,1 Prozant ànna 2004 uff 83 Prozant ànna 2004 gsunka.

Ìm Bischoof Mathieu sii àltersbedìngter Rucktrìtt hàt dr Pàpscht Franziskus àm 15. Jüüni 2016 ààgnumma. Siina lätschta Mass àls Bischoof hàt’r àm 19. Jüüni 2016 ààlàss vùm Gedanktààg àn dr hl. Deodatus ìm Mìnschter vù Saint-Dié gfiirt. Àls Bischoof vu Saint-Dié hàt em dr Didier Berthet noohgfolgt.

## Weblìnks

* 
* dr Jean-Paul Mathieu ùff dr Websitta vù dr Frànzeescha Bischoofskùmferanz (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Staatsfeiertag (Liechtenstein)

Dr **Staatsfiirtig** wird z Liachteschtaa all Johr am 15. Augschte as nazionale Fyrtig gfyrt.

Wel dr Geburtsdag vum dom olige Firscht Franz Josef II. (16.&nbsp;Augschte) un Mariä Himmelfahrt as ain vu dr wichtigschte Fyrtig in dr Kadolische Chilche nume ai Dag ussenander gläge sin un me där Dag fir lengeri Zyt het welle verankere, het d Regierig anne 1940 dr 15. Augschte, Mariä Himmelfahrt, zum Staatsfiirtig ghobe un het där noch em Dod vum Firscht anne 1989 bstetigt.

Scho friejer het me an runde Firschtegeburtsdag un Regierigsjubiläe Fescht gfyrt, aber die het me vorhär nie as Staatsfiirtig feschtglait ghaa. 

Wel in dr Nochberländer un au z Liachteschtaa dr Nazionalsozialismus all mee ufchuu isch, het me dodermit s Nazionalgfiel un s Bewusstsyy um dr Suweränitet vum Firschtedum welle sterker mache un e Zaiche zu «Einigkeit von Fürst und Volk» welle setze. Scho zwait Johr friejer, 1938, het dr Firscht sy Wohnsitz vu Oschteschtrych bzw. Sidmähre uf Schloss Vaduz glait, go gege Uurueje un nazionalsozialistischi Bsträbige wirke, wu im Land ufchuu sin.

Dodmol isch Firscht as Staatsoberhaupt im Mittelpunkt vum Staatsfiirtig gstande, wu au «Fürschtefescht» gnännt woren isch. 

Bstimmti Elemänt as Uusdruck vum Staatsgedanke sin scho anne 1940 zum erschte Mol yygstetzt wore un s git s si bis hit::
* s Fyrwaärch uf Schloss Vaduz
* d Dewise «Für Gott, Fürst und Vaterland», wu uf em Schloss uflychte duet
* e brännigi Firschtechrone uf Tuass
* Hechefyr
* s Singen vu dr Volkshymne
* patriotischi Aasproche
* s Ufzie vu Fahne an dr Hyser

Mit dr Zyt isch dr Fokus vu dr Bolitik ewäg gange zum Staat un syre Suweränitet. 1990 isch des au im Gsetz verankeret wore, mit dr «Förderung der Besinnung auf die staatlichen Grundwerte und das Bewusstsein der Zusammengehörigkeit.»

## Fueßnote
Palmar de Troya

**Palmar de Troya** ìsch a schpànisch Dorf ùn Gmainda ìn dr Prowìnz Sevilla, wo-n-äbb 30 km süüdlig vù Sevilla lìegt. ’S hàt   Iiwoohner (Schtànd ).

D’ Beväälkerungszààhl ìsch vù 1936 bis 1965 vùn äbb 200 ùff  gwàcksa, wial maa ìn dr Neecha dr Schtàuisee Torre del Aguilar ààglajt hàt. Hìtt labt d’ Beväälkerung vor àllem vù dr Làndwìrtschàft. Vìela Iiwoohner wàndra ìn dr Arntasaison ìn àndra Regioona. Ànna 2014 sìnn  Iiwoohner gsìì. 

Palmar de Troya-n-ìsch dr Sìtz vù dr Palmariànisch-Kàthoolischa Kìrìch, wo dr Clemente Domínguez y Gómez (dr „Pàpscht Gregor XVII.“) ìn da Joohra 1970 grìnda hàt. S’ Mìnschter vù dr Gmainschàft ìsch gschìtzt dur a Müüra; wagadam kààt maa ’s nìt besìchtiga.

Sitter’m 2. Oktoower 2018 ìsch Palmar de Troya-n-a salbschtandiga Gmainda. Vorhaar hàt dr Ort züa dr Gmainda-n-Utera gheert.

## Weblìnks

* d’ offiziälla Websitta vù dr Gmainda (schpànisch)
 
## Ainzelnoohwiisa
NaturEnergie-Förderpreis

Dr **NaturEnergy-Ferderbrys** (offiziäll *NaturEnergie-Förderpreis*, vorhär *[[EnBW]]-Förderpreis*, dodervor *[[Badenwerk]]-Förderpreis*) wird syter anne 1996 zue Ehre vum Moler Hans Thoma, wu z Bernau im Schwarzwald uf d Wält chuu isch, all zwai Johr an Chinschtler*ne vergee, wu d Person oder s Wärch vun ene mit em alemannische Sprochruum verbunde sin un wu di bishärige chinschtlerische Laischtige ne kontinuierligi Wyterentwicklig vu ihrem Wärch erwarte leen. Uusgelobt wird där Ferderbrys syter anne 2010 vu dr Energiedienst-Gruppe, e Dochtergsellschaft vum vorhärige Uuslober EnBW. NaturEnergie isch bis 2016 e Dochterunternäme vu dr Energiedienst-Gruppe un wird bis hite as Marke bruucht.

Analog zum Landesbryys fir Bildendi Chunscht Bade-Wirttebärg (bis 2024 *Hans-Thoma-Preis*), wu in uugrade Johr vergee wird, wird am *Hans-Thoma-Dag*, em zwaite Augschtewuchenänd vun eme grade Johr zue dr Verleiig vum *NaturEnergy-Ferderbrys* e Uusstellig mit Wärch vum/vu dr Brysdreger*i im Hans-Thoma-Museum Bernau ufgmacht.

## Brysdreger*ne
;*Badenwerk-Förderpreis*
* 1996 Josef Briechle
;*EnBW-Förderpreis*
* 1998 Margeth Stich
* 2000 Mechthild Ehmann
* 2002 Jo Niemeyer
* 2004 Stefan Bergmann
* 2006 Kolibri
* 2008 Gillian White
;*NaturEnergie-Förderpreis*
* 2010 Peter Schütz
* 2012 Christel Andrea Steier
* 2014 Wilhelm Morat
* 2016 Bernd Schumacher
* 2018 Eva Früh
* 2020 Hannelore Weitbrecht
* 2022 Heidi Nübling
* 2024 Elisa Stützle-Siegsmund

## Weblink
* Naturenergie-Förderpreis – hans-thoma-museum.de
Didier Berthet

Dr **Didier Norman Raymond Berthet**  (* 11. Jüüni 1962 z’ Boulogne-Billancourt bii Pàriis) ìsch a frànzeescher reemisch-kàthoolischer Gaischtliger. Sitter 2016 ìsch’r Arzbischoof vù Saint-Dié ìm Lothrìnga.

## sii Laawa
Dr Didiert Berthet ìsch ìn dr Reformiarta Kìrìch vù Frànkrììch taift worra ùn hàt a càlvìnìnìschta-n-Ärzhiihung bikumma. Vù 1975 bis 1980 ìsch’r ìn d’ kàthoolischa Sekundààrschüal Saint-Jean-de-Béthune z’ Versailles gànga. Noh siinera Schüalzitt hàt’r evànggelischer Pfàrrer wälla wara, àwwer hàt ànna 1980 d’ kàthoolischa Glàuiwa-n-äntdäckt, wù-n-’r ààlàss vùm Pàpscht Johànnis Pooli II. siim Besüach ìm Frànkrììch àn’ma Traffa mìt junga Kàtholika mìtgmàcht hàt. Ar hàt vù 1980 bis 1983 àm Ìnschtitüüt fìr politischa Schtüdia z’ Pàriis (Sciences Po Paris) gschtudiart ùn hàt sìch ànna 1983 zem kàthoolischa Glàuiwa bekehrt.

Vù 1987 bis 1993 hàt dr Berthet àm Frànzeescha Pàpschtliga Priaschterseminààri z’ Rom gschtudiart, ùn drnooh àn dr Pàpschtliga Üniwärsitäät Gregoriana vù 1987 bis 1993, wù-n-’r ànna 1991 a Bachelor-Àbschluss vù dr Gotteslehr ùn ànna 1993 a Lizanz vùm kànoonischa Racht bschtànda hàt.

D’ Priaschterwäih hàt dr Berthet àm 27. Jüüni 1992 ìm Bìschtumm Nanterre bii Pàriis bikumma. Drnooh ìsch’r ìn da Pfàrräija Rueil-Malmaison, Antony, Nanterre ùn Issy-les-Moulineaux ärnännt worra. Z’ Rueil-Malmaison ìsch’r Vikààr vù dr Pfàrräi St-Pierre-et-St-Paul gsìì, so wia Laiter vù dr Seelsoorga-n-ànschtàlt fìr d’ äffentliga Schüala, ùn Pfàrrer vù St-Joseph z’ Buzenval. Drnooh ìsch’r vù 1998 bis 2006 Pfàrrer vù St-Saturnin z’ Antony gsìì. Ìn dara Schtàdt ìsch’r vù 2001 bis 2003 Seelsorjer fìr d’ Seminàrìschta gsìì, ùn Epischkopààlvikààr vùm Süüdbezirk vùm Bischtumm Nanterre vù 2003 bis 2006. Vù 2005 bis 2006 ìsch’r Àdministràtoor vù dr Pfàrräi St-Maxime z’ Antony gsìì. Schpeeter ìsch’r àls Kànzler vùm Bischtumm Nanter ärnännt worra. Vù 2007 bis 2016 ìsch’r Regäns vùm Priaschterseminààri vùn Issy-les-Moulineaux gsìì. 

Àm 15. Jüüni 2016 hàt’ne dr Pàpscht Franziskus àls Bischoof vù Saint-Dié ìm Wälsch-Lothrìnga ärnännt worra. D’ Bischoofswäih hàt’ne dr Bischoof vù Bisànz Jean-Luc Bouilleret àm 4. Septamber 2016 ìm Kongrasszäntrum z’ Schpìnneln gschpanda. Doo sìnn d’ Mìtkonsekràtoora dr ehamààliga Bischoof vù Saint-Dié Jean-Paul Mathieu ùn dr Bischoof vù Nanterre Michel Aupetit gsìì. Àls Bischoof màcht dr Berthet àm Diàloog mìt da Orthodoxa Kìrcha mìt –ar kààt güat Rüssisch. Sitter März 2017 ìsch’r Vorsìtzender ìm Root fìr d’ Ainhait vù da Krìschta ùn d’ Beziihunga zem Juudatumm ìnnerhàlb vù dr Frànzeescha Bischoofskùmferanz.

## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks

* 
* dr Didier Berthet ùff dr Websitta vù dr Frànzeescha Bischoofskùmferanz (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa
Raymond Weissenburger

Dr **Raymond Weissenburger** (* 13. Nowamber 1943 z’ Mìnìchhüüsa, Unt’relsàss) ìsch a elsassischer Dìchter ùn Dramatiker, wo-n-ùff Elsassisch, Hoochdiitsch ùn Frànzeesch schribbt. Ìnsgsàmt hàt’r mehr àss 40 Theààterschtìckla gschrìewa, vor àllem ìm Dialäkt. Siina Wark hàt maa ìn mehrera diitschproochiga Regioona gschpìelt: ìm Elsàss, Lothrìnga, Diitschlànd, Eeschtriich ùn Süüdtirol.

Ùff’m Elsassischer Dìchterwaj z’ Mìnschter ìsch àn dr 9. Hàltschtälla-n-ìm Weissenburger sii Gedìcht *Din Làche* z’ laasa.

Àm Ààfàng vù da Joohra 2010 hàt’r mìt zààhlriicha àndra Litt s’ Manifäscht „Fìr a elsassischa Reàkzioon“ ùnterzaichent. Noh dr Grìndung vù dr àdminischtràtiiwa Regioon Groossa-n-Oschta hàt’r àui d’ Rundschrìft *Rendez-nous l’Alsace* („Gann ùns s’ Elsàss z’ruck!“) unterzaichent.

## a Üsswàhl vù siina Wark
; Gedìchter
*  Mìt Vorwort vùm Raymond Matzen

; Theààterschtìckla
* *Traversée du temps*
* *Himmel ohne Sterne*
* *Zwische Himmel un Hell*
* *Die Dinosaurier*
* *Ãdanka üs Portofino*
*: àui gschpìelt ìm Unt’relsàss ùnter’m Tìtel *E Andenke üss Portofino*, ìm Owerelsàss ùnter’m Tìtel *Andanka üs Portofino*
*: ùn ìm Lothrìnga ùnter’m Tìtel *Andenke us Portofino*
* *Unbekannt unter dere Adress*
*: àui gschpìelt z’ Hàwanàui ùnter’m Tìtel *Unbekannt Under Dere Adress*
* *E Frack voll Fric* 
*: àui gschpìelt ìm Owerleàss unter’m Tìtel *A Frack voll Frick* ùn ìm Lothrìnga ùnter’m Tìtel *A Frack Voll Fric*
* *Rosen für Harry* (gschpìelt ìm Tirol ùn ìm Süüdtirol)
* *Die Affäre mit der rosaroten Jacke* (gschpìelt ìm Tirol ùn ìm Süüdtirol)
* *Romeo un Julio* (2019)
* *Babyboom in Schwàrz-Wiss*
* *Wenn de Pfàrrer üssem Hiesel isch*
* *Im Paradies gibt’s keine Engel mehr* (gschpìelt ìm Rhiilànd-Pfàlz)
* *Complainte d’automne – Herbschtwind*
*: ànna 2009 vùm Francis Freyburger ùn vù dr Aline Martin ìn a viarschproochig Schpìel umgwàndelt (frànzeesch, hoochdiitsch, elsassisch ùn diitscha Dialäkta)
* *Top Modell* (Luschtschpìel, 2005)
* *Lieb’s Schtrüpferle* (Luschtschpìel ìn 3 Àkta, 1992)
* Tief durchschnuefe un fescht massiere, happy end, luchtspiel in 3 akte (1990)
* Good bye, Pfefferminz (1988)
*: àui gschpìelt ìm Owerelsàss unter’m Tìtel *Good-bye Pfaffermenz*
* Gauner Symphonie (1987)
* E Herz üss Gold (1986)
* Karfridaa (1986)
* E Schienheiliger Goggel (1982)

; Gschìchtla
* *D’Grosel* (ìm Nätz laasa ùn ààloosa)

## d’ Priisa, wo-n-’r bikumma hàt
* 2007: Bretzel d’Or („Guldiga Bratzala“) ìn dr Kàtegorii „Theààteràuitoor“, Priis vù dr Schtàdt Schtroossburi
* 2012: Conrad-Winter Priis fìr Mundàrtlìteràtüür ùff da Summerlied-Faschtschpìeler
* 2014: Raymond-Matzen-Priis àn dr Büach- ùn Jugendmass z’ Mààrla
* 2021: 2. Plàtz ìn dr Kàtegorii „Proosa“ àm Dialäktwättbwarb Alemannisch läbt! vù dr Müatterschprooch-Gsällschàft

## Ainzelnoohwiisa
Christina Stumpp

D **Christina Daniela Stumpp ** (* 16. Novämber 1987 z Baggena) isch e dytschi Bolitikeri (CDU) un syt 2021 Mitglid vum Dytsche Bundesdag. Syt Septämber 2022 isch si stellverdrättende Generalsekreteri vu dr CDU.

## Lääbe
D Stumpp isch uf eme Buurehof ufgwagse, wu hite ire Brueder wyterfiert.

Noch ere Lehr zu Verwaltigswirti im mittlere Verwaltigsdienscht 2006 un ere aijehrige Arbet in dr Stadtverwaltig Woeblenga het si 2008 d Fachhochschulryfi an dr Chaufmännische Schuel Baggena gmacht un no an dr Hochschuel fir effetligi Verwaltig un Finanze Ludisburg Styyrächt (Ghobene Dienscht Styyrverwaltig) studiert un e Bachelor of Laws (LL.B.) gmacht.

Vu 2011 bis Jänner 2021 het d Stumpp in verschidene Stelle as Sachbearbaiteri un Referänti gschafft, im bade-wirttebärgische Minischterium fir Finanze un Wirtschaft, im Minischterium fir Inners, Digitalisierig un Migration un im Minischterium fir Kultus, Juged un Sport. Vu Februar 2021 bis zue ire Wahl in Bundesdag isch si persenligi Referänti vum bade-wirttebärgische Landwirtschaftsminischter Peter Hauk gsii.

## Bolitik
D Stumpp isch syter anne 2001 Mitglid vu dr Junge Union un syt 2003 vu dr CDU. Syt 2014 het si verschideni Ämter im Krais- un Regionalverband vu ire Bartei ghaa.

Im Juni 2021 het si d Stumpp barteiintärn gege zwee Mitbewärber as Kandidati fir d Bundesdagswahl 2021 im Bundesdagswahlkrais Woeblenga duregsetzt. Dr bishärig Mandatsinhaber, dr Joachim Pfeiffer, isch nimi aadrätte. Bi dr Bundesdagswahl 2021 het si s Diräktmandat mit 29,0 Brozänt vu dr Erschtstimme gwunne.

Am 16.&nbsp;Novämber 2021 het dr Friedrich Merz aagchindet, ass er si, wänn er zum Bundesvorsitzer vu dr CDU gwehlt wird, fir s nei Amt vu dr stellverdrättende Generalsekreteri wett vorschlaa. Noch ere Satzigsänderig isch si uf em CDU-Bundesbarteidag am 9. September 2022 zur stellverdrättende Generalsekreteri gwehlt wore un am 6. Mai 2024 widergwehlt wore.

Aafangs Juli 2024 isch d Stumpp vu dr CDU wider fir dr Wahlkrais Woeblenga zue dr Bundesdagswahl 2025 as Kandidati ufgstellt wore. Si het wider s Diräktmandat im Wahlkrais gwunne.

## Mitglidschafte
* Mitglid im Wirtschaftsuusschuss vum Verband Region Stuegert
* Mitglid im Obst- un Garteböuverain

## Privats
D Stumpp isch syter 2014 ghyrote un het e Suhn (* 2020) un e Dochter (* 2024). Si isch evangelisch.

## Weblink
* Website vu dr Christina Stumpp
* 

## Fueßnote
Schule Wehntal

D **Schuel Wèéntel** isch e Schuelgmäind im Wèèntel im Bezirk Tielschtoorff im Kanton Züri.

## Gschicht
D Schuel Wèèntel hät Primarschuele und Chindergärte z Oberwenige, z Niderwenige, z Schöfflistorff, z Schliinike und e Sekundarschuel z Niderwenige. Si isch am 1. Jänner 2010 us em Zämeschluss vo de Primarschuelgmäinde Niderweninge, Schliinike, Schöfflistorff-Oberweninge und de Sekundarschuelgmäind Niderwenige entstande.

## Lueg au
* ''Schule Wehntal'' uf schulewehntal.ch

## Referänze
Feldmusik Strättligen

D **Fäudmusig Strättligä**, umgangssprachläch ou aus *Strättlig-Musig* bekannt, isch äs Blasorcheschter us Thun i dr Schwiz. Es isch aus Verein organisiert. Vo 1958 bis 1991 isch äs vom national bekanntä Dirigänt u Komponischt Jakob Bieri gleitet wordä.

## Gschicht
D Fäudmusig Strättligä isch im Jahr 1881 gründet wordä. Denn isch Strättligä no ä eigeständigi Gmeind gsi, d Igmeindig i Thun het im Jahr 1920 stattgfundä. Im Jahr 1919 isch d Fäudmusig Strättligä äm Bärner Oberländische Musigverband biträtte, im Jahr 1921 ou äm Kantonalä u äm Eidgenössischä Musigverband. 1965 isch ds Blasorcheschter zum erschtä Mau im Radio gloffä. Im Jahr 1972 isch äs zum erschtä Mau im Schwizer Fernseh zgseh gsi; irä Sändig vor Margrit Hadorn. I dä Jahr 1981 u 1984 het mä je ä Plattä usegäh. Im Septämber u Novämber vom Jahr 1987 isch dr Verein nomau im Schwizer Fernseh ufträtte; i dr Sändig *Gala für Stadt und Land* mit äm Wysel Gyr. Im Jahr 2006 het dr Verein sys 125-jährige Bestaa gfyret u d CD *Musik ist Trumpf* usegäh. Im Jahr 2013 het mä es nöis Probälokal ufgmacht, wo mä im ene lääre Bitz vom ene autä Burähuus bout het. Im Jahr 2019 isch d Fäudmusig Strättligä ar Organisation vom Kantonalä Musigfescht beteiliget gsi, wo i däm Jahr z Thun stattgfundä het.

## Internetlinks
* 
* Offizielli Internetsitä vo dr Fäudmusig Strättligä
* Fernsehuftritt im Jahr 1972 (Archiv vom SRF)

## Fuessnotä
Marlies Lansche

D **Marlies Lansche** (* 12. Merz 1963 z Meerschburg) isch e dytschi Gaschtwirti un alemannischi Dialäktautori.

## Lääbe
D Lansche isch z Meersburg uf d Wält chuu un z Dingelsdorf ufgwagse, wu syter 1975 e Stadtdail vu Konschtanz isch. Mit irem Mann Rüdiger fiert si z Dingelsdorf s Gaschthuus „Rose“ mit ere Pension.

Wu d Muettersproch-Gsellschaft anne 2000 e Wettbewärb uusgschribe het zum e Asterix-Heftli ins Alemannisch z ibersetze, het d Lansche aagfange mit Schrybe im Dialäkt. Si het verschideni Gedicht un Gschichtli im Heftli vu dr Muettersproch-Gsellschaft vereffetligt un au ne Gschicht fir d CD „Horch emol“ bydrait, wu anne 2015 uusechuu isch. D Lansche isch Mitglid bi dr Muettersproch-Gsellschaft un engaschiert si in dr Regionalgruppe „Seealemanne“.

## Weblink
* d Marlies Lansche uf dr Websyte vu dr Muettersproch-Gsellschaft
Setra S 319 NF

D **Setra S 319 NF** isch en Niederflurbus vo Setra, wo unerer Produktgruppe „MultiClass 300“ abote worde isch.

Ds *NF* im Name steit für Niderfluer. D S&nbsp;319&nbsp;NF wird im ÖPNV igsetzt. 2006 isch d Produktion vo dwm Modell igstellt worde. Als Nahfolger für d S&nbsp;319&nbsp;NF stellt Setra im Jahr 2015 d Setra S&nbsp;418&nbsp;LE business vor. Mittlerwile isch d S&nbsp;319&nbsp;NF gröchssteteils durch zwölf Meter langi Büs, wie de Mercedes-Benz Citaro, de MAN Lion’s City oder em Iveco Crossway, ersetzt worde. Näbe de Niderfluervariant giz en Hochfluervariante vo dem Bus mit der Bezeichnig S&nbsp;319&nbsp;UL. En Variante mit zwei Achse und 12 m Längi isch uner der Modellbezeichnig S&nbsp;315&nbsp;NF abote worde. Der S&nbsp;319 NF isch wahlwis mit ere zuesätzliche Tür hiner der hinere Achs lieferbar gsi. Witerhin hets für d Autokraft GmbH en spezielli Variante mit ere eiflüglige Fronttür gä.

## Verwandti Bustype
### Hochbode-Versione
* Setra S 313 UL – 11-Meter-Variante (2 Achse)
* Setra S 315 UL – 12-Meter-Variante (2 Achse)
* Setra S 316 UL – 13-Meter-Variante (2 Achse)
* Setra S 317 UL – 14-Meter-Variante (3 Achse)
* Setra S 319 UL – 15-Meter-Variante (3 Achse)
* Setra SG 321 UL – 18-Meter-Gelenkbus-Variante (3 Achse)

### Niderfluer
* Setra S 300 NC – 12-Meter-Stadtbus-Variante (2 Achse, dreitürig), Baujahr 1989–1995
* Setra S 315 NF – 12-Meter-Variante (2 Achse, teilwis mit zuesätlicher Tür hinder der hinder Achs)

## Galerie

Setra S 319 NF line 14 Wacken.JPG|Setra S 319 NF
Jan Klein Setra Bus.jpg|Setra S 319 NF
Lukhovitsy, Moscow Oblast, Russia - panoramio (78).jpg|Setra S 319 NF ex. Autokraft


## Links

* Setra
* EvoBus GmbH
* Typenblatt (PDF; 636 kB)