Barby (Ardennes)

**Barby**  ìsch a frànzeescha G’mainda mìt  Iiwoohner (Schtànd ) ìm Département Ardennes ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Rethel, zem Kàntoon Rethel un zem G’maindaverbànd Pays Rethélois. D’ Dorfbewoohner nännt m’r **'  (fìr d’ Manner) un **'  (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

## wu ’s lììgt

{ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "ids": "Q979244", "properties": { "stroke": "#3b78cb", "stroke-width": 2 } }

D’ Aisne verlàuift durs süüdliga G’maindagebiat, wo sa — wia àui dr Ardennakànààl — ainiga Àbschnìtta vu dr G’maindagranz bìldet. Dr Fluss Vaux duurakweert d’ G’mainda uff’ma kurza Àbschnìtt ìm Wäschta un mìndet àn dr G’maindagranz züa Château-Porcien ìn d’ Aisne. Umgaa wìrd Barby vu da Noochberg’mainda Arnicourt un Sorbon ìm Norda, vum Kàntoonshàuiptort Rethel ìm Oschta, Acy-Romance ìm Süüdoschta, Nanteuil-sur-Aisne ìm Süüda so wia Taizy ìm Süüdwäschta, Château-Porcien ìm Wäschta un Écly ìm Nordwäschta.

## G’schìcht
Wämm’r z’ Barby Üssgrààbunga g’màcht hàt, hàt m’r a Grààb üss dr Bronzazitt äntdäckt. Durs Dorf hàt a Reemerschtrooss vu Rethel uff Château-Porcien g’fààhra.

Uff’m hìttiga G’maindagebiat vu dr G’mainda hàt’s ìm Mìttelàlter s’ Dorf *Gerson* , wo hìtt verschwunda-n-ìsch.

## wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

## wàs doo z’ sah ìsch
* d’ reemisch-kàthoolischa Johànnis-dr-Taifer-Kìrìch *()*, wo ànna 1880 ärrìchta worra-n-ìsch. Ìn dr Kìrìch sìnn a Hüüfa Kunschtwark zitter’m Ààfàng vum 20. Joohrhundert àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: Dr schtainiga Àltààrtìsch mìt siim Retààwel üss’m And vum 15. Joohrhundert, dr schtainiga Tàuifbäcka üss’m 15. Joohrhundert, d’ Holzschtàtüüta vum hl. Johànnis em Taifer üss’m 17. Joohrhundert, s’ G’mäld vu dr Änthàuiptung vum hl. Johànnis em Taifer (Eelfàrb uff Holz) üss’m 15. Joohrhundert, d’ Schtaischtàtüüta vu dr hl. Barbara üss’m 16. Joohrhundert, d’ dräi Schtaischtàtüüta vu dr Màriaklààg, vum hl. Johànnis em Taifer un vum hl. Johànnis em Evànggeelìscht üss’m And vum 15. Joohrhundert so wia dr Grààbschtai fìr d’ Élisabeth la Chardenière — dr Müatter vum Kànzler Gerson üss’m Joohr 1601. Àui d’ Schtaischtàtüüta vum hl. Hubertus, wo waahrem Äärschta Waltkriag zärschteert worra-n-ìsch, ìsch noch hìtt bii da Histoorischa Dankmooler mìt’ra nàzionààla Bediitung klàssifiziart. Üsserdam sìnn a Hüüfa Kunschtwark zitter 1976 bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: d’ fàrwiga Holzschtàtüüta vu dr Màdonna mìt’m Jesüskìnd üss’m 19. Joohrhundert — wo jedoch hìtt verschwunda-n-ìsch —, d’ Holzkànzla üss’m 18. un 19. Joohrhundert, a Holzschtàtüüta üss’m 18. Joohrhundert, wo vermüatlig dr hl. Pooli dààrschtällt, viar Choorg’schtial üss Aichaholz üss’m Ààfàng vum 19. Joohrhundert, s’ G’mäld vum Jean de Gerson (Eelfàrb uff Liinwànd) üss’m 19. Joohrhundert, a Màrmoor-Bruschtbìld vum Jean de Gerson, wo dr Joseph Félon ànna 1884 g’hàuija hàt so wia d’ Gedanktààfla fìr dr Jean de Gerson üss vergulda Màrmoor un Kàlschtai vum Joohr 1881.
* s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag


Barby (Ardennes) city limit sign.JPG|wämm’r ìns Dorf Barby iinafààhrt
Barby (Ardennes) Saint John the Baptist Church (1).JPG|d’ Kìrìch vum hl. Johànnis em Taifer
Barby (Ardennes) Saint John the Baptist Church (2).JPG|d’ Kìrìch vum hl. Johànnis em Taifer
Barby, église St.-Jean-Baptiste (Ardennes) 02.jpg|a àndra Sìcht vu dr Kìrìch
Barby (Ardennes) croix au village.JPG|a hooch Waagkriiz ìm Dorf Barby
Barby (Ardennes) wayside cross.JPG|a ànder Waagkriiz ìm Dorf
Barby (Ardennes) croix de chemin.JPG|a Waagkriiz, wo zallamols s’ Dorf Gerson gsìì ìsch
Barby (Ardennes) war memorial.JPG|s’ Kriagerdankmool vum Äärschta Waltkriag


## wìchtiga Litt üss’m Dorf
* dr Jean de Gerson (1363–1429), kàthoolischer Theoloog, Müstiker un Kànzler vum Pàriiser Sorbonne, ìsch z’ Gerson uff d’ Walt kumma.
* dr Jesüit un Schrìftschtäller Eugène Marquigny ìsch ànna 1836 z’ Barby uff d’ Walt kumma.
* dr Schrìftschtäller Guy Féquant ìsch ànna 1949 z’ Barby uff d’ Walt kumma.

## Lìteràtüür zem Ort

## Lüag àui
* d’ Lischta vu da G’mainda ìm Ardenna-Département

## Weblìnks

* Schtàtistik züa dr G’mainda Barby biim INSEE (frànzeesch)
* Informàzioona züa dr G’mainda Barby ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa