open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Éric Zemmour

Dr **Éric Justin Léon Zemmour**  (* 31. Àuigscht 1958 z’ Montreuil bii Pàriis) ìsch a frànzeescher Schurnàlìscht, Àuitoor un rachtsextreemer Politiker.

Dr Zemmour schtàmmt vun’ra jìddischa Fàmìlia-n-üss Àlgeeria. Ar hàt àm Ìnschtitüüt vu da Politischa Schtüdia z’ Pàriis gschtudiart un hàt d’rnooh vu 1986 bis 1994 bii dr Tààgszittung *Le Quotidien de Paris* gschàfft. Ànna 1996 ìsch’r vu dr politischa-n-Àbtailung vu *[[Le Figaro]]* iigschtällt worra, wu-n-’r bis 2009 blììwa-n-ìsch. Ar ìsch doo ànna 2013 z’ruckkumma; d’rwillscht hàt’r àui bis 2021 Kolumna fìr *Le Figaro Magazine* gschrììwa. Ar ìsch bekànnt worra, wu-n-’r vu 2003 un 2014 ìn dr Farnsahsandung *Ça se dispute* uff I-Télé un vu 2006 bis 2011 ìn *On n’est pas couché* uff France 2 z’ sah gsìì-n-ìsch. Ar ìsch àui vu 2010 bis 2016 ìm Radioprogràmm vun RTL z’ loosa gsìì un hàt vu 2019 bis 2021 àn dr Farnsahsandung *Face à l’info* uff’m Kànààl CNews mìtgmàcht.

Ìm Zemmour siina Essays hann a groosser Ärfolg ghàà. Sa sìnn àwwer sehr umschtrìtta gsìì. Dr Éric Zemmour ìsch mehrmols waga siina umschtrìttena Üssààga vor àm Grìcht gsìì; ar ìsch mehrmols fräigschproocha worra, àwwer ìsch ànna 2011 waga-n-Uffrüaf züa ràssìschter Dischkriminiarung un ànna 2018 waga Uffrüaf zem Hàss geega d’ Moslämer verurtailt worra. Ànnaa 2022 ìsch’r nochamol waga Rassìschmus verurtailt worra.

Àm Andsjoohr 2021 hàt sìch dr Zemmour àls Kàndidààt fìr d’ Presidàntschàftswàhl vu 2022 uffgschtällt. D’rfìr hàt’r d’ Pàrtäi Reconquête grìnda, wo-n-ìhra Ziil ìsch, d’ frànzeescha Rachta un Rachtsextreema ìwwer identitäära un nàzionàlìschta Theema z’ verainiga. Àm äärschta Wàhlgàng vu dr Presidàntschàftswàhl hàt’r numma 7,07 Prozant vu da iigaawena Schtìmma bikumma un hàt àlso àm zwaita Wàhlgàng nìt mìtgmàcht. D’rnooh hàt’r sìch bii da Pàrlàmantswàhl vu 2022 àls Kàndidààt ìm 4. Wàhlkrais vum Département Var uffgschtällt; wia àlla Kàndidààta vu siinera Pàrtäi ìsch’r àm äärschta Wàhlgàng üssgschììda.

## siina Schrìfta

## Lìteràtüür
* 
* 
* 
* 

## Weblìnks

* Ìm Éric Zemmour siina offiziälla Websitta (frànzeesch)
* 

## Ainzelnoohwiisa
Rue Henri-Poincaré (Nancy)

D’ **Rue Henri-Poincaré**  ìsch a Schtrooss ìm Schtàdtzäntrum vu Nànzig ìm Lothrìnga.

## Geogràfii un Gschìcht
D’ Rue Henri-Poincaré ìsch a Aibàhnschtrooss, wo ìn Rìchtung Nordoscht fàhrt. Sa fàhrt uff äbba 300 Määter vu dr Rue Mazagran ìm Süüdwäschta bis àn dr Kriizung vu dr Rue Gambetta un dr Rue de la Visitation ìm Nordoschta. Vu doo àb wìrd sa vu dr Rue Gambetta ìn Rìchtung Nordoscht bis àn dr Rue des Dominicains verlängert. Uff ìhrer Süüdoschtsitta düet d’ Rue Henri-Poincaré zwai Aibàhnschtroossa kriiza: z’äärscht d’ Rue Poirel un witterscht d’ Rue Chanzy. Uff äbba 170 Määter zwìscha dr Rue Chanzy un dr Rue de la Visitation fàhrt sa äntlàng em Lycée Poincaré, em wìchtìgschta Gymnàsium vu dr Schtàdt. Uff dr Nordsitta vu dr Schtrooss geega-n-ìwwer’m Hàuiptiigàng vum Gymnààsium, ìsch dr Place Dombasle z’ fìnda. Wämmer dur dr Plàtz fàhrt, kummt maa-n-uff dr Rue Stanislas.
 
D’ Schtrooss ìsch sallamols dr wäschtliga Tail vu dr Rue Gambetta gsìì. Ànna 1955 hàt sa a aiganer Nàmma bikumma. Gnännt ìsch sa noh-n-em Màthemàtiker Henri Poincaré (1854–1912), wo z’ Nànzig uff d’ Walt kumma-n-ìsch.

## wàs doo z’ sah ìsch
Àn dr Schtrooss sìnn mehrera wìchtiga Gebäijer z’ sah:
* Ìnnerhàlb vu da Müüra vum Lycée Poincaré, àn dr Kriizung vu dr Rue de la Visitation, ìsch d’ Mariä-Haimsüachung-Kàpall. Sa ìsch àls Hischtoorisch Dankmol gschìtzt.
* Àn Nr. 40 ìsch d’ Hàndels- un Ìndüschtriikàmmer vu dr Meurthe-et-Moselle. Mehrera Ìnnertaila sìnn àls Hischtoorischa Dankmooler gschìtzt.
* Àn dr Kriizung vu dr Rue Mazagran ìsch s’ Gàschthüüs *Excelsior*, wo eewafàlls unt’r Dankmolschutz schteht.


Lhôtel-brasserie Excelsior (Nancy) (3991422188).jpg|d’ Fàssààda vum Gàschthüüs *Excelsior*
Nancy BW 2015-07-18 13-36-27.jpg|d’ Fàssààda vu dr Hàndels- un Ìndüschtriikàmmer
ChambreDeCommerce VitrailChimie.jpg|a bunt Fanschter ìm Gebäi vu dr Hàndels- un Ìndüschtriikàmmer
F54 Nancy Chapelle-de-la-visitation intérieur.jpg|s’ Ìnnera vu dr Màriä-Haimsüachung-Kàpall


## Lìteràtüür
* 
* 

## Weblìnks
Hermann Billharz

Dr **Hermann Billharz** (* 21. Februar 1963) isch e dytsche Ingenieur.

## Lääbe
Dr Hermann Billharz isch im Schudderdaler Ortsdail Deerlebach ufgwagse un het 1979 an dr Realschuel z Säälbach di Mittler Ryfi gmacht.

Är het vu 1979 bis 1983 bi dr Altenburger Electronic e Uusbilidg zum Fyngrätelektroniker gmacht un derno vu 1986 bis 1990 an dr Fachhochschuel Offeburg Nochrichtetächnik/Eläktrotächnik studiert un im Februar as Diplom-Ingenieur abgschlosse.

Är het as Service- un Entwickligsingenieur vu 1990 bis 1992 bi dr Benninger Zell GmbH gschafft un vu 1992 bis Juli 1998 bi dr Siemens AG. Vu 1998 bis 2016 het er 18 Johr lang as Eläktroingenieur fir d Supfina Grieshaber GmbH & Co. KG gschafft. Syt 2016 schafft er as Softwareingenieur bi dr Erwin Junker Maschinenfabrik GmbH. Dernäbe het er si as Internet Coach sälbschtständig gmacht un duet do chlaini Firme bi irem Internetufdritt berote.

Anne 2015 het dr Billharz bim Dialäktwettbewärb Lohrer Murre mit syre alemannische Gschicht „Jetz hem mer s’Mallör“ dr zweet Bryys in dr Kategory Prosa gwunne.

Är spiilt Waldhorn in dr Stadtkapelle Hornberg un isch bis 2018 12 Johr lang Vorsitzer vum „Freundeskreis Stadtkapelle Hornberg e. V.“ gsii.

Dr Billharz isch ghyrote un läbt mit syre Frau z Guede.

## Weblink
* Websyte vum Hermann Billharz
* dr Hermann Billharz uf LinkedIn
* dr Hermann Billharz uf Xing

## Fueßnote
Rolf Klaiber

Dr **Rolf G. Klaiber** (* 1952 z Schwenninge) isch e dytsche Pedagog un Sozialarbaiter.

## Lääbe
Dr Klaiber isch z Schwenninge ufgwagse. No dr Schuel nhet er z Konschtanz Erzieigswisseschafte studiert un mit em Magister abgschlosse, E baar Johr het er in dr Bolitische Bildig bim Jugedamt vu dr Diözese Rauteburg-Stuegert gschafft. An dr PH Ludigsburg het er e Ufböustudium zum Spiil- un Theaterpedagog gmacht un derno am Chinder- un Jugedtheater z Esslenga in dr Dramaturgy un Spiilpedagogik gschafft. Anne 1989 isch er in Buechhandel gwägslet un het zäme mit eme Kolleg z Minche ne chlaini Buechhandlig ufgmacht. Anne 2009 isch er uf Villinge-Schwenninge retuurchuu un het ab 2011 bi dr PRO JOB gGmbH gschafft, unter anderem in dr „Unterstitzte Bschäftigung“, wun er spiil- un theaterpedagogischi Aasätz yybrocht het.

Vu 2009 bis 2018 het er zäme mit em glehrte Konditor Thomas Häring s Kulturcafé Häring z Schwenninge gfiert.

Är schafft au mit in dr Redaktion vum Schwenninger „Heimatblättle“.

Anne 1976 het er bim Dialäktliteraturwettbewärb *[[aktion junge mundart]]* mitgmacht un isch dert fir sy alemannisch „Lied vom Häs“ uuszaichnet wore.

## Weblink
* Neugierig sein und Dinge ausprobieren, Interview mit em Rolf Klaiber, Schwarzwälder Bote, 20. Septämber 2020

## Fueßnote
Igor Markevitch

Dr **Igor Markevitch** (russ. , *Igor Borissowitsch Markewitsch*, ukrainisch , *Ihor Markewytsch*; *  z Kiew; † 7. Merz 1983 z Antibes) isch en italiäänische und franzöösische Komponist und Dirigänt gsi, mit russisch-ukrainischer Häärkumft.

## Lääbe
Er isch mit sinere Famile 1914 uf Frankriich und spööter uf Vevey in dr Schwiz züüglet und het z Losann Klavier und Komposizioon studiert. In de 1930er Joor isch er äine vo de füerende russische Komponiste in Frankriich gsi. Wääred em Zwäite Wältchrieg het er z Itaalie gläbt, won er sich 1942 dr Widerstandsbeweegig Resistenza aagschlosse het. 1946 isch er italiäänische Staatsbürger worde.
Noch em Chrieg het er vil in ganz Öiropa dirigiert und Blatte ufgnoo, vo 1947 bis 1953 het am Mozarteum z Salzburg Underricht gee und vo 1955 bis 1956 z Mexiko.

1983 het er dr Arthur-Nikisch-Briis üüberchoo.
 
## Wärk
**Noces*, Suite, 1925 
**Sinfonietta*, 1928–29 
**Klavierkonzert*, 1929
**Kantate für Sopran, Männerchor und Orchester* (Text von Jean Cocteau), 1929–30
**Concerto Grosso*, 1930 
**Cinéma-Ouvertüre*, 1931 
**Rébus*, Ballett, 1931 
**Partita für Klavier und Kammerorchester*, 1931 
**Sérénade* für drei Instrumente, 1931 
**Galopp für acht oder neun Spieler*, 1932 
**L'envol d'Icare*, Ballett, 1932
**Hymnes*, 1932–33
**Psalm für Sopran, Frauenchor und Orchester*, 1933 
**Petite Suite d'après Schumann*, 1933 
**Le Paradis Perdu*, Oratorium nach John Milton, 1934–35 
**Trois poèmes*, 1935 
**Hymne à la mort*, 1936 
**Cantique d'amour*, 1936 
**Le nouvel age*, Sinfonia concertante für Orchester und zwei Klaviere, 1937 
**La Taille de l'Homme* für 12 Instrumente and Sopran, 1938–39 
**Stefan le Poète: Impressions d'enfance*, 1939–40 
**Lorenzo il magnifico*, Sinfonia concertante für Sopran und Orchester, 1940 
**Variations, Fugue et Envoi* auf ein Thema von Händel, 1941

## Liddratuur
* Julian Caskel: *Markevitch, Igor*. In: Julian Caskel, Hartmut Hein (Uusegääber): *Handbuch Dirigenten. 250 Porträts*. Bärenreiter, Kassel 2015, ISBN 978-3-7618-2174-9, S. 269–271.
* *Markevitch, Igor*. In: John L. Holmes: *Conductors on Record.* Greenwood Press, Westport 1982, ISBN 0-575-02781-9, S. 421–423.
* *Markevitch, Igor*. In: Stefan Jaeger (Uusegääber): *Das Atlantisbuch der Dirigenten. Eine Enzyklopädie*. Atlantis, Zürich 1985, ISBN 3-254-00106-0, S. 250–254.
* Jean-François Monnard: *Das erstaunliche Schicksal von Igor Markevitch*, Begleitheft zur Ausstellung anlässlich seines 100. Geburtstages im Jahr 2012 im Schloss Chillon

## Weblingg
* 
* 
* 

## Fuessnoote
Alexander Krannhals

Dr **Alexander Krannhals** (1908–1961) isch e Schwizer Dirigänt und Komponist gsi. 

## Lääbe und Wärk
Dr Krannhals isch am 16. Februar 1908 z Frankfurt am Main, Dütschland uf d Wält choo. Er isch z Aarau uf d Kantonsschuel gange. Vo 1936 bis 1940 het er am Konservatorium z Baasel Muusig studiert, s Dirigiere bim Felix vo Weingartner und Klavier bim Emil Frey.

Er het 1942 d Muusig für e Schwizer Spiilfilm *Steibruch* komponiert.
Er isch Kapällmäister am Stadttheater Luzärn worde und spööter Gastdirigänt an de Theater vo Gämf, Stroossburg, Mülhuuse und am Theater vo de Champs Elysées z Bariis. Im Joor 1949 isch er Läiter vo dr Konzärtveräinigung Sanggalle worde und het gliichzitig am Konservatorium z Baasel as Läiter von ere Dirigänteklass Underricht gee. Äine vo sine Schüeler isch dr Rudolf Kelterborn gsi.

Vo 1953 aa isch dr Krannhals dr musikaalisch Läiter vo dr Niiderländische Opere z Amsterdam gsi, vo 1955 bis 1961 dr Generaalmuusigdiräkter und Noochfolger vom Otto Matzerath am Baadische Staatstheater und nääbebii het er d Sümfoniikonzärt vo dr Baadische Staatskapälle gläitet.

Dr Krannhals isch no Eeredirigänt vom Sümfoniiorchester z Madrid gsi und Vizebresidänt vom Schwizer Dirigänteverband.

Dr Alexander Krannhals isch am 15. Merz 1961 z Karlsrue gstorbe.

## Kwelle
* Ardikel «Krannhals, Alexander» in Munzinger Online/Personen – Internationales Biographisches Archiv
Sonnenfinsternis vom 25. Oktober 2022

S’ **Sunnafìnschterniss vum 25. Oktoower 2022** ìsch a rain pàrziälla Fìnschterniss gsìì, wo m’r unteràndrem ìm àlamànnischa Schproochràuim hann känna sah. Ààgfànga hàt’s ìn dr Neecha vum Iislànd. Dr Hàlbschàtta-n-ìsch d’rnooh südoschtwarts gwàndert; wagadam hàt maa ìn fàscht gànz Öiropà a tailwiis verfìnschterta Sunna gsah. Dr Hàlbschàtta vum Mond ìsch àui ìm Nordoschta vun Àfrikà gsìì. Ìm Noorda-n-ìsch s’ Sìchtbàrkaitsgebiat vu dr Tààg-Nacht-Granz vu dr Polààrnàcht begranzt gsìì —ìm Oktoower 2022 hàt d’ Polààrnàcht grààd düa ààfànga. Ìm Verlàuif vum Fìnschterniss ìsch dr Hàlbschàtta bis ìn dr wäschtliga Tail vun Àsia gwàndert un ìsch bis ìn Ìndià gànga.

D’ màximààla Bedäckung ìsch ìn dr Regioon Jugra ääschtlig vum Ural im Wäschtsibirischa Tiaflànd z’ sah gsìì; doo sìnn äbba 82 Prozant vu dr Sunna vum Mond bedäckt gsìì.

## Sìchtbàrkait ìm diitschschproochiga Ràuim
16 Moneeta noh-n-em Sunnafìnschterniss vum 10. Jüüni 2021 hann m’r nochamol a Sunnafìnschterniss ìm diitschschproochiga Ràuim känna beobàchta. D’ Bedäckung ìsch àwwer numma maassig gsìì. D’ greeschta Verfìnschterung ìsch ìm Nordoschta vu Diitschlànd gsìì, uff dr Ìnsel Rügen, mìt màximààl 35,3 Prozent Bedäckung. D’ grìngschta Verfìnschterung ìsch ìm Süüdwäschta, z’ Zärmatt ìm Kàntoon Wallis, mìt màximààl 15,7 Prozant Bedäckung beobàchtet worra.

Dr naachschta Sunnafìnschterniss, wo m’r ìm diitschproochiga Ràuim wara sah, ìsch d’ Sunnafìnschterniss vum 29. Àwrìl 2025.

## Fotos

Zonsverduistering 25 oktober 2022.ogv|s’ Sunnafìnschterniss vun Utrecht, Nììderlànd har gsah
2022-10-25 eclipse-partielle-soleil-Belfort.gif|Vu Baffert, Frànkrììch har gsah
Sonnenfinsternis.25.10.2022.Berlin.P1151049.jpg|Beobàchtung z’ Berlin àm 11:55 Ühr MESZ
2022-10-25 Partielle-Sonnenfinsternis-Berlin.jpg|Beobàchtung z’ Berlin àm 12:14 Ühr MESZ
Sonnenfinsternis.25.10.2022.Berlin.P1151079.jpg|Beobàchtung z’ Berlin àm 12:24 Ühr MESZ
Sonnenfinsternis vom 25. Oktober 2022 in Berga (1).jpg|Beobàchtung z’ Berga (Kyffhäuser), Sàcksa-Ànhàlt àm 12:32 Ühr MESZ
Solar eclipse in Moscow, Russia, 25 October 2022 (06).jpg|Beobàchtung z’ Moskàui àm 12:47 Ühr MESZ
Петрозаводск, затмение 20221025, коронадо (2).jpg|Beobàchtung z’ Petrosawodsk àm 12:48 Ühr MESZ
Sonnenfinsternis vom 25. Oktober 2022 in Berga (3).jpg|Beobàchtung z’ Berga (Kyffhäuser) àm 12:56 Ühr MESZ


## Weblìnks

* NASA: ''Partial Solar Eclipse of 2022 October 25''
* ''Solar Eclipses of Saros 124''
* ''Partial Solar Eclipse of 2022 Oct 25'' vum Fred Espenak; doo ìsch a Google-Map mìt Kontàktzitta

## Ainzelnoohwiisa
Gustav Güldenstein

Dr **Gustav Güldenstein** (1888 — 1972) isch e dütsch-schwizerische Komponist, Muusigpedagoog, und Muusigschriftsteller gsi.

## Lääbe und Wärk
Dr Gustav Güldenstein isch am 23. Juni 1888 z Münche uf d Wält choo.
Er het in sim Lääbe z Baasel, Dresde, Freiburg im Brisgau, Gämf und Münche gschafft. Er isch e Schüeler vom Émile Jaques-Dalcroze gsi, wo as Begründer vo dr rhüthmisch-musikaalische Erziejig gältet, und het bim Edmund Husserl Filosofii studiert. Vo 1921 aa isch dr Güldenstein am Konserwatorium Baasel Leerer für Rhüthmik, Solfääsch, Harmoniileer und Improwisazioon gsi. 1953 isch er bangsioniert worde.

Dr Güldenstein het zu de früeje Fenomenolooge ghöört zämme mit em Waldemar Conrad und em Hans Mersmann, wo d Methodik vo dr Fenomenologii uf d Muusig aagwändet häi.

## Si Familie und Dood
Dr Güldenstein isch mit dr Nora Siebert (*1904, † 08.01.1997 z Baasel) verhürootet gsi. Am 02.11.1939 isch iire Soon Matthias Felix uf d Wält choo.

Dr Gustav Güldenstein isch am 21. Januar 1972 z Rieche gstorbe.

## Wärk
* Modulations-Lehre. Stuttgart : Grüninger 1917. Zweite, umgearbeitete und vermehrte Auflage mit einem Notenanhang unter Mitarbeit namhafter Komponisten. Stuttgart : Klett 1929.
* Probleme der Tonalität : eine kritische Untersuchung. Diss. Phil. Basel. Stuttgart : C. Grüninger Nachf. E. Klett 1927.
* Theorie der Tonart. Stuttgart : Klett 1920, 1928; Basel, Stuttgart : Schwabe 1973.

## Fuessnoote
Walter Müller von Kulm

**Walter Müller von Kulm** (* 31. August 1899 z Basel; † 3. Oktober 1967 z Arlese) isch e Schwizer Komponist, Dirigänt und Muusigpedagoog gsi.

## Lääbe und Aarbet

Dr Müller vo Kulm isch z Baasel ufgwaggse und het noch ere Usbildig zum Brimaarleerer e baar Joor lang z Othmarsinge gschafft, bevor er sich erst 1927 für e Bruefsstudium am Konserwatorium Baasel entschlosse und bim Volkmar Andreae, Rudolf Moser, Gustav Güldenstein und Felix Weingartner studiert het. Druf het dr Müller vo Kulm im Ufdraag vom Baasler Kammerorkhester e baar erfolgriichi Komposizioone gschriibe. Vo 1939 bis 1954 het er d Baasler Bach-Choor gläitet. Vo 1947 bis 1964 isch er Diräkter vo dr Muusig-Akademii vo dr Stadt Baasel gsi.

Dr Müller vo Kulm het sich in verschiidene muusikpedagoogische Verbänd angaschiert (z.&nbsp;B. dr Schwizerisch Muusigpedagoogisch Verband (SMPV), dr Nordwestschwizerisch Choordirigänteverband (NWCHV)).

## Wärk
* *Kammerkonzert für Violine und Streichorchester* (1930)
* *Der Erfinder* (Opere, 1944)
* *Unser Vater* (Oratorium, 1945)
* *Liedsatz «Herr der Stunden, Herr der Tage»* uf e Text vom Hermann Hiltbrunner us em Joor 1945 (Uurufgfüert am 31. Mai 1959 z Züüri)

## Schrifte
* *Grundriss der Harmonielehre*. Baasel, Amerbach 1948.

## Liddratuur
* 

## Weblingg
* 
* ItalianOpera.org - Walter Müller von Kulm
*
Bang Bang (Jessie-J-Lied)

**Bang Bang** ìsch a Liad vu dr britischa Sangera Jessie J, dr US-àmerikànischa Sangera Ariana Grande un dr trinidadischa Rapperin Nicki Minaj. ’S ìsch àm 29. Jüüli 2014 àls Hàuiptsìnggel vun dr Jessie J ìhrem zwaita Schtüdioàlbum *Sweet Talker* veräffentligt worra. ’S ìsch eewafàlls uff dr Deluxe-Edition vun dr Grande ìhrem Àlbum *My Everything* z’ loosa. Gschrììwa worra-n-ìsch s’ Liad vum Max Martin, em Savan Kotecha un em Rickard Göransson zamma mìt dr Minaj.

Bang Bang ìsch bis àm Plàtz 1 ìn da britischa Sìnggelcharts un ìm Top-5 vu dr US-àmerikànischa Billboard Hot 100 glunga. D’rzüa ìsch s’ Liad ìm Top-10 ìn zàhlriicha wittera Lander gsìì, drunter ìn Belgia, Bülgària, Kànàdà, Dänamàrk, Fìnnlànd, Irlànd, Israel, Nììderlànd, Näiseelànd, Schottlànd un Süüdkoreà. Ìn Diitschlànd ìsch s’ Liad ìm Top-20 gsìì. Ìn da USA ìsch d’ Sìnggel mìt 8-fàch-Plàtiin üsszaichent worra un ìsch ìm Lànd mehr àss 3,5 Millioona Mol verkàuift worra. Bii da Grammy Awards 2015 ìsch s’ Liad ìn dr Kàtegorii „Bäschta-n-Uffiahrung vu’ma Pop-Düatt odd’r -Gruppa“ nominiart worra. Witterscht ìsch’s bii da Kids' Choice Awards 2021 ìn dr Kàtegorii „Bäscht Liad“ üsszaichent worra.

## Formàta
* **CD Single**
*# *Bang Bang* – 3:19
*# *Bang Bang* (Jessie J solo Version) – 3:11
* **Download**
*# *Bang Bang* – 3:19
* **Download - Remix EP**
*# "Bang Bang" (Dada Life Remix) – 3:34
*# "Bang Bang" (Kat Krazy Remix) – 3:57
*# "Bang Bang" (3LAU Remix) – 3:06
*# "Bang Bang" (Mad Decent|Imanos and Gramercy Remix) – 3:44
*# "Bang Bang" (Super Stylers Remix) – 3:33

## Weblìnks
* Bang Bang bii *AllMusic* (anglisch)
* Bang Bang bii *Discogs* (hoochdiitsch)
* Bang Bang bii *MusicBrainz* (hoochdiitsch)
* s’ offiziälla Müüsikvideo uff YouTube
* s’ Liadtäckscht mìt a pààr Ärkläärunga (àmerikànisch Anglisch)
Side to Side

**Side to Side** ìsch a Liad vu dr Ariana Grande, wo sa zamma mìt dr Rapperin Nicki Minaj uffgnumma hàt. Ärschììna-n-ìsch’s  àm 29. Àuigscht 2016 àls drìtta Sìnggel vun ìhrem drìtta Schtüdioàlbum *Dangerous Woman*. Gschrììwa worra-n-ìsch s’ Liad vu dr Grande zamma mìt’m Savan Kotecha, em Alexander Kronlund, dr Minaj un da zwai Produzänta Max Martin un Ilya. ’S ìsch a Reggae-Pop-Liad, wu d’ Minaj àls Gàschtkìnschtlera düet rappa. S’ Müüsikvideo, wo d’ Hannah Lux Davis reschiart hàt, ìsch àm 28. Àuigscht uff dr Websitta vu dr àmerikànischa Moodamàrka Guess veräffentligt worra.

S’ Liad ìsch bis àm Plàtz Viar ìn da US-àmerikànischa un britischa Charts glunga. Domìt ìsch’s ìn dr Grande ìhra äärschta Top-5-Sìnggel üss’m Àlbum *Dangerous Woman* ìn Àmerikà gsìì, un d’ äärschta Top-10-Sìnggel üss’m Àlbum ìn Groossbritànnia. S’ Liad ìsch àui uff Plàtz Viar ìn Kànàdà, uff Plàtz Dräi ìn Kànàdà un uff Plàtz 2 ìn Näiseelànd ànakumma. D’ Sìnggel ìsch ìn niina Lander àls mehrfàch-Plàtiin üsszaichent worra, drunter ìn da USA, Àuischtrààlia, Kànàdà un Poola. Üsserdam ìsch s’ Müüsikvideo uff YouTube mehr àss 2 Milliàrda mol glüagt worra (Schtànd: Oktoower 2022).

## Weblìnks
* Side to Side bii *AllMusic* (anglisch)
* Side to Side bii *MusicBrainz* (hoochdiitsch)
* Side to Side (Remixes) bii *Discogs* (anglisch)
* Side to Side (Remixes) bii *MusicBrainz* (uff hoochdiitsch)
* d’ offiziälla Audio-Wärsioon uff YouTube
* s’ offiziälla Müüsikvideo uff YouTube
* s’ Liadtäckscht mìt a pààr Ärkläärunga bii *Genius* (àmerikànisch Anglisch)

## Ainzelnoohwiisa
Port of Spain

**Port of Spain** (uff Schpànisch *Puerto España*, uff Kàribisch-Hindustani शहर / 𑂬𑂯𑂩 / شہر / *Sahar*), offiziäll **The City of Port of Spain** (àui **Port-of-Spain** gschrììwa), ìsch d’ Hàuiptschtàdt vum kàribischa Ìnselschtààt Trinidad un Tobago. Sa lììgt àm Gulf vu Paria àn dr Nordwäschtkìschta vum Ìnsel Trinidad un ìsch Tail vu’ma greessera Bàllungsgebiat zwìscha Chaguaramas ìm Wäschta un Arima ìm Oschta, wo-n-äbba 600.000 Iiwoohner zeehlt. Ànna 2011 hàt d’ Schtàdt salbscht 37.074 Iiwoohner ghàà; domìt ìsch sa noh Chaguanas un San Fernando d’ drìttbeväälkerungsriichschta Gmainda ìm Lànd.

Port of Spain ìsch vor àllem a Hàndels- un Verwàltungszäntrum un ìsch sitter 1757 d’ Hàuiptschtàdt vum Lànd. Ìm 19. Joohrhundert ìsch sa fìr a kurza Zitt d’ fàktischa Hàuiptschtàdt vu dr Wäschtìndischa Federàzioon, ema Bund vu zwälf Prowìnza vum Britischa Waltraich, gsìì. Sa ìsch hìtt a wìchtig Zäntrum fìr Finànzdianschtlaischtung fìr d’ gànza Kàribik; ìn dr Schtàdt fìndet maa d’ zwai greeschta Bànka vu dr Regioon. D’rzüa ìsch dr Internàzionààla Flughààfa Piarco dr greeschta Flugplàtz ìm Lànd; vu doo har kààt maa-n-uff mehrera Grossschtädt ìn dr Walt fliaga. Z’ Port of Spain lììgt àui dr greeschta Container-Hààfa vum Lànd; domìt ìsch Port of Spain a wìchtig Zäntrum fìr Schìffsverkehr ìn dr Kàribik. Vu doo har wara làndwìrtschàftliga Produkta un Fartigwààra-n-üssgfiahrt. Züadam ìsch z’ Port of Spain d’ greeschta-n-Effakterböörsa ìn dr Kàribik, dr Trinidad and Tobago Stock Exchange (TTSE). 

## bekànnta Litt üss dr Schtàdt

## Pàrtnerschtädt
*  Frànkrììch: Morne-à-l’Eau (Guadeloupe)
*  Georgetown
*  Kànàdà: St. Catharines
* : Lagos
*  Verainigta Schtààta: Atlanta (Georgia)
*  Verainigta Schtààta: Richmond (Kàlifornia)
Kwalla: 

## Weblinks

## Lìteràtüür
* 
* 

## Ainzelnoohwiisa
Schlesien

**Schlesie** (schlesisch *Schläsing*, schlonsakisch *Ślůnsk*, sorbisch *Šleska*, polnisch *Śląsk*, tschechisch *Slezsko, [[lateinisch|latiinisch]] Silesia*) isch e Regioon in Middelöiropa uf bäide Site vom Oober- und vom Middellauf vo dr Oder. D Regioon goot im im Süüde bis zu de Sudeete und Beskiide. Schlesie lit noch de Verändrige in de Joor 1922 und 1945 hüte zum grösste Däil in Poole. E chliine Däil im Weste vo dr früenere pröissische Browinz Niiderschlesie ghöört zu Dütschland, s Hultschiner Ländli im süüdlige Däil vo Ooberschlesie und dr grösst Däil vom früenere Ööstriichisch-Schlesie zu Tschechie.

## Weblingg

* Schlesien-Ansichten aus der Graphiksammlung Haselbach Herder-Institut
* Historisch-topographischer Atlas schlesischer Städte Herder-Institut
* Schlesisches Museum zu Görlitz
* Verwaltungsgliederung Schlesiens 1742–1816
* Provinz Schlesien
* Österreichisch-Schlesien
* Ansichtskarten von schlesischen Orten
* Schlesische Digitale Bibliothek (polnisch)
* Schlesische Mundart: Die Dorfkinder
Billboard (Magazin)

**Billboard**  (Àmerikànisch Anglisch fìr ‚Ààschlààgbratt‘) ìsch a US-àmerikànischa Unterhàltungsmàrka-n-ìm Bsìtz vu dr Billboard-Hollywood Reporter Media Group, wo-n-a Àbtailung vu dr Eldridge Industries ìsch. Billboard ìsch hìtt vor àllem a Online-Zittschrìft fìr Noohrìchta, Ärraignissa un Kritik üss dr Müüsikbransche. Witterscht düet dr Meediakonzärn d’ offiziälla US-Verkàuifscharts fìr Müüsikàlba (dr Billboard 200), Sìnggels (dr Billboard Hot 100) un vu da verschììdena Müüsikrìchtunga veräffentliga. Üsserdam düet s’ Unternamma Verànschtàltunga un TV-Shows orgànisiara un a Verlààg fiahra.

Billboard ìsch ànna 1894 vum William Donaldson un em James Hennegan grìnda worra. Àm Ààfàng ìsch’s a Fàchmàgàzin fìr a Plàkààthärschtäller un -Verkàuifer gsìì. Ànna 1900 hàt dr Donaldson ìm Hennegan siina Ààtailer fìr 500 Dollar ìwwernumma. Àm Ààfàng vum 20. Joohrhundert hàt d’ Zittschrìft ìwwer Theema üss dr Ünterhàltungsìndüschtrii wia Zirküs, Massa un Theààterwìrtschàft berìchtet. S’ Unternamma hàt àui a Poschtdianscht fìr Gàuikler grìnda. Wu d’ Müüsikboxa, Schàllplàttaschpììler un Heerkàschta hüüfiger bnutzt worra sìnn, hàt Billboard sii Schwarpunkt uff Müüsik gsätzt. ’S hàt je noh Theema unterschììdliga Zittschrìfta grìnda, fìr àss d’ Billboard-Zittschrìft salbscht numma-n-um Müüsik kààt berìchta. Noh-n-em Tood vum Donaldson ànna 1925 hann siina Kìnder zamma mìt ìm Hennegan siina Kìnder s’ Unternamma ìwwernumma. Ànna 1985 ìsch dr Konzärn ìn priwààta-n-Ààleeger verkàuift worra; sitterhar gheert’s züa verschììdena Litt un Gsällschàfta.

## Weblìnks

* Billboard.com – offiziälla Websitta mìt Noohrìchta un da geegawartiga Charts vu da verschììdena Müüsikrìchtunga
* Billboard vu 1942 bis 2008 bii Google Biacher

## Ainzelnoohwiisa
Britisch-Neuguinea

Dr Sidoschtdail vu dr Insle Neiginea isch as **Britisch-Neiginea** e britischi Kolony gsii. Dr Weschtdail isch di niderländisch Kolony Nioderländisch-Neiginea gsii, dr Nordoschte isch as Chaiser-Wilhelms-Land Dail vu dr dytsche Kolony Dytsch-Neiginea gsii.

## Gschicht
Anne 1883 het dr Thomas McIlwraith, dr Premierminischter vu Queensland, em Bolizeirichter uf Thursday Island, em Henry Chester, dr Ufdrag gee, dr erschtli Dail vu Neiginea im Name vu dr britische Regierig in Bsitz z nee. Dr Chester het am 4. April 1883 in dr grad nei grindete Sidlig Port Moresby dr britisch Fahne ufzoge. Wel er doderzue nit autorisiert gsii isch, het des di britisch Regierig aber nit anerkännt. Wu di auschtralische Kolonie im Johr druf finanziälli Unterstitzig zuegsait ghaa hän, het dr James Elphinstone Erskine, dr Commodore vu dr auschtralische Station, s Biet am 6. Novämber 1884 vum 141° O bis zum Oschtkap un derzue ne baar chlaini Insle ind rNechi vum Feschtland an dr Goschen-Stroß un im side, mitsamt dr Kosmann-Insle zum britische Protektorat Britisch-Neiginea *(British New Guinea territory)* erklert. Am 9. Dezämber isch dr Erskine ghaiße wore, s britisch Protektorat au uf d D’Entrecasteaux-Insle un di chlainere Nochberinsle uuszdehne. Zerscht isch dr Generalmajor Peter Scratchley, no dr John Douglas Sunderbevollmächtigte fir s Britisch Neiginea-Protektorat mit Sitz z Port Moresby.

Am 4. Septämber 1888 isch no ihne as Adminischtrator dr William MacGregor chuu. Är het gly no syre Aachumft di formäll Bsitzergryfig verchindet, doderudr isch Britisch-Neiginea *(British New Guinea)* zur britische Chronkolony wore. Regierig un Verwaltung sin vu Queensland uus gange un nit vu London. Am 1. Septämber 1906 isch Britisch-Neiginea as Territorium Papua *(Territory of Papua)* an Auschtralie zur Verwaltig iberdrait wore.

## Sunderbevollmächtigti
* 1884–1885 Peter Scratchley, Sunderbevollmächtigte vu Großbritannie fir s Britisch Neiginea-Protektorat 
* 1885–1886 Hugh Hastings Romilly (im Amt)
* 1886–1887 John Douglas

## Adminischtratore
* 1888–1895 William MacGregor

## Gouverneur
* 1895–1897 William MacGregor
* 1898–1903 George Le Hunte
* 1903–1904 Christopher Stansfield Robinson (im Amt)
* 1904–1907 Francis Rickman Barton (im Amt)

## Weblink
*
Helmut Dold

Dr **Helmut Dold** (* 31. Oktober 1958) isch e dytsche Musiker. Mer chännt en in dr Region Lohr as „De Hämme“.

## Lääbe
Dr Dold isch im Lohrer Stadtdail Kuebach ufgwagse as Suhn vum Metzgermaischter Fridolin Dold un syre Frau Gretel. Noch em Abitur un em Wehrdienscht im Luftwaffe Musikkorps II z Charlsrue het er an dr Musikhochschuel z Fryburg klassischi Drumpete bim Robert Bodenröder studiert.

Är isch aber kai klassische Musiker wore un het derfir Blosmusik un Jazz gmacht. An dr städtische Musikschuel Lohr duet er syter anne 1987 Drumpete unterrichte. Dernäbe isch er langi Johr Dirigänt vum Blosorcheschter Hailigezell gsii un het Dixieland gspiilt mit „Papa Klaus und seinen Dixie-Waidags“ z Lohr un speter bi „Fräulein Mayer’s Hinterhausjazzern“ z Fryburg, bi dr „SWR TV Anstaltsband“, mit dr „Albert-Louis-Jazzband“ un dr „Iris Oettinger Jazzband“ z Stuegert. Är dritt Solo uf, mit em Philipp Moehrke as Klavierpartner oder au mit sym Dixie-Quartett, derzue mit em Uwe Ladwig un em Lothar Binder as Trio „Bixology”

Us syre Liebi zum alemannische Dialäkt un wel er au aigeni Lieder het welle schrybe isch sy Mundart-Comedy-Programm „De Hämme“ entstande. Im Silberburg-Verlag het er vier Biecher mit Witz im Dialäkt publiziert, derzue het er verschideni CD vereffetligt.

Är isch ghyrote un läbt mit syre Frau Diana z Lohr.

## Biecher
* *Das badische Witzbüchle. 154 viehmäßige Witz.* Silberburg Verlag, Tübingen 2012. ISBN 9783842511705. 96 S.
* *Das badische Witzbüchle. Neue Witze und Geschichten.* Silberburg Verlag, Tübingen 2014. ISBN 9783842513228. 96 S.
* *Hämmes Hämmer. Neue Witze und Geschichten.* Silberburg Verlag, Tübingen 2017. ISBN 9783842520301. 96 S.
* *Das neue badische Witzbüchle.* Silberburg Verlag, Tübingen 2021. ISBN 9783842523401. 96 S.

## CD
; as De Hämme
* *De Hämme 1. Akt.* Single-CD. 2002
* *De Hämme 2. Akt.* Single-CD. 2004
* *Lache isch d’beschd Medizin!* CD. 2005
* *Witz un Hits!* CD. 2009
* *s’Jagdhörnli.* Single-CD. 2010
* *De Hämme vun Kuhbach.* CD. 2013

; as Jazz-Solischt
* *Jazzin around.* 2005

; Bixology
* *The Spirit of Bix Beiderbecke.* 2010
* *The Art of Bix Beiderbecke.* 2013

; mit em Philipp Moehrke
* *C´est Si Bon.* 2007
* *Helmut Dold & Philipp Moehrke servieren deutsche Jazz Schlager.* 2009

; Helmut Dold’s Dixie Quartett
* *Tante Paula.* 2008

## Weblink
* Websyte vum Helmut Dold
Claus-Peter Hilger

Dr **Claus-Peter Hilger** (* 30. Mai 1941 z St. Bläsi; † 12. Februar 2007 au dert) isch e dytsche Schurnalischt un Haimetforscher gsii.

## Lääbe
Dr Hilger isch z St. Bläsi ufgwagse. No dr Schuel het er Chaufmann glehrt un ab 1969 as Verlagschaufmann gschafft. Ab 1971 het er as Redaktionslaiter vum Schwarzwälder Bote z St. Bläsi schafft. Anne 2001 isch er in Ruestand gange, het aber au speter no ab un zue fir Zytige gschribe.

Dr Hilger het si langi Johr mit dr Gschicht un Kultur vu syre Haimeregion bscheftigt un dodriber gschribe, in dr Zytig, in Zytschrifte, in Johrbiecher un Antologie. Unter anderem het er gforscht un gschribe zum Chloschter St. Bläsi.
Dernäbe het dr Hilger au Gedicht un Prosa uf Alemannisch gschribe. Anne 1976 het er bim Dialäktliteraturwettbewärb *[[aktion junge mundart]]* mitgmacht un isch dert fir sy Gedicht „… nu selle wo’s it höre“ uuszaichnet wore.

Dr Hilger het si au in Verain engaschiert, är isch zem Byschpel Grindigsmitglid vum „Heimatverein Häusern“ un Mitgrinder vum „Geschichtsverein Hochrhein“ gsii. Dernäbe isch er langi Johr Mitglid im Schwarzwaldverain gsii, wun er vu 1977 bis 1987 au Hauptschriftlaiter vu dr Zytschrift „Der Schwarzwald“ gsii isch.

Bolitisch het si dr Claus-Peter Hilger syt 1961 im Ortsverain vu dr SPD engaschiert.

Ab 1975 het dr Hilger z Hüsere gläbt. Är isch ghyrote gsii un het zwai Chinder ghaa. Am 12. Februar 2007 isch er im Alter vu 65 Johr no langer Chranket in eme Chrankehuus z St. Bläsi gstorbe.

## Uuszaichnige
* Fürstabt-Gerbert-Prys vu dr Stadt St. Bläsi: 1997
* Haimetmedaille vum Land Bade-Wirttebärg: 2003
* Verdienschtchryz am Band vum Verdienschtorde vu dr Bundesrepublik Dytschland: 2006
* Ehrenmitglied vu de Narrezunft „Der Gaudihans“ St. Blasien e.V.

## Uuasgläseni Wärch
* *Heimet.* In: Karl Kurrus (Hrsg.): *[[S lebig Wort|S lebig Wort vu 31 Mundartdichter us em Badische]]. Alemannische Anthologie.* Schauenburg, Lahr/Schwarzw. 1978. S. 89–94
* Claus-Peter Hilger, Stephan Kessler (Hrsg.): *Dom St. Blasien auf dem Schwarzwald.* Kunstverlag Fink, Lindenberg 2006. 40 S. zahlr. Ill., graph. Darst. (Franzesischi uusgab unter em Titel *Basilique Saint-Blaise, Forêt Noire du Sud*) . ISBN: 3-89870-218-9.
* *Seit 120 Tagen in St. Blasien - der russische Schriftsteller Maxim Gorki.* In: *Badische Heimat : mein Heimatland. Zeitschrift für Landes- und Volkskunde, Natur-, Umwelt- und Denkmalschutz.* Rombach, Freiburg, Br. Bd. 80 (2000), 4, S. 720ff. ISSN 0930-7001
* *75 Jahre Sparkasse in Schluchsee.* Bezirkssparkasse St. Blasien 2002
* *100 Jahre Schwarzwaldverein St. Blasien 1885 – 1985.* Hrsg. von der Ortsgruppe St. Blasien des Schwarzwaldvereins. Red. Claus-Peter Hilger. 1985. 48 S. Ill.

## Weblink
* Susanne Filz: Trauer um Claus-Peter Hilger, Badische Zeitung, 14. Februar 2007
* Cornelia Liebwein: Erinnerung an Heimatforscher, Badische Zeitung, 1. Juli 2013
Alexandria Ocasio-Cortez

D’ **Alexandria Ocasio-Cortez** (uff Àmerikànisch Anglisch ; uff Schpànisch ; * 13. Oktober 1989 z’ Nöi York), hüüfig bii ìhra Ààlütta *AOC* gnännt, ìsch a US-àmerikànischa Àktìwìschta un Politikera vu dr Demokràtischa Pàrtäi. Sa ìsch sitter Janner 2019 Mìtglììd ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta fìr dr 14. Wàhlbezirk vu Nöi York.

Bekànnt worra-n-ìsch d’ Ocasio-Cortez àm 26. Jüüni 2018, wu sa d’ demokrààtischa-n-Ürwàhl ìn ìhrem Wàhlkrais gwunna hàt. Doo d’rbii hàt sa dr Joe Crowley gschlààga, wo 10 Joohra làng Àbgoordnet ìm Kongrass gsìì-n-ìsch —dàs ìsch dr maischt unterwàrteta Ürwàhlsiig vor da Hàlbzittwààhla vu 2018 gsìì. D’rnooh hàt sa mìt wittem Àbschtànd d’ Kongrasswàhl vu Nowamber 2018 geega dr Repüblikààner Anthony Pappas gwunna. Bii dr Kongrasswàhl vu 2020 hàt sa dr Repüblikààner John Cummings gschlààga un ìsch àlso wììdergwählt worra.

Mìt 29 Joohra-n-ìsch d’ Alexandria Ocasio-Cortez d’ jìngschta Kongrassàbgoordneta worra. Sa ìsch àui d’ jìngschta Fràui, wo ìn dr Gschìcht vu da USA àls Kongrassmìtglììd diant hàt. Ìm Vergliich züa da àndra Kongrassàbgoordneta düet sa hüüfig d’ Soziààla Nätzwark benutza fìr kommuniziara. D’ Ocasio-Cortez hàt àn dr Üniwärsitäät vu Boston gschtudiart ghàà —doo hàt sa a Doppelàbschluss vu da Internàzionààla Beziahunga un da Wìrtschàftswìssaschàfta bschtànda. Vor dr Wàhl ìsch sa Àktìwìschta gsìì un hàt àls Bardààma un Källnera gschàfft.

D’ Ocasio-Cortez bezaichent sìch àls demokràtischa Soziàlìschta. Sa befìrwortet Demokràtii ìm Àrwetsplàtz, Bìrgerversìcherung, fräijer Züagàng züa Hoochschüala,  Àrwetsplàtzgàrantii, Mààsnààhma geega Klimawàndel so wia d’ Àbschàffung vu Iiwànderungshìndernissa. Zamma mìt dr Rashida Tlaib ìsch sa d’ äärschta Fràui vu dr Orgànisàzioon „Demokrààtischa Soziàlìschta vun Àmerikà“ gsìì, wo ìn dr Kognrass gwählt worra-n-ìsch. D’rzüa gheert sa züa dr informälla Gruppa „The Squad“, wo-n-üss viar junga wiibliga-n-Àbgoordneta mìt Migràzioonshìntergrund bschteht.

## Lìteràtüür
* 

## Weblìnks

* D’ Alexandria Ocasio-Cortez bii house.gov (uff Anglisch)
* Ìn dr Alexandria Ocasio-Cortez ìhra Kàmpània-Websitta (uff Anglisch)
* 

## Ainzelnoohwiisa
Günter Vetter

Dr **Günter Vetter** (* 4. Juli 1936 z Dorabira; † 6. Oktober 2022) isch e eschtrychische Bolitiker (ÖVP) un Unternämer gsii. Dr Vetter isch vu 1984 bis 1989 as Landesroot Mitglid vu dr Vorarlberger Landesregierig gsii.

## Uusbildig un Beruef
Dr Günter Vetter isch am 4. Juli 1936 as Suhn vum Ludwig un dr Paula Vetter in dr Vorarlberger Stadt Dorabira uf d Wält chuu. In syre Haimetstadt isch er au uf Volksschuel un d Unterstufe vum Bundesgimnasium Dorabira gange. Är het in zwai NJohr d Handelsschuel Luschtenou absolviert un no anne 1952 e Lehr as Schtaimetz im Schtaimetzbedrib vu dr Eltere aagfange. Die Lehr het er 1955 mit dr Gsellebriefig abgschlosse. 

Vu 1958 bis 1960 isch dr Vetter zuesätzli uf di dreisemeschtrig Bundesfachschuel fir Schtaitächnik z Salzburg gange, wun er anne 1960 au d Maischterbriefig abglait het. Är isch as Schtaimetzmaischter in dr Bedrib vum Vater yygstige un het en per 1. Jänner 1962 ibernuu. Am 19. Juli 1968 het er d Inge Stembal ghyrote, mit ire het er zwoo Dechtere ghaa (* 1969 un * 1971). Ab 1975 isch er derzue au grichtli veraidete Sachverständige fir s Schtaimetzwäse gsii. Anne 1997 het dr Günter Vetter d Gschäftsfierig vum aigene Schtaimetzbedrib an e langjehrige Mitarbaiter abgee un 2008 het er au as Grichtssachverständige ufghert.

Anne 1991 isch em Vetter dr Beruefstitel „Kommerzialroot“ verliie wore, 1992 het er vu dr Bundesinnig vu dr Schtaimetz s Guldi Ehrezaiche iberchuu. Är isch vu 1968 bis 1993 Landes-Innigsmaischter vu dr Schtaimetz un 1975 bis 1980 Stellverdrätter vum Bundesinnigsmaischter gsii.

## Bolitischi Karriere
Anne 1965 isch dr Günter Vetter zum erschte Mol fir d ÖVP Vorarlberg zum Ersatzmitglid vu dr Dorabirar Stadtverdrättig gwählt wore. 1972 isch er zum vollwärtige Mitglid vu dr Stadtverdrättig gwehlt wore un isch dert fir d ÖVP bis 1980 im Böu-, Schuel- un Stroßenuusschuss gsii. Am 6. Novämber 1984 isch dr Günter Vetter vum domolige Landeshauptmann Herbert Keßler as Landesroot fir Gwärb un Stroßeböu, Hochböu un Främdeverchehr in d Landesregierig gruefe wore. Die Funktion het er au noch em Wägsel an dr Regierigsspitz dur dr Ruggdritt vum Keßler in dr Regierig vu sällem sym Noofolger Martin Purtscher ghaa. Mit em Änd vu dr Legislaturperiod am 24. Septämber 1989 isch dr Vetter wider us dr Landesregierig uusgschide. 

## Weblink

* Biografy vum Günter Vetter uf dr Websyte vum Vorarlberger Landdag.

## Fueßnote
Musiklabel

E **Muusigleibel**, **Blatteleibel** oder churz **Leibel** [] isch e Markenaame zum musikaalischi Wärk z verdriibe. Bi gröössere Doondräägerundernääme, wo s Verdriibsrepertuar underschidligi akustischi Inhalt umfasst (Muusigindustrii), handlet es sich hüfig um en Abdäilig innerhalb vom Undernääme.

## Allgemäins

D Bezäichnig „Leibel“ chunnt ursprünglig vo de Etigette (änglisch: „label“), wo in dr Middi vo de Schallblatte ufkläbt gsi si und wo druf s Logo vom Muusigleibel und mäistens dr Ditel vom Muusigstück, d Interpreete und d Komponiste drufgstande si. 

Jeedes Leibel cha sich bi dr Gsellschaft zur Verwärtig vo Läistigsschutzrächt (GVL) lo iidrääge und bechunnt en indiwiduelle Leibelkood zu iiri Blatte z kennzäichne. Muusigleibel wärde mäistens as e Rächtsform gfüert, wo vom Doondräägerundernääme äigeständig isch, und bilde dur meerhäitligi Bedäiligung mit em Doondräägerundernääme e Konzärn. Au Verlaag usserhalb vom Muusigmäärt reede – zum Bispil bi Höörbüecher – vo Leibel.

Zum alli die vile Doondrääger vom ene Muusigleibel, wo jeedes Joor erschiine, z sordieren und em Handel, de Chöifer, Sammler und Diskograafe e bessere Überblick z verschaffe, wärde Kataloog gfüert, wo numeerisch sortiert si. Mit dr Kataloog-Nummere cha mä d Doondrääger vom ene Muusigleibel liichter identifiziere.

## Liddratuur
* Bernd Meyer-Rähnitz: *Label-Logos für die Lupe : Marken, Stempel, Aufdrucke, Werbeaufkleber.* Albis International, Dresden/ Ústí 2011, Falschi ISBN 978-80-8671-81-0.
* Arnold Shaw: *Dictionary of American Pop/Rock. Rock, Pop, Rhythm & Blues, Folk, Country, Blues, Gospel, Jazz, Films, Musical Theater, Recording & Music Business.* Schirmer u.&nbsp;a., Nöi York NY 1982, ISBN 0-02-872350-3.
* Frank Wonneberg: *Labelkunde Vinyl : Schallplattenfirmen, Etikettenstammbäume, Matrizenschlüssel, Qualitätsparameter.* Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2008, ISBN 978-3-89602-371-1.

## Weblingg

## Fuessnoote
Joule

***Joule*** [] isch im Internazionaale Äihäitesüsteem (SI) d Maassäihäit vo dr Energii. Si isch noch em James Prescott Joule benennt und wird hüte as Äihäit für alli Energiiforme brucht, also au für d Aarbet und Wermi&shy;mängi.

## Definizioon

S *Joule* isch d Aarbet, wo verrichdet wird, wenn d Chraft vo äim *[[Newton (Einheit)|Newton]]* über e Strecki vo äim Meter aagwändet wird. Es isch d Energii, wo bin ere Läistig vo äim Watt in äinere Sekunde umgsetzt wird. Es gältet:

:\mathrm{1\;J = 1\;N\cdot m=1\;W\cdot s=1\,\frac{kg\, m^2}{s^2}}

## Bischbil us em Alldaag
E *Joule* isch d Energii, wo brucht wird, zum:
* e Körper mit dr Gwichtschraft vo 1&nbsp;Newton –&nbsp;das entspricht ere Masse vo öbbe 0,102&nbsp;Kilogramm wie öbbe ere Daafele Schoggi&nbsp;– äi Meter uflüpfe (*1&nbsp;Newtonmeter*) oder
* e Körper mit dr Masse 2&nbsp;Kilogramm, wo sich nid bewegt, uf e Gschwindikäit vo 1&nbsp;m/s z beschlüünige oder
* äi Sekunde lang d Läistig vo äim Watt –&nbsp;das isch öbbe d Läistig vom e menschlige Härz&nbsp;– z löiste (*1&nbsp;Wattsekunde*) oder
* bin ere elektrische Spannig vo äim Volt äi Sekunde lange en elektrische Stroom vo äim Ampere fliesse loo (*1&nbsp;Voltamperesekunde*) oder
* äi Gramm Wasser um öbbe 0,239&nbsp;Graad ufwerme.

Wenn mä Näärwärt aagit, wärde Kilojoule (kJ) –&nbsp;bezooge uf 100&nbsp;g, 100&nbsp;ml oder 1 Porzioon&nbsp;– brucht, für zum dr phüsioloogisch Brennwärt aagee.

## Ussprooch
S Wort „Joule“ wird underschiidlig usgsproche: Im dütsche Sproochruum wird d Ussprooch [] brucht, woorschinlig het dr James Prescott Joule si Naame au eso gsäit.

## Kwelle
Dr Ardikel «Joule» uf dr dütsche Wikipedia

## Fuessnoote
Ski Alpin

Bim **alpiine Schiirenne** (churz: **Ski Alpin**) faare d Schiifaarer uf ere Schiipiste, won e Kurs mit Door abgsteckt isch. Ski alpin (au Schiifaare oder *Schiiabfaartslauf*) isch näben em Schiilanglauf, Schiispringe, dr Nordische Kombinazioon, em Friistäil und Snouboord en olümpischi Schii-Diszipliin. D Abfaarte kombiniere Gschwindigkäit und perfekti Beherschig vo Schii und Körper.

Bi Schiirenne het jeede äinzeln Schiifaarer dr Abfaartslauf für sich und muess, ooni Fääler z mache, vom Start bis zum Ziil dur alli Door korrekt duurefaare. Si Zit wird gmässe und dr schnällst Faarer gwünnt s Renne. Bi de Wettkämpf git s acht verschiideni Wettbewärb, wo sich underschäide bim Setze vom Kurs, bi dr Zaal vo de Door und iirem Abstand, vo dr Lengi vo dr Strecki, bi de Höüchiunderschiid und bim Wärtigsmodus. Tüpischi Wettbewärb si Abfaart, Super-Dschii, Riieseslalom, Slalom und Alpiini Kombinazioon.

## Weblingg
Klimatologie

D **Klimatologii** isch en interdisziplinääri Wüsseschaft vo de Fachgebiet Meteorologii, Geografii, Geologii, Ozeanografii und Füsik. Si erforscht d Gsetzmäässigkäite vom Klima, also vom durchschniddlige Zuestand vo dr Atmosfääre an äim Ort und de Brozäss, wo drbii vor sich gönge. Für daas brucht d *Klimawüsseschaft* under anderem statistischi Methoodik.

Klimatoloogischi Erkenntniss chömme vo dr langfristige Beobachdig und Modellierig vo dr Straalig, dr Tämpratuur, vom Luftdruck, de Wind und Windsüsteem, vom Niiderschlaag und de geograafische Faktoore, wie Lengi- und Bräitegraad, dr Hööchi über em Meeresspiegel, dr Gstalt vo dr Ooberflechi, wie dr Boode gmacht isch und dr Vegetazioon. Atmosfäärefüsikaalischi und paläoklimatoloogischi Undersuechige si eebefalls Däil vo dr klimatoloogische Forschig.

## Liddratuur
* Joachim Blüthgen, Wolfgang Weischet: *Allgemeine Klimageographie.* 3. Uflaag. De Gruyter, Berliin 1980, ISBN 3-11-006561-4
* Rudolf Geiger: *Das Klima der bodennahen Luftschicht.* 4. Uflaag. Vieweg, Braunschweig 1961
* Peter Hupfer (Uusegääber): *Das Klimasystem der Erde. Diagnose und Modellierung, Schwankungen und Wirkungen.* Akademischer Verlag, Berlin 1991, ISBN 3-05-500712-3
* Wladimir Köppen: *Klimate der Erde.* De Gruyter, Berliin 1928
* Wilhelm Lauer: *Klimatologie.* 2. Uflaag. Westermann, Braunschweig 1995, ISBN 3-14-160284-0
* Christian-Dietrich Schönwiese: *Klimatologie.* 3. Uflaag. UTB, Stuttgart 2008 ISBN 978-3-8252-1793-8
* Wolfgang Weischet: *Einführung in die allgemeine Klimatologie.* 5. Uflaag. Teubner, Stuttgart 1991, ISBN 3-519-43404-0

## Weblingg

* 
* www.wetter-und-klima.de – Eine Homepage mit vielen Informationen zum Thema
* www.m-forkel.de/klima/ – Alles zum Thema „Klima der Erde“
* www.stadtklima.de – Informationen vom Meteorologischen Institut der Uni Freiburg
* www.envi-met.com – Ein mikroklimatisches Stadtklima-Modell
* www.pik-potsdam.de – Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung
* Climatic Research Unit, University of East Anglia (änglisch)
* Institut für Atmosphäre und Klima, ETH Zürich (änglisch)
*  D Klimatologii us wüsseschaftstheoretischer Sicht

## Kwelle
Dr Ardikel «Klimatologie» uf dr dütsche Wikipedia
Trojanischer Krieg

Dr **Trojaanisch Chrieg** isch e zentraals Eräignis vo dr griechische und dr röömische Müthologii. Im Homer si Ilias beschribt die entschäidende Chriegsszeene wääred dr Belaagerig vo dr Stadt Troja (Ilion) dur d Armee vo de Grieche, wo in dr Ilias mäistens *[[Achaier]]*, sältener *[[Danaer]]* oder *Argiver* häisse. Im Ganze wird nume über 51 Dääg vo dr Belaagerig brichdet, wo zää Joor duurt het. Anderi Eräigniss si dur anderi Epos innerhalb vom sognennte eepische Züklus überliiferet.

Was dr Trojaanisch Chrieg veruursacht het, isch d Entfüerig vo dr Helena gsi, dr Frau vom Menelaos, dur e Paris, dr Soon vom trojaanische Köönig Priamos. Druf si die veräinte Grieche gege Troja zooge, zum sich z rääche. Zää Joor häi si ooni Erfolg brobiert, die stark befestigti Stadt z eroobere. Uf e Root vom Odysseus aane häi d Grieche schliesslig e groosses Ross us Holz baut, wo sich iiri dapferste Chrieger din versteckt häi. Die andere Grieche häi sich uf iiri Schiff zruggzooge und dr gliiche doo, wie wenn si wurde abfaare. D Trojaaner häi s Ross in d Stadt iine brocht, au wenn d Kassandra und dr Briester Laokoon drvor gwarnt häi. In dr Nacht si d Grieche us iirem Versteck uuseklätteret, häi d Stadtdoor ufgmacht, so dass die griechischi Armee Troja het chönne eroobere. 

Vo deere Gschicht chunnt dr Begriff vom Trojaanische Pfärd, wo bis hüte gängig isch. 

In ere andere Wersioon häisst s, ass d Grieche s Ross so grooss baut häige, dass es nit dur Door vo Troja basst häig. So häige denn d Trojaaner e Loch in iiri äigene Stadtmuure gmacht, zum s Ross chönne in d Stadt iine hoole.

## Kwelle
Dr Ardikel «Trojanischer Krieg» uf dr dütsche Wikipedia

## Literatur
* 
* *Mythos Troja.* Staatliche Antikensammlung und Glyptothek München. Uusegee vom Raimund Wünsche. Staatligi Antikesammlig und Glyptothek, Münche 2006, ISBN 978-3-933200-11-2, ISBN 3-933200-11-3.
* Barry Strauss: *Der Trojanische Krieg. Mythos und Wahrheit.* Theiss, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-8062-2154-1.
* Michael Wood: *In Search of the Trojan War.* 2. Uflaag. Berkeley 1996.

## Weblingg
* Das Mythentor – Der Trojanische Krieg
* Temple University – College of Liberal Arts

* Warburg Institute Iconographic Database – Bilddatebank bim Warburg Institute
Melitta Schnarrenberger

D **Melitta Schnarrenberger** (* 17. Jänner 1909 z Pforze as *Melitta Auwärter*; † 27. Juli 1996 z Lenzkirch) isch e dytschi Moleri un Kommunalbolitikeri gsii.

## Lääbe un Wirke
D Melitta Auwärter isch as Dochter vum Goldschmiid un Schmuckfabrikant Karl Auwärter (1866–1931) un däm syre Frau Gertrude, geb. Horst, uf d Wält chuu. Si het vu 1927 bis 1930 Molerei studiert an dr Akademy vu dr Bildenen Chinscht z Charlsrue bi Georg Scholz, Karl Hubbuch un as Maischterschueleri bim Albert Haueisen. Anne 1930 het si dr Moler Wilhelm Schnarrenberger (1892–1966) ghyrote. Wu där as Brofässer fir Gebruuchsgrafik an dr Charlsruer Akademy entloo woren isch, si baidi zerscht uf Berlin gange un sin 1938 uf Lenzkirch chuu.

No dr Schaidig vu irem Mann anne 1946 het si aagfange si uf lokaler Ebeni sozial un bolitisch z engaschiere. Si isch Mitglid vu dr SPD wore un het bi dr Arbaiterwohlfahrt z Lenzkirch mitgschafft. Vu 1959 bis 1977 isch si Mitglid vum Gmnairot vu Lenzkirch gsii un dodermit di erscht Frau in ere Gmaiverdrättig vum Hochschwarzwald. 

Im Alter het si ire chinschtlerisch Schaffe wider ufgnuu. Zwische 1977 un irem Dod 1996 sin iber 150 Bilder entstande, di maischte in El gmolt. 

## Ehrige
* 1977: Verdienschtchryz am Bändel vu dr Bundesrepublik Dytschland

## Uusstellige
* E Hufe Ainzel- un Gruppenuusstellige, u. a. zn Lenzkirch, z Schluchsee-Seebrugg, z Ditisee-Neistadt, z Duttlingen, z Konschtanz, z Fryburg, z Charlsrue, z Köln un z Berlin.
* 1997: Gedächtnisuusstellig z Schluchsee-Seebrugg     

## Literatur
* Fred Ludwig Sepaintner: *Schnarrenberger, Melitta*, In: Baden-Württembergische Biographien 3, S. 367–369
Douce Steiner

D **Douce Steiner** (* 10. Juni 1971 z Stuegert) isch e dytschi Chechi.

## Lääbe un Wirke

D Douce Steiner isch d Dochter vum Gaschtronom Hans-Paul Steiner un dr Claude Steiner, ere Franzesi. Si het bi irem Vater d Lehr as Chechi gmacht, wu anne 1980 s Hotel un Reschtaurant „Hirsche'“ z Sulzburg ufgmacht ghaa het. Derno isch si zum Georges Blanc z Vonnas gange, wu si di ainzig Frau unter 45 männlige Kollege gsii isch.
Si isch nocherdani zum Fritz Schilling in d Schweizer Stube z Wärde gange. Uf ire Stazion bim Harald Wohlfahrt in dr *[[Hotel Traube Tonbach|Schwarzwaldstube]]* z Baierschbronn het si ire spetere Mann Udo Weiler (* 1969) chänneglehrt. Anne 1997 het si mit em Weiler zäme d Hotelfachschule Haidelberch absolviert.

Ab 1998 het si mit irem Mann Udo Weiler un irem Vater im *Hirsche* z Sulzburg gchocht, wu zwische 1995 un 2008 mit zwee Michelin-Stärn uuszaichnet gsii isch.

Anne 2008 het si s Huus vu irem Vater ibernuu. S Reschtaurant isch im Michelin 2012 wider mit zwee Stärn uuszaichnet wore. Anne 2023 het si as erschti Frau d Uuszaichnig as Chechi vum Johr vu dr dytsche Uusgab vum Reschtaurantfierer Gault&Millau kriegt.

## Uuszaichnige
* 2012: *Ufstygeri vum Johr*, Gault-Millau
* Syt 2012: Zwee Stärn im Guide Michelin fir s Reschtaurant *Hirsche*
* 2022: Vier schwarzi Huube im Gault-Millau fir s Reschtaurant *Hirsche*
* 2023: *Chechi vum Johr*, Gault-Millau

## Schrifte
* *Cuisine Douce. Sterneküche für zuhause*, AT Verlag, Baden 2008, ISBN 978-3-03-800402-8.
* *Meine leichte Küche. Cuisine Douce*, AT Verlag, Aarau 2011, ISBN 978-3-03800-521-6.
* *Meine liebsten Desserts. Cuisine Douce*, AT Verlag, Aarau und München 2013, ISBN 978-3-03800-722-7.
* *Douce. Unsere verrückte Gemüsewelt*, Freiburg 2014, ISBN 978-3-9815555-3-0.

## Weblink
* Aigeni Websyte
* Jakob Strobel y Serra: ''Die junge Milde''. In: FAZ vom 22. Juni 2014
* Jürgen Dollase: "Das besondere Restaurant" In der FAZ vom 21. März 2017
* Douce Steiner in den Restaurant-Ranglisten

## Fueßnote