Zell LU

**Zäu** (amtlech *Zell*) esch e politischi Gmeyn em Wahlchreis Wilisou vom Kanton Lozärn i de Schwyyz.

## Geographi
D Gmeyn liid öppe 6 km nordweschtlech vo Willisou im vordere Tau vo de Luthere ond esch es regionauus Zentrom. Zo de Gmeyn ghöre näbem Dorf ou die beyde Ortstöu Brisegg ond Hüsu wo de Warmisbach y de Gotsweler Rotbach ymöndet. Abgse vom Luutertau, wo flach esch, liid de Räscht vo de Gmeyn im Höguland. Im Nordoschte vo de Gmeyn legge d Weiler Häuersdorf, Bröndle ond Hönkihof. Im Norde lyd d Goggihöy, nordwestlech de Zäuerwaud. De höchscht Ponkt vo de Gmeyn esch de Saubrig. Vom Gmeyndegebiet vo fasch 14 km² wärde 68 Brozännt landwertschaftlech gnotzt. Waud ond Ghöuz möche 22.8% vo de Flächi uus ond 8.9% sey Sedligsflächi.

Zäu gränzt a d Gmeynde Autishofe, Feschbech, Schöötz, Ufhuse und Willisou.

## Gschecht
D Gägend esch scho vor üsre Zyträchnig besedled gse, wie en Fond vomere Bronzebieli (Beil) beleid. Zodem esch e römisisch Goudmönze usgraabe worde. Ime päpschtleche Sammuregester zor Erhebig vo de Chrüzzogs-Stüür werd *Celle* im 1275 s erschte mou erwähnt. Bes 1407 het d Gmeyn zor Grafschaft Willisou, wo im Bsetz vo de Habsborger gse esch, ghört. Die Hey do Regäntschaft y de Herre vo Büttike öbergä. 1407 esch do schliesslich d Grafschaft vo Lozärn koufft worde ond Zäu het do bes 1798 i de Landvogtey Willisau ghört. Vo 1798 bes 1803 esch de Ort do em Distrikt Willisou zuteilt gse, ond dä esch jo de is nöi gschaffne Amt Willisou yglederet worde.

Sed em 1. Januar 2013 ghört Zäu zom Wahlchreis Wilisou, wo s Amt Wilisou abglööst hed.

## Bevöukerig
### Bevöukerigsentwecklig
D Bevöukerig esch metti vom 19. Johrhondert starch aagwachse (1798–1850: +63,1 %). I de 1850er Johr esch e Masseabwandrig ond aschliessend e Phase vor Stagnation yträtte, wo bes 1888 aghaute het. Nochhär esch d Ywonnerzau bes 1941 weder starch agwachse. Nochem zwöite Wäutchrieg hets weder en Abwanderigswäuue gä. Vom sebzgi (1970) wägg bes im Johr 2000 esch d Bevöukerig aber weder agwachse. Sedhär stagniert d Bevöukerigszau weder.

Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

### Sproche
D Bevöukerig benotzt aus Omgangssproch e hochalemannische Dialäkt. Be de leggschte Väuchszellig im Johr 2000 hey 94,84 % Düütsch, 1,67 % Aubanisch ond 0,81 % Portugysisch aus Houptsproch agää.

### Gloube
Früecher sey auui Ywonner Metgled vo de Römisch-Katholische Chele gse. Dör Cheleuustrett ond Zuewanderig us andere Religione vo de Schwyyz ond em Ossland het sech das aber gänderet. Hötzotags (2000) sey 77,72 % römisch-katholisch ond 15,65 % evangelisch-reformierty Chreschte. Denäbscht fendet me 2,28 % Musliime ond jewius 0,61 Brozänt Konfässionlosi ond Aghörigi vo andere nedchreschtleche Religione (die meischte sey Hindus tamilischer Härkonft). Be de Mosliim handlets sech fasch uuschliesslech om Auabaner usem Kosovo ond Mazedonie.

### Nationalität
Vo de 1938 Ywonner Ändi 2006 sey 1759 Schwyyzer ond 179 Ossländer. Be de leggschte Vouchszällig sey 89,57 % (Yschliesslech Doppubörger 90,33 % Schwyyzer. Die gröschte Ywanderergruppe chöme us Serbie-Montenegro (die meischte sey Aubaner), Portugau, Mazedonie (wederom die meischte Aubaner), Kroatie ond Sri Lanka.

## Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,6 %, CVP 31,1 %, FDP 21,2 %, GLP 1,6 %, GP 3,0 %, SP 5,0 %, SVP 32,9 %, Süschtigi 3,7 %.

Dr Gmeindspräsident vo Zäu esch dr Markus Tremp (Stand Februar 2016).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 0,8 % gläge.

## Verchehr
Zäu hett met Zäu ond Hüsu zwöi Hautestölle a de Bahnlini Lozärn–Langetu. D Gmein esch e lokale Buss-Chnooteponkt. D Buslinie Zäu–Autbüüre–St. Orbe, Hüsu–Ofhuuse ond Hüsu–Hofstatt–Luutere–Hender Ey erschliesses Omland met ÖV. Zäu lyd a de Strosse Willisou–Hottu ond Zäu–Santorbe (Sankt Urban). Die nöchstgläggne Outobahnaschlöss sey z Dagmersöuue (12 km) ond d Sorsi (16 km).

## Bilder

Datei:Zell LU 193.jpg|Zäu
Datei:Zell LU preghejo Sankta Marteno 200.jpg|Chilä St. Martin
Datei:Zell LU lernejo 197.jpg|Primarschuäl
Datei:Zell LU 198.jpg|Pfarrhuus


## Weblink

* www.zell-lu.ch
* 

## Fuessnote