Gravis (Typografie)

De **Akzänt Gravis** (vum latiinische *gravis* „schwär“) isch e diakriitischs Zeiche, wu e bstimmti Ussproch odder d'Bedonig vu'me-ne Vokal aazeigt. Er zeigt vu links obe noch rächts unte, isch also d'Spiegelig vum Akuut.

## Verwändig un Härchumft

S Zeiche daucht zum erste Mol im Altgriechische im 3. Johrhundert v. Chr. uff. Er chunnt numme am Änd vum Wort vor un stoht für d'Bedonig vum Vokal. De βαρεῖα (*bareía*), wie-n-er im Griechische gnännt wird, isch sit de griechische Rächtschribreform vu 1976 nümi in Verwändig.

Im Französische verändert de Gravis uff *à, ù* d'Ussproch nit, dient abber zur Unterscheidig vu Homophon: *ça/çà, a/à, la/là, ou/où*. Uff em *è* stoht de Akzänt für e Öffnig vum Vokal zu []. De Büechstabe dönt gliich wie sälle mit em Zirkumflex (*ê*), unterscheidet sich abber dütlig vu *é* un *e*.

S Italiänisch bruucht de Gravis uff *à, è, ì, ò, ù* numme am Wortänd. Meistens zeigt er di bedonti Silbe aa, in mänke Wortpaar nümmt mer en abber au zur Unterscheidig vu Wörter, wu gliich döne (da/dà, si/sì). E bedonts *e* wird abber numme dänn *è* gschribe, wenn's au [] gsait wird, für d'Ussproch [] wird de Akuut bruucht. Näbe *ì, ù* chömme au *í, ú* vor.

Im Rätoromanische unterscheidet de Akzänt Wortpaar wie *en* (in) un *èn* (si sin) odder *gia* (scho) un *gìa* (Giige). Au im Norwegische (Bokmål un Nynorsk) were gliich usgsprocheni Wörter durch de Gravis unterschide (*òg* „au“ vs. *og* „un“).

Im Schottische Gälisch zeigt de Gravis d'Vokallängi aa. Im Waliisische degege setzt mer en zur Kännzeichnig vu'me-ne churze Vokal in Wörter, wu mer en ohni Gravis mit langem Vokal usspräche det (*mẁg* „Dasse“ vs. *mwg* „Rauch“).

Pinyin, di latiinischi Tranksription vum Mandarin, kännt de Gravis uff de Büechstabe *à, è, ì, ò, ù, ǜ*. Wie in andere Tonsproche zeigt er aa, dass de Don ghäit.

In de Informatik heißt de Gravis fachsprochlig *Backtick* odder *Backquote* (änglisch für „ruckwärts gneigts Hochkomma“ bzw. „eifachs Aafiehrigszeiche“). Er wird paarwis zur Chlammerig vu Bezeichner odder iibättete Kommandoziilebefehl benutzt.

D'Dieth-Schriibig schlat de Gravis uff de Büechstabe *è, ì, ò, ö̀, ù, ǜ* vor (s *è* wird allerdings erst 1986 vum Schmid-Cadalbert vorgschla, de Dieth hät *ë* verwändet). De Akzänt stoht in all denne Büechstabe für d'Öffnig. De Büechstabe *ö̀* isch kei Unicode-Zeiche un müeß sällewäg mithilf vu'me-ne kombinierende Gravis dargstellt were. S *ǜ* isch wäge de Verwändig im Mandarin un im Vietnamesische in de Zeichesatz uffgnuu wore.

## Darstellig uff em Computer
### Zeichesetz
Im Zeichesatz ASCII hät's s Zeiche `, wu für de Gravis verwändet wird. In de Zeichesetz vu de ISO-8859-Familie hät's usgwehlti Zeiche mit Gravis, ISO 8859-1 hät zum Bispil À, à, È, è, Ì, ì, Ò, ò, Ù un ù.

Unicode hät no meh fertigi Zeiche mit Gravis. Ußerdemm cha jedes ander Zeiche durch e nochgstellte kombinierende Gravis dargstellt were. S Zeiche elei hät d'Unicode-Bezeichnig GRAVE ACCENT (Nummere U+0060).

### TeX
Bi TeX un LaTeX cha mer alli Zeiche mit Gravis darstelle. Es gitt dodefür zwei Befehl:
* Im Tekschtmodus für de Tekschsatz erzügt `\`a` e à.
* Im mathematische Modus für de Formelsatz erzügt `\grave a` d'Formle \grave a.

## Externi Site
*Büechstabe mit Gravis un ihri Unicode-Maskierig