open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leutpriester

E **Lütbriester** (übersetzt us lat. *plebanus*; mhd. *liut* für lat. *plebs*) oder **Pleban** isch e Gäistlige gsi, won e Stell mit de Rächt von ere Pfarrei (*plebes*, Pfarrchille od. Pfruend) daatsächlig bsetzt het. Er het chönne e Pfaarer si, d Seelsorg im Ufdraag vom Bsitzer vo de Pfaarrächt usfüere oder en (amtsunfähige) Pfaarer verdräte. Er isch in dr Reegle e Wältgäistlige gsi, isch also em Bischof understande im Geegesatz zu Gäistlige, wo eme Chloster oder ere Heerschaft dient häi und vo deene abhängig gsi si.

D Bezäichnig Pleban isch sit em 13. Joorhundert im südwestlige dütsche Sproochruum üblig gsi, mäistens as Heteronüüm vo Pfaarer. Si isch in andere Sprooche d Übersetzig für Pfaarer worde (z.&nbsp;B. it. *pievano*, poln. *pleban*).

Sit em 14. Joorhundert si e Hufe Groosspfarreie ufdäilt worde. Die nöije, chlinere Pfarreie häi denn iiri äignige Pfäärer überchoo, wo vilmol vo dr Dorfgmäinschaft finanziert worde si. Eso isch dr Begriff Lütbriester langsam us em Sproochgebruuch verschwunde, au wenn er no bis an Aafang vom 19. Joorhundert beläit isch.

## Weblingg
* Deutsches Rechtswörterbuch online bi dr Uni Häidelbärg
Lüthold II. von Rötteln

Dr **Lüthold II. vo Röttele**  (* 1227 oder 1228; † 19. Mai 1316) isch e Doombrobst und Elekt vom Bistum Basel gsi.

## Lääbe

Dr Lüthold isch e Nöwöö vom Lüthold I. gsi. S Basler Doomkapitel het en zwäimol zum Bischof gweelt, s erste Mol 1296 und no äinisch 1309. Dr Babst Bonifatius VIII. het aber noch dr erste Waal dr Peter vo Aspelt as Bischof vorzooge und 1309 het im Lüthold si Waal e meerjöörige Komflikt mit em Babst Clemens V. usglööst, dr Basler Bischofstrit. Dr Babst het dr Gerhard vo Wippinge ernennt und het si Wille schliesslig chönne duuresetze, au wenn d Stadt und s Doomkapitel dr Lüthold understützt häi. 

Dr Lüthold II. het meereri Ämter in dr Chille gfüllt und het noch em Dood vo sim Nöwöö Walther III. († 1310), im Joor 1315 d Heerschaft Röttele sim Nöwöö, em Markgroof Heinrich vo Hachberg-Suusebärg gschänkt, nochdäm er scho 1311 dr Vater vom Heinrich, dr Rudolf I. vo Hachbärg-Suusebärg, zum Mitregänt vo dr Heerschaft Röttele ernennt het. 

Wo dr Lüthold II. vo Röttele am 19. Mai 1316 gstorbe isch, isch die männligi Linie vom Gschlächt vo de Röttele erlosche.

## Litratuur
* Merian, Johann Jakob (Hrsg): *Geschichte der Bischöfe von Basel, Erste Abtheilung*, Basel, 1860, S. 91–94, online verfügbar auf Google Books 
* Otto Roller: *Der Basler Bischofstreit der Jahre 1309–1311*, Basler Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde, Band 13 (1914), S. 278–362 online auf retro.seals.ch
* Otto Roller: *Geschichte der Edelherren von Rötteln*, In: Blätter aus der Markgrafschaft, Jg. 1927.
* Ferdinand Rüegg: *Der Basler Bischofsstreit von 1309–1311 auf Grund der Vatikanischen Akten*, Zeitschrift für schweizerische Kirchengeschichte, Band 3, 1909, S. 198–209
* 
* Rudolf Wackernagel (Hrsg): *Urkundenbuch der Stadt Basel*, Band 4, Basel, 1890, online auf archive.org
Reichsvogt

D **Riichsvögt** si kaiserligi Beamti im Häilige Römische Riich gsi, wo as Verwalter und Richter über e köönigliche Bsitz oder Abtei iigsetzt gsi si. Si häi vilmol in Riichstedt residiert. Wo die mee Freihäite überchoo hai, isch s Amt in Stadtvogtei und Landvogtei drennt worde. Vili Riichsstedt häi denn im Spootmiddelalter d Stadtvogtei ufkauft und sich eso ganz unabhängig gmacht. D Riichslandvogteie häi no di noo iiri Wichdikäit iibüesst, wil die königlige Bsitz zämmegschmulze si und Territorialfürste wie Groofe und Herzöög d Herrschaft über die ländlige Gebiet übernoo häi.

D Riichslandvogtei im Elsass, wo zää Riichstedt umfasst het, isch 1648 im Westfäälische Friide an Frankriich gfalle, aber d Stedt häi immer no zum Riich ghöört, bis si bald druf äini noch dr andere vo Frankriich anektiert worde si.

E baar chliini Riichslandvogteie häi bis zum Ändi vom Häilige Römische Riich im Joor 1806 existiert, vor allem im Schwööbische Riichskreis.
## Lueg au
*Landvogtei Schwabe
Goesli von Ehenheim

Dr **Goesli vo Ehenä** het im 13. Joorhundert gläbt und isch von ere elsässische Ridderfamile choo.

Si Familie isch südlig vo Stroossburg dehäi gsi. D Vo Ehenä si Burgmanne gsi z Obernä (hüte Obernai) und z Werd und häi as sonigi Burge bewacht und verdäidigt. 

Dr Goesli isch as Ridder under em Naame Gozmar vo Ehrenä 1242 und 1276 urkundlig erwäänt worde. 
Er isch woorschinlig nid idäntisch mit em Minnesänger Goesli vo Ehenä, wo mä von em dänggt, ass er vo öbbe 1226 bis 1250 gläbt häig.

## Fuessnoote
Adelsgesellschaft

As **Aadelsgsellschafte** bezäichnet mä gnosseschaftligi  Zämmeschlüss vo Aadlige, wo sich im Häilige Römische Riich entwigglet häi in dr Zit, wo s Middelalter in die früeji Nöizit übergangen isch.

D Aadelsgsellschafte hai sich im Allgemaine gmainsami Statute gee, wo iiri Verheltnis gegen Innen und gegen Usse din greeglet gsi si. Händel si vom ene Schiidsgricht biiglait worde. D «Gselle» hai iiri Gmainschaft mit ere gmainsami Festkultur gsterkt, wo vom gmainsamn Mool bis zur Organisazioon vo ufwändige Durnier het chönne goo. Gmainsamie Abzaiche oder uniformartigi Chlaider, wo si bi iire regelmässige Zämmekümft aaghaa hai, hai drzue biidrait, ass en aadligi Identidäät entstande isch und si sich gegen Ussen abgränzt hai. D Gselle hai für die Art vo Gmainschaft dr Naame «Ridderschaft» brucht.

Am Aafang häi sich die Aadlige zämmedoo, wil si die gliiche politische Ziil verfolgt häi. So si zum Bischbil z Basel im 13. Joorhundert die Stadtaadlige as Psitticher organisiert gsi und die Landaadlige häi sich as Stärner für iiri Inträsse starkgmacht. Dr Komflikt zwüsche de Staufer und em Babst het sich in de 1270er Joor uf regionaler Ebeni widerholt, wo dr Rudolf vo Habsburg, wo vo de Stärner understützt worden isch, e Feede gegen e Bischof vo Basel usgfochte het, wo d Psitticher as Bardeigänger ghaa het. Aber usser deene politische Ziil, wo mit dr Zit sowiso vergässe worde si, si d Gsellschafte Büünene gsi,  wo unabhängig vo de Fürstehööf gsi si und wo die Aadlige, au die us em niidrige Aadel, iiri Kultur häi chönne uslääbe. Für die kulturelli Funkzioon si denn räini Durniergsellschafte entstande, wäärend vor allem im alte Herzogdum Schwoobe sich Gsellschafte mit eme St. Jörgeschild politisch bedäätigt häi.

D Aadelsgsellschafte häi die gmäinsami Identidäät gformt, wo sich im 16. Joorhundert drus die konstituierti Riichsridderschaft het chönne bilde. Die het chönne uf d Infrastruktur zrugggriffe, wo d Aadelsgsellschafte ufbaut häi.

## Litratuur



## Fuessnoote
Adlikon bei Andelfingen

**Adlike** (amtlich *Adlikon* und uf de Landcharte *Adlikon b. Andelfingen*) isch es Dorf und e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Adlike isch es Huuffedorf südlich vo de Thur im Zürcher Wiiland. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Tètwiil (dt. Dätwil) und Niderwiil (Niederwil). 

S Piet vo de Gmäind umfasst 63,7 % landwirtschaftlichi Flèchi, 22,7 % Wald, 4,8 % Sidligsflechi, 6,2 % Vercheersflechi und 2,1 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Adlike isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1255 als *Adilinkon*.

I de Ziit vo de Mediation im Jaar 1803 isch Adlike zue Andelfinge iigmäindet worde, 1817 isch s Gebiet um Adlike wider sälbständig worde. Im Jaar 1872 isch dänn au Huemlike noch ere kantonale Volksabstimmig sälbständig worde.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 4,1 % (Stand 2011).

## Religion
69,9 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 8,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,4 %, CVP 1,5 %, EDU 5,6 %, EVP 2,5 %, FDP 7,2 %. GLP 4,9 %, GP 6,6 %, SP 6,7 %, SVP 58,5 %, Suschtigi 0,1 %.

Gmäindspresidänt isch de Peter Läderach (Stand 2017).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,7 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Adlike ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938. .
* Emil Stauber: *Geschichte der Kirchgemeinde Andelfingen.* Verlag Berichthaus, Zürich 1940–43.
* Konrad Wanner: *Siedlungen, Kontinuität und Wüstungen im nördlichen Kanton Zürich (9.–15. Jh.).* Zürcher Beiträge zur Geschichtswissenschaft – Band 64, Bern, Frankfurt/M., Nancy, New York 1984. ISBN 978-3-261-03279-9.

## Weblink

* www.adlikon.ch
* 

## Fuessnote
Berthold von Pfirt

Dr **Berthold vo Pfirt** (* im 12. oder 13. Joorhundert; † 10. Dezämber 1262) isch vo 1248 bis zu sim Dood Bischof vo Basel gsi.

## Lääbe
Dr Berthold isch us em Gschlächt vo de Groofe vo Pfirt gstammt. Sini Eltere si dr Friedrich II., Groof vo Pfirt, und sini zwäiti Frau Heilwig vo Urach, e Dochder vom Egino IV., Graf vo Urach, gsi. Er isch zum erste Mol 1230 as Doomheer z Basel noochgwiise. 1237/40 isch er Kanoniker z Stroossburg gsi und 1243 Brobst vom Choorheerestift Moutier-Grandval. Am 31. Merz 1248 het en dr Babst Innozenz IV. zum Koadjutor vom Basler Bischof Lüthold II. vo Röttele ernennt, und wo dä im gliiche Joor zruggdräte isch, het e si Boste übernoo.

### S Fürstbistum
Dr Berthold het dr Bsitz vom Bistum vergröösseret. Es isch em glunge im Konrad IV. Rhiifälde wägznee und 1255 Briisach z eroobere. Daas het er aber nume e baar Joor spööter an d Habsburger verloore und es isch 1273 Freiji Riichsstadt worde. Dr Berthold isch uf dr Site vom Babst im Komflikt mit de Staufer gsi und vo de Köönig Wilhelm vo Holland und Richard vo Cornwall, wo vom Babst understützt worde si. Er het sich vo 1254 bis 1257 em Rhiinische Stadtbund aagschlosse.

### Chlööster
In sinere Diözese het er d Chlööster gförderet und d Aasiidlig vo de Bättelorde. 1250 het er de Franziskaner z Basel e Blatz verschafft zum d Barfüesserchille baue. In iir früeners Domizil am Spaaledoor si Zisterzienserinne iizooge. Dr Berthold het 1253 s Benediktinerinnechloster Michelbach, wo in Verruef groote isch, ufghoobe und het zämme mit sim Brueder, em Groof Ulrich II. vo Pfirt, s Zisterzienserinnechloster Michelfälde z Saint-Louis bi Basel gstifdet. 

### D Stadt Baasel
Us em Joor 1253 wäiss mä zum erste Mol, ass d Stadt Baasel e Bürgermäister, dr Heinrich Steinlin gha het, wo us dr Baasler Ridderschaft uuseglääse worde isch. Er het dr Vorsitz im Root gha und isch bald scho für alles Administrative und Politische zueständig gsi, wääred d Rolle vom Vogt uf d Rächtssprächig beschränggt worde isch. 
1255 het dr Berthold d Freihäite vo dr Stadt Basel bestäätigt und het 1256 e Beck- und 1260 e Schniiderzumft in dr Stadt bewilligt. 

Wo dr Berthold 1261 schweer chrank worden isch, er het vermuetlig e Schlaagaafall gha, het dr Babst dr Heinrich vo Nöijeburg zum Koadjutor gmacht. 

Dr Berthold vo Pfirt isch am 10. Dezämber 1262 gstorbe und isch im Basler Münster begraabe worde.

## Litratuur
* 

## Weblingg
* 
* 

## Fuessnoote
Adliswil

**Adlischwiil** (amtlich *Adliswil*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Horge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Adlischwiil isch en Vorort vo de Stadt Züri im Sihltal.

S Piet vo de Gmäind umfasst 20,9 % landwirtschaftlichi Flèchi, 31,2 % Wald, 36 % Sidligsflechi, 9,9 % Vercheersflechi und 1,8 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Adlischwiil isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1050 als *Adelenswile* (2. Viertel 12. Jh. *Adololdiswile*, 1248 *Adeloswile*).

Im 1893i sin d Wiiler Oberliimbach (*Oberleimbach*) und Sood zue Adlischwiil choo.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 30,4 % (Stand 2011).

## Religion
28,2 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 31,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,9 %, CVP 8,8 %, EDU 1,2 %, EVP 4,1 %, FDP 13,9 %. GLP 7,4 %, GP 7,4 %, SP 20,9 %, SVP 31,0 %, Suschtigi 1,5 %.

Gmäindspresidänt isch de Harald Huber (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,9 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Adlischwiil ghört zue de Seemundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. .

## Weblink

* www.adliswil.ch
* 
* Geschichtsverein Adliswil

## Fuessnote
Aesch ZH

**Ääsch** (amtlich *Aesch*, bis 2001 *Aesch bei Birmensdorf*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Dietike im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Ääsch isch es Huuffedorf südlich vo Biirmischtoorf.

S Piet vo de Gmäind umfasst 57,5 % landwirtschaftlichi Flèchi, 33,1 % Wald, 6,3 % Sidligsflechi und 2,9 % Vercheersflechi.

## Gschicht
Ääsch isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1184 als *Asche*, ab em 15. Jh. vilmal *Esch ennend Albis.*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 11,3 % (Stand 2011).

## Religion
47,2% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,4% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,4 %, CVP 7,6 %, EDU 2,7 %, EVP 1,5 %, FDP 19,4 %. GLP 3,9 %, GP 6,9 %, SP 11,9 %, SVP 41,9 %, Suschtigi 0,7 %.

Gmäindspresidänt isch de Johann Jahn (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,5 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Ääsch ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Literatur
* K. Egloff: *850 Jahre Aesch, 1124–1974*. 1974
* Karl Grunder: *Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich Band 9: Der Bezirk Dietikon.* Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern  1997 (Kunstdenkmäler der Schweiz Band 88). ISBN 3-909164-57-9. S.&nbsp;26–48.

## Weblink

* www.aesch-zh.ch
* 

## Fuessnote
Aeugst am Albis

**Oigscht** (amtlich *Aeugst am Albis*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Öigscht liit uf ere Hangterrasse am Öigschterbäärg. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Wängi (*Wengi*) un Öigschtertaal (*Aeugstertal*) im obere Reppischtaal

S Piet vo de Gmäind umfasst 51,3 % landwirtschaftlichi Flèchi, 30,9 % Wald, 7,6 % Sidligsflechi, 5 % Vercheersflechi und 3,7 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Öigscht isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 876/887 als *Ousta* (1277 *Oeugsten*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 13,6 % (Stand 2011).

## Religion
44,2 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 21,0 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 6,6 %, CVP 1,3 %, EDU 4,1 %, EVP 8,5 %, FDP 13,0 %. GLP 9,2 %, GP 11,8 %, SP 15,4 %, SVP 29,1 %, Suschtigi 1,0 %.

Gmäindspresidänt isch de Rudolf Müller (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.

## Dieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Oigscht ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Weblink

* www.aeugst-albis.ch

## Fuessnote
Affoltern am Albis

**Affoltere am Albis** (amtlich *Affoltern am Albis*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.

Sit 2001 hät Affoltere über 10'000 Iiwohner und nennt sich sit em 1. Juli 2018 Stadt.

## Geografi
Affoltere liit weschtlich vom Albis. Zue de Gmäind ghööred näbe de Ortschaft Affoltere und Zwilike (*Zwillikon*) au na d Wiiler Loo, Ferenbach, Lochhof und Weid. Naachbergmäinde sind Hedige und Stalike im Norde, Öigscht im Oschte, Mäpmischtette im Süde und Obfälde, Ottebach und Jone im Weschte.

S Piet vo de Gmäind umfasst 40,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 28,2 % Wald, 24,2 % Sidligsflechi, 6,6 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Affoltere am Albis isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1190 als *Afiltre*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 26,1 % (Stand 2011).

## Religion
32,0 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 29,2 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,8 %, CVP 4,1 %, EDU 2,9 %, EVP 9,7 %, FDP 11,5 %. GLP 8,6 %, GP 13,2 %, SP 14,4 %, SVP 30,1 %, Suschtigi 0,7 %.

Gmäindspresidänt, sit em Juli 2018 Stadtpresidänt, isch de Clemens Grötsch (Stand 2018).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,1 % gläge.

De erschti Film öber de Pingu isch 1986 im ene Filmstudio z Affoltere entstande.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Affoltere am Albis ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Literatur
* Hans Peter Treichler: *Affoltern am Albis. Aus der Geschichte eines ländlichen Hauptortes.*, 1993, ISBN 3-9520387-0-9
* Gemeinnützige Gesellschaft des Bezirks Affoltern (GGA): *Knonaueramt, gestern, heute, morgen*, 1987, ISBN 3-906258-01-7
* Hans Brandenberger: *Das Knonaueramt. Volkstümliche Darstellung seiner geschichtlichen Entwicklung.* 1924.
* E. Rüd, a. Postdirektor: Heimatkundliches aus 14 Gemeinden des Knonaueramtes. 1942
* Gesamtmeliorationen im Knonauer Amt. Neujahrsblatt der Gemeinnützigen Gesellschaft des Bezirks Affoltern. 2004.
* Heidi Bruno-Haller: *130 Gemeinnützige Gesellschaft des Bezirks Affoltern*. 1975.
* Sozialdienst Bezirk Affoltern. Jahresbericht 1991–2005
* Walter Baumann: *Zürcher Schlagzeilen*. Orell Füssli, Zürich 1981.
* H. Rehder: *Der Girstel – ein natürlicher Föhrenwaldkomplex am Albis bei Zürich*. Ber. Geobot. Inst. ETH, Stiftung Rübel, Zürich, 33: 17-64. 1962
* Andreas Blocher: *Die Eigenart der Zürcher Auswanderer nach Amerika 1734-1744*. Zürich 1976
* Peter Ziegler: *Die Gemeindewappen des Kantons Zürich*. 1977.
* Siedlungs- und Bautendenkmäler im Kanton Zürich. Direktion der öffentlichen Bauten des Kantons Zürich. Gut Verlag, 1993.

## Weblink

* stadtaffoltern.ch
* 

## Fuessnote
Altikon

**Altike** (amtlich *Altikon*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Altike isch es Dorf am südliche Rand vo de Thurebeni. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Fèldi (*Feldi*), Hèrte (*Herten*) und Schneit.

S Piet vo de Gmäind umfasst 68,4 % landwirtschaftlichi Flèchi, 19,9 % Wald, 3,9 % Sidligsflechi, 2,2 % Vercheersflechi und 3,9 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Altike isch zum eschte Mal gnennt worde im Jaar 1277 als *Altlincon*. Fèldi und Hèrte händ bis 1884 zue Elike ghöört.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 5,3 % (Stand 2011).

## Religion
69,3% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 14,4% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 7,4 %, CVP 3,2 %, EDU 2,5 %, EVP 1,6 %, FDP 1,3 %. GLP 6,7 %, GP 9,0 %, SP 14,3 %, SVP 53,6 %, Suschtigi 0,5 %.

Gmäindspresidänt isch de Jörg Schönenberger (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,7 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Altike ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Fuessnote


## Weblink

* www.altikon.ch
*
Bachenbülach

**Bachebüüli** (amtlich *Bachenbülach*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bachebüüli isch es Dorf am Fuess vom Dettebärg. S Piet vo de Gmäind umfasst 34 % landwirtschaftlichi Flèchi, 39,2 % Wald, 14,5 % Sidligsflechi und 9,3 % Vercheersflechi.

## Gschicht
Bachebüüli isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1149 als *Bahchenboulacho*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 24 % (Stand 2011).

## Religion
33,6% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 25,7% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,9 %, CVP 3,7 %, EDU 3,1 %, EVP 4,4 %, FDP 16,0 %. GLP 8,2 %, GP 6,4 %, SP 13,9 %, SVP 37,4 %, Suschtigi 1,0 %.

Gmäindspresidänt isch de Franz Bieger (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bachebüüli ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* W. Hildebrant: *Bülach*. 1967
* T. Brunner: *Bachenbülach*. 2011

## Fuessnote


## Weblink

* www.bachenbuelach.ch
*
Bassersdorf

**Baserschtoorff** (amtlich *Bassersdorf*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Baserschtoorff isch es Dorf am Rand vom mittlere Glatttaal. S Piet vo de Gmäind umfasst 37,6 % landwirtschaftlichi Gebiet, 30,9 % Wald, 22,2 % Sidligsflechi, 8,5 % Vercheersflechine und 0,2 % sind Gwässer.

## Gschicht
Baserschtoorf isch zum eschte Mal imene Dokumänt vo öpe 1010 erwäänt als *Basselstorff*, 1155 denn als *Bazzelstorf*.

Im Jaar 1931 isch Baltischwiil (*Baltenswil*) iigmäindet worde.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 22,7 % (Stand 2011).

## Religion
33,4% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,5% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,6 %, CVP 4,7 %, EDU 4,3 %, EVP 3,3 %, FDP 13,9 %. GLP 12,2 %, GP 7,9 %, SP 18,0 %, SVP 28,8 %, Suschtigi 1,3 %.

Gmäindspresidäntin isch d Doris Meier-Kobler (Stand 2012).

## Wirtschaft
Di Wirtschaft vo Baserschtoorf het vil ztue dank am Flughafe bi Chloote.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Baserschtoorf ghört zue de Oberländer Mundarte.

## Weblink

* www.bassersdorf.ch
* 

## Fuessnote
Innozenz IV.

Dr **Innozenz IV.** (* um 1195 z Genua; † 7. Dezämber 1254 z Neapel), as **Sinibaldo de Fieschi** (au: *Sinibald Fieschi*) uf d Wält choo, isch vo 1243 bis 1254 Babst gsi. Er isch us äinere vo de erste Familie vo dr genuesische Oberschicht cho und isch noch sim Studium z Parma und Bologna äine vo de bedütendste Kanoniste zu sinere Zit gsi.

Si Vorgänger isch dr Coelestin IV., wo aber nume 17 Dääg Babst gsi isch. Noch ere Sedisvakanz vo 19 Möönet isch schliesslig z Anagni vom Konklav dr Kardinal Fieschi zum Babst gweelt worde. Wenn vor dr Waal dr römisch-dütsch Kaiser Friedrich&nbsp;II. e Fründ vom Kardinal Fieschi gsi isch, isch er noch dr Waal e Find vom Babst Innozenz gsi. Er het an d Kurie e Brief gschiggt, ass er hoffi, ass d Differänze zwüschen em Riich und em Häilige Stuel fründschaftlig chönni glööst wärde. D Verhandlige wo churz druf aagfange häi, häi aber zäigt, ass dr Friedrich&nbsp;II. sich de Aasprüch vom Babstes nit het welle underwärfe, und au ass dr Babst d Wünsch vom Friedrich nit het welle erfülle.

Usser siner Usenandersetzig mit em Friedrich, won er für abgsetzt erklärt het und d Gegeköönig Heinrich Raspe und Wilhelm vo Holland gegen en understützt het, het dr Innozenz au im Friedrich sini Noochfolger, dr König Konrad&nbsp;IV. und denn dr Manfred befeedet. Au mit andere Monarche isch er nid guet uschoo: so het er au dr Köönig Sancho&nbsp;II. vo Portugal und dr Köönig Jakob&nbsp;I. vo Aragón für abgsetzt erkläärt. Au d Verfolgig vo Chetzer isch em wichdig gsi, und er het am 15. Mai 1252 d Bulle Ad Extirpanda erloo, wo bald die allgemäin anerkennti Norm für s Inquisitionsverfaare worden isch. Si het under anderem d Folterig vorgsee, zum d Wooret z finde, was vorhär in Chetzerprozäss nit üblig gsi isch, aber vo denn aa joorhundertilang as normal gulte het.

## Litratuur
* *Ex Innocentii IV registro*. In: Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae. Teil 2. Herausgegeben von Karl Rodenberg. Berlin 1887 (Monumenta Germaniae Historica, Digitalisat) Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae. Däil 3. Uusegee vom Karl Rodenberg. Berlin 1894, S. 1–313

## Weblingg

* 
* Litratuur vo und über e Innozenz IV. im Opac vo dr Regesta Imperii
Benken ZH

**Bènke** (amtlich *Benken*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bènke isch es Wiibuuredorf am Südweschtfuess vom Cholfirscht. S Piet vo de Gmäind umfasst 57,7 % landwirtschaftlichi Flèchi, 33,9 % Wald, 5,5 % Sidligsflechi, 2,6 % Vercheersflechi und 0 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Bènke isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 858 als *Pecchinhova*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 10,5 % (Stand 2011).

## Religion
61,4 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 15,6 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 11,9 %, CVP 1,3 %, EDU 4,7 %, EVP 1,6 %, FDP 5,2 %. GLP 5,8 %, GP 13,9 %, SP 13,7 %, SVP 40,9 %, Suschtigi 1,0 %.

Gmäindspresidäntin isch d Verena Strasser (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,9 % gläge.

## Tieläkt
D Wiiländer Mundart vo Bènke ghöört zue de Oschtschwiizer Tieläkt.

## Literatur
* H.W. Ernst: *Kirchgemeinde Benken* 1964
* W.U. Guyan: *Benken im Zürcher Weinland* 1984

## Weblink

* www.benken-zh.ch
* 

## Fuessnote
Berg am Irchel

**Bèèrg am Irchel** (amtlich *Berg am Irchel*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bèèrg am Irchel isch es Huuffetorff uf ere Terrasse am Nordhang vom Irchel. Zue de Gmäind ghöört au na Gräslike (*Gräslikon*). S Piet vo de Gmäind umfasst 48,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 45,3 % Wald, 3,1 % Sidligsflechi, 1,8 % Vercheersflechi und 1,4 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Bèèrg am Irchel isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar um 1100 als *Berga (1243 Berge)*. Gräslike ghöört siit 1855 zue Bèèrg. Im 1619i het d Gmäind s Oberdorf, im 1775i s Schloss Scholebèèrg (*Schloss Schollenberg*) und im 1788i d Ziegelhütte an Flòòch abträtte.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 7,2 % (Stand 2011).

## Religion
71,2 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 10,4 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,5 %, CVP 3,6 %, EDU 6,0 %, EVP 1,3 %, FDP 10,6 %. GLP 9,2 %, GP 9,8 %, SP 6,6 %, SVP 49,4 %, Suschtigi 0,0 %.

Gmäindspresidänt isch de Roland Fehr (Stand 2016).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,4 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bèèrg am Irchel ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938. .

## Weblink

* www.berg-am-irchel.ch
* 

## Fuessnote
Bauma

**Baume** (amtlich *Bauma*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Pfäffike vom Schwizer Kanton Züri.

## Geografii
Baume isch am Fuess vom Hörnli im obere Töösstaal. Zue de Gmäind ghööred au na d Oort Saaland und Schtëërnebëërg, und öppe 80 Wiiler und Äinzelhööf, zum Biischpil Dillhuus, Dürstele, Neuthal, de Wolfischberg, d Wälenau, d Lipperschwändi und de Schindlet. 

S Piet vo de Gmäind umfasst 35,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 53,3 % Wald, 6,4 % Sidligsflèchi, 2,9 % Vercheersflèchi und 1,2 % Gwässerflèchi. Naachbergmäinde sind Fischetaal, Wiile, Wildbëërg, Pfäfike, Hittni und Bääretschwiil. Bis Endi 2014 isch au Schtëërnebëërg e Naachbergmäind gsii.

## Gschicht
Baume isch zum eerschte Maal gnamset woorde im Jaar 1470 als *Boumen,* de Wiiler Hörne (hochtüütsch: *Hörnen*) 869 als *Huornomarcha*. Uf de 1. Januar 2015 hät Bauma mit de Gmaind Schtëërnebëërg zur Gmaind Bauma fusioniert.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Ussländeraatäil liit bi 14,9 % (Stand 2011).

## Religion
51,6 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 19,4 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggèè: BDP 2,4 %, CVP 2,5 %, EDU 8,3 %, EVP 16,7 %, FDP 5,2 %. GLP 4,4 %, GP 6,8 %, SP 12,9 %, SVP 40,2 %, Suschtigi 0,6 %.

Gmäindspresidänt isch de Andreas (Res) Sudler (Stand 2017).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,8 % gläge.

Sit 1902 gits z Baume e Konditerei. Det wärded di bekannte Baumerflade gmacht.

### Verkehr

Bis 1835 sind d Fuurwärch im Flussbett vo de Töss gfaare. Erscht dänn hät de Kanton d Straass vo Winterthur uf Baume und später no uf Wetzike–Ötwil poue.

Siit 1875 faart d Tösstalbahn zwüsched Winterthur und Baume, sit 1876 au zwüsched Baume und Wald. Sit 1918 ghört d Tösstalbahn de Schwizerische Bundesbahne. 1901 isch d Üürike-Baume-Bahn (UeBB) vom Adolf Guyer-Zeller poue worde. 1969 hät mer die Linie mit Büs uf de Strecki Baume–Wetzike ersetzt. Sit 1978 fared im Summer regelmässig Dampfzüg vom Dampfbahn-Verein Zürcher Oberland uf de UeBB-Strecki bis uf Hiwiil.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Baume ghöört zue de Oberländer Mundarte.

## Literatur
* Walter Sprenger et al.: *Geschichte der Gemeinde Bauma.* Politische Gemeinde Bauma, 1994, ISBN 3-85981-173-8

## Weblink

* www.bauma.ch/
* 

## Fuessnote
Bachs

**Bachs** (amtlich *Bachs*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bachs isch es Dorf mit zwee Chèèrne, wo siit em Dorfbrand vo 1763 Alt- und Neubachs gnamset wärde und i de Talmuelde vom Fisibach lige.

S Piet vo de Gmäind umfasst 49 % landwirtschaftlichi Flèchi, 44,5 % Wald, 2,6 % Sidligsflechi, 3,4 % Vercheersflechi und 0,4 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Bachs isch zum eschte Mal gnamset worde churz vor 1100 als *Fusebach*, *Fuisipach* (1384 *Obern Fisibach*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 9,5 % (Stand 2011).

## Religion
65,3% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 16,2% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 1,9 %, CVP 1,4 %, EDU 13,7 %, EVP 0,9 %, FDP 3,4 %. GLP 6,1 %, GP 13,7 %, SP 7,7 %, SVP 50,1 %, Suschtigi 0,9 %.

Gmäindspresidänt isch de Emanuel Hunziker (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,5 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bachs ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. .
* Eugen Bolleter: *Geschichte eines Dorfes: (Fisibach, jetzt Bachs, Kanton Zürich).* Beer & Cie, Zürich 1921.
* Martin Leonhard: *Bachs - aus der Geschichte eines Tales.* Hrsg. von der Politischen Gemeinde Bachs zum 900-Jahr-Jubiläum. Bachs 1995. 

## Weblink

* www.bachs.ch
* 

## Fuessnote
Bäretswil

**Bääretschwiil** (amtlich *Bäretswil*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Hiiwiil im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bääretschwiil liit im Übergang zwüsch em obere Glatt- und Tösstal. Zue de Gmäind ghööred au na d Ortschaft Adetschwiil (*Adetswil*) und d Wiiler Bettschwiil (*Bettswil*), Wappeschwiil (*Wappenswil*), Nöitaal (*Neuthal*), Tane (*Tanne*) und Chliibääretschwiil (*Kleinbäretswil*).

S Piet vo de Gmäind umfasst 49,6 % landwirtschaftlichi Flèchi, 39,3 % Wald, 6,2 % Sidligsflechi, 2,4 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Bääretschwiil isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 741 als *Berofovilare* (745 *Perolfeswilari*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 10,4 % (Stand 2011).

## Religion
50,9% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 20,0% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,5 %, CVP 2,6 %, EDU 6,4 %, EVP 12,8 %, FDP 8,3 %. GLP 7,5 %, GP 6,6 %, SP 8,7 %, SVP 41,4 %, Suschtigi 0,4 %.

Gmäindspresidänt isch de partailos Teodoro Megliola. (Stand 2014)

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,3 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bääretschwiil ghört zue de Oberländer Mundarte.

## Lüüt
* Jakob Stutz († 1877 z Bettschwiil), Schriftsteller

## Literatur
* Julius Studer: *Die Geschichte der Kirchgemeinde Bäretswil.* Zürich 1870. (Digitalisat)
* Armin Sierszyn: *Unser Bäretswil.* Selbstverlag, Bäretswil 1983, .
* Armin Sierszyn: *1250 Jahre Bäretswil.* Politische Gemeinde Bäretswil , 1991, 

## Weblink

* www.baeretswil.ch
* 

## Fuessnote
Birmensdorf

**Biirmischtoorf** (amtlich *Birmensdorf ZH*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Dietike im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Biirmischtoorf liit im Reppischtaal. Zue de Gmäind ghööred au na de Wiiler Landike (*Landikon*). Wulike (*Wullikon*), Schüre (*Schüren*), Güpf, Uf Dorf und Risi sin hüt mit em Dorf zämegwachse. S Piet vo de Gmäind umfasst 36,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 37,4 % Wald, 16 % Sidligsflechi, 8,5 % Vercheersflechi und 0,6 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Biirmischtoorf isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 876 als *piripoumesdorf*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 21,7 % (Stand 2011).

## Religion
35,7% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 29,6% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 2,3 %, CVP 8,9 %, EDU 1,8 %, EVP 2,2 %, FDP 16,3 %, GLP 7,9 %, GP 8,7 %, SP 14,5 %, SVP 36,0 %, Suschtigi 1,5 %.

Gmäindspresidänt isch de Bruno Knecht (Stand 2019).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Biirmischtoorf ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Weblink

* www.birmensdorf.ch
* 
* 

## Fuessnote
Bonstetten ZH

**Bauschtette** (amtlich *Bonstetten*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Bauschtette isch es Huuffedoorff am Rand von eme Taalchessel. S Piet vo de Gmäind umfasst 55,4 % landwirtschaftlichi Flèchi, 28,6 % Wald, 10,2 % Sidligsflechi, 5,4 % Vercheersflechi und 0,4 % Gwässerflechi. Zue de Gmäind ghööred d Täil Dorf und Schachen. Naachbergmäinde sind Wettschwiil am Albis im Norde, Stalike im Oschte, Hedige im Süde und Islischbèrg und Biirmischtoorf im Weschte.

## Gschicht
Bauschtette isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1120 als *Buonstetin* (1184 *Bowensteden*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 12,6 % (Stand 2011).

## Religion
40,4 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,8 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,3 %, CVP 2,1 %, EDU 2,2 %, EVP 5,1 %, FDP 12,8 %. GLP 14,8 %, GP 12,1 %, SP 17,8 %, SVP 26,6 %, Suschtigi 1,2 %.

Gmäindspresidänt isch de Bruno Steinemann (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,1 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bauschtette ghört zue de Ämtler Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich.* Band I: *Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (=&nbsp;*Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band&nbsp;7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938. .
* W. Glättli: *100 Jahre Gemeindeverein Bonstetten*, 1964

## Weblink

* www.bonstetten.ch
* .
* .

## Fuessnote
Bertschikon bei Attikon

**Bèrtschike** (amtlich *Bertschikon bei Attikon*) isch es Dorf und e ehemolegi politischi Gmäind, wo zu Wisedange im Bezirk Wintertuur vom Schwizer Kanton Züri ghört.

## Geografi
Bèrtschike isch e Gmäind gsii, mit über 30 Dorfschafte, Wiiler und Hööf an de Gränze zum Kanton Thurgau. S Piet hät 68,7 % landwirtschaftlichi Flèchi, 20,7 % Wald, 5,3 % Sidligsflechi, 5,2 % Vercheersflechi und 0,1 % Gwässerflechi umfasst.

## Gschicht
Di ehemolig Gmäind isch im Jaar 1831 us de sibe Zivilgmäinde Bèrtschike, Chefike (*Kefikon*), Gundetschwiil (*Gundetswil*), Gündlike (*Gündlikon*), Libischbèèrg (*Liebensberg*), Stège (*Stegen*) und Züünike (*Zünikon*) pildet worde. D Zivilgmäinde sind 1926 ufglööst worde. 

Bèrtschike isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1255 als *Bersinkon*, Gündlike 774 als *Cundilinchova*, 1162 *Gundilinchova*. Uf de 1. Januar 2014 isch Bärtschike mit Wisedange fusioniert worde.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 7 % (Stand 2011).

## Religion
61,5% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 16,9% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,5 %, CVP 1,6 %, EDU 2,7 %, EVP 3,9 %, FDP 4,0 %. GLP 9,7 %, GP 2,9 %, SP 4,5 %, SVP 64,8 %, Suschtigi 0,4 %.

Gmäindspresidäntin vo Bärtschike isch bis Endi 2013 d Brigitte Boller Schürch gsii. Si isch als Gmäindrot i d Behörde vo de fusionierte Gmäind Wisedange gwählt worde (Stand 2016).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,8 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Bèrtschike ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hans Martin Gubler: *Kunstdenkmäler der Schweiz Band 79 «Die Kunstdenkmäler des Kanton Zürich Band 8: Der Bezirk Winterthur Nördlicher Teil»*. Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK Bern. 1986. ISBN 3-7643-1812-0 S. 272–286.

## Weblink

* www.bertschikon.ch
* 

## Fuessnote
Buch am Irchel

**Buech am Irchel** (amtlich *Buch am Irchel*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Andelfinge im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Buech liit am Nordoschthang vom Irchel im Zürcher Wiiland. Zue de Gmäind ghööred d Ortschafte Ober- und Unterbuech un d Fraktione Wiler, Bebike (*Bebikon*), Desibach und Oberhueb. S Piet vo de Gmäind umfasst 55,1 % landwirtschaftlichi Flèchi, 37,9 % Wald, 3,3 % Sidligsflechi und 3,6 % Vercheersflechi.

Uf de 1. Januar 2013 wird de Wiiler *Oberhueb* (au *Obere Hueb*) vo de Gmeind Buech abtrännt und Näftebach aagschlosse.

## Gschicht
Buech am Irchel isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar Um als *1238 Buoch, 1244 Bebinchon*. Bis 1855 het Gräslike na zue Buech ghöört, wo hüt Täil vo de Gmäind Bëërg am Irchel isch.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 7,7 % (Stand 2011).

## Religion
66,4 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 14,0 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 7,3 %, CVP 4,0 %, EDU 4,9 %, EVP 0,5 %, FDP 10,4 %. GLP 11,8 %, GP 6,3 %, SP 7,4 %, SVP 47,4 %, Suschtigi 0,0 %.

Gmäindspresidänt isch de Dominik Krebs (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,0 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Buech am Irchel ghört zue de Winterthurer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band I: Die Bezirke Affoltern und Andelfingen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 7). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1938. .
* Jacob Jaggi: *Die Blutbuche Zu Buch Am Irchel.* (1893) Neuauflage 2010, Kessinger Publishing, ISBN 9781162486284.

## Weblink

* www.buchamirchel.ch
* 

## Fuessnote
Buchs ZH

**Buchs** (amtlich *Buchs*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Tielschtoorf im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Buchs isch es Doorff im Furttaal am Fuess vo de Lägere. Naachbergmäinde sind Ootelfinge, Rägischtoorf, Tälike, Tëënike, Bopplisse, Niderhasli, Rägischbëërg und Tielschtoorf.

S Piet vo de Gmäind umfasst 46,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 25,9 % Wald, 17,5 % Sidligsflechi, 8,7 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Buchs isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 870 als *Pusaha* (1219 *Buhsa*).

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 22,2 % (Stand 2011).

## Religion
36 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,1 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,0 %, CVP 5,4 %, EDU 3,1 %, EVP 5,0 %, FDP 12,2 %, GLP 9,8 %, GP 6,0 %, SP 11,1 %, SVP 44,2 %, Suschtigi 0,3 %.

Gmäindspresidänt isch de Thomas Vacchelli (Stand 2015).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,0 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Buchs ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich, Band II: Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (= *Kunstdenkmäler der Schweiz.* Band 15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943. .
* Beat Horisberger: *Der Gutshof in Buchs und die römische Besiedlung im Furttal*. Monographien der Kantonsarchälogie Zürich, ISBN 3-905681-11-0
* Konrad Grendelmeier und Tony Kaiser: *Buchs wie es einmal war*. Herausgegeben von der Gemeinde Buchs, 1985.

## Weblink

* www.buchs-zh.ch
* 

## Fuessnote
Bülach

**Büüli** (amtlich *Bülach*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Büüli im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Büüli isch e Stadt im Züri-Underland. Zue de Gmäind ghööred au na s Doorff Niderflachs *(Niederflachs)* im untere Glatttaal und d Wiiler Häimgarte *(Heimgarten)* am Rinschbèèrg, Eschemose *(Eschenmosen)* und Nussbaume *(Nussbaumen)* am Tättebèèrg. S Piet vo de Gmäind umfasst 30,7 % landwirtschaftlichi Flèchi, 39,1 % Wald, 20,8 % Sidligsflechi, 9,1 % Vercheersflechi und 0,2 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Büüli chunt i de Quäle zum eerschte Maal im Jaar 811 as *Pulacha* voor. Bis im Jaar 1849 isch d Naachbergmäind Bachebüüli Täil vo Büüli gsi. Eschemose hät bis 1919 zue Winkel ghöört.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 24 % (Stand 2011).

## Religion
33,6% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 27,2% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggèè: BDP 3,1 %, CVP 2,8 %, EDU 4,7 %, EVP 6,6 %, FDP 14,0 %. GLP 8,0 %, GP 9,2 %, SP 16,4 %, SVP 32,7 %, Suschtigi 2,6 %.

Gmäindspresidänt isch de Mark Eberli (Stand 2015).

## Wirtschaft
Büüli isch s wirtschaftlich Zäntrum vom Züri-Underland. D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 4,4 % gläge.

## Tialäkt
De züritüütsch Tialäkt vo Büüli ghöört zun Underländer Mundarte.

## Sport
Sit 1942 gits z Büüli de Iisockey-Club Büüli.

## Literatur
* *Festschrift der Stadt Bülach zum 600-Jahr-Jubiläum 1384–1984.* (=&nbsp; *Neujahrsblätter der Lesegesellschaft Bülach*). Bülach 1984.
* Hermann Fietz: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich,* Band II: *Die Bezirke Bülach, Dielsdorf, Hinwil, Horgen und Meilen.* (=&nbsp;Kunstdenkmäler der Schweiz, Band&nbsp;15). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1943.
* Christoph Hagen, Walter Drack: *Bülach.* (=&nbsp;Schweizerische Kunstführer, Nr. 261). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1980. ISBN 978-3-85782-261-2.
* Christian Renfer: *Katholische Kirche Bülach.* (=&nbsp;Schweizerische Kunstführer, Band 506). Hrsg. von der Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1992, ISBN 3-85782-506-5.
* Utzinger:''Die "Alte Burg" (Mangoldsburg) bei Bülach''. Anzeiger für schweizerische Alterthumskunde Band 3, Heft 3, 1876–1879
* F. Keller: ''Die römischen Warten, Speculae, längs des linken Rheinufers vom Bodensee bis Basel''. Anzeiger für schweizerische Alterthumskunde Band 1, Heft 2, 1869–1871
* Kantonsarchäologie Zürich: Archäologie in Bülach - Mittelalter

## Weblink

* www.buelach.ch
* 

## Fuessnote
Silvester I.

Dr **Silvester I.** († 31. Dezämber 335 z Rom) isch vo 314 bis zu sim Dood 335 Bischof vo Rom (Babst) gsi.  Si Naamensdaag wird am letschte Daag vom Kaländerjoor gfiirt (vgl. Silvester).

## Lääbe
Dr Silvester isch am 31. Januar 314 Noochfolger vom Babst Miltiades worde. Si Naame het mä 813 in dr Chillekaländer ufgnoo. Noch iim isch dr Marcus Babst worde, wo spööter au häiliggsproche worden isch.

Noch ere Legände us em früeje Middelalter söll dr Silvester dr chranki römischi Kaiser Konstantin dr Grooss vom Ussatz ghäilt und dauft haa. Das isch in dr Konstantinische Schänkig eso gschriibe. Es isch aber e gfelschti Urkunde, wo mä drvo vermuetet, ass si im 6. oder 7. Joorhundert entstande isch. D Legände isch in dr middelalterlige *[[Legenda aurea]]* vom Jacobus de Voragine verbräitet worde. Zum Dank für dass er en wider gsund gmacht het, häig dr Silvester vom Konstantin s sogenannte Patrimonium Petri gschänkt überchoo, wo d Grundlaag vom spöötere Chillestaat gsi isch. Was in dr Legände behauptet wird, entlarvt sich bin ere Überbrüefig as e Luug: Dr Konstantin het scho 313 im Toleranzedikt vo Mailand s Christedum offiziell erlaubt, het scho im Vorgänger vom Silvester, im Miltiades, s Gländ vom hütige Lateranbalast überloo und bim Konzil vo Nicaea 325, wo dr Silvester persönlig nit drbii gsi isch und sich nume vo zwäi Presbüter het lo verdräte, s erste Glaubensbekenntnis het lo festleege, s Nicaenum. Es isch dr Silvester gsi, wo die ersti Petruschille über em Petrusgraab im Greeberfäld vom Vatikanische Hüügel z Rom het lo baue. 

Dr Silvester isch am 31. Dezämber 335 gstorbe. Si Liiche isch in dr Priscillakatakombe an dr Via Salaria Nova z Rom begraabe worde. Wääred de Langobardeiifäll im 8. Joorhundert het men en in d Chille San Silvestro in Capite, wo an der Piazza San Silvestro lit, züüglet.

## Häiligevereerig

Dr Silvester I. wird as Häilige vereert und isch dr ersti häiligi Babst, wo nit e Mertüürer gsi isch. Si Daag isch in dr griechisch-orthodoxe und dr bulgarisch-orthodoxe Chille dr 2. Januar, in dr russisch-orthodoxe Chille dr 15. Januar und in dr römisch-katholische si Doodesdaag, dr 31. Dezämber. Däm Daag säit mä dorum Silvester, was *dr Waldmaa* (lat., vo *silva* ‚Wald‘) bedütet.

Dr Silvester I. isch dr Patron vo de Huusdier und für e gueti Fueterärnt und e guets nöis Joor zueständig.

## In dr jüüdische Dradizioon

Vili Juude z Israel gseen im Silvester e Juudeverfolger und es wird verzellt, er häig Juude lo zwangsdaufe, lo foltere und lo umbringe. Es git aber käini Beleeg drfüür, ass dr Silvester d Juude andersch behandlet het as anderi Bäbst au oder ass zu deere Zit Juudeverfolgige stattgfunde häi, wie si spööter denn vorchoo si. Es isch woorschinlig, ass die Grücht entstande si, wil religiöösi Zirkel z Israel s Fiire vom Silvester und em christlige Nöijoor bekämpfe wäi.

## Weblingg

* 
* 
* Legenda Aurea
* S Gsamtwärk vom Migne Patrologia Latina mit eme Inhaltsverzäichnis

## Fuessnoote
Brütten

**Brütte** (amtlich *Brütten*) isch e politischi Gmäind im Bezirk Winterthur im Kanton Züri, Schwiiz.

## Geografi
Brütte liit uf em Hochplateau westlich vom Kempt- und Tösstaal. Zue de Gmäind ghööred au na d Wiiler Struubike (*Strubikon*), Birch, Äich (*Eich*) und siit 1922 Oberäich (*Obereich*). S Piet vo de Gmäind umfasst 59,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 29,9 % Wald, 7,2 % Sidligsflechi, 2,9 % Vercheersflechi und 0 % Gwässerflechi.

## Gschicht
Brütte isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 876 als *Pritta*.

## Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005

De Uusländeraatäil liit bi 6,1 % (Stand 2011).

## Religion
53,7% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 20,4% sind römisch-katholisch (Stand 2011).

## Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,2 %, CVP 2,8 %, EDU 3,3 %, EVP 3,2 %, FDP 16,5 %. GLP 18,1 %, GP 7,7 %, SP 10,5 %, SVP 32,3 %, Suschtigi 1,3 %.

Gmäindspresidänt isch de Martin Graf (Stand 2012).

## Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 1,5 % gläge.

## Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Brütte ghört zue de Unterländer Mundarte.

## Literatur
* Hans Martin Gubler: *Der Bezirk Winterthur Südlicher Teil* (= Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte (Hrsg.): *[[Die Kunstdenkmäler der Schweiz]]*, Band 76: *Die Kunstdenkmäler des Kantons Zürich*).  Birkhäuser, Basel 1986, ISBN 3-7643-1786-8, S. 213–239.
* Hans Martin Gubler: *Reformierte Kirche Brütten ZH* (= *Schweizerische Kunstführer*, Band 388, Serie 39), zusammen mit Reformierten Kirchgemeinde Brütten und des Kanton Zürich.  Gesellschaft für Schweizerische Kunstgeschichte GSK. Bern 1986, .

## Weblink

* www.bruetten.ch
* 

## Fuessnote