Dino Larese

Dr **Dino Larese** (* 26. Augschte 1914 z Candide di Cadore z Itaalie; † 18. Juni 2001 z Amriswil) isch en Oschtschwiizer Schriftsteller gsi, wo hochdüütschi Sache und Mundarttegscht gschribe het.

## s Läbe und s Schaffe
Dr Dino Larese isch vo 1930 bis 1934 uf s Lehrerseimar z Chrüüzlinge ggange und het drno vo 1936 bis 1980 z Amriswil im Kanton Tuurgau Schuel ggä.

1937 het dr Larese die Literarisch Gselschaft Amriswil gründet. Spöter hät men ere *Akademy Amriswil* gseit, und da sind bekanti Lüüt wie dr Thomas Mann, dr Martin Heidegger, d Astrid Lindgren, dr Carl Orff und dr Dalai Lama ufträtte. Dr Dino Larese isch au dr Leiter vom *Internazionale Bodeseeklub* gsi, und er het s Tuurgauer Joorbuech und die *Internazionali Bodeseezytschrift* useggää.

Drzue ane het dr Larese vo 1949 bis 1962 s Programm vo dr Oschtschwiizer Radiogsellschaft gleitet. Als Autor het er Prosawärch, Gedicht, Biografie – so öppe über de Georg Thürer –, Määrli, Theaterstück und Jugendbüecher gschribe und Samlige vo Saagen us de Oschtschwiizer Kantöön zämegstelt. Es baar vo sinen Arbete, bsunders d Theater, het er im Tuurgauer Tieläkt verfasst. 

1955 het dr Larese de Radio- und Färnseepryys vo dr Oschtschwiiz übercho, 1985 dr Oberrhinisch Kulturpryys vo dr Goethe-Stiftig und 1988 s Verdienschtchrüüz vo dr Bundesrepublik Düütschland.

Bim Schwizerischen Idiotikon cha me en Gschicht, wo dr Larese als Prob vo sinere Mundart ufgnoo het, lose: [bin i diham.''](https://idiotikon.ch/media/media/mp3/playAudio.php?titel=%3Cstrong%3E%20Amriswil,%20Kanton%20Thurgau%20%3C/strong%3E%3Cbr%3E%20Dino%20Larese:%20%20%3Ci%3E%20Do%20bin%20i%20deham%20%3C/i%3E%20%20(1977)%20&%20file=%27Larese_Do_bini_deham.mp3%27&copyright=Quelle:%20Schweizer%20Mundart.%20Nordostschweiz;%20EX%20LIBRIS%2012270%20(LP11145);%20Z%FCrich%201976.|''Do)

Dr Sanggaller Profässer Georg Thürer het en Tegscht vom Dino Larese i sini alemannischi Mundartanthology *Holderbluescht* ufgnoo, und anne 1954 het er i dr Zytschrift *[[Schwyzerlüt (Zeitschrift)|Schwyzerlüt]]* vom Tuurgauer Tichter gschribe:
:«Wänn eine e Name hät, wo so schüü tüünt und e jedi Silbe e Konsonant und e Vokal hät wie im Ut-re-mi, dänn tänggt mä gly, es sig welewäg e Teggname. Uf all Fäll suechti niemert hinderem Name Dino Larese e Ma, wo-n-e bodeständigs Thurgauertüütsch redt und schrybt. Und doch isch es eso. […] Und tätig isch der Dino Larese! E Dorflehrer hät einewäg nüd e so ne rings Läbe, wie vyl Dorfgnosse meined, wo eifach di abgsässne Schuelstunde zämezelled. Em Dino Larese sini Lehrerarbet hät au nie bim Amriswiler Schuelhuus agfange und ufghört. Sini Chindegschichte findt mä i mängem Läsibuech landuf und -ab, und im Jugendschriftewärch gits mih as eis Heftli vunem. Er hät Märli i Spyl umgschribe, und das Heftli mit „de drü Gabe" isch mänger Chinderschar lieb und wärt und nüd minder das säb Spyl vum tapfere Schwyzer Maitli us der Zyt vum Schwabechrieg. […] Und wer luut list, der gmerggt au, as da eine am Wärch isch, wo em Volch, sim Thurgauer-Völchli, der Puls grifft, und säge cha, was es truggt und au derfür sorget, as näbed Moscht und Brot au immer e Bluemestruuss uffem Tisch staht, eso-n-e wunderbare wie si sine Malerfründ, der Theo Glinz, anezaubere chaa. Dichter chänd ja Strüüss binde, wo jede Winter überblüjed.»

## Wärch (Uuswahl)
* *D Stross,* 1943
* *De neu Schüeler,* 1946
* *S schlecht Gwösse,* 1946
* *Appenzeller Sagen,* 1948
* *Begegnungen,* 1949
* *Dichter der Ostschweiz,* 1950
* *Liebi Buebe,* 1950
* *Wenn die Buebe wösstet. Ein Osterspiel,* 1959
* *Die Glockenreise. Ein Märchen,* 1961
* *Use mit em!* 1952
* *Regula*, 1963
* *Mer machet en Zirkus! Ein Spiel in zwei Aufzügen,* o. J.
* *Thurgauer Sagen,* 1964
* *Thurgauische Landschaften,* 1966
* *St. Galler Sagen. Sagen aus der Stadt St. Gallen und ihrer Umgebung,* 1967
* *Jeanne Hersch. Eine Lebensskizze,* 1976
* *Der Komponist Rudolf Kelterborn. Eine Lebensskizze,* mit em Franzpeter Goebels, 1970
* *Die schönsten Kindergeschichten,* 1984
* *Lyrik der deutschsprachigen Schweiz. Kanton Thurgau,* 1990
* *Wo liegt Amriswil?* 1991
* *Vertraute Ufer,* 1993
* *Der Bodensee. Tausend Jahre Dichtung am See,* 1994
* *Der Scherenschleifer. Die Geschichte eines heiteren Lebens,* 1999
* *Philosophen am Bodensee,* 1999

## Literatur
* 
* 
* Martin Hannes Graf: *Thurgauer Mundart in Geschichte und Gegenwart.* Bern 2014, S. 88. 

## Fuessnoote