Rossa GR

**Rossa** isch e Gmaind vom Kanton Graubünda.

## Geografy
D Gmaind lyt in der Region Moesa im Calancatal, wo es Sytetal vom Misox isch.

Es isch die oberschti Gmaind im Tal. Si isch ane 1982 in dr hütige Form entstande, wo sech Rossa mit de baide vorhärige Gmainde *Augio* und *Santa Domenica*, wo chly wyter unde im Calancatal liget, zämetoo het.

Bi Augio lyt s Kwartier *Al Tarch*, bi Rossa grad änet em Fluss Calancasca dr Wyler *Sabbion* und im Talabschnitt obena Rossa d Sidlige *Valbella, Scandalasc, La Fontana, La Graggia, Pro de Leura, La Motta, Valbella* und *Pian d’As*.

Dr Talbode isch äng und schmaal, und so hend d Dörfli nur wenig Platz für Fälder und Matte in dr Nöchi. Dur die stäile Bärgsyte und über d Felse linggs und rächts vom Tal chamer uf schmale Fuesswääg uf d Mäiesäss und zu de Alpen ufe goo, wo im Calancatal aber deils scho sid langem nümme regelmässig pruucht wärde. Die Bärgweide und Alpe heisse *Piöv di Dent, Alp del Pagan, Naucal, Alp de Cascinarsa, Mont de Corona, Stabiorel, Alp de Remia, Remolasch, Alp del Pianasc, Alp de Revi* und *Alp de Pertüs* rächts am Bärg obe und *Alp Rodond, Passit, Alögna, Arbeola, Bedoleta, Alp de Trescolmen, Alp del Largè, Mont del Gaia, Ganan, Alpe del Sentiero, Ri dedent, Ri defora, Piotela, Carnalta, Ör, Alp del Calvaresc* und *Nomnom* linggs am Bärg. Die Alpenäme sind alti Fluernäme vo dr yhäimische alpinlombardische Sprooch.

Es bar Bärgwääg gönd dur d Bärgchettine im Weschte und im Oschte id Tääler uf dr andere Syten übere. Dure *Giümela*-Pass (2117 Meter über Meer) chunt mer vo Rossa uus gäge Weschte uf *Pontirone* und Biasca im Kanton Tessin. Übere die höche Bärgsäddel vom *Pass de Remolasch* und vom Cima Rossa-Pass wyter im Tal hinde git’s gar keini rächte Wääg. Uf dr Oschtsyte, is Misox übere, lige über d Bärgchetti linggs vom Calancatal d Bärgwääg vom Omenitpass, vom Passitpass, vo dr *Bocca de Rogna*, vom Trescolmenpass und vom Buffalorapass.

Bi Valbella sind zwäi Wasserfassige a dr Calancasca und am *Ria de Campalesc*, emene Sytebach vo dr Calancasca. S Wasser wird vo do uus dur Rööre im Bärg uf s Chraftwärch bi Spina im Misox gläitet.

Dr wyt Talchessel z’oberscht im Calancatal ghört nid zu dr Gmaind Rossa. S Tal isch do stelewys ganz äng, und vo unde här chunt me gar nid so eifach a d Bärgen ufe. Vil eifacher goot dr besser Fuesswääg uf die oberschte Calancascer Alpe, d *Alp Stabi* und d *Alp de Pertüs*, vo San Bernardino im obere Misox us übere Omenitpass.

Vom Passitpass us füert en höche Bärgwanderwääg, dr *Sentiero Alpino Calanca*, dur d Felse und über d Alpweide dr Bärgchetti vom *Piz Pian Grand* noo bis zu dr Foraalp bi Braggio.

## Architektur und anderi inträssanti Sache
D Hüüser vo Rossa bilde-n e schöni alti Baugruppe, und drum stoot s Dorf im Infäntaar vo de Ortsbilder, wo i dr Schwiiz nazionali Bedütig hend.

* d Pfarchile vom Sankt Bernhard
* d Pfarchile Santa Domenica
* d Pfarchile ”Giuseppe e Antonio di Padova“
* d Kapälle uf *Calvario*
* d Kapälle vo Valbella
* d Kapälle uf Leura
* d Kapälle *de Salan*
* d Kapälle vo *Tarch*
* s Woonhuus Spadini 
* en Schtei mit uralte Zeiche druff, idr Mundart *Sass de la Scritüra*, a dr Gmaindgränze oben im Tal

## Literatur
* 
* 
* 
* Cesare Santi: *Gli Ordini e Capitoli della mezza Degagna di Rossa in val Calanca.* 1993.

## Weblink

* Website vo dr Gmaind Rossa

## Fuessnoote