Rheinbrücke Hemishofen (Eisenbahn)

D **Rhybrugg Hemmishoffè** isch è eingleisigi Ysebaabrugg a dè Baanschtreggi Etzwilè-Singè, wo i dè Schwiz bi Hemmishoffè dè Hochrhy übberschpannt.  S Bauwärch stammt uss èm Johr 1875 un wörd als Denkmòl vo nationaler Bedütung ygschtuèft.

## Gschichte
Zum Bau vom gröschtè Ingenieurbauwärch a dè Baanschtreggi Winti–Singè hèt diè  Schwizerischi Nationalbaan èn europawitè Wettbewärb durrègfüürt. Mit èm Bau vom Übberbau un dè Pfyler hèt si im Früèling 1874 dè Gwinner vom Wettbewärb, s Pariser Unternämmè Cail & Cie., beuffdraagt. Oft isch in älterè Publikationè uubachenerwys dè Gustave Eiffel als Konschtrukteur vo dè Brugg aagää worrè. D Gründung vo dè Brugg hèt d Wyner Firma Cless & Teyber uusgfüürt. 

Im Dezembèr 1875 hèt dè Gründungsbüèz aagfangè, am 8.&nbsp;April sin d Sockel für d Pfyler fèrtiggschtellt gsi. Nõch èm Bau vo dè drei schmydeysernè, gsamt 110&nbsp;Tonnè schwèrè Pfyler hèt im Mai d Montaage vom 445&nbsp;Tonnè schwèrè Übberbau aagfangè. Sell isch mit Hǜlf von èm Holzlèèrgrüscht durrègfüürt worrè, wo z Stei am Rhy hèrgschtellt un abschnittswys uff èm Rhy zu dè Bauschtell gflösst worrè isch. Am 8.&nbsp;Juli 1875 isch d Probebelaschtig durrègfüürt, nüü Dääg spôter isch s Bauwärch in Bedryb gnô worrè. Stygende Zuglaschtè hèn im Lauf vo dè Zit zu mengè Voschtärkungsmassnaamè a dè Brugg gfüürt. So sin zwǜschè 1894 un 1901 d Längs-, Quer- un Hauptdrääger durch zuèsätzlichi Gurtlaschè voschtärkt worrè. Im Johr 1936 isch dè T-Träger uffgschweisst un 1964 d Knotèblèch voschtärkt worrè. Diè letscht umfangrych Inschtandsetzig isch im Johr 1980 durrèzogè worrè, um d Brugg für diè RoLa fit z machè.

Im Johr 1969 isch es zu dè Yschtellig vum Personèzug- un 2004 vom Gsamtzugvokeer chò. Im April 2006 isch d Stiftig *Ysèbaabrugg Hemmishoffè* gründet worrè, wo entschprèchend èm Stiftigszwèck d Rhybrugg vo dè SBB kauft hèt un selli im Raamè vom Museumzugbedryb widder urschprünglich als Ysebaabrugg bruucht hèt. D SBB hèt dõdeby mit 950'000.- SFr d Freischtellig vo dè Vopflichtungè bezüèglich im Unterhaalt, dè Sicherig un èm eventuèll eimòl notwendigè Rüggbau vom Bauwärch abgoltè hèt.

## Konschtruktion
Dè 254&nbsp;m lange schweissyserne Bruggèübberbau wyst i dè Längsrichtig èn Durchlaufdräger mit èrè konschtantè Höchi als Bauwärchssischteem uff. D Stützwitè vo dè beidè Randfälder bedrait 57&nbsp;m, diè beidè mittlerè Öffnungü spannèd sich 70&nbsp;wit. In Querrichtig isch èn 4,5&nbsp;m breitè un 6,0&nbsp;m hochè Fachwärchskaschtè vorhandè. D Hauptdräger hèn è Rautèfachwärch mit Pfoschtè. È Bsunderheit isch, dass diè drei 15&nbsp;m hochè, pǜramidèförmigè Pfyler Fachwärchkonschtruktionè sin. Si stôn mit Grundrissabmessungè vo 4,0&nbsp;m uff 9,0&nbsp;m uff 7,5&nbsp;m hochè steivokleidetè Bedongsockel un sin i selli mit jewyls vir großè Schruubè von 3,0&nbsp;m Längo voankerèt. D Gründig vo jedèm Pfyler bschtòt us 118 Holzpfôôl mit öppè 30&nbsp;cm Durchmesser un Längè vo bis zu 8,0&nbsp;m uff dèmm! d Pfòòlkopffundamänt aagordnet sin. D Hèrschtellig isch im Schutz vo dè Spundwänd un Fangdämm gmacht worrè.

## Uuglück 1944
Am 17. Juni 1944 isch es im südlich vo dè Brugg glegènè Wäldle „Tschungel“ zu nèm folgèschwèrè Uuglück chò. Im Rhy nõch hèt für dè Fall von èm dütschè Aagriff è Reiè vo Voteidigungsschtellungè gää, vo wellènè unter andrem dè Maschinnègeweerbunker A&nbsp;5522 am Nordufer unter dè Brugg Zügnis abgit. Für diè effiziènt Vominung vo dè Faarbaan uff dè Brugg sin, nit ganz vorschriftskonform, zee Panzerminè uff eim Brètt montyrt un d Sicherungè so vobundè worrè!, dass si durch Ziè vo dè Sicherung vo dè èrschtè Mynè glychzitig scharf gmacht wörrè hèn chönnè. Nõch èm Ylagerè vo zwei söttigè Minèbrètter isch es uss niè ganz klärtè Gründ zu nèrè Explosion chò. Dõdeby hèn zee Armeeaaghörigi vo dè Gz. S. Kp. II/261 dè Dot gfundè.

## Luèg au
* Lischtè vo dè Rhybrugènè

## Bilder

Datei:Aerial View of Hemishofen with the 2 Bridges across the Rhine 15.07.2008 16-40-50.JPG|Sicht uff d Brugg vom Thurgau uus
Datei:Rheinbruecke Hemishofen (Eisenbahn) Sicht vom Nordufer 01 09.jpg|Sicht vom Schaffuuser Ufer uus
Datei:Rheinbruecke Hemishofen (Eisenbahn) Sicht von Sueden 02 09.jpg|Fangschinnè un Schinnèuuszüüg
Datei:Rheinbruecke Hemishofen (Eisenbahn) Suedpfeiler 02 09.jpg|Süèdpfyler, kombinyrts Lager für Wipp- un Längsbewegig


## Literadur
* Peter Marti, Orlando Monsch, Massimo Laffranchi: *Schweizer Eisenbahnbrücken*. uff Hochschuèlvolaag AG, 2001, ISBN 3-7281-2786-8

## Weblinggs

* D Baanlinniè Etzwilè – Singè: Bau un Yweihig

## Einzelnõchwys