O

**O** bzw. **o** isch dr 15. Buechschtabe vom latiinische Alphabet und en Vokal. Dr Buechschtabe O hät i düütsche Texte e durchschnittlichi Hüüfigkeit vo 2,51%. Er isch demit dr 15.-hüüfigschti Buechschtabe i düütsche Texte.

## Herkunft

Im proto-semitische Alphabet isch dr Buechschtabe s Symbol für es Aug gsi. Mit dr Zit hät sich d Pupille in en Schtrich gänderet, um später ganz z verschwinde, bereits im phönizische Alphabet isch us em Auge-Symbol en Chreis worde. Bi de Phönizier hät dr Buechschtabe de Name 'Ayin (Aug) überchoo. Dr Luutwert vom Buechschtabe bi de Phönizier isch dr stimmhafti pharyngali Frikativ (IPA: []. Im Düütsche wird dr Luutwert nöd verwendet, er erinneret echli as Gurgle.

D Grieche händ der Luutwert ebefalls nöd verwendet und händ s 'Ayin aschtell devoo als Buechschtabe für de Vokal // übernaah. Urschprünglich häts im Griechische nur es Symbol für O geeh, wo direkt vom 'Ayin abgletet gsii isch, daas Symbol isch sowohl für [] als au für [] (langes //) gschtande. I dr Ionische Variante vo dr griechische Schrift isch später für [] en neue Buechschtabe iigfüehrt worde, wo e Modifikation vom urschprüngliche O gsii isch. S urschprünglichi O hät de Name Omikron (chiises O) überchoo und hät siini Schtellig im Alphabet bhalte, dr lang O-Luut hät de Name Omega (grosses O) überchoo und isch am Endi vom griechische Alphabet iigfüegt worde.

D Etrusker händ nur de urschprünglich Buechschtabe für O übernoo, ebenso d Römer. I beide Alphabet hät er siis Uusgseeh und de Luutwert [] biibhalte.

## Bedüütige

* i dr Mathematik
** stöhnd O und o für s so genannte Landau-Symbol, wo Klasse vo Funktione demit beschribe werde chönnd
** wird O i dr Geometrie oft als Formelsymbol für d Oberflächi verwendet
** wird mit O di orthogonali Gruppe benännt.
** schtaaht \vec o für de Nullvektor

* i dr Chemie
** isch O s Zeiche für s Element Suurschtoff (Oxygenium)

* i dr Geographie
** isch O d Abchürzig für Oschte

* i dr Numismatik schtaaht dr Kennbuechschtabe O
** für Riom uf französische Münze vo 1555 bis 1640, und vo 1715 bis 1772.
** für Lissabon (Olisippo) uf portugiesische Münze sit em Aafang vom 16. Jhd.s (denebed au L).
** für dieUS-amerikanischi Münzschtätte New Orleans vo 1838 bis 1861, und vo 1879 bis 1909.
** für Oaxaca (Mexiko) uf mexikanische Münze.

* als Kfz-Kennzeichen schtaaht O
** in Öschterriich für Oberöschterriich
** in Spanien für Oviedo (Aschturie)

* als Präfix 
** vor viile irische Familiename, mit dr Bedütig "Enkel (vo...)"; Schriibig *Ó* oder anglisiert *O*
** vor historische japanische Frauename
** i dr japanische Höflichkeitsschpraach, lueg Honorativpräfix

* "o!" isch als Interjektion Uusdruck vo dr Freud, dr Sehnsucht, vom Schrecke, vom Jammer (oft i Verbindig mit eme andere Wort) (*o Wunder!, o Weh!*) und dient i düütscher ghobener Schpraach au dezue, de Vokativ z markiere (*o Mensch! * bzw. *o du Ferkel! *).

* -o, aaghängt an en Subschtantiv oder Adjektiv, wird im Jargon zum Abchürze oder Erwiitere vomene Begriff genutzt, wo dänn e Person charakterisiere söll. (*Realo, Prolo*)
* s redensartlichi "A und O" gaht uf d Bible zrugg, "A" (Alpha) und "Ω" (Omega) stöhnd für s Wort Jesu: ”*Ich bi s A und s O, dr Aafang und s Endi*.” Di biblische Büecher sind in Griechisch geschriebe gsii, und bi dem Alphabet isch s Alpha dr erschti und s Omega dr letschti Buechschtabe.

* bi Getränk für Orangensaft (*O-Saft*); au als Suffix zumene andere Getränk, wo demit gemischt wird (Mischgetränk),  z. B. *Wodka-O*.

## Weblink

* https://web.archive.org/web/20080517075022/http://www.wam.umd.edu/%7erfradkin/alphapage.html
* https://web.archive.org/web/20090227063819/http://ancientscripts.com/greek.html
* https://web.archive.org/web/20090227060348/http://ancientscripts.com/protosinaitic.html