Or Chadasch (Zürich)

**Or Chadasch** isch e jüdischi Gmeind z Züri. Offiziell isch ire Naame *Jüdischi Liberali Gmeind JLG Or Chadasch.*

Si isch e Gmeind, wo zu dr liberale Bewegig i dr jüdische Gägewart zellt. D Zürcher JLG isch ane 1978 vo Lüüt, wo us de orthodoxe jüdische Gmeinde usträtte sind, gründet worde; z Gänf git’s sit 1970 e liberali jüdischi Gmeind. Ane 1990 isch dänn au z Wien die liberali jüdischi Gmeind Or Chadasch entstande.

D JLG Züri isch a de Hallwylstrass im Stadtchräis 4 vo Züri dihei und het dört au iri Synagoge. Früener isch si a dr Fortunastrass im Stadtzäntrum gsy.

Dr hebräisch Uustruk אוֹר חָדָשׁ *Or chadasch* bedüütet uf Schwiizerdüütsch «nöis Liecht».

Im liberale Juudetum, wo im 19. Joorhundert z Düütschland uufcho isch, wott me s tradizionelle jüdische Religionsläbe zämebringe mit modäärne Wärt vo dr hütige Gselschaft wie öppe dr Wältoffeheit, dr Toleranz und dr Mönschlechkeit. Bi de Gottesdienscht sind d Mannen und d Fraue glychberächtiget drby – im Underschiid zu der strängere Gwoonet bi andere, me seit ne «orthodoxe» Richtige. Bis jetz isch aber d *Or Chadasch* nit in Schwiizerisch Israelitisch Gmeindbund ufgnoo worde. Or Chadasch Züri macht bi dr *Vereinigung für religiös-liberales Judentum in der Schweiz* und bi dr wältwyten Organisazioon vo de liberal dänkende Jude *World Union for Progressive Judaism* mit. E Schwiizer Wüsseschaftlerin, d Marianne Wallach-Faller (1942-1997), het über s jüdische Läbe us feministischer Sicht gschaffet. D Gmeind isch für jüdischi Persoonen und Familene vo alne Richtige und verschidener Härkumpft doo. Si wott aktyv dr Dialoog zwüsche de divärse Ströömige i dr jüdische Gselschaft pflääge und inträssiert sech au für d Meinige vo anderne Religioone; trum isch si bim Zürcher Forum vo de Religioone drby. D JLG het en eigeti Religionsschuel.

D Kulturkommissioon vo dr JLG schaffet mit dr ICZ zäme, öppe bim Programm *SERET. Kino us dr jüdische Wält.* Und si macht bim Öiropäische Tag vo der jüdische Kultur mit. Ane 2018 het me z Züri zäme d *Wuche vo dr jüdische Kultur* organisiert, wo mit en *Tag vom jüdische Buech* agfange het und bis zum Öiropäische Tag vo der jüdische Kultur ggangen isch. Dr *Tag vom jüdische Buech* isch au 2019 wider gsy. Dr Zürcher *Verein für jüdische Kultur und Wissenschaft,* wo ane 2013 gründet worden isch, angaschiert sich für so kulturelli Projäkt.

D Gmeind het en eigete Fridhof z Albisrieden im Südweschte vo Züri; dr Fridhof Or Chadasch isch ane 1982 uufggange.

Wo ane 2016 die ganz chlyni jüdischi Gmeind im thurgauische Chrüüzlinge uufghört het, sin die letschte jüdische Gmeindmitgliider bi Or Chadasch z Züri ufgnoo woorde, und us dr ehemolige Synagooge am Bodesee sind es paar Thorarolle id JLG-Synagooge choo.

## Literatur
* *[https://www.nzz.ch/article92R8R-1.300251 Jüdisches Leben ohne orthodoxen Koscherstempel.]* In: NZZ, 7. Septämber 2003
* Doris Strahm (Red.): *Rabbinerinnen, Kantorinnen, Imaminnen, Muftis, Pfarrerinnen, Bischöfinnen, Kirchenrätinnen ... Leitungsfunktionen von Frauen im Judentum, im Christentum und im Islam. Eine Studie des Interreligiösen Think-Tank.* 2011.

## Weblink
* Website vo dr JLG Or Chadasch
* Or Chadasch uf dr Website relinfo.ch

## Fuessnoote