open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Beefort

**Beefort** (dt. *Befort*, frz. *Beaufort*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Beefort ghere d Ortschafte Beefort (*Befort/Beaufort*), Déiljen (*Dillingen*) un Grondhaff (*Grundhof*).

## Verwaltig
Beefort ghert zum Kanton Iechternach im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Beefort isch dr Camille Hoffmann. Scheffe sin dr Jos Funk un dr Roger Klein. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Beefort isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1192 as *Belfurt*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Beefort ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Burgruine Beefort (12. Jh.)
* Renaissanceschloss (1648)
* Klaischen-Kapell (1636)


Datei:Beaufort Castle 2.jpg|Burgruine Beefort 
Datei:Klaischen chapel Beaufort, Luxembourg.jpg|Klaischen-Kapell
Datei:Church Beaufort (Luxembourg).jpg|Chilche z Beefort 
Datei:KierDéilj2.JPG|Chilche z Déiljen
Datei:GemengBeefo.JPG|Rothuus


## Literatur
* *Beaufort im Wandel der Zeiten*, Bd. 1, 2. Befort 1993 

## Weblink

* www.beaufort.lu
Betzder

**Betzder** (dt. *Betzdorf*, frz. *Betzdorf*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Betzder ghere d Ortschafte Bierg (*Berg*), Betzder (*Betzdorf*), Menster (*Mensdorf*), Ouljen (*Olingen*) un Rued-Sir (*Roodt-sur-Syre*).

## Verwaltig
Betzder ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Betzder isch dr Marie-Josée Frank. Scheffe sin dr Marc Friederes un dr Jean-François Wirtz. Gwehlt wird syter anne 2011 iber e Proporzwahl.

;Burgermaischter syter 1800
* 1800 - 1807 : Jean Engel
* 1808 - 1816 : Jean Baptiste Weidert
* 1816 - 1823 : Peter Erpelding
* 1823 - 1843 : Hubert Petry
* 1844 - 1854 : François Hoffmann
* 1855 - 1870 : Nicolas Erpelding
* 1871 - 1888 : Christophe Weber
* 1889 - 1901 : Nikolas Metzdorf
* 1902 - 1908 : François Hoffmann
* 1909 - 1930 : Johann-Peter Heinen
* 1930 - 1941 : Jean Barthel
* 1944 - 1947 : Jean Barthel
* 1947 - 1954 : Maurice Meyer
* 1954 - 1963 : Jean-Pierre Mangen
* 1964 - 1975 : Jean-Pierre Dondelinger
* 1976 - 1981 : Guy Engel
* 1982 - 1987 : René Muller
* 1988 - 1999 : Rhett Sinner
* 2000 -  2011 : Marie-Josée Frank
* syter 2011 : Rhett Sinner

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Betzder isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1140 as *Betresdorf*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Betzder ghert zum Moselfränkisch.

## Verschidnigs
Uf Schloss Betzder sin alli Chinder vum Großherzog Jean uf d Wält chuu:
* Brinzässi Marie-Astrid 17. Februar 1954
* Großherzog Henri (16. April 1955)
* Brinz Jean un Brinzässi Margaretha (15. Mai 1957)
* Brinz Guillaume (1. Mai 1963)

## Böuwärch
* Schloss Betzder


Kierch vun Ouljen (2005).jpg|Chilche Ouljen
MensKier1.JPG|Chilche Menster
Roodt-sur-Syre church.jpg|Chilche Rued-Sir
GarRued12.JPG|Bahnhof Rued-Sir


## Weblink

* www.betzdorf.lu
Biissen

**Biissen** (dt. *Bissen*, frz. *Bissen*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Biissen ghere d Ortschafte Biissen (*Bissen*) un Rouscht (*Roost*).

## Verwaltig
Biissen ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Biissen isch dr Jos Schummer. Scheffe sin dr David Viaggi un dr Frank Clement. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

;Burgermaischter syter 1800
* 1800 - 1815 : Jean-Nicolas Knepper
* 1815 - 1830 : Nicolas Billig
* 1830 - 1836 : Antoine Pastoret
* 1836 - 1843 : Jean-Nicolas Brosius
* 1844 - 1848 : Jean-Nicolas Faber
* 1848 - 1858 : Nicolas Engel
* 1859 - 1861 : Pierre Souvignier
* 1861 - 1866 : Nicolas Engel
* 1867 - 1869 : Jean-Pierre Knepper
* 1870 - 1881 : Georges Glaesener
* 1882 - 1908 : Jean Souvignier
* 1908 - 1910 : Emile Souvignier
* 1910 - 1940 : Nicolas Sinner
* 1940 - 1957 : Jean Engel
* 1958 - 1963 : Charles Stoffel
* 1964 - 1981 : Joseph Wietor
* 1982 - 1984 : Guillaume Feith
* 1985 - 1987 : Mathias Schmitz
* 1988 - 1999 : Ernest Wendel
* 1999 - 2000 : Roger Schmit
* 2000 - 2001 : Arlette Schmit-Weber
* 2001 - 2005 : Camille Petry
* 2005 - 2011: Aloyse Bauer
* syter 2011: Jos Schummer

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Biissen isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 960 as *Bisicero markun*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Biissen ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Rochuskapell


Datei: Biissen vum Wobierg erof 01.jpg |Biissen
Datei: Biissen--Wobierg-Kapell--w.jpg | Rochuskapell


## Literatur
* Victor Kalmes: *Bissen seit eh und je*. 2 Bände. Lëtzebuerg 2001

## Weblink

* www.bissen.lu
Biwer

**Biwer** (dt. *Biwer*, frz. *Biwer*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Biwer ghere d Ortschafte Biwer (*Biwer*), Biwerbaach, Buddeler (*Boudler*), Buddelerbaach (*Boudlerbaach*), Breinert, Bruch (*Brouch*), Haastert (*Hagelsdorf*), Wecker un Weidig (*Weydig*).

## Geografi
Biwer lyt an dr Biwerbaach, wu us em Zämmefluss vu dr Budlerbaach un dr Breinertbaach entstoht.

## Verwaltig
Biwer ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Biwer isch dr Nicolas Soisson. Scheffe sin dr Ady Goebel un dr Marcel Hurt. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Biwer isch zum erschte Mol gnännt wore anne 852-53 as *Biueren*, Wecker anne 768-69 as *Wechringen*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Biwer ghert zum Moselfränkisch.


Luxemb Hagelsdorf Church.jpg|Chilche Haastert
KieWecker12.JPG|Chilche Wecker


## Weblink

* www.biwer.lu
Béiwen-Atert

**Béiwen-Atert** (dt. *Böwingen/Attert*, frz. *Boevange/Attert*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Béiwen-Atert ghere d Ortschafte Béiwen-Atert (*Boevange-sur-Attert*), Bill, Bruch (*Brouch*), Bëschdref (*Buschdorf*), Fënsterdall (*Finsterthal*), Gréiweknapp (*Grevenknapp*) un Openthalt.

## Geografi
Béiwen lyt an dr Atert.

## Verwaltig
Béiwen-Atert ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Béiwen-Atert isch dr Anny Quintus-Thillen. Scheffe sin dr Paul Mangen un dr Nico Bruck. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Béiwen-Atert isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1088 as *Bauines*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Béiwen-Atert ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Béiwen
* Chilche Bruch


Boevange-sur-Attert church.jpg|Chilche Béiwen
Obenthalt.jpg|Obenthalt
Um Bill.jpg|Bill


## Weblink

* www.boevange-attert.lu
Bauschelt

**Bauschelt** (dt. *Bauschleiden*, frz. *Boulaide*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Bauschelt ghere d Ortschafte Baschelt (*Baschleiden*), Bauschelt (*Boulaide*) un Sir (*Surré*).

## Geografi
Uf em Baan vu Bauschelt lyt dr weschtligscht Punkt vu Luxeburg, uf 5°44'10" O.

## Verwaltig
Bauschelt ghert zum Kanton Wolz im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Bauschelt isch dr René Daubenfeld. Scheffe sin d Chantal Schumacher-Brink un dr Marcel Wintquin. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

### Burgermaischter syter 1844
* 1844-1879: Jean Reding
* 1879-1918: Jean-Pierre Derneden
* 1918-1935: Nicolas Meyers
* 1935-1946: Nicolas Brachmond
* 1946-1968: Emile Jacques
* 1968-1976: Nicolas Schockmel
* 1976-2005: Pierre Blasius
* syter 2005: René Daubenfeld

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Bauschelt isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 802-03 as *Buchlide* (817: *Builaidas*, 1088: *Bullardes*, 1088: *Bullaides*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Bauschelt ghert zum Moselfränkisch.


Fléiber Bauschelt.JPG|Fléiber (*Flebour*)
Sir Schëld.jpg|Sir (*Surré*)
Sirer Millen 22.02.2011.jpg|Alti Miili z Sir


## Weblink

* www.boulaide.lu
Buerschent

**Buerschent** (dt. *Burscheid*, frz. *Bourscheid*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Buerschent ghere d Ortschafte Buerschent (*Bourscheid*), Dirbech (*Dirbach*), Kiemen (*Kehmen*), Lëppschent (*Lipperscheid*), Méchela (*Michelau*), Scheedel (*Scheidel*), Schlënnermanescht (*Schlindermanderscheid*) un Welschent (*Welscheid*).

## Verwaltig
Buerschent ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Buerschent isch dr Annie Nickels-Theis. Scheffe sin d Alice Peters-Lucas un dr Raymond Junker. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Buerschent isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1123 as *Burset* (-1169: *Burscheit*, 1186: *Burscheit*, -1169: *Burscheid*, 1169-83: *Burseith*, 1185: *Burcscheith*, 1192: *Burscheth*, 1195: *Bursche*, 1196: *Bursceit*, 1196: *Burscei*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Buerschent ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Burg Buerschent (um 1000)


NW Bastion Bourscheid.JPG|Burg Buerschent
Uitzicht vanuit Bourscheid.jpg|Blick uf Lëppschent 
Michelau.jpg|Méchela 


## Literatur
* Nicolas Leyder: *Bourscheid im Krieg 1940-1945*. Burscheid 1989

## Weblink

* www.bourscheid.lu
Bus (Luxemburg)

**Bus** (dt. *Bous*, frz. *Bous*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Bus ghere d Ortschafte Aassel (*Assel*), Bus (*Bous*), Ierpeldeng (*Erpeldange*) un Rolleng (*Rolling*).

## Verwaltig
Bus ghert zum Kanton Réimech im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Bus isch dr Joseph Johanns. Scheffe sin dr Guy Hary un d Lily Kutten-Brentjens. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Bus ghert zum Moselfränkisch.


Bous church.jpg|Chilche z Bus
BusEech05.jpg|D Buser Aiche


## Weblink

* www.bous.lu
Biermereng

**Biermereng**, im lokale Dialäkt *Boermereng* dt. *Bürmeringen*, frz. *Burmerange*), isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Schengen un Wellesteen zue aire Gmai mit em Name *[[Schengen]]* zämmegschlosse.

## Ortsdail
Zue dr Gmai Biermereng hän d Ortschafte Biermereng, Elveng (*Elvingen*/*Elvange*) un Éimereng (*Emeringen*/*Emerange*) ghert.

## Verwaltig
Biermereng het zum Kanton Réimech im Distrikt Gréivemaacher ghert. Dr Burgermaischter vu Biirmeréng isch bis 2011 dr Ben Homan gsii. Scheffe sin dr Georges Laux un dr Jérôme Britz gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Biermereng isch zum erschte Mol gnännt wore anne 842 as *Boinbringas* (909: *Burmeringas*, 962: *Murmirdinga*, 1066: *Murmirdinga*, 1112: *Murmirdinga*, 996: *Burmeringa*, 1023: *Murmiringa*, 1051: *Murmiringa*, 1140: *Murmiringa*, 1026: *Murmiringis*).

Elveng isch zum erschte Mol gnännt wore anne 739 as *Aigevingen*,  Éimereng anne 907 as *Ombringas*.

Vu 1659 bis 1769 het Biermereng zämme mit dr Gmaine Bus, Duelem un Munneref zue Frankrych ghert.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Biermereng ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärk
* Chilche Biermereng
* Chilche Éimereng


Burmerange.jpg|Chilche Biermereng
EimerengZ22.JPG|Chilche Éimereng


## Weblink

* www.burmerange.lu
Kënzeg

**Kënzeg** (dt. *Küntzig*, frz. *Clemency*) isch e ehmoligi Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Nidderkäerjeng zue dr Gmai Käerjeng zämmegschlosse.

## Ortsdail
Zue Kënzeg hän d Ortschafte Féngeg (*Fingig*) un Kënzeg (*Clemency*) ghert.

## Geografi
D Nochbergmaine vu dr Gmai Kënzeg sin Stengefort im Norde, Garnech im Oschte, Käerjeng im Side un di belgische Gmaine Ibingen (Aubange/Éibeng) un Metzig (Messancy/Miezeg) im Weschte gsii.

## Verwaltig
Kënzeg het zum Kanton Kapellen im Distrikt Lëtzebuerg ghert. Dr Burgermaischter vu Kënzeg isch bis 2011 dr Jeannot Jeanpaul gsii. Scheffe sin dr Jean Kolbusch un dr Lucien Hoffelt gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl.

### Burgermaischter syter 1815

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Kënzeg isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 723 as *de Cumiciaco*. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Nidderkäerjeng zue dr Gmai Käerjeng zämmegschlosse.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Kënzeg ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Sankt-Maximin-Kapell (1730)

Näbe dr Kapell stoht d *Wëll Lann*, e Winter-Linde, mit rund 500 Johr ain vu dr eltschte Baim z Luxeburg. Im Johr 2000 het si ne Stammumfang vu 6,93 m un e Chronedurmässer vu 23 m ghaa. Noch em Sturm am 25. Juni 2006, wu di zwee Hauptstämm abbroche sin, het si mieße zruckgschnitte wäre. 


Wëll Lann.jpg|D Sankt-Maximin-Kapell un d  *Wëll Lann* im April 2006
KënzegWëllLann01.jpg|D *Wëll Lann* im Augschte 2008


## Partnerstadt
* Gaflenz,  Eschtrych

## Weblink

* www.clemency.lu
Klierf

**Klierf** (im lokale Dialäkt **Cliärref**, dt. *Clerf*, frz. *Clervaux*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. 

## Ortsdail
Zue Klierf ghere d Ortschafte Draufelt (*Drauffelt*), Eeselbur (*Eselborn*), Fëschbech (*Fischbach*), Grandsen (*Grindhausen*), Hengescht (*Heinerscheid*), Hëpperdang (*Hupperdange*), Ischpelt (*Urspelt*), Kaalber (*Kalborn*), Klierf, Léiler (*Lieler*), Maarnech (*Marnach*), Mecher, Munzen (*Munshausen*), Reiler (*Reuler*), Rueder (*Roder*), Siwwenaler (*Siebenaler*) un Wäicherdang (*Weicherdange*), derzue die Wyler, Hef un Miiline: Fossenhaff (*Fossenhof*), Kéisfuert (*Kaesfurt*), Kaalber Millen (*Kalborn-Mühle *), Lausduer (*Lausdorn*) un Tëntesmillen (*Tintesmühle*).

## Verwaltig
Klierf ghert zum Kanton Klierf im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Klierf isch dr Yves Arend. Scheffe sin dr Victor Seil un dr Mathieu VanLaar. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Zum 5. Dezämber 2011 sin di bishärige Gmaine Hengescht un Munzen zue Klierf yygmaindet wore.


Map Clervaux.PNG|5. Dezämber 2011: Klierf, 
Map Heinerscheid.PNG|Hengescht 
Map Munshausen.png|un Munzen
Map Clervaux.png|fusioniere zue dr Gmai Klierf.


Klierf isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1157 as *de Claraualle*.

## Wirtschaft
Z Klierf het s e Windpark mit insgsamt elf Windchraftaalage:
* 3 Windchraftaalage bi Léiler 
* 3 Windchraftaalage bi Hengescht 
* 5 Windchraftaalage bi Fëschbech 

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Klierf ghert zum Moselfränkisch.

## Kultur un Böuwärch
* Schloss Klierf (12. Jh.)
* Benediktinerabtei St. Mauritius un St. Maurus (grindet 1909/10)
* Dekanatchilche Hl. Cosmas un Damian (1910-1912).
* Chilche Wäicherdang 
* Loretto-Kapell (1761)
* Kapell Mecher
* Chilche Munzen (13. Jh.)
* Freiliechtmuseum *Robbesscheier*
* Haupeschmaart (*Hubertusmäärt*, syt em 17. Jh.)


Luxembourg, Clervaux, Castle.JPG|Schloss Klierf
Abtei Klierf.JPG|Benediktinerabtei St. Mauritius un St. Maurus
Clerf-Loretto-Kapelle-20060908.JPG|Loretto-Kapell
Clervaux - L'église décanale (1910-1912).jpg|Dekanatchilche Hl. Cosmas un Damian (1910-1912).
BeiKierWäich12.JPG|Chilche Wäicherdang 
Meecher Kapell.jpg|Kapell Mecher
Munshausen church.JPG|Chilche Munzen
Robbesscheier.JPG|Robbesscheier
Fëschbech (Hengescht).jpg|>Fëschbech
Grandsen.jpg|Grandsen
Hengescht.jpg|Wasserdurm z Hengescht
Kalborn from South 01.jpg|Kaalber
Kierch Kaalber.jpg|Chilche z Kaalber
Léiler.jpg|Léiler
Luxemb Kalborn Mill 01.jpg|Kaalber Millen (Alti Miili)
Lausduer.jpg|Restaurant z Lausduer
Tentesmillen04.jpg|Tëntesmillen 


## Weblink

* www.clervaux.lu
Colmer-Bierg

**Kolmer-Bierg** (dt. *Colmar-Berg*, frz. *Colmar-Berg*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Kolmer-Bierg ghere d Ortschafte Bierg (*Berg), Kolmer (*Colmar*) un Welsduerf (*Welsdorf*).

== Verwaltig ==
Kolmer-Bierg ghert zum Kanton [[Kanton Miersch|Miersch]] im [[Distrikt Lëtzebuerg]]. Dr Burgermaischter vu Kolmer-Bierg isch dr Fernand Diederich. Scheffe sin dr Gast Jacobs un dr Arthur Arendt. Gwehlt wird iber e [[Majorzwahl]].

== Bevelkerigsentwicklig ==


== Dialäkt ==
Dr [[Luxemburgisch|luxeburgisch]] Dialäkt vu Kolmer-Bierg ghert zum [[Moselfränkisch]].

== Böuwärch ==
* Schloss Bierg (1907-11, an dr Stell vun ere eltere Burg us em 14. Jh.), d Hauptresidenz vum Großherzog vu Luxeburg
* Chilche Kolmer (1744)

<gallery class="center" perrow="7" style="margin:0 auto;">
Colmar_Berg_05_grand_duke_castle_Luxembourg.jpg|Schloss Bierg (14. Jh.)
Colmar_Berg_02_town_hall_Luxembourg.jpg|Rothuus
Colmar_Berg_04_park_Luxembourg.jpg|Park Kolmer-Bierg
Colmar_Berg_06_river_Alzette_Luxembourg.jpg|D Alzette bim Park
Colmar_Berg_railway_station_01_Luxembourg.jpg|Bahnhof Kolmer-Bierg
Kirche Colmar-Berg 01.jpg|Chilche Kolmer
Welsd12.JPG|Welsdorf
</gallery>

== Literatur ==
* Watgen, Alfred: *Gemeng Colmar-Bierg.'' Mersch 1989

## Weblink

* www.colmar-berg.lu
Konsdref

**Konsdref** (dt. *Consdorf*, frz. *Consdorf*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Konsdref ghere d Ortschafte Brädeler (*Breidweiler*), Kalkesbaach (*Kalkesbach*), Kolwent (*Colbette*), Konsdref (*Consdorf*), Marscherwald, Méchelshaff, Präiteler, Scheedgen (*Scheidgen*) un Wuelper (*Wolper*).

## Verwaltig
Konsdref ghert zum Kanton Iechternach im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Konsdref isch dr Marcel Bausch. Scheffe sin dr Ed Ries un dr Raymond Mirkes. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Konsdref isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 816 as *Cunolphi uilla* (953: *Conolfi uillam*, 973: *Conolfi uillam*, 1131: *Consdesdorf*, 1552: *Kontzdorf*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Konsdref ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Konsdref (18. Jh., Durm us em 12./13. Jh.)


Consdorf church.jpg|Chilche Konsdref
Präiteler 1.JPG|Chilche Präiteler
ScheedgesKiirch.jpg|Chilche Scheedgen


## Weblink

* www.consdorf.lu
Konstem

**Konstem** (dt. *Consthum*, frz. *Consthum*) isch e ehmolig Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Houschent un Housen zue dr neie Gmai Parc Housen zämmegschlosse.

## Ortsdail
Zue dr Gmai Konstem hän d Ortschafte Geieschhaff, Holztem (*Holzthum*) un Konstem ghert.

## Geografi
Konstem lyt im nordeschtlige Éislek (dt. *Ösling*) im Naturpark Our. D Nochbergmaine vu dr friejere Gmai Konstem sin Housen, Pëtscht, Houschent, Buerschent un Kiischpelt gsii.

## Verwaltig
Konstem het zum Kanton Klierf im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Konstem isch anne 2011 dr Camille Nosbusch gsii, Scheffe sin dr Jules Bettendorf un dr Joseph Degrand gsii. Gwehlt wore isch iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Konstem isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 790-91 as *Conztum* (795-96: *Conztoim*, 804-05: *Cůntestum*, 1137: *Conceton*, 1145: *Conceton*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Konstem ghert zum Moselfränkisch.

## Weblink

* www.consthum.lu
Conter

**Konter** (dt. *Contern*, frz. *Contern*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Konter ghere d Ortschafte Konter (*Contern*), Méideng (*Medingen*), Mutfert (*Moutfort*), Éiter (*Oetrange*) un Pläitreng (*Pleitringen*/*Pleitrange*).

## Geografi
Konter lyt an dr Sir.

## Verwaltig
Konter ghert zum Kanton Lëtzebuerg im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Konter isch dr Jean-Pierre Schmitz (CSV). Scheffe sin dr Fernand Schiltz (LSAP) un dr Philo Günther-Marx (LSAP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Konter isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 879 as *Contrein* (1128: *Contre*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Konter ghert zum Moselfränkisch.

## Kultur
* *Festival de la Bande Dessinée*, e international Comic-Festival, syt 1994

## Böuwärch
* Chilche St. Walburga z Konter (1782-88)
* Chilche Méideng
* Chilche Mutfert
* Chilche Éiter 


Contern church 3.jpg|Chilche St. Walburga, Konter
KierMei1.JPG|Chilche Méideng
Moutfort church.jpg|Chilche Mutfert
Kierch Éiter baussen.jpg|Chilche Éiter 
Pläitrengerhaff01.jpg|Pläitreng


## Weblink

* www.contern.lu
* Festival de la Bande dessinée
Duelem

**Duelem** (dt. *Dalheim*, frz. *Dalheim*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Duelem ghere d Ortschafte Duelem (*Dalheim*), Fëlschdref (*Filsdorf*) un Welfreng (*Welfrange*).

## Geografi
Duelem lyt im Dal vu dr *Schleebaach*.

## Verwaltig
Duelem ghert zum Kanton Réimech im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Duelem isch dr Marie-Ange Mousel-Schmit. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Sidlig vu Duelem isch e remisch Dorf (*vicus*) gfunde wore, wu us dr Zyt vu dr Treverer stammt. S Dorf isch schyns um 30/29 v. Chr. ufgee wore, aber derno um 18/17 v. Chr. wider as Station an dr Remerstroß ufgamcht wore. In dr Remerzyt het s Dorf *Ricciacus* ghaiße. Im Johr 1985 het mer e gallo-remisch Theater gfunde, wu derno anne 1999 uusgrabe woren isch.

S Dorf Duelem isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 785-86 as *Daleim* (962: *Dalaheim*, 962: *Daleheim*, 1051: *Daleheim*, 1066: *Daleheim*, 1147: *Daleheim*, 1140: *Daleheym*, 1225: *Dalheim*).

Vu 1659 bis 1769 het Duelem zämme mit dr Gmaine Biermereng , Bus un Munneref zue Frankrych ghert.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Duelem ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Gallo-remisch Theater
* Chilche Duelem, mit Freske us em 18. Jh.
* Adlermonumänt (1855)


Datei:Ancient Roman theatre in Dalheim.jpg|Gallo-remisch Theater
Datei:AdlDuel.JPG|Adlermonumänt


## Sunschtigs
Im Ortsdail Fëlschdref git s zyter 1994 e Straußefarm, di ainzig z ganz Luxeburg.

## Literatur
* Jean Krier: *Das vorrömische und frührömische Dalheim (Luxemburg).* In: Rheinisches Landesmuseum Trier: *Trier - Augustusstadt der Treverer.* Philipp von Zabern, Mainz 1984, ISBN 3-8053-0792-6.
* Victor Loos, Duelem - Band 1 - "Eis Kiirch", *Conseil de la Fabrique d'Eglise de Dalheim*, Duelem, 1993

## Weblink

* www.dalheim.lu
* Galloremisch Theater
Dikrech

**Dikrech** (dt. *Diekirch*, frz. *Diekirch*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Dikrech ghere näbe dr Stadt Dikrech (*Diekirch*) d Ortsdail Fridhaff un Härebierg (*Herrenberg*).

## Geografi
Dikrech lyt an dr Sauer an dr Gränz zum *Éislek* (*Ösling*).

## Verwaltig
Dikrech ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Dikrech isch dr Claude Haagen. Scheffe sin dr Frank Thillen (Déi Gréng) un dr Paul Bonert (CSV). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.

;Burgermaischter syter 1952
* 1952-1957: Henry Cravatte
* 1957-1963: Joseph Herr
* 1963-1964: Henry Cravatte
* 1964-1969: Marcel Krier
* 1969     : Michel Ewen
* 1969-1974: Victor Poos
* 1974-1984: René Steichen
* 1984-1994: Marie-Thérèse Boever
* 1994-2001: Danièle Wagner
* 2001-2005: Claude Haagen
* 2005-2008: Nico Michels
* 2008- 2011: Jacques Dahm
* syter 2011: Claude Haagen

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Dikrech isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 938 as *Theochirica* (1182: *Diecirke*, 1182: *Diecirke*, 1221: *Diekirke*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Dikrech ghert zum Moselfränkisch.

## Sunschtiogs
Härebierg isch dr Stitzpunkt vu dr Luxeburger Armee, dr ainzig Militersitzpunkt im ganze Land.

## Kultur
* *Deiwelselter* ("Deilfelsaltar"), e megalithisch Grab, wu um 2000 v. Chr. entstande isch un anne 1892 zuen eme Dorboge umböuwe woren isch.
* Nationals Militergschichtlig Museum
* Nationals Museum vu Historische Fahrzyg
* Museum vu dr Bröuerei-Gschicht

### Fescht
* *Cavalcade*, Fasnetumszug am Fasnetmentig
* d Wanderveraastaltig *Marche de l'Armée*
* s Volksfescht *Al Dikrich*

## Böuwärch
* Schloss Wirtgen
* Alti St. Laurentius-Chilche (6. Jh.)
* Dekanatschilche St. Laurentius (1868)

## Bilder

Datei:Stadhaus Dikrech.jpg|Rothuus
Datei:Eglise Diekirch 162.jpg|Alti St. Laurentius-Chilche
Datei:Diekirch church.JPG|Dekanatschilche St. Laurentius
Datei:Deiwelselter.JPG|Deiwelselter
Datei:Diekirch 033.jpg|Schloss Wirtgen
|Eselsbrunne
Datei:Diekirch 029.jpg|Fueßgängerzone am Märtblatz


## Partnerstedt
*  Arlon, Belgie
*  Bitburg, Dytschland
*  Hayange, Frankrych)
*  Liberty, USA
*  Monthey, Schwyz)

## Lyt
* Joseph Bech (1887–1975), Staatsminischter
* Paul Eyschen (1841–1915), Staatsminischter
* Mathias Mongenast (1843–1926), Staatsminischter

## Weblink

* www.diekirch.lu
Déifferdeng

**Déifferdeng** (dt. *Differdingen*, frz. *Differdange*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Déifferdeng isch nuh Luxeburg Stadt un Esch-sur-Alzette di drittgrescht Gmai vum Land un het wie Esch e Uusländeraadail vu iber 50 %. Bekannt isch d Stadt vor allem fir ihri Stahlinduschtri. 

## Ortsdail
Zue Déifferdeng ghere d Ortschafte Déifferdeng (*Differdange*), Zowaasch (*Lasauvage*), Nidderkuer (*Niederkorn*) un Uewerkuer (*Oberkorn*).

## Verwaltig
Déifferdeng ghert zum Kanton Esch-Uelzecht im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Déifferdeng isch dr Claude Meisch (DP). Scheffe sin dr Roberto Traversini (Déi Gréng), dr Carlo Bernard (DP) un dr Jean Lorgé (DP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.

;Burgermaischter syter 1906
* 1906 - 1912 : Jean Conzemius
* 1912 - 1935 : Émile Mark
* 1935 - 1938 : Jean-Baptiste Scharlé
* 1938 - 1963 : Pierre Gansen
* 1964 - 1968 : Jean Gallion
* 1969 - 1979 : Joseph Haupert
* 1979 - 1993 : Nicolas Eickmann
* 1994 - 2001 : Marcel Blau
* Zënter 2002 : Claude Meisch

## Bevelkerigsentwicklig

## Wirtschaft
Mit dr Entdeckig vu Yyseerzvorchuu het mit dr Yyse- un Stahlinduschtri in dr zwoote Helfti vum 19. Johrhundert in dr Region e induschtriälle Ufschwung aagfange. Zerscht in Bärgwärch, speter im Dagböu, isch d *Minette* abböue un in dr Yysehitte verschafft wore. Mit dr neie Arbetsblätz isch d Yywohnerzahl schnäll aagstiige. Aafangs sin s vor allem Arbaiter vu Luxeburg gsii, mer het aber schnäll au mieße Lyt us em Uusland aawärbe. Zerscht sin si us dr Nochberländer chuu, speter vor allem vu Portugal un Italie. No dr Stahlkrise in dr 1970er Johr isch d Produktion zruckgfahre un vil Arbaiter sin entlosse wore. 

Z Déifferdeng git s e ehmolig Hochofewärch vu dr HADIR (syt 1967 vu dr ARBED). Hite wird s vu dr Arcelor as Elektrostahlwärch bedriibe.

*Differdinger* wäre Stahldreger mit mittlere Profil (IPE-Formstahldreger) gnännt.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Déifferdeng ghert zum Moselfränkisch.

## Kultur
* *Induschtri- un Yysebahnmuseum Fond-de-Gras* un Museumsbahn *Train 1900*

## Böuwärch
* Schloss Déifferdeng (14. Jh., 1552 abbrunne, 1577 nei böue
* Schloss Gerlache (16. Jh.)
* Chilche Déifferdeng (1955)


Differdange Castle7.JPG|Schloss Déifferdeng
Déifferdenger Gemengenhaus.jpg|Rothuus
Deifferdengerpflegeheim1.jpg|Alti Abtei, hite ne Pflägehaim
Pavillon-beim-Gerlache-Park.jpg|Pavillon bim Gerlache-Park
Stahlwerk Differdingen.jpg|Stahlwärch Déifferdeng, d *Déifferdenger Schmelz*
Fond de Gras railway station.jpg|Bahnhof vu dr Museumsbahn "Train 1900" z Fond-de-Gras
2011-05-01 steam loc energie 507 at Fond-de-Gras station (Luxemburgisch heritage railway Train 1900).jpg|Museumsbahn *Train 1900*: Chriegslok KDL-7


## Partnerstedt
*  Ahlen, Dytschland
*  Chaves, Portugal
*  Fiuminata, Italie
*  Longwy, Frankrych
*  Waterloo, Belgie

## Lyt
* Marcelle Lentz-Cornette (1927-2008), Bolitikeri
* Paul Katow (1949-2008), Autor

## Weblink

* www.differdange.lu
Dippech

**Dippech** (dt. *Dippach*, frz. *Dippach*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Dippech ghere d Ortschafte Betten op der Mess (*Bettange-sur-Mess*), Dippech, Dippech-Gare, Schuller (*Schouweiler*), Sprénkeng (*Sprinkange*).

## Geografi
Nochbergmaine sin Garnech un Mamer im Norde, Bartreng im Oschte, Reckeng op der Mess un Suessem im Side un Nidderkäerjeng im Weschte.

## Verwaltig
Dippech ghert zum Kanton Kapellen im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Dippech isch dr Claude Bosseler (CSV). Scheffe sin d Gaby Schaul-Fonck (CSV) un dr Jean-Paul Rischard (CSV). Gwehlt wird syter 2005 iber e Proporzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Dippech isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 786 as *addeobace*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Dippech ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Dippech (1846)
* Chilche Schuller (1883-85)
* Chilche Sprénkeng (18. Jh.)
* Chilche Betten op der Mess (1739)
* Schloss Betten op der Mess (1753)
* ehm. Chloschter Betten op der Mess


ViFassGem.JPG|Rothuus
KierDipp2.JPG|Chilche Dippech
KieSchuller1.JPG|Chilche Schuller
KieBettMess.JPG|Chilche Betten op der Mess
Bettange Castle4.JPG|Schloss Betten op der Mess
EntKlou2.JPG|Yygang vum ehmolige Chloschter Betten op der Mess
Paschtoueschhaus2.jpg|Bfaarhuus Schuller


## Partnerstadt
*  Landiras, Frankrych

## Weblink

* www.dippach.lu
Diddeleng

**Diddeléng** (dt. *Düdelingen*, frz. *Dudelange*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. D Stadt isch näbe Esch-sur-Alzette dr wichtigscht Induschtristandort vum Land. 

## Ortsdail
Zue Diddeléng ghere d Ortschafte Butschebuerg (*Budersberg*) un Diddeleng.

## Geografi
Diddeléng lyt uf halber Strecki zwische dr Stadt Luxeburg un em lothringische Thionville (dt. *Diedenhofen*), diräkt an dr Gränz zue Frankrych. Di franzesische Nochbergmaine sin Zoufftgen (dt. *Suftgen*) un Wollmeringen.

## Verwaltig
Diddeléng ghert zum Kanton Esch-Uelzecht im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Diddeléng isch dr Dan Biancalana (LSAP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.

;Burgermaischter zyter 1797
### Buergermeeschteren

## Bevelkerigsentwicklig

## Wirtschaft
S Diddeléng Stahlwärch (*Diddelenger Schmelz*) isch s erscht Stahlwärch z Luxeburg gsii, wu dr Thomas-Stahl härgstellt woren isch. Di erschte zwee Hocheefe sin anne 1886 in Bedriib gnuu wore. Anne 1984 sin d Hocheefe un d Walzwärch zuegmacht wore.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Diddeléng ghert zum Moselfränkisch.

## Kultur
* *Regionalmusée vun den Zwangsrekrutéierten*

## Böuwärch
* Burgruine Johannisberg (*Gehaansbierg*)
* Neigotischi Bfaarchilche St. Martin (1904)
* Lukaskapell Butschebuerg
* Kapell Gehaansbierg


Datei:Kierch Diddeleng.jpg|Chilche St. Martin
Datei:Butschebuerg Lukaskapell.jpg|Lukaskapell Butschebuerg
Datei:GEHAAN1w.jpg|Burgruine Johannisberg
Datei:GareDiddeleng.JPG|Bahnhof
Datei:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 12 Pl 2.4 Dudelange.jpg|Stahlwärch (1891)


## Lyt
* Andy Bausch (* 1959), Filmregisseur
* Mars Di Bartolomeo (* 1952), Bolitiker un Journalischt
* Roland Bombardella (* 1957), Lychtathlet
* Colette Flesch (* 1937), Bolitikeri un Fächteri
* Jean Hengen (1912–2005), Erzbischof vu Luxeburg
* Fleur Maxwell (* 1988), Yyschunschtlaiferi
* Eternal Tango, Rockband

## Weblink

* www.dudelange.lu
Ell (Luxemburg)

**Ell** (dt. *Ell*, frz. *Ell*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Ell ghere d Ortschafte Nidderkolpech (*Niederkolpach/Colpach-Bas*), Uewerkolpech (*Oberkolpach/Colpach-Haut*), Ell, Kleng-Elchert (*Kleinelcherodt/Petit-Nobressart*), Rued (*Roodt*).

## Geografi
Ell lyt am Ibergang vum Gutland zum Ösling.

## Verwaltig
Ell ghert zum Kanton Réiden im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Ell isch dr Joseph Thill. Scheffe sin dr Guy Kemmer un d Monique Baldassi-Wagner. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Ell isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1156 as *Elle*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Ell ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Schloss Kolpech (14. Jh.)

## Weblink

* www.ell.lu
Iermsdrëf

**Iermsdrëf** (dt. *Ermsdorf*, frz. *Ermsdorf*) isch e ehmoligi Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2012 het si sich mit dr Gmaine Miedernach zue dr Ärenzdallgemeng zämmegschlosse.

## Ortsdail
Zue dr Gmai Iermsdrëf hän d Ortschafte Eppelduerf (*Eppeldorf*), Iermsdref, Folkendeng (*Folkendange*), Keiwelbaach (*Keiwelbach *) un Steën (*Stegen*) ghert.

## Verwaltig
Iermsdrëf het zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech ghert. Dr Burgermaischter vu Iermsdrëf isch bis 2011 dr André Kirschten gsii. Scheffe sin dr Tim Steffes un dr Claude Hoffmann gsii. Gwehlt woren isch iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Iermsdrëf isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1128 as *Hermestorph* (1145: *Hernestorf*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Iermsdrëf ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Eppelduerf
* Chilche Iermsdref
* Chilche Steën


Ermsdorf church.jpg|Chilche Iermsdref
Eppeldorf and church.jpg|Eppelduerf
Steeën.jpg|Steën
KräizKier12.JPG|Steën


## Weblink

* http://www.ermsdorf.lu
Ierpeldeng

**Ierpeldeng** (dt. *Erpeldingen*, frz. *Erpeldange*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Ierpeldeng ghere d Ortschafte Angelduerf (*Ingeldorf*), Bierden (*Burden*) un Ierpeldeng.

## Geografi
Ierpeldeng lyt im Nordoschte vu Luxemburg am Stade vu dr Sauer, an dr Gränz zue dr luxeburgische Ardenne, em Ösling.

## Verwaltig
Ierpeldeng ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Ierpeldeng isch dr François Dahm. Scheffe sin dr André Bauler un d Simone Bock-Schank. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Ierpeldeng isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1145 as *Erpeldinga*.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Ierpeldeng ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Schloss Ierpeldeng, e Wasserburg us em 12. Jh.


Sûre bij Erpeldange.jpg|D Sauer bi Ierpeldeng
Erpeldange2.JPG|Schloss Ierpeldeng
Angelduerf.jpg|Kapell Angelduerf


## Weblink

* www.erpeldange.lu
Esch-Uelzecht

**Esch-Uelzecht** (dt. *Esch an der Alzette*, frz. *Esch-sur-Alzette*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg. Si isch no dr Hauptstadt di zwootgrescht Stadt vum Land un het wie di drittgrescht Stadt Déifferdeng e Uusländeraadail vu iber 50 %. Bekannt isch d Stadt vor allem fir ihri Stahlinduschtri. 

## Quartier
Zue Esch-Uelzecht ghere d Quartier Al Esch, Belval, Brill, Brouch, Dellhéicht, Fettmeth, Grenz, Hiel, Lalleng, Lankhelz, Neiduerf, Park, Raemerech, Schlassgoart, Sommet, Universitéit, Uecht, Wobrécken un Zaepert

## Verwaltig
Esch-Uelzecht ghert zum Kanton Esch-Uelzecht im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Esch-Uelzecht isch syter anne 2000 d Lydia Mutsch (LSAP). Scheffe sin dr Félix Braz (Déi Gréng) un dr Henri Hinterscheid (LSAP). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.

;Burgermaischter syter 1814

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Esch-Uelzecht isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 1145 as *Asch* (1182: *Asch*, 1182: *Asch*).

## Wirtschaft
Mit dr Entdeckig vu Yyseerzvorchuu het mit dr Yyse- un Stahlinduschtri in dr zwoote Helfti vum 19. Johrhundert in dr Region e induschtriälle Ufschwung aagfange. Zerscht in Bärgwärch, speter im Dagböu, isch d *Minette* abböue un in dr Yysehitte verschafft wore. Mit dr neie Arbetsblätz isch d Yywohnerzahl schnäll aagstiige. Aafangs sin s vor allem Arbaiter vu Luxeburg gsii, mer het aber schnäll au mieße Lyt us em Uusland aawärbe. Zerscht sin si us dr Nochberländer chuu, speter vor allem vu Portugal un Italie. No dr Stahlkrise in dr 1970er Johr isch d Produktion zruckgfahre un vil Arbaiter sin entlosse wore. 

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Esch-Uelzecht ghert zum Moselfränkisch.

## Kultur
* Musée national de la résistance

## Böuwärch
* Jousefskierch (1877), neogotisch
* Grenzerkierch (1930er Johr), im Art Decor-Stil
* Kierch Maria-Kinnigin vun der Welt, Esch-Lalleng
* Kapell Esch-Raemerech
* Kierch St. Henri (1922, im Volksmund "Paterkierch" gnännt)
* Protestantesch Kierch
* Moschee
* Synagog (1953/54)
* Schloss Berwart (13. Jh., 1954 abgrisse)


Datei:Esch1jousefkierch1.jpg|Jousefskierch 
Datei:Musée national de la résistance Esch Alzette 01.jpg|Musée national de la résistance
Datei:Belval Blast furnaces 2011-08.JPG|Ehmolige Hochoofe


## Lyt

## Partnerstedt

## Literatur
* *Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle: art et révolution industrielle au pays de la terre rouge: 13 octobre - 5 novembre 1989: hôtel de ville d’Esch-sur-Alzette.* http://aleph.etat.lu:80/F/?func=direct&doc_number=000065734&local_base=BIBNAT
* Scuto, Denis: *Industrialisation et urbanisation: l’exemple d’Esch-sur-Alzette.* https://web.archive.org/web/20170111000434/http://aleph.etat.lu/F/?func=direct&doc_number=000065772&local_base=BIBNAT

## Weblink

* www.esch.lu
Esch-Sauer

**Esch-Sauer** (dt. *Esch an der Sauer*, frz. *Esch-sur-Sûre*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Esch-Sauer ghere d Ortschafte Bommel (*Bonnal*), Burfelt (*Burgfried*), Dierbech (*Dirbach*), Ënsber (*Insenborn*), Esch-Sauer, Eschduerf (*Eschdorf*), Heischent, Heischtergronn (*Heiderscheidergrund*), Hierheck, Lëlz (*Lultzhausen*), Merscheet (*Merscheid*), Néngsen (*Neunhausen*), Réngel (*Ringel*) un Toodler (*Tadler*).

## Geografi
Esch-Sauer lyt an dr Sauer im Norde vu Luxeburg im Ösling, dr Luxeburger Ardenne. Weschtlig vu dr Gmai lyt dr *Stauséi Uewersauer* (*Lac de la Haute Sûre*), e Stausee, wu d Sauer derdur fließt.

## Verwaltig
Esch-Sauer ghert zum Kanton Wolz im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Esch-Sauer isch dr Gilles Kintzele. Scheffe sin dr Fernand Huberty un dr Jeannot Sanavia. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

;Burgermaischter
* Peter Herman (1806 - 1807)
* Joseph Herman (1808 - 1816)
* Laurent-Jos Schoetter (1816 - 1825)
* Nicolas Herman (1825 - 1836)
* Henri Greisch (1836 - 1851)
* Pierre Schloesser (1851 - 1859)
* Jean-Nicolas Feider (1859 - 1861)
* Henri Greisch (1861 - 1865)
* André Eischen (1866 - 1878)
* Henri Greisch (1879 - 1883)
* Laurent-Jos Schoetter (1883 - 1901)
* Guillaume Feider (1901 - 1913)
* Nicolas Greisch (1913 - 1915)
* Friederich Goedert (1915 - 1918)
* Nicolas Greisch (1918 - 1928)
* Guillaume Feidt (1929 - 1945)
* Charles Huberty (1945 - 1952)
* Ewald Demuth (1952 - 1969)
* Jos Becker (1969 - 1980)
* Christophe Goedert (1980 - 1982)
* Guy Hansen (1982 - 1988)
* Claude Thilges (1988 - 2006)
* Gilles Kintzelé (syter 2006)

## Gschicht
Zum 1. Jänner 2011 sin di bishärige Gmaine Heischent un Néngsen zue Esch-Sauer yygmaindet wore.


Datei:Map Esch-sur-Sûre old.png|Esch-Sauer, ...
Datei:Map Heiderscheid.PNG|Heischent...
Datei:Map Neunhausen.PNG|un Néngsen...
Datei:Map Esch-sur-Sûre.PNG|fusioniere zue Esch-Sauer.


Esch-Sauer isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 773/74 as *Villa Hesc* (927: *Asko*, 1123: *Asch*, 1124: *Asca*, 1131: *Aska*, 1135: *Hesch*, 1138: *Ascha*, 1140: *Ais*, 1214: *Aisse*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Esch-Sauer ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Burg Esch-Sauer (10. Jh.)
* Chilche Esch-Sauer (1806)
* Chilche Ënsber


Datei:Esch Sauer 2.jpg|Bruck
Datei:Esch-sur-Sûre 1.jpg|Burg mit Ortschaft
Datei:Esch sur Sure Stich 1860.jpg|Burg mit Ortschaft um 1860
Datei:Esch-sur-S%C3%BBre_2.jpg|Stade
Datei:InsenbornChurch.jpg|Chilche Ënsber


## Verain
**Chorale Ste. Cécile Heiderscheid*
**Club des Jeunes Eschduerf-Metscheet*
**Comité Heischtermaart*
**Da Capo 96 a.s.b.l.*
**Dëschtennis Ënsber-Heischent*
**F.C. Racing Heiderscheid-Eschdorf*
**Fanfare Heiderscheid*
**Fraën a Mammen*
**Jongen a Medercher vun Heischent*
**Konschthaus "a Frantzen"*
**Les Amis du Renard*
**Pool Billard Club Heiderscheid*
**Sapeurs Pompiers Heiderscheid*
**Jugendpompjeeën Gemeng Heischent*
**Senioren Heischent*
**Spuerveräin Önner Ons*
**Syndicat d'Initiative Heiderscheid*
**Tennisclub Fuussekaul Heiderscheid*
**Turnveräin "Heischter Sprangmais"*

## Weblink

* www.esch-sur-sure.lu
Zuckermanns Farm – Wilbur im Glück

**Zuckermanns Farm – Wilbur im Glück** (Originaltitel: *Charlotte's Web*) isch e US-amerikanische Zaichetrickfilm-Musical vu Hanna-Barbera Cartoons, Inc. us em Johr 1973. Är basiert uf em Roman *Wilbur und Charlotte* (Originaltitel: *Charlotte’s Web*) vum E. B. White. Anne 2003 isch d Furtsetzig *Schweinchen Wilburs großes Abenteuer* erschine, wu diräkt fir dr Video- un DVD-Märt produziert woren isch.

## Handlig
Uf em Buurehof vum Homer Zuckermann läbt e jung Seili mit Name Wilbur. Wu dr Wilbur hert, ass er soll gmetzget wäre, grotet er in Panik. Derno drifft er aber d Spinnobele Charlotte, wu Werter uin ihne Spinnobelenäscht wäbt un dodermit dr Buur iberzygt, ass dr Wilbur e ussergwehnligs Dier sei, wu mer nit sott metzge.

## Produktion un Vereffetlichung
Dr Film isch vu Hanna-Barbera unter dr Reschi vum Charles A. Nichols un em Iwao Takamoto produziert wore. D Musik vum Film isch vu dr Sherman-Brieder komponiert wore.

Dr Film isch vu Paramount Pictures in dr USA am 1. Merz 1973 vereffetligt wore. S het e Vorpremiere z New York City am 22. Februar 1973 gee. Dr Film isch am 30. Merz 1973 z Weschtdytschland, am 11. Augschte z Schwede un am 25. Augschte z Japan vereffetligt wore.

## Rezeption
Dr E. B. White isch nit zfride gsii mit dr filmische Umsetzig vu sym Roman. Är het iber dr Film gsait: *„D Gechicht wird all baar Minute unterbroche, ass eber e frehlig Lied cha singe. Ich halt nit vyl vu frehlige Lieder.“* un het e bschribe as *„Disney World mit 75 Posuune“*.

Anne 2000 het d Marjorie Baumgarten im Austin Chronicle gschribe, dass d Animation bi däm Film besser sei wie s Mittelmaß vu sunschtige Hanna-Barbera-Produktione un d Uuswahl vu dr Sprächer sei hervorragend.

## Fueßnote


## Literatur
* E. B. White: *Wilbur und Charlotte* (Originaltitel: *Charlotte's Web*). Deutsch von Anna Cramer-Klett. Zeichnungen von Garth Williams. Diogenes, Zürich 2007, 213 S., ISBN 978-3-257-23524-1 oder ISBN 3-257-23524-0

## Weblink
* 
*
Eschweiler (Luxemburg)

**Eschweiler**, im lokale Dialäkt **Eeschwëller** (dt. *Eschweiler*, frz. *Eschweiler*), isch e ehmoligi Gmai z Luxeburg. Zum 1. Jänner 2015 het si sich mit dr Gmai Wolz zämmegschlosse.

## Ortsdail
Zue Eschweiler ghere d Ortschafte Ierpeldeng (*Erpeldingen*/*Erpeldange*), Eschweiler, Knapphouschent (*Knaphoscheid*) un Selschent (*Selscheid*).

## Verwaltig
Eschweiler ghert zum Kanton Wolz im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Eeschwëller isch dr François Rossler. Scheffe sin dr Patrick Comes un dr Fernand Wolter. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Eschweiler isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 790 as *Hammingen wilre* (790: *Hammingowewilre*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Eschweiler ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Eschweiler (1870)
* Chilche Ierpeldeng 
* Chilche Knapphouschent


Kierch Eeschwëller baussen.jpg|Chilche Eschweiler
Kierch Knapphouschent baussen.jpg|Chilche Ierpeldeng 
KierIerpEsc22.JPG|Chilche Knapphouschent 


## Weblink

* www.eschweiler.lu
Ettelbréck

**Ettelbréck** (dt. *Ettelbrück*, frz. *Ettelbruck*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Ettelbréck ghere d Ortschafte Ettelbréck, Grentzen (*Grentzingen*) un Waarken (*Warken*).

## Geografi
Ettelbréck lyt an dr Uelzecht (*Alzette *) uf ere Hechi zwische 191.5 m un 386 m i. NN. Bi Ettelbréck mindet d Waark (*Wark*) in d Uelzecht.

## Verwaltig
Ettelbréck ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Ettelbréck isch dr Jean-Paul Schaaf (CSV). Scheffe sin dr Claude Halsdorf (LSAP) un dr Edmée Junker (CSV). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Ettelbréck isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 901 as *hettilbrucka* (1148: *Etelbrucca*, 1161: *Etelbrucca*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Ettelbréck ghert zum Moselfränkisch.

## Kultur
* Musée Mémorial Général Patton
* Centre des Arts Pluriels Edouard Juncker 

## Böuwärch
* Chilche Ettelbréck
* Kapell Grentzen


Datei:Church in Ettelbruck Luxembourg.jpg|Chilche Ettelbréck
Datei:GrentzKap12.JPG|Kapell Grentzen


## Lyt
* Charles Goerens (* 1952), Bolitiker 
* Joël Zangerle (* 1988), Radrännfahrer

## Literatur
* Joseph Flies: *Ettelbrück, die Geschichte einer Landschaft*. Imprimerie Saint-Paul 1970

## Weblink

* www.ettelbruck.lu
Feelen

**Feelen** (dt. *Feulen*, frz. *Feulen*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Feelen ghere d Ortschafte Nidderfeelen (*Niederfeulen*) un Uewerfeelen (*Oberfeulen*), derzue dr Wyler Feelenerhecken (*Feulenerhecken*) un d Hef Hierzhaff (*Hirtzhof*) un Hubertushaff (*Hubertushof*).

## Geographische Lage
Feelen lyt im Ösling, dr luxeburgische Ardenne.

## Gschicht
Bis zum 30. Dezämber 1874 het d Nochbergmai Mäerzeg zue Feelen ghert.

## Verwaltig
Feelen ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Feelen isch dr Fernand Etgen. Scheffe sin dr Fernand Mergen un d Viviane Reinartz-Krack. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Feelen isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 893 as *Fulina* (962: *Fula*, 1044: *Fula*, 1051: *Fula*, 1066: *Fula*, 963: *Uiulna*, 1140: *Voela*).

Am 17. April 963 het dr Ardenne-Grof Siegfried dr Rychsabtei St. Maximin z Trier Ländereie z Feelen gee un het doderfir d Burg *Lucilinburhuc* (in dr hitige Stadt Luxeburg) iberchuu. dodrmit het er dr Grundstai glait fir d Grofschaft Luxeburg.

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Feelen ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Feelen (Durm romanisch, Schiff vu anne 1725/26)

## Weblink

* www.feulen.lu
Fëschbech

**Fëschbech** (dt. *Fischbach*, frz. *Fischbach*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Fëschbech ghere d Ortschafte Aangelsbierg (*Angelsberg*), Fëschbech, Kéideng (*Koedange*), Schiltzbierg (*Schiltzberg*), Schous (*Schoos*), Stuppecht (*Stuppicht*) un Weier (*Weyer*).

## Verwaltig
Fëschbech ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Fëschbech isch dr Marianne Brosius-Kolber. Scheffe sin dr Roger Braun un dr Marco Karier. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Fëschbech isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 960 as *Vischebach* (1112: *Vischebahc*, 1123: *Uixebach*, 1135: *Visbach*, 1182: *Visbach*, 1182: *Visbach*, 1192: *Uischebach*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Fëschbech ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Schloss Fëschbech
* Chilche Fëschbech, neigotisch
* Chilche Aangelsbierg


Fischbach church.jpg|Chilche Fëschbech
Kierch Aangelsbierg.JPG|Chilche Aangelsbierg
FielStu1.JPG|Stai z Stuppecht


## Weblink

* www.acfischbach.lu
Fluessweiler

**Fluessweiler** (dt. *Flaxweiler*, frz. *Flaxweiler*) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.

## Ortsdail
Zue Fluessweiler ghere d Ortschafte Beyeren (*Beyren*), Fluessweiler, Gouschtengen (*Gostingen*), Nidderdonwen (*Niederdonven*) un Uewerdonwen (*Oberdonven*).

## Verwaltig
Fluessweiler ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Fluessweiler isch dr Théo Weirich. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.

;Burgermaischter syter 1802

## Bevelkerigsentwicklig

## Gschicht
Beyeren isch zum erschte Mol gnännt wore imk erschte Viertel vum 13. Jh. as *Buren*, Donwen anne 929 as *Dundeba* (959: *Dundeba*, 1161: *Dondenua*, aafangs 13. Jh.: *Dundeuen*) un Gouschtengen anne 929 as *Gautsbrehtinge* (13. Jh.: *Gottingen*).

## Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Fluessweiler ghert zum Moselfränkisch.

## Böuwärch
* Chilche Beyeren
* Chilche Fluessweiler
* Chilche Gouschtengen
* Chilche Nidderdonwen
* Kapell Uewerdonwen (1874)


Datei:GemeFlu1.JPG|Rothuus Fluessweiler
Datei:KierBey2.JPG|Chilche Beyeren
Datei:KieTueGo1.JPG|Chilche Gouschtengen
Datei:KieNid1.JPG|Chilche Nidderdonwen
Datei:KieUewD.JPG|Kapell Uewerdonwen


## Weblink

* www.flaxweiler.lu
Georges Clairin

Dr **Georges Jules Victor Clairin** isch e franzöösische Mooler und Illustrator gsii. Er isch am 11. Septämber 1943 z Baris uf d Wält choo und am 2. Septämber 1919 z Belle-Île-en-Mer gstorbe. 

1861 het er an dr *École des beaux-arts* z Baris afo studiere und het zum erste Mol im Joor 1866 usgstellt. Er isch mit em Henri Regnault uf Spanie und mit em François Flameng und em Jean-Léon Gérôme uf Italie gräist. Won er z Marokko gsi isch, het er dr katalanisch Mooler Marià Fortuny aadroffe und zämme si si go Tétouan go aaluege. 1895 het er dr Komponist Camille Saint-Saëns uf Egüpte begläitet.

Dr Clairin isch vor allem für siini Portret vo dr Sarah Bernhardt bekannt.

## Litratur
*Christine Peltre, *Dictionnaire culturel de l'orientalisme*, Éditions Hazan, Paris, 2008, ISBN 2-85025-882-2